ऋषभ पंत

दिल्लीसमोर 163 रनांचं उद्दिष्ट होतं. पृथ्वी शॉची दमदार अर्धशतकी खेळी आणि ऋषभ पंतच्या 49 धावांच्या साहाय्याने दिल्लीने हे लक्ष्य गाठलं.

ही मॅच रोमांचक झाली. नेमका कोणता संघ जिंकेल हे सांगता येणं कठीण होतं.

दिल्लीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फिल्डिंग घेतली. हैदराबादने 162 धावा काढल्या. नंतर दिल्लीची टीम बॅटिंगसाठी उतरली. 14 ओव्हरमध्ये दिल्लीच्या तीन विकेटच्या मोबदल्यात 111 धावा झाल्या होत्या. ऋषभ पंत आणि कोलिन मुनरो ख्रीजवर आपले पाय रोवून खेळत होते.

15वी ओव्हर रशीद खानने टाकली. पहिल्याच बॉलवर रशीदने मुनरोला क्लीन बोल्ड केलं. या विकेटनं हैदराबादच्या आशा पल्लवित केल्या. याच ओव्हरच्या चौथ्या बॉलवर अक्षर पटेल तंबूत परतला.

आता दिल्लीचं काही खरं नाही असं वाटत असताना पुढच्याच ओव्हरमध्ये ऋषभ पंतने थंपीच्या ओव्हरमध्ये 22 धावा कुटल्या.

18 ओव्हर पूर्ण झाल्यावर दिल्लीचा स्कोअर होता 155. विजयासाठी दिल्लीला 12 धावा हव्या होत्या. दिल्ली हे लक्ष्य सहज गाठेल असं वाटत असतानाच ऋषभ पंतची विकेट पडली. जेव्हा पंत आउट झाला तेव्हा सात बॉलमध्ये पाच रनांची आवश्यकता होती. शेवटच्या ओव्हरमध्ये कीमो पॉल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ने चौकार ठोकून दिल्लीला जिंकून दिलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ऋषभ पंत

बॉर्डर-गावस्कर मालिकेपूर्वी झालेल्या पत्रकार परिषदेत विराट कोहली बोलत होता- मी जसा आहे, माझं व्यक्तिमत्व आहे, मी नव्या भारताचा प्रतिनिधी आहे. ऑस्ट्रेलियाशी दोन हात करण्यासाठी आलेला भारतीय संघही असाच आहे.

तो आव्हानांना भिडणारा आहे. प्रतिकूल परिस्थिती ओढवली तरी तो मोडणार नाही, वाकणारही नाही. टीम इंडियाच्या कामगिरीचं सार विराटच्या शब्दात आहे.

दोन वर्षांपूर्वी कोहलीच्याच नेतृत्वात टीम इंडियाने ऑस्ट्रेलियात टेस्ट सीरिज जिंकण्याचा पराक्रम केला होता. कोरोनामुळे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट होऊ शकेल का? अशी परिस्थिती होती.

कोरोना नियमावलीचं पालन करत ही सीरिज झाली. नीचांकी धावसंख्या, दररोज निघणाऱ्या दुखापती, अनुनभवी खेळाडू, बायोबबलचे नियम अशा सगळ्या आव्हानांना टक्कर देत टीम इंडियाने बाजी मारली.

बायोबबल आणि न्यू नॉर्मल

सीरिजचं काय झालं हे लक्षात घेताना टीम इंडियाचे बहुतांश खेळाडू गेले पाच महिने घरापासून दूर आहेत आणि प्रामुख्याने बायोबबलमध्ये राहत आहेत हे लक्षात घ्यायला हवं. ऑस्ट्रेलियाच्या मालिकेपूर्वी दुबईत इंडियन प्रीमियर लीग स्पर्धा झाली होती. दोन महिने चाललेल्या त्या स्पर्धेसाठी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भारतीय खेळाडू जवळपास महिनाभर आधी दुबईत दाखल झाले होते.

दोन महिने खेळल्यानंतर तिथूनच सगळे खेळाडू ऑस्ट्रेलियासाठी रवाना झाले. ऑस्ट्रेलिया सरकारचे क्वारंटीन नियम कठोर आहेत. त्यामुळे विदेशातून दाखल झाल्यावर 14 दिवस क्वारंटीन राहणं बंधनकारक आहे. क्वारंटीनमधून बाहेर आल्यानंतर बाहेर जाण्यायेण्यावर निर्बंध आहेत. त्यामुळे टीम इंडियासाठी शारीरिकपेक्षाही मानसिकदृष्ट्या कसोटी पाहणारा काळ होता.

प्रदीर्घ काळ बायोबबलमध्ये राहण्याने मानसिकतेवर परिणाम होतो असं अनेक विदेशी खेळाडू म्हणत आहेत. परंतु टीम इंडियाने न्यू नॉर्मलशी जुळवून घेत दमदार खेळ केला.

दुखापतींचा ससेमिरा मात्र कणखर मनोवृत्ती

कोरोनामुळे बहुतांश खेळाडू घरीच होते. त्यानंतर आयपीएल स्पर्धा झाली आणि नंतर ऑस्ट्रेलिया मालिका सुरू झाली. न भूतो न भविष्यति असा दुखापतींचा ससेमिरा टीम इंडियाच्या मागे लागला. ब्रिस्बेन टेस्टमध्ये टीम इंडियाच्या बॉलर्सचा एकत्रित अनुभव 10 टेस्टचाही नव्हता. टीम इंडियाच्या बॉलर्सची अख्खी फळीच बाजूला झाली.

रवींद्र जडेजा

फॉर्मात असलेल्या खेळाडूंना दुखापत झाल्याने संघात बदल होतात आणि त्या खेळाडूची जागा घेऊ शकेल असा बदली खेळाडू मिळणं अवघड असतं. पण टीम इंडियाच्या राखीव खेळाडूंनी आंतरराष्ट्रीय पातळीसाठी सक्षम असल्याचं सिद्ध केलं. अख्खा संघ होईल इतके खेळाडू दुखापतग्रस्त होऊनही टीम इंडियाचं मनोधैर्य खच्ची झालं नाही.

आपण जिंकू शकतो, ऑस्ट्रेलियाला त्यांच्या मायभूमीत टक्कर देऊ शकतो हा विश्वास त्यांच्या खेळात दिसून आला. हनुमा विहारी, रवीचंद्रन अश्विन यांनी दुखापतींनी जर्जर झालेलं असतानाही सिडनी टेस्टमध्ये साडेतीन तास किल्ला लढवत टेस्ट अर्निणित राखायला मदत केली.

वैयक्तिक दु:खाची किनार मात्र संघासाठी कायपण

ऑस्ट्रेलियात दाखल झाल्या झाल्या, मोहम्मद सिराजला अतिशय दु:खद बातमी कळली. त्याच्या वडिलांचं निधन झालं. 53 वर्षीय सिराजचे बाबा फुप्फुसांच्या आजाराने त्रस्त होते.

सिराज वडिलांच्या अंत्यविधीसाठी मायदेशी परतू शकला असता पण भारतातून ऑस्ट्रेलियात गेल्यावर त्याला पुन्हा कठोर क्वारंटीनला सामोरं जावं लागलं असतं. त्यामुळे त्याची भारतासाठी खेळण्याची शक्यता अगदीच धूसर झाली असती.

वडिलांच्या जाण्याचा आघात मोठा असतो. सिराजच्या कारकीर्दीत त्याच्या वडिलांचा पाठिंबा मोलाचा होता. सिराजच्या आयुष्यातला हा सगळ्यात भावनिक क्षण होता. एकीकडे टीम इंडियासाठी खेळू...


ऋषी कपूर यांच्या अभिनयासोबतच त्यांच्या स्वभावातला बिन्धास्तपणाही लोकांना आवडायचा. आपण खूप मद्यपान करायचो, ही गोष्ट त्यांनी कधीच लपवली नाही.  मुलगा रणबीर कपूर याच्यासोबत 'जनरेशन गॅप' असल्याचंही ते मान्य करायचे.

आपली मतं ठामपणे मांडण्याच्या स्वभावामुळे सोशल मीडियावर त्यांना बरेचदा ट्रोलही केलं जायचं. बरेचदा रात्री उशिरा ते विनोदी ट्वीट करायचे, तर काही वेळा त्यांचे ट्वीट त्यांच्या अडचणी वाढवायचे.

2017 साली त्यांचं 'खुल्लम खुल्ला' हे आत्मचरित्र प्रकाशित झालं. नावाप्रमाणेच या पुस्तकात त्यांनी बऱ्याच गोष्टी उघडपणे सांगितल्या, स्वीकारल्या, कबलू केल्या.

ऋषी कपूर यांच्याविषयीच्या काही गोष्टींची दबक्या आवाजात चर्चा व्हायची. मात्र, कपूर खानदानातल्या कुणीच त्याची उघडपणे कबुली दिली नव्हती. या गोष्टी त्यांनी या पुस्तकात लिहिल्या आहेत.

राज कपूर यांचे विवाहबाह्य संबंध

आपल्या पुस्तकात ऋषी कपूर यांनी एका अतिशय खाजगी गोष्टीची जाहीर कबुली दिली होती. त्यांचे वडील 'लिजेंडरी' राज कपूर विवाहित असूनही त्यांचे अनेक स्त्रियांशी विवाहबाह्य संबंध होते.

आपल्या आत्मचरित्रात त्यांनी राज कपूर यांच्या अभिनेत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्री नर्गीस आणि वैजयंती माला यांच्यासोबत असलेल्या संबंधांविषयी चर्चा केली आहे.

ऋषी कपूर यांनी सांगितलं की, त्या काळात ते आणि त्यांच्या आई आधी एका हॉटेलमध्ये आणि त्यानंतर 'चित्रकूट'मधल्या एका अपार्टमेंटमध्ये शिफ्ट झाले होते.

ऋषी कपूर सांगतात की, त्यांच्या आई मागे हटल्या नाही. राज कपूर जेव्हा त्या प्रकरणांमधून बाहेर पडले तेव्हाच त्यांच्या आई घरी परतल्या. त्यावेळी ऋषी कपूर खूप लहान होते.

पण वडील राज कपूर आई कृष्णा कपूर यांची मनधरणी करण्याचा कसा प्रयत्न करायचे, हे त्यांना चांगलंच आठवतं होतं.

नीतू सिंह यांच्या आधीही एक प्रेमप्रकरण

ऋषी कपूर आणि नीतू सिंह यांचं लग्न बॉलीवुडमध्ये बरंच गाजलं. मात्र, नीतू यांच्या प्रेमात पडण्याआधी आपण एका पारशी मुलीच्या प्रेमात होतो, असं त्यांनी पुस्तकात म्हटलं आहे.

त्या मुलीचं नाव यास्मीन मेहता होतं. हा किस्सा त्यांचा पहिला सिनेमा 'बॉबी' प्रदर्शित होण्याआधीचा आहे. 'बॉबी' चित्रपट रीलिज झाल्यानंतर अनेक फिल्मी मॅगझिन्सने ऋषी आणि डिंपल कपाडिया यांच्यात संबंध असल्याच्या बातम्या छापल्या होत्या.

त्याकाळचं प्रसिद्ध मासिक स्टारडस्टनेही यावर स्टोरी केली होती. मात्र, त्यावेळी डिंपल कपाडिया आणि राजेश खन्ना यांचं लग्न झालं होतं.

या गॉसिपमुळेच यास्मीनबरोबरच्या नात्यावर परिणाम झाल्याचं ऋषी कपूर यांनी सांगितलं. पुस्तकात ऋषी कपूर लिहितात की, त्यांनी यास्मीनला समजावण्याचा खूप प्रयत्न केला. पण त्याचा उपयोग झाला नाही.

राजेश खन्ना ऋषी यांच्यावर का झाले होते नाराज?

यास्मीन मेहता आणि डिंपल कपाडिया यांच्याशी संबंधित आणखी एक आठवण त्यांनी पुस्तकात सांगितली आहे. ते यास्मीन मेहताला डेट करत होते तेव्हा तिने त्यांना एक रिंग गिफ्ट केली होती.

बॉबीच्या शूटिंग दरम्यान डिंपल कपाडियाने ती रिंग आपल्या बोटात घातली आणि ठेवून घेतली.

जेव्हा राजेश खन्ना यांनी डिंपल कपाडियाला प्रपोज केलं तेव्हा त्यांना डिंपल यांच्या बोटात ती रिंग दिसली. त्यांनी ती रिंग काढून जुहूच्या आपल्या बंगल्याजवळच्या समुद्रात फेकून दिली.

पुढे ऋषी कपूर यांनी हेदेखील लिहिलं आहे की, त्यांना डिंपल कपाडियांबद्दल कधीच आकर्षण वाटलं नव्हतं आणि ते कधीच त्यांच्या प्रेमात नव्हते.

अमिताभ यांनी सहकलाकारांना श्रेय दिलं नाही

अमिताभ बच्चन यांच्यासोबत कपूर घराण्याचं नातं आहे. आणखी एक नातं जुळून येत असतानाच ते तुटलं. मात्र, ऋषी कपूर यांनी पुस्तकात...


ऋषी-लक्ष्मी जोडीने लग्नानंतर फोटोशूट केलं.

प्रचंड ट्रोलिंग होत असलं तरी हे फोटो सोशल मीडियावरून काढणार नसल्याचं या जोडप्याने बीबीसीशी बोलताना स्पष्ट केलं.

लक्ष्मी आणि ऋषी कार्तिक यांनी सप्टेंबर महिन्यात लग्न केलं. लग्नानंतर त्यांनी हे फोटोशूट चहाच्या मळ्यात हे फोटोशूट केलं आहे. पांढऱ्या कपड्यांमध्ये ते चहाच्या मळ्यात हसताना, एकमेकांना आलिंगन देताना तसंच एकमेकाच्या दिशेने धावताना दिसत आहेत.

कोरोनामुळे त्यांनी साधेपणाने लग्न केलं होतं. त्यामुळे हे फोटोशूट करण्याचा निर्णय घेतला असं लक्ष्मी-ऋषी यांनी सांगितलं.

"घरच्यांच्या परवानगीने आमचा प्रेमविवाह झाला आहे. गेल्या वर्षी आम्ही एकमेकांच्या घरच्यांची भेट घडवून आणली. त्यानंतर आमच्या भेटीगाठी वाढल्या. आम्ही एकमेकांवर आणखी प्रेम करू लागलो", असं लक्ष्मीने सांगितले.

ऋषी टेलिकॉम कंपनीत काम करतो तर लक्ष्मीने नुकतंच इलेक्ट्रिकल अँड इलेक्ट्रॉनिक इंजिनियरिंगची पदवी मिळवली आहे.

ऋषी-लक्ष्मी जोडीने लग्नानंतर फोटोशूट केलं.

पोस्ट वेडिंग फोटोशूट इंटिमेट असावं यासाठी ऋषीने इंटरनेटवर विविध पर्यायांचा शोध घेतला. त्यांचा फोटोग्राफर मित्र अखिल कार्ति... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केयनने हे फोटोशूट केलं. हॉटेलच्या खोलीत ते चहाच्या मळ्यात अशा विविध ठिकाणी हे फोटोशूट करण्यात आलं.

"हा एक मजेशीर अनुभव होता. फोटोशूटवेळी आम्ही हसत होतो. फोटोशूट करायचं या कल्पनेनेच आम्ही उत्साहात होतो. काही महिन्यांपूर्वीच आमचं लग्न झालं, त्यामुळे आम्हाला स्वतंत्र झाल्यासारखं वाटत होतं.  या फोटोशूटमुळे ट्रोलिंगला सामोरं जावं लागेल असं वाटलं नव्हतं", असं लक्ष्मीला वाटतं.

फोटोशूट करणाऱ्या अखिलने हे फोटो फेसबुकवर शेअर केल्यानंतर ट्रोलिंगला सुरूवात झाली. हे फोटो अश्लील, लाजिरवाणे आणि घाणेरडे असल्याचं काहीजणांनी म्हटलं.

काहीजणांनी हे फोटोशूट म्हणजे पॉर्नोग्राफी असल्याचं काहीजणांनी म्हटलं. हे फोटोशूट काँडमच्या जाहिरातीसाठी योग्य असल्याचं काहीजणांनी म्हटलं. तुम्ही हॉटेलची रुम बुक करण्याचा सल्ला काहींनी या जोडप्याला दिला.

"दोन दिवस टीकेचा भडिमार झाला. तुम्ही नग्नतेला प्रोत्साहन देत आहात असंही बोललं गेलं. तुम्ही आतमध्ये कपडे घातलेत का? अशीही विचारणा झाली. प्रसिद्धी मिळवण्याचा सोस असल्याचीही टीका झाली. लोकांचं लक्ष वेधून घेण्याचा प्रयत्न आहे," असं काहीजण म्हणाले असं लक्ष्मीने सांगितलं.

ऋषी-लक्ष्मीने चहाच्या मळ्यात फोटोशूट केलं.

बहुतांश ट्रोलर्सनी मला लक्ष्य केलं असं लक्ष्मीने सांगितलं. हा अनुभव माझ्यासाठी भयंकर असा होता. पॉर्न चित्रपटात जाऊन काम करण्याचा सल्लाही मला मिळाला. मला लाज वाटू लागली. ट्रोलिंग करणाऱ्यांमध्ये महिलांचाही समावेश होता. जुन्या फोटोंमध्ये ज्यामध्ये मी मेकअप न करता होते, ते त्यांनी शोधून काढले. या फोटोंमध्ये किती खराब दिसते अशी टीका केली.

मात्र हे ट्रोलिंग होत असतानाच काही नेटिझन्सनी त्यांना पाठिंबा दिला. हे फोटोशूट भन्नाट आणि अद्भुत असल्याचं काहीजण म्हणाले. ट्रोलिंगकडे लक्ष देऊ नका असा सल्ला काहीजणांनी या जोडप्याला दिला.

"ट्रोलिंग करणाऱ्यांना आम्ही ओळखतही नव्हतो. लोक आमच्यावर तुटून पडले होते. आम्हाला पाठिंबा देणाऱ्यांनाही आम्ही ओळखत नाही. मात्र त्यांच्या शब्दांमुळे आम्हाला आधार मिळाला".

केवळ अनोळखी ट्रोलर्स नव्हे तर नातेवाईकांच्या खोचक टोमण्यांनाही या जोडगोळीला सामोरं जावं लागलं.

ऋषी आणि लक्ष्मी

"सुरुवातीला फोटोशूटची कल्पना ऐकल्यानंतर आईबाबांना हे पसंत पडलं नाही. परंतु आम्ही त्यांना समजावलं. त्यांनी होकार दिला. नातेवाईकांनी मात्र आम्ही पाश्चिमात्य गोष्टी रुढ करत असल्याचं...


ए रेवती

ए. रेवती यांचं नाव कोलंबिया विद्यापीठाच्या ग्रंथालयात मोठ्या अभिमानानं झळकताना दिसतंय, तेही माया अँजेलो, टोनी मॉरिसन, मर्मन सिल्को आणि शेंझ या नामवंत लेखिकांच्या सोबत.

कोलंबिया विद्यापीठातल्या बटलर लायब्ररीच्या प्रवेशद्वारावर अॅरिस्टॉटल, प्लेटो, होमर, डेमोस्थेनेस आणि सिसेरो यांसारख्या आठ साहित्यिकांची नावं आहेत. या यादीत स्त्री लेखिकांची नावंही समाविष्ट करावी, यासाठी विद्यार्थ्यांनी आंदोलनही केलं होतं.

1989 मध्ये तर विद्यार्थ्यांनी स्वत:च बटलर लायब्ररीच्या प्रवेशद्वारावर स्त्री लेखिकांची नावं लिहिली आणि तीही पुरुष लेखकांच्या नावांच्या वरील बाजूस. मात्र काही दिवसांनी स्त्री लेखिकांची नावं काढून टाकण्यात आली.

त्यानंतर सुमारे 30 वर्षांनी स्त्री हक्कांसाठीच्या लढ्याच्या स्मरणार्थ जागतिक स्तरावर नावाजलेल्या आणि महत्त्व प्राप्त झालेल्या स्त्री लेखिकांच्या नावांची यादी असलेलं बॅनर बटलर लायब्ररीच्या प्रवेशद्वारावर लावण्यात आली.

या बॅनरवर एक नाव होतं तमिळनाडूमधील ट्रान्सवुमन ए. रेवती यांचं. बीबीसीनं ए. रेवती यांच्याशी संवाद साधला आणि त्यांचा प्रवास जाणून घेतला.

कोण आहेत रेवथी?

तम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िळनाडूच्या नमक्कल जिल्ह्यात ए. रेवती यांचा जन्म झाला. मुलगा म्हणून त्यांचं नाव दुराईसामी ठेवण्यात आलं. मात्र, पाचव्या इयत्तेत असताना रेवती यांना त्यांच्यातील लैंगिक बदलाची जाणीव झाली. त्यानंतर त्यांना अनेक संकटांना सामोरं जावं लागलं. शेजारी-पाजारी किंवा शाळेतही त्यांना अनेकजण चिडवू लागले. आई-वडील आणि भावाकडून रेवती यांना त्रास सहन करावा लागला.

