अहमदनगरमधील केडगावच्या सुवर्णनगर भागात शनिवारी सांयकाळी शिवसेनेचे शहर उप-प्रमुख संजय कोतकर आणि पक्षाचे जेष्ठ कार्यकर्ते वसंत ठुबे यांची गोळ्या झाडून हत्या करण्यात आली.

पाच ते सहा जणांनी त्यांच्यावर हल्ला केला. कोतकर यांच्यावर गोळ्या झाडण्यात आल्या तर ठुबे यांच्यावर कोयत्याने वार करण्यात आले.

महापालिकेच्या एका जागेसाठी केडगावला झालेल्या निवडणुकीचा निकाल शनिवारी लागला. ही पार्श्वभूमी या हत्येमागे आहे का? याविषयी चर्चा होत आहे.

या जागेवर काँग्रेसचे विशाल कोतकर हे विजयी झाले. तर शिवसेनेचे विजय पठारे पराभूत झाले. कोतकर आणि ठुबे यांच्या हत्येमागे या निवडणुकीची पार्श्वभूमी असल्याचं म्हटलं जातं.

मृत वसंत ठुबे

घटनेमागे राजकीय पार्श्वभूमी

बीबीसी मराठीसाठी नाशिकहून काम करणारे प्रवीण ठाकरे यांनी पोलीस अधीक्षक रंजनकुमार शर्मा यांच्याशी संपर्क साधला. शर्मा यांनी अहमदनगरच्या घटनेबाबत माहिती दिली. या घटनेमागे राजकीय पार्श्वभूमी असल्याचं ते म्हणाले.

रंजन कुमार शर्मा

"केडगाव महापालिका निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर काँग्रेस आणि शिवसेनेच्या कार्यकर्त्यांमध्ये धुसफूस होती. याच वादातून शनिवारी दोन शि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वसेना पदाधिकाऱ्यांची हत्या करण्यात आली."

"या प्रकरणी विद्यमान आमदारांसह इतर संशयितांवर गुन्हा दाखल करण्यात आला. रविवारी पहाटे एका आमदारासह 22 जणांना अटक करण्यात आली. त्यांना न्यायालयात हजर करण्यात येणार आहे", ते म्हणाले.

"या प्रकरणात आमदार संग्राम जगताप यांच्यासह 47 कार्यकर्त्यांची नावं निष्पन्न झाले असून काही आरोपी ताब्यात घेतले आहेत. बाकी आरोपींचा शोध चालू आहे," असं रंजनकुमार शर्मा म्हणाले.

न्यायालयाने आमदार संग्राम जगतापसह इतर आरोपींना चार दिवसांची पोलीस कोठडी सुनावली.

केडगाव आणि राजकारण

महापालिकेच्या केडगाव वॉर्डाच्या पोटनिवडणुकीत अशी घटना घडण्या इतकं या पोटनिवडणुकीचं महत्त्व का आहे? हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न आम्ही केला.

मृत संजय कोतकर

याविषयी दिव्य मराठीचे ब्युरो चिफ मिलिंद बेंडाळे यांना विचारले असता त्यांनी केडगावची पार्श्वभूमी सांगितली.

"केडगावच्या पोटनिवडणुकीत विशाल कोतकर हे विजयी झाले. कोतकरांचं या भागावर आधीपासून वर्चस्व आहे. केडगाव हे ग्राम पंचायतमध्ये असल्यापासून ते आता महापालिकेत समाविष्ट होईपर्यंत स्थानिक राजकारणाच्या केंद्रस्थानी राहिलं आहे."

"महापालिकेत आल्यावर या भागातून सहा नगरसेवक निवडून येऊ लागले. त्यात काँग्रेस आणि पर्यायाने कोतकर यांच्या व्यतिरिक्तही इतर पक्षाचं कुणी निवडून येऊ लागल्यानं वर्चस्ववादाची लढाई सुरू झाली.

"काँग्रेसचे माजी महापौर संदीप कोतकर यांना जन्मठेपेची शिक्षा झाल्याने या जागेवर पोटनिवडणूक होती. अगदी सहा-सात महिन्यांसाठीचं हे नगरसेवक पद असूनही काँग्रेसने ते प्रतिष्ठेचं केलं. संदीप कोतकर यांचे चुलत भाऊ विशाल कोतकर यांनाच पक्षाने तिकीट दिलं. त्यासाठी प्रचंड ताकद लावली."

"केडगाव परिसरात एका वॉर्डात शिवसेनेचाही एक नगरसेवक असल्याने माजी आमदार अनिल राठोड यांनीसुद्धा ही पोटनिवडणूक प्रतिष्ठेची केली. त्यांच्यासाठी हे राजकारणातील कमबॅक असल्यासारखं असल्याचं म्हटलं जातं. त्यांनीही या निवडणुकीसाठी ताकद पणाला लावली."

"मतदानाच्या दिवशी शुक्रवारी वादावादी झाली होती. विजयी उमेदवार अतिशय कमी फरकानं निवडून आला. त्यानंतर शनिवारी ही घटना घडली. केडगावावर वर्चस्व कुणी ठेवायचं यातून ही घटना घडल्याचं राजकीय वर्तुळात बोललं जातं", असं बेंडाळेंचं मत आहे.

गावठी कट्टे आले कुठून ?

"शिवसेनेच्या दोन्ही पदाधिकाऱ्यांचा जिथं खून झाला ते त्या भागात राहत नाही. ते जुन्या गावात राहतात. केडगावला...


अहमदाबादमधील झायडस बायोटेक पार्क, पुण्यातील सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया आणि हैदराबाद येथील भारत बायोटेक या कंपन्यांमध्ये लशीचं उत्पादन करण्यात येत आहे.

लस निर्माणाच्या कामाची प्रगती आणि मोठ्या प्रमाणात याचं उत्पादन करण्याबाबतच्या तयारीचा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आढावा घेतील.

जगभरातील इतर देशांप्रमाणेच भारतातही कोरोना लशीची प्रतीक्षा आहे. पण जगात लशींचं सर्वाधिक उत्पादन करणारा भारत देश कोरोना लशीच्या बाबतीत किती पुढे आहे, हा प्रश्न विचारला जाऊ लागला आहे. भारत कोरोनाची स्वदेशी लस कधी बनवेल, हा प्रश्नही उपस्थित होतो.

स्वदेशी लशीची अपेक्षा

भारत बायोटेक इंटरनॅशनलचे अध्यक्ष डॉ. कृष्णा ईला यांनाही स्वदेशी लस बनवण्याची अपेक्षा आहे.

भारत बायोटेक इंटरनॅशनल कोव्हॅक्सिन नावाने स्वदेशी लस विकसित करत आहेत. या लशीचे तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणीचे निष्कर्ष उमेद वाढवणारे आहेत.

हैदराबादमध्ये असणाऱ्या डॉ. कृष्णा ईला यांनी बीबीसीशी फोनवरून बोलताना सांगितलं, "भारतात वैद्यकीय चाचणी करणं हे अतिशय अवघड काम आहे. मी स्वयंसेवकांना शुभेच्छा देतो. भारतात प्रभावी चाचणी करणारी आमची एकमेव कंपनी आहे. या कामात वेळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लागेल पण आम्ही जागतिक मानकांचं पालन करत आहोत."

कोणत्याही लशीसाठी प्रभावी चाचणीचा अर्थ म्हणजे ज्या समूहाला ही लस देण्यात आली त्यांच्यात आजाराचं प्रमाण कमी आढळून येणं.

तज्ज्ञांच्या मते, अनुवंशिक आणि जातीय पार्श्वभूमीनुसारे हे प्रमाण वेगवेगळं असू शकतं. यामुळे मोठ्या औषध उत्पादक कंपन्या वेगवेगळ्या देशांमध्ये एकाचवेळी चाचण्या करतायत.

यामुळेच डॉ. रेड्डी यांच्या प्रयोगशाळेत रशियाच्या स्पुटनिक-5 लशीचीसुद्धा चाचणी करण्यात येत आहे. त्याचप्रमाणे युकेच्या ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीच्या पथकाने पुण्यातील सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियासोबत चाचणीसाठी करार केला आहे.

नोझल स्प्रे व्हॅक्सीन

भारतासमोरचं दुसरं सर्वात मोठं आव्हान म्हणजे कमकुवत वाहतूक व्यवस्था आणि कोल्ड स्टोरेज - म्हणजे ठराविक थंड तापमानामध्ये लस साठवून ठेवण्यासाठीची सोय.

पण डॉ. कृष्णा ईला यांच्या मते, त्यांचं पथक या प्रश्नाचं उत्तर स्थानिक पातळीवर शोधण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

ते सांगतात, "आम्ही इंजेक्शनसारख्या अवघड गोष्टींवर काम करत आहोत. त्यामुळे सोबतच दुसरा एक पर्याय शोधण्याचाही आमचा प्रयत्न आहे. म्हणूनच नाकावाटे घेता येऊ शकणारी लस बनवण्याचा आमचा विचार आहे. याचा केवळ एकच डोस द्यावा लागेल. ही लस अंगणवाडी कार्यकर्त्यांकडे देता येऊ शकेल. आणि ते ही लस लोकांपर्यंत सहजपणे पोहोचवू शकतील."

चीनसुद्धा नाकातून घेता येऊ शकणारी लस तयार करण्याबाबत काम करत असल्याचं सांगितलं जात आहे.

हाँगकाँग युनिव्हर्सिटीचे संशोधक यावर काम करत आहेत. यामुळे आरोग्य कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देण्यासाठीचा बोजा कमी होऊ शकतो.

लशींच्या किंमतीतील फरक

पण, भारताची स्वदेशी लस परदेशातील लशींच्या तुलनेत महाग असेल की स्वस्त?

याबाबत बोलताना डॉ. कृष्णा ईला यांचा दावा आहे, "भारतात उत्पादनाचा खर्च अतिशय कमी आहे. त्याचा फायदा आपण ग्राहकांना देऊ शकतो. उदाहरणार्थ- आपण रोटा व्हायरसच्या लशींचे जगातील सर्वात मोठे उत्पादक आहोत. जागतिक पातळीवर आपण याचा उत्पादन खर्च 65 डॉलरवरून एका डॉलरवर आणला आहे. उत्पादन वाढवल्याने याची किंमत कमी होईल."

पंतप्रधान मोदी अहमदाबाद येथील झायडस कॅडिला या औषध कंपनीचाही दौरा करणार आहेत. ही कंपनीही कोरोना व्हायरसची लस बनवत आहे.

कॅडिला हेल्थकेअर लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. शर्विल पटेल यांनी सांगितलं, "आम्ही याबाबत आशावादी आहोत. चाचणी सुरू आहे. आम्ही सातत्याने याकडे लक्ष...


अहमदाबादमधील नवरंगपुरा भागातील रुग्णालयात पहाटे तीन वाजता आग लागली, अशी माहिती अहमदाबादचे अतिरिक्त मुख्य अग्निशमन अधिकारी राजेश भट्ट यांनी बीबीसीला दिली.

आग शॉर्ट सर्किटमुळे लागल्याचं अग्निशम दलाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. आग लागली तेव्हा हॉस्पिटलमधील कर्मचारी पीपीई किट घालून काम करत होते.

आगीवर एका तासातच नियंत्रण मिळविण्यात आलं होतं, मात्र आग लागल्यानंतर जो गोंधळ उडाला त्यामध्ये आठ रुग्णांचा मृत्यू झाला.

या दुर्घटनेनंतर रुग्णालयातील 40 रुग्णांना एसपीव्ही हॉस्पिटलमध्ये हलवण्यात आलं. सर्व रुग्ण कोरोना पॉझिटिव्ह होते.

बचाव कार्यात सहभागी झालेल्या अग्निशमन दलाच्या सर्व कर्मचाऱ्यांना क्वारंटाइन करण्यात आलं होतं. कारण ते कोरोना रुग्णांच्या संपर्कात आले होते.

पोलिसांनी याप्रकरणी दुर्घटनेमध्ये मृत्यूचं प्रकरण नोंदवलं असून पुढील तपास सुरू आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी या घटनेबद्दल दुःख व्यक्त केलं असून मुख्यमंत्री विजय रुपाणींशी संवादही साधला आहे.

मुख्यमंत्री विजय रुपाणी यांनी आग लागण्याच्या घटनेची तात्काळ तपास करण्याचा आदेश दिला आहे. तीन दिवसात दोषींवर कारवाई करण्याचाही आदेश त्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांनी दिला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अहमदाबादमधून दिसणारं ग्रहण

या सूर्यग्रहणाला कंकणाकृती सूर्यग्रहण किंवा 'ॲन्युलर इक्लिप्स' असं म्हटलं जातं. ग्रहणाच्या या स्थितीतल्या सूर्याला 'रिंग ऑफ फायर' असंही म्हटलं जातं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

सकाळी 10. 50 मिनिटांनी

नाशिकमध्ये ग्रहणात पुण्य कमवण्यासाठी अनेक भाविकांनी गोदावरीत स्नान केलं. अनेकांनी गोदावरी तटावर ध्यानधारणाही केली,

सकाळी 10.20 मिनिटांनी

सकाळपासून ढगाळ वातावरण आणि काही शहरांमध्ये झालेला पाऊस यामुळे राज्यात सूर्यग्रहण दिसायची शक्यता कमी होती. अनेक खगोलप्रेमी, विद्यार्थी आणि सामान्य नागरिक ग्रहण दिसण्याच्या अपेक्षेत होते, पण त्यांचा अपेक्षाभंग होतातना दिसून येत होता. पण अखेर आता महाराष्ट्राच्या काही भागांमध्ये खंडग्रास सूर्यग्रहण दिसले आहे.

सकाळी 9.50 मिनिटांनी

देशातल्या अनेक ठिकाणी सूर्यग्रहम स्पष्ट दिसत असलं तरी महाराष्ट्रात मात्र ढगाळ वातवरणामुळे ग्रहण पाहायला अडचणी येत आहे. दक्षिण भारतातल्या अनेक ठिकाणहून रिंग ऑफ फायरचं विहगंम दृश्य दिसलं आहे.

सकाळी 9 वाजून 3 मिनिटांनी

सूर्यग्रहण पाहाण्यासाठी पुण्यातल्या झेड ब्रीजवर लहान मुलं तसंच तरूण मंडळी जमली आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हेत. पण सकाळपासूनच पाऊस आणि ढगाळ वातावरण असल्यामुळे इथे ग्रहण दिसू शकलेलं नाही.

सकाळी 8 वाजून 33 मिनिटांनी

सूर्यग्रहणाला सुरुवात पण अनेक ठिकाणी ढगाळ वातावरणामुळे ग्रहण दिसण्यास अडचणी येत आहेत. देशातल्या अनेक मोठ्या मंदिरांचे दरवाजे ग्रहणकाळात बंद ठेवण्याचा निर्णय मंदिर प्रशासनाने घेतला आहे. तिरुपती बालाजी मंदिराचे दरवाजे 13 तास तर शिर्डीच्या साईबाबा मंदिराचे दरवाजेही बंद ठेवण्यात येणार आहेत.

या ग्रहणाचा कालावधी सकाळी 8 वाजून 17 मिनिटांपासून ते दुपारी 1.30 वाजेपर्यंत असणार आहे. हे सूर्यग्रहण दक्षिण भारतात बहुतेक ठिकाणी दिसणार आहे. हे सूर्यग्रहण कोची, कोझीकोडे, तिरुअनंतपूरम, कोइंबतूर, ऊटी, त्रिची, मदुराई या ठिकाणी स्पष्टपणे दिसेल.

कंकणाकृती सूर्यग्रहण म्हणजे काय?

ग्रहणं तीन प्रकारची असतात. खग्रास, खंडग्रास आणि कंकणाकृती. ग्रहणाच्या स्थितीत सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वीमधलं अंतर किती आहे? ते नेमके सरळ रेषेत आहेत का? आणि तुम्ही पृथ्वीवर नेमके कुठे आहात? या तीन गोष्टींवर ग्रहणाचा प्रकार अवलंबून असतो.

पृथ्वीवरून पाहताना सूर्य पूर्णपणे झाकला जातो त्याला 'खग्रास सूर्यग्रहण' असं म्हणतात. सूर्याचा केवळ काही भाग झाकलेला दिसतो, त्याला 'खंडग्रास सूर्यग्रहण' असं म्हणतात.

एरवी चंद्र सूर्यापेक्षा, अगदी पृथ्वीपेक्षाही खूपच लहान आहे. पण तो पृथ्वीपासून जवळ आहे. त्यामुळं पृथ्वीवरून पाहताना आपल्याला सूर्य आणि चंद्र आकारानं एकसारखे दिसतात. आणि म्हणूनच खग्रास स्थितीत चंद्राचं बिंब सूर्यबिंबाला पूर्णपणे झाकू शकतं.

पण पृथ्वी आणि चंद्राच्या कक्षा काहीशा लंबगोलाकार आहेत. चंद्र या कक्षेत पृथ्वीपासून दूरच्या बिंदूजवळ असतो, अशा वेळी पृथ्वीवरून चंद्रबिंबाचा आकार सूर्यबिंबापेक्षा लहान दिसतो.

याचदरम्यान जेव्हा सूर्यग्रहण होतं, तेव्हा चंद्र सूर्यबिंबाच्या मधोमध येतो; पण सूर्य पूर्णपणे झाकला जात नाही, तर एखाद्या कंकणासारखी म्हणजे बांगडीसारखी सूर्याची कडा दिसून येते. त्यालाच 'कंकणाकृती सूर्यग्रहण' म्हणतात. सूर्याच्या या स्थितीला खगोलप्रेमींनी 'Ring of Fire', अग्निवलय, अग्निकंकण अशीही नावं दिली आहेत.

यंदाचं ग्रहण वेगळं का आहे?

एका वर्षात संपूर्ण पृथ्वीवरून किमान दोन ते पाचवेळा सूर्यग्रहणं पाहता येतात. त्यातलं एखाद-दुसरंच खग्रास ग्रहण असतं आणि तेही सगळ्याच देशांतून दिसत नाही. आणि कंकणाकृती ग्रहण पाहण्याची संधी त्याहीपेक्षा दुर्मिळ....


अॅंटिगा न्यूज सर्व्हिसने मेहुल चोकसीचा फोटो प्रसिद्ध केला आहे.

कॅरेबियन बेटावरील अँटिग्वा या देशातून ते बेपत्ता झाले होते. ते अवैधरित्या अँटिग्वामधून डोमिनिकला पळून गेले असावे, असं अँटिग्वाच्या पंतप्रधानांचं म्हणणं आहे..

अँटिग्वा सोडून मेहुल चोकसी यांनी घोडचूक केल्याचं म्हणत अँटिग्वाचे पंतप्रधान गॅस्टन ब्राऊन यांनी आता चोकसीला स्वीकारणार नसल्याचं म्हटलं आहे. त्यामुळे डोमिनिकाला मेहुल चोकसींना थेट भारताच्या स्वाधीन करावं लागणार आहे. मात्र, त्यांना भारतात आणण्याच्या मार्गात तांत्रिक अडचणी येऊ शकतात, असं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

चोकसीला भारतात आणतीलही, पण त्यांच्याकडून बुडालेले पैसे परत मिळण्याची शक्यता वाटत नसल्याचं पीएनबी घोटाळ्यातील पीडितांचं म्हणणं आहे.

मेहुल चोकसी यांचे पुतणे नीरव मोदी यांनी पंजाब नॅशनल बँकेला 14 हजार कोटी रुपयांचे बनावट लेटर ऑफ अंडरस्टँडिग (LOU) दिल्याचा आरोप आहे.

नीरव मोदी सध्या ब्रिटनमध्ये आहेत. त्यांच्या प्रत्यार्पणासाठी आतापर्यंत अनेकवेळा अर्ज करण्यात आले. मात्र, हे अर्ज आजवर फेटाळण्यात आले आहेत.

चोकसी यांच्या नागरिकत्वावरून संभ्रम

एएनआय या वृत्तसंस्थेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा दिलेल्या प्रतिक्रियेत अँटिग्वाचे पंतप्रधान गॅस्टन ब्राऊन म्हणाले होते, "आम्ही मेहुल चोकसीला पुन्हा स्वीकारणार नाही. त्यांनी हा देश सोडून घोडचूक केली आहे. डोमिनिकाचं सरकार आणि अधिकारी आम्हाला सहकार्य करत आहेत. आम्ही भारतालाही सर्व माहिती दिली आहे. त्यांना भारताच्या स्वाधीन केलं जाईल."

"अँटिग्वामध्ये मेहुल चोकसीला नागरिक म्हणून कायदेशीर आणि घटनात्मक संरक्षण लाभलेलं आहे. त्यामुळे त्यांना इथे परत पाठवू नका, असं आवाहनही आम्ही डोमिनिकाच्या प्रशासनाला केलंय. आम्ही विनंती केलीये की त्यांना ताब्यात घेऊन भारतात पाठवण्याची व्यवस्था करावी. त्यांनी डोमिनिकाचं नागरिकत्व घेतलं आहे. त्यामुळे त्यांचं भारताकडे प्रत्यर्पण करण्यात काही अडचण येईल, असं मला वाटत नाही."

मेहुल चोकसी यांचे भारतातील वकील विजय अगरवाल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "संयुक्त राष्ट्रांच्या युनिव्हर्सल डिक्लेरेशननुसार एखादी व्यक्ती जिथून आली असेल तिला तिथेच परत पाठवलं जावं. त्यामुळे त्यांना डोमिनिकाहून भारतात पाठवण्याचा प्रश्नच नाही. कारण माझ्या अशिलाकडे अँटिग्वाचा पासपोर्ट आहे. त्यांनी भारतीय नागरिकत्त्वाचा त्याग केला आहे."

