आर्मेनिया, अझरबैजान आणि रशियाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक

रशियाचे परराष्ट्र मंत्री सर्गेई लॅवरॉव यांनी ही माहिती दिली.

रशियाच्या मध्यस्थीनंतर या दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींमध्ये मॉस्कोमध्ये तब्बल 10 तास चर्चा झाली. शनिवारी (10 ऑक्टोबर) दुपारनंतर युद्धबंदी लागू करण्यावर यात एकमत झालं आहे. त्यानंतर दोन्ही देश युद्धात मारल्या गेलेल्या आपापल्या सैनिकांचे मृतदेह ताब्यात घेतील आणि युद्धकैद्यांची अदलाबदल करतील.

रशियाचे परराष्ट्र मंत्री सर्गैई लॅवराव यांनी म्हटलं की, यानंतर दोन्ही देश शांतता प्रस्थापित करण्याविषयी चर्चा करतील.

नागोर्नो-काराबाख या प्रदेशावरून आर्मेनिया आणि अझरबैजान या दोन देशांमध्ये दोन आठवड्यांपूर्वी युद्धाला सुरुवात झाली होती. त्यानंतर पहिल्यांदाच या दोन्ही देशांनी समोरासमोर चर्चा केली. दोन्ही देशाचे परराष्ट्र मंत्री या चर्चेत सहभागी झाले होते.

27 सप्टेंबरपासून सुरू झालेल्या या युद्धात आतापर्यंत 300 जवानांचा मृत्यू झाला आहे, तर हजारो लोकांवर घर सोडण्याची वेळ आली.

नागोर्नो-कालाबाख एक डोंगराळ भाग आहे. अधिकृतपणे हा अझरबैजानचा भाग आहे. मात्र, 1994 च्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

युद्धानंतर हा भाग आर्मेनियाच्या ताब्यात गेला.

आर्मेनिया आणि अझरबैजान पूर्वीच्या सोव्हिएत संघाचा भाग होते. नागोर्नो-काराबाख प्रदेशावरून या दोन्ही देशांमध्ये 1980 आणि 1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या काळातही संघर्ष झाला होता.

त्यानंतर 1994 मध्ये युद्धबंदीची घोषणा झाली. मात्र, शांतता करारावर दोन्ही देशांमध्ये कधीच एकमत झालं नाही.

मॉस्कोमध्ये काय घडलं?

आर्मेनिया आणि अझरबैजान यांच्यात शुक्रवारी (9 ऑक्टोबर) चर्चा सुरू झाली. रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रवक्त्यांनी ट्विटरवरून ही माहिती दिली.

दोन्ही देशांना आपापल्या जवानांचे मृतदेह घेऊन जाण्यासाठी आणि युद्धकैद्यांच्या अदलाबदलीसाठी युद्धबंदी गरजेची असल्याचं रशियाचे अद्यक्ष व्लादिमीर पुतीन यांनी युद्धबंदी करण्याचं आवाहन करताना म्हटलं होतं.

युद्ध समाप्तीसाठी आर्मेनियाला एक 'शेवटची संधी द्यायला तयार आहोत,' असं चर्चा सुरू करण्यापूर्वी अझरबैजानचे अध्यक्ष इल्हाम अलीयेव यांनी टेलिव्हिजनवरून दिलेल्या संदेशात म्हटलं होतं

मात्र, असं म्हणतानाच अझरबैजानची प्रादेशिक अखंडता पुन्हा स्थापन करणे, हेच आपलं उद्दिष्ट असणार असल्याचंही त्यांनी म्हटलं होतं.

त्यांनी म्हटलं होतं, "आम्हा सत्याच्या मार्गावर आहोत. आम्ही जिंकतोय. आम्ही आमची जमीन पुन्हा परत घेऊ आणि प्रादेशिक अखंडता पुन्हा स्थापन करू. मात्र, आमची जमिनीवरून माघारी जाण्यासाठी आम्ही आमची जमीन ताब्यात घेणाऱ्यांना शेवटची संधी देऊ इच्छितो."

आर्मेनियामध्ये रशियाचा एक सैन्यतळही आहे. शिवाय, हे दोन्ही देश 'कलेक्टिव्ह सिक्युरिटी ट्रीटी ऑर्गनायझेशन'चे सदस्यही आहेत. मात्र, अझरबैजानच्या सरकारशीही रशियाचे मैत्रीपूर्ण संबंध आहेत.

कशी आहे परिस्थिती?

आर्मेनियाच्या संरक्षण मंत्र्यांनी म्हटलं आहे की शुक्रवारी मॉस्कोमध्ये चर्चा सुरू झाल्यानंतरही युद्ध सुरूच आहे.

यापूर्वी गुरुवारी (8 ऑक्टोबर) आर्मेनियाने अझरबैजानच्या नागोर्नो-काराबाखमधल्या एका ऐतिहासिक चर्चवर जाणीवपूर्वक हल्ला केल्याचा आरोप केला होता.

नागोर्नो-काराबाखची राजधानी स्तेपनाकियर्तपासून हे चर्च 15 किमी अंतरावर आहे.

आर्मेनियाने आमच्या गांजा आणि गोरनबॉय या शहरांवरही हल्ला चढवला आणि यात एका व्यक्तीचा मृत्यू झाल्याचा आरोप गुरुवारी अझरबैजानने केला होता.

अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार युद्धामुळे नागोर्नो-काराबाखमधून तब्बल निम्मे लोक म्हणजे जवळपास 70 हजार लोक घर...


आलोक नाथ

अभिनेता नाना पाटेकर, दिग्दर्शक विकास बहल, कॉमेडियन उत्सव चक्रवर्ती यांच्या पंक्तीत आणखी एका नाव समोर आलं आहे.

पडद्यावर 'संस्कारी' अशी प्रतिमा असलेल्या एका अभिनेत्यावर 'तारा' मालिकेच्या दिग्दर्शिका आणि निर्माती विनिता नंदा यांनी बलात्काराचा आरोप लावला आहे. एका फेसबुक पोस्टद्वारे त्यांनी असा आरोप लावला आहे.

विनिता नंदा यांनी थेट कुणाचंही नाव घेतलं नाही आहे. 'तारा' या मालिकेत आलोक नाथ हे दीपक सेठ या पात्राच्या भूमिकेत होते.

या फेसबुक पोस्टवर प्रतिक्रिया देताना आलोक नाथ यांनी "कुछ तो लोग कहेंगे. ना मी हे स्वीकारतोय, ना नाकारतोय," असं म्हटलं आहे.

त्या लिहितात, "टीव्हीवर तेव्हा अगदी पहिल्या क्रमांकावर असलेल्या तारा या मालिकेची मी निर्माती होते. मला त्या व्यक्तीत काडीचाही रस नव्हता. तो दारुडा आणि अतिशय वाईट माणूस होता. मात्र टीव्ही क्षेत्रातला मोठा अभिनेता असल्यामुळे त्याच्या चुका माफ होत्या. मालिकेतल्या अभिनेत्रीने तक्रार केली तेव्हा आम्ही त्याला काढून टाकण्याचाही विचार केला होता."

"मला आठवतंय की आम्हाला शेवटचा शॉट घ्यायचा होता. आम्ही त्याला काढणारच होतो. शूटिंग झाल्यानंतर ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी माहिती आम्ही त्याला देणार होतो. तो दारू पिऊन टेक द्यायला आला. कॅमेरा रोल होताच त्याने या अभिनेत्रीबरोबर गैरवर्तणूक केली. अभिनेत्रीने त्याच्या श्रीमुखात भडकावली. त्याला सेटवरून जायला सांगितलं आणि अशा पद्धतीने तो मालिकेतून निघून गेला."

त्यानंतर त्यांच्याबरोबर घडलेल्या प्रसंगाचं वर्णन करताना त्या लिहितात, "त्याने मला पार्टीसाठी घरी बोलावलं. आम्ही ग्रुपमध्ये पार्टी करायचो, त्यामुळे काही वेगळं वाटलं नाही. पार्टीत मी जे प्यायले त्यात काहीतरी मिसळलं होतं. रात्री दोन वाजता मला अस्वस्थ वाटू लागलं आणि मी घरी जायला लागले. कुणीही मला घरी सोडायला आलं नाही, त्यामुळे मी एकटेच पायी निघाले. तर रस्त्यात मला हा माणूस भेटला. तो त्याच्या कारमध्ये होता आणि त्याने मला कारमध्ये बसायला सांगितलं. मला घरी सोडेल, असं त्याने मला सांगितलं. मी त्याच्यावर विश्वास ठेवला आणि कारमध्ये बसले. त्यानंतर जे झालं ते मला फारसं आठवत नाही."

"शेवटचं आठवतं त्याप्रमाणे मला बळजबरीने दारू पाजण्यात आली. मला जेव्हा शुद्ध आली तेव्हा मला फार वेदना होत होत्या. माझ्या घरीच माझ्यावर बलात्कार झाला होता. माझ्या मित्रमैत्रिणींना सांगितलं तेव्हा त्यांनी मला हे सगळं विसरण्याचा सल्ला दिला."

"आता वीस वर्षांनंतर मी बरी आहे. कोणत्याही मुलीला सत्य सांगताना भीती वाटू नये, म्हणून मी हे सगळं सांगितलं," असं त्या लिहितात.

