तुम्ही काय करता, कुठे जाता, कोणाला मेसेज करता.... गूगलला सगळं माहिती असतं.

होय! जगातलं सगळ्यांत लोकप्रिय सर्च इंजिनकडे तुमची सर्वच माहिती आहे, तुमच्या प्रत्येक क्षणाची, तुम्ही एकटे राहात असाल, तरीही...

गूगलच्या अटी आणि शर्तीच्या भल्या मोठ्या करारनाम्यातलं पहिलं वाक्य आहे - "गूगलची सेवा वापरताना मिळत असलेल्या तुमच्या माहितीविषयी आमच्यावर विश्वास ठेवा."

पण तुम्हाला हे माहीत होतं का, की गूगलने गोळा केलेली ही सगळी माहिती नष्ट करण्याची सोयही 'गूगल'नेच करून दिली आहे?

गूगलच्या 'My activity'मध्ये साठवलेली सगळी माहिती नष्ट करण्याची व्यवस्था आहे.

ते कसं करता येईल? त्याच्यासाठी या आहेत काही टिप्स.

1. 'My activity'

आपण करत असलेला प्रत्येक गूगल सर्च आपल्या गूगल खात्याशी जोडला जातो. एवढंच नव्हे तर, गूगलवर सुरू असलेली आपली प्रत्येक हालचाल टिपली जाते, मग ते जीमेलवर पाहिलेला एखादा ईमेल असो वा गूगल फॉर्म्समध्ये भरलेला एखादा फॉर्म!

ती सगळी माहिती 'My Activity' नावाच्या फोल्डरमध्ये जमा होते आणि तिथूनच ती डिलीट करता येते.

त्यात तारीखवार माहिती शोधण्याचाही पर्याय आहे. तुम्ही या फोल्डरमधली सगळीच माह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िती नष्ट करू शकता किंवा एखादी विशिष्ट माहिती शोधूनही काढून टाकू शकता.

माहिती नष्ट करण्यासाठी "All products" आणि "All time" हे पर्यायही आहेतच. हे पर्याय निवडताच, त्याचे काय काय परिणाम होतील, हे सांगणारा एक इशारा गूगलकडून तुमच्या स्क्रिनवर झळकेल.

प्रत्यक्षात, गूगलमधील तुमच्या शोधाचा इतिहास, म्हणजेच Search History किंवा गूगलवरील तुमच्या भटकंतीची माहिती अर्थात Browsing history डिलीट केल्याचे कोणतेही परिणाम आपल्या गूगल खात्यावर किंवा त्या अॅप्लिकेशनच्या वापरावर होत नाही.

2. यूट्यूबवरील माहिती हटवणे

युट्यूब म्हणजे जगातली सर्वांत मोठी व्हीडिओ स्ट्रीमिंग साईट. जगातला कुठलाही लोकप्रिय व्हीडिओ आता तिथे असतोच, तो फक्त आपल्याला शोधावा तेवढा लागतो.

आपण यूट्यूबवर काय शोधतो आणि काय बघतो त्यावरही गूगलचं लक्ष असतं. पण ती माहितीही डिलीट करता येते.

यूट्यूबवर गेल्यावर डाव्या हाताला असलेल्या मेन्यूत 'History'वर क्लिक करा. त्यात "Clear all search history" आणि "Clear watch history" हे पर्याय निवडा.

त्यातही सगळी माहिती तसंच विशिष्ट माहिती, सर्च आपल्याला शोधून डिलीट करता येते.

3. जाहिरातदारांना माहिती असलेला डेटा कसा नष्ट करायचा?

गूगल आपली सगळी माहिती साठवून ठेवतंच, पण त्या माहितीच्या आधारे आपण वावरत असलेल्या वेबसाइट्सवर जाहिरातीही दाखवतं. म्हणजे त्यांच्या सेवा वेबसाईटवर येणाऱ्या अॅड आपण काय शोधलं, पाहिलं किंवा केलं, यावरून ठरवण्यात येतात.

म्हणूनच आपण केलेल्या सर्च किंवा ब्राउझिंगशी मिळत्या जुळत्या जाहिराती आपल्याला दिसू लागतात.

पण काळजी करू नका! गूगलने नेमकी कोणती माहिती जाहिरातदारांना दिली, हे आपण शोधू शकतो.  त्यासाठी आपण आपल्या गुगल खात्यात लॉग इन करायचं आणि "Personal info & privacy" या विभागात जायचं.

तिथं पोहोचल्यावर "Ads Settings"चा पर्याय निवडायचा आणि त्यात "Manage ads settings" मध्ये जायचं.

त्यात, "Ads personalisation" हा पर्याय दिसेल. तो जर "Deactivate" किंवा निष्क्रीय केला, तर आपल्या इंटरनेट ब्राउझिंगवर आधारित जाहिराती थांबतात.

तसं करणं हे तुमच्या हिताचं नसल्याचं गूगल सांगेल. त्यामुळे आपल्याला तशा जाहिराती हव्यात का, हे ठरवून मगच निर्णय घ्यावा.

पण, जाहिरातच नको, असा पर्याय मात्र गूगलनं दिलेला नाही.

4. गूगल Location history डिलीट करा

तुम्ही जर अँड्रॉईड फोन वापरत असाल तर गूगल आपल्या लोकेशनची, म्हणजेच...


तुम्ही जिथे कुठे राहता त्या शहराच्या काही रिचुअल्स असतात. मी 2008 साली पुण्यात शिक्षणासाठी आलो आणि 2013 पर्यंत तिथे शिकलो. पुण्यात राहत नव्हतो तेव्हाही दरवर्षी होणाऱ्या सवाई गंधर्व महोत्सवाचं एक वेगळंच आकर्षण होतं. 'सवाई' ही अशीच एक रिचुअल होती जी चुकवणं शक्यच नव्हतं.

डिसेंबर महिन्यात म्हणजे पुण्यात सांस्कृतिक मेजवानी असते. सगळ्या एक्स्ट्रा-करिक्युलर (पाठ्येतर) गोष्टी आणि (जमला तर) अभ्यास सांभाळून सवाईला जाण्याचं ठरलं. साक्षात स्वरभास्कर पं. भीमसेन जोशींनी सुरू केलेल्या या संगीत महोत्सवात त्या वर्षी संगीत मार्तंड पंडित जसराजांना प्रत्यक्षात पाहायला आणि ऐकायला मिळालं.

त्यापूर्वी मी पंडित जसराजांना लाईव्ह कधीच ऐकलं नव्हतं. आमची सगळी श्रवणभक्ती ही कॅसेट्स, दूरदर्शन किंवा 'सारेगम' सारख्या कार्यक्रमांमध्ये ते परीक्षक म्हणून यायचे त्यावरच होत होती.

जसराजांना पाहायला मिळणार या उत्सुकतेपोटी त्यांची कार ज्या गेटने यायची होती तिथे आम्ही सुरुवातीला थांबून होतो. ते स्टेजवर आले, बसले. मी हे सगळं पहिल्यांदा अनुभवत होतो पण तिथल्या अनेकांना त्यांच्या सगळ्या लकबी, शिरस्ते पक्के ठाऊक होते. मला त्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा लोकांचा हेवा वाटला. पण हे आज माझ्या नशिबात आहे याचा पराकोटीचा आनंदही होता.

जसराज मंचावर बसले, स्वरमंडल, तानपुरे सगळ्यांचे गज तापले आणि त्यानंतरचा काळ एखाद्या तंद्रीसारखा होता. पुण्याच्या रमणबागेचा अख्खा आसमंत त्या धीरगंभीर स्वराने आणि थेट परमात्म्याला भेटल्याची अनुभुती देणाऱ्या सुराने मंतरल्यासारखा झाला होता. सुरुवातीला रागदारी झाली. प्रत्येक तानेला गर्दीतले दर्दी माना डोलवत होते, दाद देत होते, समोर बसलेल्या प्रेक्षकांवर जसराजांच्या प्रत्येक स्वराने गारूड केलं होतं.

रागदारी संपली. पुढच्या गायकांची वेळ जवळ येत होती. पण अजून भजन झालं नव्हतं. हा शिरस्ता मला ठाऊक नव्हता. जवळच बसलेला मित्र दबकेच म्हणाला, 'गोविंद दामोदर...', मी काहीच न कळून त्याच्याकडे पाहिलं. पंडितजीही काही क्षण स्तब्ध होते, एकाग्र होते.

पण त्यानंतर जे झालं ते शब्दांत सांगण्याची माझी कुवत नाही. एखाद मिनिट षड्ज आळवल्यानंतर पंडितजींनी त्यांचं दैवत समोर असल्याच्या थाटात त्यांचं प्रसिद्ध 'गोविंद दामोदर माधवेति' हे भजन गायला सुरुवात केली. मृदुंगावर पहिली थाप पडली तेव्हा मैदानात बसलेल्या काही हजार प्रेक्षकांनी टाळ्यांचा कडकडाट केला. त्यानंतर संपूर्ण श्रोतृगण पंडितजींच्या स्वरात एकरूप झाले.

खर्जात जाणारा त्यांचा प्रत्येक स्वर ऐकणाऱ्याला आपल्या माणूसपणाची आठवण करून देतो आणि ते तारसप्तकात जाताना सगळ्यांना माणसापलीकडे असलेल्या कुठल्यातरी शक्तीची जाणीव करून देतायत असंच वाटत होतं. तुम्ही आस्तिक आहात की नास्तिक याने इथे काहीच परक पडत नाही. माणसापलीकडे कुठलीतरी ताकद आहे या विचारानेच किती नम्र व्हायला होतं.

आजही कधीही हे भजन ऐकताना डिसेंबरची ती संध्याकाळ झाल्याचा भास होतो. पंडितजींना त्यानंतरही काही वेळा कार्यक्रमांमध्ये पाहण्याची संधी मिळाली, पण तोवर त्यांनी या कार्यक्रमांमध्ये एकट्याने गाणं कमी केलं होतं. त्यांचे शिष्यगण जास्त गात.

आज जसराज गेल्याची बातमी आली तेव्हा 2020 हे वर्षं किती अर्थाने चटका लावून जातंय याची पुन्हा जाणीव झाली. कालौघाने हे होणारच होतं, पण तरीही काही गोष्टींची बोच असतेच ना.

कानात अखंड 'गोविंद दामोदर माधवेती' वाजतंय आणि डोळ्यांसमोर पंडितजींची दोन्ही हात वर करून, मान हलवत 'जय हो' म्हणणारी हसतमुख मुद्रा आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...


तुम्ही म्हणाल यात काय विशेष आहे. ही सामान्य बाब आहे. पण दुकानदार असलेले देवनाथ कुणी सामान्य व्यक्ती नाहीत. तब्बल 4 वेळा खासदार राहिलेल्या फनी गोपाल सेनगुप्ता यांचे ते चिरंजीव आहे. फनी गोपाल सेनगुप्ता 1952 ते 1967 या काळात चारवेळा पूर्णिया लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक जिंकून खासदार झाले.

देवनाथ सेन सांगतात, "वडिलांशी कधी संपत्तीबद्दल बोलणं व्हायचं तेव्हा ते म्हणायचे की तुम्ही स्वत: कमवा. तुम्हाला खूप आनंद होईल. हेच ध्यानात ठेवा की तुमच्यासाठी तुमच्या वडिलांनी काहीही मागे ठेवलं नाही. तेव्हापासून मेंदूत एक गोष्ट पक्की झाली की ईमानदारीची भाकरीच खाणार."

फनी गोपाल सेनगुप्ता यांचा पारंपरिक व्यवसाय कविराजाचा होता. ललित मोहन सेनगुप्ता यांचं कुटुंब 1890 मध्ये बांग्लादेशमधून येऊन पूर्णियामध्ये स्थायिक झालं.

ललित मोहन यांना तीन मुलं होती. सगळ्यात मोठा मुलगा शिक्षक, त्यानंतर फनी गोपाल सेनगुप्ता आणि सगळ्यात लहान कविराज. अर्थात सगळ्यात लहान असलेल्या मुलाचा अकाली मृत्यू झाला आणि पारंपरिक व्यवसाय करणारं कुणी राहिलं नाही.

पूर्णिया जिल्ह्याच्या स्थापनेला जेव्हा 250 वर्ष पूर्ण झाली तेहा प्रशासनानं '... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वल्लरी' नावाची पत्रिका छापली. त्यानुसार फनी गोपाल सेनगुप्ता यांचा जन्म 1905 साली पूर्णियामध्येच झाला.

ड्रायफूटचं दुकान चालवणारे देवनाथ सांगतात की, "फनी गोपाल 1929 मध्ये राष्ट्रीय काँग्रेसच्या संपर्कात आले. त्यानंतर 1929, 1932, 1940 आणि 1944 मध्ये त्यांना तुरूंगवासही भोगावा लागला. 1933 मध्ये त्यांचं लग्न झालं. मात्र त्या काळात बराचवेळ ते तुरूंगातच होते. त्यामुळे माझ्या आईची आई म्हणजे आजी म्हणायची की, "मी माझ्या मुलीच्या गळ्यात घागर बांधून तिला विहिरीत ढकलून दिलंय."

ईमानदारीचं दुसरं नाव म्हणजे फनी गोपाल सेनगुप्ता

पूर्णिया आणि भागलपूरमधून आपलं शिक्षण पूर्ण करणाऱ्या फनी गोपाल सेनगुप्ता यांचं बांग्ला, हिंदी, उर्दू आणि इंग्रजी भाषेवर प्रभुत्व होतं.

कुटुंबाजवळ फनी गोपाल यांच्याबाबतची जी कागदपत्रं मिळाली त्यात 'द सर्चलाइट' दैनिकाचं एक पत्रंही आहे. ज्यात संपादक सुभाषचंद्र सरकार यांनी टागोरांच्या कवितांचा अनुवाद केल्याने फनी गोपाल सेनगुप्ता यांचे आभार मानले आहेत.

या पत्रात त्यांनी लिहिलं आहे की, या कविता ते 'प्रदीप'च्या संपादकांना पाठवत आहेत.

कुटुंबाजवळ फनी गोपाल सेनगुप्तांची एक डायरीसुद्धा आहे. ज्यात त्यांनी रोजचा दिनक्रम अत्यंत बारीक इंग्रजी अक्षरांमध्ये लिहून ठेवला आहे. याशिवाय पार्लमेंटच्या नोटपॅडची पानं आहेत, ज्यात संसद सत्रावेळी झालेला खर्च लिहून ठेवण्यात आलाय.

देवनाथ सेन सांगतात, "जेव्हा संसदेचं सत्र सुरू असायचं तेव्हा त्यांना दिवसाचे 40 रूपये मिळायचे. ते खासदारांसाठीच्या लॉजवर राहायचे. आणि दिल्लीला येण्याजाण्यासाठीही खिशातूनच पैसे खर्च करावे लागायचे."

"वडील थर्ड क्लासमधून प्रवास करायचे. लोकसभा क्षेत्रात सायकलने फिरायचे. कारण त्यावेळी पैसे नसायचे."

पैशांच्या तंगीमुळे खुद्द देवनाथ यांचं शिक्षणही अर्धवट राहिलं.

देवनाथ सेन सांगतात, "आम्ही तीन भाऊ आणि 2 बहिणी. वडील खासदार होते, पण प्रचंड आर्थिक तंगी होती. मी पूर्णिया कॉलेजात अडमिशन घेतलं होतं, पण बीए पूर्ण होऊ शकलं नाही. त्यामुळे मी 1971ला दुकान सुरू केलं. पण बहीण धाकटी बहीण मृदुला सेन यांचं पोस्ट ग्रॅज्युएट करवून घेतलं."

फनी गोपाल सेनगुप्ता यांची डायरी

1980 साली फनी गोपाल सेनगुप्ता यांचं निधन झालं आणि त्यानंतर 2012 मध्ये त्यांच्या पत्नीचं निधन झालं.

देवनाथ सांगतात की, "आमच्या वडिलांनी अतिशय इमानदारीनं आयुष्य घालवलं. ते चारवेळा खासदार झाले. पण...


तुम्ही म्हणाल हे कसं शक्य आहे? तिथं प्रोफेशनल फोटोग्राफर्स त्यांच्या लाखो रुपयांच्या कॅमेऱ्याने काढलेली छायाचित्रं पाठवतील. तिथं मोबाइलनं पाठवलेल्या फोटोंचा काय निभाव लागणार?

ही गोष्ट दुर्मीळ वाटत असली तरी अशक्य मात्र नक्कीच नाही. रॉनी सेन या कोलकात्याच्या फोटोग्राफरनं झारखंडमधील झरीया येथील कोळशांच्या खाणीत जाऊन मोबाईलनं फोटो काढले. त्याने आयफोन 5 हे मॉडेल त्यासाठी वापरलं होते. हे काम जगभर गाजतंय आणि त्याच्या फोटोंचं पुस्तकही आलेलं आहे.

पण हे वाटतं तितकं सोपं देखील नाही. त्यासाठी मेहनत आणि एका विशिष्ट दृष्टिकोनाची गरज आहे हे आपल्याला विसरून चालणार नाही.

तंत्रज्ञानाच्या शिरकावामुळं अनेकांना कॅमेरा घेणं आणि फोटो काढणं परवडू लागलं आहे. त्याचवेळी फोटोग्राफीत पूर्वीसारखी अस्सल मजा राहिली नाही अशी देखील ओरड आपल्याला ऐकायला मिळते.

पण मोबाइलनं काढलेल्या फोटोंमुळे आपण व्यावसायिक छायाचित्रकार म्हणून नावारुपाला येऊ शकतो का? याचा विचार करणं हे आवश्यक ठरतं.

मोबाइल फोटोग्राफीमुळं या कलेचं लोकशाहीकरण झालं आहे हे देखील आपल्याला कबूल करावं लागेल. आता आपण नेहमी ऐकतो खरी फोटोग्राफी- खोटी फोटोग्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राफी. यामध्ये काही तथ्य आहे का असा प्रश्न ओघानंच येतो.

एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे ती म्हणजे खरी फोटोग्राफी वा खोटी फोटोग्राफी या व्यक्तीसापेक्ष कल्पना आहेत. प्रत्येक तांत्रिक क्रांतीचे फायदे-तोटे असतात.

मोबाईल कॅमेरा बाजारात येऊन फारफारतर पाच वर्षं झाली आहेत. इतक्या कमी कालावधीतच तंत्रज्ञानामुळं तोटा होत आहे असा निष्कर्ष काढणं अयोग्य आहे.

मोबाइल कॅमेऱ्याचं तंत्रज्ञान रोज बदलत आहे. त्यात सुधारणा होत आहेत. मोबाईलमुळे खरी फोटोग्राफी अस्ताला जातेय असं मानणारा वर्ग बहुतांशी फिल्म कॅमेरा वापरणारा होता. फिल्म कॅमेरा आणि डार्क रूममध्ये फोटो डेव्हलप करण्याची एक वेगळी मजा होती. जी मजा आज मोबाईलमध्ये नाही हे खरं आहे.

कारण आपल्याला मोबाइल स्क्रीनवर फोटो लगेच दिसतो. परंतु त्याचबरोबर मोबाइलमुळे या कलेचं लोकशाहीकरण झालं आहे हे आपल्याला मान्यच करावं लागेल.

निरीक्षण केलं तर एक गोष्ट कळेल की मोबाइलनं फोटो काढणारे बहुतांश फोटोग्राफर्स बरेचदा नेहमीचं जगणं डॉक्युमेंट करत आहेत. त्यांचे फोटो हे रोजच्या लोकांचं जगणं मांडणारे आहेत.

मोबाइल हे माध्यम सतत तुमच्याबरोबर राहू शकतं. कॅमेऱ्याबाबत तसं म्हणता येणार नाही. त्यामुळे जाता येता रस्त्यावर फिरताना तुम्ही काही गोष्टी तुमच्या मोबाइलमध्ये कैद करू शकतात. याच फोटोग्राफीला स्ट्रीट फोटोग्राफी म्हणता येतं.

रस्त्यावरचं आयुष्य कसं आहे हे त्या कलाकाराच्या नजरेतून मांडता येतं. त्यासाठी तुम्ही कॅमेरा वापरत आहात की मोबाइल कॅमेरा ही गोष्ट निराळी. स्ट्रीट फोटोग्राफीचा जन्म मोबाइल कॅमेरा येण्याआधीचा आहे.

सौंदर्य कुठे नाही फक्त नजर हवी?

हा प्रकार युरोप अमेरीकेत फार पूर्वीपासून आहे. भारतात तो गेल्या 10 वर्षांत वाढतो आहे. या प्रकाराचं सर्वांत मोठं आव्हान मला हे वाटतं की अगदी सर्वसामान्य रस्त्यावरच्या प्रसंगातून एक छायाचित्र जन्म घेतं. त्यासाठी तुम्हाला थोडं धाडस दाखवावं लागतं. रस्त्यावर चालणाऱ्या असंख्य माणसांच्या नजरेत तुमच्याविषयी संशय असतो.