त्यानंतर रेवती यांनी कुटुंबीयांना सोडलं आणि दिल्ली, मुंबई अशा ठिकाणी त्या भटकत राहिल्या. आजूबाजूच्या लोकांनी, समाजाने त्यांच्यासमोर अडचणी निर्माण केल्या. तृतीयपंथीयांना सामोरं जावं लागणाऱ्या सर्व अडचणींना रेवती सामोऱ्या गेल्या.

त्यानंतर 1999 साली रेवती यांनी बंगळुरूमधील संगमा संस्थेशी जोडल्या गेल्या.

"तुम्हाला आता जी रेवती दिसतेय, ती संगमा लायब्ररीनं तयार केलीय. मी कुणी मोठी साहित्यिक नाहीय. किंबहुना, माझं जास्त वाचनही नाहीय. भाषेबद्दल माझ्या मनात एक भीती आहे. समाजानं अनेक गोष्टी पवित्र करून ठेवल्या आहेत, भाषेलाही त्या पवित्र गोष्टींमध्ये नेऊन ठेवलंय. कुठल्याही पवित्र म्हणवल्या जाणाऱ्या गोष्टींना सामोरं जायला मला भीती वाटत होती." असं ए. रेवती सांगतात.

"संगमाच्या लायब्ररीनं मला वाचनातून अफाट अनुभव दिला. मी तिथं अनेक पुस्तकं वाचली. त्यामुळं माझ्या मनात काही प्रश्न उपस्थित झाले. तृतीयपंथीय लोकांचं दु:ख मांडणारी तिथं अनेक इंग्रजी पुस्तकं होती. पण त्या पुस्तकांमध्ये भारतीय दृष्टिकोनातून मांडणी नव्हती. हीच गोष्ट मला पुस्तक लिहिण्यास प्रोत्साहन देणारी ठरली. मात्र तरीही मला संकोच वाटत होताच. त्यानंतर बामा या लेखिकेनं मला लिहिण्यासाठी प्रोत्साहन दिलं, विश्वास दिला आणि पुस्तक लिहिण्यास सांगितलं," असं सांगत ए. रेवती आपल्या आठवणींना उजाळा देतात.

पहिलं पुस्तक

रेवती यांनी 2004 साली 'उनरवुम उरूवमम' हे पहिलं पुस्तक लिहिलं. ट्रान्सवुमन व्यक्तीनं ट्रान्सवुमनवर लिहिलेलं हे भारतातील पहिलं पुस्तक ठरलं. ट्रान्सवुमनच्या आयुष्याबद्दल तसंच समाज ट्रान्सवुमनकडे कोणत्या दृष्टिकोनातून पाहतो, अशा या पुस्तकामुळं चर्चा होऊ लागल्या. या पुस्तकाला अनेक पुरस्कारही मिळाले.

रेवती सांगतात. "मी एक पुस्तक लिहिलं असलं तरी मला माझ्या भाषेबद्दल आणि साहित्यिक मूल्यांबद्दल संकोच वाटत होता. त्याचवेळी पेंग्विन पब्लिकेशन्सनं 'उनरवुम उरूवमम' पुस्तकाच्या इंग्रजी अनुवादासाठी माझ्याकडे परवानगी मागितली. यामुळं मला...


ए. राजांवरील आरोपांवर कोर्टाने काय म्हटलं?

"ए. राजांविरोधात सीबीआय कोणताही ठोस पुरावा गोळा करू शकलं नाही. सीबीआयने सादर केलेल्या पुराव्यांवरून, ए. राजांनी भ्रष्टाचार केला किंवा कट रचला हे सिद्ध होत नाही," असा निकाल न्यायाधीश सैनी यांनी दिला.

सीबीआयच्या आरोपपत्रानुसार ए. राजा हे या घोटाळ्यातील मुख्य आरोपी होते. काही ठराविक कंपन्यांना फायदा करून देण्यासाठी ए. राजा यांनी नियम वळवले आणि या संपूर्ण प्रक्रियेत आपल्या पदाचा गैरवापर केला, असा ठपका त्यांच्यावर ठेवण्यात आला होता.

1. पुराव्याअभावी फेटाळले आरोप

2G स्पेक्ट्रमचे लिलाव न करता जी कंपनी पहिल्यांदा अर्ज करेल त्या कंपनीला ते विकले गेले हा मुख्य आरोप सीबीआयच्या आरोपपत्रात करण्यात आला होता.

2 जी घोटाळ्यामध्ये ए. राजा हे प्रमुख आरोपी होते.

तत्कालीन दूरसंचार मंत्री ए राजा यांनी ट्राय, कायदा मंत्रालय आणि अर्थ मंत्रालयाच्या सूचनांकडे दुर्लक्ष करून निविदा न मागवता हे लिलाव केले आणि अर्ज भरण्याची शेवटची तारीख आयत्यावेळी बदलली, असंही सीबीआयनं म्हटलं होतं. पण हे सर्व आरोप कोर्टाने फेटाळून लावले.

"आरोपींनी नियम बदलले किंवा त्यांचं उल्लंघ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

न केलं हे सीबीआयला सिद्ध करता आलेलं नाही. सीबीआयने सादर केलेल्या पुराव्यांवरून कलायनार टीव्हीला 200 कोटी रुपयांची रक्कम लाच म्हणून दिली गेली हेसुद्धा सिद्ध होत नाही," असं न्यायाधीश सैनी यांनी म्हटलं.

सीबीआयच्या तपासावर नाराजी व्यक्त करत न्यायाधीश सैनी यांनी सीबीआय तपासावरही ताशेरे ओढले.

2. सीबीआयवर ताशेरे

ते म्हणतात, "गेली सात वर्षं मी या खटल्यावर काम करत आहे. गेल्या 7 वर्षांत कोणीही कोर्टापुढे ठोस पुरावे मांडले नाहीत किंवा त्यांना मांडता आले नाहीत. यावरून ही गोष्ट सिद्ध होते की सीबीआयचा तपास हा लोकांनी बनवलेलं मत, अफवा आणि अंदाज यांच्यावर आधारित होता, वस्तुस्थितीवर आधारित नव्हता. अशा गोष्टींना न्यायव्यवस्थेत स्थान नाही"

 "सीबीआयने दाखल केलेल्या आरोपपत्रात अधिकृत कागदपत्रातली अपुरी माहिती दिली गेली. ही माहिती कोर्टापुढे सादर केलेल्या पुराव्यांशी विसंगत होती. तपासामध्ये सीबीआयने साक्षीदारांचे तोंडी जबाब नोंदवले होते. पण कोर्टापुढे साक्षीदारांनी वेगळे जबाब नोंदवले आहेत त्यामुळे सीबीआयचे जबाब ग्राह्य धरता येणार नाहीत," असंही न्यायाधीशांनी म्हटलं.

3. अपुरी माहिती ?

सीबीआयने आपल्या तपासात जे पुरावे गोळा केले किंवा जी कागदपत्रं गोळा केली ती चुकीची असल्याचं कोर्टाचं मत आहे. "पुरावे म्हणून कोर्टापुढे सादर केलेली कागदपत्रं वस्तुस्थितीला धरून नव्हती.

2G खटल्यामध्ये कोर्टाने सीबीआयवर ताशेरे ओढले आहेत.

काही जणांनी या प्रकरणातील ठराविक गोष्टी मोठ्या करून सांगितल्या आणि त्यामुळे या प्रकरणाला अजस्त्र स्वरूप आलं" असंही कोर्टानं म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?


ए. सी.च्या शोधामुळं आतील तापमान नियंत्रणात आणता आलं.

किती सोयीचं होईल ना? कुठलाच दुष्काळ नाही, पूर नाही, उष्णतेची लाट नाही किंवा रस्त्यावर साचलेला बर्फ नाही. वाळवंटात पाऊस आणता येईल, पीकं कधीही नष्ट होणार नाही.

मनुष्यानं तशी बरीच प्रगती केली आहे, पण हवामानावर अजूनही ताबा मिळवता आला नाही आहे. ते कधी जमणारही का? कुणास ठाऊक.

पण घरातलं हवामान मात्र नक्कीच नियंत्रणात आणणं शक्य झालं आहे, ते एअर कंडिशनर, अर्थात एसी मुळं.

एसीच्या शोधानंतर बरेच अपेक्षित आणि काही अनपेक्षित बदलही झाले. घरातील हवामान नियंत्रणात आणण्यासाठी झालेल्या शोधांचा प्रवास मात्र रंजकच असा आहे.

आदीम काळात माणसाने आग लावण्याची कला अवगत केल्यानंतर स्वतःला उबदार ठेवणं शक्य झालं. पण कडक उन्हाळ्यात वातावरण थंड कसं करायचं, हे मोठं आव्हानच होतं.

जागतिक अर्थव्यवस्थेवर प्रभाव टाकणाऱ्या संशोधनात ए. सी. चा समावेश करावा लागतो.

रोमन सम्राट एल्गाबुलूस यांनी गुलाम पाठवून पर्वतातून बर्फ आणला होता. हा बर्फ बागेत ठेवला जायचा, ज्यावरून वाहणारी हवा राजमहालात थंडावा घेऊन जायची. पण हा काही सर्वत्र वापरता येईल, असा उपाय नव्हता.

19 व्या श... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तकापर्यंत तरी परिस्थिती अशीच होती.

आर्द्रता कमी कशी करायची?

बोस्टनचे व्यापारी फेड्रीक ट्युडर यांनी न्यू इंग्लंडमधून बर्फाच्या लाद्या लाकडाच्या भुश्यात घालून उष्ण प्रदेशात नेण्यास सुरुवात केली.

1902 मध्ये हवा वातानुकूलित करण्यास सुरुवात झाली, पण याचा माणसांच्या सुखसोईंशी काही संबंध नव्हता.

बोस्टन येथील व्यापारी फेड्रीक ट्युडर यांनी न्यू इंग्लंडमधून लाकडाच्या भुश्यात घालून बर्फाच्या लाद्या उष्म प्रदेशात नेण्यास सुरुवात केली.

न्यूयॉर्कची सॅकेट अँड विल्हेम्स लिथोग्राफींग आणि प्रिंटींग कंपनी आर्द्रतेनं त्रासली होती. एकाच कागदावर चार रंग एकेक करून छापले जायचे, आणि मध्येच आर्द्रता बदलली की शाई पसरायची, ज्यानं छपाई बिघडायची.

मग बफेलो फोर्ज कंपनीकडे प्रेसमधली आर्द्रता नियंत्रणात ठेवण्यासाठी एक यंत्रणा तयार करण्याची जबाबदारी सोपवण्यात आली. तिथले इंजिनियर विलिस कॅरिअर यांनी मग कंप्रेस्ड अमोनिया भरलेल्या पाईपच्या कॉईल भोवती हवा फिरवण्याची योजना केली. प्रेसमधली आर्द्रता 55 टक्के ठेवण्यात यश आलं.

पुढे जाऊन या कंपनीनं हे तंत्रज्ञान जिलेट रेझर, पीठाच्या गिरण्यांसारख्या अन्य कंपन्यांनाही दिलं.

तेव्हा औद्योगिक कंपन्यांना निर्मितीत असलेल्या वस्तूंना आर्द्रतेपासून वाचवायला हे तंत्रज्ञान फारच उपयोगी होतं. पण कर्मचाऱ्यांसाठीही ते वातानुकूलित ठिकाण सोयीचं झालं.

सॅकेट आणि विलहेल्मस या कंपनीने आर्द्रतेवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी तंत्रज्ञान विकसित करण्याची जबाबदारी एका कंपनीकडे दिली होती.

एसीनं उद्योग वाढले

मानवी सुखसोईसाठी हे तंत्रज्ञान वापरण्याचे प्रयत्न मग कॅरिअर यांनी सुरू केले. त्या काळात उन्हाळ्यात थिएटर बंदच ठेवावी लागायची.

1880 मध्ये न्यूयॉर्कच्या मॅडीसन स्क्वेअर थिएटरमध्ये आठ फूट उंचीच्या पंख्याद्वारे बर्फावरून प्रेक्षकांवर थंड हवा सोडली जायची. यासाठी दररोज चार टन बर्फ लागत होता.

पण ही हवा ओलसर आणि धुळीनं भरलेली असायची. शिवाय, त्या काळात सरोवरांचं प्रदूषण होऊ लागल्याने त्या पाण्याचा बर्फ विरघळून दुर्गंध यायचा.

या सर्वांशी तुलना करता कॅरिअर यांचे 'वेदरमेकर' जास्त सोईस्कर होतं.

कॅरीअर यांनी या तंत्रज्ञानाची क्षमता ओळखली होती.

1920 मध्ये एका थिएटरमध्ये प्रेक्षकांनी प्रथमच गारवा अनुभवला. सिनेमाच्या बरोबरीनंच हा थंडावा महत्त्वाचा ठरू लागला. हॉलीवूडच्या समर ब्लॉकबस्टरमध्ये अशा प्रकारे कॅरीअरची मोठा वाटा होता....


एअरटेलच्या मोबाईल अॅपच्या API (Application Programme Interface) मध्ये आढळलेल्या या त्रुटीमुळे हॅकर्स भारतातील सर्व एअरटेल सबक्राइबर्सची माहिती चोरु शकतात, तेही केवळ मोबाईल नंबरवरुन.

हे हॅकर्स या बगद्वारे ग्राहकाचं नाव, लिंग, ई-मेल, जन्मतारिख, पत्ता, सबस्क्रीप्शन माहिती आणि IMEI क्रमांक अशी संवेदनशील माहिती मिळवू शकतात.

एहराज अहमद या स्वतंत्र सिक्युरिटी संशोधकाला सर्वप्रथम ही त्रुटी आढळली. "ही त्रुटी शोधून काढण्यासाठी मला फक्त 15 मिनिटं लागली," असं त्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

बीबीसीने हे बग एअरटेलच्या लक्षात आणून दिल्यावर त्यांनी ते ताबडतोब दुरुस्त केलं. एअरटेलच्या एका प्रवक्त्याने बीबीसीला सांगितलं की, "आमच्या टेस्टिंगमध्ये APIमध्ये तांत्रिक त्रुटी असल्याचं लक्षात आलं. त्यानंतर आम्ही ती त्रुटी दूर केली."

"एअरटेलचा डिजिटल प्लॅटफॉर्म अत्यंत सुरक्षित आहे. ग्राहकांची गोपनीयता आमच्यासाठी खूप महत्त्वाची आहे आणि आम्ही आमच्या डिजिटल प्लॅटफॉर्मची सुरक्षितता कायम ठेवण्यासाठी कटिबद्ध आहोत," त्या प्रवक्त्याने पुढे सांगितलं.

हे किती गंभीर आहे?

केवळ एका क्लिकवरून एअरटेल ग्राहकांची खासगी माहिती... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कशी हॅक करता येते, याचं प्रात्यक्षिक अहमद यांनी आम्हाला करून दाखवलं. फक्त फोन नंबरच्या माध्यमातून हॅकर्स कशापद्धतीने एअरटेलच्या सर्व ग्राहकांची खासगी आणि संवेदनशील माहिती मिळवू शकतात, हे त्यांनी सांगितलं.

इथे हे सांगणं गरजेचं आहे की तो डेटा पब्लिक डोमेनवर उपलब्ध नाही आणि अहमद यांनी एअरटेलचं सिस्टिम स्कॅन केल्यानंतर त्यांना ती माहिती मिळाली.

ही देशातली आतापर्यंतची सर्वात मोठी सुरक्षाविषयक त्रुटी ठरू शकते. टेलिकॉम रेग्युलेटरी अथॉरिटी ऑफ इंडियाच्या (TRAI) अहवालानुसार 2019च्या सप्टेंबर महिन्याअखेरपर्यंत एअरटेलचे देशात जवळपास 32.5 कोटी अॅक्टिव्ह सबस्क्रायबर्स आहेत. त्यांच्यापुढे व्होडाफोन-आयडिया (37.2 कोटी) आणि जिओ (35.5 कोटी) या दोन मोठ्या टेलिकॉम कंपन्या आहेत.

याचवर्षी ऑक्टोबरमध्ये 'Just Dial' या सर्च सर्व्हिसच्या APIमध्येदेखील दोष आढळला होता. या सेवा कंपनीचे ग्राहक असलेल्या 15.6 कोटी लोकांना त्याचा फटका बसला असता. जस्ट डायलने हा बग असल्याचं आणि हॅकरकडून त्याचा दुरुपयोग होण्याची शक्यता होती, हे मान्य केलं.

डेटा किती असुरक्षित आहे?

कुठल्याही ग्राहकासाठी त्याच्या मोबाईलचा इंटरनॅशनल मोबाईल इक्विपमेंट आयडेंटीटी (IMEI) क्रमांक फार महत्त्वाचा असतो. प्रत्येक मोबाईल हँडसेटसाठीचा हा एक स्वतंत्र आणि एकमेवाद्वितीय असा क्रमांक असतो.

सायबर लॉ एक्स्पर्ट पवन दुग्गल सांगतात, "जर माझा IMEI क्रमांक उपलब्ध असेल तर तो टॅग केला जाऊ शकतो, माझ्या मोबाईलमध्ये हेरगिरी करणारे मालवेअर इन्स्टॉल केले जाऊ शकतात. इतकंच नाही तर रॅनसमवेअरही टाकला जाऊ शकतो, ज्याद्वारे हॅकर्स माझ्याकडून काही माहिती किंवा पैसे उकळू शकतात.

"ही काही साधीसुधी माहिती नसते. ही तुमचा संपूर्ण तपशील देणारी माहिती आहे. मी याक्षणी कुठे आहे, ही माहिती मिळवण्यासाठी देखील याचा वापर केला जाऊ शकतो," ते सांगतात.

IMEI क्रमांकासोबतच खासगी ई-मेल अॅड्रेसेस, फोन नंबर्स आणि जन्मतारीखही महत्त्वाची माहिती ठरू शकते. त्याचा वापर खासगी सोशल मीडिया आणि प्रोफेशनल अकाउंट्स हॅक करण्यासाठीही केला जाऊ शकतो.

कायदा काय म्हणतो?

डेटा सुरक्षेसाठी भारतात ठोस असे कायदे नाहीत. मात्र, युरोपीय महासंघाच्या जनरल डेटा प्रोटेक्शन रेग्युलेशनच्या (GDPR) धर्तीवर केंद्र सरकारने 2018 साली खासगी डेटा सुरक्षा विधेयकाचा (Personal Data Protection Bill)  मसुदा तयार केला आहे. या विधेयकात सरकारी किंवा खासगी...


एअरबस कंपनीचं ए380 विमान कधीच किफायतशीर ठरलं नाही.

एअरबस कंपनीने ए380 या जंबोजेट विमानाला ताफ्यातून हद्दपार करणार असल्याची घोषणा काही दिवसांपूर्वी केली. या विमानाच्या आगमनावेळी त्याच्या अजस्त्र आकाराची आणि प्रवासी वाहून नेण्याच्या अद्भुत क्षमतेची प्रचंड चर्चा झाली होती. मात्र हे विमान आता रद्दबातल होणार या बातमीने फारसं कोणालाच आश्चर्य वाटलं नाही. किंबहुना औपचारिक घोषणा एवढंच बाकी राहिलं होतं.

ऑक्टोबर 2007मध्ये युरोपियन कंपनीने या भव्य विमानाची निर्मिती केली. मात्र सेवेतल्या पहिल्या दिवसापासून ए380ची स्पर्धा अनेक व्यवहार्य आकाराच्या विमानांशी आहे. ए380चा जेवढा आकार आहे तेवढा नफा या विमानाने कंपनीला कधीच मिळवून दिला नाही.

या विमानाच्या निर्मितीप्रक्रियेसाठी एअरबस कंपनीने 25 बिलिअन डॉलर्स एवढी प्रचंड रक्कम खर्च केली आहे. ए380च्या निर्मितीचा एअरबसने घाट घातला तेव्हा बहुतांश कंपन्यांनी पाठिंबा व्यक्त केला होता. मात्र हे विमान कधीच फायद्याचं ठरू शकलं नाही.

मात्र बहुचर्चित आणि बहुप्रतिष्ठित अनेक कंपन्या आपल्या महत्वाकांक्षी प्रकल्प तसंच प्रॉडक्टबाबतीत अपयशी ठरल्या आहेत.

पेप्सी ब्ल्यू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कोल्डड्रिंक क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी पेप्सीने 2002मध्ये पेप्सी ब्ल्यू हे नवीन कोल्डड्रिंक लाँच केलं. एरव्ही पेप्सी म्हटलं की चॉकलेटी-किरमिजी रंगाचं कोल्डड्रिंक डोळ्यासमोर येतं. या प्रतिमेला बाजूला ठेवत पेप्सीने निळ्याशार रंगाचं ब्ल्यू पेप्सी बाजारात आणली.

या नव्याकोऱ्या ब्रँडच्या प्रमोशनसाठी पेप्सीने पॉप सिंगर ब्रिटनी स्पीअर्सला निवडलं. युवा वर्गाला आकर्षित करण्यासाठी ब्रिटनीला निवडण्यात आलं होतं. मात्र तरीही हा ब्रँड मनावर ठसला नाही. याची काही कारणं होती. पेप्सी ब्ल्यू या रंगाच्या ब्रँडिंगसाठी ब्ल्यू 1 रंग निवडण्यात आला. काही देशांमध्ये या रंगावर बंदी आहे.