या प्रकरणी ABP न्यूजला दिलेल्या मुलाखतीत आलोक नाथ म्हणाले, "मी ना हे झाल्याचं नाकारतो, ना त्याला दुजोरा देतो. जर तसं काही झालं होतं, तर कुणीतरी दुसऱ्याने ते केलं असेल. मला यावर जास्त बोलायचं नाहीये, कारण आता हे प्रकरण बाहेर आलं आहे, तर ते ताणलं जाणारच."

ट्विटर, फेसबुकवर शेअर होत असलेल्या #MeToo चळवळीत एखाद्या व्यक्तीची सहमती आणि त्याची गुंतागुंत, यावरून एक नवीन वाद उद्भवला आहे.

मागच्या आठवड्यात जोर पकडलेल्या या मोहिमेनं सगळ्यांत मोठा झटका भारतीय प्रसारमाध्यमांना दिला आहे. प्रसारमाध्यमातल्या अनेक महिलांनी त्यांच्याबरोबर झालेल्या छळवणुकीचे किस्से शेअर केले आहेत. इतकंच नाही तर अनेक महिलांनी ज्यांच्यावर छळवणुकीचे आरोप आहेत, त्यांची नावंसुद्धा जगजाहीर केली आहेत.

यावरही आलोक नाथ म्हणाले, "या चळवळीमुळे आता लोक फक्त महिलांची बाजूच ऐकत आहोत, कारण त्यांना दुबळं समजलं जातं. म्हणून या आरोपांवर मी काहीही प्रतिक्रिया दिली तरी ती चूकच असेल. त्यापेक्षा मी न बोललेलं...


आलोक वर्मा आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

"CBIवर प्रचंड दबाव आहे. त्यामुळेच निष्पक्षपणे काम करू शकत नाही. देशातील गुन्ह्यांचा तपास करणारी सर्वोच्च यंत्रणा असूनही हे कर्तव्य निभावण्यात ही संघटना असमर्थ आहे. एखाद्या महत्त्वाच्या खटल्यासंदर्भात अधिकाऱ्यांच्या बदल्या करण्यात येऊ नयेत तसंच त्यांना घाबरवण्यात येऊ नये," असं ते म्हणाले.

माजी केंद्रीय मंत्री यशवंत सिन्हा, अरुण शौरी आणि ज्येष्ठ विधीज्ञ प्रशांत भूषण यांनी रफाल लढाऊ विमानांच्या खरेदीसंदर्भात सुप्रीम कोर्टात याचिका दाखल केली आहे. रफाल डीलची सखोल चौकशी करण्यात यावी अशी मागणी करण्यात आली आहे. याबरोबरीने वर CBIअसलेल्या दबावाबद्दल याचिकेत तपशीलवार उल्लेख आहे.

चिंतित होण्यासारखी तीन कारणं

शौरी सांगतात, "इतके दिवस पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सगळ्यांना CBIचा धाक दाखवून घाबरवत असत. मात्र आता ते स्वत:च CBIप्रकरणाने भेदरलेले आहेत. पंतप्रधान मोदींना चिंता व्हावी याची तीन कारणं आहेत. CBIमध्ये कार्यरत राकेश अस्थाना मोदींचे निकटवर्तीय मानले जातात. अस्थाना यांच्यावरील दबाव वाढला तर ते अनेक प्रकरणं बाहेर काढू शकतात ही मोदी यांना असलेली पहिली भीती आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

."

"दुसरं म्हणजे, मोदी ज्या पद्धतीने CBIचा वापर करून घेऊ इच्छित होते तसं होत नाहीये," असं ते म्हणाले.

अरुण शौरी यांनी पंतप्रधान मोदींवर टीकास्त्र सोडलं आहे

"आलोक वर्मा यांच्यासारख्या स्वतंत्र बाण्याच्या अधिकाऱ्याने रफाल विमान खरेदीप्रकरणी चौकशी सुरू केली असती तर काय होईल ही भीती नरेंद्र मोदींना होती. कारण CBIच्या संचालकांना एखाद्या प्रकरणाची चौकशी सुरू करण्यासाठी पंतप्रधान किंवा अन्य कोणाच्या अनुमतीची आवश्यकता नसते. आलोक वर्मा यांनी रफाल प्रकरणात खोल शिरण्याचा निर्णय घेतला तर सरकारसाठी ते अडचणीचं ठरू शकतं याची मोदींना जाणीव आहे. आलोक वर्मा घाबरून जाणाऱ्यांपैकी नाहीत," असं ते म्हणाले.

"या सगळ्यातून वाचण्यासाठीच आलोक वर्मा यांना सक्तीच्या रजेवर पाठवण्यात आलं आहे. मात्र असं करूनही सरकारचं फार भलं होणार नाही. कारण अशी कारवाई करून सरकारने स्वत:च्या पायावर कुऱ्हाड मारून घेतली आहे. या कारवाईचे विविधांगी पडसाद येत्या काळात सरकारला अनुभवावे लागतील," ते म्हणाले

रफालवर पत्र

"ज्या पद्धतीने अनेक अधिकाऱ्यांना काळ्या पाण्याच्या अर्थात महत्त्वाच्या प्रकरणातून बाजूला करून दूरचं पोस्टिंग देणं यातूनच सरकार किती भेदरलेलं आहे हे समजतं. आलोक वर्मा रफाल प्रकरण उकरून काढणार याची कुणकुण सरकारला लागली असावी. रफालप्रकरणी एफआयआर दाखल करण्यात येईल याचीही धास्ती सरकारला वाटत असावी. संरक्षण मंत्रालय तसंच पंतप्रधान कार्यालयाकडून CBIला तशा पद्धतीच्या सूचना देण्यात आल्या असाव्यात,"  असं ते म्हणाले.

अरुण शौरी, प्रशांत भूषण आणि यशवंत सिन्हा यांनी सुप्रीम कोर्टा याचिका दाखल केली

"रफाल प्रकरणाशी निगडित आवश्यक कागदपत्रं तपासण्यासाठी CBIने संरक्षण मंत्रालयाला पत्र लिहून कळवलं असावं. या पत्रानेच पंतप्रधान कार्यालयात भूकंपसदृश परिस्थिती उद्भभवली असण्याची शक्यता आहे. अशा पत्रासंदर्भात आमच्याकडे सबळ पुरावा नाही. मात्र अशा पत्राबाबत आमच्या कानावर आलं आहे. याप्रकरणाची सुनावणी सर्वोच्च न्यायालयात होणार आहे. त्यावेळी या सगळ्या गोष्टी समोर येऊ शकतात. आलोक वर्मा यांनी रफाल प्रकरणासंदर्भात संरक्षण मंत्रालयाला एखादं पत्र लिहिलं आहे का हे तेव्हा स्पष्ट होईल. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि आलोक वर्मा यांची भेट झाली तेव्हा त्यांच्यात रफालसंदर्भात काही बोलणं झालं का?" असा सवाल त्यांनी केला.

"CBIच्या दोन सर्वोच्च अधिकाऱ्यांसह अन्य अधिकाऱ्यांवर झालेल्या...


आळशी लोकांसाठी आदर्श जीवन - लोळा आणि सिनेमा पाहा.

आयरलॅंडमध्ये इंजिनीयरिंगचा एक विद्यार्थी आहे रोनन ब्रेन. त्यानं एक असं उपकरण तयार केलं आहे, ज्यावर खरंच मनोरंजनासाठी कसरत करावी लागते.

या उपकरणात एक सायकल आहे जी एका स्क्रीन आणि सिस्टमशी कनेक्टेड आहे. आणि यावर सिनेमा किंवा टीव्ही सिरियल चालू ठेवण्यासाठी तुम्हाला एका ठराविक गतीनं सायकलिंग करावी लागते. आणि गती कमी झाली की व्हीडिओ थांबतो.

आहे ना मजेदारण! काही लोकांनी हे पटलं आहे, पण काहींच्या मते सिनेमा बघायला इतके कष्ट कशाला?

हे उपकरण सर्वांना आवडणारं नसलं तरी खाली या काही भन्नाट वस्तू आहेत, ज्या आरामाचं जीवन शोधणाऱ्यांसाठी खास तयार करण्यात आल्या आहेत.

1. पायांसाठी झोपाळा

आपण पिकनिकला जातो तेव्हा कसा दोन झाडांना एक झोपाळा बांधतो. अगदी तसाच लहान झोपाळा, किंवा हॅमॉक, आपण ऑफिसच्या टेबललाही बांधू शकतो.

पण काम काय? मस्त पाय त्यावर ठेऊन आरामात काम करायचं ना...!

आम्हाला माहिती आहे आठ ते दहा तास काम करणं फारच थकवणारं असतं. कदाचित याने थोडा आराम मिळेल.

2. स्वत:हून ढवळणारा ग्लास

ज्यांना आपल्या मनगटांना अजिबात त्रास द्यायचा नसेल, त्यांच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ासाठी आहे हा स्वत:हून ढवळणारा ग्लास.

चहा टाका, साखर टाका, आणि बसा आरामात. हा जादुई ग्लास बाकीचं काम करतो.

3. डुलकी मारण्यासाठीची उशी

कामाच्यामध्ये किंवा अभ्यास करतांना जर तुम्हाला डुलकी मारायची असेल तर ही उशी नक्कीच कामाची आहे.