हे छायाचित्र नेमकं का काढलं जात आहे याबाबत शंका असते. या सर्व गोष्टींना सामोरं जात, तुम्हाला फोटो काढत राहावं लागतं. कालांतराने समाजाचं आणि एका ठाराविक कालखंडात लोकं कशी जगत होती याची साक्ष हे फोटो देतात.

स्ट्रीट फोटोग्राफी या प्रकारात रस्त्यानं चालताना किंवा सार्वजनीक ठिकाणी काहीतरी गमतीशीर घडतं ते तुम्हाला टिपावं लागतं.

रस्त्यावर खूप...


तुम्ही या गाडीत प्रवेश करता, पण तुम्ही चुकीची गाडी पकडल्याचं तुमच्या लक्षात येतं...

अशा वेळी तुम्ही काय करता?

तुम्हाला चुकीची गाडी पकडल्याचं कळल्यानंतर तुम्ही गाडीतून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करणं स्वाभाविक आहे.

पण गाडी सुटलेली असल्यास पुढचं स्टेशन कोणतं आहे, तिथून कोणती गाडी पकडावी लागेल, ती गाडी किती वेळात मिळेल, ऑफिसला जायला तिथून किती वेळ लागेल, या गोष्टींचा तुम्ही विचार कराल.

हे सगळं करण्यात काही वेळ जाईल. यानंतर तुम्ही विचार कराल की ऑफिसला उशीरा पोहोचल्यास काय होईल. कुणाला मेसेज करून निरोप द्यावा लागेल इत्यादी. अखेरीस तुम्ही लोकल ट्रेन पकडून ऑफिसला पोहोचाल.

पण, चुकीची गाडी पकडल्यापासून ते योग्य गाडी पकडणं आणि ऑफिसला पोहोचणं या कालावधीत तुम्हाला तणाव आला, त्याचा तुमच्या शरीरावर काय परिणाम होईल, याचा तुम्ही विचार केला आहे का?

या काळात तुमचा मेंदू किती वेगाने काम करत होता, तुम्ही इतक्या चपळाईने योग्य गाडी कशी काय पकडू शकलात?

या दरम्यान, तुमच्या शरीरात जे काही बदल झाले, असेच बदल चित्ता मागे लागलेल्या हरणाच्या शरीरातही होत असतात.

तुमचा मेंदूही तेच करत असतो. आपला जीव वाचवण्यास... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाठी तुम्हाला वेगाने धावण्याची गरज असते, तेव्हा तुम्ही धावता. एखाद्या वेळी धाडस दाखवायचं असेल, ते तुम्ही दाखवता. तसंच अंधारात पाहायचं असल्यास तुमच्या डोळ्यांची बुबुळं त्यानुसार लहान-मोठी होतात.

सोप्या शब्दात सांगायचं तर, तणावपूर्ण परिस्थिती निर्माण होते, त्यावेळी आपला मेंदू शरीराची सगळी ऊर्जा त्या स्थितीशी निपटण्यासाठी खर्ची घालतो.

उदाहरणार्थ, कुणी तुमच्यावर चाकूने  हल्ला करणार असेल, अशा वेळी तुमचा मेंदू तुमच्या पायांमध्ये किंवा मांडीत शक्ती एकवटतो, त्यामुळे त्या ठिकाणाहून तुम्ही पळून जाऊ शकता.

त्याठिकाणी, अशा वेळी, मेंदू दैनंदिन जेवणातून मिळालेली ऊर्जा अन्न पचवण्यासाठी खर्च करणार नाही. किंवा एखादी जखम भरून निघण्यासाठीही उर्जा वापली जाणार नाही. कारण, ती वेळ जीव वाचवण्याची असेल, त्यामुळे तिथं लक्ष केंद्रित केलं जाईल.

त्यामुळे तणावपूर्ण स्थिती टाळणं हेच तुमच्यासाठी फायदेशीर आहे. तुम्हाला ताण देणाऱ्या घटना सारख्यासारख्या होत असल्यास ते 'क्रोनिक स्टेस'मध्ये रुपांतरीत होऊ शकतात.

क्रोनिक स्ट्रेस काय असतो?

दिल्लीच्या सेंट स्टीफन्स रुग्णालयातील मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. रुपाली शिवलकर यांच्या मते, "तणाव ही एक मानसिक आणि शारिरीक प्रतिक्रिया आहे. विचित्र आणि अवघड परिस्थितींमध्ये ही स्थिती समोर येते."

दैनंदिन आयुष्यातील कोणत्याही घटनांमधून तणाव निर्माण होऊ शकतो.

उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यक्तीला प्रपोज करणं, ब्रेक-अप होणं, नोकरीच्या मुलाखतीस जाणं, नोकरीवरून काढण्याची नोटीस मिळणं, मुलाला मार लागणं, केसगळती, पोट साफ होणं किंवा आयफोन हातातून पडणं, अगदी कोणत्याही गोष्टीवरून.

पण हा तणाव जास्त काळ कायम राहिल्यास त्याचा तुमच्या रोगप्रतिकारक शक्तीवर परिणाम होऊ लागतो. यामुळे तुम्हाला मधुमेह, हृदयविकार, अल्सर किंवा अस्वस्थता, डिप्रेशन यांच्यासारखे मानसिक विकार होऊ शकतात.

डॉ. रुपाली सांगतात, "काही प्रमाणात तणाव घेणं कधी-कधी चांगलंही असतं. वैद्यकीय भाषेत याला पॉझिटिव्ह स्ट्रेस असं संबोधतात. हा तणाव तुम्हाला पुढे जाण्यासाठी उपयोगी ठरतो. पण हाच तणाव जेव्हा तुमच्या विचारक्षमतेवर परिणाम करू लागतो, त्याला निगेटिव्ह स्ट्रेस असं म्हणतात.

नकारात्मस तणाव अनेक आजार, व्याधी किंवा विकारांचं मूळ ठरू शकतो. तो मेंदूत हायपोतेमलस भागावर आघात करतो. यामुळे अस्वस्थतेसोबतच, शारीरीक किंवा भावनिक लक्षणं दिसून येऊ शकतात. तुमचं लक्ष एका ठिकाणी...


तुम्ही विचारता : काय झालं?

हुंदका आवरत ते म्हणतात, "आता सांगून काय अर्थ आहे?"

दिनेश सुजानी यांचे 52 वर्षांचे वडील बंधू भंवरलाल सुजानी यांना कोरोनाची लागण झाली होती. मात्र, त्यांना लागण झाल्याचा रिपोर्ट त्यांच्या मृत्यूनंतर आला.

दिनेश सांगतात की, देशाची आयटी राजधानी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बंगळुरू शहरातल्या 18 हॉस्पिटल्सने त्यांच्या भावाला दाखल करून घ्यायला नकार दिला होता.

दिनेश आपल्या भावाला स्कूटरवरून घरापासून 5 किमी अंतरावर असलेल्या हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेले होते. नाईट कर्फ्यू असल्याने त्यांना ऑटो रिक्शा किंवा टॅक्सी काहीच मिळालं नाही.

हे सांगताना दिनेश यांना पुन्हा रडू कोसळलं.

"मी त्यांना (हॉस्पिटल कर्मचाऱ्यांना) सांगितलं की, त्यांचे नाडीचे ठोके मंदावले आहेत. त्यांना श्वास घ्यायला त्रास होतोय आणि उलट्याही होत आहेत. ते माझ्या भावाला घेऊन आत गेले. एक्स-रे काढला आणि बाहेर आले. त्यांच्या हातात एक कागद होता. त्यावर इंग्रजीत काहीतरी खरडलं होतं. ते मला म्हणाले यांना इथून घेऊन जा."

दिनेश तिथून निघाले. जवळच्याच दुसऱ्या हॉस्पिटलला गेले. इथून त्यांना अॅम्ब्युलन्स मिळाली आणि पुढे एकापा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठोपाठ एक अनेक हॉस्पिटल्सचे उंबरठे त्यांनी झिजवले. यात खाजगी आणि सरकारी दोन्ही हॉस्पिटल्स होती.

दिनेश सुजानी यांनी बीबीसीला सांगितलं, "त्यांनी आम्हाला दारातूनच परत पाठवलं."

दिनेश यांना या प्रकरणाची पोलीस तक्रार दाखल करायची नाही.

डोळ्यात पाणी दाटून येत असतानाच ते म्हणाले, "नाही...आम्हाला काहीही करायचं नाही."

भंवरलाल सुजानी यांच्या मागे चार मुलं आणि पत्नी आहेत. दोन मुलींची लग्नं झाली आहेत, तर सर्वात धाकटा मुलगा 22 वर्षांचा आहे. या कुटुंबाचा रेडिमेड कपड्यांचा व्यवसाय आहे. अल्प उत्पन्न असणाऱ्या लोकांच्या भागात त्यांचं दुकान आहे.

देशभरात अनेकांना असाच अनुभव

रुग्णांना उपचार नाकारणाऱ्या हॉस्पिटल्सच्या असंवेदनशीलतेला बळी पडणारे भंवरलाल सुजानी पहिले नाहीत.

मार्चच्या तिसऱ्या आठवड्यापासून देशात लॉकडाऊन सुरू झाला. तेव्हापासून कोरोनाग्रस्त किंवा संशयित कोरोनाग्रस्तांना हॉस्पिटलमध्ये भरती करून घेण्यास नकार दिल्याच्या बातम्या देशाची राजधानी दिल्लीपासून मुंबई, कोलकाता, हैदराबाद सगळीकडूनच येत आहेत.

देशात कोरोना संसर्गामुळे मृत्यू झालेल्या पहिल्या व्यक्तीलाही हॉस्पिटल्सच्या या नव्या 'वर्क प्रॅक्टिस'चा अनुभव आला होता. 'वर्क प्रॅक्टिस' कुठली तर कोरोना विषाणूची लागण झाल्याचा संशय असणाऱ्यांना हॉस्पिटलमध्ये भरती करून घ्यायला नकार देणे.

त्या पहिल्या व्यक्तीला हैदराबाद आणि कलबुर्गीमधल्या हॉस्पिटल्सने भरती करून घ्यायला नकार दिला होता.

हॉस्पिटलचं स्पष्टीकरण

रुग्णांना दाखल करून द्यायला नकार देण्यामागे हॉस्पिटल्सकडून जी कारणं देण्यात येत आहे तीदेखील देशभरात थोड्याफार फरकाने सारखीच आहेत.

भंवरलाल सुजानी यांना भरती करून घ्यायला नकार देणाऱ्या पहिल्या हॉस्पिटलचं म्हणणं आहे की, हॉस्पिटलमधल्या कोरोना वॉर्डमध्ये एकही बेड रिकामा नव्हता. शिवाय,  त्यांचा रिपोर्ट निगेटिव्ह आला असता तर काय या कारणासाठीही त्यांना दाखल करता येत नव्हतं.

भगवान महावीर हॉस्पिटलच्या डिपार्टमेंट ऑफ एमरजेंसी मेडिसीन अँड ट्रॉमाचे नोडल ऑफिसर डॉ. निशांत हीरेमट सांगतात, "हॉस्पिटलच्या 350 बेड्सपैकी आम्ही 45 बेड्स कोव्हिड रुग्णांसाठी राखीव ठेवले आहेत. त्या सर्व बेड्सवर रुग्ण होते. त्या वॉर्डात सर्व कोव्हिड रुग्ण असल्याने आम्ही संशयित कोव्हिड रुग्णाला तिथे ठेवू शकत नव्हतो. त्या रुग्णाची कोव्हिड चाचणी निगेटिव्ह आली असती तर ती जबाबदारीही आमच्यावरच आली असती....


तुम्ही सायबर इडियट आहात का?

तुम्ही जेव्हा मदतीसाठी IT विभागातल्या व्यक्तीला फोन करता तेव्हा समोरची व्यक्ती तुम्हाला मूर्ख समजत असते. त्या व्यक्तीच्या अधिकारवाणीच्या सूरावरूनच हे जाणवतं.

आपल्यासारख्यांना हे IT तज्ज्ञ PEBKAC (Problem exists between Keyboard and Chair किंवा किबोर्ड आणि खुर्चीच्या मध्ये असलेली समस्या) म्हणतात. हे म्हणजे तुम्ही आणि मी.

अशावेळी तुमचा पारा चढतो. मात्र तो चढण्यापूर्वी स्वतःलाच विचारा: तुम्ही मागचा डेटा बॅकअप कधी घेतला होतात? किती ऑनलाईन अकाउंट्ससाठी तुम्ही एकच पासवर्ड वापरता? ई-मेल कुणी पाठवला आहे, हे न बघताच तुम्ही त्यातली लिंक किती वेळा उघडली आहे?

पासवर्ड निवडतानासुद्धा दरवेळी आपला मठ्ठपणा पुन्हा पुन्हा दिसतो - '123456' आणि 'password' पासून ते '12345678' ते 'admin' एवढीच आपली पासवर्डमधली सुधारणा असते.

अतिशय वाईट पासवर्डच्या यादीनुसार 'letmein', 'iloveyou', 'welcome आणि 'monkey' हे अतिशय सर्रासपणे ठेवले जाणारे पासवर्ड आहेत.

असे पासवर्ड असतील तर अगदी कुणीही थोडावेळ जरी तुमच्या कीबोर्डवर हात फिरवला तर तुमच्या अकाउंटमध्ये सहज प्रवेश मिळवू शकतो.  आपण आळशी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहोत, हे यामागचं खरं कारण आहे.

पासवर्ड नीट ठेवणं अत्यंत आवश्यक आहे.

आयडेंटिटी अँड एक्सेस मॅनेजमेंट कंपनी असलेल्या OneLoginचे थॉमस पेडरसेन म्हणतात, "अनेक जण आपला पासवर्ड विसरतात. अशावेळी IT विभागाच्या व्यक्तीने दिलेला तात्पुरता पासवर्ड वापरला जातो. हा पासवर्ड तात्पुरता असतो. तो बदलून तुम्ही तुमचा पासवर्ड ठेवणं अपेक्षित असतं. मात्र तसं न करता हा तात्पुरता दिलेला पासवर्ड कधीकधी तर महिनाभरसुद्धा वापरला जातो, ही खरी समस्या आहे."

म्हणजे एखाद्या मोठ्या संस्थेमध्ये शेकडो कर्मचारी एकच पासवर्ड वापरत असण्याची शक्यता असते, असं ते सांगतात.

पेडरसेन सांगतात, "अशावेळी पासवर्ड स्क्रॅप अटॅक होण्याचा धोका संभवतो. यात सर्रास वापरले जाणारे कॉमन पासवर्ड लाखो अकाउंट्ससाठी वापरून बघितले जातात."

"पाच ते सहा हजार वेळा प्रयत्न केल्यावर हॅकर्सला एकदा तरी यश मिळतं."

एकदा संगणक हॅक केला की मग हॅकर काहीही करू शकतो.

पासवर्ड कसा सुरक्षित ठेवाल

महत्त्वाचा डेटा लीक होण्याच्या घटना दर आठवड्याला घडत आहेत. गेल्या काही महिन्यात कॉर्पोरेट पीडितांच्या यादीत फेसबुक, कॅथे पॅसिफिक, ब्रिटिश एअरवेज, रेडिट, वोंगा आणि डिक्सॉन्स कारफोन यांचाही समावेश झाला आहे. भारतातही पेटीएमसारख्या कंपनीचा डेटा चोरी झाल्याचं वृत्त होतं.

मुख्य लॉगइन डिटेल्सव्यतिरिक्त मोबाईलवरून किंवा डाँगलवरून अकाउंटला अधिकची सुरक्षा पुरवली जाते, त्याला टू फॅक्टर ऑथेंटिकेशन म्हणतात. ही पद्धत सध्या सायबर सुरक्षेसाठी उत्तम पर्याय म्हणून वापरली जात आहे. यात आवाज, बोटांचे ठसे किंवा चेहरा अशा बायोमेट्रिक तंत्राचा वापर होतो.

आपण क्लिक कशावर करतोय याकडे लक्ष द्या. अनेक सायबर अटॅक क्लिकच्या माध्यमातूनच होतात.

मात्र डेक्सटॉपला सहसा फिंगरप्रिंट रिडर किंवा व्हिडियो कॅमेरा नसतो. त्यामुळे मोठ्या कंपन्यांमध्ये या तंत्राचा फार उपयोग होत नाही, असं पेडरसेन यांचं म्हणणं आहे.

ब्रोमिअम या सायबर सुरक्षा कंपनीचे सहसंस्थापक ईआन प्रॅट सांगतात की एखाद्या लिंकवर क्लिक करून माहिती डाऊनलोड करतानाही अनेकदा आपण मूर्खासारखं वागत असतो. असं करायला नको.

अशा लिंक अनेकदा धोकादायक ठरू शकतात, कारण कंपनीची सुरक्षा यंत्रणा भेदून माहिती चोरण्यासाठी किंवा अगदी संगणकाचा रिमोट कंट्रोल म्हणून काम करण्यासाठी त्यांची रचना केलेली असू शकते. त्यांना मालवेअर म्हणजे गैरप्रकार करण्यासाठी तयार करण्यात आलेलं तंत्र, असं...


तुम्ही ही भूमिका का घेतली?

``मला वाटतं म्हणून....'' असं आपल्या वागण्याचं कारण देत अजित पवार आपल्या प्रत्येक भूमिकेवर ठाम असल्याचं दिसतं आहेत.

बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत मयुरेश कोण्णूर यांच्याशी बोलताना त्यांनी सत्ताधारी पक्षाचा निवडणुका प्रचार, भावनांचं वादळ, राजीनामा आणि छगन भुजबळ अशा अनेक गोष्टींवर चर्चा केली.

राजीनामा का दिला असं विचारलं असता पवार सांगतात, "राष्ट्रीय पातळींवरच्या पाच प्रमुख लोकांमध्ये शरद पवारांचा समावेश होतो. त्यांचा घोटाळ्याशी दुरान्वयानेही संबंध नव्हता. त्यांच्यासारख्या नेत्यावर ईडीची कारवाई करवायची हे गलिच्छ राजकारण आहे."

"घोटाळा झालाय हे सिद्ध करणारं एकतरी डॉक्युमेंट दाखवता येतंय का? मला हे सगळं अजिबात पटलं नाही म्हणून मी राजीनामा दिला. मला वाटतं तेच मी करतो. मी कुणाला विचारायला गेलो असतो, तर अर्थात कुणी मला त्याची परवानगी दिली नसती. मला वाटलं, पटलं म्हणून मी ते केलं. ईडीच्या कारवाईनंतर अजित पवारांनी राजीनामा दिला," त्याबद्दल ते बोलत होते.

राजीनामा दिला असला, माझी मतं वेगळी असली तरीही मी पक्षाच्या निर्णयानुसारच चालतो असंही अजित पवार म्हणाले. मी नारा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ज नाही आणि मी तसा वागतही नाही. लोकशाही आहे आपण आपली मतं मांडू शकतोच. पण म्हणून मी पक्षाच्या निर्णयाबाहेर कधीही गेलेलो नाही, असंही ते म्हणाले.

"तुम्ही तुमच्या भावनांना दोन दिवस दाबून ठेवायला हवं होतं, असं छगन भुजबळ बीबीसीला दिलेल्याच मुलाखतीत म्हणाले होते.

"भुजबळांनी त्यांचं मत मांडलं. मी माझं मांडतो. जितके व्यक्ती तितकी मतं असतात. प्रत्येकाला आपापल्यानुसार योग्य अयोग्य वाटत असतात. मी योग्य अयोग्य बघत नाही. माझ्या मनात एखादी गोष्ट आली की मी ती करतो. परिणाम बघायला आम्ही बसलेलो नाही. माझ्या सद्सदविवेकबुद्धिला जे वाटतं तेच मी करतो", असं पवार सांगत होते.

छगन भुजबळ आणि तुमच्यात काही मतमतांतरं आहेत का, या प्रश्नाचा त्यांनी साफ इन्कार केला. ते म्हणाले की, "माझं छगन भुजबळ काय, राष्ट्रवादीतल्या कुणाशीच वाद नाहीत, मतभेद नाहीत. मी पक्षाच्या निर्णयावर चालणारा माणूस आहे."

भुजबळ आणि पवार यांच्यातल्या मतमतांतरांच्या चर्चेचा निवडणुकीवर परिणाम होण्याची शक्यताही त्यांनी फेटाळून लावली आहे.

सत्ताधारी पक्षाच्या निवडणूक प्रचाराबाबतही ते सांगत होते, समोर विरोधी पक्ष नाही वगैरे सत्ताधारी पक्ष म्हणतो आहे. यांचा सध्याच्या मुख्यमंत्र्यांवर इतका विश्वास आहे. मग दर 15 दिवसांत 20 ठिकाणी सभा घ्यायला पंतप्रधानांना, अमित शाह यांना महाराष्ट्र आणि हरियाणात का जावं लागतंय? असा सवालही अजित पवारांनी उपस्थित केला.