अमेरिकेत मोठ्या प्रमाणावर विक्री घटल्याने पेप्सी ब्ल्यूचं वितरण बंद करण्यात आलं. इंडोनेशिया आणि फिलीपिन्समध्ये मात्र पेप्सी ब्ल्यू अजूनही मिळू शकते

गॅलक्सी नोट 7 (सॅमसंग)

ऑगस्ट 2016 मध्ये हा फोन मार्केटमध्ये लाँच झाला. मात्र सुरक्षेसंदर्भात कारणांमुळे सॅमसंगचा हा फोन अडचणीत सापडला.  नोट 7 फोन अचानकच तापून स्फोट होण्याचा प्रकार घडू लागले. अमेरिकेत विमान प्रवासात एका व्यक्तीला असा अनुभव आला. त्यानंतर चित्रच बदललं. 2.5 मिलिअन फोन्स सॅमसंग कंपनीने परत बोलावले.

हे सगळे फोन सुरक्षित असल्याचा दावा सॅमसंग कंपनीने केला. मात्र या फोन्समधली बॅटरी अतिरिक्त तापत असल्याची चर्चा मार्केटमध्ये होती. त्यानंतर सॅमसंगने या सीरिजचे फोन रद्दबातल केले.

मायक्रोसॉफ्ट झून

आयपॉडने दणका उडवल्यानंतर मायक्रोसॉफ्टने पोर्टेबल म्युझिक प्लेयर क्षेत्रात मुसंडी मारायचं ठरवलं. दुसऱ्या डिव्हाईसबरोबर  वायरलेस पद्धतीने गाणी शेअर करण्याची सुविधा आयपॉडमध्ये नव्हती.

झूनने नेमकं हेच हेरलं आणि त्यानुसार डिव्हाईस तयार केलं. पण झूनच्या लाँचनंतर आयपॉडच्या लोकप्रियतेत तसूभरही घट झाली नाही. 2011मध्ये मायक्रोसॉफ्टने झूनचा नाद सोडला.

सेगवे

सायकलसारखं दिसणारं सेगवे संकल्पनेला अनेकांनी क्रांतिकारी वगैरे संबोधलं. 2001 मध्ये हा प्रकार मार्केटमध्ये लाँच झाला. अमेरिकेत टीव्हीवरून याचं लाँचिंग दाखवण्यात आलं.

आठवड्याला 10,000 सेगवेची विक्री अशी आशा निर्मात्यांना होती. मात्र त्यांना प्रखर वास्तवाला सामोरं जावं लागलं. सात वर्षात जेमतेम 30,000 सेगवेंची विक्री झाली.

प्रचंड किंमत आणि अपेक्षाभंग ही त्यामागची कारणं. सध्याच्या घडीला सुरक्षायंत्रणा आणि आपात्कालीन नियंत्रण विभागातली माणसं सेगवेचा...


एएनआय या वृत्तसंस्थेनं हे वृत्त दिलं आहे. मेधा पाटकर, बुटा सिंग, योगेंद्र यादव यांच्यासह इतर नेत्यांची त्यात नावं आहेत.

दिल्ली पोलिसांच्या एफआयआरमध्ये शेतकरी नेते दर्शन पाल, राजिंदर सिंह, बलबीर सिंह राजेवाल, बूटा सिंह बुर्जगिल, जोगिंदर सिंह उग्रा यांची नावं आहेत. एफआयआरमध्ये भारतीय किसान युनियनचे प्रवक्ते राकेश टिकैत यांचंही नाव आहे.

या एफआयआरमध्ये कलम 307 (हत्येचा प्रयत्न), 353 (सरकारी कामात बाधा आणणं) अशा गंभीर कलमांचा समावेश आहे.

किसान युनिअनचे नेते राकेश टिकैत यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत दिल्ली पोलिसांवर आरोप केले आहेत. त्यांनी हिंसेला दिल्ली पोलिसांना जबाबदार ठरवलं आहे.

राष्ट्रीय किसान मजदूर संघटनेनं या आंदोलनातून माघार घेतली आहे. त्याचे प्रमुख नेते व्ही. एम. सिह यांनी आंदोलन वेगळ्या दिशेला जात असल्याचं म्हणत स्वतःला आंदोलनातून काढता पाय घेतला आहे. तर  तिकडे पोलिसांनी 200 आंदोलनकर्त्यांची धरपकड केली आहे.

काँग्रेसने शेतकरी आंदोलनातील हिंसाचाराच्या मुद्द्यावरून गृहमंत्री अमित शहा यांच्या राजिनाम्याची मागणी केली आहे.

शेतकरी आंदोलनाच्याआडून झालेल्या हिंसाचाराला गृहमंत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्री अमित शहा जबाबदार आहेत. त्यांना एक क्षणही आपल्या पदावर राहण्याचा अधिकार नाही. त्यांचा राजिनामा घेतला पाहिजे, असं काँग्रेस प्रवक्ते रणदीप सिंह सुरजेवाला यांनी म्हटलं आहे.

ट्रॅक्टर रॅलीत हिंसाचार करणाऱ्या 200 लोकांना पकडलं

प्रजासत्ताक दिनी ट्रॅक्टर परेडदरम्यान हिंसाचारप्रकरणी पोलिसांनी जवळपास 200 कथित आंदोलनकर्त्यांना अटक केली. मंगळवारी दिल्ली शहरात शेतकरी आंदोलनादरम्यान हिंसाचार झाला होता.

हजारो शेतकरी आणि पोलीस यांच्यादरम्यान दिल्लीच्या विविध सीमा भागात संघर्ष पाहायला मिळाला होता. त्यानंतर आंदोलक दिल्ली शहरात शिरले.

पोलीस आणि आंदोनकर्ते यांच्यात दिल्लीतील आयटीओ, अक्षरधाम आणि लाल किल्लासहित अन्य ठिकाणी संघर्ष झाला.

दिल्ली पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या घटनांमध्ये 300 पोलीस जखमी झाले. एका आंदोलनकर्त्याचा यामध्ये मृत्यूही झाला.

ज्या लोकांना अटक केली आहे, त्यांच्यावर दंगल घडवून आणणे, सार्वजनिक मालमत्तेचं नुकसान करणे आणि पोलीस कर्मचाऱ्यांवर हल्ला करणे हे गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत अशी माहिती दिल्ली पोलिसांनी दिली आहे.

इंडियन एक्स्प्रेसने दिलेल्या बातमीनुसार, पोलीस अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने दिलेल्या बातमीत, ओळख पटवून पोलीस अटक करत आहेत. लाल किल्ला, आयटीओ आणि नांगलोईसह अन्य ठिकाणी सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचं फुटेज पाहून लोकांची ओळख पटवली जात आहे.

केंद्र सरकारने दिल्लीत पॅरामिलिटरी जवानांच्या 15 तुकड्या तैनात केल्या आहेत. जेणेकरून कडेकोट सुरक्षा असेल.

रॅलीदरम्यान झालेल्या हिंसाचाराकरता शेतकरी नेत्यांनी समाजकंटकाना दोषी ठरवलं आहे. राष्ट्रीय किसान मजदूर संघटनेचे वी.एम सिंह यांनी शेतकरी आंदोलनापासून वेगळं झाल्याचं म्हटलं आहे.

एएनआय वृत्तसंस्थेने पोलीस अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने दिलेल्या वृत्तानुसार, दिल्ली पोलिसांच्या एफआयआरमध्ये शेतकरी नेते दर्शन पाल, राजिंदर सिंह, बलबीर सिंह राजेवाल, बूटा सिंह बुर्जगिल, जोगिंदर सिंह उग्रा यांची नावं आहेत. एफआयआरमध्ये भारतीय किसान युनियनचे प्रवक्ते राकेश टिकैत यांचंही नाव आहे.

या एफआयआरमध्ये कलम 307 (हत्येचा प्रयत्न), 353 (सरकारी कामात बाधा आणणं) अशा गंभीर कलमांचा समावेश आहे.

किसान युनिअनचे नेते राकेश टिकैत यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत दिल्ली पोलिसांवर आरोप केले आहेत. त्यांनी हिंसेला दिल्ली पोलिसांना जबाबदार ठरवलं आहे.

"पोलिसांनी आम्हाला ठरवून दिलेला...


एएनआय वृत्तसंस्थेशी बोलताना स्थानिक नागरिक सांगतात, "त्यांनी कोरोना साथीच्या वेळेस अनेक लोकांना मदत केली. त्यांचं मंदिर आम्ही बांधलं याचा अभिमान वाटतो."

देशभरात लॉकडाऊन जाहीर झाल्यानंतर अनेकांनी गरजूंना विविध मार्गांनी मदतीचा हात पुढे केला. पण सर्वाधिक चर्चा झाली ती अभिनेता सोनू सूद यानं केलेल्या मदतकार्याची.

सिनेमातला व्हिलन ते रिअल लाईफमधला हिरो या शब्दात सोनूचं कौतुक झालं. सरकारकडून वाहतुकीसाठी रेल्वे सुरू झाली नव्हती, तेव्हाही सोनू सूद मजुरांना घरी पाठवण्यासाठी बसचं नियोजन करत होता.

सोनूचे 'फिल्मी' करिअर

सोनू सूदने हिंदी, इंग्रजी, तेलगू, तामिळ, कन्नड, पंजाबी आणि चीनी सिनोमात काम केलं आहे. 1999 साली 'कल्लाझागर' या तामिळ सिनेमापासून त्याने आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली.

सोनू सूद मुळचा पंजाबचा असून गेल्या काही वर्षांपासून तो मुंबईत राहतोय. त्याच्या वडिलांचा व्यवसाय असून आई प्राध्यापिका होती. सोनूने नागपूरच्या इंजिनिअरींग महाविद्यालयातून पदवीचं शिक्षण पूर्ण केलं. त्यांनतर सोनूने मॉडेलिंग आणि सिनेमात काम करण्यासाठी मुंबई गाठली.

मुंबईत काम मिळवण्यासाठी संघर्ष सुरू झाला. त्यावेळी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नोकरी करून सोनू सिनेमात संधी मिळवण्यासाठी धडपड करत होता. पण पहिली संधी सोनूला एका जाहिरातीसाठी दिल्लीत मिळाली. त्यानंतर त्याने तामिळ सिनेमात एक भूमिका केली.

त्यानंतर त्याने तामिळ, तेलगू, कन्नड या सिनेमांमध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यासाठी या भाषा त्याला शिकाव्या लागल्या. 2002 साली 'शहिद-ए-आझम' या हिंदी सिनेमातून सोनूने बॉलीवूडमध्ये पदार्पण केलं. त्यानंतर युवा,आशिक बनाया आपने, शूट आऊट अॅट वडाला, जोधा अकबर, दबंग, हॅप्पी न्यू ईयर, पलटन, आर राजकुमार अशा काही हिंदी सिनेमांमध्ये काम केलं.

चिनी सिनेमात काम

सोनू सूदने चिनी भाषेतल्या सिनेमातही काम केलं आहे. 2017 मध्ये 'कुंग फू योगा' या सिनेमात सोनूने अभिनय केला आहे. यासाठी जॅकी चॅनच्या मुलासोबत त्याने चीनमध्ये प्रशिक्षण घेतलं होतं. या सिनेमासाठी सोनूसोबत जॅकी चॅन यांनी भारतातही प्रमोशन केलं होतं.

1996 मध्ये सोनूने त्याची मैत्रीण सोनालीशी लग्न केलं. नागपूरमध्ये शिकत असताना सोनू आणि सोनालीची भेट झाली. त्यांना इशांत आणि अयान अशी दोन मुलं आहेत.

राजकीय वाद

प्रतिकूल परिस्थितीमध्येही शेकडो मजुरांना घरी पोहचवल्यामुळे सोनू सूदच्या मदतकार्यामागे राजकीय हेतू असल्याचा आरोप करण्यात येत होता.

सोनू सूद निवडणुकीत भाजपचा स्टार प्रचारक म्हणून दिसेल असा टोला शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी लगावला होता.

'सामना' या शिवसेनेच्या मुखपत्रातून संजय राऊत यांनी सोनूच्या मदतकार्यावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. सोनू सूद हा चांगला अभिनेता आहे. तो जे काम करतोय, ते चांगलंच आहे. पण त्यामागे कोणी 'राजकीय दिग्दर्शक' असण्याचीही शक्यता असल्याचं राऊत यांनी म्हटलं. यावरून राजकीय वादाला सुरुवात झालीय.

संजय राऊत यांनी सोनू सूदच्या कामाविषयी घेतलेल्या आक्षेपांबद्दल काँग्रेस नेते संजय निरुपम यांनी पलटवार केला होता. मोठ्या मनानं त्याचं कौतुक करण्यापेक्षा शिवसेना त्याच्यावर टीका करत आहे. स्थलांतरित मजुरांच्या मद्द्यावर आपलं अपयश लपवण्यासाठी इतक्या खालच्या पातळीवर जाण्याची गरज नाही, अशी टीका निरूपम यांनी ट्विटवरून केली होती.

तर मनेसेनेही या वादात उडी घेतलीय. तुम्ही अग्रलेख लिहिण्यापलिकडे काय केलंत? असा प्रश्न मनसे चित्रपट सेनेचे अध्यक्ष अमेय खोपकर यांनी विचारला आहे.

विधान परिषदेतले विरोधी पक्ष नेते प्रविण दरेकर यांनी शिवसेनेची टीका म्हणजे चर्चेत राहण्याचा प्रयत्न असं म्हटलंय.

सोनू सूदनं काही...


एएनआयने दिलेल्या माहितीनुसार, भारत आणि चीन दरम्यान ब्रिगेड कमांडर स्तरावर आज बोलणी होणार आहे. या बोलणी दरम्यान पॅंगॉग लेक जवळ झालेल्या हालचालीचा मुद्दा उचलण्यात येण्याची शक्यता आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

याआधी, भारतातल्या चिनी दूतावासाने म्हटलंय की, भारतीय सैनिकांनी प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषा (LAC) वर वेगवेगळ्या ठिकाणी अवैधरित्या सीमा ओलांडली आहे. तर चिनी सैन्याने चिथावणीखोर पावलं उचलली असल्याचं भारतानं म्हटलं आहे.

चीनच्या दूतावासाने ट्वीट करून याबद्दल माहिती दिली आहे. "चीनने अधिकृतरित्या भारताने आपल्या सैनिकांना सीमारेषेवर नियंत्रणात ठेवावं असं म्हटलंय," अशा आशयाचं ट्वीट त्यांनी केलंय.

त्याबरोबरच चीनच्या दूतावासाने आपल्या वेबसाईटचा एक स्क्रीनशॉटही टाकला आहे ज्यात म्हटलंय की दूतावासाचे प्रवक्ते जी रोंग यांनी भारत-चीन सीमेवरच्या परिस्थितीबद्दल मीडियाला ही माहिती दिली आहे.

त्यांना भारतीय सैनिकांनी पँगाँग त्सो सरोवराच्या दक्षिण किनाऱ्यावर अवैधरित्या घुसखोरी केली आहे का, याबद्दल प्रश्न विचारला गेला होता. याचं उत्तर देताना ते म्हणाले की 31 ऑगस्टला भारतीय सैनिकांनी भारत-चीन दरम्यानच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा सहमती रेषेचं उल्लंघन केलं आहे.

त्यांनी म्हटलं की भारताच्या या कृतीमुळे सीमेवर तणाव वाढला आहे. चीनने भारताला सांगितलंय की सीमाभागात आपल्या सैनिकांवर नियंत्रण ठेवा, चौक्या पहाऱ्यांचा सन्मान करा आणि ज्या सैनिकांनी अवैधरित्या सीमा पार केलीये त्यांना परत बोलवा.

भारतानं त्यावर प्रतिक्रिया देताना चिनी सैनिकांनी चिथावल्याचं म्हटलं आहे.

"काल (31 ऑगस्ट) भारत आणि चिनी सैन्याचे अधिकारी सीमेवरील परिस्थितीबाबत चर्चा करत असतानाच, दुसरीकडे चिनी सैन्याने चिथावणीखोर पावलं उचलली. मात्र, भारतीय सैन्याकडून तातडीनं चिनी सैन्याच्या कारवाईला रोखलं," असं भारतीय सैन्यानं म्हटलं आहे.

दुसरीकडे भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल यांनी उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांची बैठक घेऊन भारत-चीन सीमेवरच्या परिस्थितीचा आढावा घेतला. संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह याबाबतीत आज उच्चस्तरीय बैठक बोलवू शकतात. याआधी, सोमवारी भारताने म्हटलं होतं की चिनी सैनिकांनी पूर्व लडाखच्या सीमेवर झालेल्या सहमती रेषेचं उल्लंघन केलं आहे.

सरकारने म्हटलं होतं की चिनी सैनिकांनी चिथावणीखोर कृती करत सीमेवरची जैसे थी परिस्थिती बदलण्याचा प्रयत्न केला आहे. भारतीय सैन्य संवादातून शांतता प्रस्थापित करण्याच्या बाजूने असलं तरी आपल्या देशाची अखंडता सुरक्षित ठेवण्यासाठी कटिबद्ध आहे.

भारतीय सैन्याचं म्हणणं पीआयबीकडून प्रसिद्ध केलं गेलं आहे. त्यानुसार चिनी सैनिकांनी 29-30 ऑगस्टच्या रात्री अवैधरित्या LAC ओलांडली. तेव्हा झटापटही झाली. मात्र चीनने अशा घुसखोरीचा इन्कार केला आहे.

भारत आणि चीन दरम्यान 3500 किलोमीटर लांब सीमा आहे आणि दोन्ही देशांमध्ये सीमावाद सुरू आहे. या वादावरून दोन्ही देशात 1962 साली युद्धही झालेलं आहे.

याआधीही लडाखच्याच गलवान व्हॅलीमध्ये 15 जूनला दोन देशांमध्ये चकमक झाली होती यात 20 भारतीय सैनिकांचा मृत्यू झाला होता. यानंतर दोन्ही देशांमध्ये चर्चेच्या फेऱ्या होत आहेत पण अजूनही तणाव कायम आहे.

या चकमकीनंतर सैनिकांना मागे घेण्यासाठी दोन्ही देशांमध्ये करार झाले पण चिनी सैनिक अजूनही या भागात आहेत आणि भारताने चीनने पूर्ण सैन्य मागे घेतलं असं म्हटलेलं नाही.

चिनी सैनिक अनेक भागात, विशेषतः पँगाँग-त्सो या भागात ठाण मांडून आहेत.

भारताचं म्हणणं आहे की चिनी सैनिक पूर्व लडाखमधून मागे हटले पाहिजेत. मागच्या आठवड्याच परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ता अनुराग श्रीवास्तव...


एएफपी या वृत्तसंस्थेनुसार जॉन यांनी 14 नोव्हेंबरला या बेटावर जाण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र ते जाऊ शकले नाही. दोन दिवसांनंतर त्यांनी पुन्हा एकदा प्रयत्न केला.

27 वर्षीय मृत व्यक्तीचं नाव जॉन अॅलन चाऊ असून ते मूळ अमेरिकेच्या अॅलाबामाचे रहिवासी होते. ते ख्रिश्चन धर्माच्या प्रसारासाठी अनेकदा अंदमानला जायचे.

18 नोव्हेंबरची ही घटना असल्याचं सांगितलं जातंय. संरक्षित आणि मूळनिवासी सेंटिनेली जमातीची माणसं राहतात, त्या भागात ही हत्या झाली आहे.

अंदमान-निकोबारमध्ये प्रदीर्घ काळ काम केलेले बीबीसीचे फ्रिलान्स पत्रकार सुबीर भौमिक यांनी या प्रकरणाविषयी अधिक माहिती दिली.

या हत्येप्रकरणी सात मच्छिमारांनाही अटक करण्यात आली आहे. त्यांनीच जॉन यांना बेकायदेशीरपणे बेटापर्यंत पोहोचवलं होतं.

स्थानिक मच्छिमारांच्या मदतीने जॉन चार ते पाच वेळा नॉर्थ सेंटिनेल बेटावर गेल्याचं सुबीर भौमिक यांनी सांगितलं.

सेंटिनेली लोकं कोण आहेत?

अंदमानच्या नॉर्थ सेंटिनेल बेटावर राहणारी सेंटिनेली ही एक प्राचीन जमात आहे. सध्या या जमातीची लोकसंख्या फक्त 50 ते 150 माणसं एवढीच आहे.

जॉन कुठल्यातरी मिशनरी संस्थेसाठी काम करा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यचे आणि या जमातीच्या लोकांमध्ये ख्रिश्चन धर्म स्वीकारावा यासाठी अनेकदा तिथे जायचे  अशी माहिती स्थानिक पोलिसांनी दिली आहे.

सुबीर भौमिक यांच्या मते, "आतापर्यंत अटक करण्यात आलेल्यांमध्ये या जमातीचं कुणीही नाही. कारण या लोकांशी संपर्क करायलासुद्धा मनाई आहे. त्यामुळे या जमातीच्या कुणालाही अटक होऊ शकत नाही. हे लोक कुठल्याच प्रकारचं चलनही वापरत नाही."