सहजपणे डोक्यावरून ओढायची आणि डोळे मिटायचे. पटकन झोप लागेल.

4. झोपण्यासाठीची चादर

आणि जर एका डुलकीने काम होत नसेल तर या चादरीवर तुम्ही झोपू शकता.... अगदी कुठंही.

तुमच्या आसपास काय चाललं आहे, काही कळणारही नाही.

5. हेयर ड्रायर स्टॅंड

लांब केस वाळवायचं म्हटलं की सर्वांत जास्त ताण पडतो तो हातांवर? अहो ते हेयरड्रायर नाही का धरावं लागत, त्यानं!

पुरुषांना कदाचित असा त्रास दाढी करताना होत असावा.

म्हणूनच तर आहे हे आधुनिक स्टँड, जे हेअर ड्रायर चहूबाजूंनी फिरवतं. म्हणजे तुमचं सर्व लक्ष केस नीट करण्यात असतं, आणि तुमचे हातही दुखणार नाहीत.

6. घालायची खुर्ची

उभं राहून राहून कंटाळा आला असेल, तर बसा ना... अगदी जिथं उभे आहात, तिथंच!

सादर आहे ही घालता येईल अशी खुर्ची.

आहे ना मस्त? म्हणूनच या खुर्चीचा वापर पश्चिमेत खूप वाढला आहे, इतका की, काही ऑफिसांमध्ये तर कर्मचाऱ्यांचं दांड्या मारणंही कमी झालं आहे.

7. बाळाचा झाडू मारणारा झगा

घरात बाळ म्हटलं की धमाल असते. पण त्याचाही सतत काही न काही कारभार सुरूच असतो आणि त्यातून पसारा होतो.

पण जर या समस्येतच समाधान दडलं असेल तर...?

बघा हा ड्रेस. गंमत म्हणून तयार करण्यात आलेला हा ड्रेस आता खूप प्रचलित झाला आहे.

तुम्ही आपल्या बाळाला हा ड्रेस घाला, मग तर झाडू मारायची गरजंच नाही. जो कचरा करणार, तोच साफही करणार.... नाही का!

आणखी वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आव्हाड यांना आता डॉक्टरांनी एक महिना सक्तीची विश्रांती घेण्याचा सल्ला दिला आहे. आव्हाड यांनी कोरोनावर कशी मात केली आणि त्यांचा सध्याचा रूटीन कसा आहे याबाबत आव्हाड यांनी बीबीसीशी चर्चा केली आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

प्र. आता तुमची तब्येत कशी आहे?

उत्तर:आता मी एकदम ठणठणीत आहे. तुमच्या सर्वांच्या प्रार्थनेमुळे मी बरा झालो. आजारी असताना उभा महाराष्ट्र माझ्या पाठीशी होता. ज्यांनी माझ्यासाठी प्रार्थना केली त्या सर्वांचा मी आभारी आहे. मी तुमच्या माध्यमातून पहील्यांदा महिन्याभरानंतर महाराष्ट्राच्या समोर आलो आहे. लोकांना हादरा बसेल असा तर मी नाहीये असं मला वाटतय.

प्र. 21 तारखेला तुम्ही अॅडमिट झालात. त्यावेळी काय घडलं? त्यापुढचा काळ कसा होता?

उत्तर:  मला अतिशहाणपणाचा फटका बसला. काही खूप विकनेस होता. पण काही होत नाही, म्हणून मी लक्ष नाही दिलं आणि एक दिवस बेशुद्ध पडलो. त्यानंतर माझ्या बायकोला आणि मुलीला जे भोगावं लागलं त्याला जबाबदार मीच आहे. १० तारखेला माझी टेस्ट निगेटिव्ह आली. त्यानंतरही  बाहेर फिरत राहीलो, बेफिकीरपणे काम करत राहीलो आणि त्याची किंमत मला मोजावी लागली.

प्र. को... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व्हीड19 चा अनुभव घेतलेले तुम्ही नेते आहात. तुमच्याविषयी अनेक बातम्या येत होत्या. त्या तुमच्यापर्यंत पोहचत होत्या?

उत्तर:मी तुम्हाला सांगतो 23 एप्रिल ते 27 एप्रिल मला काही आठवतच नाही. त्यानंतर मी थोडा ठिकठाक झालो पण

 देवाने शिस्त लावण्यासाठी, एक मर्यादा पाळण्यासाठी हे दिलं होतं असं वाटतं. या आजारातून एक शहाणपण मिळालं. आपल्याला काही मर्यादा नसतात अशा आजारांमुळे स्वत:ला बंधनं घालण्याचा शहाणपणा येतो. सामाजिक जबाबदारी ओळखून काम केलं पाहीजे. त्याचबरोबर काळजीही घेतली पाहीजे. जी मी नाही घेतली त्यामुळे देवाने हे चित्र दाखवलं असावं.

प्र. पण तुमची तब्येत कशामुळे बिघडली? तुमची १० एप्रिलची टेस्ट निगेटिव्ह आली होती.?

उत्तर: माहिती नाही काय झालं...? त्याची शास्त्रीय कारणं मला खरच ंनाहीत पण देवाने त्या तीन-चार दिवसाच्या आठवणी माझ्या मेंदूतून पुसून टाकल्या. मी हॉस्पिटलमध्ये गेलो त्यानंतरचा प्रवास मला नाही आठवत... ऑस्कीजनचा पुरवठा माझ्या मेंदूला कमी होत होता. ऑक्सिजन 80-85 वर आलं होतं.

माझ्या डॉक्टर मित्राने सांगितलं,ऑक्सिजन खूप कमी होत चाललाय परिस्थिती हाताबाहेर जाईल त्याआधी अॅडमिट करा. मी तुमच्या माध्यामातून पहील्यांदा महाराष्ट्राशी बोलतोय. मी सर्व डॉक्टरांचे आभार मानतो की त्यांनी अतिशय गंभीर परिस्थितीतून मला बाहेर खेचून आणलं. मला एक नवं जीवनदान दिलं. स

र्वांचे खूप आभार... शदर पवार आणि सुप्रिया सुळे यांनी सर्व सूत्र हातात ठेवली. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे हे रोज 8 वाजता डॉक्टरांशी बोलायचे. सहा डॉक्टर्सबरोबर कॉन्फरन्स कॉलवर माझ्या प्रकृतीविषयी चर्चा करायचे. यामुळे मंत्रीमंडळात असल्याचा आनंद तर आहेच पण एका घरात असल्यासारखं वाटतं.

माझी बायकोही पॉझिटीव्ह असल्यामुळे मुलीवर जबाबदारी येऊन पडली.  माझी 70% केस हातातून गेली आहे. 30% चं केस आपल्या हातात आहे असं तिला डॉक्टरांनी सांगितलं. ते ऐकून माझी मुलगी 15 मिनिटं वेड्यासारखी वागायला लागली आणि त्यानंतर माझ्या मुलीने सर्व हातात घेतलं.

हॉस्पिटलमध्ये जाण्याआधी एक अल्लड नताशा होती पण मी या आजारातून आल्यानंतर बदललेली मॅच्युअर्ड नताशा आमच्या हातात मिळाली. ज्या घरात कोणी कधीही यायचं कधीही जेवायचं त्या घरात मी आता दुपारी 1 ला आणि रात्री 9 ला वेळेत जेवतो. काय खायचं हे मुलगी ठरवते. खरतर कोव्हीडचे आभारही मानायला हवेत. हॉस्पिटलमधून घरी आल्यावर एक आनंदाच वेगळं वातावरण अनुभवतोय.

प्र....


आव्हान आहे ते या उद्रेकामागचा 'पेशंट झिरो' किंवा पहिला रोगी शोधण्याचं.

कोण आहे 'पेशंट झिरो' आणि तो महत्त्वाचा का?

एखाद्या व्हायरल वा विषाणूंमुळे होणाऱ्या (Bacterial) रोगाची लागण झालेल्या पहिल्या व्यक्तीला 'पेशंट झिरो' म्हटलं जातं.

झपाट्याने पसरणाऱ्या या एखाद्या विशिष्ट रोगाची लागण झालेली ही पहिली व्यक्ती शोधणं महत्त्वाचं आहे कारण यामुळे हा आजार नेमका कधी उद्भवला आणि का सुरु झाला यासारख्या काही महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरं मिळू शकतात.

अधिक लोकांना याचा संसर्ग होऊ नये वा भविष्यात हा रोग पुन्हा पसरु नये यासाठी या प्रश्नांची उत्तरं मिळणं महत्त्वाचं असतं.

कोरोनाव्हायरसचा 'पेशंट झिरो' सापडलाय का?

थोडक्यात सांगायचं तर - नाही.

कोरोनाव्हायरसची पहिली लागण 31 डिसेंबरला आढळल्याचं चिनी अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे. न्यूमोनियासदृश्य संसर्गाची लागण झालेल्या सुरुवातीच्या अनेक रुग्णांचा हुबेई प्रांतातल्या वुहानमधल्या मासे आणि प्राण्यांची विक्री करणाऱ्या मार्केटशी संबंध होता.

हाच प्रांत सध्याच्या या उद्रेकाच्या केंद्रस्थानी आहे. चीनमध्ये आणि जगभरात आतापर्यंत नोंदवण्यात आलेल्या 75,000 पेक्षा जास... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्त प्रकरणांपैकी सुमारे 82% केसेचा या वुहानशी संबंध असल्याचं जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठाची आकडेवारी सांगते.