'बाळासाहेबांबाबत वक्तव्य करणं अयोग्य'

तसंच सत्ताधारी पक्षात कुणीही असू दे परंतु त्यांनी चौकशीचा ससेमिरा लावून कुणाचंही खच्चीकरण करू नये, असं ठाम मत त्यांनी यावेळी व्यक्त केलं. कुठल्याही सरकारच्या काळात एखाद्या जनतेची संस्था, बँक, इन्स्टिट्यूट असेल, त्यामध्ये चुका झाल्या असतील तर कायद्यानं चौकशी करण्याचा अधिकार असतो. पण वस्तुस्थिती समजून घेतली पाहिजे. चौकशा मागे लावून खच्चीकरण करणं हे अत्यंत खालच्या पातळीवरचं आणि गलिच्छ राजकारण असल्याचंही ते म्हणाले.

बाळासाहेबांच्या अटकेबद्दल अजित पवारांनी उत्तर द्यायला नको होतं, असं भुजबळ म्हणाले आहेत. त्यावर अजित पवार सांगत होते, की आम्ही त्यावेळेस अतिशय ज्युनिअर होतो. निर्णय प्रक्रियेत सगळ्यांचाच समावेश नसायचा. मी जे काही बोललो ते मला वाटलं म्हणून. माझं मत आहे ते. भुजबळांना जे वाटतं ते बोललेत.

शिवसेनाप्रमुख उद्धव ठाकरेंनी शरद पवारांच्या टीकेला उत्तर देताना स्वयंपाक करू पण पाणी अजित पवारांच्या...


तुम्हीसुद्धा काम करत असाल किंवा मित्रमैत्रिणींशी गप्पा मारत असाल, पण व्हीडिओ कॉल्स हे आता तुमच्या रोजच्या जीवनाचा एक भाग बनले असावेत.

व्हीडिओ कॉल्सच्या वापराचं हे वाढलेलं प्रमाण लक्षात घेत फेसबुकने व्हॉट्सअॅप, मेसेंजर आणि त्यांच्या मुख्य अॅप्समध्ये अनेक नवीन फीचर्स आणली आहेत.

व्हॉट्सअॅप या मेसेंजर अॅपमध्ये आता 4 ऐवजी 8 जण एकदाच व्हॉईस आणि व्हीडिओ कॉल करू शकतात. व्हॉट्सअपची कंपनी असलेल्या फेसबुकनं यासंदर्भात माहिती दिली.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

तसंच, फेसबुकने आणलेल्या 'मेसेंजर रूम्स'च्या माध्यमातून आता तब्बल 50 जणांना ग्रुप व्हीडिओ चॅट्स सुरू करता येतील, त्यात सहभागी होता येईल. मात्र अनोळखी वा अनपेक्षित लोकांनी या व्हीडिओ चॅट्समध्ये येऊ नये, यासाठी आपण क्रिप्टोग्राफर्ससोबतही काम केल्याचं फेसबुकने म्हटलंय.

'मेसेंजर रूम्स'मध्ये आता तब्बल 50 जणांना ग्रुप व्हीडिओ चॅट्स सुरू करता येतील

सध्या युकेमधल्या काही युजर्ससाठी ही फीचर्स उपलब्ध करण्यात येत असून पुढच्या काही आठवड्यांत सगळ्या फेसबुक युजर्सना हा अपडेट देण्यात येईल. कोरोना व्हायरसमुळे जगभरात झालेल्या लॉकडाऊनमुळे आपण ही फीचर्स लवक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रच उपलब्ध करून देऊ, असं फेसबुकने बीबीसीला सांगितलं.

गेल्या वर्षभरापासून मेसेंजरवरचं व्हिडिओ कॉलिंगचं प्रमाण दुप्पट झाल्याचं फेसबुकने म्हटलंय. कोरोना व्हायरसचा संसर्ग मोठ्या प्रमाणात असणाऱ्या भागांत हे प्रमाण जास्त आहे.

फेसबुकचा प्रतिस्पर्धी असणाऱ्या झूम अॅपचे एप्रिल महिन्यात 30 कोटी युजर्स झाले आहेत. मार्चच्या सुरुवातीला अमेरिकेच्या मोठ्या शहरांमध्ये लोकांना घरी राहण्याची सूचना देण्यात आल्यानंतर हे अॅप तब्बल 20 लाख वेळा डाऊनलोड करण्यात आलं होतं.

मायक्रोसॉफ्ट टीम्ससारख्या अॅप्सनीही आपली काही प्रिमियम फीचर्स या साथीच्या काळात मोफत उपलब्ध करून दिली आहेत.

नवीन फीचर्स

मार्क झुकरबर्ग यांनी एका ब्लॉग पोस्टच्या मार्फत फेसबुकच्या या नवीन मेसेंजर रूम्सची माहिती दिली आहे. एखादी मेसेंजर रूम सुरू असे पर्यंत लोकांना या व्हिडिओ चॅटमध्ये जॉईन होता येईल वा बाहेर पडता येईल.

फेसबुक किंवा मेसेंजरच्या माध्यमातून या रूम्स तयार करता येतील. लवकरच ही फीचर्स इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅपवरही आणण्याचा आपला विचार असल्याचंही कंपनीने म्हटलंय.

या मेसेंजर रूम्स तयार करणाऱ्यांना त्या प्रायव्हेट ठेवण्याचा पर्याय असेल, म्हणजे या व्हिडिओ चॅट्समध्ये फक्त अपेक्षित लोकं सहभागी होऊ शकतील आणि फेसबुकवर नसणाऱ्यांनाही यामध्ये सहभागी करून घेता येईल.

शिवाय या गप्पांमध्ये सहभागी होणाऱ्या व्यक्तींना ऑगमेंटेड रिएलिटीच्या मदतीने त्यांची बॅकग्राऊंडही बदलता येईल. ज्या मेसेंजर रूम्स 'पब्लिक डिस्कव्हरेबल' म्हणजे सर्वांसाठी खुल्या असतील त्या फेसबुक युजर्सना न्यूज फीडच्या वर दिसतील.

फेसबुक मेसेंजर मोठ्या प्रमाणात वापरण्यात येत असलेल्या अर्जेंटिना आणि पोलंडमध्ये या सेवेसाठीचं टेस्टिंग करण्यात आलं.  यावेळी एका चॅटदरम्यान 17 ते २० जणांना परवानगी देण्यात आली होती, पण काही दिवसांत ही संख्या वाढवून 50 करण्यात येणार असल्याचं फेसबुकने म्हटलंय.

ही सेवा विकसित करण्यात येत असताना आपण प्रतिस्पर्ध्यांच्या चुकांमधूनही शिकल्याचं फेसबुकने म्हटलंय. अनपेक्षित व्यक्ती व्हिडिओ कॉल्समध्ये येऊ नयेत - म्हणजेच 'झूम बॉम्बिंग' होऊ नये म्हणून झूम अॅपचे सध्या प्रयत्न सुरू आहेत.

'हाऊसपार्टी' या प्रतिस्पर्धी अॅपप्रमाणेच लोक फेसबुकच्या मेसेंजर रूमला सहज भेट देऊन बाहेर पडू शकतात

म्हणूनच मेसेंजर रूम्समध्ये कुणी हॅक करून येऊ नये म्हणून आपण क्रिप्टोग्राफर्ससोबत काम केल्याचं...


तुम्हीही एखादवेळला घरूनच काम करत असाल. तुम्हाला कोरोनाची लागण झालेली नसेल किंवा तुम्हाला होम क्वारंटाईन करण्यात आलेलं नसेल आणि तुमच्या ऑफिसने तुम्हाला घरूनच काम करण्याच्या सूचना केल्या असतील तर अशावेळी स्वतःचं मनोस्वास्थ्य ढळू न देता संपूर्ण कार्यक्षमतेने काम करण्यासाठी काय कराल?

त्यासाठी खाली दिलेल्या पाच टिप्स नक्की वाचा.

1. नीटनेटके कपडे घाला

घरून काम करायचं, म्हणजे आता घरच्या कपड्यांवर राहिलं तरी चालेलं, असा मोह अनेकांना होऊ शकतो. मात्र घरून काम करायचं असलं तरी नीटनेटके कपडे घातल्याने मन तर प्रफुल्लीत होतंच, शिवाय ही छोटीशी गोष्ट ऑफिसचं काम सुरू करण्यासाठी तुम्हाला मानसिकरीत्या तयार करते.

आता चांगले कपडे म्हणजे अगदी ऑफिसला जाण्यासाठीचे कपडे घालायचे का तर ते तुम्ही काय काम करता यावर अवलंबून आहे. कामानिमित्त व्हीडियो कॉल करायचे असतील आणि तुमच्या ऑफिसमधलं, टीममधलं वातावरण बघता जरा फॉर्मल किंवा स्मार्ट कॅझ्युअल घालणं संयुक्तिक ठरेल.

कपडे घालणं म्हणजे जे कपडे घालून झोपलो होतो, ते बदलून, स्नान करून तयार होणं, असं अनेकांना वाटतं. मात्र केवळ टी शर्ट आणि जीन्स बदलूनही काम होऊ शकतं.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नीटनेटके कपडे घातल्याने घरातून बाहेर पडायचंय, अशी एक जाणीव मेंदूला होते. त्याचप्रमाणे काम संपल्यानंतर कपडे बदलले की आजचं काम संपलं, ही भावना जाणवते.

2. नियम ठरवा

घरून काम करत असलात तरीसुद्धा तुम्ही ऑफिसला ज्यावेळी पोहोचता, त्याच वेळी कामाला सुरुवात करा आणि ऑफिसची वेळ संपते तेव्हा काम थांबवा.

ब्लॉगर आणि फ्रीलान्स लेखिका असणाऱ्या एम शेल्डॉन सांगतात की घरून काम करायचं असलं तरी त्या दिनक्रम काटेकोरपणे पाळतात. रात्री फारवेळ जागरण करू नका आणि झोपेच्या वेळी झोपा. म्हणजे दुसऱ्या दिवशी कामासाठी तुमच्या मेंदूला पुरेसा आराम मिळालेला असेल, असा सल्ला त्या देतात.

त्या म्हणतात, "तुम्ही एखादी गोष्ट सातत्याने केली की त्याची सवय लागते. त्यामुळे पहिला आठवडा अवघड जाऊ शकतो. मात्र नियमित केल्यास तो तुमच्या दिनक्रमाचा भाग बनतो."

घरून काम करण्यासाठीसुद्धा घरातली एक विशिष्ट जागा निवडा. ऑफिसमध्ये असते तशी टेबल, खुर्चीची व्यवस्था तिथे करा. ऑफिसच्या वेळी तिथेच बसून किंवा त्याच खोलीत बसून काम करा आणि कामाचे तास संपले की तुमचा कॉम्प्युटर लॉग आउट करा आणि काम बंद करा.

बरं घरी कॉम्प्युटरवर काम करत असाल तर कीपॅड नीट हाताळता येईल, एवढी खुर्चीची उंची असायला हवी. नाहीतर सांधेदुखी, पाठदुखी असे त्रास होऊ शकतात. शिवाय, कामाचा वेग मंदावतो, हा भाग वेगळाच.

घरात इतर व्यक्ती असतील तर कामासाठीची स्वतंत्र जागा शोधणं तसं अवघड आहे.

बीबीसीचा एक व्हीडिओ तुम्ही बघितला असेल. 2017चा हा व्हीडिओ आहे. बीबीसी न्यूजवर प्रा. रॉबर्ट केली यांची ऑनलाईन मुलाखत सुरू होती. ते त्यांच्या खोलीत कॉम्प्युटरसमोर बसले होते. मुलाखत सुरू होती आणि तेवढ्यात त्यांची दोन लहान मुलं आत येऊन गोंधळ घालतात.

हा व्हीडिओ सोशल मीडियावर तीन कोटी वेळा बघण्यात आला आहे. तेव्हा घरात कामासाठीची स्वतंत्र आणि जिथे तुम्हाला कुणीही व्यत्यय आणणार नाही, अशीच जागा शोधा किंवा तशी सोय करा.

घरून काम करताना सारखं स्पष्टीकरणं देत बसू नका, असं इग्नाटा कन्सल्टिंग फर्ममध्ये फ्रीलान्सर्सची एक टीम हाताळणारे रॉस रॉबिनसन सांगतात.

ते म्हणतात, "घरून काम करताना बरेचजण ओव्हरकॉम्पेन्सेट करतात. म्हणजे सारखे फोन करून काहीतरी स्पष्टीकरण देत असतात. यामागे एक कारण 'दिखावा' असू शकतं किंवा मग ओव्हरकॉम्पेन्सेट असू शकतं. तुम्ही काय करत आहात, हे इतरांना माहिती असणं ठीक आहे. मात्र, त्यासाठी अतिरेक करू नका."

3....


तुरतूक... अत्यंत दुर्गम असा परिसर. लडाखमधल्या नुब्रा खोऱ्याच्या अगदी शेवटच्या टोकाला वसलेलं हे छोटसं गाव कोराकोरमच्या उंचच उंच पर्वतरांगांमध्ये वसलं आहे. गावातून शायोक नदी वाहते. दगडी बांधकाम आणि ये-जा करण्यासाठी केवळ एकच रस्ता. हाच रस्ता पुढे लेहला जातो. निसर्गाने या गावावर सढळ हस्ते सौंदर्याची उधळण केली आहे. मात्र, या निसर्ग सौंदर्यापेक्षाही अधिक रंजक आहे गावाचा इतिहास.

भारतातलं 'बाल्टी' खेडं

पाकिस्तानातला एक प्रदेश आहे 'बाल्टिस्तान'. बाल्टी समाज तिथे मोठ्या संख्येने राहतो. मात्र, भारतातही एक 'बाल्टी' आहे. ते म्हणजे तुरकूत. लद्दाखमध्ये बहुसंख्य लोक बौद्ध आहेत. मात्र, तुरकूत एक बाल्टी गाव आहे. (बाल्टी हा तिबेटी वंशीय समाज आहे. पाकिस्तानातल्या स्कार्डू प्रांतात हा समाज मोठ्या संख्येने राहतो.)

ग्रामस्थ नूरबक्षिया या सूफी पंथाचे मुस्लीम आहेत. ते बाल्टी ही तिबेटी बोली बोलतात. सलवार-कुर्ता घालतात आणि पाकिस्तानच्या सीमेवरून अवघ्या सहा किमी आत असलेल्या बाल्तीस्तानात त्यांचे नातेवाईक मोठ्या प्रमाणावर राहतात.

...आणि तुरकूत भारताचा भाग बनला

खरंतर 1971 सालापर्यंत तुरकूत पाकिस्तानचाच भाग ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होता. मात्र, 1971च्या भारत-पाकिस्तान युद्धात बांग्लादेशची निर्मिती झाली आणि त्याच वेळी भारताने तुरकूत ताब्यात घेतला. सुरक्षेच्यादृष्टीने हा भाग अत्यंत महत्त्वाचा असल्याने भारताने तो आपल्याकडेच ठेवला. त्यादिवशी नातेवाईकांना भेटण्यासाठी किंवा इतर कुठल्या कामानिमित्त गावाबाहेर पडलेल्या लोकांना परत गावात येता आलं नाही. तेव्हापासून भारताने या भागात कडेकोट बंदोबस्त ठेवला होता. मात्र, गेल्या दशकभरात हा भाग बऱ्यापैकी शांत आहे. 2010 सालापासून तुरकूत पर्यटनासाठी खुला करण्यात आला आहे.

अलौकिक निसर्ग सौंदर्यामुळे हा भाग पर्यटकांना खुणावतो. शिवाय डोंगररांगांच्या शिखरावरच्या अतिदुर्गम भागात वसलेल्या या गावातले लोक कसे राहत असतील, हे जाणून घेण्याची उत्सुकताही दरवर्षी हजारो पर्यटकांना आकर्षित करते. हा भाग पूर्णपणे डोंगराळ असल्याने इथले लोक या दगडांचाच पूरेपूर वापर करतात. दगडाची घरं, दगडाच्याच पायवाटा, इतकंच नाही तर पिकाला पाणी देण्यासाठी करण्यात आलेली सिंचनाची सोयही याच दगडांपासून तयार केलेली आहे.

नैसर्गिक कुलिंग यंत्रणा

लडाखमध्ये अनेक गावं खूप उंचावर आहेत. त्यातुलनेत तुरकूत कमी उंचीवर आहे. समुद्रसपाटीपासून या गावाची उंची 2,900 मीटर आहे. त्यामुळे उन्ह्याळ्यात इथलं तापमान खूप वाढतं. अशावेळी मांस, भाजीपाला असे नाशवंत पदार्थ टिकावे यासाठी दगडांपासूनच एक उत्तम कुलिंग स्टोरेज सिस्टिम तयार करण्यात आली आहे.

बाल्टी भाषेत त्याला 'नांगचुंग' म्हणतात. म्हणजे 'कोल्ड हाउस'. शीतपेटीच म्हणा ना. हे दगडाच्या खंदकासारखे असतात. या खंदकांना मध्येमध्ये असलेल्या फटींमुळे खंदकांमधली हवा खेळती राहते. त्यामुळे ती थंड होते आणि नैसर्गिक कुलिंग सिस्टिम तयार होते.

तूरकूतची शेती

समुद्रसपाटीपासून उंचावर असल्याने तुरकूतमध्ये जव हे मुख्य पीक आहे. मात्र, त्यासोबतच उपवासामध्ये वापरण्यात येणारं 'बकव्हिट'चंही (एक प्रकारचं कडधान्य) उत्पादन घेतलं जातं. शिवाय जर्दाळू (अॅप्रिकॉट) आणि अक्रोडसाठीही कुरकूत प्रसिद्ध आहे. ही शेती खूपच मेहनतीची असते.

शेतीत वर्षभर लागवड केलेलं किंवा कापणी केलेलं पीक दिसतं. त्यामुळे रुक्ष डोंगरांमधली ही सुखद हिरवळ मन मोहून टाकते. (क्रेडीट : डेव्ह स्टॅम्बोलिस)

शांतताप्रिय संस्कृती

काश्मीर मुद्द्यावरून भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात तणाव असला तरी सीमेवरच्या या गावातलं जीवन मात्र शांतताप्रिय आहे. 1971 नंतर भारत सरकारने इथल्या...


तुर्कमेनिस्तानात कोरोनाचं संकट नाही?

पण तज्ज्ञांच्या मते कदाचित इथलं सरकार खरी माहिती दडवत आहे आणि असं असेल तर यामुळे कोरोनामुळे निर्माण झालेल्या जागतिक आरोग्य संकटाचा सामना करण्याच्या प्रयत्नांना खीळ बसू शकते.

अनेक देशांमध्ये लॉकडाऊन असताना तिकडे तुर्कमेनिस्तानमध्ये मात्र जागतिक आरोग्य दिनानिमित्त सायकल रॅलीचं आयोजन करण्यात आलं होतं.

देशात अजून एकही कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्ण आढळलेला नाही, असा तुर्कमेनिस्तानचा दावा आहे. मात्र, सेन्सॉरशिपसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या या देशाकडून देण्यात येणाऱ्या आकडेवारीवर विश्वास ठेवला जाऊ शकतो का?

प्रा. मार्टिन मॅक्की लंडनमधल्या 'स्कूल ऑफ हायजीन अँड ट्रॉपिकल मेडिसीन' मध्ये प्राध्यापक आहेत. तुर्कमेनिस्तानातल्या आरोग्य व्यवस्थेचा त्यांचा अभ्यास आहे.  प्रा. मार्टिन मॅक्की सांगतात, "तुर्कमेनिस्तानकडून अधिकृतरित्या जी आकडेवारी देण्यात येत आहे, त्यावर अजिबात विश्वास ठेवता येत नाही."

ते पुढे म्हणतात, "गेल्या दशकात तुर्कमेनिस्तानात एड्स/एचआयव्हीचा एकही रुग्ण नसल्याचा दावा केला होता. यावरही विश्वास ठेवता येत नाही.  2000 च्या दशकात या देशानं अनेक आजारांविषयीची माहि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ती दडवली होती. यात प्लेगचाही समावेश होता."

तुर्कमेनिस्तानमध्ये अनेकांना कोव्हिड-19 आजाराची भीती वाटते. त्यामुळे ते या आजाराने ग्रस्त असण्याची शक्यता आहे.

कोरोनासाठीचा कृती आराखडा काय आहे?

तुर्कमेनिस्तानची राजधानी अश्गाबाटमध्ये राहणाऱ्या एका व्यक्तीने नाव उघड न करण्याच्या अटीवर सांगितलं, "माझ्या ओळखीची एक व्यक्ती सरकारी एजन्सीमध्ये काम करते. त्याने मला सांगितलं, की इथे विषाणुचा प्रादूर्भाव  झाला आहे किंवा मी याबाबत ऐकलं आहे, असं कुणालाही सांगू नकोस. नाहीतर मीच अडचणीत येईल."

खरंतर तुर्कमेनिस्तान प्रशासन सातत्याने या संसर्गजन्य आजारापासून बचावाचे प्रयत्न करत आहे आणि संक्रमित लोकांचा शोधही घेत आहे.

संयुक्त राष्ट्रांसोबत तुर्कमेनिस्तान कोरोनावरच्या कृती आराखड्याविषयी चर्चादेखील करत आहे.