केंद्र सरकारने 2017 साली अंदमानमधल्या प्राचीन जमातीच्या माणसांचे फोटो किंवा व्हिडियो काढणं बेकायदेशीर घोषित केलं होतं. तसं करणाऱ्याला तीन वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते.

नॉर्थ सेंटिनेल बेट प्रतिबंधित क्षेत्र आहे. कुठलीही सामान्य व्यक्ती सहजासहजी तिथे जाऊ शकत नाही. इतकंच काय भारतीय नागरिकही तिथे जाऊ शकत नाही.

एएफपी या वृत्तसंस्थेनुसार जॉन यांनी 14 नोव्हेंबरला या बेटावर जाण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र ते जाऊ शकले नाही. दोन दिवसांनंतर त्यांनी पुन्हा एकदा प्रयत्न केला.

एएफपीच्या वृत्तानुसार,  'जॉनवर बाणांनी हल्ला करण्यात आला. मात्र तरीही ते बेटावर गेले. सेंटिनेली जमातीची माणसं जॉन यांच्या गळ्यात दोर टाकून त्यांना ओढून घेऊन जात असल्याचं मच्छिमारांनी बघितलं. हे बघून मच्छिमार घाबरले आणि त्यांनी तिथून पळ काढला.'

20 नोव्हेंबरला जॉन यांचा मृतदेह सापडला आणि त्यानंतर पोलिसांनी प्रकरण दाखल करून घेतलं.

सुबीर यांच्या मते सेंटिनेली लोकांनी जॉन यांना ठार का केलं, याचं कारण सांगता येणं कठीण आहे. कारण जॉन याआधीही तिथे गेले होते. त्यामुळे जॉन त्यांच्यासाठी अनोळखी नव्हते, हे तर स्पष्टच आहे.

मात्र त्यांच्यात संवादाची अडचण असू शकते, असा संशय सुबीर व्यक्त करतात. सेंटिनेली लोकांची भाषा इतकी कठीण आहे की खूपच कमी लोकांना ती कळते.

भारतीय उपखंडात राहणाऱ्या या अतिशय छोट्या छोट्या आदिवासी जमातींना भारत सरकारने प्राचीन आणि संरक्षित घोषित केलं आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी गीता पांडे यांनीदेखील सेंटिनेली लोकांबद्दलचा आपला अनुभव कथन केला. 2004 साली हिंदी महासागरात आलेल्या त्सुनामीतही या जमातीचे लोक बचावले होते, अशी माहिती प्रशासनाने त्यावेळी माध्यम प्रतिनिधींना दिल्याचं गीता यांनी सांगितलं.

त्यावेळी नौदलाचं एक हेलिकॉप्टर नॉर्थ सेंटिनेल भागात गस्त घालत होतं. हेलिकॉप्टर थोडं खाली उतरताच या जमातीच्या लोकांनी हेलिकॉप्टरवर बाण सोडायला सुरुवात केली.

या हल्ल्यानंतर पायलटने सांगितलं, "...


एक 3D प्रिंटेड गन

बरोबर आहे तुमचं. पण हे जरा वेगळं प्रकरण आहे.

अमेरिकेत या देशी कट्ट्याप्रमाणेच अद्ययावत बंदूक 3D प्रिंटर तंत्रज्ञानाच्या मदतीने घरच्या घरी बनवणं शक्य झालं आहे. ही प्लास्टिकची बंदूक मेटल डिटेक्टरला चकवू शकते आणि ती कुणीही बनवू शकतं, म्हणून यावर तात्पुरती बंदी घालण्यात आली आहे.

Defense Distributed या बंदूक समर्थक गटाने एक ऑनलाईन सॉफ्टवेअर तयार केलं आहे, ज्याचा वापर करून एका 3D प्रिंटरमधून सहज प्लास्टिकच्या बंदुकी बनवता येतात. या बंदुकींना कुठलाही रजिस्ट्रेशन कोड नसतो, कुठलाही परवाना लागत नाही किंवा कुणीही कोणत्याही चौकशीविना त्या सहज बाळगू शकतात.

दरवर्षी अमेरिकेत 35,000हून अधिक लोक गोळीबारात आपले प्राण गमावतात. त्यातल्या त्यात अशा बंदुका सहज उपलब्ध झाल्या तर शाळा-कॉलेजांमध्ये वेळोवेळी होणाऱ्या गोळीबाराच्या घटनांमध्ये वाढ होऊ शकते, अशी भीती टीकाकारांनी व्यक्त केली आहे.

म्हणून अमेरिकेच्या डिस्ट्रिक्ट ऑफ कोलंबिया आणि इतर आठ राज्यांनी डोनाल्ड ट्रंप सरकारला यावर बंदी घालण्यासाठी याचिका दाखल केली आहे.

सध्या अमेरिकेतले जिल्हा न्यायाधीश रॉबर्ट लॅस्निक यांनी या सॉफ्टवेअरला ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वेबसाईटवरून लगेच काढून टाकण्याचा आदेश Defense Distributed ला दिला आहे.

"अनेक कॉलेजांमध्ये आणि सार्वजनिक ठिकाणी आजकाल 3D प्रिंटर उपलब्ध आहेत. हे सॉफ्टवेअर चुकीच्या हाती लागलं की अनर्थ होईल," अशी भीती न्यायाधीश लॅस्निक यांनी व्यक्त केली.

याप्रकरणी पुढची सुनावणी 10 ऑगस्टला होणार आहे.

काय आहे 3D गन?

3D प्रिंटिंग तंत्रज्ञानाने जगभरात नवनव्या गोष्टी प्लास्टिक आणि काही धातू वितळवून तयार केल्या जात आहेत, जसं की खेळणी, गाड्यांचे पार्ट्स, कृत्रिम मानवी अवयव आणि कुठे तर अख्खी अख्खी घरंसुद्धा.

एका काँप्युटरला 3D प्रिंटर जोडलं की एक विशिष्ट डिझाईननुसार मग हे प्रिंटर प्लास्टिक किंवा धातूचे थरावर थर जमा करतं. हे तंत्रज्ञान सुरुवातीला थोडं खर्चिक आणि वेळखाऊ असलं तरी ते तंतोतंत आणि उत्तम 3D वस्तू आकारास आणू शकतं.

अशा बंदुकीचं डिझाईन ऑनलाईन डाऊनलोड करून अशी 3D प्रिंटरने बंदूक बनवता येऊ शकते

असाच प्रयोग करून Defense Distributedचे संस्थापक कोडी विल्सन यांनी 2013 साली ही बंदूक जगासमोर आणली होती. लिबरेटर नावाची ही बंदूक अख्खी प्लास्टिकची होती, मात्र तिची फायरिंग पिन धातूची होती. या बंदुकीचा नेम अचूक नव्हता, पण ती तेवढीच घातकी होती. पण तिची एक अडचणही होती - तिच्यात एकावेळी एकच गोळी झाडता येई आणि रिलोड करणं वेळखाऊ आणि कठीण होतं.

काही सुरक्षातज्ञांच्या मते, ती मेटर डिटेक्टरमध्ये दिसत नाही, म्हणून तिला 'घोस्ट गन' असं नावही पडलं. 2013 मध्ये काही इस्रायली पत्रकारांनी अशीच एक बंदूक सुरक्षायंत्रणेला चकवून तिथल्या संसदेत नेली होती.

पण काही समर्थकांचा दावा आहे की या बंदुकीत इतकं धातू नक्कीच असेल जेणेकरून ती एअरपोर्टवर असणाऱ्या सर्वसाधारण मेटल डिटेक्टरमध्ये ओळखता येईल. जर या मेटल डिटेक्टरचा अलार्म वाजला नाही, तर अशा बंदुकींना अमेरिकेत बेकायदेशीर ठरवलं जातं.

अमेरिकेतल्या लास वेगासमध्ये काँसर्टदरम्यान गोळीबार झाला.

आता विल्सन यांनी एक असं सॉफ्टवेअर तयार केलंय, ज्याचा वापर करून 3D प्रिंटरद्वारे बंदुकीचे पार्ट्स अॅल्युमिनियममध्ये सहज प्रिंट केले जाऊ शकतात. यासाठी कुठलाही अनुभव किंवा परवानगीची गरज नसते. फक्त एक काँप्युटर आणि एक 3D प्रिंटर.

आधी हे सॉफ्टवेअर 1 ऑगस्टला रिलीज होणार होतं, पण विल्सन यांनी आपल्या वेबसाईटवर हे गेल्या आठवड्यातच प्रसिद्ध केलं. त्यानंतर शुक्रवार ते रविवारदरम्यान हजारपेक्षा जास्त वेळा हे सॉफ्टवेअर डाऊनलोड करण्यात...


एक अत्यंत सिरिअस रुग्ण त्या गाडीत होता. त्याला श्वास घ्यायला त्रास होत असल्याचं दिसत होतं. क्षणात डॉक्टरांनी त्याला तपासलं आणि पुढच्या मोठ्या हॉस्पिटलमध्ये घेऊन जाण्याचा सल्ला दिला. पुढच्या मिनिटाला ती सर्व मंडळी त्या गाडीत बसली आणि पुढे रवाना झाली.

कोव्हिड हॉस्पिटलच्या स्टाफसाठी हे रोजचंच आहे. त्यांना आता त्याचं काही वाटत नाही. त्यातील बहुतेकांनी दोन्ही लशी घेतल्यात त्यामुळेही असेल. पण माझ्यासारख्या माणसासाठी ते चित्र नवच होतं.

एकीकडे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि त्यांचं अख्खं सरकार 'ब्रेक द चेन- ब्रेक द चेन' म्हणत आहेत. त्यासाठी दररोज नवनवे नियम जारी करत आहेत आणि दुसरीकडे मात्र त्याच्या विरुद्ध म्हणजेच 'मेक द चेन'चं चित्र निर्माण होताना दिसत आहे.

माझ्या कुटुंबातील सदस्यांच्या उपचारांसाठी माझं रोजच कोव्हिड रुग्णालयात जाणं होत आहे. पण तिथलं चित्र पाहिलं की मनात भीती निर्माण होते. एका रुग्णाला दाखल करण्यासाठी किमान 3 तरी नातेवाईक त्यांच्या मागे येतच आहेत.

परवा एका आजोबांना रुग्णालयात दाखवण्यासाठी त्याचं संपूर्ण कुटुंब आलं होतं. बरं येणारे सर्वंच नातेवाईक कोव्हिडचे सर्व नियम पाळता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तच असं नाही. कित्येकदा तणावात असलेल्या या नातेवाईकांना आपण एका कोव्हिड झालेल्या किंवा त्याची लक्षण असलेल्या रुग्णाबरोबर आहोत याचं भान नसतं.

प्रतीकात्मक छायाचित्र

बरं नातेवाईकांनी अजिबात येणं गरजेचं नाही का? असं विचारलं तर त्याचं उत्तरसुद्धा नाही असंच आहे. त्याचं कारण एक रुग्ण दाखल झाला आणि त्याची स्थिती गंभीर असेल तर त्याच्यामागे किमान 3 नातेवाईकांना धावपळ करावीच लागते. त्याला कारणंही तशीच आहेत.

1)रेमडिसिवीर शोधणे (थेट रुग्णालयांना त्याचा पुरवठा होत असला तरी तो अपुराच आहे.)

2)           प्लाझ्माची सोय करणे ( त्यासाठी किमान २ डोनर शोधून ते प्लाझ्मा बँकमध्ये घेऊन जावे लागतात.)

3)रुग्णालयात चुकून ऑक्सिजन संपला तर ऑक्सिजन कॉन्सन्ट्रेटर शोधण्यासाठी धावपळ करणे.

4)दररोज लागणारी औषधं आणि इतर गरजेच्या छोट्यामोठ्या गोष्टींची खरेदी करणे.

ही अजिबात न टाळता येणारी कारणं आहेत. आणि यातील प्रत्येक गोष्ट मिळवणे म्हणजे रुग्णांच्या नातेवाईकांनी कसोटीच असते. या कसोटीत पास होण्यासाठी पैसे, वेळ आणि श्रम यांची अचूक मात्रा लागते. पण त्याहून मोठी कसोटी रुग्णालयात काम करणाऱ्या डॉक्टर्स, नर्स आणि इतर स्टाफची असते.

ऑक्सिजनसाठी धावपळ

रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांना सांभाळता सांभाळता त्यांच्या नाकी नऊ आलेले असतात. हा एक स्वतंत्र लेखाचा विषय आहे. तणावात काम करत असलेल्या या मंडळीना कित्येकदा प्रत्येक रुग्णासोबत इतर तपासण्यांसाठी जाणं शक्य होत नाही.

अशावेळी रुग्णांच्या नातेवाईकांना त्यांच्या रुग्णांना घेऊन जाणं भाग असतं. आपण एका कोव्हिड पेशंटबरोबर जात आहेत याची कल्पना असतानासुद्धा अनेकांचा नाईलाज असतो.

रुग्णांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करणारी, त्यांना मदत करणारी, कधीकधी डॉक्टरांची नजर चुकवून आयसीयूत रुग्णांना भेटून येणारी (हो हे खरं आहे) हीच नातेवाईक मंडळी पुढे बाजारात भाजी घ्यायला, किराणा घ्यायला, एटीएमध्ये पैसे काढायला इकडेतिकडे फिरतात.

तरुण नातेवाईक मंडळी तर आपल्याला काहीच होणार नाही या आविर्भावात कधी मास्क न लावताच इतर मित्रमंडळींना भेटतात. नाक्यावर जाऊन मित्रांशी गप्पाटप्पा करतात.

आपण खूप ठिकाणी कोरोनाला एक्सपोज झालो आहोत याचा विचार मनात नसतो किंवा असला तरी त्याचा सिरिअसनेस नसतो.

हॉस्पिटलमधील दृश्य

कोरोनाच्या पहिल्या लाटेच्यावेळी कडक लॉकडाऊन लावण्यात आला होता. तेव्हा पोलिसांच्या भीतीने का होईना लोक नियम पाळत होते....


एक आठवड्यापर्यंत मुलांना रुग्णालयात उपचार घ्यावे लागतील.

मागच्या तीन दिवसांमध्ये अत्यंत नाट्यमय पद्धतीनं एका साहसी आणि जोखीमीच्या बचाव मोहिमेद्वारे या मुलांना अरुंद आणि पाण्याने भरलेल्या गुहेतून बाहेर काढण्यात आलं होतं.

रुग्णालयात उपचार घेणाऱ्या या मुलांची छायाचित्रं आता बाहेर आली आहेत. त्यात काही मुलांनी तोंडाला मास्क लावलेला असून रुग्णालयाचा गाऊनही घातलेला आहे. त्यातील एक मुलगा कॅमेऱ्यासाठी व्हिक्ट्री साइन दाखवतानाही आपण पाहू शकतो.

सूत्रांनी या रेस्क्यू ऑपरेशनमध्ये सहभागी लोकांच्या आणि डायव्हर्सच्या हवाल्याने बीबीसीला माहिती दिली की, मुलांना गुहेतून बाहेर काढण्याआधी त्यांना गुंगीचं औषध (सिडेटिव्ह) देण्यात आलं होतं. जेणेकरून अंधारलेल्या अरुंद गुहेतून पाण्याखालून बाहेर येताना ते भयभीत होऊ नये.

रिपोर्टवरून वाद

त्यानंतर त्यांना दोनपैकी एका रेस्क्यू डायव्हर्ससोबत बांधण्यात आलं. त्यांच्यावर पाण्यातून मुलांना एकेक करून सुरक्षित बाहेर आणण्याची जबाबदारी सोपविण्यात आली होती. मुलांना स्ट्रेचरवरून पुढे नेण्यात आलं.

बचाव मोहीम यशस्वी झाल्यानंतर काही तासांमध्ये काही कथित रिपोर्ट बाहेर आले ज्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यावरून वाद सुरू झाला. यात मुलांना बाहेर काढतेवेळी अतिरिक्त प्रमाणात गुंगीचं औषध देण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला होता.

असं असलं तरी मंगळवारी थायलंडच्या पंतप्रधानांनी मुलांना बेशुद्ध करून बाहेर काढण्यात आल्याचा दावा धुडकावून लावला. बाहेर येताना मुलांनी घाबरू नये यासाठी सैनिकांना देण्यात येणाऱ्या औषधांसारखीच औषधं मुलांना देण्यात आली होती, असं पंतप्रधान म्हणाले.

पण अनेक सूत्रांनी असा दावा केलाय की, मुलांनी जेव्हा बाहेर काढण्यात आलं तेव्हा ते पूर्णपणे शुद्धीत नव्हते.

यशस्वी ऑपरेशन

हे बारा फुटबॉल खेळाडू आपल्या कोचसमवेत 23 जूनला या गुहेत गेले आणि पाऊस सुरू झाला. पावसाचं पाणी भरल्यानं ते तिथेच अडकले.

मिट्ट काळोखात बुडालेल्या, पाण्याने भरलेल्या आणि अतिशय अरूंद रस्ते असणाऱ्या या गुहेतून मुलांना सुखरूप बाहेर काढण्याच्या मोहिमेवर संपूर्ण जगाचं लक्ष केंद्रित झालं होतं.

या मुलांच्या सुखरूप बाहेर येण्याच्या बातमीकडे थायलंडबरोबरच जगभरातले लोक डोळे लावून बसले होते.

"अतिशय खडतर परिस्थितीवर माणसं धीरोदात्तपणे कशी मात करतात याचं हे मूर्तीमंत उदाहरण आहे."

गुहेबाहेर आनंदी चेहरे

हे मिशन पूर्ण झाल्यावर चियांग राय प्रांताचे गव्हर्नर नारोंगसक ओसोटानकोर्न यांनी या शब्दांत टीमचं कौकुत केलं. या ऑपेरशनमध्ये सामील झालेल्या टीमला 'संयुक्त राष्ट्रांची टीम' म्हटलं.

या मुलांना सुरक्षित बाहेर काढण्याठी थायलंडच्यासमवेत भारत, यूके, चीन, म्यानमार, लाओस, ऑस्ट्रेलिया, अमेरिका आणि जपानसारख्या अनेक देशांच्या तज्ज्ञांनी सहभाग घेतला होता.

जगभरातून आलेले तज्ज्ञ आणि डायव्हर्सनी आपला जीव धोक्यात घालून गुहेत अडकलेल्या मुलांना आणि त्यांच्या कोचला शोधून काढलं. त्यानंतर प्रदीर्घ चाललेल्या ऑपरेशननंतर या लोकांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


एक आठवड्यापूर्वी इम्रान खान यांच्या पक्षाचे प्रवक्ते फव्वाद चौधरी यांनी एक वक्तव्य करून हवेत बार उडवून दिला होता. पाकिस्तानचे नवे पंतप्रधान मोकळ्या मैदानात शपथ घेतील आणि त्यासाठी सार्क देशांच्या नेत्यांना बोलवण्यात येईल. इम्रान खान यांच्या क्रिकेट आणि फिल्म क्षेत्रातल्या मित्रांना यासाठी आमंत्रण दिलं जाईल. लाखो लोकांप्रमाणे माझ्या आनंदालाही पारावार उरला नाही.

शपथविधीचा फोटो कसा भन्नाट असेल, याचाच मी विचार करू लागलो. पहिल्या रांगेतल्या खुर्च्यांमध्ये पाकिस्तानचे सरन्यायाधीश साकिब निसार, भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, सुनिल गावस्कर, जनरल बाजवा, आमिर खान, हसीना वाजिद, नवोज्योत सिंह सिद्धू, अशरफ घनी, कपिल देव आणि कपिल शर्मा बसले असतील.

पाकिस्तान तेहरीक-ए-इंसाफ पक्षाच्या एका नेत्यानं असंही बोलावून दाखवलं की, सलमान खान, शाहरुख खान आणि झिनत अमान सुद्धा येण्यासाठी तयार आहेत.

पण, इम्रान खान यांनी दुसऱ्याच दिवशी शपथिवधी खूपच साध्या पद्धतीनं होणार असून चहासह सुका मेवा आणि बत्तासे वाटले जातील असं सांगितलं. यामुळे आमच्या सगळ्यांच्याच आनंदावर विरजण पडलं.

'मोदींच्या नावामुळे सगळं बिघडलं'

मला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाटतं पाहुण्यांना बोलावण्याचा सगळा खेळ हा फक्त मोदींच्या नावामुळे बिघडला. कारण, मोदींना आमंत्रण दिलं आणि त्यांनी नकार दिला तर काय होईल, हा विचार केला गेला असावा.

जर, ते खरंच आले आणि काही टीव्ही चॅनलनी खोडसाळपणा केला तर... या चॅनलनी इम्रान खान यांची जुनी वक्तव्य परत चालवली तर, नवाज-मोदी मित्र आहेत, मग मोदीच्या मैत्रीला द्या धक्का.