पण लान्सेट मेडिकल जर्नलमध्ये प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या चीनी संशोधकांच्या अभ्यासानुसार कोव्हिड 19ची लागण झालेली पहिली व्यक्ती 1 डिसेंबर 2019ला (म्हणजे खूपच आधी ) आढळली होती. आणि या व्यक्तीचा वुहानमधल्या त्या मार्केटशी काहीही संबंध नव्हता.

वुहानच्या जिनयिनतान हॉस्पिटलमधील ज्येष्ठ डॉक्टर वु वेनजुआन हे या संशोधनाच्या लेखकांपैकी एक आहेत. हा रुग्ण एक ज्येष्ठ व्यक्ती होती आणि त्यांना अल्झायमर झाला होता असं डॉ. वेनजुआन यांनी बीबीसीच्या चायनीज सर्व्हिसशी बोलताना सांगितलं.

"हा रुग्ण त्या मासळीबाजारापासून चार ते पाच बसेसच्या अंतरावर राहात होता. आणि ते आजारी असल्याने घराबाहेर फारसे पडत नव्हते," डॉ. वु वेनजुआन यांनी सांगितलं.

पुढच्या काही दिवसांमध्ये आणखी तीन लोकांमध्ये अशीच लक्षण दिसू लागली आणि यापैकी दोन जणांचादेखील वुहानशी संबंध नसल्याचं डॉ. वेनजुआन सांगतात.

पण या साथीच्या उद्रेकाच्या सुरुवातीच्या दिवसांमध्ये हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलेल्या 41 रुग्णांपैकी 27 जणांचा त्या मार्केटशी संबंध असल्याचं संशोधकांना आढळलंय.

कोरोनाव्हायरसच्या या उद्रेकाची सुरुवात वुहानमधल्या या मासे-प्राण्यांच्या बाजारापासून झाल्याचं मानण्यात येतंय. एका व्यक्तीपासून दुसऱ्या व्यक्तीला या विषाणूची लागण होण्यापूर्वी एका जिवंत प्राण्यापासून एका व्यक्तीला हा संसर्ग झाल्याची शक्यता असल्याचं वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशनने म्हटलंय.

एका व्यक्तीपासून इतकी मोठी साथ पसरू शकते का?

इबोला विषाणूचा शोध 1976मध्ये पहिल्यांदा लागला. पण नंतर 2014 आणि 2016मध्ये पश्चिम आफ्रिकेत याचा मोठा उद्रेक झाला.

11,000 लोकांचा यामुळे मृत्यू झाला तर 28,000 पेक्षा जास्त लोकांना याची लागण झाली होती असं वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशनचं म्हणणं आहे.

दोन वर्षांपेक्षा जास्त काळ हा संसर्ग टिकून होता आणि 10 देशांत या विषाणूची लागण झाली होती. यामधले बहुतेक देश आफ्रिका खंडातले असले तरी त्यांच्यासोबतच अमेरिका, स्पेन, युनायटेड किंग्डम आणि इटलीतही याचे रुग्ण आढळले होते.

पण एकाच व्यक्तीपासून - गिनीमधल्या 2 वर्षांच्या मुलापासून या साथीची सुरुवात झाल्याचा निष्कर्ष वैज्ञानिकांनी त्यावेळी काढला होता.

हा मुलगा ज्या झाडाच्या ढोलीत खेळत असे तिथे वटवाघळांची वस्ती होती. त्यातूनच त्याला या...


आशा वर्कर, प्रातिनिधिक फोटो

कोरोना व्हायरसचा सामना करण्यासाठी जसे देशभरातील डॉक्टर सज्ज झाले आहेत, त्याचप्रकारे आशा वर्कर्सही पदर खोचून कामाला लागल्या आहेत. शहर असो की गाव, घरोघरी जाऊन प्रत्येक कुटुंबातील सदस्याच्या आरोग्याची माहिती गोळा करण्याचं काम आशा वर्कर करत आहेत.

हे करत असतानाच कर्नाटकमध्ये एका आशा वर्करवर हल्ला झाला, तर महाराष्ट्रातल्या एका आशा वर्करच्या हातावरील होम क्वारंटाईनचा शिक्का पाहून त्यांना गावाबाहेर थांबावं लागल्याचा प्रकार समोर आला.

आशा वर्कर, प्रातिनिधिक फोटो

त्यामुळे या आशा वर्कर्स कोरोनाच्या काळात कोणत्या परिस्थितीत काम करत आहेत, हे जाणून घ्यायचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं केला आहे.

'जीवाची किंमत फक्त 30 रुपये'

ग्रामीण तसंच शहरी भागातल्या आशा वर्कर्सला दरदिवशी 25 घरांचा सर्व्हे करण्यास सरकारनं अनिवार्य केलं आहे.

मुंबई-पुण्याहून कुणी गावात आलं आहे का, त्यांना कोरोनाची काही लक्षणं दिसत आहेत का, कुटुंबातील सदस्यांपैकी कुणाला ताप, सर्दी, खोकला  आहे का... या अशा प्रश्नांची उत्तरं शोधण्यासाठी राज्यातील जवळपास 70 हजार आशा वर्कर्स दररोज घरोघरी फिरत आहेत.

यापैकी ए... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क आहेत अलका नलावडे. अलकाताई पुणे जिल्ह्यातल्या पवारवाडीत 10 वर्षांपासून आशा सेविका म्हणून काम करत आहेत.

कोरोनासंबंधीच्या अनुभवाविषयी विचारल्यावर त्यांनी बीबीसीला सांगितलं, "कोरोनाचं काम करण्यासाठी सरकार आम्हाला 1 हजार रुपये महिन्याला देणार आहे. म्हणजे दिवसाला फक्त 30 रुपये. आम्ही दररोज आमचा जीव धोक्यात घालून काम करतोय. असं असतानाही सरकार आमच्या जीवाची  किंमत फक्त  30 रुपये करतंय. त्याऐवजी शेतात मजुरीला गेलो तरी दिवसाला 300 रुपये मिळतात. त्याशिवाय 8 दिवसांचा भाजीपाला आणि 2  शेळ्याही सांभाळता येतात. सरकार देत असलेल्या या 30 रुपयात घरखर्च कसा चालवायचा तुम्हीच सांगा?"

आशा वर्कर्सच्या मानधनाबाबतचा सरकारचा निर्णय

अलकाताई या परित्यक्ता आहेत. त्या आणि त्यांची मुलगी असा दोघींचा त्यांचा परिवार आहे. कोरोनाची लागण झाल्यास, आमच्याकडे कोण पाहणार, 30 रुपयात मी बरी होईल का, असे त्यांचे प्रश्न आहेत.

"कोरोनाचं काम करण्याऱ्यांना सरकारनं 50 लाखांचा आरोग्य विमा जाहीर केलाय. पण, आशा वर्कर मेल्यावर काय करणार ती त्या 50 लाखांचं. जिवंत आहे तोवर पुरेसं मानधन द्यायला सरकार तयार नाही. मेल्यावर काय आशा वर्कर मागे वळून पाहणार आहे का, 25 लाखांचा दिला की 50 लाखांचा दिला विमा?," अलकाताई त्यांचं म्हणणं मांडत राहतात.

दरम्यान, राज्य सरकारनं एप्रिल, मे आणि जून या कालावधीत कोरोना व्हायरससंबंधीच्या कामासाठी आशा वर्कर्सला महिना 1 हजार रुपये प्रमाणे एकूण 3 हजार रुपये द्यायचं जाहीर केलं आहे. तसा शासन निर्णयही काढण्यात आला आहे. राज्य सरकार देत असलेल्या या मोबदल्याबाबत आशा वर्कर्सना आक्षेप आहे.

प्रतिनिधिक फोटो

तुच्छ वागणूक

गावात माहिती गोळा करताना अलकाताईंना वाईट अनुभवाला सामोरं जावं लागलं.

"तू गावभर फिरती, तुझ्यामुळे आम्हाला कोरोना होईल, तुझ्यामुळे इथली माहिती बाहेर जाते, तू आमच्या घरी येऊ नको, असं काही जण म्हणतात. तेव्हा खूप वाईट वाटतं. मला पण जीव आहे, मला पण मरणाची भीती वाटते. आम्ही कुणासाठी काम करतोय तर जनतेसाठी. पण हीच जनता आम्हाला अशी वागणूक देत असेल, तर काय करायचं?," अलकाताईंच्या आवाजातील दाहकता स्पष्टपणे जाणवते.

याही परिस्थितीत अलकाताई दररोज घरोघरी जाऊन माहिती गोळा करतात आणि त्यांच्या कामाचा अहवाल पायी 4  किलोमीटर अंतर गाठून 'वाल्हे प्राथमिक आरोग्य केंद्रा'त दाखल करतात.

प्रतिनिधिक फोटो

एकच मास्क धुवून...


आशिया खंडात सुरू झालेली ही साथ जगभरात कशाप्रकारे पसरतेय, यावर डॉक्टर रॉन सध्या लक्ष ठेवून आहेत.