या आराखड्यात समन्वय, जोखिमीविषयी संवाद, तपास, लॅब चाचणी आणि इतर उपायांवरही चर्चा सुरू असल्याचं संयुक्त राष्ट्रांच्या तुर्कमेनिस्तानमधील रेसिडेंट कोऑर्डिनेटर एलेना पनोवा यांनी बीबीसीला सांगितलं.

देशात अजून एकही कोरोना रुग्ण आढळलेला नाही, या तुर्कमेनिस्तानच्या दाव्याविषयी विचारल्यावर त्या थेट उत्तर द्यायला कचरत असल्याचं आम्हाला जाणवलं.

त्या म्हणाल्या, "आम्ही अधिकृत माहितीवरच विश्वास ठेवत आहोत. कारण इतर देशांमध्येही असंच आहे. यात विश्वासाचा प्रश्नच नाही. काम असंच करतात."

सुरुवातीच्या दिवसांमध्येच हवाई प्रवासावर आणि वाहतुकीच्या इतर मार्गांवरही निर्बंध घातल्याने इथे संसर्ग झाला नाही, असं एलेना पनोवा यांना वाटतं.

तुर्कमेनिस्तानने जवळपास महिनाभरापूर्वीच ज्या सीमांवरून वाहतूक सुरू होती, त्या बंद केल्या होत्या.

शिवाय फेब्रुवारी महिन्यातच चीन आणि इतर काही देशांमधली हवाई वाहतूकही बंद केली होती. इतकंच नाही तर सर्वच आंतरराष्ट्रीय उड्डाणं राजधानीच्या शहराऐवजी तुर्कमेनाबाद या ठिकाणी वळवण्यात आली होती. तिथे एक विलगीकरण (क्वारंटाईन) झोनही तयार करण्यात आला होता.

इतकी तयारी असली तरी काही स्थानिकांनी सांगितलं, की ज्या लोकांना दोन आठवड्यांसाठी विलग करण्यात आलं होतं त्यापैकी काहीजण लाच देऊन विलगीकरण झोनच्या बाहेर आले होते.

एलेना पनोवा यांनी सांगितलं, की देशात येणारी प्रत्येक व्यक्ती आणि कोव्हिड-19ची लक्षणं असणाऱ्या सर्वांची चाचणी करण्यात आली. मात्र, आजवर किती जणांच्या कोव्हिड-19 चाचण्या झाल्या आहेत आणि तुर्कमेनिस्तानकडे किती टेस्ट...


तुर्कस्तानचे बारावे अध्यक्ष रेसेप तय्यप एर्डोगन यांचा राजकीय प्रवास आणि सत्तेवर असलेली त्यांची पकड थक्क करणारी आहे.

एर्डोगन गेली 16 वर्षं तुर्कस्तानमध्ये सत्तेवर आहेत. 2002मध्ये त्यांच्या AK या पक्षाला संसदेत भक्कम बहुमत मिळालं. तेव्हापासून ते सलग 11 वर्षं देशाचे पंतप्रधान होते. ऑगस्ट 2014 मध्ये ते राष्ट्राध्यक्ष झाले. थेट लोकांमधून निवडून आलेले ते पहिले राष्ट्राध्यक्ष.

एप्रिल 2017मध्ये त्यांनी आपल्या अस्वस्थ प्रजेला ताब्यात ठेवण्यासाठी सार्वमत घेऊन देशाचे सर्वाधिकार स्वत:कडे घेतले. एका अर्थाने लोकशाही पद्धतीने देशाच्या गादीवर स्वार झालेले ते सर्वाधिकारशाह आहेत, असंच म्हटलं जातं.

ऑटोमन इतिहासाची पार्श्वभूमी असल्यानं त्यांचे समर्थक त्यांना 'सुलतान'ही म्हणतात.

एर्डोगन यांच्याविषयी या 13 गोष्टी जाणून घेऊया.

6. गेझी पार्क हा इस्तंबूलमधला हरित पट्टा. त्यावर एक बांधकाम प्रकल्प प्रस्तावित करण्यात आला. त्याचा विरोध करण्यासाठी जमलेल्या आंदोलकांवर त्यांनी लष्करी कारवाई केली. जून 2013 चीही गोष्ट.

7. डिसेंबर-2013मध्ये भ्रष्टाचाराची अनेक प्रकरणं उघडकीस आल्यामुळे एर्डोगन यांच्या सरकाराला म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोठा फटका बसला. त्यांच्या कॅबिनेटमधील तीन मंत्र्यांच्या मुलांना अटक झाली. त्याच खापर एर्डोगन यांनी गुलेनिस्टांवर म्हणजेच इस्लामिक सामाजिक चळवळीवर फोडलं.

8. ऑगस्ट 2014 त्यांनी राजकारणातलं एक मोठं पाऊल उचललं. पंतप्रधान पदावर असतानाच त्यांनी अध्यक्षपदाची पहिलीवहिली थेट निवडणूक लढवली आणि जिंकले.

9. जुलै 2016 - लष्करातल्या एका गटानं केलेलं बंड मोडून काढण्यात त्यांना यश आलं. अवघ्या 12 तासांत एर्डोगन अज्ञातवासातून बाहेर आले आणि त्यांनी टीव्हीवरील थेट प्रक्षेपणात आपणच मुख्य कमांडर असल्याचं जाहीर केलं. या बंडानंतर सुमारे 50 हजार लोकांची धरपकड करण्यात आली. त्यात सैनिक, पत्रकार, पोलीस, कुर्दिश राजकीय नेते यांचा समावेश होता. तर, एक लाखाहून अधिक सरकारी कर्मचाऱ्यांना काढून टाकण्यात आलं.

10. एप्रिल 2017 - सार्वमत घेऊन यांनी अध्यक्षांकडे सर्वाधिकार घेतले. या सार्वमतात त्यांना 51.4 टक्के मतं मिळाली. मतांची ही मोजकी आघाडी एर्डोगन यांच्यासाठी धोक्याची घंटा मानली गेली. त्यांना अॅटोलियाचा मध्यवर्ती भाग, काळा समुद्र पट्टा येथे समर्थन मिळालं. परंतु विरोधकांना अंकारा, इस्तंबूल, इझ्मीर या पट्ट्यात तसंच भूमध्य समुद्र किनारपट्टी, कुर्दिश प्राबल्य असलेला भाग येथे बहुमत मिळालं. त्यांच्या अध्यक्षपदाची मुदत 2019मध्ये संपणार होती, पण त्याआधीच त्यांनी निवडणुका जाहीर केल्या आणि अध्यक्षपदाच्या दुसऱ्या टर्मसाठी जोरदार प्रचार केला.

11. तुर्कस्तानची आर्थिक प्रगती हाच एर्डोगन यांच्या लोकप्रियतेचा मोठा आधार आहे. अर्थव्यवस्थेच्या वाढीचा सरासरी वार्षिक वेग 4.5 टक्के एवढा राहिला आहे. मॅन्युफॅक्चरिंग आणि एक्स्पोर्टचं तुर्कस्तान हे केंद्र बनलं. 2014मध्ये अर्थव्यवस्था मंदावली आणि वाढीचा दर 2.9 टक्के एवढा खाली आहे तर बेरोजगारीचा दर 10 टक्क्यांवर गेला.

12. विरोधात उठलेले आवाज दाबून टाकल्याची टीकाही त्यांच्यावर होते. टीकाकार मग तो कोणत्याही वयाचा किंवा क्षेत्रातला असो त्यांना एर्डोगन दयामाया दाखवत नाहीत. एका सोळा वर्षांच्या मुलाला अध्यक्षांचा अपमान केला म्हणून अटक करण्यात आली होती. एवढंच नव्हे, एकेकाळी मिस टर्की राहिलेल्या मॉडेलला अध्यक्षांवर टीका करणारी कविता तिनं शेअर केली म्हणून त्रास झाला. ती कविता तिला महागात पडली होती. एर्डोगन यांच्या या भूमिकेमुळेच त्यांचा युरोपीयन युनियनमधील सहभाग लांबला.

13. एर्डोगन यांनी इस्लामविषयी केलेली विधानं, त्यांचा एक...


तुषार देशपांडे

फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये मुंबई संघाचा अविभाज्य भाग असलेल्या तुषारची आयपीएल स्पर्धेत खेळण्याची पहिलीच वेळ आहे.

अचूक टप्प्यावर चांगल्या वेगाने बॉलिंग करू शकणारा बॉलर अशी ओळख तुषारने मुंबईकरता खेळताना तयार केली आहे. बॉलिंग चांगली करत असला तरी नोबॉलच्या समस्येने तुषारला आणि मुंबईला सतवलं होतं. मात्र कोचच्या मार्गदर्शनाखाली तुषारने नोबॉल पडणार नाहीत यासाठी काळजी घ्यायला सुरुवात केली.

दिल्ली कॅपिटल्स संघात ऑस्ट्रेलियाचे माजी कॅप्टन रिकी पॉन्टिंग आणि बॉलिंग कोच अनुभवी बॉलर रायन हॅरिस यांच्या मार्गदर्शनातून शिकण्याची संधी तुषारला मिळाली आहे.

यंदाच्या आयपीएल हंगामात मुंबई, महाराष्ट्र आणि विदर्भचे 20 खेळाडू सहभागी होत आहेत. यशस्वी जैस्वाल, ऋतुराज गायकवाड यांच्यापाठोपाठ तुषार देशपांडेला पदार्पणाची संधी मिळाली आहे.

दर्शन नालकांडे, दिग्विजय देशमुख हे दोघेही यंदाच्या आयपीएलमध्ये आहेत. एकूणच आयपीएल स्पर्धेत महाराष्ट्राचा टक्का वाढतोय. यंदाच्या हंगामातील मुंबई, महाराष्ट्र तसंच विदर्भसाठी खेळणाऱ्या खेळाडूंचा आढावा.

1.रोहित शर्मा (मुंबई इंडियन्स)

इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त नियमितपणे धावांची टांकसाळ उघडणारा बॅट्समन. रोहित शर्माकडे नेतृत्व सोपवल्यानंतरच मुंबई इंडियन्सचं नशीब उघडलं आणि त्यांनी तब्बल चारवेळा जेतेपदावर नाव कोरलं आहे.

सुरुवातीच्या हंगामात रोहित डेक्कन चार्जर्सकडून खेळायचा. बॅटिंगबरोबरंच तो बॉलिंगही करायचा. डेक्कनकडून खेळताना त्याच्या नावावर हॅट्रिक आहे. मुंबई इंडियन्सच्या ताफ्यात दाखल झाल्यानंतर रोहितवरची जबाबदारी वाढली.

आयपीएलमध्ये सर्वाधिक रन्स करणाऱ्यांच्या यादीत रोहित शर्मा तिसऱ्या स्थानी आहे.

देशी, विदेशी, यंग-सीनियर्स अशा सगळ्या खेळाडूंची मोट बांधण्याचं काम रोहितनं केलं. म्हणूनच आयपीएलच्या यशस्वी कॅप्टन्समध्ये त्याचं नाव आदरानं घेतलं जातं. आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक रन्स करणाऱ्यांच्या यादीत रोहित तिसऱ्या स्थानी आहे. यावरून त्याच्या सातत्यपूर्ण बॅटिंगची कल्पना यावी. दडपणाच्या क्षणी शांत राहून डावपेचांची अंमलबजावणी करण्यात रोहित निष्णात आहे.

2.अजिंक्य रहाणे (दिल्ली कॅपिटल्स)

भारताच्या टेस्ट टीमचा आधारस्तंभ असलेला अजिंक्य ट्वेन्टी-२० प्रकारातही आपलं वजन राखून आहे. मुंबई इंडियन्स, रायझिंग पुणे सुपरजायंट्स, राजस्थान रॉयल्स आणि आता दिल्ली कॅपिटल्स असा अजिंक्यचा आयपीएल प्रवास आहे. तंत्रशुद्ध संयमी बॅटिंग आणि कणखर नेतृत्व हे अजिंक्यच्या खेळाचं वैशिष्ट्य आहे.

सीनियर प्लेयर असूनही अजिंक्यला दिल्लीच्या अंतिम अकरात स्थान मिळेल का हे पाहणं उत्सुकतेचं ठरणार आहे. युएईतल्या फिरकीला अनुकूल पिचेसवर अजिंक्यचं तंत्र उजवं ठरू शकतं. बॅटिंगच्या बरोबरीने अफलातून फिल्डिंग ही टीमसाठी जमेची बाजू आहे. स्ट्राईकरेटवरून अजिंक्यच्या खेळावर टीका झाली आहे. यंदाच्या हंगामात संधी मिळाल्यानंतर अजिंक्य टीकाकारांना बॅटने उत्तर देईल.

3.धवल कुलकर्णी (मुंबई इंडियन्स)

धवल कुलकर्णी

आयपीएलचे बाराच्या बाराही हंगामात खेळलेला एकमेव भारतीय फास्ट बॉलर अशी धवल कुलकर्णीची ओळख आहे. मुंबई-राजस्थान-गुजरात-मुंबई असा धवलचा आयपीएल प्रवास आहे.

ट्वेन्टी-२० प्रकारात धवलने स्वत:चं स्थान निर्माण केलं आहे. विकेट्स काढण्याबरोबरीने रन्स रोखण्यात धवल वाकबगार आहे. फास्ट बॉलर असूनही धवलची फिल्डिंग उत्तम आहे. विविध संघांविरुद्ध आणि विविध संघांसाठी खेळण्याचा धवलचा प्रदीर्घ अनुभव मुंबईच्या कामी येईल यात शंकाच नाही.

4. शार्दूल ठाकूर (चेन्नई सुपर किंग्स)

शार्दूल ठाकूर (केंद्रस्थानी)

किंग्ज इलेव्हनपासून आयपीएल...


तृतीयपंथी समाजाच्या नेत्या आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या सदस्या प्रिया पाटील यांची एलजीबीटी सेलच्या अध्यक्षपदी निवड करण्यात आली.

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या एलजीबीटी सेलसाठी 15 जणांची कार्यकारिणी काम करणार असल्याचे पक्षाकडून सांगण्यात आले आहे.

"एलजीबीटी समूहाला समाजाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रयत्नशील असेल. सामाजिक न्यायमंत्री धनंजय मुंडे यांच्या खात्याअंतर्गत एलजीबीटी वेल्फेअर बोर्डची स्थापना केली जाईल. ज्या प्रमाणे युवती संघटनेची स्थापना करून आम्ही नवीन प्रयोग केला त्याच प्रमाणे एलजीबीटीसाठीही काम करू," असे आश्वासन राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी दिले.

एलजीबीटी सेलची स्थापना करणारा राष्ट्रवादी काँग्रेस हा भारतातला पहिला राजकीय पक्ष ठरला आहे. पण यानिमित्त अनेक प्रश्नही उपस्थित होतात.

समलैंगिक संबंध आणि राजकारण हे आतापर्यंत एकमेकांपासून अंतर ठेऊन राहणाऱ्या दोन गोष्टी आता जवळ येत आहेत का? राष्ट्रवादी काँग्रेसने हा निर्णय आताच घेण्यामागे नेमकी काय कारणं आहेत? समलैंगिकांसंदर्भात राजकीय व्यासपीठ खुले करून राष्ट्रवादी काँग्रेस सनातनी विचारधार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेला आव्हान देऊ पाहतेय का? हे मतांचे राजकारण आहे का? अमेरिकेप्रमाणे महाराष्ट्रातल्या निवडणुकीत एलजीबीटी हा महत्त्वाचा घटक ठरेल का?  या सर्व प्रश्नांचा आढावा आपण घेणार आहोत.

राष्ट्रवादी काँग्रेसने LGBT सेलची स्थापना का केली?

महाराष्ट्रात गेल्या काही काळात राजकीय पक्षांमध्ये एलजीबीटी समूहातील लोकांचे प्रतिनिधित्व दिसून आले. पण ते अगदीच नगण्य आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसने थेट पक्षातच एलजीबीटी सेलची स्थापना केल्याने हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. पण राष्ट्रवादी काँग्रेसने हे पाऊल का उचलले? LGBT सेलची स्थापना आताच का करण्यात येत आहे?

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कार्यक्रमातील क्षण

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या खासदार सुप्रिया सुळे म्हणतात, "या लोकांचे सामाजिक आणि मानसिक प्रश्न सोडवण्याचा प्रयत्न राष्ट्रवादी काँग्रेस करत आहे. शरद पवार हे केवळ भाषणातून पुरोगामी विचार मांडत नाहीत तर कृतीत आणतात."

संसद, विधिमंडळ आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये महिलांसाठी राखीव जागा असो वा केवळ तरुणींचीच एक संघटना असो राष्ट्रवादी काँग्रेसने या दोन्हीची सुरुवात करून पक्षाची प्रतिमा पुरोगामी करण्याचा कायम प्रयत्न केला आहे.

ज्येष्ठ पत्रकार निळू दामले यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "LGBTQ या मंडळींना पक्षात राजकीय मान्यता देणे हे एक स्वागतार्ह पाऊल आहे असे मला वाटते. याचा अर्थ आम्हाला पुढे जायचे आहे. बदल घडवायचा आहे. हे सांगण्याचा हा प्रयत्न आहे."

"ज्यावेळी भारतात हिंदुत्ववादी पक्ष, सनातनी माणसं याचा तिरस्कार करत असतात तेव्हा एखादा राजकीय पक्ष याचा उघडपणे स्वीकार करत असेल तर त्या पक्षाला पुढे जायचे आहे हे यातून दिसून येते," असंही ते सांगतात.

LGBT सेलची स्थापना करून पुन्हा एकदा राष्ट्रवादी काँग्रेसने आम्ही पुरोगामी विचारधारेचे असून एक आधुनिक राजकीय पक्ष आहोत हे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न केल्याचे दिसून येते.

बीबीसी मराठीचे संपादक आशिष दीक्षित असं सांगतात, "राजकारण कव्हर करणारा कुठलाही पत्रकार तुम्हाला सांगू शकेल की राजकीय पक्षांच्या कृती या मतदारांना आणि मतांना डोळ्यासमोर ठेऊन केलेल्या असतात. आपला मतदार नाराज होईल आणि आपली मतं घटतील अशी कोणतीही कृती करण्याचे राजकीय पक्ष टाळत असतात."

"राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाने हे पाऊल उचलले आहे हे नि:संशय त्यांच्या पुरोगामी विचारांचे दर्शन घडवतं पण त्यामागे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांनी...


तृप्ता देसाई

शुक्रवारी पहाटे चार वाजता देसाई कोची विमानतळावर पोहोचल्या आणि तिथून त्या शबरीमला मंदिर प्रवेशासाठी जाणार, असं सांगण्यात आलं. आणि हे कळताच विमानतळाच्या बाहेर आंदोलक मोठ्या संख्येने गोळा झाले.

तृप्ती देसाईंचं म्हणणं होतं की आंदोलकांनी त्यांनी ठरवलेल्या टॅक्सीचालकांनाही धमकावलं आहे, तसंच त्यांना आणि त्यांच्या महिला सहकाऱ्यांना जीवे मारण्याची धमकी दिली आहे.

"आंदोलकांना भीती आहे की एकदा का तृप्ती देसाई विमानतळाच्या बाहेर पडल्या तर त्या मंदिर प्रवेश केल्याशिवाय राहणार नाही. आंदोलक हिंसक झाले आहेत आणि आम्हाला विमानतळावर अडवलं आहे. याआधी कुणालाच असं अडवलं नव्हतं. फक्त सात महिलांना लाखो आंदोलक घाबरले आहेत. मला वाटतं हेच आमच्या आंदोलनाचं यश आहे," असं तृप्ती देसाईंनी बीबीसी मराठीशी शक्रवारी सकाळी बोलताना सांगितलं.

तृप्ती देसाई आणि त्यांच्या कार्यकर्त्या कोची विमानतळावर बाहेरचा जमाव पांगण्याची वाट पाहाताना

अखेर किमान 15 तास विमानतळावर ताटकळत बसल्यानंतर त्यांनी आपलं आंदोलन मागे घेतलं आणि शबरीमला मंदिरात जाणार नाही, असं घोषणा संध्याकाळी केली.

अजित पवार विरुद्ध तृप्ती देसाई

म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हिलांना मंदिर प्रवेशाच्या मुद्द्यांवरून आंदोलन करणाऱ्या कार्यकर्त्या म्हणून तृप्ती देसाई परिचित आहेत. आजवर अनेक धार्मिक स्थळांमध्ये महिलांना प्रवेश मिळवण्यासाठी त्यांनी आंदोलनं केली आहेत.

त्या पहिल्यांदा चर्चेत आल्या ते शनिशिंगणापूरच्या चौथऱ्यावर महिलांना प्रवेश मिळावण्यासाठी केलेल्या आंदोलनातून. पण फार कमी जणांना माहीत असेल की त्याआधी त्यांनी अजित पवारांसोबत पंगा घेतला होता.

तृप्ती देसाईंची दखल मीडियाने सर्वप्रथम घेतली ती त्यांनी अजित सहकारी बँक आणि पतसंस्थेविरोधात केलेल्या आंदोलनामुळे. ही बँक अजित पवारांच्या नावाने त्यांच्या काही कार्यकर्त्यांनी सुरू केली होती. या बँकेत झालेल्या काही गैरप्रकारांविरुद्ध देसाई यांनी 2008 साली आंदोलन छेडलं होतं, असं पुण्यातल्या एका ज्येष्ठ पत्रकाराने सांगितलं.