माझ्या मते पाकिस्तानने एक मास्टरस्ट्रोक वाया घालवला आहे. समजा मोदींनी न येण्यासाठी खोटी कारणं सांगितली असती, तर हृदय मोठं ठेवलं म्हणून पाकिस्तानची वाह-वाह झाली असती. मोदी यांच्याबद्दल सांगितलं जातं की, त्यांची छाती छप्पन इंचाची जरी असली तरी हृदय अजून बचपनचं म्हणजे लहान मुलासारखं आहे.

जर, मोदी आले असते तर अडीच वर्षांपासून दोन्ही देशांच्या संबंधांवर जमलेली धूळ थोडी फार तरी झटकली गेली असती. हे दोन्ही नेते एकमेकांना यापूर्वी भेटले होते आणि आताच्या भेटीतही त्यांनी एकमेकांना पारखून घेतलं असतं.

दोन्ही प्रकरणांमध्ये पाकिस्तानचं नुकसान झालं नसतं, उलट त्यांची प्रतिमाच सुधारली असती.

या बहाण्यानं इम्रान खान यांचे जुने क्रिकेटपटू मित्र आणि बॉलीवूडमधले सुपरस्टारही येऊ शकले असते. यामुळे पाकिस्तानची प्रतिमा चांगली झाली असती आणि भारतात ज्याप्रमाणे पाकिस्तानला असा-तसा देश समजतो, त्या प्रतिमेलाही तडा जायला मदत झाली असती. कारण, भारत पाकिस्तानची हीच प्रतिमा जगात विकण्याचा प्रयत्न करतो.

पण, पाकिस्तानच्या हातातून असं करण्याची संधी आता हुकली आहे. पुढच्या वर्षी भारतात होणाऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकीनंतरच सगळं शक्य आहे. तोपर्यंत आशा करुयात की, इम्रान सरकार सुद्धा टिकलं असेल. तसंच, हे सरकार शिकलं असेल की, 'आधी विचार करा, मग बोला ना की आधी बोला मग विचार करा.'

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


एक इंग्रजी लेखक होते साइमन रेवेन ज्यांचं म्हणणं होतं की, 'सेक्स एक ओव्हररेटेड अनुभव आहे. हा अनुभव फक्त 10 सेकंदांसाठी असतो. ते विचारायचे की कुणी भारतीय इरॉटिक साहित्याचा इंग्रजी अनुवाद करण्याचं आव्हान का उचलंत नाही.

मी हाच प्रश्न 'द आर्ट्स ऑफ सिडक्शन'च्या लेखिका डॉक्टर सीमा आनंद यांना विचारला की त्या साइमन रेवेन यांच्या वक्तव्याशी सहमत आहेत का?

सीमा आनंद यांचं उत्तर होतं,"अजिबात नाही. माझं मत आहे की सेक्ससंबंधी आपले विचार बदलले आहेत. कितीतरी शतकांपासून आपल्याला हे शिकवलं जात आहे की हे निरुपयोगी आहे. सेक्स घाणेरडी गोष्ट आहे आणि ती करू नये. आता कुणीही यापासून मिळणाऱ्या आनंदाविषयी बोलत नाही. ई.स. 325मध्ये कॅथलिक चर्चने कायदे बनविले आणि त्यात सांगितलं की शरीर वाईट आहे. शारीरिक सूख वाईट आहे आणि त्याची कामना करणं पाप आहे."

"त्यांचं म्हणणं होतं की सेक्सचा एकमेव उद्देश संतती जन्माला घालणं, हाच आहे. जवळपास त्याचवेळी भारतात वात्स्यायन गंगातीरी बसून कामसूत्राची रचना करत होते आणि सांगत होते की आनंद कसा चांगला असतो आणि तो कसा वाढवता येऊ शकतो."

पूर्व आणि पश्चिमेच्या विचारातील हा विरोधाभासावर या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काळात विश्वास बसत नाही. म्हणूनच तर 'अनंग रंग' ग्रंथाचे अनुवादक डॉक्टर अॅलेक्स कम्फर्ट यांनी म्हटलेलं आहे की साइमन रेवेन यांच्या विचाराला पराभूत करायचं असेल तर लोकांना मोहित करण्याच्या कलेबद्दल अधिकाधिक सांगितलं गेलं पाहिजे.

पुरुष अग्नी तर स्त्री पाणी

असं म्हणतात की एक प्रेमी म्हणून स्त्री आणि पुरुष यांच्यात खूप अंतर असतं आणि त्यांच्या सेक्शुअॅलिटीच्या स्रोतमध्येही जमीन आस्मानाचं अंतर असतं.

सीमा आनंद सांगतात, "वात्स्यानन म्हणतात पुरुषांच्या इच्छा आगीप्रमाणे असतात ज्या त्याच्या जननेंद्रियांमधून त्याच्या मेंदूपर्यंत जातात. आगीप्रमाणे ते तात्काळ भडकतात आणि तेवढेच लवकर शांतही होतात. याउलट स्त्रियांच्या इच्छा या पाण्याप्रमाणे असतात. ज्या मेंदूत उगम पावून खाली जातात. त्यांना जागवण्यासाठी पुरुषांच्या तुलनेत जास्त वेळ लागतो आणि शांत करण्यासाठीही वेळ लागतो."

"स्त्री आणि पुरुष यांना त्यांना हवं तसं वागू दिलं तर त्यांच्या इच्छा कधीच पूर्ण होऊ शकणार नाहीत. म्हणूनच पुरुषांना स्त्रियांना मोहीत करण्याची गरज असते. जेणे करून त्या उत्तेजित होतील. माझ्या या पुस्तकाचा उद्देशही तोच आहे की मोहीत करण्याची ही कला प्रत्येकाला अवगत व्हावी."

सेक्सवर बरंच संशोधन केलेले प्रसिद्ध भारतीय सेक्सॉलॉजिस्ट डॉक्टर प्रकाश कोठारी स्त्री-पुरुषातील प्रेमातील अंतराला वेगळ्या प्रकारे समजवतात.

ते म्हणतात, "पुरुष प्रेम देतात सेक्स करण्यासाठी आणि स्त्री सेक्स करते प्रेम मिळवण्यासाठी. कमीत कमी भारताच्या संदर्भात ही बाब शंभर टक्के खरी आहे."

गंधाचं महत्त्व

स्त्री-पुरुष संबंधात शरीराला सुगंधित करण्याच्या कलेचं मोठं महत्त्व आहे. एखाद्या स्त्रीला कुण्या पुरुषाला आकर्षित करायचं असेल तर ती आपल्या केसांनी त्याला स्पर्श करेल आणि एक गंध सोडून जाईल.

सीमा आनंद सांगतात, "मला खसचा सुवास खूप आवडतो. हा सुवास तापलेल्या मातीवर पावसाच्या पहिल्या सरी पडल्यानंतर येणाऱ्या सुवासासारखा असतो. या सुवासाला ओल्या केसांमध्ये लावून त्याचा अंबाडा बांधतात. मानेवर मोगरा किंवा निशिंगधाच्या फुलांचं इत्तर लावतात. स्तनांवर केशर आणि लवंगाच्या तेलाची मालीश केली जाते."

पुस्तक 'द आर्ट्स ऑफ़ सिडक्शन' च्या लेखिका डॉक्टर सीमा आनंद यांच्यासोबत रेहान फझल

"यामुळे केवळ सुवास येत नाही तर त्वचेचा रंगही उजळतो. विशेष म्हणजे प्रत्येक अत्तराचा वेगवेगळ्या शरीरावर वेगवेगळा सुवास येतात."

सीमा आनंद...


एक काळ तर असा होता की त्यावेळी माध्यमांवर एकत्रित मिळून 200हून अधिक केसेस होत्या. माध्यमांमध्ये भीतीचं वातावरण निर्माण व्हावं यासाठीच हे केलं जातं. सरकारकडून माध्यमांवर निर्बंध लादले जाऊ शकतात पण याप्रकारच्या वातावरणामुळे माध्यमांनी स्वतःवरच बंधने टाकून घ्यायला सुरुवात केली आहे. हे एक प्रकारचं 'सेल्फ सेन्सॉरिंग' आहे.

या अब्रुनुकसानीच्या खटल्यांचे निकाल कधीच लागत नाहीत. पण त्यात वेळ, पैसा आणि शक्ती वाया जाते. त्यामुळे माध्यमं पुढच्या वेळी वृत्तांकन करताना घाबरतात. हाच तर त्यामागे उद्देश असतो.

समजा मुख्यमंत्र्यांना पटणार नाही अशी बातमी आली तर काय होतं?

भ्रष्टाचार किंवा निषेधाची बातमी छापून आली तर त्या पत्रकारावर आणि संस्थेवर लगेच केस होते. जेव्हा या केसेस कोर्टाकडे येतात तेव्हा त्यांची शहानिशा न करता त्या दाखल करून घेतल्या जातात. त्यावर सुनावणी देखील लवकर सुरू होत नाही. ही मुस्कटदाबीच आहे. भविष्यात माध्यमांनी सरकारला घाबरावं म्हणून त्यांनी केलेली ही तरतूद आहे.

जयललितांविरोधात काहीही लिहिलं तर तुमच्यावर केसेस होतील, असं सरकार भासवतं. त्या व्यतिरिक्त, माध्यमांनी सरकारविरोधात अग्रल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेख किंवा बातम्या छापल्या तर सरकारी जाहिराती मिळणं बंद होतं.

द्रमुक पक्षाच्या काळातही अशीच परिस्थिती होती. फक्त फरक इतकाच होता की करुणानिधींना भेटता येत होतं. त्यांना पक्ष कार्यालयात जाऊन भेटता येत असे किंवा ते फोनवर उत्तर देत. पण जयललितांच्या बाबतीत तेही नव्हतं. त्यांची भेट घेता येणं कठीण होतं. एवढंच नव्हे तर, एखादा निर्णय त्यांचा आहे किंवा नाही, हेही कळत नसे. पण जर खोलात जाऊन पाहिलं तर असं लक्षात यायचं की तो त्यांचाच निर्णय होता.

तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री पलानीसामी

2003 मध्ये 'द हिंदू'वर मोठं संकट कोसळलं होतं. त्यांनी आम्हाला अटक करण्याचा प्रयत्न केला होता. आम्ही सुप्रीम कोर्टात गेलो होतो. जयललितांनीच त्या केसेस मागे घेतल्या. आम्ही त्यांच्याविरोधात काही चुकीचं लिहिलं नव्हतं. आम्ही राज्याच्या असहिष्णुतेबद्दल अग्रलेख लिहिला होता तसंच विधिमंडळावर एक बातमी केली होती. त्याचे परिणाम आम्हाला भोगावे लागले. या कृतीमागे आम्हाला धडा शिकवण्याचा उद्देश होता.

1000ची फ्रेम!

एम. जी. रामचंद्रन हे मुख्यमंत्री होते, त्यावेळची ही गोष्ट आहे. 'आनंद विकटन' या नियतकालिकाचे संपादक बालासुब्रमण्यन सरकार विरोधात उभे राहिले होते. त्यांच्यावर हक्कभंगाची कारवाई करण्यात आली होती. त्यांनी त्यांच्या नियतकालिकामध्ये एक कार्टुन छापलं होतं. त्यासाठी त्यांना अटक झाली होती. शेवटी मुख्यमंत्र्यांनाच हस्तक्षेप करावा लागला. मग त्यांची सुटका झाली.

त्यांनी राज्य सरकारवरच केस केली आणि ते जिंकले. त्यांना नुकसानभरपाईही मिळाली. ती होती नाममात्र 1,000 रुपये. त्यांनी ते पैसे एका फ्रेममध्ये टाकले आणि ती फ्रेम ऑफिसमध्ये लावली. सरकारसोबत कसं वागायचा याचा वस्तुपाठच त्यांनी सगळ्यांना दिला होता.

जयललितांच्या काळात भारतीय दंडविधानाचा वापर केला जात नसे, तर फक्त अब्रुनुकसानीच्या केसेस टाकल्या जात. आता परिस्थिती वेगळी आहे. सरकारविरोधात आता जाता येत नाही. नाहीतर सरळ 153 A, 505 ही कलमं लावली जातात. ही कलमं लावली तर अटक होऊ शकते. अशाच कलमांचा वापर पुथिया थलाईमुराई टीव्हीविरोधात सध्याच्या सरकारनं केला आहे.

तामिळनाडूच्या माजी मुख्यमंत्री जयललिता

हे सरकार दुबळं आहे, असा संदेश जाऊ नये म्हणून ते हे सारं करतात. पण ते ही गोष्ट विसरलेत की केवळ दुबळं सरकारच असे टोकाचे निर्णय घेऊन माध्यमांना वेठीस धरू शकतं. मुख्यमंत्री ई. डी. पलानीसामी यांना अण्णा द्रमुक हा पक्ष...


एक डझनपेक्षा जास्त बॅलेस्टिक मिसाईल या तळांवर डागण्यात आली आहेत. अमेरिकेच्या संरक्षण विभागानं ही माहिती दिली आहे.

या हल्ल्यानंतर इराणचे  सर्वोच्च धार्मिक नेते आयातुल्ला खामेनी यांनी टीव्हीवरून देशाला संबोधित केलं. यावेळी त्यांनी अमेरिकेला 'खोटारडा, बदमाश आणि अमानविय' म्हटलंय. इराणचा हा हल्ला म्हणजे अमेरिकेला लगावलेली एक चपराक असल्याचं खामेनी यांनी म्हटलंय.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी ट्वीव करून सर्व काही ठिक असल्याचं म्हटलंय. किती नुकसान झालं याचा सध्या आढावा घेतला जात आहे, जगात आपल्याकडे सर्वांत शक्तिशाली आणि सुसज्ज असं लष्कर आहे. उद्या सकाळी मी यावर बोलेन, असं ट्रंप यांनी ट्वीट केलं आहे.

कासिम सुलेमानी यांच्या हत्येचा बदला घेण्यासाठी हे हल्ले करण्यात आल्याचं इराणच्या सरकारी वृत्तवाहिनीनं म्हटलंय.

या घटनेनंतर इराणचे परराष्ट्र मंत्री जवाद जरीफ यांनी ट्वीट करून इराणनं हा हल्ला स्वतःच्या रक्षणासाठी केल्याचं म्हटलंय. तंसच संयुक्त राष्ट्रांच्या कलम 51 नुसार हा हल्ला योग्य असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. नागरिक आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवर झालेल्या हल्ल्याला प्रत्युत्तर देण्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा अधिकार या कलमात आहे.

"आम्हाला युद्ध नको आहे, पण आम्ही स्वतःवर आलेला प्रत्येक हल्ला परतवून लावू," असं त्यांनी पुढे म्हटलंय.

इरबिल आणि अल-असद या दोन तळांवर हल्ले झाल्याचं पेंटागननं म्हटलंय. तसंच या हल्ल्यांमध्ये कुणी मारलं गेलं आहे का, हे अजून स्पष्ट झालं नसल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.  यातील अल-असद या तळाला अमेरिकी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी 2018 मध्ये भेट दिली होती.

"या हल्ल्याची आम्हाला कल्पना आहे. राष्ट्राध्यक्षांना त्याबाबतची सर्व माहिती देण्यात आली आहे. राष्ट्रीय सुरक्षा गटाकडून या घटनेवर बारीक नजर ठेवली जात आहे. तसंच सल्लामसलत सुद्धा सुरू आहे," असं व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या स्टिफनी ग्रिशाम यांनी सांगितलं आहे.

इराण रिव्हॉल्युशनरी गार्डनं इराणी वृत्तसंस्था IRNA मार्फत एक पत्रक जारी करून धमकी दिली आहे.

"सर्व मित्र राष्ट्रांना आमचा इशारा आहे, की जे कुणी या दहशदवादी सैन्याला त्यांची जमीन इराणविरोधात वापरू देतील त्यांना सर्वांना आमच्याकडून लक्ष्य केलं जाईल," असं त्यात म्हटलं आहे.

सुलेमानी यांच्यावर अंत्यसंस्कार झाल्याच्या तासाभरातच पहिला हल्ला करण्यात आला.

इराकमधून अमेरिकी सैन्याला माघारी बोलावणं धोक्याचं राहील असं, ट्रंप यांनी आधी म्हटलं होतं.

सध्या इराकमध्ये अमेरिकेचे 5000 सैनिक आहेत.

सध्याची स्थिती पाहाता ब्रिटननं त्यांच्या सैन्याला तयारीत ठेवलं आहे, असं सुरक्षा सचिव बेन वॅलन्स यांनी सांगितलं आहे.

इराण, इराक तसंच पर्शिया आणि मध्य-पूर्वेतल्या खाडींवरून नागरि विमानांनी उड्डाण न करण्याचे निर्देश अमेरिकी नागरी विमान वाहतूक प्रशासनानं अमेरिकी विमान कंपन्यांना दिले आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


एक वर्षाआधीच्या तुलनेत 2018 मध्ये सगळ्यात जास्त तेलाचा वापर झाला आहे. Organisation of Petroleum Exporting Countries च्या एका अहवालानुसार 2017 मध्ये 9.720 कोटी बॅरल कच्च्या तेलाचा व्यापार झाला. त्या तुलनेत 2018 मध्ये 9.882 कोटी बॅरल कच्च्या तेलाचा वापर झाला.

ओपेकच्या अहवालानुसार 2019 मध्ये हा आकडा 10.023 कोटी बॅरल इतका होऊ शकतो.

त्यामुळेच कच्च्या तेलाची विक्री हे अनेक देशांच्या उत्तपन्नाचं मुख्य साधन आहे.

अशातच ज्या देशांकडे तेलाचा साठा जास्त आहे त्या देशांचा बराच फायदा होईल. मात्र प्रत्यक्षात असं नाही कारण कच्च्या तेलामुळे देशाकडे पैसा येतोच असं नाही.

व्हेनेझुएलाकडे तेलाचे सगळ्यात जास्त साठे आहेत. अमेरिकेची गुप्तचर संस्था CIA नुसार देशात 30,230 कोटी  बॅरल तेल आहे.

दुसऱ्या क्रमांकावर सौदी अरेबियाचा क्रमांक लागतो.त्यांच्याकडे 26,620 कोटी बॅरल तेलाचा साठा आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सध्या या देशाला अनेक निर्बंधांचा सामना करावा लागत आहे.

कॅनडा तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. तिथे अंदाजे 17,050 कोटी बॅरल कच्चं तेल आहे.

या यादीत भारत 23 व्या क्रमांकावर आहे. भारताकडे 449.5 कोटी बॅरल कच्चं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तेल आहे.

व्हेनेझुएलाकडे सगळ्यात जास्त प्रमाणात कच्च्या तेलाचे साठे आहेत. या देशाचं 96 टक्के उत्पन्न कच्च्या तेलावर अवलंबून आहे. अमेरिकेने लादलेल्या निर्बंधामुळे व्हेनेझुएलाला आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाची निर्यात करता येत नाही.

या देशात गंभीर राजकीय संकट आहे. देशाची आरोग्य व्यवस्था कोलमडून गेली आहे. खाद्यपदार्थांसकट जीवनावश्यक वस्तुंचा तुटवडा आहे. वीज गेल्यामुळे देशावर ब्लॅक आऊटचं संकटही घोंघावतं आहे.

त्यातच व्हेनेझुएलामध्ये समुद्राची स्थिती अशी आहे की तिथे समुद्रातून तेल काढणंही कठीण आहे.

कॅनडाची स्थितीही तशीच आहे. इथलंही तेल व्हेनेझुएलासारखंच जड आहे. ते काढण्याचा खर्चही जास्त आहे.

ब्राझीलमध्येही तेलावर बराच कर लावण्यात आला आहे. त्यामुळे तिथे तेलाचं उत्पादन कमी होतं.

एक अंदाजानुसार एक बॅरल तेल काढण्यासाठी सौदी अरेबियात जितका खर्च होतो त्याच्या चारपट खर्च ब्राझील आणि व्हेनेझुएलात येतो.

ओपेकच्या आकडेवारीनुसार सौदी अरेबियात एक बॅरल कच्चं तेल काढण्यासाठी 9 डॉलर खर्च होतो. तर व्हेनेझुएलाला त्यासाठी 27.62 अमेरिकन डॉलर आणि ब्राझीलमध्ये त्यासाठी 34.99 अमेरिकन डॉलर इतका खर्च आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


एक समलिंगी व्यक्ती म्हणून या लोकसभा निवडणुकीत आपल्या हक्कांचं प्रतिबिंब कुठे पडतंय, याचा शोध अनीश यांनी घेतला, आणि त्यातून जन्माला आली 'पिंक लिस्ट'. ही भारतातली पहिलीच अशी यादी आहे, ज्यामध्ये समलिंगी हक्कांना पाठिंबा दर्शवणाऱ्या उमेदवारांची नावं आहेत.

अनीश पहिल्यांदाच मतदान करत आहेत. यंदाची निवडणूक समलिंगी व्यक्तींसाठी आणि समलिंगी हक्कांसाठी लढणाऱ्यांसाठी का आणि कशी महत्वाची आहे, या प्रश्नांची उत्तरं अनीश गवांदे शोधत आहेत, सापडली ती सांग आहेत.