टेस्टिंग, ट्रेसिंग आणि लॉकडाऊनची प्रभावी अंमलबजावणी करत कोरोना व्हायरसचा संसर्ग आटोक्यात आणणाऱ्या दक्षिण कोरिया, जपान आणि जर्मनीसारख्या देशांतही निर्बंध हटवण्यात आल्यानंतर संसर्गाची नवीन प्रकरणं समोर येत आहेत.

युरोपाने कोरोनाच्या संसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेसाठी सज्ज रहावं, असा इशारा युरोपियन युनियनच्या कोव्हिड 19 रिस्पॉन्स टीमने याच आठवड्यात दिला होता.

संसर्गाची ही दुसरी लाट कधी येईल आणि ती किती मोठी असेल हा प्रश्न आता आपल्यासमोर असल्याचं या टीमच्या संचालक अँड्रिया अॅमॉन यांनी म्हटल्याचं वृत्त गार्डियन वृत्तपत्राने दिलंय.

ज्या देशांना कोव्हिड 19 चा सामना सगळ्यात आधी करावा लागला होता आणि कोरोना व्हायरसबाबतच्या आलेखात इतर देशांपेक्षा पुढे असणाऱ्या देशांकडून मग आपण काय शिकू शकतो?

रुग्ण शोधून संपर्कातील व्यक्ती शोधणं

पूर्व आशियातल्या देशांकडून बाकीच्या देशांनी शिकण्याजोगी सगळ्यात मोठी गोष्ट म्हणजे संसर्गाचं प्रत्येक प्रकरण शोधून त्या व्यक्तीला आयसोलेट करणं, चाचणी करणं आणि काळजी घेणं. यासोबत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च प्रत्येक रुग्णाच्या संपर्कात आलेल्या व्यक्तींना 'ट्रेस' करून क्वारंटाईन करणंही गरजेचं असल्याचं WHOचे डायरेक्टर जनरल ट्रेड्रोस यांनी म्हटलंय.

डॉक्टर रॉन या लंडन युनिव्हर्सिटी मध्ये व्हायरस आणि सेल (Cell) एक्स्पर्ट म्हणून काम करतात. त्या म्हणतात, "आशियाच्या आकडेवारीवरून हे लक्षात येतं की आक्रमक टेस्टिंग, ट्रेसिंग करणं आणि मग क्वारंटाईन करण्यानेच दुसरी लाट आटोक्यात आणली जाऊ शकते. हाच एकमेव पर्याय आहे."

उदाहरणार्थ, दक्षिण कोरिया हा आधी कोव्हिड 19चा हॉटस्पॉट होता. पण सुरुवातीपासूनच तिथल्या सरकारने मोठ्या प्रमाणात चाचण्या केल्या. सोबतच अॅप्स आणि GPS तंत्रज्ञानाच्या मदतीने रुग्ण आणि त्यांच्या संपर्कातील व्यक्ती ट्रेस करण्यात आल्या.

डॉ. रॉन सांगतात, "याच धोरणांच्या मदतीने त्यांना 'लोकल अॅलर्ट सिस्टीम' उभारता आली. सध्या जरी एकूण परिस्थिती नियंत्रणात असली तरी आता गरज पडल्यास एखाद्या विशिष्ट भागातपुरता लॉकडाऊन केला जाईल."

आकडेवारीचा अभ्यास

पूर्व आशियातल्या देशांकडून घ्यायचा दुसरा धडा म्हणजे हा व्हायरस कशा प्रकारे काम करतो हे जाणून घेण्यासाठी आकडेवारीचा अभ्यास करणं. चीन, जपान, दक्षिण कोरियासारख्या देशांची आकडेवारी एकत्र करत याचा अभ्यास करणं गरजेचं आहे.

लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्सच्या सार्वजनिक आरोग्य विषयक धोरणांचा अभ्यास करणाऱ्या विभागाचे प्राध्यापक अॅलिस्टर मॅग्वायर सांगतात, "आम्हाला रिकव्हरी रेटबद्दल काही माहिती मिळालेली आहे. पण अजूनही कॉन्टॅक्ट रेट (संपर्कामुळे संसर्ग होण्याची शक्यता)विषयी संशोधन करणं गरजेचं आहे."

हा नवीन व्हायरस आशियामधल्या सार्स आणि आफ्रिकेतल्या इबोलाच्या विषाणूपेक्षा वेगळा वागतो. म्हणूनच याविषयीची अनेक प्रकारची माहिती अजून मिळालेली नाही.

निर्बंध शिथील करण्यात आल्यानंतर हा व्हायरस नेमका कसा पसरतो ही या जागतिक साथीतून शिकण्याजोगी तिसरी गोष्ट आहे. आशियाचं उदाहरण पाहत प्राध्यापक मॅग्वायर म्हणतात, "फार आशा वाढवून चालणार नाही."

लॉकडाऊन यशस्वी झाला म्हणजे एखादा भाग कोरोनामुक्त झाला असा याचा अर्थ होत नाही. जपानमधल्या काही निवडक भागांमध्ये फेब्रुवारीच्या अखेरीस सगळ्यात कडक निर्बंध लागू करण्यात आले. यापैकीच एक होता होक्काइडो भाग.

मार्चच्या मध्यापर्यंत इथे नवीन केसेस येणं कमी झालं आणि ही संख्या रोजच्या एक वा दोन रुग्णांवर आली. यानंतर हे कडक निर्बंध उठवण्यात आले आणि एप्रिलपर्यंत शाळाही सुरू...


आशिया खंडातली सर्वात मोठी झोपडपट्टी असणाऱ्या धारावीच्या चिंचोळ्या गल्ल्यांना हल्ली जगभरातून हजारो पर्यटक भेट देतात. यातूनच 'slum Tourism' म्हणजेच 'झोपडपट्टी पर्यटना'ला चालना मिळाली आहे. दुसऱ्या शब्दात सांगायचं तर 'poverty Tourism' म्हणजेच 'गरिबी दर्शना'चा ट्रेंड सुरू झाला आहे.

शेजारील गरीब ठिकाणांना भेटी देण्याचा हा ट्रेंड तसा वादग्रस्त असला तरी पर्यटक हल्ली पर्यटनाला गेल्यावर निसर्गरम्य आणि जगप्रसिद्ध ठिकाणांप्रमाणेच दारिद्र्याने पिचलेल्या लोकांचं खरं आयुष्य कसं असतं, हे बघण्यालाही प्राधान्य देऊ लागले आहेत.

धारावी झोपडपट्टी सहल नुकताच भारतातला आवडता पर्यटन अनुभव ठरला आहे. धारावी पर्यटनाला ट्रिप अॅडव्हायजर्स या ट्रॅव्हल साईटचा ट्रॅव्हलर्स चॉईस पुरस्कारही मिळाला आहे. या ट्रॅव्हल साईटनुसार परदेशी पर्यटक ताजमहाल पाहण्यापेक्षा धारावी दर्शनाला पसंती देऊ लागले आहेत.

2005 साली स्थापन झालेल्या रिअॅलिटी टूर्स अँड ट्रॅव्हल या कंपनीचे सहसंस्थापक कृष्णा पुजारी सांगतात, "धारावी पर्यटनासाठी येणारे बहुतांश पर्यटक हे अमेरिका, युरोप आणि ऑस्ट्रेलियातून येतात."

धारावी झोपडपट्टी सहलींवर लक्ष केंद्रीत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करणारी ही सर्वात जुनी पर्यटन कंपनी आहे.

पुजारी सांगतात, "कंपनीचे सहसंस्थापक आणि माझे ब्रिटिश मित्र क्रिस्ट वे यांनी मला पहिल्यांदा झोपडपट्टी पर्यटनाविषयी सुचवलं तेव्हा मी गोंधळलो होतो. एखाद्याला झोपडपट्टी बघायला का आवडेल? मात्र, नंतर माझ्या लक्षात आलं की तिथे बघण्यासारखं आणि शिकण्यासारखं बरंच काही असतं."

धारावीचं भौगोलिक स्थान मोक्याचं आहे. देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या महानगरी मुंबईच्या अगदी मध्यभागी धारावी झोपडपट्टी आहे.

धारावी

धारावीच्या लांबच-लांब चिंचोळ्या गल्ल्या, तिथले छोटे-छोटे कारखाने आणि पडक्या घरांमध्ये जवळपास दहा लाख लोक राहतात. या गल्ल्यांमध्ये सार्वजनिक स्वच्छतागृह आणि पिण्याच्या पाण्याचे सार्वजनिक नळ आहे. मात्र, या गल्ल्यांमध्ये खुली गटारं आहेत. स्वच्छेतेची मोठी समस्या इथे भेडसावते.

इथे शेकडो छोटे-छोटे कारखाने आहेत. या कारखान्यांमध्ये एम्ब्रॉयडरी केलेले कापड, निर्यातयोग्य चामडीच्या वस्तू, प्लॅस्टिक आणि मातीची भांडी तयार केली जातात आणि या सर्व कारखान्यांमध्ये मिळून तब्बल जवळपास 46 अब्ज रुपयांची उलाढाल होत असते. (650 मिलियन डॉलर्स)

शिवाय कधीही न झोपणाऱ्या या शहराजा रोजचा भार वाहणारे हजारो कचरा वेचक, टॅक्सी चालक, रोजंदारीवर काम करणारे मजूरही या झोपडपट्टीत राहतात.