"डोमिनिकाचा कायदादेखील एखादी व्यक्ती जिथून आली आहे तिथेच तिला परत पाठवलं जावं, असं सांगतो. त्यामुळे त्यांना पुन्हा भारतात पाठवण्याचा प्रश्नच येत नाही. आम्ही माझ्या अशिलाच्या भारतात प्रत्यार्पणाविरोधात स्टे ऑर्डर मिळवला आहे."

अँटिग्वामध्ये गुंतवणूक करून तिथलं नागरिकत्त्व मिळवता येतं. चोकसी यांनी याच योजनेचा लाभ घेत अँटिग्वाचं नागरिकत्त्व मिळवलं होतं. कुठल्याही भारतीयाला इतर कुठल्या देशाचं नागरिकत्व घ्यायचं असेल तर त्याला भारतीय पासपोर्ट परत करावा लागतो. चोकसीने जानेवारी 2019 मध्येच त्यांचा भारतीय पासपोर्ट परत केला होता.

याविषयी बोलताना अँटिग्वाचे पंतप्रधान ब्राऊन यांनी सप्टेंबर 2019 मध्येच भारत सरकारच्या अधिकाऱ्यांनी आमच्या प्रशासनाला चुकीची माहिती दिल्याचं म्हटलं होतं. खरी माहिती मिळाली असती तर चोकसीला अँटिग्वाचं नागरिकत्व मिळालंच नसतं, असंही ते म्हणाले होते.

भारतातल्या वेगवेगळ्या शहरांमध्ये चोकसीविरोधीत फसवणूक आणि विश्वासघाताचे गुन्हे नोंदवण्यात आले आहेत. याशिवाय आर्थिक अफरातफरचा गुन्हाही दाखल करण्यात आला आहे.

मेहुल चोकसीने फसवणूक कशी केली?

2018 ची जेमतेम सुरुवात झाली होती. त्याचवर्षी जानेवारीच्या पहिल्याच आठवड्यात मेहुल...


अॅटर्नी जनरल के. के. वेणुगोपाल यांनी तातडीने कुणाल कामरा यांच्याविरोधात न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी खटला चालवण्याची परवानगी दिली. त्यामुळे पुन्हा एकदा प्रश्न उपस्थित झालाय की, न्यायालयाचा अवमान म्हणजे नक्की काय आणि न्यायालयाचा अवमान कोणत्या परिस्थितीत होतो?

काही दिवसांपूर्वी एका वकिलांनी आंध्रप्रदेशचे मुख्यमंत्री जगनमोहन रेड्डी यांनी सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश शरद बोबडे यांना लिहिलेलं पत्र सार्वजनिक करण्याची मागणी अॅटर्नी जनरल यांना केली होती.

या पत्रात आंध्रप्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांनी सुप्रीम कोर्टाचे काही न्यायाधीश आंध्रप्रदेश हायकोर्टातील कारवायांवर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा आरोप केला होता. अटर्नी जनरल यांनी ही मागणी फेटाळून लावली होती.

न्यायालयाचा अवमान म्हणजे नक्की काय? या कलमांतर्गत कधी कारवाई होऊ शकते? या प्रकरणी काय शिक्षा दिली जाते? न्यायालयाचा अवमान या प्रकरणी कारवाई कोण करू शकतं? कायदा काय म्हणतो? सध्यस्थितीत सुरू असलेला वाद नेमका काय आहे? हे जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

रिपब्लिक न्यूजचे मुख्य संपादक अर्णब गोस्वामी यांना रायगड पोलिसांनी 20... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

18 च्या अन्वय नाईक यांच्या आत्महत्या प्रकरणी अटक केली. रायगड पोलिसांची चौकशी योग्य आहे असं म्हणत, बॉम्बे हायकोर्टाने गोस्वामी यांना अंतरिम जामीन देण्यास नकार दिला. हायकोर्टाच्या आदेशाविरोधात अर्णब गोस्वामी यांनी सुप्रीम कोर्टात याचिका दाखल केली.

सुप्रीम कोर्टाचे न्यायाधीश चंद्रचूड आणि न्यायमूर्ती इंदिरा बॅनर्जी यांच्या खंडपीठासमोर अर्णब गोस्वामी यांच्या अंतरिम जामीन अर्जावर सुनावणी झाली.

"या प्रकरणी जामीन दिला नाही तर, न्यायाची थट्टा होईल" असं निरीक्षण नोंदवत सुप्रिम कोर्टाने गोस्वामी यांना जामीन मंजूर केला. मात्र, त्यानंतर स्टॅंडअप कॉमेडीयन कुणाल कामरा यांनी सुप्रिम कोर्ट आणि वकिलांवर टीका करणारं वक्तव्य ट्विटरवर केलं. कामरा यांनी सुप्रीम कोर्टाबद्दल अपशब्द वापरल्याचा आरोप आहे.

कामरा यांच्या ट्वीट्सवरून वाद सुरू झाला. वकीलांनी अॅटर्जी जनरल के. के. वेणुगोपाल यांना, ही भाषा म्हणजे न्यायालयाचा अवमान आहे, असं मानण्याची विनंती केली.

"प्रत्येक गोष्टीला एक सीमा असते." "कुणाल यांनी कोर्टाबद्दल वापरलेली भाषा ही आक्षेपार्ह आणि तीक्ष्ण आहे. हा न्यायालयाचा अवमान आहे" असं वेणुगोपाल म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "ही टिप्पणी फक्त आक्षेपार्ह नाही. तर, मनोरंजनाच्या नावाखाली सर्व सीमा ओलांडण्यात आल्या आहेत. माझ्या मते ही टीका न्यायालयाचा अवमान आहे."

"अशा पद्धतीचं भाष्य म्हणजे सुप्रीम कोर्टाची अखंडता, स्वातंत्र्य आणि नि:पक्षपातीपणा यावर उपस्थित करण्यात आलेले चुकीचे प्रश्न आहेत. न्यायमूर्तींवर आरोप करणारी ही टिप्पणी आहे. यावरून असं दाखवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे की न्यायालय फक्त एका पक्षासाठी काम करतं," असं वेणुगोपाल म्हणाले.

कुणाल कामरा यांच्याबद्दल पुढे बोलताना देशाचे अॅटर्नी जनरल के. के. वेणुगोपाल म्हणाले, "अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या नावाखाली ते सुप्रिम कोर्ट, न्यायाधीश यांच्यावर सहज टीका करू शकतात असं अनेकांना वाटत आहे. पण, भारतीय राज्यघटने अंतर्गत अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य न्यायालयाचा अवमान करू शकत नाही."

कुणाल कामरा यांच्यावर न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी खटला दाखल करण्यात यावा अशी मागणी के. के. वेणुगोपाल यांच्याकडे आठ वकिलांनी केली होती. ही मागणी मान्य करत अॅटर्नी जनरल यांनी कुणाल कामरा यांच्याविरोधात खटले दाखल करण्याची परवानगी दिली आहे.

न्यायालयाचा अवमान म्हणजे काय?

1871 च्या कायद्यानुसार,...


अॅटलास सायकल

पण आता ते हे काम करू शकणार नाहीत. कारण उत्तर प्रदेशच्या साहिबाबादमधील अॅटलास सायकलच्या कारखान्यातील काम थांबवण्यात आलं आहे. आपल्या स्थितीविषयी सांगताना बलवीर सिंग यांना रडू कोसळलं.

बीबीसीशी बोलताना बलवीर सिंग म्हणाले, "मी 30 वर्षांपासून या कारखान्यात काम करतो. हा कारखाना म्हणजे आमचं घर होतं. पण आता काम थांबवण्यात आलं आहे. मला तीन मुलं आहेत. मुलीचं तीनदा ऑपरेशन झालं आहे. घरात मी एकटाच कमावतो. आता मुलांचं शिक्षण आणि त्यांच्या लग्नासाठी पैसे कुठून आणणार?"

शेवटच्या यूनिटमधील काम बंद

साहिबाबादमध्ये अॅटलास कंपनीचं शेवटचं यूनिट होतं. आर्थिक संकटामुळे तिथलं कामही बंद करण्यात आलं आहे. यामुळे अॅटलास सायकलीचं उत्पादन पूर्णपणे थांबलं आहे.

यासोबत इथं काम करणाऱ्या एक हजार जणांचं आयुष्य थांबलं आहे. तीन जून हा दिवस जणू काही त्यांना अनाथ करून गेला.

बलवीर सिंग सांगतात, "लॉकडाऊननंतर एक जूनला काम सुरू होणार होतं. त्यामुळे आम्ही सगळे खूप आनंदी होतो. दोन दिवस आम्ही कामावरही गेलो. पण तीन जूनला पोहोचलो, तेव्हा कंपनीचं काम बंद आहे, अशी नोटीस बाहेर लागलेली होती. ते पाहून आम्हाला धक्काच बसला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. असं काही होईल याची आम्ही कल्पनाही केली नव्हती.

आता पैसे नसल्यामुळे कारखाना चालवता येणार नाही, असं कंपनीनं म्हटलं होतं. ते पाहून आम्ही सगळे निराश होऊन घरी परतलो."

नोटीसमध्ये नेमकं काय लिहिलंय?

कारखान्याच्या बाहेर 2 जूनच्या तारखेला एक नोटीस लागली आहे. त्यात लिहिलंय, "गेल्या काही वर्षांपासून कंपनी आर्थिक संकटात आहे, हे सगळ्या कर्मचाऱ्यांना माहिती आहे. कंपनीनं उपलब्ध सगळा निधी खर्च केला आहे आणि आता स्थिती अशी आहे की, इतर कोणताही उत्पन्नाचा स्रोत शिल्लक राहिलेला नाही.

जोपर्यंत पैशांची व्यवस्था होऊ शकत नाही, तोवर कच्चा माल खरेदी करण्यासही कंपनी असमर्थ आहे. अशात कारखाना चालवणं शक्य नाही. जोवर पैशांची व्यवस्था होत नाही, तोवर ही स्थिती कायम राहिल. त्यामुळे 3 जून 2020पासून सगळे कर्मचारी ले-ऑफ (बैठी अवस्था) घोषित केले जातात. ले-ऑफच्या कालावधीत कर्मचाऱ्यांना कारखान्याच्या गेटवर नियमानुसार हजेरी लावावी लागेल."

पण कारखान्यात काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी ही नोटीस म्हणजे एखाद्या वाईट स्वप्नापेक्षा वेगळं नाही. इथं वर्षानुवर्षं काम करून आता त्यांचं वय 50 ते 55 झालं आहे. नवीन कामं शोधणंही त्यांच्यासाठी जिकिरीचं आहे.

इथं 30 वर्षांपासून काम करणारे पीएन पांडे म्हणतात, "आता या वयात आम्हाला नवीन नोकरी शोधावी लागेल. आज काम थांबवलं आहे, उद्या कारखानाच बंद करतील. आम्ही कुठं जायचं? 200 ते 300 रुपयांपासून इथं काम सुरू केलं होतं, आज 10 ते 12 हजार रुपये कमावत होतो. दिवस-रात्र इथं काम केलं होतं. सुटीच्या दिवशी बोलावल्यावरही आम्ही आलो. पण आज सगळं संपलं आहे."

पांडे हे सायकलचं सामान चेक करण्याच्या विभागात काम करायचे. ते पत्नी आणि दोन मुलांसोबत गाझियाबादच्या एका भाड्याच्या घरात राहतात.

ते म्हणतात, "घरमालक घरभाडे मागेलच, पण मुलांच्या शिक्षणाचाही खर्च आहे. या वयात नोकरी मागायला कुठे जायचं?"

कामगारांवरील संकट

आता अचानक कर्मचाऱ्यांना ले-ऑफवर पाठवल्यामुळे कंपनी आणि कामगारांमध्ये वाद सुरू झाला आहे. कंपनीनं काम बंद करण्याअगोदर तशी सूचना द्यायला पाहिजे, असं कर्मचाऱ्यांचं म्हणणं आहे. तसंच ले-ऑफमध्ये टाकल्यामुळे त्यांचं भविष्य अंधारात स्थितीत आहे.

सायकल कर्मचारी संघटनेचे सरचिटणीस महेंद्र कुमार सांगतात, "कंपनीनं यापूर्वीच आम्हाला याविषयी माहिती द्यायला हवी होती. आता आमची नोकरी आहे की गेली, हेसुद्धा आम्हाला माहिती नाही. त्यामुळे मग आम्ही...


अॅडलिन कॅस्टलिनो

या स्पर्धेत भारताच्या अॅडलिन कॅस्टलिनो तिसऱ्या रनर-अप होत्या.

मिस युनिव्हर्सचा किताब पटकवण्याचं स्वप्न अपुरं राहिल्याचं अॅडलिन सांगतात. त्या म्हणाल्या, "मला याचा अतिशय आनंद आणि समाधान आहे की इतक्या अडचणींचा सामना करूनही आपण तब्बल 20 वर्षांनंतर टॉप-5 मध्ये स्थान मिळवलं."

भावनिक प्रवास

बीबीसी हिंदीशी बोलताना अॅडलिन कॅस्टलिनो म्हणाल्या, "लोकांनी मला खूप प्रेम आणि आदर दिला, याचा मला अतिशय आनंद आहे. सौंदर्य स्पर्धेच्या या प्रवासात लोकांनी मला खूप सहकार्य केलं."

अॅडलिन कॅस्टलिनो विजेती ठरली तो क्षण

त्या पुढे म्हणाल्या, "अनेकांनी मला सांगितलं की आम्ही तुझ्यासोबत आहोत. माझ्या संपर्कात असणारे अनेकजण त्यांच्या स्वतःच्या आयुष्यात अनेक अडचणींचा सामना करत होते.

कुणाला कोव्हिडची लागण झाली होती तर कुणाचे प्रियजन त्यांना सोडून गेले होते. हा माझ्यासाठी अत्यंत भावनिक प्रवास होता आणि मी माझ्या मित्रांच्या आयुष्यात थोडा आनंद आणि आशेचा किरण आणू शकले, याचा मला आनंद आहे."

स्पर्धेआधी कोरोनाची लागण

मिस युनिव्हर्सची 69 वी स्पर्धा अमेरिकेतील फ्लोरिडामध्ये पार पडली. जगभरातील 74 सौंदर्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वतींनी यात सहभाग घेतला.

अॅडलिन सांगतात, "इथपर्यंत येण्यासाठी मला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला. इतक्या दूर आल्यावर ऐन स्पर्धेच्या तोंडावर मला कोरोनाची लागण झाली आणि त्यामुळे मानसिकदृष्ट्या मी खूप तणावात होते."

"या कारणामुळे मी निराश होते आणि लवकरात लवकर बरं व्हावं, यासाठी प्रार्थना करत होते. बरी होताच मी अमेरिकेला रवाना झाले. त्यामुळे मला पुरेशी विश्रांतीही घेता आली नाही. अजूनही मला पूर्णपणे बरं होण्यासाठी वेळ लागणार आहे."

बिकिनी राउंडमुळे वडिलांपासून लपवलं

अॅडलिन कॅस्टेलिनो यांनी 'मिस दिवा युनिव्हर्स 2020' चा किताब जिंकला होता. मात्र, सौंदर्य स्पर्धात भाग घेतल्याचं त्यांनी वडिलांपासून लपवून ठेवलं होतं.

अॅडलिन कॅस्टलिनो

याचं कारण सांगताना अॅडलिन सांगतात, "कपड्यांबाबत माझे वडील फार कडक शिस्तीचे होते. स्पर्धेतला बिकनी सेगमेंट त्यांना अजिबात आवडला नसता. त्यामुळे मला वडिलांपासून हे लपवून ठेवावं लागलं. त्यांना न सांगताच मी या स्पर्धेत भाग घेतला. पण, मी जिंकले तेव्हा त्यांना खूप आनंद झाला होता."

"आज मी आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही देशाचं नाव मोठ करत असल्याने ते मला कधीच मागे वळून बघायला सांगत नाहीत. आता तर मी जेव्हा-जेव्हा निराश, हताश होते ते मला धीर देतात."

'कुवैतमध्ये बरंच काही सोसलं'

मूळ कर्नाटकच्या असलेल्या अॅडलिन यांचं बालपण कुवैतमध्ये गेलं. 15 वर्षांच्या असताना त्या भारतात परतल्या.

त्यांचं कुटुंब कुवैतवरून भारतात का आलं, याबद्दल सांगताना अॅडलिन म्हणतात, "मला संधी हवी होती आणि ती मला मुंबईत दिसायची. मला आत्मनिर्भर व्हायचं होतं, स्वतःच्या पायावर उभं रहायचं होतं. मला माझी ओळख निर्माण करायची होती."

सौंदर्यस्पर्धेतील क्षण

"मी कुवैतमध्ये बरंच काही बघितलं. तिथे आम्ही खूप सोसलं. तिथे असताना तिथल्या स्त्रियांना कशी वागणूक मिळते, हे मी बघितलं. त्यांना एकप्रकारच्या हिंसेचा सामना करावा लागतो. स्त्रियांच्या आयुष्यालातही ध्येय असायला हवं, हे मी तिथल्या अनुभवावरूनच शिकले."

तोतरेपणाची अडचण

अॅडलिन म्हणतात, "फॅशनच्या दुनियेत जाईल, असा विचारही मी केला नव्हता. मी मुंबईत डान्स शिकायला आले होते आणि मी डॉक्टर व्हावं, अशी माझ्या आईची इच्छा होती. माझ्या रुममेटकडून मला सौंदर्यस्पर्धांविषयी माहिती मिळाली आणि तिथूनच मला माझी खरी पॅशन कळली."

अॅडलिन कॅस्टलिनोने असंख्य अडचणींचा सामना केला.

"मला तोतरेपणाची समस्या होती....


अॅडले प्रोक्टोर यांना त्यांचा मुलगा IS विरोधात लढण्यासाठी जात आहे याची कसलीही कल्पना नव्हती.

ISविरोधात लढणाऱ्या मुलाची आई असणं म्हणजे काय दिव्य असेल?

अॅडेल प्रॉक्टरच्या घरी चला. त्यांच्या घराच्या हॉलमध्ये फोटोंची टाईमलाईनच आहे. जॉशचे वेल्श कॅसलमध्ये तलवारीसोबतचे फोटो, आईसोबत भारताच्या ट्रिपला आला होता त्याचे फोटो, तो 18 महिन्यांचा असताना आई पापा घेतानाचा फोटो... असे बरेच फोटो इथे आहेत.

पण ही फोटोंची टाईमलाईन दीड वर्षांपूर्वीपर्यंत येऊन थांबते. तेव्हा जॉश ISविरोधात लढण्यासाठी स्वतःहून सहभागी झाला होता.

अॅडेल म्हणाल्या, "मला वाटलं होतं तो सुटीसाठी टर्कीमध्ये गेला आहे." अॅडेल ब्रिस्टलमध्ये ललित कला शिक्षक आहेत. "मी वर्गात शिकवत होते. तेव्हा एका मुलानं इस्तंबूलमध्ये विमानतळावर बाँबहल्ला झाल्याचं सांगितलं. त्यावेळी जॉश तिथूनच निघणार होता. बाँबहल्ल्यांची बातमी ऐकून मला रडूच फुटलं", त्या सांगतात.

"मी वर्गातून बाहेर पडले आणि त्याला फोन केला. त्याचा मोबाईल लागत नव्हता," मुलगा कथित इस्लामिक स्टेटविरोधात लढण्यासाठी गेल्याचं त्या दिवशीच त्यांना पहिल्यांदा कळणार होतं.

घाबरलेल्या अॅडेल यां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च्या मनात वाईट विचार येत होते. त्या नारबर्थ येथील प्रेम्ब्रोकशायर इथल्या आहेत. त्या अवस्थेतच त्यांनी जॉशच्या संपर्कात असलेल्या सर्वांना फोन केले.

अॅडेल यांचे पूर्वाश्रमीचे जोडीदार आणि जॉशचे वडील यांच्याशी फोन झाला, तेव्हा परिस्थितीचा उलगडा झाला. त्यांनी सांगितलं की जॉश कुर्दिश बंडखोर गट असलेल्या कुर्दिश पिपल्स प्रोटेक्शन युनिटमध्ये स्वेच्छेनं सहभागी झाला आहे.

त्यांनी मला सांगितलं की, जॉश तुर्कस्तानात नाही तर कुर्दिस्तानात आहे. तो बाँबहल्ल्यात अडकलेला नाही, तो मारला गेलेला नाही, या विचारानं मला समाधान वाटलं.

"नंतर मी कुर्दिस्तान आहे तरी कुठं आहे, याचा शोध घेऊ लागले. उत्तर सीरिया आणि इराकच्या मध्ये हा भाग आहे."

"त्यानंतरचे काही दिवस मी जॉशचं काय झालं असेल, याचा विचार करण्यात घालवले. आणि मी त्याबद्दल काहीच करू शकतं नाही, याचीही जाणीव तेव्हाच झाली," अॅडेल प्रॉक्टर सांगतात.

फॉरेन अॅंड कॉमनवेल्थ ऑफिसने सीरियातील परिस्थित अत्यंत धोकादायक आणि अस्थिर असल्याच्या सूचना वारंवार दिल्या होत्या. तिथे न जाण्याचा सल्लाही त्यांनी दिला होता.

यूकेतील ISसोबत लढण्यासाठी गेलेले सहा जण मारले गेल्याचं मानलं जात होतं. अशा स्थितीमध्ये अॅडेल विचार करत होत्या की, जॉशनं हा निर्णय का घेतला असेल. त्याच्या या निर्णयाची पूर्वसूचना देणारं काही घडलं होतं का?