त्या आंदोलनादरम्यान आपल्याला धमक्या आल्या होत्या, असा दावाही देसाई करतात. 2009 साली त्यांनी काँग्रेसकडे निवडणुकीचं तिकिटही मागितलं होतं, पण ते त्यांना मिळालं नाही.

भूमाता रणरागिणी ब्रिगेड

तृप्ती मूळ कोल्हापूरच्या, पण त्यांचं कुटुंब नंतर पुण्यात स्थायिक झालं. पुण्याच्या SNDT महाविद्यालयातून त्यांनी होम सायन्सची पदवी घेतली.

मुक्त पत्रकार अश्विनी सातव सांगतात, "सुरुवातीला त्या अण्णा हजारेंच्या भ्रष्टाचार निर्मूलन आंदोलनात दिसल्या. त्यानंतर त्यांनी बुधाजीराव मुळीकांच्या भूमाता ब्रिगेड या संस्थेत काम करायला सुरुवात केली."

ही संघटना खरंतर शेतकऱ्यांच्या पत्नींच्या मदतीसाठी स्थापन केली होती आणि त्या वेळेस तिचा मंदिर प्रवेश आंदोलनाशी फारसा संबंध नव्हता, अशी माहिती सहारा समय वाहिनीच्या पुण्याच्या ब्युरो प्रमुख प्रतिभा चंद्रन देतात.

कोची विमानतळावर देसाई त्यांच्या कार्यकर्त्यांसह

अश्विनी म्हणतात की नंतर मुळीकांच्या संस्थेतून देसाई बाहेर पडल्या आणि 2010 साली स्वतःची भूमाता रणरागिणी ब्रिगेड स्थापन केली. "मुळीकांच्या संस्थेतून त्या बाहेर पडल्या असल्या तरी त्यांनी आपल्या संस्थेचं नाव त्यांच्या संस्थेशी साधर्म्य असणारंच ठेवलं आहे," हे चंद्रन सांगतात.

या संस्थेमार्फत त्या महिलांच्या मंदिरप्रवेशाच्या हक्कांविषयी लढा देतात.

शनिशिंगणापूर आंदोलन

तृप्ती देसाईंची राष्ट्रीय पातळीवर दखल घेतली गेली ती शनिशिंगणापूर आंदोलनाच्या निमित्ताने. देवस्थानातल्या मुख्य चौथऱ्यावर महिलांना प्रवेश मिळावा, यासाठी तेव्हा ज्येष्ठ महिला हक्क...


तृप्ती देसाई

"महाराजांनी पत्रकातून दिलगिरी व्यक्त केली आहे. पण त्याला उशीर झाला आहे. त्यांच्या समर्थकांनी आम्हाला ठोकून काढायाची भाषा केली आहे. कायद्यानुसार गुन्हा दाखल व्हायलाच हवा," असं तृप्ती देसाई यांनी म्हटलंय.

"सम तिथीला स्त्री संग केला तर मुलगा होतो आणि विषम तारखेला स्त्री संग केला तर मुलगी होते," या वक्तव्यामुळे अडचणीत आलेल्या इंदुरीकर महाराजांनी दिलगिरी व्यक्त केली आहे.

आपल्या वाक्यांमुळे कुणाच्या भावना दुखावल्या गेल्या असतील तर मी दिलगिरी व्यक्त करतो असं, एक पत्रक काढून इंदुराकर यांनी म्हटलं आहे.

त्यावर फक्त माफी मागून चालणार नाही असा पवित्रा तृप्ती देसाई यांनी घेतला आहे.

बीबीसीसाठी प्राजक्ता पोळ यांनी तृप्ती देसाई यांच्याशी बातचीत केली.

"इंदुरीकर महाराज कीर्तनात महिलांचा वारंवार अपमान करतात. महिलांना कमी लेखणं, दुय्यम दर्जाचं लेखणं अशी त्यांची वक्तव्यं असतात. पीसीपीएनडी अक्टचं उल्लंघन केलं. त्यासाठी कोणत्याही ग्रंथाचा आधार नाही. पुराणांमध्ये असा उल्लेख असल्याचं सांगितलं जातं मात्र आपला देश कुठल्या धर्मावर चालत नाही. तो संविधानानुसार चालतो. संविधानानुसार जे का... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यदे आहेत त्यांचं उल्लंघन आहे. त्यामुळे पीसीपीएनडी कायद्याअंतर्गत त्यांच्यावर गुन्हा दाखल झाला पाहिजे", असं तृप्ती यांनी सांगितलं.

त्या पुढे म्हणाल्या, "महिलांचा अपमान करतात त्यासंदर्भातही गुन्हा दाखल करण्यात यायला हवा ही आमची मागणी आहे. कायदेशीर नोटीस बजावली आहे. लवकरात लवकर गुन्हा दाखल करण्यात यावा".

"1994 मध्ये पीसीपीएनडी कायदा तयार करण्यात आला. 2003 मध्ये हा कायदा आणखी कडक करण्यात आला. पुराणाचा आधार देण्यात आला असेल, प्रसिद्धी असेल, त्याची जाहिरात असेल तर त्यांच्यावर गुन्हा दाखल होतो. त्यामुळे इंदुरीकर महाराज कुठल्या ग्रंथाचा आधार घेऊन काही सांगत असतील तर पुराणातलं जे आहे, एखादं पान असेल किंवा छायाचित्र असेल त्याची जाहिरात केली, प्रसिद्ध केली तरी तो गुन्हा आहे. त्यांचे समर्थक पुरावे पाठवत असतील तर ते सहआरोपी होऊ शकतात. पुराणाचा दाखला दिल्यामुळे गुन्हा दाखल होणार नाही असं म्हणणं चुकीचं आहे. ग्रामीण भागातली माणसं त्यांचं कीर्तन ठेवतात. ग्रामीण भागातल्या जनतेला वेड्यात काढायची ही कामं आहेत".

महिलांचा अपमान सहन करणार नाही

ते सहा महिन्यांपूर्वी काही बोलले असतील तर त्याची मला कल्पना नाही. आता जेव्हा कळलंय तेव्हा आम्ही त्याप्रकरणाची दखल घेतली. चपल कितीही भारी असली तरी आपण गळ्यात घालत नाही. बायकोला चपलेप्रमाणे वागवा असं ते म्हणतात. महिलांना दुय्यम वागणूक द्यायची ही पुरुषी मानसिकता दिसते आहे. बेटी बचाव, बेटी पढाव अशा योजनांच्या माध्यमातू महिलांच्या सबलीकरणाचा प्रयत्न सुरू आहे. मात्र दुय्यम स्थान देण्यासाठी अशी विधानं केली जातात. अनेकदा ते कीर्तनातून सांगतात की गोरी बायको करू नका. अनेकांच्या गोऱ्या बायका पळून गेल्या आहेत. महिलांसंदर्भात अनेक अपमानास्पद वक्तव्यं त्यांनी वारंवार केली आहेत. महिलांचा अपमान आम्ही तरी सहन करणार नाही. महिलांच्या सन्मानासाठी आम्ही काम करत आहोत.

वारकरी संप्रदाय, हिंदू धर्म यांचा आम्ही आदरच करतो. महिलांचा अपमान करणारं वक्तव्य असेल तर मग कोणीही महाराज असोत, त्यांच्यावर कारवाई करणं गरजेचं आहे. इंदुरीकर महाराजांच्या बाबतीत हे वारंवार घडतं आहे. एखादी गोष्ट झाली असती तर आम्ही त्यांना माफ केलं असतं. अनेक कीर्तनात हे घडतं आहे. त्यांची काही चांगली कामं आहेत. त्यांनी शाळा काढल्या आहेत. त्यासाठी नक्कीच त्यांचा आदर आहे. तिथे आम्ही त्यांचं अभिनंदन करू. एवढी टीका झाल्यावरही परवाच्या कीर्तनात ते...


तृप्ती देसाई

शिर्डी देवस्थानकडून ड्रेसकोडसंबंधी लावण्यात आलेल्या बोर्डविरोधात भूमाता ब्रिगेडच्या तृप्ती देसाई आणि ब्राह्मण महासंघाचे कार्यकर्ते आमनेसामने येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे पोलिसांनी खबरदारीचा उपाय म्हणून त्यांना ताब्यात घेतलं आहे.

तृप्ती देसाई यांनी शिर्डीत येऊन साई संस्थानाने लावलेला आवाहनाचा फलक काढण्याचा इशारा दिला होता.

तृप्ती देसाई

"शिर्डी येथील मंदिर आवारामधील महिलांच्या वेशभूषेबाबत जो बोर्ड लावण्यात आला आहे. त्याच्या निषेधार्थ आज आम्ही तिथे जाऊन लोकशाही मार्गाने आंदोलन करणार आहोत. तो बोर्ड लवकरात लवकर लवकर हटवला जावा, अन्यथा आम्ही आणखी तीव्र लढा उभारणार," असा इशारा तृप्ती देसाई यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना दिला आहे.

प्रकरण काय आहे?

लॉकडाऊनच्या काळात बंद असेलली मंदिरं पुन्हा एकदा खुली करण्यात आली असून ठिकठिकाणी दर्शनासाठी भक्तांनी रांगा लावल्या आहेत. शिर्डीमधील साई मंदिरही दर्शनासाठी खुलं करण्यात आलं असून भक्त मोठ्या प्रमाणात गर्दी करत आहेत.

शिर्डी इथलं साईबाबा मंदिर

शिर्डीमध्ये फक्त राज्य नाही तर देश विदेशातून लोक दर्शनासाठी येत असतात. दरम्यान दर्शनासाठ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी येणाऱ्या भाविकांसाठी शिर्डी साई संस्थानकडून ड्रेसकोड लागू करण्यात आला आहे. तसा फलकच मंदिराबाहेर लावण्यात आला आहे.

मंदिरात येताना भक्तांनी सभ्य पोषाख परिधान करावा, असं आवाहन संस्थानकडून करण्यात आलं आहे. गेल्या काही दिवसांपासून भक्त छोटे कपडे घालून मंदिरात येत असल्याची तक्रार मिळाल्यानेच हा निर्णय घेण्यात आल्याचं संस्थानकडून सांगण्यात आलं आहे.

"मंदिरातले पुजारी अर्धनग्न असतात मग भक्तांच्या कपड्यांवर निर्बंध का घातले जात आहेत?" असा प्रश्न तृप्ती देसाई यांनी साई संस्थानला विचारला होता.

साई संस्थानाने केलेल्या या आवाहनावर बोलताना तृप्ती देसाई यांनी म्हटलं की, "मंदिरात प्रवेश करताना कोणत्या प्रकारचे कपडे असले पाहिजेत त्याचं भान भक्तांना आहे."

तृप्ती देसाई यांनी आतपर्यंत वेगवेगळी आंदोलनं केली आहेत. त्या नेमक्या कोण आहेत आणि कुठली कुठली आंदोलनं त्यांनी केली आहेत ते वाचण्याासाठी इथं क्लिक करा - तृप्ती देसाई कोण आहेत?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


तृप्ती मूळच्या पुण्याच्या आहेत. COEP महाविद्यालयातून त्यांनी शिक्षण पूर्ण केलं. 2010 मध्ये इंजिनिअरिंगचं शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी L&T या कंपनीत काही वर्षं काम केलं.

नोकरी करता करताच त्यांनी स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास सुरू केला. MPSC च्या परीक्षेतून त्यांची सहायक विक्रीकर आयुक्त या पदावर त्यांची निवड झाली.

या पदावर काम करताना त्यांनी केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षांचीही तयारी सुरू केली. एक वर्षांचं अंतर ठेवून त्यांनी UPSC च्या परीक्षांची तयारी सुरू केली. अनेक चढ उतारानंतर त्यांची आज सनदी सेवेत निवड झाली.

यशाची वारंवार हुलकावणी

पूर्व, मुख्य आणि मुलाखत अशा तीन टप्प्यांत ही परीक्षा होते. स्पर्धा परीक्षेतल्या या प्रदीर्घ प्रवासाबद्दल त्या सांगतात, "पहिल्या प्रयत्नात मी पूर्वपरीक्षा पास झाले नाही. दुसऱ्या प्रयत्नात मी मुलाखतीपर्यंत पोहोचले. मात्र अंतिम यादीत माझी निवड झाली नाही, त्या अपयशातून मी सावरू शकले नाही, त्यामुळे माझा नीट अभ्यास झाला नाही त्यामुळे मी तिसऱ्या प्रयत्नात  पूर्वपरीक्षेतच नापास झाले. चौथ्या प्रयत्नात शेवटी मला हे यश मिळालं."

आव्हानांकडे सकारात्मक दृष्टीने पाह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िलं

वर उल्लेखलेला प्रवास वाचायला जरी सोपा असला तरी तो प्रत्यक्षात तितकाच अवघड होता. तरी या आव्हानांकडे तृप्ती यांनी सकारात्मक दृष्टीने पाहिलं.

त्या म्हणतात, "मी त्यांना आव्हानं म्हणणार नाही खरंतर. त्यांचा मला फायदाच झाला. माझं आठ वर्षांपूर्वी लग्न झालं. त्यात मी नोकरीही करत होते. त्यामुळे वेगवेगळ्या भूमिका एकाचवेळी निभावत होते. त्याचा फायदा मला परीक्षांमध्येही झाला. मला अनेक अडचणी जवळून पाहता आल्या.

"आधी अभियांत्रिकी क्षेत्रात काम केल्यामुळे तिथल्या अडचणी, मग प्रशासनात काम करताना तिथल्या अडचणी, कौटुंबिक पातळीवरही अनेक गोष्टी नव्याने कळल्या. दोन्हीकडच्या कुटुंबांनी मला खूपच पाठिंबा दिला. विशेषत: अनेकदा अपयशाचा सामना केल्यावरही माझा नवरा ठामपणे माझ्या पाठिशी होता," तृप्ती सांगतात.

युपीएससी पूर्वपरीक्षेचा अभ्यास करताना विद्यार्थिनी (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

तिमिरातून तेजाकडे

तीन प्रयत्नांत वेगवेगळ्या टप्प्यांवर मिळालेल्या अपयशाने खचून न जाता तृप्ती लढत राहिल्या.

"अपयश आलंय याचा अर्थ काही चूका होतात आपल्याकडून. 2015 मध्ये मी जेव्हा पहिल्यांदा परीक्षा दिली तेव्हा माझा नीट अभ्यासच झाला नव्हता, तरीही मी परीक्षा देऊन तो प्रयत्न वाया घालवला. दुसऱ्या प्रयत्नात मी योग्य अभ्यास केला तरी काही गोष्टींकडे नीट लक्ष दिलं नाही. ज्या गोष्टीत जास्त मार्क मिळतात त्यांच्याकडे मी फारसं लक्ष दिलं नाही. ते मी द्यायला हवं होतं. त्यानंतर पुन्हा तिसऱ्या प्रयत्नातलं अपयश यामुळे मला खूप शिकायला मिळालं. खरंतर तेव्हापर्यंत मी फारसं अपयश पाहिलं नव्हतं," तृप्ती सांगतात.

"मात्र या काळात मला बरंच काही शिकायला मिळालं. ते स्वीकारलं. त्यानंतर काही काळ मी जरा ब्रेक घेतला. स्वत:कडे मी नीट बघायला शिकले. स्वत:ला स्थिर केलं. पुन्हा कामाला लागले. जे जे परीक्षेला लागतं तेच करायचं असं यावेळी ठरवलं होतं.

त्याला सकारात्मक वातावरणाची साथ मिळाली. महिलांना हल्ली असं वातावरण मिळत नाही. त्यातच मी स्वत: नोकरी करत असल्यामुळे मी आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होते. अनेक गोष्टी माझ्या बाजूने असल्यामुळे माझ्याकडे गमावण्यासारखं फारसं काही नाही अशी भावना ठेवून मी अभ्यास करत होते," तृप्ती सांगतात.

अशी होती दिनचर्या

नोकरी करत असल्यामुळे सकाळी फक्त पेपर वाचणं, मग दिवसभर ऑफिस आणि मग संध्याकाळी अभ्यास अशी तृप्ती यांची दिनचर्या होती.

त्यांचे पती बऱ्याच कामात मदत...


ते 81 वर्षांचे होते. कॅन्सर आणि वृद्धत्वाच्या व्याधींनी त्यांना ग्रासलं होतं. बुधवारी रात्री साडेआठ वाजताच्या सुमार त्यांचं निधन झालं आणि गुरुवारी (9 जुलै) सकाळी 11 वाजता त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात येणार असल्याचं जगदीप यांच्याशी कौटुंबिक संबंध असणारे प्रोड्युसर महमूद अली यांनी सांगितलंय.

जगदीप यांच्या निधनाबद्दल बॉलिवुडमधून शोक व्यक्त करण्यात येतोय.

आणखीन एक तारा आकाशात गेल्याचं अभिनेते अनुपम खेर यांनी त्यांच्या ट्वीटमध्ये म्हटलंय.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

तर जॉनी लिव्हर यांनी जगदीप यांना श्रद्धांजली वाहत आपण आपल्या पहिल्याच सिनेमात या दिग्गज अभिनेत्यासोबत काम केल्याचं म्हटलंय.

जगदीप यांच्या आठवणी जागवत अभिनेता अजय देवगणने ट्वीट केलंय, "जगदीप साहेबांच्या निधनाची दुःखद बातमी आताच समजली. त्यांना स्क्रीनवर पाहणं हा नेहमीच आनंददायी अनुभव होता. जावेद आणि त्यांच्या पूर्ण कुटुंबाच्या दुःखात मी सहभागी आहे. जगदीप साहेबांना नमन."

अभिनेते जगदीप यांनी बॉलिवुडच्या अनेक सुपरहिट सिनेमांमध्ये केलेल्या भूमिका लोकप्रिय झाल्या. 'शोले' मधलं त्यांनी वठवलेलं सूरमा भोपालीचं पात्र अजून... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ही लोकांच्या लक्षात आहे. 'अंदाज अपना अपना' या सिनेमातली त्यांची भूमिकाही अतिशय लोकप्रिय होती.

सिने दिग्दर्शक मधुर भांडारकर यांनी ट्वीट केलंय, "सात दशकं आपलं मनोरंजन करणाऱ्या जगदीप साहेबांचं निधन झाल्याचं ऐकून वाईट वाटलं. जावेद - नावेद आणि पूर्ण जाफरी कुटुंबियांच्या दुःखात मी सहभागी आहे."

जगदीप यांनी जवळपास 400 सिनेमांमध्ये काम केलं. त्यांचं मूळ नाव होतं - सैयद इश्तियाक अहमद जाफरी. 29 मार्च 1939 ला त्यांचा जन्म झाला. प्रसिद्ध अभिनेते जावेद जाफरी आणि नावेद जाफरी हे त्यांचे मुलगे आहेत.

1951 मध्ये बी. आर. चोप्रांच्या 'अफसाना' या सिनेमापासून जगदीप यांनी त्यांच्या फिल्म करियला सुरुवात केली. या सिनेमात जगदीप एक बाल कलाकार होते. यानंतर अब दिल्ली दूर नहीं, मुन्ना, आर पार, दो बीघा जमीन आणि हम पंछी एक डाल के या सिनेमांतही त्यांनी भूमिका केल्या.

अशी झाली सिनेक्षेत्रात एन्ट्री

वर्षं होतं 1953 आणि सिनेमा होता बिमल रॉय यांचा - दो बिघा जमीन. बलराज सहानी आणि निरुपा रॉय यांच्यासारखे दिग्गज कलाकार सिनेमात होते. बलराज सहानींनी आपल्या अभिनयाने हा सिनेमा गाजवला होता.

पण या सगळ्या दिग्गजांसोबतच एका बालकलाकाराने आपल्या अभिनयाने सगळ्यांचं लक्ष स्वतःकडे वेधून घेतलं. हा होता लालू उस्ताद नावाचा बूट पॉलिश करणारा एक लहान मुलगा.

हाच लालू उस्ताद पुढे जाऊन जगदीप म्हणून ओळखला जाऊ लागला आणि विनोदी भूमिकांसाठी ओळखला जाऊ लागला.

1975 मध्ये आलेल्या 'शोले'मधल्या सूरमा भोपालीच्या भूमिकेसाठी जगदीप यांना बहुतेकजण ओळखतात. पण त्यांची कारकीर्द लहान वयातच सुरू झाली होती. बालकलाकार म्हणून त्यांनी गुरुदत्तच्या आर-पार सारख्या सिनेमात काम केलं होतं.

विनोदी भूमिकांवरून ओळखल्या जाणाऱ्या जगदीप यांनी कधी काळी सिनेमांत मुख्य हिरोची भूमिकाही केली होती. 1957 मध्ये आलेल्या 'भाभी' सिनेमात जगदीप आणि तेव्हा नवख्या असणाऱ्या नंदावर चित्रित करण्यात आलेलं 'चली चली रे पतंग मेरी चली रे' गाणं तेव्हा गाजलं होतं.