अनुभवाच्या शोधात

या अशा घाणेरड्या, कचरा आणि अस्वच्छेतेने बरबटलेल्या झोपडपट्टीला भेट देण्यासाठी पर्यटक का येतात?

2016 साली या झोपडपट्टीचा सहा तासांचा दौरा करणाऱ्या पर्यटक मेलिसा निसबेट सांगतात, "आम्ही व्हिक्टोरियाच्या काळापासूनच्या झोपडपट्ट्यांना भेटी दिल्या. आधी मनोरंजन म्हणून आणि नंतर सामाजिक सुधारणेच्या हेतूने."

तुमची खर्च करण्याची किती तयारी आहे त्यानुसार ट्रिप प्लॅन केल्या जातात. जास्त पैसे असेल तर अगदी एसीमध्ये झोपडपट्टीचा दौरा करता येतो.

कृष्णा पुजारी धारावीमध्ये

शिवाय 'इनसाईड मुंबई'सारख्या काही टूर कंपन्या "सांस्कृतिक देवाण-घेवाणी"च्या उद्देशाने या झोपडपट्टीतल्या एखाद्या घरातच भोजनाची व्यवस्थाही करतात.

मेलिसा यांना वाटतं की या सहलींमध्ये जगभरातल्या लोकांना गरीब आणि पिचलेल्या समाजाचं वास्तव बघता येतं, अनुभवता येतं.

तसं पाहिलं तर झोपडपट्टी पर्यटनात भारत तसा नवखा आहे. ब्राझिल आणि दक्षिण आफ्रिकेत पूर्वीपासून अशा प्रकारचं पर्यटन अस्तित्वात आहे.

मेलिसा सांगतात, "धारावीच्या दौऱ्यात माझ्या असं लक्षात आलं की इतर...


आशिया खंडातल्या सर्वांत मोठ्या झोपडपट्ट्यांपैकी एक, अशी धारावीची ओळख आहे. दाटीवाटीच्या या वस्तीत लाखो लोक राहतात. इथं छोटे-मोठे कारखाने आहेत. चिंचोळ्या गल्ल्या आहेत. एका खोलीत अवघा संसार मांडलेले अनेक कुटुंबं आहेत.

अशा सगळ्या स्थितीत कोरोना व्हायरससाठीच्या खबरदाऱ्या कशा घ्यायच्या, हा प्रश्न इथल्या अनेकांना भेडसावतोय.

'धारावी' नामक या जगाचा धांडोळा या फोटोंमधून घेऊया...

धारावीच्या लहान खोलीवजा घरांमध्ये रमजान महिन्यात रोजा सोडणारं मुस्लीम कुटुंब. एरव्ही सामूहिकपणे नमाज पढणं आणि इफ्तारसाठी एकत्र जमणं, या सालाबादप्रमाणे चालत आलेल्या परंपरा यंदा कोरोनाच्या संकटामुळे मोडाव्या लागल्या आहेत.

धारावीत स्थलांतरित कामगार छोट्या-छोट्या कारखान्यांमध्ये काम करतात. अनेकदा त्यांचं वास्तव्य कामाच्याच ठिकाणी असतं. अशाच एका कारखान्यात रोजा सोडणारे कामगार.

धारावीत घर कुठे सुरू होतं आणि पोटापाण्याचा व्यवसाय कुठे सुरू होतो, हे वेगवेगळं काढता येणार नाही, अशा अडचणीच्या जागेत लोकांचे व्यवहार सुरू असतात.

दोन पावलांवर दुसऱ्या घराचा उंबरठा लागतो आणि शिडी गाठली की आणखी एक घर. या झोपडपट्टीत एका चौकोनात अनेक क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुटुंबांच्या चौकटी दिसतात.

घर म्हणजे एक खोली. एका खोलीतच संसार मांडलेलं छोटेखानी कुटुंब.

सोशल डिस्टन्सिंगमध्ये प्रत्येकाने दीड मीटर अंतर कसं पाळायचं? आणि क्वारंटाईंन व्हायचं झाल्यास काय करायचं?

धारावीसारख्या झोपडपट्टीत घराची व्याख्या नेमकी कशी करणार? कारण घर म्हणजे उंबरठ्याबाहेरची बसायची जागादेखील आहे.

चिंचोळ्या आणि अंधाऱ्या गल्ल्यांची धारावी.

महानगराच्या वेशीवर असलेल्या 'मिनी इंडिया' धारावीच्या खिडक्या...

रात्रंदिवस जागणारी धारावी कोरोनाच्या उद्रेकामुळे आणखीच हतबल झाली आहे.

विविध जाती-धर्माचे लोक इथं एकत्र नांदतात...

धारावीच्या 90 फिट रोडवर रात्री अशी गर्दी असते. उकाड्याने हैराण झालेल्या लोकांना घरातून मोकळा श्वास घेण्यासाठी बाहेर पडण्याशिवाय पर्याय नाही.

क्वारंटाईन म्हणजेच विलगीकरण करण्यासाठी काही ठिकाणी हे असे बॅरिकेड्स लावले गेले आहेत.

दाटीवाटीच्या वस्तीत कोरोना व्हायरसची लागण झालेले रुग्ण सापडल्यानंतरची ही परिस्थिती.

सोशल डिस्टन्सिंग, क्वारंटाईन आणि कंटेनमेंट झोन या गोष्टी धारावीच्या झोपडपट्टीत कशा शक्य आहेत? असा प्रश्न धारावीत राहणाऱ्यांना पडलाय.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


आशियातील भारत, चीन आणि भूतान या तीन देशांची सीमारेषा या विवादीत प्रदेशात येऊन मिळते. डोकलामचा प्रदेश अचानक प्रकाशात आला जूनमध्ये. या भागात चीननं रस्ता बांधायला घेतला आणि चीनच्या या कृतीस 16 जून रोजी भारताने आक्षेप घेतला.

 भूतान आणि चीन हे दोन्ही देश डोकलामवर आपापला दावा सांगतात. भारत भूतानच्या दाव्याचं समर्थन करतो.

हा प्रदेश भारतात डोकलाम म्हणून ओळखला जातो. चीनमध्ये यालाच डोंगलोंग या नावानं संबोधलं जातं. डोकलाममधून सैन्य हटविण्यास दोन्ही देशांनी 28 ऑगस्ट रोजी सहमती दर्शविली. मात्र या कार्यवाहीसंदर्भात दोन्ही देशांची मतं वेगवेगळी आहेत.

भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, 'दोन्ही देशात करार झाले होते आणि त्याला अनुसरूनच दोन्ही देश डोकलाममधून सैन्य हटविण्यास तयार झाले.' चीननं मात्र, 'जे भारतीय सैन्य आमच्या क्षेत्रात घुसखोरी करत होते त्यांनी माघार घेतली', असं म्हटलं आहे.

भारत आणि चीनमधील संबंध नजीकच्या काळात ताणले गेले. विशेषतः पाकिस्तानमधील चीनची वाढती गुंतवणूक बघता त्यात भर पडली. सीमेवरच्या या तणावाचं वार्तांकन करताना दोन्ही देशांच्या माध्यमांनी आक्रमकता दाखविली.

नेमकं झ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ालं काय?

डोकलाम मधून जाणारा रस्ता बांधण्याच्या चीनच्या प्रयत्नाला 16 जून 2017 मध्ये भारताने विरोध केला. भारतीय सैन्याने यात हस्तक्षेप करत रस्त्याचं बांधकाम थांबवलं. याला प्रत्युत्तर म्हणून चीनच्या सैन्याने भारतीय सैन्यदलाची एक लहान चौकी उद्ध्वस्त केल्याचं म्हटलं जातं.

भारताच्या ईशान्येकडचं राज्य सिक्कीम राजकीयदृष्ट्या महत्त्वाचं आहे. तिथूनच डोकलामचं पठार जवळ आहे. इथूनच भूतानची सीमारेषा जाते.

हिमालयाच्या कुशीत वसलेल्या या देशाचे चीनबरोबर राजनैतिक संबध नसले तरी या देशाचे भारतासोबत घनिष्ठ संबंध आहेत. भारतीय सैन्य आणि राजनैतिक संबधाचा त्यांना फायदा होत आला आहे.  दोन्ही देशांनी 2007 मध्ये मैत्री करार केला होता.

काही आठवडे चाललेल्या या बोलाचालीनंतर भारत- चीन संबंध ताणले गेले. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांनी 27 जुलै रोजी ब्रिक्स सुरक्षा समंलेनाच्या पार्श्वभूमीवर चीनच्या राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागारांची भेट घेतली. डोकलाम वादावर उपाय निघण्याची चिन्हं दिसत असताना या बैठकीतून फारसं काही सकारात्मक समोर आलेलं नाही.

असं का झालं?

चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते  लू कांग यांनी जुलै मध्ये म्हटल्यानुसार, डोंगलोंग हा चीनचा प्राचीन काळापासूनचा एक भाग आहे.

भूतानचा नव्हे. 'भारताचा त्याच्याशी संबंध नाही.  डोंगलोंगमध्ये चीन रस्ता बांधत असेल तर तो आमचा सार्वभौमत्वाचा एक प्रकार आहे. हे संपूर्णतः न्याय्य आणि कायदेशीर आहे. त्यात इतरांनी हस्तक्षेप करण्याचा अधिकार नाही.' असे ते म्हणाले होते.