'LGBTQ हक्कांसाठी यंदाची निवडणूक महत्त्वाची'

सप्टेंबर 2018 मध्ये सुप्रीम कोर्टाने समलिंगी संबंध हा गुन्हा नसल्याचा निर्णय दिला. त्यानंतरची ही पहिलीच लोकसभा निवडणूक असल्यानं आता या चळवळीनेही राजकीय रूप घ्यायला हवं, असं अनीश यांना वाटतं.

"बदल घडवायचा असेल तर त्यासाठी आपल्याला राजकारणात पुढाकार घ्यावा लागेल. नेत्यांवर दबाव टाकून, याला एका सामाजिक चळवळीपासून राजकीय मुद्दा बनवण्याची गरज आहे," असं ते सांगतात.

पण यंदाच्या लोकसभा निवडणुकीत नेमकी हीच गोष्ट होताना दिसत नाही, असं अनीश यांना वाटतं.

"सगळीकडे राजकीय चर्चा होते आहे. पण या चर्चेत एक गो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ष्ट हरवली आहे, ती म्हणजे समलिंगी हक्कांवरती, समान हक्कांवरती चर्चा होत नाहीये. त्याविषयी उमेदवारांची भूमिका काय आहे, हेही त्यामुळे सर्वांना समजत नाही," ते सांगतात.

पाहा हा व्हीडिओ

हीच उणीव भरून काढण्यासाठीच अनीश यांनी ही यादी तयार करायचं ठरवलं. त्यासाठी दिल्लीच्या देविना बक्षी यांनी त्यांना मदत केली.

पत्रकार असलेल्या देविना या कामाचं महत्त्व सांगतात, "मी समलिंगी नसले तरी समलिंगी हक्कांचं समर्थन करते. समान हक्कांची त्यांची मागणी मला महत्त्वाची वाटते. आमच्यासारख्या तरुणांना, पहिल्यांदाच मतदान करणाऱ्या अनेकांना हे विषय महत्त्वाचे वाटतात."

कशी तयारी झाली 'पिंक लिस्ट'?

देविना सांगतात, "राजकारणात समलिंगी व्यक्तींच्या सहभागाविषयी खूपच गोंधळ आणि माहितीचा अभाव असल्याचं आम्हाला जाणवलं, विशेषतः लोकसभा निवडणुकीच्या संदर्भात. त्यामुळं आम्ही सर्वसामावेशक यादी करायचं ठरवलं, ज्यात कोणत्या उमेदवारांनी समलिंगी हक्कांना पाठिंबा दिला आणि कशा स्वरूपाचा पाठिंबा दिला, हे मांडलं असेल."

समलिंगींना विरोध करणाऱ्यांवर बोलण्यापेक्षा, पाठिंबा देणाऱ्यांनाच प्राधान्य द्यायचं त्यांनी ठरवलं आणि लोकसभेची निवडणूक लढवणाऱ्या उमेदवारांचा अभ्यास केला.

"लोकसभेत समलिंग हक्कांविषयी किंवा ट्रान्सजेंड विधेयकाविषयी झालेल्या चर्चा किंवा २००९, २०१३ आणि २०१८ साली समलिंगी हक्कांविषयी सर्वोच्च न्यायालयानं दिलेल्या निर्णयांनंतर या नेत्यांनी काय प्रतिक्रिया दिली होती, सोशल मीडियावर हा मुद्दा चर्चेत होता तेव्हा या नेत्यांनी काही म्हटलं होतं का, याचा आम्ही अभ्यास केला."

तीन महिने माहिती गोळा करून अनीश आणि देविना यांनी ही यादी तयार केली. आणि स्मृती देवराच्या मदतीनं वेबसाईटवर ती सर्वांना उपलब्ध करून दिली.

पक्षांची नाही, तर उमेदवारांची यादी

"पहिली गोष्ट तर ही पक्षांची यादी नाही, उमेदवारांची यादी आहे. वेगवेगळ्या पक्षांतल्या आणि देशाच्या कानाकोपऱ्यातल्या उमेदवारांचा यात समावेश आहे," असं अनीश सांगतात.

'Pink list India'मधील काही जण निवडणूक लढवतायत तर काही जणांनी संसदेत समलिंगी हक्कांविषयी ठोस भूमिका घेतली आहे. काही जणांनी स्पष्टपणे नसला तरी पाठिंबा दर्शवला किंवा त्या बाजूनं सभागृहात मत दिलं आहे.

काँग्रेसचे शशी थरूर, सोनिया गांधी, राहुल गांधी, भाजपचे जय पांडा, राष्ट्रवादीच्या सुप्रिया सुळे, स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे राजू शेट्टी अशा वेगवेगळ्या...


एक हक्कभंग प्रस्ताव विधानसभा अध्यक्षांकडे शिवसेना आमदार प्रताप सरनाईक यांनी गेल्या अधिवेशनात दिला. त्याला आज मुदतवाढ देण्यात आली आहे. तर कंगनाविरोधात त्यांनी सोमवारी आणखी एक हंक्कभंग प्रस्ताव आणला आहे. तर दुसरा विधानपरिषद सभापतींकडे विरोधी पक्षनेते प्रवीण दरेकर यांनी दिला. अर्थात, दोघांच्या प्रस्तावाचा रोख वेगवेगळी प्रकरणं आहेत.

दोन दिवसात दोन हक्कभंग प्रस्ताव

प्रताप सरनाईक यांनी अभिनेत्री कंगना राणावत यांच्याविरोधात हक्कभंग प्रस्ताव दाखल केलाय. ईडीच्या चौकशीदरम्यान सरनाईक यांच्याकडे पाकिस्तानी क्रेडिट कार्ड सापडल्याचं ट्वीटला रिट्विट करत कंगना राणावतनं त्यावर भाष्य केलं होतं.

या ट्वीटवरून कंगनाविरोधात, तर या ट्वीटची बातमी करणाऱ्या इलेक्ट्रॉनिक, प्रिंट आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मविरोधातही प्रताप सरनाईक यांनी हक्कभंग प्रस्ताव दाखल केलाय.

दुसरीकडे, विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते प्रवीण दरेकर यांनी मुंबई महापालिकेच्या आयुक्तांविरोधात हक्कभंग प्रस्ताव दाखल केलाय.

कोरोनासंदर्भात खूप पत्र दिली, सूचना दिल्या, मात्र त्यांनी काही कार्यवाही केली नाही, अशी तक्रार दरेकरांची आहे.

"मुंबई आयुक्त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांवर हक्कभंग दाखल केला आहे. पण मला शंका आहे की, सरकार सभापतींवर दबाव आणून हा हक्कभंग स्वीकृत करणार नाहीत. एका बाजूला प्रताप सरनाईकांचा हक्कभंग स्वीकारला जाईल. कदाचित माझा हक्कभंग तिथं स्वीकारला जाणार नाही. त्यामुळे आमच्या वैधानिक आयुधांचीही मुस्कटदाबी करण्याचा प्रयत्न सरकार करतंय," असा आरोप दरेकरांनी केला आहे.

प्रवीण दरेकर

दोन दिवसात दोन हक्कभंग प्रस्ताव दाखल झाल्याने या मुद्द्याची चर्चाही सुरू झाली आहे. हक्कभंग प्रस्तावाचा दुरुपयोग होतोय का, असाही प्रश्न उपस्थित केला जातोय.

याबद्दल बीबीसी मराठीने जाणकरांची मतं जाणून घेतली. ते आपण सविस्तर पाहूच. तत्पूर्वी, हक्कभंग प्रस्ताव म्हणजे काय आणि त्याची प्रक्रिया काय असते, हे पाहूया.

हक्कभंग प्रस्ताव म्हणजे काय?

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 105 आणि कलम 194 अन्वये अनुक्रमे संसद आणि विधिमंडळ यांमधील लोकप्रतिनिधींना विशेषाधिकार दिले आहेत. हक्कभंगाचा प्रस्ताव दाखल करण्याचा अधिकार यातच मोडतो.

सभागृहाचा हक्कभंग आणि सभागृह सदस्यांचा हक्कभंग असे दोन प्रकार आहेत.

विधिमंडळ सभासदाकडून तक्रार, विधानसभा सचिवांचा अहवाल, याचिका आणि सभागृह समितीचा अहवाल अशा चार माध्यमातून हक्कभंगाचा प्रस्ताव मांडता येतो.

हक्कभंग मांडण्याची प्रक्रिया :

माजी संसदीय कामकाज मंत्री आणि भाजपचे नेते हर्षवर्धन पाटील यांनी त्यांच्या 'विधानगाथा' या पुस्तकात हक्कभंग मांडण्याची प्रक्रिया सांगितलीय. त्यानुसार,

जर हक्कभंग प्रस्ताव विधिमंडळात मंजूर झाल्यास, हक्कभंगास कारणीभूत व्यक्तीला शिक्षा करण्याचा अधिकारही सभागृहाला असतो.

आरोपी तिर्‍हाईत असेल तर समज देऊन सोडून देण्यापासून तुरुंगवास ठोठावण्यापर्यंत कोणतीही शिक्षा होऊ शकते.

आरोपीला समन्स पाठवून विधानसभेत बोलावलं जाऊ शकतं. समज देणे, ताकीद देणे, आरोपी आमदार असल्यास निलंबन किंवा हकालपट्टी करणे, दंड आकारणे, अटक करून तुरुंगवास किंवा सभागृहाला योग्य वाटेल ती शिक्षा करण्याची तरतूद कायद्याने केलेली आहे.

मात्र, ही शिक्षा सुनावण्यापूर्वी हक्कभंग प्रस्ताव विधानसभा अध्यक्ष किंवा विधानपरिषद सभापतींनी स्वीकारला, तर तो प्रस्ताव विशेषाधिकर समितीकडे जातो. त्या समितीच्या निर्णयावर पुढे शिक्षा अवलंबून असते.

हक्कभंग प्रस्तावाचा दुरुपयोग होतोय का?

भारतीय राज्यघटनेचे अभ्यासक डॉ. उल्हास बापट म्हणतात, "दुरुपयोग सहसा होत नाही, मात्र अतिरेक होतो, हे खरं आहे. सदस्य...


एकटं राहाणाऱ्या लोकांच्या बाबतीत ही शक्यता जरा जास्त आहे. काही लोकांनी गेल्या सहा महिन्यात शेकहँडही केलं नसेल. घरातच राहून इतरांपासून अंतर राखावं लागत आहे. कुटुंबासह राहणारेही भीतीपोटी अनावश्यक स्पर्श टाळत आहेत.

आपण आरोग्याच्या एका नव्या संकटात आहोत का? स्पर्शसुखाचा दुष्काळ पडला आहे का? स्पर्शातून मिळणाऱ्या आनंदानुभूतीला आपण मुकलो आहोत का? हेच ते नवं आरोग्य संकट असं म्हटलं तर फारसं चुकीचं ठरणार नाही.

 काही लोक कोरोनाच्या आधीही या संकटात होते का? आपला समाज या स्पर्शातून येणारी सुखाची अनुभूती मिळवून देतो का? तो त्यासाठी पोषक आहे का?

ही स्पर्शाची चाचणी करण्यासाठी बीबीसी रेडिओ 4 आणि वेलकम कलेक्शनने संयुक्तपणे एक प्रश्नावली दिली होती. गोल्डस्मिथ विद्यापीठातील मानसोपचारतज्ज्ञ मायकल बानिसे यांनी ऑनलाईन अभ्यासासाठी ती तयार करून जानेवारी 2020 महिन्याच्या अखेरीस प्रसिद्ध केली होती.

मित्रांनी किंवा अनोळखी लोकांनी शरीराला स्पर्श करणं आवडतं का? शेकहँडसाठी एखादं यंत्र वापरण्यासाठी ते तयार आहेत का? असे प्रश्न त्यांना विचारले होते. दोन महिन्यांनी 112 देशांतील जवळपास 40 हजार लोकांनी यात सहभाग घेतला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

या चाचणीमध्ये लोकांना पुरेसा स्पर्श मिळतो का आणि समाज तो मिळवून देतो का याबाबत मिश्र प्रतिसाद आला. प्रतिसाद देणाऱ्या बहुतांश लोकांनी आपली उत्तर लॉकडाऊन आणि सोशल डिस्टन्सिंगच्या नियमांआधी कळवली होती.

अर्ध्यापेक्षा थोड्या जास्त लोकांनी आपल्याला आयुष्यात स्पर्शाचं सुख एकदम अल्प प्रमाणात मिळालं असं लिहिलं, तर 42 टक्के लोकांनी पुरेसा स्पर्शातून मिळणारा आनंद मिळाला असं सांगितलं. पुरेसा स्पर्श मिळवून देण्यात समाज मदत करत नाही असं 43 टक्के लोकांनी लिहिलं, तर 26 टक्के लोकांनी समाज तसा स्पर्श मिळवून देतो असं लिहिलं आहे.

म्हणूनच काही लोकांना स्पर्शाची भूक असते हे स्पष्ट आहे. तर आधुनिक काळाने आपल्याला नव्या गोष्टी शिकवल्या आहेत.

संशोधनात जवळपास 75 टक्के लोकांनी आपल्याला स्पर्शभावना आवडते असं म्हटलं, तर 27 टक्के लोकांनी याबाबत नकार दर्शवला.

या टीमने लोकांचं वय आणि लिंगाच्या दृष्टीनेसुद्धा विचार केला. या दोन्ही गोष्टींचा या भावनेवर परिणाम होतो का?

या निरीक्षणातून दोन महत्त्वाच्या गोष्टी समोर आल्या.

पहिलं म्हणजे व्यक्तिमत्त्व. मुक्त स्वभावाच्या व्यक्ती (Extroverts) अंतर्मुख व्यक्तींच्या (Introverts) तुलनेत स्पर्शाच्या बाबतीत जास्त सकारात्मक असतात.

दुसरा मुद्दा म्हणजे इतर व्यक्तींसोबतचे नातेसंबंध होय.

काही व्यक्ती इतरांसोबत फिरताना मोकळेपणाने वागतात. स्पर्शामुळे एखाद्याच्या भावनिकरित्या जवळ जाणं, हे त्यांच्या स्वभावात नसतं. त्यांची स्पर्शावरील प्रतिक्रिया वेगळी असू शकते. पण काही व्यक्तींसाठी स्पर्शभावनेला नातेसंबंधांमध्ये प्रचंड महत्त्व असतं.

ज्या लोकांना स्पर्शभावना हवीहवीशी वाटते पण सध्याचं जग त्याची परवानगी देत नाही, अशा लोकांसाठी संमतीने केलेला स्पर्श महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

शिवाय, सोशल मीडियावरील #MeToo आंदोलनानंतर इतरांना स्पर्श करण्याबाबत लोक जास्त सजग झाले आहेत.

पुढचं सर्वात महत्त्वाचं कारण म्हणजे सामाजिक संवादाचा अभाव. ज्याठिकाणी स्पर्श करणं शक्य होतं, त्या ठिकाणीही आता स्पर्शाबाबत दृष्टीकोन बदलला आहे.

एक योग्य प्रकारे केलेला स्पर्शसुद्धा किती परिणामकारक ठरू शकतो, हे या चाचणीतून समोर आलं आहे. स्पर्शाप्रति सकारात्मक दृष्टिकोन बाळगणाऱ्या व्यक्तींना एकटेपणाची जाणीव इतरांच्या तुलनेत कमी प्रमाणात होते.

स्पर्शभावना आवडणाऱ्या व्यक्ती समाधानी किंवा आनंदी असतात, असंही या संशोधनात समोर आलं आहे.

हे...


एकटी व्होडाफोनच नाही तर देशातल्या आघाडीच्या दूरसंचार कंपन्याना मोठा तोटा सहन करावा लागत आहे. याविषयी अधिक माहिती दिली आहे अर्थतज्ज्ञ विवेक कौल यांनी.

भारतासारख्या मोठ्या मार्केटमध्ये इतकं मोठं नुकसान होण्यामागे काय कारणं असावी?

भारत जगातलं सर्वात मोठं दूरसंचार मार्केट आहे. भारतात तब्बल 100 कोटींच्या आसपास मोबाईल धारक आहेत.

मात्र, तरीही दूरसंचार कंपन्यांना झालेल्या विक्रमी तोट्याची दोन कारणं आहेत.

यातलं पहिलं कारण म्हणजे गेली अनेक वर्षं टेलिफोन कॉलचे दर घसरले असले तरी डाटाचे दर चढेच राहिले आहेत.

असं असलं तरी तीन वर्षांपूर्वी रिलायन्स जिओनं बाजारात प्रवेश केला आणि सर्व चित्रच बदललं. रिलायन्स जिओनं डाटाचे दर खूप कमी केले. पूर्वी मोबाईल सेवा पुरवणारं मार्केट हे व्हॉईस मार्केट होतं. मात्र, रिलायन्सने डाटाचे दर कमी केल्याने ते डाटा मार्केटमध्ये रूपांतरित झालं. परिणामी आज भारतात डाटाचे दर सर्वांत स्वस्त आहे.

मात्र, या सर्वांचा दूरसंचार कंपन्यांवर मोठा ताण आला. रिलायन्स जिओचा सामना करण्याच्या स्पर्धेत त्यांनीही त्यांचे दर कमी केले. परिणामी त्यांचा नफा घसरला किंवा त्या तोट्यातच गेल्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

हे झालं एक कारण. मात्र, याहूनही महत्त्वाचं दुसरं कारण म्हणजे Adjusted Gross Revenue (AGR). सोप्या भाषेत सांगायचं तर प्रत्येक टेलिकॉम कंपनीला त्यांच्या महसुलातील काही भाग सरकारला चुकता करावा लागतो.

मात्र, या AGR च्या व्याख्येवरून दूरसंचार कंपन्या आणि केंद्र सरकार यांच्यात 2005 सालापासून वाद सुरू आहे. केवळ दूरसंचाराशी संबंधितच महसूल गृहित धरला जावा, असं कंपन्यांचं म्हणणं होतं. तर सरकारला याहून व्यापक व्याख्या अपेक्षित होती. मालमत्ता विक्री आणि बचतीवर मिळालेलं व्याज यासारख्या नॉन-टेलिकॉम महसुलाचाही समावेश करावा, असं सरकारचं म्हणणं होतं.

सर्वोच्च न्यायालयाने नुकताच यासंबंधीच्या सरकारने दाखल केलेल्या याचिकेवर सरकारच्या बाजूने निकाल दिला. या निकालानुसार दूरसंचार कंपन्यांना गतकाळातल्या व्यवसायातून कमावलेल्या महसुलातलाही भाग सरकारला द्यावा लागणार आहे. ही थकबाकी जवळपास 900 अब्ज रुपयांच्या आसपास आहे. एकट्या व्होडाफोन इंडियाला या थकबाकी पोटी 390 अब्ज रुपये केंद्राला चुकते करायचे आहेत.

या नवीन शुल्कामुळे दूरसंचार कंपन्यांचा तोटा अव्वाच्या सव्वा वाढला आहे.

व्होडाफोन भारतातून खरंच काढता पाय घेणार का?

हा सगळा पैसा अखेर येणार कुठून? हा प्रश्न सर्वच दूरसंचार कंपन्या विचारत आहेत.

या आठवड्याच्या सुरुवातीला व्होडाफोनचे सीईओ निक रीड यांनी सरकारने दूरसंचार कंपन्यांवर वाढीव कर आणि शुल्काचा बोजा टाकणं बंद केलं नाही तर भारतात सेवा पुरवणं कठीण होईल, असं सूचक वक्तव्य केलं होतं.

व्होडाफोनचे सीईओ निक रीड

आयडियाच्या विलिनीकरणानंतर ही कंपनी व्होडाफोन-आयडिया नावाने ओळखली जाते. भारतीय दूरसंचार बाजारात व्होडाफोन-आयडियाचा शेअर 29% आहे.

"जाचक नियम आणि अत्याधिक कर यामुळे मोठा आर्थिक बोजा तयार झाला आहे. त्यावर कडी म्हणजे सर्वोच्च न्यायालयाचा निकालही आमच्या विरुद्ध लागला आहे," असं रीड यांनी शुक्रवारी म्हटलं होतं.

मात्र, व्होडाफोनच्या या वक्तव्यावर केंद्र सरकारने नाराजी व्यक्त केल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी रीड यांनी सरकारची माफी मागत भारतातून गाशा गुंडाळण्याचा आपला विचार नसल्याचं स्पष्ट केलं.

वस्तुस्थिती ही आहे की व्होडाफोनने माफी मागितली असली तरीदेखील मोठा मुद्दा हा आहे की व्होडाफोनची भारतातली गुंतवणूक शून्य केली आहे. शिवाय, तोट्यात असलेल्या या कंपनीला तारण्यासाठी व्होडाफोन किंवा आयडियाचे आदित्य बिरला यापैकी कुणीही कंपनीत आणखी...


एकटेपणा व्यक्तिमत्त्वाला पूरक ठरू शकतो असं नवं संशोधन सांगतं.

मी एकलकोंडी आहे असंच म्हणूया. कधीमधी लोकांमध्ये मिसळणारी. एखादा ठरलेला कार्यक्रम अचानक रद्द झाला तर मला मनातून हायसं वाटतं. लोकांना भेटल्यावर, गप्पा सुरु झाल्यावर थोडा वेळ झाला की `आता बास' असं वाटायला लागतं.