"खरं तर जॉश तसा कमी बोलणारा आहे. पण सुटीसाठी जात आहे, हे सांगताना त्यानं मला घट्ट मिठी मारली होती, आणि म्हणाला होता, माझं तुझ्यावर खूप प्रेम आहे मम्मी!"

अॅडेल प्रॉक्टोर शाळेत शिक्षिकेची नोकरी करण्यापूर्वी त्या प्रोफेशनल डान्सर आहेत.

"मला आता असं वाटतं, जर तो खरंच परत आला नाही तर मला त्याच्या प्रेमाबद्दल खात्री पटावी म्हणून त्यानं असं केलं असावं," अॅडेल भावूक होऊन सांगत होत्या.

जॉश जेव्हा सीरियात गेला तेव्हा तो अॅबरीस्टवीथ विद्यापीठात पॉलिटिक्स अँड स्ट्रॅटजी या विषयाचा विद्यार्थी होता. त्याचा जन्म हा प्रेम्ब्रोकशायर इथला आहे.

अॅडेल म्हणतात, "तो राजकारणाशी संबंधित विषयातच जाणार, हे मला पूर्वीपासूनच वाटायचं. तो जेव्हा 7 वर्षांचा होता, तेव्हा शाळेतील दूध बंद का केलं यावर त्यानं राजकारण्यांना पत्र लिहिलं होतं."

"जेव्हा मी त्याच्या वडिलांपासून स्वतंत्र झाले, तेव्हा जॉश हेच माझं जग होतं. सर्वस्व होतं."

"त्याला वाढवताना त्याच्या वडिलांनी आणि मी त्याला शिकवलं होतं की, तुझा जर...


अॅडा हेगरबर्ग पुरस्कारासह

मात्र पॅरिसमध्ये झालेल्या या पुरस्कार वितरण सोहळ्यात जे घडलं ते स्त्रीने कितीही उत्तुंग भरारी घेतली तरी क्रीडा क्षेत्रात आपण तिला कोणतं स्थान देतो, या कटू वास्तवाची जाणीव करून देणारं होतं.

त्या सोहळ्यात तिनं भाषण संपवल्यानंतर सोहळ्याचे आयोजक फ्रान्सचे डी. जे. मार्टिन सोल्वेग यांनी या 300 गोल केलेल्या फुटबॉलपटूला विचारलं, तुला ट्वर्क (twerk) करता येतो का? ट्वर्क म्हणजे कामभावना उत्तेजित करणारं एकप्रकारचं अश्लील नृत्य. तिने तेवढ्याच दृढतेने उत्तर दिलं 'नाही' आणि ती स्टेजवरून निघून गेली.

हा व्हिडिओ इंटरनेटवर व्हायरल झाला आणि फुटबॉल जगतातून सोल्वेग यांच्यावर बरीच टीका झाली.

स्त्रियांना बऱ्याच वेळा पुरुषी अंहकार आणि स्त्री-पुरुष भेदभावाचा सामना करावा लागतो, अशी क्रीडा क्षेत्रातल्या किंवा एखाद्या खेळाची चाहती असणाऱ्या महिलांची नेहमीची तक्रार आहे.

वेबसाईट किंवा वृत्तपत्रांच्या क्रीडा पानावर बहुतांशी पुरुष खेळाडूंचेच फोटो, त्यांच्या कथा, त्यांचे डावपेच आणि त्यांच्या कामगिरीचं विश्लेषण असतं.

मात्र तेवढं महत्त्व महिला क्रीडापटूंना दिल्याचं आपण किती वेळा बघतो? ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

'सौंदर्य', 'करीअर' आणि 'वैयक्तिक आयुष्यात घातलेला मेळ' अशा शब्दांशिवाय त्यांच्याविषयीच्या बातम्या पूर्णच होत नाहीत.

अॅडा हेगरबर्ग आणि डी. जे. मार्टिन सोल्वेग

महिला क्रीडापटू होणं, हे माझ्या मते शहरी, निम-शहरी भारतातल्या अनेक मध्यमवर्गीय तरुण मुलींचं स्वप्न आहे. मात्र क्रीडापटू सोडा एखाद्या खेळाची आवड असणंसुद्धा संघर्ष करण्यासारखं आहे. यात स्त्री किंवा पुरुष दोघांसाठीही दोन गोष्टी महत्त्वाच्या असतात. आपल्या आवडीला मान्यता मिळणे आणि तिचा स्वीकार होणे.

मला लहानपणी क्रिकेट खूप आवडायचं. त्यातलीच माझ्याकडे दोन उदाहरणं आहेत, ज्यावरून माझं म्हणणं अधिक स्पष्ट होईल.

1999 सालची गोष्ट आहे. आम्ही जम्मू-काश्मीरच्या सहलीवरून परत आलो होतो. माझ्या वडिलांनी जम्मूवरून माझ्यासाठी आणलेल्या खेळण्याची मला खूप उत्सुकता लागून होती. ते खेळणं म्हणजे क्रिकेट बॅट.

त्या भागातल्या प्रसिद्ध विलो लाकडापासून ती बनवलेली होती. जम्मूमध्ये उत्कृष्ट दर्जाच्या बॅट बनवल्या जातात. एम. एस. धोणी, विराट कोहली यांसारख्या मोठ्या क्रिकेटपटूंनीही आपल्या बॅट जम्मूतून बनवून घेतल्या आहेत.

लवकरच ती बॅट माझी सोबती झाली. गुळगुळीत आणि चमकणारी अशी ती पिवळसर पांढरी बॅट होती. तिच्यावर तेवढंच चकचकीत विविधरंगी असं रिबॉकचं स्टिकर चिटकवलेलं होतं. अर्थात ते स्टिकर खोटं होतं. त्या लाकडाचा एक विशिष्ट गंधही होता आणि तिच्या हँडलवर लाल रबराची ग्रिप होती.

मी शाळेतून घरी आले की एक क्षणही तिला नजरेआड होऊ द्यायची नाही. मी माझ्या आजोबांना बॉलिंग करायला लावायचे, त्यानंतर आईला आणि शेवटी बाबा घरी आले आणि त्यांनी अंगणात स्कूटर पार्क केली की त्यांना बॉलिंग करायला सांगायचे. कधीकधी तर आमच्या घरी येणारे पाहुणेही बॉलिंग करायचे. एकदिवसीय सामन्यात कसोटीचे ओव्हर टाकल्यासारखा तो खेळ असायचा.

मुली खेळू लागल्या की त्यांना दूषणं मिळतात.

माझ्या त्या अतिउत्साहामुळे इतरांना त्रास व्हायचा. मग माझ्या आईने एक तोडगा काढला. आमच्या अंगणात अशोकाचं एक मोठं झाड होतं. तिने एका जुन्या मोज्यात एक बॉल टाकला आणि एका पातळ दोरीने तो झाडाच्या एका फांदीला अडकवला आणि म्हणाली आता खेळ आणि  सुधार तुझी बॅटिंग. मी रोज दोन-तीन तास खेळायचे. जवळपास दीड वर्षं हा प्रकार सुरू होता.

उन्हाळ्याच्या एका सुटीत मी आणि माझा चुलत भाऊ क्रिकेट खेळत होतो. नेहमीप्रमाणे बॅटिंग कोण करणार, यावरून भांडण सुरू होतं आणि त्याला इतका...


अॅपलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी टीम कूक

इंटरनॅशनल कन्सॉर्शियम ऑफ इन्व्हेस्टिगेटिव्ह जर्नलिस्ट्स (ICIJ) म्हणजेच शोधपत्रकारांच्या आंतरराष्ट्रीय समूहानं पॅरडाईज पेपर्स लीक केले.

त्यात बहुराष्ट्रीय कंपन्या आणि अतिश्रीमंत व्यक्तींनी टॅक्स हॅव्हन्समध्ये आपला पैसा गुंतवला अशी माहिती समोर आली आहे.

या यादीमध्ये तंत्रज्ञान क्षेत्रात अग्रगण्य असणाऱ्या अॅपलचंही नाव समोर आलं आहे.

त्यांनी एक गुंतागुंतीची रचना तयार केली आहे. त्यातून त्यांनी कर चुकवण्यासाठी पळवाट तयार करून कोट्यवधी रुपयांचा कर बुडवला ही बाब समोर आली आहे.

2013 मध्ये वादग्रस्त 'दुहेरी कर' कायद्याला वेसण घातल्यानंतर, अॅपलने आपला पैसा टॅक्स हेव्हन्समध्ये गुंतवला अशी माहिती समोर आली आहे.

'दुहेरी कर' पद्धतीवर निर्बंध लागू झाल्यानंतर अॅपलनं आपल्याकडील 252 बिलियन डॉलर्स (अंदाजे 23,000 कोटी रुपये) जर्सी येथील चॅनेल आयलॅंडमध्ये गुंतवले होते.

"नवीन संरचना लागू झाल्यानंतर आमच्या कराचं प्रमाण कमी झालं नाही," असं अॅपलनं आपल्या प्रसिद्धिपत्रकामध्ये सांगितलं आहे.

"आम्ही अजुनही जगात सर्वांत जास्त कर भरणारी कंपनी आहोत," असं त्यांनी म्हट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं आहे.

"गेल्या तीन वर्षांमध्ये आम्ही 35 अब्ज डॉलर कर भरला आहे. आम्ही कोणत्याही कायद्याचं उल्लंघन केलं नाही. तसेच कोणत्याही देशातला कर आम्ही बुडवला नाही," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"नवा कायदा आणल्यानंतर आम्ही आयर्लंडमधला व्यवसाय किंवा गुंतवणूक कमी केली नाही," असं अॅपलनं म्हटलं.

पॅरडाईज पेपर्स नावानं लीक झालेल्या माहितीमध्ये टॅक्स हॅव्हनमध्ये झालेल्या गुंतवणुकीवर मोठे गौप्यस्फोट झाले आहेत.

 दुहेरी आयरिश कर संरचना म्हणजे काय?

आयर्लंडमध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या उपकंपन्यांना तांत्रिकदृष्ट्या कर भरावा लागत नाही. याचा गैरफायदा अॅपलसारख्या कंपन्यांनी 2014 पर्यंत घेतला.

अमेरिकेतील अनेक कंपन्यांनी रिपब्लिक ऑफ आयर्लंडमध्ये उपकंपन्यांची स्थापना करून अमेरिकेत घेतल्या जाणाऱ्या अतिरिक्त करापासून आपली सुटका करून घेतली.

अॅपलला अमेरिकेबाहेरून 55 टक्के महसूल मिळतो. अॅपलने आयर्लंडमध्ये काही उपकंपन्यांची स्थापना केली.

तांत्रिकदृष्ट्या त्या आयर्लंडमध्ये स्थापित झालेल्या असल्यामुळं त्यांना जास्त कर द्यावा लागत नसे.

आयर्लंडमध्ये 12.5 टक्के आणि अमेरिकेत 35 टक्के पूर्ण कर भरण्याऐवजी त्यांनी नफ्यावर किमान कर भरला.

अमेरिकेबाहेर केलेल्या उत्पादनांच्या विक्रीतून मिळालेला नफा आणि त्यावर बाहेर देशात अॅपलनं भरलेल्या कराचं प्रमाण हे नेहमी कमी होतं असं आढळून आलं आहे.

उत्पन्नाच्या तुलनेत कराचं प्रमाण हे पाच टक्के एवढंच आहे तर मधल्या काळात हे प्रमाण कमी होऊन 2 टक्क्यांपर्यंत सुद्धा गेल्याचं लक्षात आलं आहे.

युरोपियन कमिशनची भूमिका

युरोपियन कमिशनने एकदा अॅपलच्या आयरिश कंपनीचं कराचं प्रमाण तपासलं होतं. हे प्रमाण फक्त 0.005% टक्के इतकं होतं.

2013 मध्ये अमेरिकन सिनेटमध्ये अॅपलचा मुद्दा उपस्थित करण्यात आला.

अमेरिकन सेनेटर कार्ल लेव्हिन यांनी सिनेटमध्ये हा मुद्दा उचलून धरला.

अॅपलने खेळलेल्या या खेळीवर ते चिडले आणि सिनेटमध्ये कडाडले.

"सोन्याची अंडी देणारी कोंबडी तुम्ही आयर्लंडला नेली. या कंपन्या आयर्लंडमध्येही काही टॅक्स भरत नाही.

"कंपन्या म्हणजे अॅपलच्या मुकुटातील रत्नांपेक्षा कमी नाहीत. मित्रांनो, ही गोष्ट बरोबर नाही." असं लेव्हिन यांचं म्हणणं होतं.

त्यांच्या या वक्तव्यावर टीम कूक यांनी आपलं स्पष्टीकरण दिलं होतं.

"आम्ही आमच्या कराचा एकही डॉलर बुडवलेला नाही. आम्ही पळवाटा शोधत नाही आणि आम्ही कॅरेबियन आयलंडवर आमचा...


अॅपलचे सहसंस्थापक दिवंगत स्टीव्ह जॉब्स यांच्या या शब्दांचा अॅपलला विसर पडला की काय, असा प्रश्न अनेक जणांना पडला असेल. कारण आहे त्यांचे नवीन आयफोन.

दरवर्षी नवीन आयफोन आला की त्यात कोणकोणते फिचर्स असतील, याबद्दल कुतूहल असतं आणि ते जाहीर झाल्यावर कौतुकही तितकंच होतं. यंदा मात्र तसं फारसं होताना दिसत नाहीय.

आयफोन-11च्या तीन कॅमेऱ्यांनी अगदी भारी फोटो निघतील, याबाबत शंकाच नाही. पण त्याच्या रचनेवर सर्वच लोक एकसारखे व्यक्त होतायत, असं नाही.

कारण आयफोनवर ज्याप्रमाणे तीन कॅमेऱ्यांची रचना करण्यात आली आहे, ती पाहून काही लोकांना त्रास होऊ शकतो. या त्रासाला 'ट्रायफोबिया' असं म्हटलं जातं.

छोट्याछोट्या आकाराच्या समूहाकडे पाहिल्यावर काही लोकांना त्रास होऊ शकतो. त्याला ट्रायफोबिया असं म्हटलं जातं. विशेषतः छिद्रं किंवा लहान आयताकृतींच्या समूहाकडे पाहिल्यावरही असा त्रास होऊ शकतो.

ट्रायफोबियाचं उत्तम उदाहरण म्हणजे कमळाच्या फुलांमधील छिद्रांमध्ये असलेल्या बियांकडे पाहाताना मनात येणारी भावना. तसंच मधमाश्यांनी केलेल्या पोळ्याची रचना आणि समुद्री स्पंजकडे पाहातानाही असंच वाटतं.

या आकृतीबंधांकडे पाहिल्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावर जी प्रतिक्रिया दिली जाते ती संरक्षणात्मक भावनेतून आलेली असते, असं मत एसेक्स विद्यापीठातील प्राध्यापक आर्नोल्ड विल्किन्स आणि डॉ. जेफ कोल यांनी व्यक्त केलं आहे.

मनुष्यासाठी प्राणघातक ठरतील अशा काही कोळ्यांच्या, सापांच्या, विंचवाच्या अंगावर अशाच प्रकारचे आकृतीबंध असतात. त्यामुळे त्यांच्या भीतीतून आलेली भावनाच अशा आकृतीबंधांकडे पाहिल्यावर तिरस्कारातून व्यक्त होत असावी.

अर्थात हे वैद्यकीयदृष्ट्या सिद्ध करता येत नसलं तरी अशाप्रकारचा फोबिया नक्कीच आहे.

हाच प्रकार आयफोनच्या नव्या मॉडेलमधील कॅमेऱ्यांच्या रचनेकडे पाहून होतो. आयफोन 11, आयफोन 11 प्रो, आयफोन 11 प्रो मॅक्स यामध्ये असलेल्या कॅमेऱ्यांमुळे एकाचवेळी अनेक व्हीडिओ रेकॉर्ड करता येतात.

प्रो मॉडेल्समध्ये टेलिफोटो, वाईड आणि अल्ट्रावाईड कॅमेऱ्यांची सोय आहे. त्याचप्रमाणे रात्री फोटो काढण्यासाठी नाईटमोडची सोयसुद्धा आहे. पण या कॅमेऱ्याकडे पाहून काही लोकांना उलटी येणं, चक्कर येणं असे त्रास होऊ शकतात. हा फोन न घेण्याच्या कारणांमध्ये हे एक कारण असू शकतं.

या फोनच्या मागे पाहिल्यावर नुसते कॅमेरेच दिसतात, असं मत एका व्यक्तीनं ट्विटरवर व्यक्त केलं आहे.

आयफोन 8 आणि XRमध्ये केवळ एकच कॅमेरा आहे. त्यामध्ये असा कोणताही विचित्र आकृतीबंध नाही. पण आयफोन11 मधील या तिन कॅमेऱ्यांच्या आकृतीबंधामुळे ट्रायफोबिया असणाऱ्या लोकांना त्रास होऊ शकतो.

डॉ. जेफ कोल बीबीसीशी बोलतना म्हणाले, "ट्रायफोबिया आपल्यापैकी कमी-अधिक प्रमाणात असतोच. एखादा आकृतीबंध पाहिल्यावर आपल्या प्रतिक्रियेवरून त्याचं प्रमाण किती आहे ते समजतं."

सध्या मात्र आयफोनच्या बातम्या आणि त्यावरून तयार झालेल्या मिम्सपासून सूटका नाही. ट्रायफोबियामुळे त्रास होऊ शकतो असे फोटो आणि ट्रायफोबिया हा शब्द ट्वीटरवर अनेकदा वापरल्याचं दिसून येईल.

अमेरिकन अभिनेत्री साहा पॉलसन आणि मॉडेल केंडल जेन्नर यांनी आपल्याला ट्रायफोबिया असल्याचं सांगितलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अॅपलने सांगितलं आहे की ते तुमच्या फोनची जुनी बॅटरी कमी पैशात बदलून देणार आहेत, तसंच नव्या वर्षात तुमच्या फोनचं सॉफ्टवेअर अपडेट करून देणार आहेत. या सॉफ्टवेअरद्वारे तुम्ही आता तुमच्या बॅटरीचं स्टेटसवर वेळोवेळी लक्ष ठेवू शकाल, असं कंपनीनं म्हटलं आहे.

या आधीच काही ग्राहकांना संशय आला होता की अॅपल नवीन आयफोनची विक्री व्हावी म्हणून मुद्दामहून जुने आयफोन स्लो करत होता.

आयफोनला असं स्लो केल्याचं मान्य करत अॅपलने म्हटलं आहे की यामुळं तुमच्या आयफोनचं आयुष्य वाढेल.

आता आयफोन 6 किंवा त्यापुढच्या आयफोनची बॅटरी बदलायची असेल तर अॅपलने बॅटरीचे दर 79 डॉलरवरून (अंदाजे 5000 रुपये) 29 डॉलरवर (अंदाजे 1900 रुपये) आणले आहेत.

"ग्राहकांचा आमच्यावर असलेला विश्वास हाच आमचा अनमोल ठेवा आहे. त्याला तडा जाईल, असं काम आम्ही कधीही करणार नाही. ग्राहकांच्या विश्वासामुळेच आमची आतापर्यंत भरभराट झाली आहे." असं अॅपलनं एका प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे.

"हा विश्वास कायम राहील असंच काम आम्ही करू. आम्ही ग्राहकांना कधीही गृहीत धरत नाहीत," असं अॅपलनं म्हटलं आहे. आयफोनची गती कमी झाल्यामुळं अमेरिका, इस्राइल आणि फ्रांसमध्ये अॅ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पलला ग्राहकांनी न्यायालयात खेचलं आहे.

एखाद्या फोनचं वय वाढलं तर आम्ही ते मुद्दामहून सावकाश करतो याची कबुली अॅपलनं डिसेंबरच्या सुरुवातीला दिली होती. आता माफी मागून त्यांनी बॅटरी बदलून देण्याचं देखील कबूल केलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अॅमझॉन अॅलेक्सावर काम करणारा Echo

असा कोणता "छोटू" आहे जो या सगळ्या गोष्टी एकट्याने हाताळेल? कदाचित सापडणार नाही. पण जर हाच छोटू जर एक माणूस नसून एक अद्ययावत उपकरण असेल तर? जर छोटू तुमच्या एका आवाजाने घरातल्या सर्व यंत्रांना कामाला लावू शकणारा एक साथीदार असेल तर? एकदम मुन्नाभाई आणि सर्किटची जोडी शोभेल!

पण छोटूची ही किमया कोणत्याच Sci-Fi सिनेमात नाही तर प्रत्यक्षात लाखो लोक जगभर आज अनुभवत आहेत  आणि आज ती उपकरणं तुमच्या घरीसुद्धा येण्यास सज्ज झाली आहे.

हे 'डिजिटल व्हॉइस असिस्टंट' सातत्याने US आणि UKच्या अनेक घरांचा भाग बनत आहेत. अॅमेझॉनने सर्वप्रथम असे दोन स्मार्ट स्पीकर्स भारतीय बाजारात आणले - एक Echo आणि दुसरा Dot. या दोन्ही यंत्रांमध्ये Alexa (अॅलेक्सा) नावाचं एक अचाट तंत्रज्ञान आहे, ज्याद्वारे एक व्हर्च्युअल स्त्री तुमच्या प्रत्येक हाकेला ओ देते.

जर तुम्ही अॅलेक्साला विचारलं की आजचं हवामान कसं आहे, तर ती सांगेल "पाऊस येण्याची शक्यता आहे. छत्री सोबत ठेवा."

तिला विचारा की पुरणपोळी कशी बनवतात, तर ती एखाद्या काकूंची हिट रेसिपी तुम्हाला सांगेल. तुम्ही विचारा की आज बीबीसी मराठीवर पाच ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मोठ्या बातम्या कोणत्या, आणि अॅलेक्सा तुम्हाला एक-एक करून सगळ्या मोठ्या हेडलाईन्स वाचून दाखवेल.