भूतानच्या प्रदेशावर जर चीनने हा रस्ता बांधला तर ईशान्य भारताला जोडणाऱ्या या भूभागाजवळ सहजगत्या पोहोचण्याची संधी चीनला मिळू शकते, अशी चिंता भारताला सतावते आहे.

30 जूनला भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने या संदर्भात निवेदन दिलं होतं. त्यानुसार, या भागात रस्ता बांधणं म्हणजे भारताच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने गंभीर प्रकार आहे.

भारतीय सैन्याने विवादीत क्षेत्रावर प्रवेश केल्यानंतर चीन सरकारी माध्यमांसह सरकारने तीव्र टीका केली. भारताने आपल्या भूभागावर अतिक्रमण केल्याचा आरोप करीत चीननं भारताची ही कृती अनुचित असल्याचं म्हटलं.

कुठलीही बोलणी करण्यापूर्वी भारताने या क्षेत्रातून आपलं सैन्य सक्तीने मागे घ्यावे, अशी मागणी चीनने केली.

दुसरीकडे भारताने, दोन्ही देशांनी या भागातून सैन्य परत घ्यावे आणि नंतर बोलणीच्या माध्यमातून हा वाद सोडवावा असा...


आशिष नेहरा आणि झहीर खान ही वेगवान गोलंदाजांची जोडगोळी भारतीय क्रिकेट संघासाठी आधारस्तंभ ठरली.

आशिष नेहराला पाहून 'कालचक्र' हा शब्द आठवावा इतका तो ग्रेट नाही. लीजंड तर नाहीच नाही, पण बुधवारसारख्या ऑड वारी गच्च भरलेल्या फिरोझशाह कोटला स्टेडियमवर त्याने शेवटचा बॉल टाकल्यावर आतमध्ये काहीतरी हलल्यासारखं वाटलं.

क्रिकेटमध्ये फास्ट बॉलर म्हटल्यावर धिप्पाड शरीराचा, उग्र डोळ्यांचा, तोंडातून फुत्कार सोडणारा, स्वँकी असे टॅटू असलेला माणूस अशी प्रतिमा उभी राहते. नेहराकडे यातलं काहीही नाही. कुपोषित नाही पण ब्रोकोली, लेट्यूस आणि तत्सम पदार्थ ओरपणाऱ्या आंग्ल देशीही नाही अशा मध्यमवर्गाचा नेहरा हा प्रतिनिधी.

हा मध्यमवर्ग आणि आपला भारत देश जसा बदलत गेला तसा नेहरा बदलला नाही हे त्याचं गुणवैशिष्ट्य. ओल्ड स्कूल थॉट म्हणतात ना, अगदी तसाच राहिला नेहरा.

स्विंगची करामत त्याने अनेकदा दाखवली. अझरपासून कोहलीपर्यंत सगळ्या कॅप्टनसाठी तो अडचणीच्या काळातला गो टू मॅन होता. पण सहा फुटांच्या नेहराने रावडी फास्ट बॉलर होण्यासाठी प्रयत्न केले नाहीत.

जिराफासारखे पाय, खप्पड म्हणजे गालफडं वर आलेला डाऊनमार्केट चेहरा, हाडाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी काडं, केसाला जेल नाही, सेलिब्रेटी गर्लफ्रेंड नाही, ब्रँडेड मर्चंडायझिंग नाही, इतर खेळांच्या लीगमध्ये स्वत:च्या मालकीची कुठलीही टीम नाही, कोट्यवधींची जाहिरातींची कॉन्ट्रॅक्ट्स नाहीत, वर्षानुवर्ष बाबा आझम काळातला नोकियाचा बेसिक फोन वापरणारा नेहरा म्हणून खास आहे.

आशिष नेहरा अनेक वर्षं स्मार्टफोनविना वावरत होता.

नेहराने 1999 साली आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधला पहिला बॉल टाकला तेव्हा वायटूकेचा प्रश्न उपटला नव्हता. जगावर माज करणाऱ्या अमेरिकेचे ट्विन टॉवर शाबूत होते आणि ओसामा बिन लादेनची चलती होती. व्हॉट्सअप, मेसेंजर, जीपीएस, स्मार्टफोन या विश्वाचा उदय व्हायचा होता.

लोक पत्र लिहायचे. ट्रंक कॉल अस्तित्वात होता. नेटकॅफेंचा वावर सुरू झाला होता. फ्लॉपी तेजीत होती आणि पेनड्राइव्ह कन्सिव्हंही झाले नव्हते. प्लेस्टेशनचं जंक्शन भारतीयांच्या गावीही नव्हतं.

शाळेत मुलं शिकायला जात आणि शाळेबाहेर बोरकूट आणि चटणीपाव मिळत असे. डेंटिस्टकडे तीनशे रुपयांत रुटकॅनल करून मिळत असे. पाचशे रुपयांत मोठ्या फॅमिलाचा एका चांगल्या हॉटेलात लंच किंवा डिनर होत असे.

डीडी मेट्रो नावाचं चॅनेल पाहायची माणसं. 'ये थी खबरे आजतक, इंतजार कीजिए कलतक' म्हणणाऱ्य़ा एसपी सिंगांच्या ऑथेंटिक बातम्या असण्याचे दिवस होते.

नेहराचं विमानासारखं सेलिब्रेशन अनोखं होतं.

फियाट, एम्बॅसिडर, चेतकची स्कूटर वापरात असण्याचे दिवस होते. सीसीडी, सबवे, मॅकडी हे अजून पाइपलाइनमध्येपण नव्हते. तो झुणका भाकर केंद्रांचा काळ होता.

बाबा सेहगलचे म्युझिक व्हिडिओ पाहण्याचे दिवस होते. 'हम दिल दे चुके सनम' म्हणणारा सलमान खान गुणी बाळ होता. संजय दत्तचं 'वास्तव' जगासमोर यायचं होतं. आमिर खान राष्ट्रद्रोही 'गुलफाँ हसन'ला ठार मारत होता. क्रिकेट म्हणजे डीडी स्पोर्ट्स होतं. ज्यात सहाव्या बॉलनंतरचं आणि पहिला बॉल अर्धा होईपर्यंत जाहिरातच दिसे.

अभिनेत्रीहून अँकर झालेल्या मंदिरा बेदीचा नूडल स्ट्रॅप ब्लाऊजपूर्व काळ होता. चीअरलीडर्स, ललनांच्या गराड्यात चालणाऱ्या पाटर्या, खेळाडूंच्या नावावर लागणाऱ्या बोली आणि अब्जावधींचे लिलाव हे सगळं घडवून आणणारे ललित मोदी तेव्हा नुकते शिकत होते.

त्या काळातला नेहरा आणि आज शेवटचा बॉल डॉट पडल्यावर निरागस समाधानी हास्य चेहऱ्यावर असणारा नेहरा यादरम्यान कालचक्राचे किती वळसे फिरलेत!

दुखापतींमुळे आशिष नेहरा फक्त 17 कसोटी सामने खेळू शकला.

आपण काम करण्यासाठी ऑफिसात जातो....


आशिष शेलार

गुजरातमध्ये शिवसेनेच्या सर्व उमेदवारांचे डिपॉझिट जप्त झाले आहे. काँग्रेसला मतं मिळाली म्हणून ज्यांना आनंद होतो, त्यांचा अंत काँग्रेसच्याच रस्त्यावर होईल, अशी टीकाही त्यांनी केली आहे. 'एबीपी माझा'नं हे वृत्त दिलं आहे.

'गुजरात मॉडेल डळमळले'

तर शिवसेनेचं मुखपत्र असलेल्या दैनिक 'सामना'च्या अग्रलेखात भाजपवर टीकास्त्र सोडण्यात आलं आहे. 'गुजरात मॉडेल डळमळले' असं या अग्रलेखाचं शीर्षक आहे.

"भारतीय जनता पक्षाचा विजय होणार होता, पण बेभान होऊन नाचावे, इतका देदीप्यमान विजय खरोखरच मिळाला आहे का? हम करे सो कायदावाल्यांसाठी हा निर्वाणीचा इशारा आहे." अशी टीका अग्रलेखात करण्यात आली आहे.

नरेंद्र मोदी

"गुजरात मॉडेल डळमळले आहे. ते 2019ला कोसळून पडू नये, हीच सदिच्छा," असं सुद्धा त्यात म्हटलं आहे.

विमान तिकीट रद्द करण्याचा दंड कमी होणार

प्रवासी विमान कंपन्यांनी तिकीट रद्द करण्याच्या नियमांत बदल करण्याची तयारी दर्शवली असल्याचं वृत्त महाराष्ट्र टाइम्सनं दिलं आहे.

विमान कंपन्यांकडून तिकीट रद्द करताना मोठ्या प्रमाणावर शुल्क कापलं जातं, अशा तक्रारी आल्यानं नागरी हवाई वाहतूक संचालनालयानं प्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रवासी विमान कंपन्यांची कानउघाडणी केली होती, असंही या बातमीत म्हटलं आहे.

'दक्षिण आशियात अण्विक युद्धाचा धोका'

दक्षिण आशियात अण्विक युद्धाचा खरा धोका आहे, असं मत पाकिस्तानचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार नासिर खान जांजुआ यांनी व्यक्त केलं आहे.