तर 'पुनर्मिलन' सिनेमात रफीजींनी गायलेल्या 'पास आओ तबीयत बहल जाएगी' या गाण्यात पडद्यावर जगदीप यांचा रोमँटिक अंदाजही पहायला मिळाला होता.

जगदीप यांना खरी ओळख मिळवून दिली ती 1960च्या दशकात आलेल्या 'ब्रह्मचारी' सारख्या सिनेमांतल्या भूमिकांनी. या सिनेमातली त्यांची मुरली मनोहरची भूमिका वाखाणण्यात आली होती.

सुरमा भोपालीवरून नोटीस

पण जगदीप यांना घराघरांत...


ते अभिभाषणात म्हणाले, "हवामान बदलाच्या परिणामांची तीव्रता कमी करण्यासाठी पावलं उचलू. पश्चिम महाराष्ट्रातील पुराचा, दुष्काळाचीही उल्लेख त्यांनी केला. गरिबांचं पोट भरण्यासाठी दहा रुपयात जेवणाची थाळी देणार असंही राज्यपालांनी आपल्या भाषणात सांगितलं."

शेतकऱ्यांना कर्जमुक्त आणि चिंतामुक्त करण्यासाठी प्रयत्न करु. पिकांचे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांना तात्काळ नुकसानभरपाई देण्यासाठी माझे सरकार प्रयत्न करेल. बेरोजगारी कमी करताना भूमिपुत्रांना 80 टक्के प्राधान्य देऊ असंही राज्यपाल म्हणाले.

माझे शासन मराठी भाषेच्या अभिवृद्धीसाठी मुंबईत आणि ऐरोलीयेथे केंद्र स्थापन करु, ज्येष्ठ नागरिकांसाठी उपाययोजना करु तसेच गडकिल्ल्यांच्या संवर्धनासाठी प्रयत्न करेल अशी घोषणा राज्यपालांनी केली. राज्यपालांनी आपल्या अभिभाषणाच्या शेवटी जय हिंद, जय महाराष्ट्र अशी घोषणाही दिली.

तत्पुर्वी भाजपकडून देवेंद्र फडणवीस यांची विरोधी पक्षनेतेपदी निवड करण्यात आली. या निवडीनंतर सर्वच पक्षाच्या नेत्यांनी देवेंद्र फडणवीस यांचं अभिनंदन केलं.

आपली मैत्री लक्षात घेऊन विरोधी पक्षाकडून दिलदार वर्तनाची अपेक्षा आहे, असं मुख्यमंत्री उद्ध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व ठाकरे यांनी देवेंद्र फडणवीस यांचं अभिनंदन करताना म्हटलं. त्यांच्याबरोबर सर्वपक्षीय नेत्यांनी

या अभिनंदनाच्या ठरावाला उत्तर देताना देवेंद्र फडणवीस यांनी आपण पुन्हा येऊ असं सांगितलं होतं पण टाइमटेबल दिलं नव्हतं. जनतेचा कौल आम्हाला मिळाला पण त्याचा सन्मान काही कारणानं करता आला नाही असं त्यांनी सांगितलं. "मेरा पानी उतरता देख, मेरे किनारे घर मत बसाना, मै समुंदर हुँ, लौटकर आऊंगा" अशा शब्दांमध्ये त्यांनी सरकारला इशारा दिला.

मी विरोधीपक्षनेतेपदाचा सन्मान ठेवेन असं सांगत त्यांनी जे प्रकल्प आम्ही सुरु केले त्याचं उद्घाटनही कदाचित आमच्याच हस्ते होईल असा इशारा त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते जयंत पाटील यांना दिला.

दरम्यान, आज सकाळी काँग्रेसचे नेते नाना पटोले यांची विधानसभा अध्यक्ष म्हणून बिनविरोध निवड करण्यात आली. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी विधानसभा अध्यक्ष नाना पटोलेंचं अभिनंदन केलं.

"विधानसभा अध्यक्षपद हे वादातीत निवडलं जाण्याची महाराष्ट्र राज्याची परंपरा आहे. कालपासून सत्ताधारी पक्षाकडूनही आम्हाला तसं आवाहन केलं जात होतं. त्यानुसार आज सकाळी झालेल्या बैठकीनंतर भाजपनं किसन कथोरे यांचा उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याचा निर्णय घेतला," असं भाजप प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

त्यानंतर मुख्यमंत्री ठाकरे हे विधानसभेत बोलत होते. "मी पहिल्यांदा सभागृहात आलो आहे. आम्हाला सांभाळून घ्या. अनावधानाने काही चुका घडल्या तर तुम्ही आम्हाला समजही द्या आणि सांभाळून घ्या," असं त्यांनी म्हटलं.

उद्धव ठाकरे यांनीही पटोलेंचं अभिनंदन केलं

एकमतानं निवड झाल्याबद्दल भाजपच्या वतीनं देवेंद्र फडणवीस यांनी नाना पटोलेंचं अभिनंदन केलं. "सत्ताधारी पक्षानं विनंती केली आणि महाराष्ट्राच्या विधानसभेचा लौकिक जपला जावा यामुळे आम्हीदेखील बिनविरोध निवडणुकीला मान्यता दिली," असं देवेंद्र फडणवीस यांनी म्हटलं.

"लोकहिताच्या दृष्टीनं विरोधक जेव्हा सभागृहात प्रश्न मांडतील, तेव्हा तुमच्याकडून न्याय मिळेल. महाराष्ट्राच्या विधानसभेची जी परंपरा आहे, ती तुमच्याकडूनही जपली जाईल," अशी अपेक्षा देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केली.

"शेतकऱ्यांचे प्रश्न तुम्ही मांडले आहेत आणि विधानसभा अध्यक्ष म्हणूनही आपण शेतकऱ्यांना न्याय द्याल," असंही फडणवीस यांनी पटोलेंचं अभिनंदन करताना म्हटलं. विरोधीपक्ष म्हणून सहकार्याचं आश्वासनही त्यांनी...


ते आपल्या अनोख्या फिरकी शैलीसाठी प्रसिद्ध होते आणि एका कसोटी सामन्यात सलग 21 मेडन अर्थात निर्धाव ओव्हर्स टाकण्याचा विक्रम त्यांच्या नावावर आहे.

रमेश गंगाराम नाडकर्णी असं पूर्ण नाव असलेल्या बापूंचा जन्म 4 एप्रिल 1933 ला नाशिकमध्ये झाला. पुणे विद्यापीठाकडून रोहिंग्टन बारिया ट्रॉफीच्या निमित्ताने त्यांनी 1950-51 क्रिकेटविश्वात पदार्पण केलं. त्यानंतर महाराष्ट्रातर्फे प्रथम श्रेणी क्रिकेटमध्ये त्यांनी प्रवेश केला. 1956 मध्ये त्यांनी भारतीय संघात प्रवेश केला.

त्यांनी भारतातर्फे 41 कसोटी सामने खेळले. त्यांनी अवघ्या 1.67च्या इकॉनॉमीने रन्स देत एकूण 88 विकेट्स घेतल्या. त्यांच्या गोलंदाजीवर धावा करताना फलंदाजांना घाम फुटायचा.

1960-61मध्ये पाकिस्तान भारत दौऱ्यावर असताना कानपूरच्या सामन्यात त्यांनी 32 षटकांत फक्त 23 धावा दिल्या होत्या. त्यापैकी 24 षटकं निर्धाव (मेडन) होती. म्हणजे त्यांच्या नावापुढे 32-24-23-0 असे आकडे होते.

पुढे दिल्लीत झालेल्या सामन्यात त्यांनी 34 षटकांपैकी 24 ओव्हर मेडन टाकले आणि 24 रन देत एक विकेटही घेतली. मात्र मद्रासमध्ये इंग्लंडविरुद्ध झालेल्या सामन्यात त्यांनी 32 ओव्हर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्सपैकी 27 ओव्हर मेडन टाकत एक विक्रम रचला. (32-27-5-0) हे आकडे आणि बापूंचा हा अचाट विक्रम आजही अबाधित आहे.

सर्व स्तरांतून श्रद्धांजली

त्यांच्या निधनाने तमाम क्रिकेट विश्वात दु:ख व्यक्त केलं जात आहे. भारताच्या आजी माजी क्रिकेटपटूंनी तसंच राजकारण्यांनी त्यांना श्रद्धांजली वाहिली आहे.

भारताचा माजी फलंदाज सचिन तेंडुलकरने त्यांना श्रद्धांजली वाहणारं ट्वीट केलंय. "बापू नाडकर्णी यांच्या निधनाची बातमी ऐकून वाईट वाटलं. त्यांच्या 21 मेडन ओव्हरच्या विक्रमाच्या गोष्टी ऐकून मी मोठा झालो आहे. मी त्यांच्या कुटुंबीयांच्या दु:खात सहभागी आहे."

ज्येष्ठ पत्रकार राजदीप सरदेसाई यांनीही बापूंना श्रद्धांजली वाहिली. ते म्हणतात, "साठच्या दशकात ACC सिमेंटच्या क्रिकेट संघात बापू नाडकर्णींसह अर्धा डझन कसोटी क्रिकेटपटू होते. तर SBIच्या संघात अर्धा डझन. सिमेंट आणि बँ51159208 किंग या दोन संघांमध्ये भारतीय क्रिकेट टीम सुरक्षित होती.

"नाडकर्णींनी तर एकदा सलग 21 मेडन ओव्हर्स टाकले होते. आणि त्याच चिकाटीने बॅटिंगही करायचे. त्यांच्यासाठी 'खडूस' हा शब्द पुरेसा आहे."

"ते मुंबईतील 50 आणि 60च्या दशकातील पिढ्यांचे प्रतिनिधी होते. त्यातले सगळे महान क्रिकेटपटू आता आपल्यात नाहीत," असंही देसाई म्हणाले.

क्रिकेट समालोचक हर्षा भोगले यांनीही नाडकर्णींना श्रद्धांजली वाहताना म्हटलंय, "बापू गेल्याची दु:खद बातमी कळली. मुंबई आणि भारतीय क्रिकेटचा एक महत्त्वाचा खांब निखळला. त्यांच्या पिढीत असलेल्या अनेक विनयशील लोकांपैकी ते एक होते. माझी आणि त्यांची ओळख असल्याचा अभिमान आहे."

ज्येष्ठ क्रीडा पत्रकार अयाझ मेमन यांनी शोकसंवेदना व्यक्त करताना सांगितलं की "उत्तम गोलंदाजीबरोबर ते उत्तम फलंदाजीही करत. ते उत्तम फील्डरही होते. तसंच व्यक्ती म्हणून महानच होते. त्यांच्या आत्म्याला शांती लाभो."

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनीही नाडकर्णींना श्रद्धांजली वाहिली आहे. "कसोटीत सलग 21 षटकं निर्धाव टाकण्याचा विक्रम अद्यापही कुणी मोडलेला नाही. नव्या पिढीतल्या लोकांनाही त्यांचे मार्गदर्शन लाभले. त्यांच्या निधनाने क्रिकेटविश्वातल्या जादुई गोलंदाजीचं पर्व संपलं," अशा शब्दांत मुख्यमंत्र्यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

तसंच विरोधीपक्ष नेते देवेंद्र फडणवीस यांनीही ट्विटरवरून बापू नाडकर्णींना श्रद्धांजली वाहिली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


ते कोरियन युद्धादरम्यान (1950-1953) उत्तर कोरियावर अमेरिकानं केलेल्या बाँबच्या वर्षावाबाबत सांगत होते.

अमेरिकी संरक्षण खात्याचं मुख्यालय असलेल्या पेंटागॉनच्या तज्ज्ञांनी या मोहीमेचं नाव `ऑपरेशन स्ट्रँगल` असं ठेवलं होतं.

अनेक इतिहासकारांच्या म्हणण्यानुसार तीन वर्ष सतत उत्तर कोरियावर हवाई हल्ले केले जात होते.

डाव्या विचारसरणीकडे झुकलेल्या या देशातली कित्येक गावं आणि शहरं उध्वस्त झाली. लाखोंच्या संख्येनं सामान्य नागरिक मारले गेले.

किम जाँग उन यांचे आजोबा किम इल सुंग

कोरियन राजकारण

"अमेरिकेच्या इतिहासातील ही अशी पानं आहेत, ज्याविषयी अमेरिकन नागरिकांना फारशी माहिती दिली गेलीच नाही." असं जेम्स पर्सन सांगतात.

उत्तर कोरियाला अण्वस्त्र सज्ज राष्ट्र म्हणून मान्यता हवी आहे.

जेम्स पर्सन हे कोरियन राजकारण आणि इतिहासाचे जाणकार आहेत. सध्या ते वॉशिंगटनच्या विल्सन सेंटरमध्ये कार्यरत आहेत.

दुसऱ्या महायुद्धानंतर आणि व्हिएतनाम युद्धाआधी कोरियन युद्ध झालं होतं. उत्तर कोरियावर या युद्धाचे मोठे घाव आहेत. ते अजूनही या युद्धाच्या आठवणी विसरलेले नाहीत.

अमेरिका आणि इतर भांडवलशाही देशांबरोबर उत्तर कोर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ियाचे संबंध कटू आहेत. त्यात युद्धाचा मोठा वाटा आहे.

दक्षिण कोरियाशी वैर

या युद्धानंतरच उत्तर कोरियासाठी अमेरिका शत्रू ठरली आणि दोन्ही कोरिया एकमेकांसमोर उभे ठाकले गेले. या कोरियन युध्दाची कारणं आणि भिजत घोंगड आजही कायम आहे.

ही 1950 मधील घटना आहे. मित्रराष्ट्रांच्या मदतीनं अमेरिकन सैन्य दक्षिण कोरियात नॉर्दर्न आर्मीच्या घुसखोरीविरोधात लढत होती.

सेऊलमध्ये कम्युनिस्ट समर्थकांच्या दडपशाहीनंतर उत्तर कोरियाचे तत्कालीन नेते किम उल सुंग यांनी दक्षिण कोरियाविरोधात लष्करी कारवाई सुरू केली.

किम उल सुंग हे उत्तर कोरियाचे विद्यमान शासक किम जोंग उन यांचे याचे आजोबा आहेत.

... आणि युध्दाचं चित्रपालटलं

या युद्धात किम उल सुंग यांना स्टॅलीनचं समर्थन मिळालं होतं. कोरिया युद्ध हे शीतयुद्धाचा पहिला आणि सर्वात मोठा संघर्ष होता.

या युद्धात पहिल्या टप्प्यात अमेरिकेचे हवाई हल्ले दक्षिण कोरियातील लष्करी ठाणी आणि औद्योगिक केंद्रांपुरते मर्यादीत होते.

पण, त्याचवेळी असं काही वातावरण निर्माण झालं की या युध्दाचं संपूर्ण चित्रच बदलून गेलं.

जनरल मॅकअर्थर

युद्ध सुरू होताच काही महिन्यात आता अमेरिकन सैन्य कदाचीत आपल्या सीमांपर्यंत धडकेल ही भीती चीनला सतावू लागली.

सोवियत संघ

याच कारणास्तव चीननं उत्तर कोरियाला मदत करण्याचा निर्णय घेतला.

चीनीनं युद्धात उडी घेताच अमेरिकी सैन्याला मोठं आव्हान मिळालं. त्यांच्या जखमी सैनिकांची संख्य़ा वाढू लागली.

चीनी लष्कराकडे अत्याधुनिक शस्त्रं नव्हती. पण, सैन्यबळ  भरपूर होतं.

प्राध्यापक जेम्स पर्सन सांगतात, "त्यावेळी उत्तर कोरियाला चीन आणि सोवियत संघाकडून मिळणाऱ्या मदतीला वेळीच अटकाव करणं गरजेचं झालं होतं."

यानंतर जनरल डग्लस मॅकअर्थर यांनी जगाला हादरवून टाकणाऱ्या युद्धनितीची अमंलबजावणी करण्याचा निर्णय घेतला.

जीवघेणे हल्ले

मॅकअर्थर हे दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान प्रशांत महासागर क्षेत्रातील हिरो म्हणून ओळखले जायचे. त्यांनी उत्तर कोरियावर नियोजीत हवाई हल्ले करायला सुरूवात केली.

याच काळात उत्तर कोरियातील प्रत्येक शहर आणि गावावरून दररोज बी-29 आणि बी-52 ही अमेरिकन बाँब हल्ले करणारी विमानं घिरट्या घालू लागली.

ही युद्ध विमानं नेफाम शस्त्रांनी सज्ज होती. नेफाम हा एकप्रकारचा ज्वलनशील पदार्थ आहे. ज्याचा उपयोग युद्धादरम्यान जाळपोळीसाठी केला जातो.

यामुळे जनरल डग्लस मॅकअर्थर यांची वेगवेगळ्या स्तरावर निंदा...


ते गिटार वाजवतात, कीबोर्डही वाजवतात, तसंच मृदंग, नादेश्वरम आणि ड्रम्ससुद्धा बडवतात. ते पजेरो आणि बुलेटही चालवतात. शास्त्रीय संगीतासोबतच त्यांना पाश्चिमात्त्य क्लासिकल संगीतातही रुची आहे.

"पूर्व आणि पश्चिमेकडच्या तसंच शास्त्रीय आणि मॉडर्न संगीतात मला रुची आहे. मला पोहायला आवडतं आणि बुलेट चालवायलाही. यामुळेच नेत्यांना मी आवडत नाही," असं त्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

हनुमान जयंतीसाठी मठात भक्तांनी गर्दी केली होती. हवन, पूजा-अर्चा करण्यासाठी अनेक भाविक दूरवरून आले होते. या वेळेस स्वामींनी पूजा स्वत: केली.

निवडणूक लढवणार

उडुपीच्या प्राचीन श्रीकृष्ण मठातल्या आठ मठ प्रमुखांपैकी लक्ष्मीवारा तीर्था स्वामी एक आहेत. त्यांनी राजकारण्यांची झोप उडवली आहे. निवडणूक लढवण्याची इच्छा त्यांनी जाहीर केली आहे आणि भारतीय जनता पक्षाकडून (भाजप) तिकीटही मागितलं आहे.

पण भाजपचे माजी आमदार रघुपती भट आणि इतर नेत्यांनी त्यांना विरोध दर्शवला आहे.

स्वामींच्या या घोषणेनं उडुपीतल्या इतर सात मठ प्रमुखांना अचंबित केलं आहे. लक्ष्मीवारा तीर्था स्वामी हे दुसऱ्या क्रमांकाचे प्रमुख आहेत. पेजावर मठाचे प्रमुख विश्वेश्वा तीर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्था स्वामी हे त्यांचे वरिष्ठ आहेत. शिरूर मठाच्या प्रमुखाचा हा निर्णय वैयक्तिक असून त्यावर मला काही बोलायचं नाही, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

लोकशाहीत विचारांचं स्वातंत्र्य

यापूर्वी कोणत्याही साधूनं कर्नाटकाच्या राजकारणात उघडपणे सहभाग घेतला नाही. लक्ष्मीवारा तीर्था स्वामी यांचे मोठे भाऊ वादर स्वामी सांगतात की, "लोकशाहीत प्रत्येकाला स्वतंत्रपणे विचार करण्याची मुभा आहे."

भारतीय संसदेचं उदाहरण देत ते म्हणतात की, "संसदेत तुम्हाला बरीच माणसं दिसतील जी भगवी वस्त्र परिधान करून लोकांचं प्रतिनिधित्व करत आहेत. हा स्वामींचा वैयक्तिक निर्णय आहे आणि कुटुंबातले लोक त्यांच्यासोबत आहेत."

लक्ष्मीवारा तीर्था स्वामी यांच्या कुटुंबातले इतर सदस्य संसारी आहेत. स्वामींनी मात्र भोग-विलास सोडून तपस्येचं व्रत स्वीकारलं. त्यांनी लग्न केलं नाही. त्यांच्या भावांची मात्र लग्नं झालेली आहेत.

हिंदुत्वाचे समर्थक

बीबीसीशी बोलताना स्वामी सांगतात की, "मी बऱ्याच वर्षांपासून बघत आलो आहे की, एकदा निवडून आल्यानंतर आमदार आणि खासदार त्या भागात परत कधी जात नाही. फक्त मत मागण्यासाठी तेवढे येतात."

"असं असलं तरी स्वामीजी हिंदुत्वाची बाजू उचलून धरतात. ते पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमित शहा यांची प्रशंसा करतात. उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना ते मार्गदर्शक मानतात," ते पुढे सांगतात.

"मी हिंदुत्वाचा समर्थक आहे. पण याचा अर्थ असा नाही की उडुपीचे ख्रिश्चन आणि मुस्लीम माझा आदर करत नाहीत. ते सर्व माझा सन्मान करतात. याच कारणामुळे मला लोकांची सेवा करायची आहे. खासकरून ग्रामीण भागातल्या लोकांची जिथं आतापर्यंत विकास पोहोचलेला नाही," असं स्वामी सांगतात.