गेल्या वर्षी अॅमेझॉनने या अॅलेक्साला भारतात आणलं, आणि मंगळवारी तिचा गुगल होम (Google Home) हा प्रतिस्पर्धी भारतात आला.

नुकतंच Accenture कंपनीने अॅलेक्सा आणि गुगल होमसारख्या डिजिटल व्हॉईस असिस्टंट उपकरणांचं एक सर्वेक्षण केलं. या सर्वेक्षणाअंती ही उपकरणं विकत घेण्यासाठी अमेरिका, ब्राझील आणि चीनच्या लोकांपेक्षा भारतीय जास्त उत्सुक आहे, असं लक्षात आलं.

कसे असतात डिजिटल वॉइस असिस्टंट?

अॅमेझॉन अॅलेक्सा आणि गुगल होम ही दोन्ही उपकरणं कुठल्याही साध्या वायरलेस स्पीकरसारखे दिसतात. तुमच्या घरच्या WiFi बरोबर जोडल्यास हे उपकरण मग तुमच्या आवाजाची ओळख करवून घेण्यासाठी थोडा वेळ घेतं. तुमच्या आवाजातून काही बेसिक कमांड ते आत्मसात करतात आणि मग हळूहळू तुमचा आवाजही ओळखू लागतात.

काही मिनी अॅप्सच्या मदतीनं आपण या डिव्हाईसवर आपल्या आवडीनिवडी सेट करू शकतो. त्यातून हा अनुभव आणखी आनंददायी होतो. या 'मिनी अॅप्स'ला अॅमेझॉन Skills म्हणतं तर गुगल Actions म्हणतं. तुमचं आवडतं रेडिओ चॅनल असो वा बातम्यांचं विश्वासार्ह स्रोत, किंवा इतर कुठलंही काम, या Skills किंवा Actions द्वारे आपण सगळं सेट करू शकतो आणि मग या डिव्हाईसला हाक मारल्यावर कोणती अॅप कोणती कामं करणार, ते त्याला आपोआप कळतं.

पण यांना भारतीय भाषा समजतात का?

भारतात दर काही मैलांवर भाषा बदलते, असं म्हणतात. तुम्हाला वाटत असेल की माणसांना एकमेकांच्या भाषा कधीकधी कळत नाही तर मग या यंत्रांना काय कळणार?

ग्रामीण भारतात हे उपकरण वरदान ठरेल

खरंय. कारण अॅमेझॉन आणि गुगल दोघांनीही आपली उपकरणं इंग्रजी भाषा समोर ठेवून बनवली आहेत. मग भारतीयांचं इंग्रजी समजणं या डिव्हाईसेसमोर एक मोठं आव्हानच होतं.

गेल्या ऑक्टोबरमध्ये अॅमेझॉनने अॅलेक्सा भारतात आणलं, त्यानंतर कंपनीने 'Indian English' समजण्यासाठी आपलं सॉफ्टवेअर अपडेट केलं. पण गुगलचं डिव्हाईस या आव्हानाला तोंड देण्यास कदाचित थोडं अधिक तयार असेल, कारण त्यांचं सध्याचं तंत्रज्ञान आधीच त्या दृष्टीने उपलब्ध आहे. पण गुगल होम कितपत सुरळीतपणे काम करेल, ते येणारा काळच सांगेल.

पण एक नक्की - भारतीय बाजारात वाढण्याची भरपूर क्षमता आहे, याची दोन्ही कंपन्यांना कल्पना आहे. म्हणूनच भारतीय भाषांमध्ये आपली उपकरणं अधिक चांगल्या पद्धतीने काम करावीत यावर ते भर देत आहेत. ...


अॅमेझॉन गो स्टोअर

हे पहिलं असं सुपरमार्केट आहे, ज्यात कुठेही बिलींग काऊंटर नाही, चेकआऊट नाही. ग्राहकांनी आवडेल ती वस्तू ठेवलेल्या रकान्यांमधून उचलायची आणि दुकानातून बाहेर पडायचं.

अरे व्वा! मग पैसे कोण घेणार? अर्थातच एक स्वयंचलित यंत्रणा.

स्टोअरमध्ये प्रवेश करण्यापूर्वी तुम्हाला 'अॅमेझॉन गो' स्मार्टफोन अॅप स्कॅन करावं लागतं. स्टोअरमध्ये कॅमेऱ्यांचं एक जाळं पसरलं आहे, जे क्षणोक्षणी प्रत्येक ग्राहकावर नजर ठेवून असेल. तुम्ही काय उचलता आणि घेऊन निघता, सगळं या कॅमेऱ्यांमधून एका यंत्रणेला कळतं.

प्रत्येक कपाटातून तुम्ही एखादी वस्तू उचलली की त्या फळीवर लावण्यात आलेलं सेन्सर त्याची नोंद घेतं आणि तुमच्या अॅमेझॉन यादीत त्याला जमा करतं. जर ती वस्तू तुम्ही परत जागच्या जागी ठेवली तर ती यादीतून वजा होते.

मग खरेदी झाल्यानंतर स्टोअरमधून बाहेर पडण्यापूर्वी तुमच्या क्रेडीट कार्डमधून एकूण बिलची रक्कम वळती झालेली असते.

डिसेंबर 2016 मध्ये सिअॅटलमधलं हे स्टोअर अॅमेझॉनच्याच कर्मचाऱ्यांसाठी प्रथम उघडण्यात आलं होतं. 'अॅमेझॉन गो'च्या स्टाफने वर्षभर याची चाचणी केली आणि अखेर हे ग्राहकांसाठीही उघडण्यात आलं.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अॅमेझॉन गो स्टोअर

पण एकाच अंगकाठीच्या ग्राहकांना ओळखताना काही अडचणी येत होत्या. त्यात पुन्हा लहान मुलं इकडून तिकडं वस्तू घेऊन जाताना चुकीच्या कपाटांमध्ये त्या वस्तू ठेऊन देत होते, अशा काही अडचणी सुरुवातीला आल्याचं 'अॅमेझॉन'च्या सूत्रांनी सांगितलं.

स्टोअरने चाचणी टप्प्यात चांगली कामगिरी केल्याचं 'अॅमेझॉन गो'च्या प्रमुख जाना पेरिनी यांनी सांगितलं. "हे तंत्रज्ञान याआधी अस्तित्वात नव्हतं. कॉम्प्यूटरची नजर आणि मशीन लर्निंगमधलं हे सर्वांत अद्ययावत तंत्रज्ञान आहे," असं त्या म्हणाल्या.

भविष्यात आणखी 'अॅमेझॉन गो' स्टोअर सुरू होतील असंही कंपनीच्या सूत्रांनी सांगितलं. गेल्या वर्षी 13.7 बिलियन डॉलर देऊन विकत घेतलेल्या Whole Food या चेनशिवाय हे स्टोअर वेगळे असतील, हे 'अॅमेझॉन'नं अद्याप स्पष्ट केलेलं नाही.

पण विक्रेत्यांना हे माहीत आहे की एखाद्या ग्राहकाला जेवढं लवकर खरेदी करता येईल, तेवढं त्यांचं त्या दुकानात परत येण्याचं प्रमाण वाढेल. आणि या तंत्रज्ञानामुळे सुपरमार्केटमध्ये नकोशा वाटणाऱ्या भल्या मोठ्या रांगांपासून ग्राहकांना सुटका मिळेल, म्हणून कुठलाही विक्रेत्याला इतरांवर मात करता येईल.

अॅमेझॉन बुक स्टोअर

सिअॅटलचं स्टोअर हे 'अॅमेझॉन'साठी काही पहिलं पाऊल नाही. 2015 मध्ये कंपनीने सिअॅटलमध्येच एक बुक स्टोअर सुरू केलं होतं. न्यूयॉर्कमध्ये गतवर्षी सुरू झालेल्या स्टोअरसह अमेरिकेत आता असे 12 स्टोअर झाले आहेत. याशिवाय डझनभर छोटेमोठे आऊटलेट्सही आहेत.

ऑक्टोबरमध्ये जाहीर झालेल्या तिसऱ्या तिमाहीच्या निकालात 'अमेझॉन'च्या स्टोअर्समध्ये त्यांना 1.28 बिलियन डॉलर इतकं उत्पन्न मिळालं.

स्टोअर्स हे सध्या तरी त्यांच्या उत्पन्नाचं मुख्य साधन नसलं तरी विश्लेषकांच्या मते अमेझॉन त्यांच्या प्राईम सेवेची मेंबरशिप वाढवण्यासाठी जोरदार प्रयत्न करत आहे. प्राईम मेंबर बुकस्टोरमधली पुस्तकं ऑनलाईन सवलतीच्या दरात घेतात तर जे मेंबर नाहीत त्यांना कव्हर प्राईजने घ्यावं लागतं .

'अॅमेझॉन'चे मुख्य वित्तीय अधिकारी ब्रायन ओल्सावस्की यांनी त्यांच्या स्पर्धकांना त्यांचे जास्तीत जास्त स्टोअर्स उघडण्याचा इशारा दिला आहे. याबद्दलच्या नियोजनाबाबत येत्या काळात वाढ होणार असल्याचंही त्यांनी ऑक्टोबरमध्ये सांगितलं.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अॅम्ब्युलन्स ड्राइव्हर नितीन मंचेकर

महाराष्ट्र सरकारने कोरोनाग्रस्तांच्या अंत्यसंस्कारावेळी पाच नातेवाईकांना स्मशानात उपस्थित राहण्याची मुभा दिली आहे, पण कोरोनाच्या भीतीमुळे नातेवाईक मृतदेह नेत नाहीत आणि स्मशानातही उपस्थित राहत नाहीत. तर मृतदेह नेल्यास काही ठिकाणी कोरोनाची लागण झाल्याच्या घटना समोर आल्यामुळे भीतीचंही वातावरण आहे.

यासाठी बीबीसीने कोव्हिड-19 वॉर्डमध्ये काम करणारे डॉक्टर, नर्स, कोरोनाग्रस्तांची ने-आण करणारे अॅंब्युलन्स चालक आणि स्मशानातील कर्मचाऱ्यांशी चर्चा करून त्यांचे अनुभव जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

'आम्हीच करतो अंत्यसंस्कार'

कोरोनाचा संसर्ग झपाट्याने होत असल्याने या मृतांवर अंत्यसंस्कार विद्युतदाहिनीत केले जातात. स्मशानात काम करणाऱ्यांच्या माहितीनुसार अनेक वेळा अॅंब्युलन्समधून मृतदेह आणला जातो, त्यासोबत नातेवाईक नसतात. त्यामुळे स्मशानातल्याच लोकांवर मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करण्याची वेळ येत आहे.

याबाबत बोलताना पश्चिम उपनगरातील स्मशानात काम करणारे राजू सांगतात, "कोरोनाग्रस्त व्यक्तीच्या अत्यसंस्कारासाठी कोणीच येत नाही. एक-दोन प्रकरणात एखादा नातेवाईक येतो, पण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स्मशानाच्या बाहेरच उभे राहतात. आत येत नाहीत. लोकांमध्ये या आजाराबाबत मोठ्या प्रमाणावर भीती आहे. त्यामुळे अॅंब्युलन्समधून मृतदेह आल्यानंतर मृतदेहावर थेट अंत्यसंस्कार करण्यात येतात."

राजू पुढे म्हणतात, सरकारने नातेवाईकांना दुरून दर्शन घेण्याची परवानगी दिलीय. एरव्ही अंत्यसंस्कारासाठी आणि मृत व्यक्तीचं अंत्यदर्शन घेण्यासाठी स्मशानात लोकांची गर्दी पाहिली आहे. पण कोव्हिड-19 मुळे परिस्थिती पूर्णतः बदलली आहे.

लोक मृतदेह घेण्यास तयार का नाहीत?

सायन रुग्णालयाचा तो व्हीडिओ समोर आल्यानंतर रुग्णालयाच्या कारभारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं. पण नातेवाईकांनी मृतदेह नाकारणं, हे देखील या मागचं एक कारण असल्याचं समोर आलं.

याबाबत बोलताना सायन रुग्णालयातील निवासी डॉक्टरांची संघटना मार्डचे अध्यक्ष डॉ. अविनाश सकनुरे म्हणतात, "कोरोना झपाट्याने पसरणारा आजार असल्याने रुग्णाचा मृत्यू झाल्यानंतर नातेवाईक बॉडी नेण्यासाठी येत नाहीत. मग त्यांना शोधावं लागतं.

"नातेवाईक आले नाहीत तर, मृतदेह शवाघरात न्यावा लागतो. त्याला काही प्रोटोकॉल आहेत. हे पाळावेच लागतात, यात वेळ जातो. त्यामुळे मृतदेहाला जमिनीवर न ठेवता बेडवर ठेवला जातो. त्याचसोबत, वॉर्डमध्ये दाखल इतर रुग्णांकडेही डॉक्टरांना लक्ष द्यायचं असतं. त्यामुळे मृतदेह बेडवर ठेवण्यात येतात."

सायन रुग्णालयातील निवासी डॉक्टरांची संघटना मार्डचे अध्यक्ष डॉ. अविनाश सकनुरे

कोव्हिड वॉर्डमध्ये काम करणाऱ्या डॉक्टरांच्या मते, लोक दुसरी बाजू ऐकून न घेताच आपला निष्कर्ष काढून मोकळे होतात. दिवसरात्र रुग्णांसाठी झटणाऱ्या डॉक्टरांसाठी एकीकडे टाळ्या वाजवतात. तर, दुसरीकडे त्यांना चूक नसतानाही दोष देऊन मोकळे होतात. पण त्यांची बाजू कोणीच ऐकून घेण्याचा प्रयत्न करत नाहीत.

"कोरोनाग्रस्त रुग्णाच्या मृतदेहाच्या बाजूलाच इतर रुग्णांवर उपचार करणं ही चुकीची गोष्ट आहे. पण कोरोनाग्रस्ताच्या मृत्यूनंतर काही प्रोटोकॉल पाळावे लागतात. मृत पावलेल्या व्यक्तीचा अनादर होऊ नये म्हणून मृतदेह खाली ठेवण्यात येत नाही," असं डॉ. अविनाश पुढे म्हणतात.

त्यातच बरेचदा मृत व्यक्तीचे नातेवाईक क्वारंटाईन असतात त्यामुळे ही मृतदेहावर अंत्यसंस्कारासाठी ते पुढे येऊ शकत नाहीत.

तर सायन रुग्णालयातील डॉ. विश्वदीप भालेराव म्हणतात, "रुग्णालयात मनुष्यबळ कमी पडतंय. पण अशा परिस्थितीतही आम्ही 24 तास काम करतोय. डॉक्टरांची चूक काहीच नाही....


अॅलेक्स स्किल हा 22 वर्षांचा मुलाचा जॉर्डन वर्थ या 22 वर्षींय पार्टनरनं अनेकदा शारीरिक छळ केला. त्यामुळे अॅलेक्सला गंभीर दुखापती झाल्या. जॉर्डन वर्थनं त्याला खायला दिलं नाही आणि त्याच्या कुटुंबीयांपासून त्याला वेगळं केलं, असा आरोप त्यानं केला आहे.

सतत हक्क गाजवून शारीरिक छळ केल्याच्या आरोपाखाली तिला साडेसात वर्षांची शिक्षा ठोठावली आहे. दरम्यान अशा प्रकारचा छळ झालेल्या इतर व्यक्तींनी समोर यावं असं आवाहन त्यानं केलं आहे.

बेडफोर्डशायरमध्ये एखाद्या महिलेला अशा गुन्ह्यासाठी शिक्षा होण्याची ही पहिलीच वेळ असल्याचं स्थानिक पोलिसांनी सांगितलं.

छळानं गाठली होती परिसीमा

अॅलेक्स आणि जॉर्डन दोघंही 16 वर्षांचे असताना पहिल्यांदा भेटल्याचं त्यांनी न्यायालयाला सांगितलं.

सुरुवातीपासूनच जॉर्डन त्याच्यावर हक्क गाजवायची. अगदी काय कपडे घालायचे हेसुद्धा सांगायची. त्याला मारहाण करायची.

मागच्या नऊ महिन्यांत या मारहाणीत प्रचंड प्रमाणात वाढ झाली होती. इतकं की या मारहाणीमुळे त्याला अनेकदा रुग्णालयात दाखल करावं लागलं.

मागच्या जून महिन्यात त्यांच्या घरून किंचाळण्याचे आवाज आले तेव्हा शेजाऱ्यांनी हस्तक्षेप क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेला आणि हा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला.

अॅलेक्सला रुग्णालयात घेऊन जाताना अँब्युलन्सच्या कर्मचाऱ्यांना त्याच्या हातावरच्या जखमा दिसल्या. त्याच्या दंडावर आणि पायावर जळल्याच्या खुणा दिसल्या. त्या जखमांवर थातूरमातूर मलमपट्टी करण्यात आली होती.

जॉर्डननं त्याच्या अंगावर उकळतं पाणी टाकलं होतं. त्यामुळे त्याला गंभीर जखमा झाल्या होत्या. त्याच्या जखमांवर उपचार करू दिले गेले नव्हते, असं अॅलेक्सनं सांगितलं.

त्यावेळी "मी मृत्यच्या अगदी जवळ आहे," असं रुग्णालयानं कळवलं होतं.

कुटुंबाशी संपर्क करता येऊ नये म्हणून त्याचा मोबाईलसुद्धा फोडण्यात आला होता.

एकदा जॉर्डनच्या आईला अॅलेक्सचे आजोबा वारले असा मेसेज आलाय असं जॉर्डननं खोटंच त्याला सांगितलं. ते ऐकून अॅलेक्स रडायला लागला. दोन तास रडल्यावर मग जॉर्डननं हा सगळा प्रकार खोटा असल्याचं सांगितलं.

एकदा तो झोपला असताना तिनं त्याच्या डोक्यावर बीअरची बाटली मारली. नंतर त्याचा पाठलाग करत हातोडीनं त्याच्या हातावर आणि चेहऱ्यावर प्रहार केले.

या संपूर्ण प्रकरणाचे मुख्य चौकशी अधिकारी जेरी वॅट म्हणाले, "हक्क गाजवण्याची सीमारेषा धूसर असते. पीडित व्यक्तीला हा अत्याचार आहे हे कळायला वेळ लागतो आणि त्याचंच पर्यावसान हिंसाचारात होतं. त्यामुळे वेळेवरच याबद्दल बोलणं कधीही चांगलं."

सध्या जॉर्डनवर अलेक्सशी संपर्क साधण्यास अनिश्चित काळासाठी बंदी घालण्यात आली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अॅलेक्सी नवलनी रशियाचे अध्यक्ष ब्लादिमीर पुतीन यांचे कट्टर विरोधक म्हणून ओळखले जातात. 44 वर्षांचे नवलनी गेल्या महिन्यात सायबेरियाहून मॉस्कोला येत असताना विमानात अचानक त्यांची प्रकृती बिघडली. त्यामुळे विमानाचा मार्ग बदलून जवळच्या ओम्स्क शहरात इमरजंसी लँडिंग करण्यात आलं.

तिथून अॅलेक्सी यांना एअरलिफ्ट करून जर्मनीला नेण्यात आलं. जर्मनीत त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.

बीबीसीने सायबेरियाहून मॉस्कोला निघालेल्या त्या विमानातला चालकदल आणि मेडिकल टिमच्या लोकांशी बोलून "त्या दिवशी नेमकं काय घडलं?" आणि अवघ्या दोन तासात इतक्या नाट्यमय पद्धतीने गोष्टी कशा बदलत गेल्या, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला

त्या सकाळी काय घडलं?

20 ऑगस्टचा दिवस होता. अॅलेक्सी नवलनी रशियाच्या टॉम्स्क शहरातून मॉस्कोसाठी विमानाने रवाना झाले. S-7 एअरलाइंसचं ते विमान होतं.

त्या दिवशी सकाळी त्यांनी काहीही खाल्लेलं नव्हतं. मात्र, नवलनी यांच्या प्रेस सचिव कीरा यार्मिश यांचं म्हणणं आहे की फ्लाईटमध्ये बसण्याआधी त्यांनी एक कप चहा घेतला होता. टॉम्स्क विमानतळावरच त्यांनी हा चहा विकत घेतला होता.

अलेक्सी नावालनी

त्याच फ्लाईटमध्ये प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रवास करणाऱ्या आणखी एक प्रवासी इल्या अगीव यांनी टेक-ऑफच्या जवळपास तासभर आधी नवलनी यांना चहा पिताना पाहिलं होतं.

अगीव यांनी सांगितलं की नवलनी नॉर्मल दिसत होते. ते मजा-मस्करी करत होते आणि विमानतळावर त्यांना ओळखणाऱ्या लोकांकडे बघून ते स्माईलही करत होते.

Tomsk time (रशियन वेळेनुसार) 08:01 (01:01 GMT - ग्रीनविच मीन टाइम)

विमान उड्डाणाच्या अर्ध्या तासातच नवलनी यांना अस्वस्थ वाटू लागलं होतं.

विमानाच्या चालक दलाचे सदस्य प्रवाशांना पाणी देत होते. पण नवलनी यांनी पाणी घेतलं नाही. काही वेळातच ते आपल्या सीटवरून उठले आणि स्वच्छतागृहाकडे गेले.

 Tomsk time 08:30 (01:30 GMT)

फ्लाईटमधल्या आणखी एका प्रवाशाला स्वच्छतागृहात जायचं होतं. मात्र, नवलनी जवळपास 20 मिनिटांपासून आत होते.

काही वेळातच स्वच्छतागृहाबाहेर वाट बघणाऱ्या लोकांची गर्दी वाढू लागली आणि चालक दलाला कळलं की त्यांच्या एका प्रवाशाची प्रकृती बरी नाही.