इतकंच कशाला, मी एकदा दहा दिवसांच्या विपश्यना शिबिरालाही गेले होते. ध्यानधारणा करायला नव्हे; आवाज नको, कोणाशी बोलायला नको, शांतता मिळावी म्हणून.

कदाचित त्यामुळेच असेल, लेखिका अनेली रुफस यांचं म्हणणं माझ्यापर्यंत थेट पोहोचतं. त्यांच `लोनर्स मॅनिफेस्टो' - `पार्टी ऑफ वन' विचार करायला लावणारं आहे खरं.

लोनर्स मॅनिफेस्टो - टीव्हीवरच्या कार्यक्रमात शिक्षा म्हणून मुलांना आपापल्या खोल्यांमध्ये जायला फर्मावलं जासं, ते काही मला झेपत नाही. माझी खोली मला अतिशय आवडते. त्या बंद दाराआड एकट्यानं राहणं मला फार आवडतं. माझ्यासाठी शिक्षा म्हणजे चुलतभावाबरोबर खेळ खेळणं. खोलीत जा ही काय शिक्षा झाली?

अशा प्रकारचं एकलकोंडं वागणं हे अर्थातच आदर्श मानलं जात नाही. एकलकोंड्या स्वभावामुळे सार्वजनिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात हे अनेक संश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोधनातून मांडलं गेलं आहे.

ज्या देशांमध्ये वृद्धांच्या संख्येत झपाट्नं वाढ होते आहे, अशा ठिकाणी तर विशेषकरून सामाजिक संबंधांचं महत्त्व सांगितलं जात आहे.

युरोपातील रॉयल कॉलेज ऑफ जनरल प्रॅक्टिशनर्सच्या अभ्यासानुसार, मधुमेहामुळे जसा अकाली मृत्यूचा धोका संभवतो, तसाच एकाकीपणामुळे संभवतो.

माणसाचं माणसाशी नातं असणं हे केवळ रोगप्रतिकारक प्रणालीसाठीच नाही तर बौध्दिक आणि शारीरिक क्षमतेसाठीही महत्त्वाचं आहे.

टोकाच्या एकाकीपणामध्ये अडकलेल्या व्यक्तींच्या वर्तनावरून हे सिद्ध होतं. पालकांकडून शारीरिक, मानसिक छळ झालेली मुलं, एकांतवासातले कैदी, दीर्घकाळ एकाकी राहिलेल्या-डांबलेल्या व्यक्ती मुक्त झाल्यानंतरही कित्येक वर्ष मानसिक अस्थैर्याशी झगडतात.

मात्र ही उदाहरणं अगदी टोकाच्या आणि इच्छेविरुद्ध एकाकीपणाच्या दरीत ढकलल्या गेलेल्या माणसांची आहेत. आपल्यापैकी काहींना एकटं राहायला आवडतं; त्यांचं काय? - त्यांच्यासाठी दिलासा देणारं एक संशोधन पुढे आलं आहे. अशा `एकला चलो रे' व्यक्तींना त्यांच्या व्यक्तिगत आणि व्यावसायिक आयुष्यात काही फायदा होतो असं हे संशोधन मांडतं.

सृजनक्षमता

एकटेपणाचा महत्त्वाचा फायदा म्हणजे सृजनशीलतेला खतपाणी मिळतं. कॅलिफोर्नियातल्या सॅन होजे स्टेट युनिव्हर्सिटीमध्ये सृजनशीलतेची मानसिकता या विषयाचा अभ्यास करणाऱ्या ग्रेगरी फेइस्ट यांच्या मते सृजनशीलता म्हणजे कल्पकता आणि उपयोगिता या दोन बाबींचा संगम आहे.

खुलेपणा (नवीन विचार आणि अनुभवांसाठीचा खुलेपणा), स्वतःवरचा विश्वास (स्वतःच्या कार्यकौशल्यावरचा विश्वास) आणि स्वायत्तता (स्वातंत्र्य) - याचा उलटा अर्थ `सामाजिक नियमांची कदर नसणारा' आणि `स्वखुषीनं एकटं राहणारा' असाही होऊ शकतो. फेइस्टनं कलाकार आणि शास्त्रज्ञांवर केलेल्या संशोधनातून ठळकपणानं हेच सिद्ध झालं की सर्जनशील मंडळींना लोकांमध्ये मिसळण्यात फारसा रस नसतो.

गर्दीतही एकटेपणाची भावना

याचं अजून एक कारण असं की सर्जनशील व्यक्ती दिवसाचा बराच वेळ त्यांच्या आवडत्या कामामध्ये व्यतीत करतात.

फेइस्ट म्हणतो, "अनेक कलाकार मनात जी खळबळ चाललेली असते, त्याचा अर्थ लावण्याचा प्रयत्न करत असतात. त्यांना आलेले अनुभव धांडोळून व्यक्त होण्याच्या, कलानिर्मितीच्या प्रक्रियेत गुंग झालेले असतात." कलाकारांना मनाचा तळ शोधण्याचा अवसर एकलेपणामुळे मिळतो.

बफेलो युनिव्हर्सिटीमधील मानसशास्त्रज्ञ ज्युली बॉकर यांचा संशोधनाचा विषय आहे...


एकट्या आसाम राज्यात पुरामुळे जवळपास 42 लाखांहून अधिक नागरिकांना फटका बसला. 180 हून अधिक मदत आणि बचाव केंद्रं स्थापन करावे लागले.

या राज्यातील नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी सोशल मीडियावरून अनेकजण प्रार्थना करत आहेत आणि प्रार्थनापर मेसेजचे फोटोही शेअर करत आहेत.

काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनीही एक ट्वीट करून पूरग्रस्तांना मदती करण्याचं आवाहन काँग्रेस कार्यकर्त्यांना केलं आहे. या ट्वीटमध्ये त्यांनी लिहिलंय, "आसाम, बिहार, उत्तर प्रदेश, त्रिपुरा आणि मिझोरममध्ये पुरामुळे परिस्थिती गंभीर झाली आहे. जनजीवन विस्कळीत झालं आहे. या सर्व राज्यातील काँग्रेस कार्यकर्त्यांना आवाहन करतो की, सर्वसामान्य लोकांसाठी मदतकार्यात आणि बचावकार्यात तातडीने सहभागी व्हा."

या ट्वीटसोबत राहुल गांधींनी पुराचे काही फोटोही शेअर केले. मात्र हे फोटो काही वर्षं जुने असल्याचं आमच्या लक्षात आलं.

त्यापैकी एक फोटो 2015 सालचा आणि दुसरा फोटो 2016 सालचा आहे.

चूक लक्षात आल्यानंतर राहुल गांधी यांनी ट्वीट डिलिट केलं.

मात्र राहुल गांधी काही असे एकटे नाहीत, ज्यांनी पुराचे जुने फोटो आताचे समजून सोशल मीडियावर शेअर केले आहेत.

असे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शेकडो फोटो आहेत, जे फेसबुकवरील मोठ्या-मोठ्या ग्रुप्सवर शेकडोवेळा शेअर केले आहेत किंवा शेकडो जणांनी ट्विटर आणि व्हॉट्सअपवरून पोस्ट केले आहेत. मात्र या सर्व फोटोंचा बिहार किंवा आसाममधील सद्यस्थितीशी काहीही संबंध नाही.

पहिला फोटो

एका वृद्ध व्यक्तीने चिमुकल्याला खांद्यावर घेतलं आहे. वृद्ध व्यक्ती अशी जागी आहे, जिथे त्याच्या नाकापर्यंत पाणी भरलं आहे. हा फोटो 2013 सालापासून पुराची तीव्रता दाखवण्यासाठी वापरला जात आहे.

रिव्हर्स इमेज सर्चमधून मिळालेल्या माहितीनुसार, 24 जून 2013 रोजी एका तमिळ ब्लॉगमध्ये हा फोटो वापरण्यात आला होता.

त्यानंतर चेन्नईच्या 'राऊंड टेबल इंडिया ट्रस्ट' नावाच्या एका संस्थेने 2015 साली आसाममधील पूरग्रस्तांसाठी निधी गोळा करण्यासाठी याच फोटोचा वापर पोस्टरवर केला होता.

दुसरा फोटो

पुराच्या पाण्यापासून वाचण्यासाठी चार मुलं घराच्या छपरावर बसलेले आहेत. हा फोटो 27 जुलै 2016 रोजी फोटो जर्नलिस्ट कुलेंदु कालिता यांनी काढला होता.

'गेट्टी इमेजेस' या फोटो एजन्सीच्या माहितीनुसार, हा फोटो आसामच्या गुवाहाटीमधील कामरूप जिल्ह्यातील आहे.

2016 साली बह्मपुत्र नदीची पातळी वाढल्याने कामरूप जिल्ह्यातील दक्षिण-पश्चिम भाग पाण्याखाली गेला होता.

तिसरा फोटो

पाण्यात मृतावस्थेत पडलेल्या वाघाशेजारी होडीत वनविभागाचे कर्मचाऱ्यांचा हा फोटो जवळपास दोन वर्षं जुना आहे. मात्र हा फोटो यंदाचा असल्याचे सांगत सोशल मीडियावर शेअर केला जात आहे.

मात्र 18 ऑगस्ट 2017 रोजी AP फोटो एजन्सीचे फोटो जर्नलिस्ट उत्तम सायकिया यांनी काजीरंगा नॅशनल पार्कजवळ हा फोटो काढला होता.

आसाममधील पुरामुळे काजीरंगा नॅशनल पार्कमधील 225 प्राण्यांचा मृत्यू झाला, असं लिहून 2017 साली हा फोटो अनेक वृत्तपत्रांनी छापला होता.

काजीरंगा नॅशनल पार्कच्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, 2012 साली 793 आणि 2016 साली 503 प्राण्यांचा मृत्यू झाला होता.

चौथा फोटो

चहुबाजूंनी पाण्याने वेढलेल्या काही घरांचा आकाशातून काढलेला एक फोटो गेल्या काही दिवसांपासून #AssamFloods हॅशटॅगने शेकडोवेळा शेअर केला गेला आहे. मात्र हा फोटो आसाममधील नाही.

रिव्हर्स इमेज सर्चनुसार, बिहारमध्ये 2008 साली आलेल्या पुराचा हा फोटो आहे.

या फोटोचा 2008 साली वापर केलेला कोणता लेख किंवा बातमी इंटरनेटवर सापडली नाही. मात्र 2014 आणि 2015 साली प्रकाशित झालेल्या काही लेख आणि बातम्यांमध्ये हा फोटो वापरण्यात आला...


एकतर मजूर आणि घरकाम करणाऱ्या महिलांना याची कल्पना नाही. त्यांच्या स्मार्टफोन किंवा इंटरनेटची सुविधा नाहीय. हजारो लोकांनी ई-पास मिळवायचा प्रयत्न केल्याने ती वेबासाईट क्रॅश होतेय, असं चेकपोस्टवर खोळंबलेल्या प्रवाशांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

दरम्यान, कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी ई-पासची गरज असल्याचं प्रशासनाचं म्हणणं आहे.

"नागरीक जेव्हा एका ठिकाणावरून दुसऱ्या ठिकाणी जात आहेत. तेव्हा त्याची स्थानिक प्रशासनाला माहिती असावी. जेणेकरून त्याचं विलगीकरण ठेवता येईल. त्याची वैद्यकीय तपासणी झाली की नाही हे कळल्याशिवाय त्यावर लक्ष ठेवता येणार नाही. पण पासची व्यवस्था ठेवली नसती तर रेड झोन मधून कुणी ग्रीन झोनमध्ये गेलंय का याची माहिती मिळाली नसती. म्हणून पासची व्यवस्था केलेली आहे," पुणे-सोलापूर पोलीस चेकपोस्टवर तैनात असलेले पोलीस निरीक्षक धनंजय जाधव यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

लॉकडाऊन वाढत चाललंय. त्यामुळे शहरांत मजुरांच्या रोजीरोटीचे प्रश्न उद्भवू लागलेत. तसंच मुंबई-पुण्यात रुग्ण वाढल्याने हे लोक भीतीने तिथून गावी निघालेत.

वाहनाने प्रवास करून गावी जायचं असेल तर  https://covi... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

d19.mhpolice.in/registration या वेबसाईटवरून पास घेणं आवश्यक आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


एकनाथ खडसे

भाजपने यंदाच्या विधानसभेसाठी जाहीर केलेल्या पहिल्या यादीत खडसेंचं नाव नव्हतं. खडसेंऐवजी त्यांची मुलगी रोहिणी यांना भाजपतर्फे शेवटच्या क्षणी उमेदवारी देण्यात आली. मात्र मुक्ताईनगरचा गड राखण्यात रोहिणी खडसेंना अपयश आलं आहे.

शिवसेनेच्या जिल्हाध्यक्षपदाचा राजीनामा देऊन बंडखोरी केलेले चंद्रकांत पाटील यांनी 1927 मतांनी रोहिणी खडसेंचा पराभव केला. राष्ट्रवादीने शेवटच्या क्षणी उमेदवार अॅड. रवींद्र पाटलांना माघारीचे आदेश दिले. त्यामुळे रोहिणी खडसे आणि अपक्ष म्हणून निवडणूक लढवणारे चंद्रकांत पाटील यांच्यात थेट मुकाबला रंगला.

खडसेंनी सलग सहावेळा मतदारसंघावर वर्चस्व गाजवलं आहे.

रोहिणी खडसे आणि एकनाथ खडसे

"तिकीट न देण्याच्या निर्णयावर समाधानी नाही. मला वाटतं माझ्यावर अन्याय झाला. 40 वर्षं मी पक्षासाठी परिश्रम केले. कष्ट केले. मी पक्षाला सांगितलं होतं की मला 5 वर्षांसाठी संधी द्या. माझे काही ड्रीम प्रोजेक्ट्स आहेत. पण पक्षाने सांगितलं की तुम्हाला जे काही करायचं आहे, त्यासाठी आम्ही मदत करू. पक्षाने सांगितल्यामुळे मी नाईलाजाने मान्य केलं," असं खडसे यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या विशेष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मुलाखतीत सांगितलं होतं.

खडसेंनी म्हटलं, "पक्षाने दोन महिन्यांआधी सांगितलं होतं की काही नवीन जबाबदारी देऊ. नवीन जबाबदारी म्हणजे तिकीट मिळणार नाही. त्यामुळे माझी मानसिक तयारी आधीच झाली होती. सरकारी भूखंडांचे मी शून्य टक्के व्यवहार केले आहेत. पण सरकारला वाटलं की माझी न्यायालयीन चौकशी करावी. केली. अँटी करप्शनकडून दोन वेळा चौकशी झाली. इन्कम टॅक्सच्या चौकशा झाल्या. एवढं सगळं झालं. त्यात काहीच आढळलं नाही. म्हणून सरकारला विचारलं की अजून काही असेल तीही चौकशी करा. पण मला कारण सांगा की माझा गुन्हा काय? 40-42 वर्षं जे काम केलं त्यावर पाणी फेरण्याचं काम होत असेल तर त्याचं दुःख वाटणं स्वाभाविक आहे. मी पक्षाला विचारलं होतं माझा दोष काय सांगा. माझ्यावर खोटे आरोप करण्यात आले. माझा अंडरवर्ल्डशी काहीच संबंध नाही."

चंद्रकांत पाटील

एकनाथ खडसेंच्या माध्यमातून झालेली विकासकामं रोहिणी यांच्यासाठी जमेची बाजू होती. जलयुक्त शिवारची सर्वाधिक कामं त्यांच्यासाठी फायदेशीर ठरू शकली असती.

'रोहिणी विधानसभेच्या उमेदवार म्हणून नवीन आहेत. भाजपमधील अंतर्गत गटबाजीचा फटका त्यांना बसू शकतो,' असं मत राजकीय विश्लेषकांनी व्यक्त केलं होतं.

चंद्रकांत पाटील यांना राष्ट्रवादी काँग्रेसचा पाठिंबा मिळाला होता. याच मतदारसंघातून त्यांनी दोनदा पराभव स्वीकारला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


एकनाथ खडसे आणि पंकजा मुंडे

उद्धव ठाकरे यांच्या आमदाराकीमुळे ही निवडणूक चर्चेत आली असली तरी या निमित्तानं भाजप आणि महाविकास आघाडीत सर्वकाही अलबेल आहे का, हे पुढे येणार आहे.

21 मे रोजी राज्यात विधानपरिषदेच्या 9 रिक्त जागांसाठी मतदान होणार आहे. उमेदवारी अर्ज भरण्याची शेवटची तारीख 11 मे आहे.  24 एप्रिल रोजी होणारी ही निवडणूक कोरोना संकटामुळे पुढे ढकलण्यात आली होती.

विधान परिषदेच्या रिक्त होणाऱ्या जागा

"विधानसभेत निवडून आलेले 288 आमदार या 9 जागांसाठी मतदान करतील. एकूण पक्षीय बलाबल पाहता भाजपला त्यांची चौथी आणि महाविकास आघाडीला त्यांची सहावी जागा निवडून आणण्यासाठी कसरत करावी लागेल," असं राजकीय विश्लेषक दीपक भातुसे सांगतात.

त्यातच काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष बाळासाहेब थोरात यांनी महाविकास आघाडी 6 जागा लढवेल, असं म्हटलंय.

"आम्ही 4 जागा लढवू आणि त्यासाठीचे आकडे आमच्याकडे आहेत. एवढंच काय आमच्या 4 जागा निवडून येऊन आमच्याकडे 2 मतं जास्तीची आहेत," असा दावा विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना केला आहे.

भाजपचं गणित कसं असेल?

विधान सभेतल्या एकूण पक्षीय बलाबलानुसार भाजपच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े 105 आमदार आहेत, तसंच त्यांच्याकडे छोटे मोठे पक्ष आणि अपक्ष म्हणून 10 आमदारांचा पाठिंबा आहे. त्यामुळे त्यांची संख्या होते 115.

"विधानपरिषदेच्या या निवडणुकीसाठी राज्यातले 288 आमदार मतदान करणार आहेत. त्यामुळे 32 आमदारांच्या मागे एक आमदार असं गणित आहे. त्यानुसार मग भाजपचं संख्याबळ पाहता त्यांचे 3 आमदार सहज निवडून येऊ शकता. चौथ्या जागेसाठी भाजपला आणखी 13 आमदारांची गरज आहे," असं दीपक भातुसे सांगतात.

भाजपमध्ये इच्छुकांची मोठी गर्दी

नुकत्याच झालेल्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये भाजपकडून काही मोठ्या नेत्यांची तिकिटं कापण्यात आली होती, तर काही नेते निवडणुकीत पराभूत झाले. परिणामी भाजपमध्ये इच्छुकांची मोठी गर्दी आहे.

त्यात एकनाथ खडसे, पंकजा मुंडे, विनोद तावडे, चंद्रशेखर बावनकुळे, हर्षवर्धन पाटील यांची नावं तर आहेतच. शिवाय स्मिता वाघ, पृथ्वीराज देशमुख आणि अरुण अडसर या विद्यमान आमदारांच्या आमदारकीची मुदत या निवडणुकीत संपत आहे.

तसंच प्रकाश मेहता आणि माधव भंडारी यांच्या नावांचीसुद्धा चर्चा आहे.

"भाजपमधली इच्छुकांची गर्दी पाहाता भाजपमध्ये पुन्हा एकदा संघर्ष निर्माण होऊ शकतो. विधानसभा निवडणुकीत ज्या 5 जणांची तिकीटं कापली होती, त्यामागे निश्चितच देवेंद्र फडणवीस यांची भूमिका होती.

"आताही राज्य भाजपमध्ये देवेंद्र फडणवीस यांचंच वर्चस्व आहे. प्रदेशाध्यक्ष जरी चंद्रकांत पाटील असले तरी देवेंद्र फडणवीस यांचाच शब्द अंतिम आहे. त्यांचं दिल्लीतही जास्त वजन आहे. त्यामुळे ते जी नावं दिल्लीत पाठवतील त्यावरच शिक्कामोर्तब होण्याची शक्यता आहे," असं दीपक भातुसे सांगतात.

"वर्षानुवर्ष काम करणारा कार्यकर्ता म्हणून इच्छा व्यक्त करणं स्वाभाविक आहे," अशी प्रतिक्रिया एकनाथ खडसे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दिली आहे.

फडणवीस सरकारमध्ये मंत्री असताना खडसे यांना राजीनामा द्यावा लागला होता, त्यानंतर त्यांना भाजपतर्फे विधानसभा निवडणुकीचं तिकीटही नाकारण्यात आलं होतं. त्यातच नुकत्याच झालेल्या राज्यसभा निवडणुकीतही त्यांच्या नावाची चर्चा होती.

आता विधान परिषद निवडणुकीतही ते आशा बाळगून आहेत की, त्यांच्या पदरात उमेदवारी पडेल.

"विधानपरिषद निवडणूक लढवण्याची इच्छा मी पक्षश्रेष्ठींकडे व्यक्त केली आहे. याबाबतचा निर्णय काय घ्यायचा ते ठरवतील," असं खडसेंनी म्हटलं आहे.