पूजा करण्याची वेगळीच तऱ्हा

पूजा करण्यासाठी स्वामी वेगवेगळ्या मार्गांचा अवलंब करतात. त्यामुळे ते सतत चर्चेत असतात. ते अरबी समद्रात दोन तास डुबकी मारून जप करतात, असं त्यांचे भक्त अशोक शेट्टी सांगतात.

राजकारणात यायच्या स्वामींच्या निर्णयावर त्यांचे भक्त खूश असले तरी नेत्यांची झोप मात्र उडाली आहे, खासकरून भाजप नेत्यांची. कारण कर्नाटक विधानसभेच्या निवडणुकांची घोषणा झालेली आहे आणि उमेदवारी न मिळाल्यास अपक्ष म्हणून निवडणूक लढवण्याची घोषणाही स्वामींनी केली आहे.

काँग्रेस-भाजप दोघांसाठी डोकेदुखी

लक्ष्मीवारा तीर्था स्वामी यांनी निवडणूक लढवण्याचं जाहीर केल्यानंतर इतर साधुंनीही तशीच इच्छा जाहीर केली आहे....


ते दुबईतील भारतीयांशी संवाद साधल्यानंतर पत्रकारांशी बोलत होते.

यावेळी त्यांनी सीबीआयमधील गोंधळ, नोटाबंदीनंतर देशातील अर्थव्यवस्थेवर झालेले परिणाम, उत्तर प्रदेशातील सपा-बसपाची युती, आंध्र प्रदेशचा विशेष दर्जा आणि शबरीमालावरही त्यांनी भाष्य केलं.

त्याआधी आज सकाळी भाजपच्या राष्ट्रीय अधिवेशनात कार्यकर्त्यांना संबोधित करताना नरेंद्र मोदी यांनी राहुल गांधी आणि काँग्रेसवर शाब्दिक हल्ला केला होता. ते म्हणाले, "त्यांना मजबूर सरकार हवं आहे, जेणेकरुन त्यांना सुरक्षेच्या संदर्भातील व्यवहारांमध्ये घोटाळा करता येईल, पैसे खाता येतील. पण आम्हाला मजबूत सरकार हवं आहे. ज्यामुळे जनतेला मोफत आरोग्य सेवा देता येतील."

त्याला राहुल गांधींनी दुबईत उत्तर दिलं. ते म्हणाले, "ज्या कंपनीला कधीही विमानं बनवण्याचा अनुभव नाही, अशा कंपनीला मोदींनी रफालचं कंत्राट दिलं. त्यात भ्रष्टाचार झाला आहे. मोदींनी अनिल अंबानींना 30 हजार कोटी रुपयाची चोरी करण्यासाठी मदत केली. त्यांनी कितीही लपवण्याचा प्रयत्न केला, तरी ते सिद्ध होणार आहे. संरक्षण खात्यातील अधिकाऱ्यांनी या व्यवहारावर आक्षेप घेतला होता की नाही, याचं उत्तर मला सरक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ारकडून अजूनही मिळालेलं नाही."

आजच्या भाषणात मोदींनी काँग्रेसवर टीका करताना त्यांनी देशातील सर्वोच्च यंत्रणा धोक्यात आणल्याचा आरोप केला होता. त्याचं उदाहरण देताना मोदी म्हणाले "काँग्रेस स्वत:ला देशापेक्षा, देशातील संस्थांपेक्षा उच्च समजते. ते कशाचीही परवा करत नाहीत. त्यांना कुणावरही विश्वास नाहीए. काँग्रेसने त्यांच्या काळात सरन्यायाधीशांवरही गंभीर आरोप केले होते. महाभियोग आणून त्यांना हटवण्याचा प्रयत्न केला होता."

त्यावर राहुल गांधी यांनी आमचं सरकार सगळ्या स्वायत्त यंत्रणांचा आदर करणारं सरकार होतं असं म्हटलंय. पुढे त्यांनी सीबीआयमधील गोंधळावरही बोट ठेवलं. ते म्हणाले, "आपल्या मर्जीतील अधिकाऱ्याला वाचवण्यासाठी त्यांनी सीबीआयच्या प्रमुखावर कारवाई केली. आलोक वर्मा यांना सुटीवर पाठवलं. सुप्रीम कोर्टाने त्यांना पुन्हा पद बहाल केलं. मात्र त्यानंतरही मोदी सरकारने वर्मा यांना सीबीआय प्रमुखपदावरुन दूर केलं. हे चुकीचा संदेश देणारं आहे."

राहुल गांधी यांनी आपल्या पत्रकार परिषदेत उत्तर प्रदेशातील सपा आणि बसपाच्या युतीवरही भाष्य केलं. "उत्तर प्रदेशातील बसपा नेत्या मायावती आणि सपाचे अखिलेश यादव यांचा मी आदर करतो. त्यांना आपला निर्णय घेण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. त्यांनी काँग्रेसला सोबत घेतलं नाही. मात्र काँग्रेसबाबत चुकीची टिपण्णी केली. अर्थात आम्ही त्याला तशा भाषेत उत्तर देणार नाही. आम्ही प्रेमाने राजकारण करतो." असं राहुल गांधींनी म्हटलंय.

मात्र तुम्ही इतर कुठल्या पक्षांना सोबत घेणार की कर्नाटक, मध्य प्रदेश आणि राजस्थानप्रमाणे एकटे लढणार या प्रश्नावर राहुल यांनी "आम्ही उत्तर प्रदेशातील काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांना सोबत घेऊन पूर्ण क्षमतेनं लढू" असं राहुल यांनी स्पष्ट केलं आहे.

यावेळी आंध्र प्रदेशला नरेंद्र मोदी सरकारने विशेष दर्जा देण्याचं आश्वासन पूर्ण केलं नाही, तुमचं सरकार आलं तर तुम्ही काय करणार? या प्रश्नावर राहुल यांनी "आम्ही आंध्राला विशेष दर्जा देऊ. कारण ती सरकारची बांधिलकी होती. पंतप्रधानांनी दिलेला तो शब्द होता. जरी ते पंतप्रधान भाजपचे असले तरी त्या पदाचा मान म्हणून आम्ही ते वचन पूर्ण करू" असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

शबरीमलाच्या मुद्द्ययावर राहुल यांनी अतिशय चाणाक्षपणे दोन्ही बाजूंच्या लोकांची मनं दुखावणार नाहीत, याची काळजी घेतली. "श्रद्धा आणि विश्वासाचं रक्षण झालेच पाहिजे. मात्र दुसऱ्या बाजूचा आवाजही महत्वाचा...


ते धर्मशालामध्येच भाड्याच्या घरात रहायचे. मात्र, आत्महत्येमागचं कारण समजू शकलेलं नाही. पोलीस अधिक तपास करत आहेत. कांगडाचे एसएसपी विमुक्त रंजन यांनी ही माहिती दिली आहे.

आसिफ बसरा यांनी अनेक हिंदी चित्रपट आणि मालिकांमध्ये अभिनय केला आहे. 'वन्स अपॉन अ टाईम इन मुंबई', 'परजानिया', 'ब्लॅक फ्रायडे', 'जब वुई मेट', 'हिचकी' यासारख्या मोठ्या चित्रपटांमध्ये त्यांनी काम केलेलं आहे.

अमेझॉन प्राईमवरच्या 'पाताललोक' या लोकप्रिय वेबसीरिजमध्येही त्यांनी भूमिका बजावली आहे. सुशांत सिंह राजपूतच्या काय पो छे या चित्रपटातही त्यानी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

दमदार अभिनयासाठी ते ओळखले जायचे. अनेक दिग्गज अभिनेत्यांसोबत त्यांनी काम केलं आहे. त्यांच्या जाण्याने चित्रपट सृष्टीलाही धक्का बसला आहे.

बॉलीवुडच्या दृष्टीनेही 2020 हे वर्ष वाईट होतं. यावर्षी अनेक चांगले कलाकारांनी जगाचा निरोप घेतला. ऋषी कपूर, इरफान खान यांचा कॅन्सरने मृत्यू झाला. तर सुशांत सिंह राजपूतच्या आत्महत्येने साऱ्यांना धक्का बसला.

सुप्रसिद्ध संगीतकार जोडी साजीद-वाजीद यांच्यातल्या वाजीद यांचंही याच वर्षी हृदयविकारच्या झटक्याने निधन झालं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. वयाच्या जेमतेम 47 व्या वर्षी निधन झाल्याने संपूर्ण बॉलीवुड हळहळलं होतं. तर त्यांच्या काही दिवसांपूर्वीच गीतकार योगेश यांनीही इहलोकीचा निरोप घेतला होता.

बॉलीवुडमधल्या अनेकांनी आसिफ बसरा यांच्या निधनावर दुःख व्यक्त केलं आहे.

चित्रपट दिग्दर्शक हंसल मेहता यांनी ट्वीट केलं आहे. ते लिहितात, "आसिफ बसरा. हे खरं असूच शकत नाही. हे खूप खूप वेदनादायी आहे."

हंसल मेहतांच्या ट्वीटवर प्रतिक्रिया देत अभिनेते मनोज वाजपेयी लिहितात, "काय? हे खूप धक्कादायक आहे. लॉकडाऊनच्या आधीच आम्ही एकत्र शूटिंग केलं होतं. "

अभिनेत्री दिव्या दत्ताने आसिफ बसरा यांच्यासोबत होस्टेज-2 या वेब सीरिजमध्येही त्यांच्यासोबत काम केलं होतं. बसरा यांच्या जाण्याने धक्का बसल्याचं त्या लिहितात. "आसिफ बसरा यांच्या अचानक जाण्याची बातमी खूपच धक्कादायक आहे. आम्ही होस्टेज-2 मध्ये एकत्र काम केलं आहे. ते किती आनंदी होते. आणि अभिनेते म्हणूनही ते उत्तम होते."

इमरान हाशमीनेही आरआयपी आसिफ भाई असं ट्वीट केलं आहे.

अभिनेता सुमित राघवननेही ट्वीट करत हे धक्कादायक असल्याचं म्हटलं आहे. एएनआय या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या बातमीवर प्रतिक्रिया देताना ते लिहितात, "हे धक्कादायक आहे. हे काय सुरू आहे? एक उत्कृष्ट अभिनेता आणि प्रेमळ व्यक्ती."

चित्रपट दिग्दर्शक राहुल ढोलकिया लिहितात, "बसरा यांच्या निधनाची बातमी ऐकून धक्का बसला. ते उत्कृष्ट अभिनेते आणि प्रसन्नचित्त व्यक्ती होते. त्यांनी हे का करावं? अत्यंत दुःखद. परझानिया, लम्हामध्ये त्यांच्यासोबत काम केलं आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज संध्याकाळी आठ वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका. )


ते पाच महिन्यांनतर जर्मनीतून मॉस्कोला आले होते. गेल्या वर्षी त्यांच्यावर नर्व्ह एजंटचा वापर करून हल्ला करण्यात आला होता. त्यातून ते वाचले होते.

त्यांच्यावर जर्मनीत उपचार करण्यात आले होते. 44 वर्षांच्या नवालनी यांना पोलिसांनी पासपोर्ट कंट्रोलमधून ताब्यात घेतलं. नवालनी यांची बर्लिनहून आलेली फ्लाइट मॉस्कोच्या एका एअरपोर्टवरून दुसऱ्या एअरपोर्टवर नेण्यात आली होती. जमलेली गर्दी पाहून हे करण्यात आलं.

अनेक लोकांना असं वाटतं की नवालनी यांच्या हत्येचा प्रयत्न रशियन सरकारकडून करण्यात आला होता. काही शोध पत्रकारांनी या दाव्याला दुजोराही दिला आहे.

अटक होण्याच्या काही मिनिटं आधी नवालनी यांनी मॉस्कोमधल्या शेरेमेत्येवो एअरपोर्टवर समर्थक आणि माध्यमांशी बोलताना म्हटलं होतं, "मला माहीत आहे की मी बरोबर आहे. मला कोणत्याही गोष्टीची भीती वाटत नाही. माझ्या विरोधातले सर्व खटले बनावट आहेत."

नवालनी यांच्या वकिलांनाही त्यांच्यासोबत जाऊ दिलं नाही. नवालनी यांनी जाताना आपल्या पत्नीचं चुंबन घेतलं. जर आदेश झुगारून दिला तर बलप्रयोग करू, अशी धमकी पोलीस अधिकाऱ्यांनी लोकांना दिली होती. रविवारी (17 जानेवारी) विमानतळाव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र अतिरिक्त सुरक्षा तैनात करण्यात आली होती.

रविवारी मॉस्कोमधील वनुकोव एअरपोर्टच्या आत धातूचे बॅरिअरही लावण्यात आले होते. नवालनी यांचं विमान नियोजित कार्यक्रमानुसार याच विमानतळावर लँड करणार होती. रशियन माध्यमांनी दिलेल्या वृत्तानुसार अनेक कार्यकर्त्यांनाही अटक करण्यात आली आहे. यामध्ये नवालनी यांचे प्रमुख सहकारी ल्युबोव सोबोल यांचाही समावेश आहे.

नवालनी यांच्या प्रवक्त्या किरा यार्मिश यांनी एअरपोर्टवरील पोलिसांच्या कारचा फोटो सोशल मीडियावर पोस्ट केला होता.

नवालनी यांच्यावर जर्मनीत उपचार झाले होते आणि आता त्यांची प्रकृती उत्तम आहे. त्यांच्या परत येण्याविषयी समर्थकांमध्ये खूप उत्साह होता. फेसबुकवर रशियन भाषेत एक पेज तयार करण्यात आलं होतं, ज्यात नवालनी यांनी रशियात परत यावं असं आवाहनही केलं होतं.

कडाक्याची थंडी आणि कोव्हिड-19 चं संकट असतानाही हजारो लोकांनी नवालनी यांना भेटण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.

गेल्या वर्षी ऑगस्ट महिन्यात नवालनी सैबेरियातील एका फ्लाइटमध्येच बेशुद्ध पडले होते. नंतर लक्षात आलं की, त्यांना विष देण्यात आलं होतं. रशियाच्या अधिकाऱ्यांनी हा आरोप फेटाळून लावला होता. नवालनी यांनी दावा केला होता की, त्यांना रशियाचे अध्यक्ष राष्ट्रपती पुतीन यांच्या आदेशावरून विष देण्यात आलं होतं.

नवालनी यांना अटक का?

रशियन अधिकाऱ्यांनी नवालनी यांना डिसेंबरमध्ये हजर व्हायला सांगितलं होतं, मात्र त्यांनी या सूचनेकडे लक्ष दिलं नाही. कारण हजर झालो, तर अटक होऊ अशी भीती त्यांना होती.

नवालनी यांना एका फसवणुकीच्या प्रकरणी दोषी ठरविण्यात आलं आहे आणि जेल सर्व्हिसच्या मते नवालनी यांनी त्यांच्यावरील निर्बंधांचं उल्लंघन केलं आहे.

आपल्यावरील सर्व खटले हे राजकीय विरोधातून दाखल केल्याचं नवालनी यांचं म्हणणं आहे. रशियन तपास समितीनं त्यांच्याविरोधात फसवणुकीच्या प्रकरणी नवीन फौजदारी खटला दाखल केला आहे. त्यांच्यावर अनेक एनजीओंना पैसे ट्रान्सफर केल्याचा आरोप आहे. यामध्ये नवालनी यांच्या अँटी करप्शन फाउंडेशनचा समावेश आहे.

हे सर्व पुतिन घडवून आणत असल्याचं नवालनी यांचा दावा आहे. बर्लिन एअरपोर्टवर जगातील सर्व माध्यमांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. नवालनी यांना मॉस्कोला जाताना कव्हर करण्याच्या उद्देशाने ते उपस्थित राहिले होते. मात्र रशियन फेडरल टीव्ही चॅनेल आणि वृत्त संस्थांनी त्यांच्या येण्याकडे पूर्ण दुर्लक्ष केलं होतं.

नवालनी...


ते म्हणतात, "शिक्षकाला प्रभावित करायचं आहे अशा नर्व्हस आणि अभ्यासू विद्यार्थ्यासारखे राहुल गांधी आहेत. पण ज्याच्यात त्या विषयाचा तज्ज्ञ बनण्याची जिद्द किंवा योग्यतेची कमतरता आहे."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

 ओबामांच्या या पुस्तकाचं परीक्षण नायजेरियन लेखिका चिमामांडा नगोझी अडिची यांनी न्यूयॉर्क टाईम्ससाठी केलं आहे. या परिक्षणात त्यांच्या पुस्तकातली काही वाक्यंही दिलेली आहे.

 "ओबामांनी आपल्या खुमासदार शैलीत जगातल्या वेगवेगळ्या राजकीय नेत्यांचं वर्णन केलं आहे," असं या लेखात म्हटलं आहे.

 या पुस्तकात सोनिया गांधी आणि तत्कालीन पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांचाही उल्लेख आहे. मनमोहन यांच्याविषयी लिहिताना ते म्हणतात, "त्यांच्याकडे कमालीचा प्रामाणिकपणा आहे." हेच वाक्य त्यांनी अमेरिकेचे तत्कालीन परराष्ट्र मंत्री बॉब गेट्स यांचं वर्णन करतानाही वापरलं आहे.

 2017 साली ओबामांच्या भारत दौऱ्यादरम्यान राहुल गांधी आणि ओबामांची भेट झाली होती. तेव्हा राहुल गांधींनी ओबामांबरोबरचा एक फोटो व्टीट करत म्हटलं होतं, "राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामांशी उत्तम चर्चा झाली. त्यांना पुन्हा भेटून आनंद झाला."

 या पुस्तकांत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांनी रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन यांचा उल्लेख करताना म्हटलं की त्यांच्याकडे पाहून, "कणखर, चतुर आणि शिकागो शहर चालवणारे दादा असतात तसे ते भासले."

ओबामांच्या कार्यकाळात उपराष्ट्राध्यक्ष असणारे आणि अमेरिकेचे येऊ घातलेले राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांच्याविषयी ही ओबामांनी लिहिलं आहे. ते म्हणतात, "बायडन प्रामाणिक, निष्ठावान आणि सभ्य गृहस्थ आहेत." पण जर त्यांना त्यांचं श्रेय दिलं नाही तर त्यांची अनेकदा चिडचिडही होते जी आपल्यापेक्षा वयाने खूप कमी असलेल्या बॉससोबत काम करताना अनेकांची होते, असंही त्यांनी लिहिलं आहे.

 बराक ओबामांनी याआधीही काही पुस्तकं लिहिली आहेत ज्यातच 'ड्रीम्स फ्रॉम माय फादर', 'द ओडॅसिटी ऑफ होप' आणि चेंज वी कॅन बिलिव्ह' या पुस्तकांचा समावेश होतो.

राहुल गांधी यांचं व्यक्तिमत्व दहा वर्षात भरपूर बदललं आहे- तारिक अन्वर

राहुल गांधी यांची अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांशी 8 ते 10 वर्षांपूर्वी थोड्या वेळासाठी भेट झाली असेल. तसेच थोड्याच भेटींमधून एखाद्याचं मूल्यमापन करणं कठीण आहे.

 त्यानंतर राहुल गांधी यांच्या व्यक्तिमत्वात भरपूर बदल झाला आहे. असं मत काँग्रेसचे नेते तारिक अन्वर यांनी व्यक्त केलं. आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ते म्हणाले,  "सुशांत सिंह ने आत्महत्या केली का त्याची हत्या झाली? याबाबतीत सीबीआयने त्यांचा चौकशी अहवाल लवकरात लवकर जनतेसमोर ठेवण्याची गरज आहे. "

गृहमंत्री म्हणून मला अनेक लोक प्रश्न विचारतात. सुशांतच्या प्रकरणाचं काय झालं?  ही हत्या आहे की आत्महत्या? त्याचा खुलासा सीबीआयने लवकर करावा अशी मी त्यांना विनंती करतो, असंही त्यांनी सांगितलं.

आतापर्यंत काय काय घडलंय?

14 जूनला अभिनेता सुशांत सिंह राजपूतने वांद्र्यातील आपल्या रहात्या घरी आत्महत्या केली.

27 जुलैला राष्ट्रवादी कांग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांचा नातू आणि राज्याचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचा मुलगा पार्थ पवारने राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांना भेटून या प्रकरणी सीबीआय चौकशीची मागणी केली.

पार्थ पवार यांच्या मागणीने राज्याच्या राजकारणात खळबळ उडाली. राष्ट्रवादीचे सर्वेसर्वा शरद पवार यांनी नातव्याच्या बोलण्याचा किंमत नाही, ते अपरिपक्व आहेत, अशी टिका केली.

30 जुलै - भाजपचे आमदार आशिष शेलार यांनी ट्विट करून सीबीआय चौकशीची मागणी केली.

31 जुलै- भाजपचे आमदार अतुल भातळखकर यांनी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांना पत्र लिहून सुशांत आत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्महत्या प्रकरणी सीबीआय चौकशीची मागणी केली. महाविकास आघाडीतील एका तरुण मंत्र्याच्या या प्रकरणात सहभाग असल्याचा त्यांनी आरोप केला.