Tomsk time 09:00 (02:00 GMT)

काही मिनिटातच विमानात कुणी डॉक्टर आहे का, अशी उद्घोषणा करण्यात आली. एव्हाना परिस्थिती गंभीर असल्याचं इतर प्रवाशांनाही कळून चुकलं.

चालक दलाने पायलटला याविषयी आधीच माहिती दिली होती. मात्र, उद्घोषणेनंतर नवलनी यांना वैद्यकीय मदत देण्याचा प्रयत्न सुरू झाला.

नवलनी यांचे सहकारी इल्या पाखोमोव प्रवाशांना विनंती करत होते की कुणी वैद्यकीय तज्ज्ञ असेल तर त्याने मदत करावी. दरम्यान एक महिला प्रवासी पुढे आल्या. आपण नर्स असल्याचं त्यांनी सांगितलं. मात्र, बीबीसी त्यांची ओळख पटवू शकलेलं नाही.

पुढचा तब्बल तासभर चालक दल आणि त्या नर्स नवलनी यांना शुद्धीत ठेवण्याचा प्रयत्न करत होते. S-7 एअरलाईन्सने दिलेल्या माहितीनुसार विमानाची 'इमरजेंसी लँडिंग' होईपर्यंत चालक दलाकडून नवलनी यांना शुद्धीत ठेवण्याचा प्रयत्न सुरू होते.

'ते बोलत नव्हते - फक्त ओरडत होते'

व्यवसायाने वकील असणारे सर्गेई नेगेनेट्स विमानाच्या मागच्या सीटवर बसले होते आणि तिथेच नवलनी यांच्यावर उपचार करण्याचे प्रयत्न सुरू होते.

बीबीसीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "फ्लाईट अटेंडंटने विमानात कुणी डॉक्टर आहे का, हे विचारलं तेव्हा माझं लक्ष त्या गोंधळाकडे गेलं. काही मिनिटातच पायलटने घोषणा केली की आपण काही क्षणातच ओम्स्क शहरात उतरणार आहोत. खरंतर आमची फ्लाईट मॉस्कोची होती. एका प्रवाशाची प्रकृती बिघडल्यामुळे हा निर्णय घेतल्याचं सांगण्यात आलं....


अॅलेक्सी नवालनी

आपण अनेक रात्र जागून काढल्याचं त्यांनी सांगितलं. अनेकदा साध्या-साध्या हालचाली करतानाही त्यात सुसूत्रता नसायची, असंही ते म्हणाले. मात्र, आता प्रकृती बरी असल्याचं आणि लवकरच रशियाला परतणार असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

बर्लिनमधल्या कडेकोट सुरक्षा असणाऱ्या एका हॉटेलमध्ये बीबीसीच्या प्रतिनिधींनी त्यांची भेट घेतली. बर्लिनमधल्याच चॅरिट हॉस्पिटलमध्ये अॅलेक्सी तब्बल 32 दिवस भरती होते. यातला बराच काळ त्यांनी अतिदक्षता विभागातच काढला.

सुरुवातीला वेदना नव्हत्या. मात्र, थंडी वाजून अंग थरथरायचं. ते म्हणाले, "असं वाटायचं की आता शेवट जवळ आलाय."

"कसल्याच वेदना जाणवायच्या नाही. पॅनिक अटॅक सारखा प्रकार नव्हता. सुरुवातीला एवढंच जाणवतं की काहीतरी चुकतंय आणि नंतर डोक्यात एकच विचार येतो - आता मी मरणार आहे."

20 ऑगस्टला सायबेरियातल्या टॉम्स्कहून मॉस्कोला जात असताना ते विमानातच कोसळले होते. विमानाने ओम्स्कमध्ये इमर्जन्सी लँडिंग केल्यामुळे अॅलेक्सी यांना तात्काळ हॉस्पिटलमध्ये भरती करता आलं आणि त्यांचे प्राण वाचले.

यानंतर रशियातल्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी बोलून त्यांना बर्लिनला नेण्यात आलं. बर्लि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नमध्येच त्यांच्यावर उपचार करण्यात आले. सुरुवातीला बरेच दिवस त्यांना औषध देऊन कोमामध्ये ठेवण्यात आलं होतं.

नोव्हिचोक विषाचा प्रयोग

44 वर्षांचे अॅलेक्सी नवालनी यांच्यावर 'नोव्हिचोक' या नर्व्ह एजंट म्हणजेच विषाचा प्रयोग झाल्यावर ऑर्गनायझेशन फॉर द प्रोहिबिशन ऑफ केमिकल वेपन (OPCW) या संस्थेनेही शिक्कामोर्तब केलं आहे.

अॅलेक्सी यांच्या मूत्राच्या आणि रक्ताच्या नमुन्यांमध्ये जो पदार्थ आढळला तो आणि रासायनिक अस्त्रांच्या यादीत समावेश असणाऱ्या पदार्थामध्ये साम्य आढळल्याचं या संस्थेने जारी केलेल्या पत्रकात म्हटलं आहे.

फ्रान्स आणि स्वीडनच्या प्रयोगशाळांमध्येसुद्धा तपासणी केली असता तिथल्याही शास्त्रज्ञांनी नवालीन यांच्यावर हाच विषप्रयोग झाल्याचं म्हटल्याचं जर्मनीचं म्हणणं आहे.

नवालनी यांना एअरलिफ्ट करण्यात आलं.

शीत युद्धाच्या काळात सोव्हिएतच्या शास्त्रज्ञांनी 'नोव्हिचोक विष' तयार केलं होतं. नोव्हिचोकचे अगदी काही थेंबसुद्धा एखाद्याला ठार करण्यासाठी पुरेसे असतात.

सप्टेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज मिळाल्यानंतर अॅलेक्सी नवालनी यांनी एक व्हीडियो संदेश दिला होता. यात पुढच्या वर्षी होणाऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीत आपण सत्ताधारी पक्षासमोर आव्हान उभं करू शकतो, या भीतीमुळेच रशियाच्या अधिकाऱ्यांनी आपल्याला विष देऊन ठार करण्याचा प्रयत्न केला असावा, असं नवालनी यांनी म्हटलं होतं.

रशियाच्या सरकारने मात्र या आरोपांचं खंडन केलं आहे. इतकंच नाही तर नवलनी यांच्यावर कुठलाच विषप्रयोग झाला नाही, असं तिथल्या डॉक्टरांचं म्हणणं आहे.

गेल्या आठवड्यात एका जर्मन न्यूज मॅगझिनला दिलेल्या मुलाखतीत नवालनी म्हणाले होते, "मी पुन्हा एकदा सांगू इच्छितो की या घटनेमागे पुतीन (रशियाचे अध्यक्ष ब्लादिमीर पुतीन) यांचाच हात आहे. इतर कुठलंच कारण मला दिसत नाही."

सरबेरियामधल्या स्थानिक निवडणुकांमध्ये भ्रष्टाचारविरोधी आंदोलकांच्या प्रचारासाठी नवालनी गेले होते. त्या प्रचार मोहिमेनंतर नवालनी यांची प्रकृती ढासळली होती

अॅलेक्सी नवालनी रशियाचे अध्यक्ष ब्लादिमीर पुतीन यांचे कडवे विरोधक आहेत. सोशल मीडियावर त्यांचे लाखो फॉलोअर्स आहेत. आपल्या सोशल मीडिया अकाउंटवरून नवालनी कायमच सरकारी भ्रष्टाचार उघड करत असतात तसंच पुतीन यांच्या नेतृत्त्वाखीलाल युनायटेड रशिया हा पक्ष 'चोरांचा पक्ष' असल्याचा आरोप ते करतात.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "मला देशातून...


अॅलेक्सी नवालनी

ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी आणि युरोपीय संघ यांनीही नवालनी यांच्यासंदर्भात चिंता व्यक्त केली आहे.

नवालनी यांच्या डॉक्टरांनी सांगितलं की,  त्यांना पाठदुखीचा गंभीर त्रास आहे. त्यांच्या पायाला लागलं आहे. या दोन्हीसाठी वैदयकीय उपचार मिळाले नाहीत तर काही दिवसात त्यांचा मृत्यू होऊ शकतो असं डॉक्टरांचं म्हणणं आहे.

लक्ष वेधून घेण्याचा नवालनी यांचा प्रयत्न आहे, असं ब्रिटनमधील रशियाचे राजदूत म्हणाले. त्यांना तुरुंगात मरू दिलं जाणार नाही असं त्यांनी सांगितलं.

44वर्षीय नवालनी हे रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांचे सगळ्यात मोठे विरोधक आहेत. फेब्रुवारीत भ्रष्टाचाराच्या एका जुन्या प्रकरणी त्यांना तुरुंगात टाकण्यात आलं होतं. मॉस्कोपासून 100 किलोमीटर अंतरावर पूर्वेकडील पोक्रोव शहरातील तुरुंगात त्यांना ठेवण्यात आलं आहे.

राजकीय वैमनस्यातून हा आरोप करण्यात आला असल्याचं नवालनी यांचं म्हणणं आहे.

स्वत:च्या वैद्यकीय पथकाला तब्येतीची पाहणी करू न दिल्याच्या विरोधात त्यांनी 31 मार्चला उपोषण सुरू केलं. त्यांच्या डॉक्टरांनी सांगितलं की, अलीकडेच त्यांच्या रक्ताच्या नमुन्यांचं परीक्षण ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करण्यात आलं. त्यानुसार त्यांची किडनी खराब होऊ शकते तसंच त्यांना केव्हाही हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो.

रशियातील तुरुंगात नवालनी यांच्यावर योग्य उपचार न झाल्याच्या विरोधात आंतरराष्ट्रीय पातळीवर अनेक देशांनी आवाज उठवला.

अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार जॅक सलिवन यांनी सीएनएनशी बोलताना सांगितलं की, जर नवालनी यांचा मृत्यू झाला तर त्याचे परिणाम भोगावे लागतील. यासाठी आंतरराष्ट्रीय पातळीवरून रशियाला जबाबदार धरलं जाईल.

नवालनी यांच्यावर होणारे उपचार हे चुकीचे आणि समाधानकारक नसल्याचं अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी म्हटलं आहे.

जॅक यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे की, नवालनी यांची तातडीने तुरुंगातून सुटका करण्यात यावी. त्यांच्यावर झालेल्या जीवघेण्या हल्ल्यातील अपराध्यांना शिक्षा देण्यात यावी. नवालनी यांच्यावर क्रेमलिन यांच्याकडून हल्ले हे केवळ मानवाधिकारांचं नाही तर रशियावासीयांचा देखील अपमान आहे.

अमेरिकेचा दबाव सुरुवातीपासूनच

रासायनिक हत्यारांचे एजंट नोवोचिक यांच्या माध्यमातून नवालनी यांना घातक असं विष देण्यात आलं, तेव्हापासून अमेरिकेने या मुद्यावर रशियाला धारेवर धरलं आहे.

राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांच्या आदेशानुसार नवालनी यांना विष देण्यात आलं हा नवालनी यांचा दावा क्रेमलिनने फेटाळला आहे. अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणांच्या मते नवालनी यांना विष देण्यामागे मॉस्कोचीच भूमिका आहे. या घटनेमुळे बायडन प्रशासनाने रशियाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवर कारवाई करण्यास भाग पाडलं.

याविरोधात रशियानेही कार्यवाही केली आहे.

मॉस्कोपासून 100 किलोमीटर अंतरावर नवालनी यांना ठेवण्यात आलं आहे.

जोसेप बोरेल यांनी सांगितलं की, नवालनी प्रकरणासंदर्भात युरोपीय संघ चिंतेत आहे. नवालनी यांची प्रकृती तपासण्यासाठी जाण्याची परवानगी त्यांनी रशियाच्या अधिकाऱ्यांकडे मागितली आहे.

ते ट्वीटमध्ये लिहितात, "नवालनी यांची बिघडणारी तब्येत हा काळजीचा मुद्दा आहे. नवालनी यांना जे विश्वासार्ह वाटतात त्या डॉक्टरांकडून त्यांची तब्येत तपासण्यात यावी. नवालनी यांच्या प्रकृतीसंदर्भात ते जबाबदार आहेत. नवालनी यांची तातडीने तुरुंगातून अटींविना सुटका करण्यात यावी अशी मागणी युरोपीय महासंघ करत आहे".

युरोपीय कौन्सिल प्रेसनेही यासंदर्भाट ट्वीट केलं आहे, "नवालनी यांना जे डॉक्टर विश्वासार्ह वाटतात त्यांच्याकडून त्यांच्या तब्येतीची पाहणी करून घेण्यात यावी असं आवाहन युरोपीय...


अॅशले बटरफिल्ड

एका हॉटेलमध्ये जेवण उरकताना एका भारतीय माणसाने हा प्रश्न माझ्यासमोर ठाकला. तो हॉटेलचा मालक होता, मध्यमवयीन असावा, आणि ते जेवणही त्यानेच बनवलं होतं.

बिल विचारताना अशा प्रकारच्या प्रश्नाला सामोरं जावं लागेल, ही माझी अपेक्षा नव्हती. पण मी शांत राहिले.

गेल्या सात वर्षांत कामासंदर्भात मी जवळजवळ 30 देश फिरले आहे. बहुतांश एकटीनं. पण एखाद्याच्या अशा प्रश्नावर काही दुरुत्तर करावं, असं मला कधीही वाटलं नाही. ना मी अस्वस्थ झाले, ना पुढच्याची कधी भीती वाटली.

अशा अनपेक्षित आणि विचित्र प्रश्नांना तोंड देण्याचा हा काही पहिला प्रसंग नव्हता.

एकदा उत्तर भारतातल्या कुठल्यातरी गावात जाण्यासाठी बसमध्ये बसले होते. डोळा लागला. जाग आली तेव्हा एक माणूस माझ्या अगदी जवळ येऊन व्हिडीओ शूट करत होता.

मी दचकले. "काय करतोय?" मी विचारलं.

"इस्न्टाग्राम," त्यानं शांतपणे उत्तर दिलं.

उदयपूरमध्ये एका हॉटेलमध्ये एक माणूस माझ्या जवळ येऊन सांगू लागला त्याला कृष्णवर्णीय लोक किती आणि कसे आवडतात. हळूहळू त्याची गाडी सभ्य संभाषणाच्या रुळावरून घसरली आणि अगदी घाणेरड्या भाषेवर गेली.

मी असं नाही म्हणत की दरव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेळी माझ्याकडेच वाईट नजरेनं बघितलं गेलं, किंवा मला वाईटच वागवलं गेलं. पण जर मी एखाद्या गोऱ्या प्रवाशाबरोबर असायचे किंवा कुणी आशियाई वंशाचा प्रवासी माझ्या सोबत असला, तेव्हाच्या लोकांच्या नजरा वळायच्या.

मी एकटी प्रवास करताना किंवा किणी कृष्णवर्णीय प्रवासी माझ्यासोबत असताना लोकांच्या नजरा आणि त्यांची वागणूक याहून खूप वेगळी असायची.

जेव्हा कोणी गोरा प्रवासी माझ्यासोबत असतो, तेव्हाही लोक माझ्याकडे बघतात. पण त्यांच्या नजरेत तितकी तुच्छता नसते. जणू गोरा प्रवासी सोबत असल्यानं माझी लायकी वाढते.

मी एकटी असताना किंवा एखाद्या कृष्णवर्णीय सोबतीबरोबर असताना मात्र लोक आमच्याकडे तुच्छतेनंच बघतात. त्यांची नजर आमच्यावर खिळलेली असते. ते आमच्याकडे बोटं दाखवतात, एकटक बघत बसतात. आमची टर उडवतात किंवा घाईनं आमच्यापासून दूर निघून जातात.

पदवी मिळवल्यानंतर, फिरण्याची, जग बघण्याची माझी खूप इच्छा होती. बऱ्याच तरुण मंडळींसारखं मलाही हिंडायचं होतं, जगाचा अनुभव घ्यायचा होता. वेगवेगळ्या प्रकारच्या संस्कृती आणि समाजांना समजून घ्यायचं होतं. बऱ्याच चाचण्या, परीक्षा पास केल्यानंतर Peace Corps साठी माझी निवड झाली. हा दोन वर्षांचा स्पर्धात्मक आंतरराष्ट्रीय स्वसंसेवक उपक्रम आहे जो अमेरिकन सरकारतर्फे राबवला जातो.

माझं बालपण, शिक्षण सगळं फ्लोरिडामध्ये झालं. घरची परिस्थिती अशी की आम्ही सुटीसाठी जाताना गाडीनं प्रवास करता येईल, अशीच जवळची ठिकाणं निवडायचो. म्हणून मला कधीच विमानप्रवासाची संधी लाभली नाही. एवढंच काय तर मी देशाबाहेर प्रवासही कधी केला नव्हता.

वयाच्या बावीसाव्या वर्षी माझ्या पहिल्या आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठी विमानतळावर पाऊल ठेवलं. मी निघाले होते स्वाझिलँड किंग्डमकडे (ज्याचं नुकतंच तिथल्या राजघराण्यानं इस्वातीनी असं नामांतर केलं आहे.) हा छोटा देश दक्षिण आफ्रिका आणि मोझांबिकच्या सीमेवर आहे.

हा माझा पहिला मोठा प्रवास होता. माझ्या आयुष्यातलं पहिलंवहिलं अॅडव्हेंचर. माझ्यासाठी हे सारंच थरारक होतं.

स्वाझिलँडला पोहोचल्यावर मात्र माझा भ्रमनिरास झाला. मला धक्का तर बसलाच, पण वाईटही वाटलं.

आतापर्यंत आफ्रिकेबद्दल, इथल्या लोकांबद्दल, समाजाबद्दल मला जी काही माहिती होती, त्याचा स्रोत हा चित्रपट, नॅशनल जिओग्राफिकची मासिकं आणि डिस्कव्हरी चॅनल इतकाच मर्यादित होता. या मासिकांमध्ये दिसणारी आफ्रिकन लोकं रंगबिरंगी कपडे घातलेली, अर्धनग्न असत. भाले परजून...


अॅशेस मालिका राखल्यानंतर आनंद व्यक्त करताना टीम पेन

त्याच्या नावातच पेन आहे. पेन म्हणजे लेखणीरूपी अस्त्र नव्हे. पेन म्हणजे इंग्रजीतली वेदना. त्याचं आयुष्य रोलरकोस्टर राईडसारखं. गरागर वरखाली होतंय. कालचक्र फिरत राहतं. दिवस बदलतात. 17 नोव्हेंबर 2017 हा दिवस तो कधीच विसरणार नाही. फडताळातून जुनंपुराणं पितळी भांडं काढावं तसं क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या सिलेक्टर्सनी प्रतिष्ठेच्या अॅशेस मालिकेसाठी संघ जाहीर केला. घाऊक बदलांमध्ये एक नाव होतं टिम पेन.

ही बातमी ऐकून त्यालाही धक्का बसला. राष्ट्रीय संघात पुनरागमन म्हटल्यावर चर्चा तर होतेच. पत्रकार टिमच्या घरी पोहोचले. त्याची प्रतिक्रिया खास होती- "माझी बॅगी ग्रीन (ऑस्ट्रेलियाच्या खेळाडूंना टेस्ट डेब्यूवेळी गडद हिरव्या रंगाची देण्यात येणारी टोपी) आईच्या घरी आहे. मला तिकडे जाऊन शोध घ्यावा लागेल. कपाटात कुठेतरी हरवली असेल. तिच्यावरची धूळ झटकायला हवी. बाकी किट पॅक करताना बॅगी ग्रीन नीट जपून न्यायला हवी. इतक्या वर्षांनी माझ्या नावाचा विचार झाला. मला दिलेली जबाबदारी निभावण्याचा मी पुरेपूर प्रयत्न करेन."

टीम पेन

नियमित कीपर्सना डावलून पेनला घेतल्याने टी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केला उधाण आलं. माजी खेळाडूंनी सिलेक्टर्सवर अश्लाघ्य भाषेत टीका केली. त्यांचंही काही फार चुकत नव्हतं. क्रिकेटच्या परिभाषेत 'स्कीम ऑफ थिंग्स' नावाचा प्रकार असतो. यामध्ये मोडणारे प्लेयर्स टीममध्ये येतात. टिम पेन या 'स्कीम ऑफ थिंग्स'पासून शेकडो किलोमीटर दूर होता. कारण टिम पेन शेवटची टेस्ट सात वर्षांपूर्वी खेळला होता.

2009-10 या दोन वर्षांमध्ये टिम पेननं टेस्ट आणि वनडेत पदार्पण केलं. अॅडम गिलख्रिस्ट नावाचं वादळ शमून जेमतेम वर्ष होत होतं. गिलख्रिस्टचा वारसदार ब्रॅड हॅडीन होता, त्याचं काम सुरूही झालं होतं. मात्र इंग्रजीत blonde या विशेषणाला साजेशा टिम पेननं आपल्या खेळाने लक्ष वेधून घेतलं. भुरभुरणारे ब्राऊन केस, निळेशार डोळे, काटक शरीरयष्टी, उत्तम कीपिंग आणि त्याला जोड म्हणजे चांगली बॅटिंग. अजून काय हवंय!

टीम पेन चाहत्यांसोबत फोटो काढताना

तेव्हाची ऑस्ट्रेलियन टिम म्हणजे ते फक्त जिंकत असत. जिंकण्याचं अति व्यसन असणारी टीम होती. टिम पेन स्थिरावत होता. पण लवकरच त्याच्या आयुष्यात तो दिवस आला. 21 नोव्हेंबर 2010.