"याआधीही राज्यसभेसाठी माझ्या नावाची चर्चा करण्यात आली होती, आणि पक्षानं देखील माझ्या...


एकनाथ खडसे आणि पंकजा मुंडे

केवळ खडसेच नाही, तर भाजपात अस्वस्थ असलेल्या, अन्याय्य वागणूक मिळाली अशी भावना असणा-या नेत्यांची संख्या बरीच आहे. या चर्चेत पहिलं नाव लगेचच आलं ते पंकजा मुंडेंचं. पंकजा मुंडे आता काय करणार?

हा प्रश्न खडसेंच्या बातमीनंतर सगळ्यांच्याच मनात आल्यावर पंकजा मुंडेंनाही प्रश्न विचारले गेले. त्यांच्या अतिवृष्टी दौ-याच्या वेळेस पत्रकारांनी खडसे आणि त्यासंबंधानं प्रश्न विचारल्यावर मुंडे यांनी सांभाळूनच प्रतिक्रिया दिली.

अधिक काही बोलायचं टाळलं. इकडे शिवसेनेनं पंकजा यांना त्यांच्या पक्षात येण्याचं आमंत्रण देऊनही टाकलं. अर्जुन खोतकर, गुलाबराव पाटील या सेनेच्या नेत्यांनी आता पंकजांनी शिवसेनेत यावं असं जाहीर आमंत्रण दिलं. अर्थात त्याला पंकजा आणि त्यांच्या समर्थकांकडून कोणतीही प्रतिक्रिया मिळाली नाही.

पंकजा मुंडेंची अस्वस्थता लपून राहिली नाही आहे

खडसे बाहेर पडताच पंकजा यांच्याबद्दल चर्चा सुरू होण्याचं कारण म्हणजे त्यांची भाजपामधली अस्वस्थता आणि घुसमट कायम जाणवत राहिली आहे. त्या फडणवीस सरकारमध्ये मंत्री असतानाही असमाधान व्यक्त करत राहिल्या.

त्यांच्या 'मी लोकांच्या म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नातली मुख्यमंत्री' या आशयाच्या वक्तव्यानंतर त्यांचं महत्त्व कसं पक्षांतर्गत आणि मंत्रिमंडळात कमी होत गेलं याची चर्चा झाली. चिक्की घोटाळ्याचे आरोप सभागृहामध्ये झाल्यावर आपल्याला लक्ष्य केलं जात असल्याची त्यांची भावना झाली. 'बीबीसी मराठी'च्या एका कार्यक्रमात 'या सरकारच्या काळात जे समुद्रमंथनातून विष निघालं ते सगळं माझ्या वाट्याला आलं' अशी खंतही त्यांनी बोलून दाखवली होती.

पण त्याहीपेक्षा परीक्षेचा काळ त्यांच्या वाट्याला 2019च्या निवडणुकीपासून आला. त्यांच्याच परळी मतदारसंघात त्यांना पराभव पत्करावा लागला. धनंजय मुंडे यांच्याकडून झालेला हा पराभव होता. या पराभवाबद्दल अनेक शंका पंकजा समर्थकांनी बोलून दाखवल्या.

त्यांना विधान परिषदेत भाजपा संधी देईल असा अनेकांचा कयास होता. पण त्यांना परिषदेची उमेदवारी नाकारण्यात आली. असं म्हटलं गेलं की जे जे पक्षामध्ये फडणवीसांचे स्पर्धक मानले गेले त्यांना विधानसभा आणि विधानपरिषद निवडणुकांमध्ये धक्का बसला. एकनाथ खडसे, विनोद तावडे यांना दोन्ही सभागृहाची उमेदवारी मिळाली नव्हती.

पंकजांची ही अस्वस्थता दबून राहू शकली नाही. त्यांचंही एक विस्तारित नाराजीनाट्य महाराष्ट्रात घडलं. त्या आता पक्षाला सोड्चिठ्ठी देणार असं बोललं गेलं. त्यांनी परळीत गोपीनाथगडावर त्यांच्या समर्थकांची मोठी सभाही घेतली. तेव्हा त्या हा निर्णय घेतील असे कयास केले गेले.

पण भाजपाच्या प्रदेश नेतृत्वाला त्यांची समजूत तेव्हा काढण्यात यश आलं. पंकजांनी आपण पक्षातून बाहेर पडणार नसल्याचं जाहीर केलं. 'हा माझ्या बापाचा पक्ष आहे, मी कशाला बंड करू' असा प्रश्नही त्यांनी विचारला. याच सभेत मात्र एकनाथ खडसे यांनी फडणवीसांवर तोफ डागली होती.

आता खडसेंनंतर पंकजा मुंडे काय करतील?

सभागृहात पंकजा मुंडे नसल्या तरीही नुकतीच पक्षानं त्यांना नवी संघटनात्मक जबाबदारी दिली आहे. त्यांची नुकतीच केंद्रीय सचिवपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. पंकजा मुंडेंना राज्याच्या राजकारणात रस असला आणि केंद्रात रस नसला, तरीही त्यांच्याकडे ही जबाबदारी देऊन पक्षाने त्यांच्या नाराजीवर मलम नक्कीच लावलं आहे.

गोपीनाथ मुंडे हे ओबीसी समाजातले मोठा जनाधार असलेले नेते होते आणि भाजपला त्याचा फायदाही झाला. त्यांच्यानंतर पंकजा आणि खडसे हे भाजपाचे चेहरे बनले. आता खडसें पश्चात पंकजा या भाजपचा एक महत्त्वाचा बहुजन चेहरा आहेत. अशा स्थितीत त्या पक्ष सोडतील का?

खडसे राष्ट्रवादीत...


एकनाथ खडसे यांनी पत्रकार परिषद घेऊन पक्ष सोडण्यामागची कारणं आणि आपली भूमिका स्पष्ट केली.

देवेंद्र फडणवीसांनी त्यांच्यावर झालेल्या आरोपांना उत्तर दिलं आहे. ते म्हणाले, "एकनाथ खडसे जे सांगत आहेत, ते अर्धसत्य आहे. त्यावेळी मी आता बोलणार नाही. त्यांच्या माझ्याबद्दल काही तक्रारी होत्या, त्या त्यांनी वरिष्ठांकडे मांडायला हव्या होत्या. असो...अशावेळी कोणाला तरी व्हिलन ठरवावं लागतं, त्यांनी मला ठरवलं."

पत्रकार परिषदेवेळी खडसे म्हणाले "माझ्यावर विनयभंगाचे आरोप करण्यात आले, जर मी त्यातून बाहेर पडलो नसतो तर ३ वर्षे जेलमध्ये गेलो असतो. किती आरोप सहन करायचे? मला खूप त्रास दिला गेला. गेली चार वर्षे मानसिक तणावाखाली जगलो." आपली सर्व सहनशक्ती संपल्याच खडसे यांनी म्हटलं.

"मी लाचार, कोणाचे पाय चाटत बसणाऱ्यांपैकी मी नाही. मला पद मिळालं, मी मेहनत केली. तुमच्या उपकारांमुळे पद नाही मिळालं," असं खडसेंनी म्हटलं.

खडसे यांच्या सून आणि भाजप खासदार रक्षा खडसे मात्र पक्ष सोडणार नसल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं.

'खडसे पक्ष सोडणार नाहीत असं शेवटपर्यंत वाटत होतं'

" खडसेंनी जे आरोप केले होते, त्यावर देवेंद्र फडणव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीसांनी स्पष्टीकरण दिलं होतं. त्यामुळे खडसे यांच्यावर अन्याय झाला म्हणजे नेमकं काय झालं हे तेच सांगू शकतात," अशी प्रतिक्रिया भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी व्यक्त केली.

चंद्रकांत पाटील यांनी म्हटलं की, अगदी त्यांनी पत्रकार परिषद घेईपर्यंत मला आशा होती की, ते पक्ष सोडणार नाहीत. पण आता त्यांनी राजीनामा दिला आहे.

ते ज्या पक्षात जात आहेत, तिथे त्यांनी समाजपयोगी काम करावं, असंही चंद्रकांत पाटील यांनी म्हटलं.

खडसेंनी केलेली टीका ही विरोधी पक्ष नेत्याच्याच भूमिकेतून - छगन भुजबळ

"एकनाथ खडसेंनी शरद पवार किंवा राष्ट्रवादीवर आरोप केले होते, हे खरं आहे. पण एक लक्षात घ्यायला हवं की, ते तेव्हा विरोधी पक्षात होते आणि विरोधी पक्षनेते होते. विरोधी पक्षनेत्याचं कामच आहे हे. सरकारमध्ये जर एखादी गोष्ट चुकीची वाटली, एखादी व्यक्ती चुकीची वाटली तर ते बोलणारच," असं म्हणत एकनाथ खडसेंनी पूर्वी राष्ट्रवादी काँग्रेसवर केलेल्या टीकेबद्दल छगन भुजबळ यांनी प्रतिक्रिया व्यक्त केली.

भुजबळांनी त्यासंदर्भात स्वतःचंही उदाहरण दिलं. "मी स्वतः शिवसेनेत होतो. मी पण शरद पवारांविरोधात 'भूखंडाचं श्रीखंड' वगैरे कोलाहल केला होता. पण त्यांना हे कळत होतं की, विरोधी पक्षातला माणूस त्याचं काम करत आहे. त्यासाठी आयुष्यभर कटुता वगैरे ठेवण्यात अर्थ नाही."

आपलं उदाहरण देऊन भुजबळ यांनी म्हटलं की, "आता जर खडसेंचा विचार त्यांचा विचार बदलला असेल किंवा आपली भूमिका त्यांना पटत असेल, ते बरोबर येऊन पक्षाची ताकद वाढत असेल तर सोबत घ्यायला काय हरकत आहे?"

खडसेंमुळे पक्षाची ताकद वाढेल- जयंत पाटील

दरम्यान, एकनाथ खडसे राष्ट्रवादीत प्रवेश करणार असल्याचं राष्ट्रावादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी स्पष्ट केलं आहे. शुक्रवारी (23 ऑक्टोबर)  त्यांचा प्रवेश होईल असं पाटील यांनी स्पष्ट केलं आहे.  शुक्रवारी दुपारी 2 वाजता राष्ट्रवादी कॉंग्रेस पक्षात त्यांचा प्रवेश होणार आहे.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी एकनाथ खडसे यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस प्रवेशाचं स्वागत केलं आहे.

खडसेंवर भाजपमध्ये अन्याय झाला आहे, असं जयंत पाटील यांनी म्हटलंय. एकनाथ खडसे पक्षात आल्याने राष्ट्रवादी काँग्रेसची ताकद वाढेल, असंही पाटील यांनी म्हटलंय.

खडसे यांनी पक्षात येण्यासाठी कुठलीही अट ठेवली नसल्याचं पाटील यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं आहे.

एकनाथ खडसे यांनी भाजपचा...


एकनाथ खडसे साधारण चार दशकांपासून भाजपमध्ये सक्रिय आहेत. एक लोकनेता आणि भाजपचा बहुजन चेहरा अशी खडसेंची ओळख आहे.

2014 विधानसभा निवडणुकीच्या निकालानंतर एकनाथ खडसेंनी भाजप पक्षश्रेष्ठींसमोर सातत्याने नाराजी जाहीर केली आहे. तर एकनाथ खडसे आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्यात आजही आरोप-प्रत्यारोप सुरूअसतात.

दुसऱ्या बाजूला, एकनाथ खडसे पक्षात आले तर त्यांचे स्वागतच आहे अशा प्रतिक्रिया काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेनेचे नेते देत असतात. म्हणूनच एकनाथ खडसे भाजपला सोडचिठ्ठी देणार आणि पक्षांतर करणार अशी चर्चा होताना दिसते.

एकनाथ खडसे जवळपास चार दशकांपासून भाजपमध्ये आहेत. पण 2014 पासून असे काय घडले की खडसे पक्षापासून दुरावले ? याला फडणवीस सरकार जबाबदार आहे की ते स्वत: जबाबदार आहेत?

भाजपमध्ये कोंडी होत असल्याचं मान्य करणारे खडसे पक्षाला राम राम करणार का? पक्षांतराचा विचार करत ते राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश करतील की इतर कुठल्या पक्षात? या सर्व बाबींचा वेध घेण्याचा प्रयत्न आपणया लेखात करणार आहोत.

एकनाथ खडसे आणि भाजपमध्ये नेमके काय आणि कसे बिनसले?

2014 मध्ये केंद्रात आणि राज्यात भाजपची सत्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ता आली. खरं तर कोणत्याही ज्येष्ठ नेत्यासाठी सत्ता येणं ही जमेची बाब. पण खडसेंच्या बाबतीत विपरीत घडले असे म्हणावे लागेल.

देवेंद्र फडणवीस यांची मुख्यमंत्रीपदी घोषणा झाल्यानंतर एकनाथ खडसे शपथविधी सोहळ्याला येण्यास तयार नव्हते. मुख्यमंत्री पदासाठी त्यांची दखल न घेतल्याने ते नाराज होते असे समजले जाते.

खडसेंनी शपथविधीला हजेरी लावावी यासाठी त्यांची नाराजी दूर करण्यात आली. ते महसूल मंत्री झाल्यानंतर अगदी दोनच वर्षात त्यांना राजीनामा द्यावा लागला. भोसरी जमीन घोटाळा प्रकरणी त्यांच्यावर आरोप झाले आणि गुन्हा दाखल करण्याचे आदेश उच्च न्यायालयाने दिल्याने त्यांना राजीनामा द्यावा लागला असे स्पष्टीकरण देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले.

राजीनाम्यानंतर एकनाथ खडसे यांची भाजपमध्ये होत असलेली कोंडी त्यांनी अनेकवेळा जाहीरपणे बोलून दाखवली आहे. काही दिवसांपूर्वी एकनाथ खडसे यांनी फडणवीसांवर जाहीर टीका केली होती. ते म्हणाले, "आमचे मुख्यमंत्री ड्राय क्लिनर होते. आरोप झाला की क्लिनचिट द्यायचे. पण नाथाभाऊंना दिली नाही. माझ्यावर एवढा राग का आहे," असा प्रश्न खडसेंनी विचारला होता.

या टीकेला उत्तर देताना पहिल्यांदाच देवेंद्र फडणवीसांनी खडसेंवर प्रतिक्रिया दिली. "माझ्यामध्ये फार संयम आहे. मी घरची धुणी रस्त्यावर कधीच धुत नाही. खडसे आमचे ज्येष्ठ नेते आहेत. त्यामुळे मी त्यांच्यावर टीका करणार नाही." असं ते म्हणाले.

भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी खडसेंना मार्गदर्शक भूमिकेत येण्याचाही सल्ला दिला होता. या वक्तव्यावरही खडसेंनी नाराजी व्यक्त केली होती.

2016 मध्ये भ्रष्टाचाराच्या आरोपांवरून द्यावा लागणारा राजीनामा असेल, विधानसभा निवडणुकीत तिकीट नाकारणे, विधान परिषदेसाठीही डावलणे, मुलगी रोहिणी खडसेंचा विधानसभा निवडणुकीतला पराभव अशा सर्वच कारणांमुळे एकनाथ खडसे भाजपमध्ये एकाकी पडले.

राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला तर कुणाचा फायदा ?

एकनाथ खडसे यांचे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार आणि अजित पवार यांच्याशी जवळचे संबंध आहेत.

शिवाय, उत्तर महाराष्ट्रातील स्थानिक राष्ट्रवादीच्या नेत्यांशीही खडसेंचे चांगले संबंध आहेत. 2019 च्या निवडणुकीपूर्वी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या संघर्ष यात्रेच्या निमित्ताने अनेक नेते खडसेंना भेटण्यासाठीआवर्जून गेले होते.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्या उपस्थितीत उपमुख्यमंत्री अजित पवार,...


एकनाथ खडसेंना तिकीट न देण्याचा निर्णय पक्षश्रेष्ठींचा होता. तसंच मी कोथरुडमधून निवडणूक लढवावी हा निर्णयही पक्षश्रेष्ठींचा होता असं चंद्रकांतदादा पाटील यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितलं. उमेदवारी जाहीर झाल्यानंतरच्या दिवसात तुम्हाला पुणं मानवतंय का?

मी काय उमेदवारीच्या निमित्त पुण्यात आलेलो नाहीये. मी 82 सालापासून पुण्यात येतोय. मी दोन-तीन महिन्यातून एकदा पुण्यात येतोच आहे.

विद्यार्थी परिषद, भाजपाचा राज्याचा सेक्रेटरी, राज्याच्या जनसभा असं बारा वर्षं मी कार्यरत आहे. पुणे परिवाराचा आमदार आहे मी. पुणे ग्रॅज्युएटचं हेडक्वॉर्टरच पुणे आहे. लोकांचे काहीतरी गैरसमज आहेत. पुणे विषयात मला काहीच नवीन नाही.

पुण्यात राहून पुण्यातलं राजकारण करणं आणि वेगवेगळ्या ठिकाणाहून नेतृत्व करणं वेगळं आहे ना?

एकूण जी सहा लाख मतदारसंख्या असते, त्यातली तीन लाख पुण्याचीच आहे.

तुम्ही आलात आणि मेधा कुलकर्णींवर अन्याय झाला अशी चर्चा झाली. याबद्दल तुम्हाला काय वाटतं? तुम्हाला इथनं निवडणूक लढवायची इच्छा होती की पक्षानं सांगितलं म्हणून तयार झालात?

आमच्या पक्षात आम्ही फार शिस्तीत वागतो. आमची इच्छा व्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्त केली तरी पक्ष जे सांगेल ते आम्ही करतो. विधानसभा निवडणुकांचा विषय झाला, तेव्हा कोल्हापूर जिल्ह्यात 10 पैकी 8 जागा शिवसेनेला गेल्या. 2 जागा भाजपाला आल्या. तेव्हा पक्षानंच हा निर्णय केला की पुण्यातून लढावं म्हणून. मला पुण्यात पाठवलं हा वेगळा विषय आहे. पण कुठलाही निर्णय होतो तेव्हा काहीजणांवर अन्याय झालेलाच असतो. न्याय सगळ्यांना देता येत नसतो. हीच वस्तुस्थिती आहे.

एका विधानसभेत तुम्हाला दहा तिकिटं देता येत नाहीत ना. मी इथं नसतो आलो तरी पक्षानं कुणालातरी तिकिट दिलंच असतं. म्हणजे ज्यांना हवंय त्यांची नाराजी राहणारच.

इथं माणूस नव्हता की पक्षाला तुम्ही इथून लढावं असं वाटत होतं. नेमकं काय झालं होतं?

पक्षाकडे माणूस नव्हता असं नाही. पण त्यांना वाटलं मी इथून लढावं.

वर्षानुवर्ष भाजपाचे मतदार आहेत तिथून निवडणूक लढवणं म्हणजे काही शौर्य नव्हे, असं शरद पवार एका मुलाखतीत म्हणाले.

मी काय करायचं हे माझं नेतृत्व ठरवेल. शरद पवारांनी ठरवण्याची वेळ अजून आलेली नाहीये. तुम्ही तुमचं बघा ना. तुमच्याकडे उमेदवार नाहीये. एवढी हिम्मत होती तर राष्ट्रवादीचा उमेदवार द्यायचा. मग कशी फाईट झाली असती ते पाहिलं असतं. पाटलांना विरोध केला दाखवायचं होतं नुसतं. झाकली मूठ सव्वा लाखाची ठेवली त्यांनी.

ब्राह्मण महासंघाचा विरोध झाल्यानंतर इतर ब्राह्मण संघांकडून पाठिंबा तुम्हाला मिळाला. जातीचं ध्रुवीकरण होतंय असं तुम्हाला वाटतं का?

नाही मला असं वाटत नाही. हा सुशिक्षितांचा आणि समजूतदारांचा मतदारसंघ आहे. इथं लोकं विकासाला मतदान करतात. इथं नेहमीच व्यापक विचार केला जातो. त्यामुळं जातीवर निवडणूक जाणार नाही.

एकनाथ खडसेंचं तिकीट नेमकं का कापलं गेलं?

आमची एक कार्यपद्धती आहे. आमचा पक्ष म्हणजे समजा 22 मजली बिल्डिंग असेल, तर मला अमुक खोलीनंबर दिलेला आहे. तर त्या खोलीपुरती स्वच्छता पाहण्याचं काम आम्हाला करायचं असतं. बाकी कुणी अस्वच्छ ठेवत असेल तर ते बिल्डिंगचा मालक पाहून घेईल. म्हणूनच मला खडसेंच्या तिकिटाबद्दल काही माहीत नाही.

आपण प्रदेशाध्यक्ष आहात, आपलं रेकमंडेशन जरूर जात असेल.

माझ्याकडे प्रदेशाध्यक्ष म्हणून करण्याची अनेक कामं आहेत. ती मी चोखपणे पार पाडली आहेत. महाराष्ट्रात एबी व्यवस्थित पोहोचवला, मार्गदर्शन केलं, अगदी शेवटच्या क्षणी फॉर्ममधले बदल करवून घेतले. उमेदवार फायनल करणं आणि जाहीर करणं हा केंद्राचा विषय आहे.

विनोद तावडेंचं तिकीट का गेलं...