4 ऑगस्ट- उद्धव ठाकरे यांच्या अत्यंत जवळचे आणि राज्याचे वाहतूक मंत्री अनिल परब यांनी सुशांत सिंह राजपूत आत्महत्येप्रकरणी आदित्य ठाकरेंचा काहीही संबंध नसल्याचं विधान केलं. सुशांत प्रकरणी ठाकरे कुटुंबाला बदनाम करण्याचा डाव असल्याचं परब यांनी म्हंटलं होतं.

9 ऑगस्ट- शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी सामनामध्ये या प्रकरणाचा स्क्रिन-प्ले आधीच लिहिण्यात आला होता, असं वाटतंय असं विधान केलं होतं.

18 ऑगस्ट- महाविकास आघाडी सरकारमधील काँग्रेसचे मंत्री अस्लम शेख यांनीही सीबीआय चौकशी करण्यास हरकत नाही, असं वक्तव्य केलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ते म्हणाले, "आपले माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांनी संसदेमध्ये इंदिरा गांधी यांची दुर्गा देवीशी तुलना केली होती. यामुळे इंदिरा गांधी यांच्या प्रतिमेकडे सर्वांचे लक्ष गेलेच त्याहून आपल्यापेक्षा विरोधी मत मांडणाऱ्या वाजपेयी यांचा मोठेपणाही दिसून आला."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

भाजपामध्ये दीर्घकाळ राहिल्यानंतर काँग्रेसमध्ये प्रवेश केल्यानंतर सिन्हा यांनी हे विधान केले आहे. भाजपाने पाटणासाहिब लोकसभा मतदारसंघामध्ये सिन्हा यांच्याऐवजी रवीशंकर प्रसाद यांना तिकीट दिल्यानंतर मार्च महिन्यामध्ये सिन्हा यांनी भाजपाला रामराम केला.

 2009 आणि 2014 साली झालेल्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये सिन्हा याच मतदारसंघातून विजयी झाले होते.

काँग्रेसमध्ये अधिकृतरित्या प्रवेश केल्यानंतर पक्षाच्या नवी दिल्लीमधील मुख्यालयात त्यांनी पक्षाचे प्रवक्ते रणदीप सुरजेवाला यांच्यासह पत्रकार परीषद घेतली.

आम्हाला त्यांनी केलेलं विधान दिशाभूल करणारं असल्याचं आढळलं. अशा प्रकारचा दावा पहिल्यांदाच करण्यात आला आहे असं नाही.

बांगलादेशात 1971 साली भारतीय लष्कराने हस्तक्षेप केल्यानंतर वाजपेयी यांनी इंदिरा गांधी यांची दुर्गादेवीशी त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुलना केली होती असा दावा यापूर्वी अनेकांनी केला आहे.

वाजपेयी यांनी फेटाळला होता दावा

इंडिया टिव्हीवरील रजत शर्मा यांच्या "आपकी अदालत" या कार्यक्रमात त्यांनी हे दावे फेटाळून लावले होते.

तुम्ही इंदिरा गांधी यांची दुर्गादेवीशी तुलना केली होती? या रजत शर्मा यांच्या प्रश्नाला उत्तर देताना वाजपेयी म्हणाले होते, " मी कधीही इंदिरा गांधी यांचा उल्लेख दुर्गा असा केला नाही. हे काहीतरी माध्यमांनी प्रसिद्ध करायचं ठरवलं होतं. मी त्यांना दुर्गा कधीच म्हणालो नाही हे मी अनेकदा सांगत राहिलो. आणि मी तसं म्हणाल्याचं ते म्हणत राहिले.  त्यानंतर त्यावर खूप संशोधन झालं.

पुपुल जयकर इंदिरा गांधीं यांच्या जीवनावर पुस्तक लिहित होत्या तेव्हा त्यांनी याबाबत मला विचारलं होतं. मी नाही म्हणालो, मी कधीच असं म्हणालो नव्हतो.

तेव्हा त्यांनी ग्रंथालयांमधील सर्व पुस्तकं शोधली. पण त्यांना मी इंदिरा गांधी यांना दुर्गा म्हटल्याचा पुरावा त्यांना कोठेही सापडला नाही.

पण या दुर्गा संबोधनानं माझा पिच्छा काही सोडला नाही. बघा आजही तुम्ही विचारत आहातच की..."

ही मुलाखत इंडिया टीव्हीच्या अधिकृत यूट्यूब पेजवर नोव्हेंबर 2014 मध्ये प्रसिद्ध झाली आहे.

वाजपेयी यांनी हा दावा फेटाळला असला तरी सोशल माध्यमांमध्ये ते वारंवार येतंच राहिलं.

2019मध्येही करण्यात आले होते असेच दावे

13 जानेवारी रोजी जंतरमंतर येथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याविरोधात विरोधकांनी घेतलेल्या सभेमध्ये मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे नेते सीताराम येचुरी यांनी त्याचा पुनरुच्चार केला.

ते म्हणाले होते, "आम्हाला पराभूत करता येईल असा विचार करणाऱ्यांनी देशातील लोकशाही वाचविण्यासाठी लोक एकत्र येतात हे विसरू नये. एकेकाळी रा. स्व. संघाने इंदिरा गांधींची तुलना दुर्गेशी केली होती. अटलबिहारी वाजपेयी त्यांना दुर्गा असे संबोधित केले होते. पण त्यांचा निवडणुकांमध्ये पराभव झाला. त्यामुळे कोणत्याही भ्रमात राहू नका. यादेशातील लोक जेव्हा ठरवतात तेव्हा ते साध्यही करतात."

त्यांचं विधान समाजमाध्यमांवरील काँग्रेसप्रणित पेजेसवर आणि व्हॉटस्अपवर मोठ्या प्रमाणात शेअर झालं होतं.

असं विधान करण्याची ही पहिलीच वेळ नसली तरी येचुरी यांनी त्याचा पुनरुच्चार केला आणि संघाला त्याच्याशी जोडलं.

रा. स्व. संघाचे नियतकालिक ऑर्गनायझरचे संपादक प्रफुल्ल केतकर बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "रा. स्व. संघाने इंदिरा गांधी यांची...


ते म्हणाले, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी असा दावा केला होता की भाजप सरकारचा रफाल करार हा युपीएच्या काळात झालेल्या कराराहून अधिक चांगला आहे. हा करार युपीएच्या कराराच्या तुलनेत पैसे आणि वेळ वाचवणारा ठरेल असा दावा पंतप्रधानांनी केला होता, पण या दोन्ही पातळ्यांवर हा करार अपयशी ठरला आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

पंतप्रधान मोदी यांचा दावा होता की युपीएपेक्षा त्यांना रफाल स्वस्त मिळतील तसंच लवकर विमानं मिळतील. पण तसं झालं नाही असं राहुल म्हणाले.

द हिंदू या वृत्तपत्राने रफालबाबत नवा खुलासा केला आहे. "रफाल कराराच्या वाटाघाटीसाठी भारताच्या संरक्षण मंत्रालयाने सात जणांची एक टीम तयार केली होती. या टीममध्ये संरक्षण तज्ज्ञ होते. त्या तज्ज्ञ मंडळीपैकी तीन जणांचं असं म्हणणं होतं की या सरकारचा करार हा जुन्या करारापेक्षा अधिक चांगला नाही."

या वृत्ताचा आधार घेत काँग्रेस प्रवक्ते रणदीप सुरजेवाला म्हणाले की चोरी पकडली गेली आहे.

याआधी, रफाल करारावर बुधवारी राज्यसभेत कॅगचा अहवाल सादर करण्यात आला. अहवालानुसार विद्यमान नरेंद्र मोदी सरकारने यूपीएच्या तुलनेत 2.86%ने स्वस्तात करार केला आहे.

दरम्यान प्रसा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रमाध्यमांनी मोदी सरकारने 9 टक्क्यांनी स्वस्तात रफाल खरेदी केल्याचा दावा केला होता. मात्र तो चुकीचा असल्याचं समोर आलं आहे.

कॅगच्या अहवालात रफाल विमानांची किंमत सांगितलेली नाही. मात्र अहवालात असा दावा करण्यात आला आहे की मागच्या करारापेक्षा या करारात 36 विमानांच्या खरेदीमुळे 17.08 टक्के खर्च वाचला आहे.

राज्यसभेत हा अहवाल सादर केल्यानंतर हा अहवाल म्हणजे सत्याचा विजय आहे अशा आशयाचं ट्विट अरुण जेटलींनी केलं.

ट्वीटमध्ये ते म्हणतात, "सत्यमेव जयते, 2007 च्या तुलनेत 2016 मध्ये स्वस्त किमतीत विमानांची खरेदी झाली आहे. ते लवकरत डिलिव्हर केले जातील आणि त्यांची चांगली देखभालही केली जाईल."

कॅगचा अहवाल सादर होण्यापूर्वी UPA च्या अध्यक्षा सोनिया गांधी, काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी, माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनी निदर्शनं केली आणि रफाल करारातील अनियमिततेबाबत स्पष्टीकरण मागितलं.

अरुण जेटलींनी ट्विट केलंय की, "सुप्रीम कोर्ट चूक आहे कॅग चूक आहे आणि फक्त वंशवादच योग्य आहे असं कधीही झालेलं नाही."

कॅगच्या अहवालानुसार रफालची डिलिव्हरी मागच्या कराराच्या निर्धारित वेळेआधीच होणार आहे. आधी डिलिव्हरी 72 महिन्यांत होणार होती. आता ती 71 महिन्यांत होणार आहे.

अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाच्या शेवटच्या दिवशी विरोधी पक्षांनी रफालच्या मुद्द्यावरून सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न केला.

अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाची सुरुवात 31 जानेवारीला झाली होती. 16 व्या लोकसभेचं हे शेवटचं अधिवेशन होतं. यानंतर देशात निवडणुका होणार आहेत.

राफेल करार कधी आणि कुणात झाला?

23 सप्टेंबर 2016 रोजी भारताने फ्रान्सकडून 36 राफेल जेट विमानं विकत घेण्याचा करार केला. यासाठी भारताने 7.87 अब्ज युरो (अंदाजे 59,000 कोटी रुपये) मोजण्यास मान्यता दिली. कराराला दोन वर्षं पूर्ण झाली असली तरी ही विमानं प्रत्यक्ष भारतात येण्यासाठी आणखी एक वर्षाचा कालावधी आहे. हा करार 2016मध्ये झाला, पण या कराराची प्रक्रिया खूप आधी म्हणजे डॉ. मनमोहन सिंग सरकारच्या काळात सुरू झाली.

भारतीय हवाई दलातील MiG लढाऊ विमानं ही निवृत्त होण्याच्या टप्प्यावर होती. त्यामुळे भारताला 126 लढाऊ विमानांची आवश्यकता होती. UPA सरकारनं 2007 साली निविदा मागवल्या. या निविदेला आंतरराष्ट्रीय विमान निर्मात्यांनी प्रतिसाद दिला. लॉकहीड मार्टिनचं F-16s, युरोफायटर टायफून, रशियाचं MiG-35, स्वीडनचं ग्रिपेन, बोइंगचे F/A-18s आणि दसॉल्ट...


ते म्हणाले,"दुसरी एक आत्महत्या मुंबईत झाली. त्यात 13-14 पानांची स्यूसाईड नोट मिळाली आहे. त्यात उच्चपदस्थ नावं आहेत. सहा-सात टर्म खासदार राहीलेल्या माणसाने आत्महत्या केली. भाजप नेत्यांना त्याचा छळ करण्याचा परवाना मिळाला आहे का," असा प्रश्न उद्धव ठाकरे यांनी दादरा नगर आणि हवेलीचे खासदार मोहन डेलकरांच्या आत्महत्ये प्रकरणी विचारला आहे.

तसंच ही आत्महत्या 'संशयास्पद' असल्याचं मत शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी मांडलं होतं.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंच्या टीकेला प्रत्युत्तर देत या प्रकरणात कुठेही भाजप नेत्याचं नाव नसल्याचं म्हटलं आहे. "मोहन डेलकरांच्या आत्महत्येत कुठल्याही भाजप नेत्याचं नाव नाही. मोहन डेलकर यांची आत्महत्या दुर्दैवी आहे. कुठल्याही आत्महत्येची चौकशी झाली पाहिजे."

संजय राऊत यांनी शिवसेनेचं मुखपत्र 'सामना'मध्ये 'रोखठोक' सदराअंतर्गत खासदार मोहन डेलकरांच्या आत्महत्येबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित केले होते.

"मोहन डेलकरांना गेली किमान 20-22 वर्षं मी जवळून ओळखतो. हा माणूस सगळ्यांना थेट भिडणारा आणि नडणारा होता. तो मैदानातून पलायन करील असं कधीच वाटलं न... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाही," असं म्हणत संजय राऊत पुढे म्हणालेत की, डेलकरांची आत्महत्या हे साधं प्रकरण वाटत नाही.

"सुशांत राजपूतने त्याच्या एका सिनेमात 'आत्महत्या करू नये, निराश होऊ नये' असे संवाद फेकले. त्यामुळे सुशांतसारखा खंबीर मनाचा तरुण आत्महत्या कसा करील? सुशांतची आत्महत्या नसून हत्या असल्याची 'पटकथा' तयार झाली. त्या कथाकारांना डेलकरांच्या आत्महत्येमागे कोणतेच काळेबेरे दिसू नये?" असा प्रश्न संजय राऊत यांनी विचारला आहे.

याच लेखात संजय राऊत यांनी मोहन डेलकरांच्या सद्यस्थितीचाही उल्लेख केला आहे आणि त्यातून त्यांनी दादरा-नगर हवेलीतील शासन-प्रशासन, तसंच भाजपवर निशाणा साधला आहे.

राऊत यांनी लेखात लिहिलंय, "सिल्वासा हे केंद्राशासित प्रदेश. येथे निवडून आलेल्या लोकप्रतिनिधींपेक्षा केंद्राने नेमलेल्या प्रशासकांचेच जास्त चालते. प्रशासन आणि लोकप्रतिनिधी यांचा संघर्ष सुरूच असतो. पुन्हा निवडून आलेले खासदार हे दिल्लीतली सत्ताधारी पक्षाचे नसतील तर त्या निवडून आलेल्या लोकप्रतिनिधीस पिळवणुकीच्या चरकातून जावे लागते, रोज अपमानित व्हावे लागते. त्याची प्रचंड कोंडी होत असते. गेली काही वर्षं डेलकर याच पिळवणुकीच्या चरकातून जात होते."

डेलकरांनी ही खंत वेळोवेळी बोलून दाखवली असल्याचं सांगत राऊत पुढे म्हणतात, डेलकरांनी याच भावनेचा स्फोट लोकसभेत केला, तेव्हा त्याकडे दुर्लक्ष केले गेले.

"एका नटाची आत्महत्या खळबळ माजवते, एका नटीचे बेकायदेशीर बांधकाम तोडल्यावर हलकल्लोळ होतो, पण सातवेळा निवडून आलेले एक खासदार मुंबईत संशयास्पदरित्या मृत पावतात. त्यावर कोणी काहीच आपटायला तयार नाही," असं म्हणत संजय राऊत यांनी अप्रत्यक्षपणे भाजपवर निशाणा साधला आहे.

या लेखाच्या शेवटच्या भागात संजय राऊत यांनी लोकसभेचे अध्यक्ष ओम बिर्ला यांना उद्देशून प्रश्न विचारला आहे की, "प्रजासत्ताक दिनाच्या सोहळ्याला दादरा-नगर हवेलीच्या प्रशासनाने आपल्याला कसे अपमानित केले, त्याबाबत डेलकरांनी डोळ्यात पाणी आणून सांगितले. डेलकर अस्वस्थ होते आणि प्रशासकीय दडपशाहीने ते असहाय्य बनले. त्याच असहाय्यतेतून संसदेचा एक सदस्य, एक लोक प्रतिनिधी दु:खद आत्महत्या करतो. आपल्या झुंजारपणासाठी, स्वाभिमानासाठी एका खासदाराला प्राणाचे मोल द्यावे लागले. लोकसभेचे अध्यक्ष ओम बिर्ला आता काय करणार आहेत?"

संजय राऊत यांच्या या संपूर्ण लेखाचा रोख केंद्र सरकार, भाजप आणि दादरा-नगर हवेलीच्या प्रशासनाकडे आहे.

संजय राऊत...


ते म्हणाले "मी अनेक वर्षं या शब्दाचा अभ्यास केला. मी डिक्शनरींमध्ये बघितलं तर याचा अर्थ अस्पृश्य, असहाय, तुच्छ असा अनेक प्रकारचा त्या शब्दाचा अर्थ होता," पंकज तळमळीनं सांगतात.

पंकज मेश्राम यांनी दाखल केलेल्या याचिकेमुळं 'दलित' हा शब्द वापरू नका असा आदेश उच्च न्यायालयानं दिला. त्यानंतर दलित हा शब्द माध्यमांनी वापरू नये त्याऐवजी अनुसूचित जाती शब्द वापरावा असा अध्यादेश माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयानं दिला.

'दलित' हा शब्द वापरावा की नाही याबाबत संमिश्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत. तसेच नाव बदलल्यामुळे दलितांच्या आयुष्यात बदल होईल का? हा प्रश्न देखील विचारला जात आहे. तर 'दलित' हा शब्द क्रांतीचं आणि संघर्षाचं प्रतीक बनला आहे असं देखील तज्ज्ञ म्हणतात.

'डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरही हा शब्द वापरत नव्हते होते'

अमरावतीमधले पंकज मेश्राम यांनी ऑगस्ट 2016 मध्ये दलित शब्द वापरण्याला बंदी करावी अशी मागणी करणारी याचिका मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठात दाखल केली होती.

अॅड. शैलेश नारनवरे यांनी मेश्राम यांच्या वतीनं याचिका दाखल केली होती. ही याचिका करताना प्रेस काउन्सिल ऑफ इंडिया, माहिती आणि प्रसारण ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मंत्रालय, महाराष्ट्र सरकार यांना प्रतिवादी बनवलं होतं.

ही याचिका 6 जून 2018 रोजी निकाली निघाली. केंद्र सरकारच्या सामाजिक न्याय विभागानं दलित शब्द वापरण्यास बंदी आणणारा अध्यादेश काढला होता.

तसंच महाराष्ट्र सरकारनंही याबाबत तयारी दर्शवल्यानंतर खंडपीठानं याबाबतची कार्यवाही करण्याचे निर्देश प्रेस काउन्सिल ऑफ इंडिया आणि माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय यांना दिले. त्याच आधारावर माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयानं माध्यमांसाठी हे निर्देश दिले आहेत.

"दलित हा शब्द अपमानास्पद वाटत असल्यामुळे मी याचिका दाखल करायचा विचार करत होता." असं पंकज सांगतात.

तुम्हाला याचिका का दाखल करावीशी वाटली असं विचारला असता ते सांगतात, "मी अनेक वर्षं या शब्दाचा अभ्यास केला. मी डिक्शनरींमध्ये बघितलं तर याचा अर्थ अस्पृश्य, असहाय, तुच्छ असा अनेक प्रकारचा त्या शब्दाचा अर्थ होता. म्हणजे ती या समुदायाला दिली जाणारी एक प्रकारची शिवी होती. मग लक्षात आलं की आम्हीच एकमेकांना शिव्या देत आहोत. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनीही या शब्दाला विरोध केलेला आहे. भारतीय संविधानातही या शब्दाचा कुठेही उल्लेख केला गेलेला नाही."

"संविधानामध्ये अनुसूचित जाती असाच उल्लेख केलेला आहे. संविधानात जर अनुसूचित जाती असा उल्लेख केलेला असताना या समुदायाला का म्हणून दलित म्हणून संबोधित करायचं? हा शब्द वापरणं अपमानास्पद आहे, अशी माझी भूमिका होती. हा शब्द वापरणं बंद करावं यासाठी मी राज्य सरकारकडे प्रयत्न केला. पण काही प्रतिसाद मिळाला नाही. म्हणून मग खंडपिठात याचिका दाखल केली. ही याचिका दाखल करण्यामागे एकमेव उद्देश हाच होता की या देशातील शोषित, पीडित, मागास समाजाला सन्मान मिळावा. त्यासाठी मी ही लढाई लढलो." पंकज सांगतात.

"याचिकेवर दोन वर्षं सुनावणी चालली. सुनावणी दरम्यान केंद्रीय सामाजिक न्याय विभागानं मार्च 2018 मध्ये परिपत्रक काढलं की दलित शब्द वापरण्यास प्रतिबंध करण्यास आमची कुठलीही हरकत नाही. महाराष्ट्र सरकारकरनंही या मागणीला दुजोरा दिला. त्यानंतर ऑगस्ट 2018मध्ये खंडपिठानं प्रेस काउंन्सिल ऑफ इंडिया तसंच माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाला पावलं उचलण्याचे निर्देश देत याचिका निकाली काढली. त्यानुसार माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयानं 7 ऑगस्ट 2018 रोजी खासगी चॅनल्सना निर्देश दिला आहे की न्यायालयाच्या आदेशानुसार चॅनल्सनं दलित शब्द न वापरता अनुसूचित जाती हा शब्द वापरावा."

काय आहे अध्यादेशात?...