ऑस्ट्रेलिया क्रिकेटर्स असोसिएशनच्या ऑल स्टार्स मैत्रिपूर्ण ट्वेंटी20 सामन्यात टिमच्या बोटाला गंभीर दुखापत झाली. अंगठ्याच्या बाजूचं बोट. बोट सांधण्यासाठी प्लेट टाकण्यात आली. बोट पुन्हा तुटलं, प्लेट विस्कटली. बोट नीट राहावं म्हणून पेनच्या शरीरातून दोन हाडं काढून तिथे रोपण करण्यात आली. त्या बोटावर एकूण पाच शस्त्रक्रिया झाल्या.

टूथब्रश पकडणंही अवघड झालं होतं. आता हा क्रिकेट खेळणार नाही अशी चिन्हं होती. पण ऑस्ट्रेलियन वाण सहजासहजी हार मानत नाही. ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट अकादमीचं प्रॉडक्ट असलेला टिम पेन वर्षभरात खेळू लागला. पण तेवढ्या वेळात काळ पुढे सरकलेला. त्याची जागा मॅथ्यू वेडने घेतली होती. हॅडीन होताच. पेन ऑस्ट्रेलियातल्या टास्मानिया संघासाठी खेळतो. या संघाचे खूपच कमी खेळाडू राष्ट्रीय संघात खेळतात. लो प्रोफाइल संघ आहे. वय वाढू लागलं, मनाजोगता खेळही होईना.

विकेटकीपिंगच्या दृष्टीने हात महत्त्वाचे. बोट बरं झालं होतं पण त्रास व्हायचाच. टिम पेन हे नाव हळूहळू कधी लुप्त झालं कळलंही नाही. तो सध्या काय करतो? असं दर्दी क्रिकेटरसिक विचारायचे. पण त्याचं नामोनिशाण नव्हतं. बॅटिंगवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी टीमने कीपिंग सोडलं. तो आता टास्मानियाचाही फर्स्ट चॉइस कीपर नव्हता.

टीम पेन

एक काळ होता जेव्हा तो ऑस्ट्रेलियाचा...


अॅस्पराजीन हे शतावरी, पोल्ट्री, सीफूड आणि इतरही अनेक पदार्थांत आढळतो.

कॅन्सरवरील उपचार पद्धतीत सुधारणा करण्यासाठी या संशोधनाचा वापर होईल, असं संशोधकांना वाटते.

अॅस्पॅरिजीन एक प्रकारचे अॅमिनो अॅसिड आहे. अॅस्पॅरॅगसपासून त्याला हे नाव मिळालं आहे.

प्रसार

कॅन्सर रिसर्च यूके केंब्रिज इन्स्टीट्यूटमध्ये तीव्र स्वरूपाचा स्तनांचा कॅन्सर असलेल्या उंदरावर हा अभ्यास करण्यात आला आहे.  कॅन्सरग्रस्त उंदराच्या शरीरभर गाठी पसरतात आणि काही आठवड्यांतच ते मरण पावतात.

पण या उंदराला जेव्हा कमी अॅस्पॅरिजीन असलेलं अन्न आणि औषधं देण्यात आली तेव्हा त्यांच्या शरीरात कॅन्सरचा प्रसार होण्यास अडथळा निर्माण झाला.

"हा खूप मोठा बदल होता. कॅन्सर शोधणं खूप अवघडं होतं," असं प्राध्यापक ग्रेग हॅनॉन सांगतात.

सीरिन आणि ग्लायसिन हे अॅमिनो अॅसिड कमी प्रमाणात शरीरात गेल्यास लिम्फोमा आणि आतड्यासंबंधीचे कॅन्सर यांचा प्रसारात अडथळा निर्माण होतो, असं ग्लासगोव्ह विद्यापीठात झालेल्या संशोधनातून पुढं आलं होतं.

बीबीसीशी बोलताना हेनॉन म्हणाले, "विशिष्ट कॅन्सर हा जेवणातल्या विशिष्ट पदार्थांशी संबंधित असल्याच्या पुराव्यांत वाढ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होत आहे."

"भविष्यात रुग्णाचा डाएट व्यवस्थित ठेवल्यास तसंच त्या पद्धतीची औषधं दिल्यास कॅन्सरच्या प्रसारात आळा घालता येऊ शकतो," असं ते म्हणाले.

कॅन्सर

कॅन्सरची गाठ प्राथमिक टप्प्यावर कमी प्राणघातक असतो. पण जेव्हा कॅन्सर सर्व शरीरभर पसरतो तेव्हा मात्र घातक ठरतो. शरीरभर कॅन्सरचा प्रसार होण्यासाठी कॅन्सरच्या पेशींना प्रचंड बदलांतून जावं लागतं. याच प्रक्रियेसाठी अॅस्पॅरिजीन महत्त्वपूर्ण असल्याचं संशोधकांना वाटतं.

पण या निष्कर्षांना पुष्टी मिळणं बाकी असून अॅस्पॅरॅगस प्रेमींनी चिंता करण्याचं कारण नाही.  शिवाय आहारात अॅस्पॅरिजिन टाळणं खूपच कठीण असतं, असं संशोधकांना वाटतं.

दीर्घ कालावधीकरता रुग्णांना अॅस्पॅरिजीन नसलेला संतुलित आहार द्यायला हवा, असं संशोधकांना वाटते.

कॅन्सर रिचर्स यूकेचे मुख्य तज्ज्ञ चार्ल्स स्वॅंटन सांगतात, "आश्चर्यकारक बाब म्हणजे एल- अॅस्पॅरिजिनेस हे औषध तीव्र लिम्फोबलास्टिक ल्युकेमियावर उपचार करण्यासाठी वापरलं जातं आणि ते अॅस्पॅरिजीनवर अवलंबून असतं. भविष्यात हे औषध स्तनाच्या कॅन्सरच्या रुग्णांना दिल्या  जाणाऱ्या या औषधात बदल केलं जाऊ शकतात."

यावर अधिक चाचण्या होणं आवश्यक आहे.

"या अभ्यासाच्या आधारावर रुग्णांनी आहारात आमूलाग्र बदल करू नये," असं 'ब्रेस्ट कॅन्सर नाऊ'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी बर्नोज डेलीथ मॉर्गन सांगतात.

त्यांच्या मते, "डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्याशिवाय रुग्णांनी आपल्या आहारातून विशिष्ट पदार्थ वगळू नयेत. रुग्णांनी आरोग्यास पोषक आहार घ्यावा तसंच आहारात वैविध्य ठेवावं," असं ते सांगतात.

हे पाहिलं का?

पाहा व्हीडिओ: ब्रेस्ट कॅन्सर म्हणजे स्तनाच्या कर्करोगाची 12 लक्षणं

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आँग साँग सू ची

म्यानमारच्या नागरिकांना संबोधून केलेल्या भाषणात त्यांनी हे मत व्यक्त केलं आहे.

राखिन प्रांताचा प्रश्न सोडवण्यासाठी संयुक्त राष्ट्राचं सहाय्य घेत असल्याचंही त्यांनी स्पष्ट केलं आहे.

बांगलादेशात आश्रय घेतलेल्या नागरिकांना देशात परत घेण्यासाठी तयार असल्याचं सू ची यांनी सांगितलं.

धर्म, वंशाच्या मुद्यावरून देशाची विभागणी होऊ नये यासाठी प्रयत्नशील असल्याचंही त्यांनी म्हंटलंय.

रोहिंग्या मुस्लिम आणि म्यानमार संघर्ष

म्यानमारच्या राखिन प्रांतातील चार लाखांहून अधिक रोहिंग्या मुस्लिमांनी बांगलादेशात आश्रय घेतला आहे. रोहिंग्या मुस्लिमांच्या प्रश्नावर आतापर्यंत आँग यांनी मौन बाळगलं होतं.

मंगळवारी पहिल्यांदाच सू ची यांनी रोहिंग्याप्रकरणी म्यानमार सरकारची भूमिका स्पष्ट केली.

सर्व मुस्लिमांनी म्यानमार सोडलेलं नाही. तसंच रोहिंग्याप्रकरणी देशात उसळलेला हिंसाचार आटोक्यात आला आहे असं सू चीा यांनी म्हंटलं आहे.

रोहिंग्या मुस्लिमांचा प्रश्न चुकीच्या पद्धतीनं हाताळल्याप्रकरणी सू ची यांच्यावर जगभरातून टीका होत आहे.

मला रोहिंग्या मुस्लिमांशी बोलायचं आहे. ते देश सोडून का जात आहेत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यामागचं कारण समजून घ्यायचं आहे असं आँग यांनी स्पष्ट केलं आहे.

सू ची यांच्या भाषणातील प्रमुख मुद्दे

आँग साँग सू ची भाषणादरम्यान

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)


आँग सान सू ची

1991 मध्ये आँग सान सू ची  यांना नोबल शांती पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आलं. त्यावेळी त्या नजरकैदेत होत्या.

सू ची यांनी 2015 मध्ये नॅशनल लीग ऑफ डेमोक्रसी पक्षाचं निवडणुकीत नेतृत्व केलं. त्यांच्या पक्षाने जबरदस्त विजय मिळवला. म्यानमारमध्ये 25 वर्षांत पहिल्यांदाच अशा पद्धतीने निवडणुका घेण्यात आल्या होत्या.

पण, 2021 च्या सुरूवातीलाच म्यानमारमध्ये लष्कराने उठाव केला. लष्कराने सू ची आणि त्यांच्या पक्षाशी जोडल्या गेलेल्या अनेक नेत्यांना अटक केली आहे.

म्यानमारमध्ये अल्पसंख्याक रोहिंग्या मुसलमानांबाबतच्या त्यांच्या प्रतिसादामुळे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्यांची प्रतिमा खराब झाली. पण, म्यानमारमधील बौद्ध धर्मियांमध्ये सू की लोकप्रिय आहेत.

सत्तेचा मार्ग

आँग सान सू ची 1989 ते 2010 जवळपास 15 वर्ष अटकेत होत्या. म्यानमारमध्ये लष्करी राजवटीविरोधात लढा देऊन देशात लोकशाही प्रस्तापित करण्यासाठी त्यांचा लढा जागतिक पातळीवरही गाजला. जुलूमी राजवटीविरोधात शांतीपूर्ण मार्गाने त्यांनी आंदोलन केलं.

2015 च्या निवडणुकीत निर्विवाद विजय मिळवूनसुद्धा त्यांची मुलं परदेशी नागरिक असल्याने म्यानमारच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या राज्यघटनेनुसार त्यांना राष्ट्राध्यक्ष होता आलं नाही. पण, 75 वर्षांच्या सू ची यांच्याकडे म्यानमारचा नेता म्हणून पाहिलं गेलं.

आँग सान सू ची

म्यानमारमध्ये त्यांची ओळख स्टेट काउन्सिलर म्हणून होती. त्यांचे अत्यंत जवळचे सहकारी विन माईंट म्यानमारचे राष्ट्राध्यक्ष होते.

साल 2020 मध्ये झालेल्या निवडणुकीत, सू ची यांच्या पक्षाला 2015 पेक्षा जास्त मतं मिळाली.

पण, लष्कराने निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचा आरोप केला. म्यानमार संसदेच्या पहिल्या अधिवेशनाच्या दिवशीच लष्कराने सू ची आणि इतर नेत्यांना अटक केली.

देशात आपात्कालीन परिस्थिती अंतर्गत एक वर्षासाठी सत्ता लष्कराकडे सूपूर्द करण्यात आली.

कोण आहेत सू ची?

सू ची म्यानमारच्या स्वातंत्र्य लढ्याचे हिरो जनरल अंग सान यांच्या कन्या आहेत.

सू ची फक्त दोन वर्षांच्या असताना जनरल अंग सान यांची हत्या करण्यात आली होती. म्यानमारला ब्रिटिशांपासून स्वातंत्र्य मिळण्याच्या अगोदर त्यांची हत्या झाली.

सू ची 1960 मध्ये आईसोबत भारतात आल्या. त्यांची आई भारतात म्यानमारच्या राजदूत होत्या.

त्यानंतर चार वर्षांनी त्या लंडनच्या ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीमध्ये गेल्या. त्यांनी फिलॉसॉफी, राजकारण आणि अर्थकारणाचा अभ्यास केला. त्याठिकाणी त्यांची भेट त्यांचे भावी पती मायकल एरिस यांच्यासोबत झाली.

जपान, भूतानमध्ये काम केल्यानंतर त्या आपल्या दोन मुलांसोबत इंग्लंडमध्ये स्थायिक झाल्या. पण, म्यानमार त्यांच्या मनातून कधीच गेला नाही.

आईची तब्येत खालावत असल्याने सू ची 1988 साली यंगूनमध्ये परतल्या. त्यावेळी म्यानमारमध्ये मोठी राजकीय उलथापालथ होत होती.

आँग सान सू ची आणि बराक ओबामा

बौद्ध धर्मगुरू, विद्यार्थी आणि सामान्यांनी लोकशाहीसाठी रस्त्यावर उतरून आंदोलन करण्यात सुरूवात केली.

"सद्यपरिस्थिती पाहाता मी वेगळी राहू शकत नाही," असं म्हणत सू ची यांनी तत्कालीन लष्करप्रमुख जनरल ने विन यांच्याविरोधात बंड पुकारलं.

घरातच अटक

अमेरिकेतील मानवी हक्कांचे पुरस्कर्ते मार्टिन लूथर किंग आणि महात्मा गांधी यांच्या अहिंसेच्या तत्त्वांनी सू ची प्रभावित झाल्या होत्या. त्यांनी संपूर्ण देश पिंजून काढला. लोकशाही आणि पारदर्शक निवडणूक प्रक्रियेवर त्यांनी भर दिला.

पण, लष्कराने आंदोलन दडपून टाकलं. 18 सप्टेंबर 1988 साली लष्कराने सत्ता उलथून टाकली. सू ची यांना त्यांच्या घरी अटक करण्यात आली.

आँग सान सू ची

लष्करी राजवटीच्या सरकारने 1990...


आंग थुरा

बीबीसीनं एक पत्रक जारी करत, या घटनेविषयी चिंता व्यक्त केली आहे आणि म्यानमारच्या अधिकाऱ्यांना बीबीसीच्या प्रतिनिधीचा शोध घेण्यास सांगितलं आहे.

म्यानमारमध्ये नुकत्याच झालेल्या एका निदर्शनात 8 जणांचा मृत्यू झाला आहे. देशातल्या अनेक शहरांमध्ये निदर्शन सुरू आहे.

आंग थुरा यांना स्थानिक पत्रकार समूह मिझिमाच्या पत्रकारासोबत ताब्यात घेण्यात आलं. म्यानमारच्या लष्करी सरकारनं याच महिन्यात मिझिमाचा परवाना रद्द केला होता.

दोन्ही पत्रकारांना ताब्यात घेण्यासाठी आलेली माणसं अनोळखी गाडीत आली आणि त्यांना गाडीत बसण्यास सांगितलं. या घटनेनंतर बीबीसीचा आंग थुरा यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही.

बीबीसीनं म्हटलंय, "बीबीसी म्यानमारमधील आपल्या सगळ्या कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेप्रती गंभीर आहे आणि आम्ही आंग थुरा यांना शोधण्यासाठी शक्य तेवढे प्रयत्न करत आहोत."

"आम्ही अधिकाऱ्यांना मागणी करतो की, आंग थुरा यांना शोधण्यासाठी आमची मदत करावी आणि ते सुरक्षित असल्याचं सांगावं. आंग थुरा हे बीबीसीचे अधिकृत पत्रकार आहेत आणि जे गेली अनेक वर्ष नेपिडाओत वार्तांकन करत आहेत," असंही बीबीसीनं पत्रकात म्हटलंय.

आतापर्यंत 4... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

0 पत्रकारांना अटक

म्यानमारमध्ये 1 फेब्रुवारीला झालेल्या लष्करी उठावापासून 40 पत्रकारांना अटक करण्यात आली आहे. यादरम्यान आंग सान सू ची यांच्यासहित अनेक लोकनियुक्त नेत्यांना अटक करण्यात आली आहे. यापैकी 16 जण अद्याप अटकेत आहेत. लष्करानं 5 माध्यम संस्थांचा परवाना रद्द केला आहे.

स्थानिक माध्यमं आणि अंत्यसंस्कार करणाऱ्या एका अधिकाऱ्याच्या मते, शुक्रवारी (19 मार्च) ज्या 8 जणांचा मृत्यू झाला होता, त्यांच्यावर सुरक्षादलानं ऑन्गबान शहरात गोळ्या झाडल्या होत्या.

एका प्रत्यक्षदर्शीनं वृत्तसंस्था रॉयटर्सला सांगितलं, "सुरक्षादल बॅरियर हटवण्यासाठी आलं होतं, पण लोकांनी विरोध केल्यानंतर त्यांनी गोळीबार केला."

यंगूनमधील काही वृत्तांनुसार, "हिंसेमुळे अनेक जण शहर सोडून चालले आहेत आणि त्यामुळे रस्त्यावर वाहतूककोंडी झाली आहे."

असं म्हटलं जात आहे की, आंदोलनकर्त्यांनी लावलेले बॅरिकेड्स हटवण्यासाठी पोलीस लोकांवर दबाव टाकला जात होता.

एक आंदोलनकर्ती संस्था असिस्टंस असोसिएशन फॉर पॉलिटिकल प्रिझनर नुसार, म्यानमारमधील लष्करी उठावानंतर तिथं कमीतकमी 232 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

14 मार्चला सर्वाधिक हिंसा झाली, यादिवशी 38 जणांची हत्या करण्यात आली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


आंग सान सू ची

सकाळी इथल्या संसद भवनासमोर चित्रित करण्यात आलेला हा व्हीडिओ व्हायरल झाला. यात एक तरुण फिटनेस इन्स्ट्रक्टर दिसत आहेत.

मास्कने झाकलेला चेहरा, पार्श्वभूमीवर वाजणारं गीत आणि गाण्याच्या तालावर थिरकणारे पाय…

हवेत पंच करताना त्या इतक्या हरखून गेल्या होत्या की मागचं बदणारं चित्र त्यांच्या लक्षातही आलं नाही.

त्यांच्या मागून काळ्या रंगाची SUV आणि सशस्त्र गाड्यांचा ताफा जात होता. यातल्या काही गाड्यांच्या छतावर मशीनगन्स होत्या. या गाड्या संसद भवनाकडे जाताना दिसत होत्या.

या फिटनेस  इन्स्ट्रक्टरप्रमाणेच म्यानमारच्या तमाम जनतेला अवघ्या काही मिनिटांनंतर देशात सत्ताबदल होईल आणि लष्कर बंड करून उठाव करेल, याची पुसटशी कल्पनाही नव्हती.

लष्कराने म्यानमारच्या लोकशाही मार्गाने निवडून आलेल्या नेत्या आँग सान सू ची यांना अटक केली. लष्कराच्या या कारवाईचे तीव्र पडसाद उमटले आणि जनतेने उत्स्फूर्त निदर्शनांना सुरुवात केली. मात्र, ही निदर्शनं मोडून काढण्यासाठी लष्कराने बळाचा वापर केला.

चार आठवड्यांनंतरही म्यानमारमधली परिस्थिती जैसे थे आहे.

जनता उतरली रस्त्यावर

निदर्शनांमध्ये भाग घेणाऱ्या म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े प्यू म्हणतात, "जनता बरीच सक्रीय आहे. अनेक प्रकारच्या क्रिएटिव्ह आयडिया वापरत आहे. संपूर्ण देशात जनता रस्त्यावर उतरून लष्कराचा विरोध करत आहे."

मे प्यू काही आठवड्यांपूर्वीपर्यंत म्यानमारमध्ये स्त्री-पुरूष समानतेविषयी जनजागृतीचं काम करायच्या. सत्ताबदलानंतर लोक सार्वजनिक ठिकाणी एकत्र येत होते. मात्र, आता मोठ्या शहरातली सार्वजनिक ठिकाणं सुरक्षित नाहीत आणि म्हणूनच विरोधाची रणनीतीही बदलत असल्याचं त्या सांगतात.

मे प्यू म्हणतात, "आंदोलक एका ठिकाणी एकत्र येण्याऐवजी शहरभर फिरतात. लष्कर आणि सुरक्षादल दूतावासांसमोर शांत बसतील, याची त्यांना पुरेपूर कल्पना आहे. त्यामुळे लोक गटागटाने एका दूतावासाकडून दुसऱ्या दूतावासाकडे जाऊन आंतरराष्ट्रीय समुदायाला मदतीचं आवाहन करत आहेत."

नवनवीन क्लृप्त्या लढवणारे आंदोलक सार्वजनिक वाहतुकीसोबतच ऑफिसला जाणाऱ्या लोकांनाही रोखू इच्छितात. लष्कराची कठोर कारवाई आणि इंटरनेटवर बंदी असूनही लोक एकमेकांशी संपर्क साधून निदर्शनं आयोजित करत आहेत.

ताज्या परिस्थितीविषयी सांगताना प्यू म्हणतात, "लष्कराने इतर शहरांमध्ये अटकसत्र सुरू केलं आहे. लोकांवर बळाचा वापर सुरू आहे. केवळ रबराच्या नाही तर जिवंत काडतुसांचा वापर सुरू आहे."

दुसरीकडे पाचपेक्षा जास्त जण एकत्र आल्यास गोळीबार करण्याचे आदेश असल्याचं सुरक्षा दलांचं म्हणणं आहे.

चीनविरोधी निदर्शनं

दरम्यान म्यानमारमध्ये चीनच्या हस्तक्षेपाबाबतही साशंकता व्यक्त होतेय. त्यामुळे चिनी दूतावासासमोरही निदर्शनं करण्यात आली.

म्यानमारची जनता शक्तिशाली शेजारी राष्ट्राला आपण नाराज आहोत, हा संदेश पोहोचवण्यास घाबरत नाही आणि यातून त्यांच्या दृढ निश्चयाची झलक बघायला मिळते, असं प्यू यांचं म्हणणं आहे.

आंदोलक चीनला, "आमच्या अंतर्गत बाबीत ढवळाढवळ करू नका. चीन लष्कराचं समर्थन करतो, याची आम्हाला पुरेपूर कल्पना आहे", असा संदेश देत असल्याचं प्यू सांगतात. त्या पुढे म्हणतात, "जनता चिनी दूतावासासमोर आमच्या देशातून बाहेर पडा. आमच्या मताचा सन्मान करा, अशी घोषणाबाजी करत आहे."

लष्करांने बराकींमध्ये परत जावं, असं निदर्शकांचं म्हणणं असल्याचं प्यू सांगतात.

मात्र, हे एक महत्त्वाकांक्षी स्वप्न असल्याचं म्हटलं जातंय. म्यानमारमध्ये लष्कराने जवळपास सहा दशकांपूर्वी देशाच्या सत्तेवर कब्जा मिळवला होता. 2015 सालच्या निवडणुकीत आँग सान सू ची यांच्या पक्षाच्या विजयानंतरसुद्धा लष्कराच्या हाती...


आंतरराष्ट्रीय स्की फेडरेशननं तुर्कस्तानात आयोजित केलेल्या अल्पाइन एडर 3200 या स्पर्धेत आंचलनं ब्राँझ मेडल जिंकलं आहे.

बीबीसी हिंदीशी बोलताना आंचलनं सांगितलं की, तिच्यासाठी हा अविश्वसनीय विजय होता.

"मी स्पर्धक म्हणून उतरले तेव्हाच टर्कीमध्ये आश्चर्याने अनेकांनी विचारलं होतं की, भारतात हिमवर्षाव तरी होतो का? त्यांना मी उत्तर दिलं की, भारतात हिमालय आहे, तर हिमवर्षाव होणारच!..." पदक जिंकल्यानंतर बीबीसीशी बोलतना मनालीची रहिवासी असलेली आंचल सांगत होती.

स्कीइंगसारख्या हिवाळी खेळांना भारतात फार महत्त्व मिळत नाही, कारण फार थोड्या भागात बर्फ पडतं.

पंतप्रधानांनी ट्विटरद्वारे सर्वप्रथम आंचलचं कौतुक केलं. आंचलच्या ऐतिहासिक कामगिरीचा संपूर्ण देशाला अभिमान आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

बुधवारपासून आंचल ठाकूर हे नाव ट्विटरवर ट्रेंड करत होतं. केंद्रीय क्रीडा मंत्री राजवर्धन राठोडसहित हजारो भारतीयांनी सोशल मीडियावरून तिचं अभिनंदन केलं आहे.

आंचलच्या कामगिरीमुळं देशात हिवाळी क्रीडा प्रकारांना वाव मिळेल, असं तिचे वडील रोशन ठाकूर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

"पंतप्रधान आणि केंद्रीय क्रीडामत्र्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांनी ट्वीट करून अभिनंदन केल्याचं मी पाहिलं आहे. ही खूपच सकारात्मक बाब आहे. यामुळं अधिक लोक हिवाळी खेळात भाग घेतील," असं ते म्हणाले.

रोशन ठाकूर विंटर गेम्स फेडरेशन ऑफ इंडियाचे (WGFI) सरचिटणीस म्हणून काम पाहतात.

आणखी वाचा -

स्विमिंगमध्ये आंतरराष्ट्रीय पल्ला गाठणाऱ्या मोईनची असामान्य कहाणी.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आंदोलकांना रोखण्यासाठी पोलिसांनी पाण्याचा मारा केला.

म्यानमारमध्ये लोकशाही पूर्ववत करण्याची मागणी करण्यासाठी हजारो आंदोलक रस्त्यावर उतरले आहेत. पोलिसांनी त्यांना रोखण्यासाठी पाण्याचा मारा आणि अश्रूधुराच्या नळकांड्याही फोडल्या.

बीबीसी बर्मिसला दिलेल्या माहितीनुसार, पोलिसांच्या संघर्षात दोन आंदोलक जखमी झाले आहेत. 8 फेब्रुवारीला 'नवीन नियम' जाहीर केले असले तरी म्यानमारच्या राजधानीत आज (9 फेब्रुवारी) चौथ्या दिवशीही आंदोलन सुरू आहे.

काही शहरांमध्ये सार्वजनिक ठिकाणी एकत्र येण्यावर बंदी घालण्यात आली असून रात्रीच्या वेळी कर्फ्यू लागू केला आहे. कायद्यापेक्षा कोणीही मोठं नाही असा इशारा लष्करी नेतृत्त्व मिन आँग हलिंग यांनी दिला. बर्मिस टीव्हीवर प्रदर्शित करण्यात आलेल्या भाषणात त्यांनी कायदा हातात घेणाऱ्यांवर कारवाई केलीच पाहिजे, असंही म्हटलं आहे.

लोकप्रतिनिधी आँग सान सू ची यांच्यासह नॅशनल लीग फॉर डेमोक्रसी (NLD) पक्षातील ज्येष्ठ नेत्यांना सोडण्याची मागणी आंदोलकांनी केली आहे.

म्यानमारमध्ये लष्कराने उठाव केल्यानंतर सू ची यांना अटक करण्यात आली आहे. निवडणुकीत कोणतीही फसवणूक झाल्याचा पुरावा नसत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाना लष्कराने त्यांना ताब्यात घेतलं आहे. तसंच वर्षभरासाठी लष्कारने आणीबाणी जाहीर केली आहे.

परिस्थिती चिघळली

9 फेब्रुवारीला सकाळपासूनच पोलिसांनी आंदोलकांवर पाण्याचा मारा सुरू केला. रॉयटर्स न्यूज एजन्सीने दिलेल्या माहितीनुसार, तरीही आंदोलकांनी निदर्शनं सुरू ठेवली आणि आंदोलन मागे घेण्यास नकार दिला.

"लष्करी हुकूमशाही संपवा," अशा घोषणा देण्यात आल्या.

रबरी गोळ्या आंदोलकांवर झाडण्याआधी त्यांना इशारा देण्यात आला होता. एएफपी न्यूज एजन्सीला एका रहिवाशाने सांगितलं, "पोलिसांनी आधी हवेत दोन वेळा गोळीबार केला आणि त्यानंतर आंदोलकांवर रबराच्या गोळ्या झाडल्या."

एका वैद्यकीय अधिकाऱ्याने बीबीसी बर्मिसला दिलेल्या माहितीनुसार, या संघर्षात दोन आंदोलक गंभीर जखमी झाले आहेत. त्यांच्या डोक्याला आणि छातीला मार लागला आहे. ते कशामुळे जखमी झालेत याचं कारण अद्याप स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

रबरी गोळ्या लागल्याने इतर तीन आंदोलक जखमी झाल्याचा संशय असल्याचं आपत्कालीन कक्षातील एका डॉक्टरांनी सांगितलं. जखमींना आता हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे.

काही ठिकाणी पोलिसांनीही निदर्शनात सहभाग घेतल्याच्या बातम्या येत आहेत. त्याची पुष्टी अद्याप होऊ शकलेली नाही. काही भागांत पोलिसांनी बॅरिकेड्स ओलांडूनही आंदोलनाची परवानगी दिल्याच्या बातम्या येत आहेत.

लष्करी राजवटी विरोधात म्यानमारमध्ये आंदोलन

बीबीसीचे अग्नेय आशियाचे प्रतिनिधी जोनाथन हेड यांनी सांगितलं, आंदोलकांना पांगवण्यासाठी अधिकारी 'पूर्ण ताकदीने' प्रयत्न करत आहे हे स्पष्ट आहे. पण अद्याप अजूनही प्राणघातक पर्यायांचा वापर केला गेलेला नाही.

यापूर्वी 1988 आणि 2007 मध्ये लष्करी राजवटीविरुद्ध झालेल्या आंदोलनात अनेक लोक मारले गेले होते.

8 फेब्रुवारी रोजी झालेल्या आंदोलनातही शिक्षक, वकील, बँक कर्मचारी आणि सरकारी कर्मचाऱ्यांचा सहभाग होता. पण आंदोलन पांगवण्यासाठी पाण्याचा मारा 9 फेब्रुवारीला पहिल्यांदाच करण्यात आला. यात काही लोक जखमी झाल्याचे वृत्त आहे, पण आंदोलनाला हिंसक वळण लागलेलं नाही.

लष्कराची प्रतिक्रिया

8 फेब्रुवारीला जनरल मिन आँग हलिंग यांनी आठवडाभर सुरू असलेल्या आंदोलनानंतर पहिल्यांदा भाषण केलं.

या भाषणात नोव्हेंबरला पार पडलेल्या निवडणूक याद्यांमधील अनियमिततेची चौकशी करण्यात निवडणूक आयोग अपयशी ठरल्याचा ठपका त्यांनी ठेवला. यामुळे मतदारांची फसवणूक झाली आणि यासाठीच सत्ता बळकावणे योग्य...


आंदोलकांनी सरकारी इमारतींच्या आसपासचे महत्त्वाचे रस्ते रोखून धरले असून पोलिसांवर विटा आणि इतर गोष्टी भिरकावण्यात आल्या आहेत.

सरकार अजूनही हे विधेयक पास करण्याच्या प्रयत्नात आहे. या विधेयकामुळे चीनच्या मुख्य भूमीकडे लोकांचं प्रत्यार्पण करणं शक्य होईल. 20 जून रोजी या विधेयकाला अंतिम दुजोरा मिळण्याचा अंदाज आहे.

पण आता विधीमंडळाने (लेजिस्लेटिव्ह काऊन्सिल) आता या विधेयकावरची दुसरी चर्चा पुढे ढकलली आहे.

बुधवारी होऊ घातलेली ही चर्चा आता ''नंतर कधीतरी'' होणार असल्याचं विधीमंडळाने सांगितलं आहे. हे विधीमंडळ बीजिंग धार्जिणं असल्याचा आरोप होतोय.

काय घडतंय?

हजारो आंदोलक रस्त्यावर उतरूनही हे आंदोलन बहुतांशरित्या शांततेत पार पडत होतं. या विधेयकावर होणाऱ्या चर्चेआधी या आंदोलकांनी सरकारी इमारतींकडे जाणारे रस्ते रोखून धरण्याचा प्रयत्न केला.

पण बुधवारी आंदोलन अधिक तीव्र झालं. या आंदोलकांनी सरकारी इमारतींमध्ये घुसण्याचा प्रयत्न केल्यावर त्यांच्यावर अश्रुधूर आणि कमी तीव्रतेच्या "बीनबॅग राऊंड्स" (रबर बुलेट्स)चा मारा करण्यात आला.

बीबीसीचे गॅब्रियल गेटहाऊस या लेजिस्लेटिव्ह काऊन्सिल म्हणजेच विधीमंडळाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या इमारतीमध्ये आहेत जिथे पोलिसांनी बॅरीकेड्स लावलेले आहेत. एक अधिकारी जखमी झाला असून त्याला दवाखान्यात नेण्यात आल्याचं वृत्त त्यांनी दिलंय. या इमारतीचे दरवाजे आतून लावून घेण्यात आलेले आहेत.

पाण्याच्या माऱ्यापासून स्वतःचा छत्र्यांनी बचाव करणारे आंदोलक सोशल मीडियावर शेअर करण्यात आलेल्या फोटोंमध्ये पाहायला मिळतात. तर रबर बुलेट्सनी भरलेली बंदूक घेऊन सज्ज असलेल्या पोलिस अधिकाऱ्यांची दृश्यं टीव्हीवर पहायला मिळाली आहेत.

आंदोलकांना रोखून धरण्यासाठी पोलिसांकडे हत्यारं वापरण्याखेरीज पर्याय नव्हता, असं पोलिस कमिश्नर स्टीफन लो वाय-चुंग यांनी म्हटलं आहे.

"या बेजबाबदार वर्तनाचा आम्ही निषेध करतो. स्वतःचं मत मांडण्यासाठी निरपराध लोकांना इजा पोहोचवण्याची गरज नाही."

हा कायदा रद्द करेपर्यंत आम्ही इथून हलणार नाही, असं काळा मुखवटा आणि ग्लोव्ह्ज घातलेल्या एका तरूण आंदोलकांने एएफपी वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

चीनच्या न्याय व्यवस्थेमध्ये छळाचा वापर, स्वैर धरपकड आणि जबरदस्तीने कबुलीजबाब घेतला जात असल्याचं प्रत्यापर्ण कायद्यामधल्या सुधारणांना विरोध करणाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

लोकांच्या या भीतीचं निरसन करण्यासाठी कायद्यानुसार मानवी हक्कांचं संरक्षण करण्याचं आणि इतर गोष्टींचं वचन सरकारने दिलं आहे.

पण असं असलं तरी या मुद्दयावरून काढण्यात आलेला मोर्चा हा ब्रिटीशांनी 1997मध्ये हाँगकाँगचं चीनकडे हस्तांतरण केल्यापासूनचा सगळ्यांत मोठा मोर्चा आहे.

या विधेयकावरून हाँगकाँगच्या चीफ एक्झिक्युटिव्ह कॅरी लाम यांना देण्यात आलेल्या जीवे मारण्याच्या धमक्यांचाही तपास करण्यात येत असल्याचं पोलिसांनी म्हटलं आहे.

'इच्छाशक्तीची परीक्षा'

रुपर्ट विंगफिल्ड-हेयज, बीबीसी न्यूज, हाँगकाँग

मध्य हाँगकाँगमधल्या हारकोर्ट रोडवर पोलिसांच्या पेपर स्प्रेपासून बचाव करण्यासाठी गॉगल आणि छत्र्या घेत पुढे पळणाऱ्या कार्यकर्त्यांना हजारो आंदोलक ओरडून समर्थन देत होते.

यातले बहुतेक जण तरूण असून त्यांनी चेहऱ्यावर मुखवटा चढवलाय. या आंदोलनाला मान्यता मिळालेली नाही. त्यामुळे या मोर्चावर प्रतिहल्ला होण्याची वा कारवाई होण्याची त्यांना भीती आहे.

आतापुरता तरी आंदोलकांचा विजय झाल्यासारखा वाटतोय. पण ही त्यांच्या इच्छाशक्तीची परीक्षा आहे. आतापर्यंत पोलिसांनी बघ्याची भूमिका घेत मध्य हाँगकाँगमधलं बहुतेक कामकाज ठप्प होऊ दिलेलं आहे.

पण ही निदर्शनं अशीच सुरू राहिली आणि हे विधेयक...


आंदोलनात सहभागी झालेले शेतकरी सिंघू बॉर्डरजवळ चपात्या शेकताना.

साईन बोर्डचा वापर धुतलेली भांडी वाळवण्यासाठी

शिखांचे पहिले गुरू आणि संस्थापक गुरुनानक यांच्या 551व्या जयंतीनिमित्त प्रार्थना करताना एक शेतकरी आंदोलक

रस्त्यांवर लावण्यात आलेल्या ट्रकमध्ये बसलेले काही शेतकरी

मास्क घातलेला रॅपिड अॅक्शन फोर्सचा जवान. हे शेतकरी दिल्लीत शिरू नयेत, म्हणून मोठा बंदोबस्त लावण्यात आला होता.

या शेतकरी आंदोलनात महिलाही सहभागी झालेल्या आहेत.

आंदोलक शेतकरी जेवणासाठीचं सामान सोबत घेऊन आलेत आणि इथे सगळ्यांसाठी लंगर सुरू आहे.

सिंघू बॉर्डरजवळ कृषी विधेयकांच्या विरोधात घोषणा देणारे शेतकरी.

दिल्लीच्या सिंघू बॉर्डरजवळ आपल्या मागण्यांसाठी धरणं आंदोलन करणारे शेतकरी

आंदोलक शेतकरी रस्त्यावरच झोपतायत.

आंदोलन स्थळी एका शेतकऱ्याच्या सांगण्यावरून त्याचे हातपाय ओढणारे शेतकरी

रस्त्यावर ठाण मांडून बसलेल्या या शेतकऱ्यांचे रोजचे सगळे व्यवहार इथेच पार पडतायत.

कृषी विधेयकांविरोधातल्या आंदोलनातली एक सभा

दिल्लीच्या टिकरी बॉर्डरजवळ कपडे धुणारा एक आंदोलक शेतकरी

टिकरी बॉर्डरजवळचं शेतकरी आंदोलन

टिकरी बॉर्डरजवळच्या शे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तकरी आंदोलनात सहभागी झालेल्या महिला

पोलिसांनी लावले्या बॅरिकेडसमोर उभा असलेला एक शेतकरी

आंदोलनस्थळी ट्रॅक्टरच्या खाली विश्रांती घेणारा एक शेतकरी

दिल्लीच्या सिंघू बॉर्डरजवळ कृषी विधेयकांच्या विरोधात सुरू असलेलं आंदोलन

आंदोलक दिल्लीमध्ये शिरू नयेत म्हणून 27 नोव्हेंबरला त्यांच्यावर वॉटर कॅननने पाण्याचा मारा करण्यात आला.

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलन करणाऱ्या एका शेतकऱ्याना पकडून नेताना पोलिस

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलकांवर लाठीचार्ज करण्यात आला.

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलकांना पकडून नेणारे पोलिस

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलकांना पांगवण्यासाठी अश्रुधुराचा वापर करण्यात आला.

अश्रुधूर सोडण्यात आल्यानंतर पळणारे आंदोलक

आंदोलकांना सिंघू बॉर्डरवर रोखून धरण्यासाठी करण्यात आलेलं बॅरिकेडिंग

शेतकऱ्यांना रोखण्यासाठी वापरण्यात आलेल्या अश्रुधुराच्या नळकांड्यातून निघणाऱ्या ठिणग्या

सिंघू बॉर्डरजवळची आंदोलक आणि पोलिसांतली झटापट

सिंघू बॉर्डरवर घोषणा देणारे शेतकरी

सिंघू बॉर्डरजवळ आंदोलन करणारे शेतकरी

सिंघू बॉर्डरजवळचं आंदोलनातलं एक दृश्यं

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


आंदोलनाने पेट कसा घेतला, हा हल्ला कुणी केला आहे, हे अजूनही स्पष्ट झालेलं नाही. पण हा हल्ला सत्ताधारी पक्षाशी संबंधित एका विद्यार्थी गटानं केला आहे, असा आरोप स्थानिक मीडियानं केला आहे.

निदर्शनादरम्यान लोकांनी रस्ते वाहतूक ठप्प केली होती.

गेल्या रविवारी भरधाव वेगानं येणाऱ्या एका बसने एक मुलगा आणि एका मुलीला टक्कर दिली होती. या अपघातात त्या दोघांचा मृत्यू झाला होता. या घटनेनंतर ढाकामध्ये ही निदर्शनं सुरू झाली आहेत.

सरकार काय म्हणतं?

निदर्शनांमुळे बांगलादेश सरकारनं देशातली इंटरनेट सेवा 24 तासांसाठी बंद ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. सरकारनं निदर्शन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना परत वर्गांमध्ये जाण्याचं आवाहन केलं आहे.

यापूर्वी एका मंत्र्यानं विद्यार्थी हा फक्त दिखाऊपणा करत आहेत, अशी टीका केली होती. यानंतर खूप गोंधळ उडाला होता. यानंतर त्या मंत्र्यांनी माफी मागितली होती.

अनेक जण जखमी

विद्यार्थ्यांचा जमाव आटोक्यात आणण्यासाठी पोलिसांनी अश्रुधूर आणि रबराच्या गोळ्यांचा वापर केला, असं काही माध्यमांनी म्हटलं आहे. पोलिसांनी मात्र ही बाब नाकारली आहे.

निदर्शनादरम्यान जखमी झालेल्या लोकांची संख्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जवळपास 100 इतकी आहे, असं प्रत्यक्षदर्क्षी डॉक्टर अब्दुस शब्बीर यांनी AFP या वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

"जखमींपैकी काही लोकांची स्थिती खूपच वाईट होती आणि काहींना रबराच्या गोळ्याही लागल्या होत्या," असं शब्बीर यांनी सांगितलं आहे.

कोण होते हल्लेखोर?

निदर्शकांवर हल्ला करणारे बांगलादेश छात्र लीग या संघटनेचे सदस्य होते, असं एका स्थानिक पत्रकारानं बीबीसीला सांगितलं. बांगलादेश छात्र लीग ही एक विद्यार्थी संघटना आहे आणि सत्ताधारी पक्षाशी निगडित आहे. या संघटनेचे लोक निदर्शनाला विरोध करत आहेत.

रस्त्यांवर लैंगिक शोषणासारख्या घटना घडत आहे, असं काही बातम्यांमध्ये म्हटलं आहे. एका महिला पत्रकारानं सोशल मीडियावर पोस्ट केलं, "जेव्हा मी निदर्शनं कव्हर करायला गेले, तेव्हा माझी छेड काढण्यात आली."

'आम्हाला न्याय हवाय,' अशा घोषणांसह विद्यार्थी गेल्या 7 दिवसांपासून निदर्शन करत आहेत.

रस्ते वाहतुकीचे नियम अधिक कडक करण्यात यावे, अशी त्यांची मागणी आहे.

"जोपर्यंत आमच्या मागण्या होत नाहीत तोवर आम्ही इथून हटणार नाही. आम्हाला सुरक्षित रस्ते आणि सुरक्षित चालक हवेत," असं एका निदर्शकानं म्हटलं आहे.

निदर्शकांमध्ये 13 वर्षीय किशोरवयीन मुलंसुद्धा सहभागी आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आंदोलनामुळे हाँगकाँग एअरपोर्टवर सलग दुसऱ्या दिवशी उड्डाणं रद्द करावी लागत आहे किंवा उशीरानं होत आहेत. आंदोलकांनी एअरपोर्टला जाणाऱ्या रस्त्यांची अशा प्रकारे नाकाबंदी केली आहे की प्रवाशांना एअरपोर्टवर जाणं मुश्किल झालं आहे.

आंदोलनाची स्थिती पाहाता चीनी सरकारनं या भागात सैन्य पोलीस आणण्याची तयारी सुरू केल्याचं स्थानिक मीडियात छापून आलं आहे, असं बीबीसीचे प्रतिनिधी स्टीफ़न मैकडॉनल्ड यांनी सांगितलं आहे.

यावर डोनाल्ड ट्रंप यांनी ट्वीट करून "आम्हाला गुप्तचर यंत्रणांची माहिती मिळाली आहे की चीन हाँगकाँगच्या सीमेवर सैन्य तैनात करत आहे. सर्वांनी शांत आणि सुरक्षित रहावं," असं म्हटलं आहे.

हाँगकाँगमधून चीनच्या मुख्य भूमीवर प्रत्यार्पणाचा अधिकार देणाऱ्या विधेयकावरून ही निर्दशनं सुरू झाली होती. नंतर हा प्रत्यार्पण प्रस्ताव रद्द करण्यात आला. पण आता लोकाभिमुख बदलांच्या मागण्यांसाठी ही निदर्शनं होत आहेत.

पण हे सगळं अचानक घडायला लागलेलं नाही. यातल्या काही गोष्टींचे संदर्भ काही दशकं जुने आहेत.

हाँगकाँगचा विशेष दर्जा

चीनमधल्या इतर शहरांपेक्षा हाँगकाँग शहर वेगळं आहे. ते का वेगळं आहे, हे समजू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

न घेण्यासाठी इतिहासावर नजर टाकणं गरजेचं आहे.

१५० वर्षांपासून ब्रिटीश साम्राज्याचा हिस्सा असणाऱ्या हाँगकाँग बेटाचं हस्तांतर १८४२मध्ये यूकेकडे करण्यात आलं. नंतर चीनने हाँगकाँगचा इतर भागही ब्रिटीशांना ९९ वर्षांसाठी भाड्याने दिला.

व्यापारी बंदर म्हणून हाँगकाँग नावारूपाला आलं. उत्पादन केंद्र म्हणून १९५०च्या दशकामध्ये इथल्या अर्थव्यवस्थेने वेग घेतला.

चीनच्या मुख्य भूमीतील अस्थिरता, गरीबी आणि छळापासून पळ काढणऱ्या अनेक स्थलांतरित आणि असंतुष्ट लोकांनी इथे आसरा घेतला.

त्यानंतर १९८०च्या दशकाच्या सुरुवातीला ब्रिटीशांकडील या ९९ वर्षांच्या भाडेकराराचा कालावधी संपण्याचा अवधी जवळ आल्यानंतर ब्रिटन आणि चीनमध्ये बोलणी सुरू झाली. हाँगकाँग चीनकडे परत देण्यात यावं असं चीनच्या कम्युनिस्ट सरकारचं म्हणणं होतं.

'एक देश, दोन प्रणाली' या धोरणाखाली हाँगकाँग चीनकडे १९९७मध्ये परत देण्यात येईल, अशी तडजोड दोन्ही देशांमध्ये १९८४मध्ये केली.

यामुळे चीनचा भाग असूनही हाँगकाँगला ५० वर्षं मोठ्या प्रमाणात स्वायत्तता मिळणार होती. फक्त परराष्ट्र आणि संरक्षण विषयक मुद्दे सोडून इतर सर्व बाबींची स्वायत्तता हाँगकाँगकडे देण्यात आली होती.

परिणामी हाँगकाँगचे स्वतःचे कायदे आहेत, सीमारेषा आहेत. लोकांना एकत्र येण्याचा आणि आपलं म्हणणं खुलेपणाने मांडण्याचा अधिकार आहे.

उदाहरणार्थ चीनी भूभागामध्ये अशी मोजकीच ठिकाणं आहे जिथे १९८९च्या तियानानमेन चौकातल्या घटनेच्या स्मृती जागवता येतात. 4 जून 1989 मध्ये बीजिंगमधल्या तियानानमेन चौकामध्ये निशस्त्र आंदोलकांवर सैन्याने गोळीबार केला होता.

...गोष्टी बदलत आहेत

चीनच्या मुख्य भूमीमध्ये पहायला न मिळणारं स्वातंत्र्य हाँगकाँगमध्ये अजूनही असलं तरी हे प्रमाण घसरत असल्याचं टीकाकार सांगतात.

हाँगकाँगच्या कारभारामध्ये चीन हस्तक्षेप करत असल्याचा आरोप उजव्या विचारसरणीने केला आहे. प्रजासत्ताकाची मागणी करणाऱ्या कायदेमंडळाच्या सदस्यांवर करण्यात आलेली कायदेशीर कारवाई याचं उदाहरण असल्याचं म्हटलं जातंय.

बेपत्ता असणारे हाँगकाँगमधले पाच पुस्तक विक्रेते आणि एक उद्योजक चीनच्या ताब्यात असल्याचं उघडकीला आल्याने त्याविषयीही चिंता व्यक्त केली जातेय.

स्वतःवर निर्बंध घालण्यासाठी आपल्यावरचा दबाव वाढत असल्याचं कलाकार आणि लेखकांचं म्हणणं आहे. तर आपल्या एका कार्यक्रमामध्ये एका स्वातंत्र्यवादी कार्यकर्त्याला सामील केल्याने फायनान्शिय...


आंदोलनासाठी येणाऱ्या पंजाबमधील शेतकऱ्यांची सोय खरावड येथील गावकरी करत असल्यामुळे त्यांचं कौतुक होत आहे. 35 वर्षांपूर्वी देखील त्यांनी शेतकऱ्यांची अशीच मदत केली होती. या आंदोलनामुळे 35 वर्षांपूर्वीच्या आठवणी ताज्या झाल्या असं गावकऱ्यांचं म्हणणं आहे.

साल -  1985. इंदिरा गांधी यांची हत्या होऊन एक वर्ष लोटलं होतं. हत्येनंतर उसळलेल्या दंगली आणि शिखांविरोधातल्या हिंसेच्या जखमा ताज्याच होत्या.

हरियाणातील रोहतक जिल्ह्यातल्या खरावड गावातल्या रेल्वे स्टेशनवर एका सकाळी पंजाब मेल पॅसेंजर ट्रेन बिघाड झाल्याने थांबली होती.

ट्रेनमध्ये मोठ्या संख्येने सरदार, महिला आणि लहान मुलं होती.

शिखांविरोधात वातावरण तापलं होतं. अशावेळी एका हिंदूबहुल भागात इतका वेळ थांबणं योग्य ठरेल का, याची चिंता प्रवाशांना लागून होती.

आणि आज शेतकरी आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी पंजाब-हरियाणातून दिल्लीला जाणारे अनेक शीख बांधव थोडी विश्रांती घेण्यासाठी याच गावात थांबतात.

इथलेच रहिवासी निवृत्त कॅप्टन जयवीर सिंह मलीक विश्रांतीसाठी थांबणाऱ्या या शेतकऱ्यांच्या चहा, पाणी आणि नाश्त्याची व्यवस्था करतात.

पंजााबमधून आलेल्या या श... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीख शेतकऱ्यांना चहा-पाण्यासोबतच 35 वर्षांपूर्वी याच गावात बिघाड झाल्याने थांबलेल्या त्या ट्रेनचा प्रसंगही ते सांगतात.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "पंजाबचे शेतकरी आभार मानतात तेव्हा आम्ही त्यांना 35 वर्षांपूर्वी घडलेला प्रसंग सांगतो. पंजाबी आमचा संबंध 35 वर्षं जुना आहे."

"त्यावेळी मी लष्करातून रजा घेऊन गावी आलो होतो. एक दिवस आम्हाला कळलं की पंजाब मेल ज्यात बरेच शीख सरदार, महिला आणि लहान मुलं आहेत, ती बराच वेळपासून रेल्वे स्टेशनवर उभी आहे. ट्रेन कधी सुटेल, याचीही कुणाला कल्पना नव्हती. आम्ही सगळे गावकरी एकत्र जमलो आणि ट्रेनमधल्या प्रवाशांना आमच्या हाताने चहा, नाश्ता, भाजी-पोळी बनवून खावू घातली."

गावकऱ्यांना बघून धास्तावलेले चेहेरे

त्याच गावात राहणारे सतबीर सिंह सांगतात जेव्हा मी ट्रेनजवळ गेलो तेव्हा इतके सगळे गावकरी एकत्र बघून ट्रेनमधले प्रवासी घाबरले होते.

ते सांगतात, "मग आम्ही काही सरदारांशी बोललो आणि त्यांना सांगितलं आम्ही इथे सेवा-भावाने आलेलो आहोत. जोवर ट्रेन रवाना होत नाही तोवर प्रवाशांना सुरक्षित वाटावं आणि त्यांच्या खाण्या-पिण्याची सोय व्हावी, या हेतूने आलोय."

जयवीर सिंह मलिक

"त्याच ट्रेनमध्ये अकाली दलाचे तत्कालीन खासदार बलवंत सिंह रामूवालियासुद्धा होते. त्यांनी संसदेत आमच्या गावाचं नाव अभिमानाने सांगितलं आणि एक चिठ्ठीही लिहिली."

तो दिवस आपण कधीही विसरू शकत नसल्याचं माजी खासदार बलवंत सिंह रामूवालिया यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

ते म्हणाले, "इंदिरा गांधी यांच्या हत्येमुळे शिखांविरोधात द्वेषपूर्ण वातावरण होतं. अशात खरावडमध्ये ट्रेन थांबल्याने सर्वच प्रवासी घाबरले. सकाळची वेळ होती. गावातले लोक लवकर उठतात. त्यांना कळलं की एक ट्रेन स्टेशनवर उभी आहे. त्यात बरेच सरदार, महिला आणि मुलं आहेत आणि या गावात ट्रेन थांबल्यामुळे ते धास्तावलेले आहेत."

"गावतल्या लोकांना आपापल्या घरातून बादली भरून-भरून दूध, चहाच्या केटली, बिस्किटं, गुळ-पोळी, लोणचं सगळं आणलं आणि आम्हा सर्वांना पोटभर खाऊ घातलं. इतकंच नाही तर आमच्या सुरक्षेची जबाबदारीही घेतली."

ट्रेन सुटली तेव्हा आपलं कुटुंबच सोडून जात असल्याची भावना झाल्याचं रामूवालिया सांगतात, "त्यांच्या रुपाने देवच आमच्यासाठी धावून आला होता. तशा परिस्थितीत धर्मनिरपेक्षतेसह मानवतेसाठी ते उभे राहिले, आमची सेवा केली. आमच्यासाठी तो अविस्मरणीय अनुभव होता."

सतबीर सिंह

तिथून...


आंध्र प्रदेशच्या 'दिशा' कायद्याच्या धर्तीवर 'शक्ती' नावाचे हे दोन कायदे असतील. राज्य मंत्रिमंडळाची मंजुरी मिळालेलं हे विधेयक हिवाळी अधिवेशनात मांडलं जाणार आहे.

या कायद्यात प्रमुख्याने सोशल मीडियावरील गुन्ह्यांचाही समावेश करण्यात आलाय. त्याचबरोबर कठोर शिक्षेच्या तरतुदीसुद्धा आहेत. पण हा प्रस्तावित शक्ती कायदा नेमका आहे तरी काय?

महिला आणि लहान मुलांवर होणाऱ्या अत्याचारांच्या तक्रारींवर प्रभावीपणे कारवाई करता यावी, यासाठी प्रस्तावित कायद्यांची चौकट अधिक बळकट करण्यासाठी महाराष्ट्र शक्ती क्रिमिनल लॉ (महाराष्ट्र अमेंडमेंट) ॲक्ट 2020 आणि स्पेशल कोर्ट ॲड मशिनरी फॉर इंप्लिमेंटेशन ऑफ महाराष्ट्र शक्ती क्रिमिनल लॉ 2020 अशी दोन विधेयकं विधिमंडळासमोर मांडण्यात येणार आहेत.

सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण अध्यक्षतेखाली यासाठी एक उपसमिती नेमण्यात आली होती. या समितीमध्ये अनिल देशमुख, एकनाथ शिंदे, जयंत पाटील, यशोमती ठाकूर आणि वर्षा गायकवाड या मंत्र्यांचा समावेश होता.

आंध्र प्रदेशातील 'दिशा' कायद्याचा अभ्यास करून त्यानंतर हे विधेयक तयार करण्यात आलंय. त्यामुळे सगळ्यात आधी आपण पाहूया की, या कायद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यात नेमकं असेल तरी काय?

प्रस्तावित 'शक्ती' कायद्यानुसार,

याचबरोबर फौजदारी प्रक्रियेमध्येही या कायद्याअंतर्गत काही बदल सुचवले गेलेत.

प्रक्रियांमध्ये बदल करत असतानाच इतरही व्यवस्थांमध्ये म्हणजे न्यायालयीन, पोलीस आणि सामाजिक व्यवस्थांतही काही प्रस्ताव सूचवण्यात आलेत.

पण हाही प्रश्न निर्माण होतो की महिला अत्याचाराविरोधात अनेक कायदे अस्तित्वात असतानाही या नवीन कायद्याची नेमकी गरज का पडली?

याविषयी महिला विकासमंत्री यशोमती ठाकूर सांगतात, "सध्या देशातच नाही तर जगभर महिलावरील अॅट्रोसिटी वाढल्या आहेत. तसंच, सोशल मीडिया आणि इतर गोष्टीमुळे हा कायदा करणं गरजेच होतं. क्रूर घटना घडल्यास गुन्हेगाराला फाशीची शिक्षा ठोठावण्याची तरतूद या कायद्यात आहे. पोस्कोमध्ये आणि सीआरपीसीमध्ये काही दुरुस्ती करण्यात आली आहे. अन्याय झालेल्या महिलांना न्याय मिळवून देण्याच्या दृष्टीने समतोल आणि चांगला कायदा आहे."

या कायद्यात ज्या दुरुस्त्या करण्यात आल्या आहेत, त्यांची अमलबजावणी व्हावी म्हणून फास्ट ट्रॅक कोर्टची व्यवस्था सुद्धा यामध्ये करण्यात आली आहे. यासोबतच महिलांचं पुनर्वसन व्हावं यासाठी पण खुप मोठा भर टाकण्यात आला आहे.

पण सामाजिक कार्यकर्त्या वर्षा देशपांडेंच्या मते, नवीन कायदे केल्यानं प्रश्न सुटणार नाहीत, तर कायद्याची कठोर अंमलबजावणी गरजेची आहे.

त्या म्हणतात, "सरकारी वकील जर केस हरले किंवा पोलिसांचा तपास नीट झाला नाही तर त्या अधिकाऱ्यांना त्यासाठी जबाबदार धरलं गेलं पाहिजे. जोपर्यंत अधिकारी, वकील यांनाही जबाबदारीची जाणीव होत नाही तोपर्यंत असे कितीही कायदे केले तरी त्याचा काही उपयोग होणार नाही."

तर वकील आणि कायदेतज्ज्ञ रमा सरोदेंच्या मते नवे कायदे करणं काळाची गरज आहे पण ते किती प्रॅक्टिकल आहेत हे बघणंही तितकंच महत्त्वाचं आहे.

''जलदगतीने केसचा निर्णय देत असताना प्रक्रिया फॉलो होती आहे ना, डयू प्रोसेस ऑफ लॉ हे आपण फॉलो करतोय ना CRPC मध्ये जी प्रक्रिया दिली आहे त्यामध्ये कुठेही शॉर्टकट न वापरता या निर्णयापर्यंत पोहचतोय ना हे पाहणं खुप महत्वाच आहे. महिलांना त्याचा फायदा होणार असेल तर चांगलंच आहे. पण त्यामध्ये काही गोष्टी फक्त आम्हाला लोकांना खुश करायचा आहे म्हणून आम्ही एक कायदा आणतो. असं करता कामा नये. तर त्याचा खुप व्यवस्थित विचार करणं गरजेच आहे,'' असं रमा सरोदे म्हणतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी...


आंध्र प्रदेशच्या रायलसीमा भागाला 'हिऱ्यांची जमीन' असं म्हटलं जातं, कारण इथल्या जमिनीत मुबलक प्रमाणात हिरे असू शकतील अशी खनिजं सापडतात.

जिओलॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडियाच्या (GSI) अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे की, वजराकरूर, पाग दी राई, पेरावली, तुग्गाली सारख्या भागांना हिऱ्यांचा खजिना समजतात.

आसपासच्या राज्यांतूनही लोक इथे हिरे शोधायला येतात. कोणत्याही तंत्रशुद्ध पद्धतीचा वापर न करता हे लोक हिरे शोधत राहतात.

अनंतपूर जिल्ह्यातल्या गावांमध्ये मोकळ्या मैदानांत आणि शेतांमध्ये हिरे शोधणाऱ्या लोकांशी बीबीसीने बातचीत केली.

रोजंदारीवर काम करणाऱ्या एक मजूर जेहराबी म्हणतात, "हिरे सापडतील या आशेने आम्ही आमची रोजंदारी सोडून आलेलो आहोत. अजूनपर्यंत तरी आम्हाला काही सापडलेलं नाही. उद्या दुपारपर्यंत काही सापडलं नाही तर आम्ही परत जाऊ."

गुंटूरहून हिऱ्याच्या शोधात आलेले बालू नाईक सांगतात की, मागच्या वर्षी त्यांच्या ओळखीच्या एका व्यक्तीला हिरा सापडला होता. त्यामुळे यंदा ते आपलं नशीब आजमावयला आले आहेत.

कसे शोधतात हिरे ?

हिरे शोधायला इथे येणाऱ्या लोकांना ते कसे शोधायचे यांचं कोणतंही तंत्रशुद्ध ज्ञान नाही. त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े फक्त नेहमीपेक्षा वेगळे वाटणारे दगड उचलून दलालांना विकण्यासाठी आपल्या पिशवीत ठेवून घेतात.

पण कोणत्या ठिकाणी हिरे शोधायचं हे कसं ठरतं? याविषयी वन्नुरुसा सांगतात की, "जमिनीवर पडणाऱ्या सूर्याच्या किंवा चंद्राच्या किरणांवरून कळतं की कुठे हिरे शोधायचे."

कार्बन डायऑक्साईड म्हटला जाणारा एक दगड दाखवत ते पुढे बोलू लागतात, "या प्रकारचे दगड जिथे दिसतात, तिथे हिरे सापडतात. म्हणूनच त्या भागाच्या आसपास हिरे शोधतो."

याच दगडाच्या आधारावर इंग्रजांनीही इथे या हिऱ्यांच्या शोधार्थ खाणी खोदल्या होत्या.

वन्नुरुसांना याआधीही इथे एक छोटा हिरा सापडला होता. पुढेही हिरे सापडतील या आशेने ते अजूनही इथे येतात.

या सापडलेल्या हिऱ्यांचं काय होतं?

हिरे शोधणाऱ्यांपैकी एकाने सांगितलं की, हिरा सापडला की आम्ही तो दलालाला विकतो. ते दलाल हिरे शोधणाऱ्यांना हिऱ्याच्या किमतीचा एक लहानसा हिस्सा मेहनताना म्हणून देतात.

अर्थात या हिऱ्यांविषयी तऱ्हेतऱ्हेच्या कहाण्या ऐकायला मिळतात.

असं म्हणतात की, राजा कृष्णदेवरायांच्या राज्यात व्यापारी हिरे आणि इतर मौल्यवान खड्यांची विक्री खुल्या बाजारात करायचे. म्हणजे या प्रदेशात हिरे आणि मौल्यवान खडे मुबलक सापडायचे.

लोक म्हणतात की, पुढे जाऊन राजवटींचा नाश, अस्मानी-सुलतानी संकट आणि सततच्या युद्धांनंतर ही संपत्ती हरवली. पण आजही पाऊस पडला की ते हिरे, मौल्यवान खडे जमिनीच्या पृष्ठभागावर दिसतात.

GSIचे उपसंचालक राजा बाबू म्हणतात की, "आंध्र प्रदेशचे करनूल आणि अनंतपूर जिल्हे तसंच तेलंगणाचं मेहबूबनगर जमिनीतल्या खनिजांसाठी ओळखले जातात. जेव्हा जमिनीच्या अंतर्भागात काही नैसर्गिक बदल होतात तेव्हा ते हिरे जमिनीच्या पृष्ठभागावर येतात."

पाहा व्हीडिओ : या बाजारपेठेत कोट्यवधी रुपयांची उलाढाल होते.

जमिनीच्या आत किम्बरलाईट आणि लॅम्प्रोइट खनिजांमध्ये हिरे सापडतात. ही खनिजं करनूल आणि अनंतपूर जिल्ह्यांमध्ये पृथ्वीच्या पृष्ठभागाजवळ आहेत. पाऊस-पाणी आणि पुरामुळे ही खनिजं वरच्या थरांत जातात. या कारणामुळेच लोक पावसाळ्यात हिऱ्यांचा शोध घ्यायला या भागात येतात.

किम्बरलाईट आणि लॅम्प्रोइट खनिजं कशी तयार होतात?

"या भागात गेल्या 5000 वर्षांत झालेली जमिनीची धूप हेही हिऱ्यांच्या जमिनीवर येण्याचं कारण आहे," राजाबाबू पुढे सांगतात.

हिरे कसे बनतात याची प्रक्रिया ते उलगडून सांगतात. "जमिनीखाली 140-190 फुटांवर कार्बनच्या अणूंना खूप जास्त...