टाइम्स ऑफ इंडियानं हे वृत्त दिलं आहे. इस्लामाबादमध्ये झालेल्या एका कार्यक्रमात त्यांनी हे वक्तव्य केलं आहे.

"भारत मोठ्या प्रमाणावर धोकादायक शस्त्रास्त्र जमवत असून पाकिस्तानला पारंपरिक युद्धाची धमकी दिली जात आहे," असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आशुतोष गोवारीकरच्या 'पानिपत'मध्ये संजय दत्तने अफगाणिस्तानच्या 17व्या शतकातील शासक अहमद शाह अब्दालीची भूमिका साकारलीय. "त्याची जिथं सावली पडते, तिथं मृत्यू होतात" अशी आपल्या पात्राची ओळख संजूबाबाने ट्विटरवर केली आहे.

"भेटू या 6 डिसेंबर रोजी," असंही तो म्हटला आहे, प्रेक्षकांमध्ये उत्सुकता वाढवण्यासाठी. मात्र, यामुळं अफगाणिस्तानातील बॉलीवुड फॅन्समध्ये संताप पाहायला मिळतोय.

'पानिपत' सिनेमाची कथा 17व्या शतकातील पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धावर आधारित आहे. हे युद्ध पेशव्यांच्या मराठा सैन्य आणि अब्दालीच्या अफगाणी सैन्यात झालं होतं. सिनेमाचा ट्रेलर पाहून तर असं वाटतं की हा सिनेमा सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत उत्सुकता ताणून धरेल.

अफगाणिस्तानात हिंदी सिनेमा पाहणाऱ्यांचा आणि बॉलीवुडचे चाहते असलेला मोठा वर्ग आहे. मात्र आता त्यांना का राग आलाय?

इतिहासातील पात्रांवरील सिनेमे म्हटलं की वाद होणं सहाजिक असतं. आताही झाला आहेच, कारण अफगाणी सैन्याचा प्रमुख अहमद शाह अब्दाली हा अफगाणिस्तानसाठी राष्ट्राचा संस्थापक आणि हिरो आहे, तर भारतीयांसाठी असा आक्रमणकर्ता, ज्यानं पानिपतच्या युद्धात हजारो मराठा सैनिकांना मारलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

पानिपत सिनेमाची पहिल्यांदा घोषणा झाली, तेव्हाच खरंतर यासदंर्भात काळजी व्यक्त करण्यात आली होती. 2017 मध्ये अफगाणिस्तानच्या मुंबईस्थित वाणिज्य दूतांनी थेट भारताच्या माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाचं दार ठोठावलं होतं.

अफगाणिस्तानचे भारतातील वाणिज्यदूत तसंच अफगाणिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागारही असलेले नसीम शरीफ यांनी सांगितलं की, अफगाणी नागरिकांमध्ये अहमद शाह अब्दालींबद्दल आदराचं स्थान आहे. "जेव्हा सिनेमा बनत होता, तेव्हाच आम्ही विनंती केली होती की, सिनेमा आधी आम्हाला दाखवा. आम्ही कुठलीही बाब बाहेर लीक करणार नाही. मात्र, आमच्या सततच्या प्रयत्नांनांना सिनेमाच्या निर्मात्यांकडून कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही."

पण नंतर संजय दत्तचं ट्वीट आलं. त्यात संजय दत्तनं अहमद शाह अब्दालींची साकारलेल्या भूमिकेचा फोटो होता.

संजय दत्तच्या या पात्राबद्दल बोलताना अफगाणिस्तानातील ब्लॉगर इलाहा वालिझादे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "त्याला क्रूर दाखवलं गेलंय. त्यानं काजळ लावलंय. पण अब्दाली असा नव्हता. जसे कपडे त्याने परिधान केलेत, ज्याप्रकारे तो बोलतोय, हे अफगाणीही वाटत नाही. तो एखादा अरब व्यक्ती साकारलीय."

अफगाणिस्तानतील एक पिढी 'खुदा गवाह'सारखा सिनेमा पाहत मोठी झाली. अमिताभ बच्चन यांनी 'खुदा गवाह'मध्ये अत्यंत शूर अफगाणी देशभक्ताची भूमिका साकारली होती. तालिबान्यांच्या अंधारयुगात अफगाणी नागरिकांसाठी असे सिनेमे आशेची आणि आनंदाची किरणं होते.

या सिनेमातील गाणी अफगाणी लोकांनी लग्नसमारंभात वाजवली, या गाण्यावर ठेका धरला, डायलॉग पाठ केले आणि अगदी हिंदीही शिकले.

मात्र त्यानंतर 2018 मध्ये संजय लीला भंसाळीचा 'पद्मावत' सिनेमा आला. रणवीर सिंहने यात तुर्की-अफगाणी शासक अलाउद्दीन खिलजीची भूमिका केली होती. खिलजीनं 12व्या शतकात दिल्लीवर आक्रमण केलं होतं.

'पद्मावत' सिनेमा बॉक्स ऑफीस गाजला, समीक्षकांमध्ये त्याविषयी सकारात्मक प्रतिक्रिया होत्या. मात्र, या सिनेमात खिलजीची प्रतिमा अत्यंत क्रूर रंगवण्यात आल्यानं अनेक अफगाणी नाराज झाले होते. मात्र, या सिनेमावरून पेटून उठलेल्या एकमेव संघटनेपासून ते हजारो मैल दूर होते.

हेच साधारण वर्षभरापूर्वी प्रदर्शित झालेल्या 'केसरी' सिनेमाबाबत झालं. ब्रिटिश सैन्यातील 21 शीख सैनिक आणि 10 हजारांहून अधिक अफगाणी सैन्यामध्ये ही ऐतिहासिक लढाई झाली होती. यातही अफगाणी सैन्याची प्रतिमा जबरदस्तीनं जमीन...


आसपासच्या गावातल्या जवळपास 15 आशा सेविका त्यांना रिपोर्टिंग करतात. काही दिवसांपूर्वी रोहिणी आणि त्यांच्या पतीला मारहाण झाली होती. कारण? रोहिणी यांनी बाहेरगावहून आलेल्या काही लोकांना होम क्वारंटाईन व्हायला सांगितलं होतं आणि अशा लोकांची यादी आरोग्यविभागाला पाठवली होती.

'आमची नावं वर पाठवलीच कशी?' याचा राग येऊन गावातल्या काही लोकांनी रोहिणी आहिरेंना मारहाण केली. याआधीही आशा सेविकांना मारहाण होण्याच्या घटना राज्यात आणि देशातही घडल्या आहेत.

का होत आहेत सततचे हल्ले?

गावामध्ये असलेले कोरोना व्हायरसबद्दलचे गैरसमज याला कारणीभूत असल्याचं म्हटलं जातंय. "लोकांना काय वाटतं की आशा वर्कर आपल्या दारी आली म्हणजे आता आपली बदनामी होणार," मळगावात आशा सेविका असलेल्या सुवर्णा देवरे म्हणतात.

"अनेकदा आशा वर्कर तपासणीसाठी जाते, तिथल्या लोकांचं तापमान घेते, काही लक्षणं दिसली तर ती वर कळवते. त्या माहितीच्या आधारावर आरोग्य विभागाचे कर्मचारी रूग्णाला दवाखान्यात अॅडमिट करायला घेऊन जातात आणि अशात जर रूग्ण दगावला तर सगळा रोष आशा वर्करच्याच माथी येतो. तुमच्यामुळे आमचा चांगलाचुंगला माणूस गेला असं म्हणत आशा वर्क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रला मारहाण केली जाते. नाशिक जिल्ह्यातल्या येवल्यात अशीच घटना घडली," सुवर्णा पुढे सांगतात.

राजकीय समीकरणं की पुरुषसत्ताक विचारांचा पगडा?

आशा वर्कर्सला मारहाण झालेल्या अनेक घटनांमध्ये स्थानिक पुढाऱ्यांचा हात किंवा हल्लेखोरांना संरक्षण असल्याचं दिसून येतंय. याबद्दल बोलताना आशा वर्कर्स आणि गटप्रवर्तक संघटनेचे (आयटक) अध्यक्ष राजू देसले म्हणतात की, "ज्यांच्यावर लोकशाहीत लोकांचं प्रबोधन करण्याची जबाबदारी आहे, अनेकदा तेच लोक हल्ला करताना दिसून येत आहेत.

"या आशा वर्कर्स कोण आल्या आम्हाला शिकवणाऱ्या, आम्ही काय करावं आणि काय करू नये ते सांगणाऱ्या अशी या पुढाऱ्यांची मानसिकता असते. त्यातून अशा घटना घडतात. अनेकदा आपल्या गटातल्या माणसांनी नियम मोडले तरी त्यांनी संरक्षण देण्याची राजकीय समीकरणंही यात दिसून येतात," ते नमूद करतात.

या हल्ल्यांमागे पुरुषसत्ताक विचारांचा पगडा हेही एक कारण आहे असं राजू देसलेंना वाटतं. "आशा वर्कर्सचा जर तुम्ही वयोगट बघितला तर त्या साधारण तिशी-चाळीशीच्या आहेत. या आशा त्या त्या गावातल्या सुना असतात. आणि तिथल्या जेष्ठांना, विशेषतः पुरुषांना, आशांनी घराबाहेर जाऊ नका, क्वारंटाईन राहा असं सांगणं किंवा बाहेरगावी जाणार असलात तर आम्ही वर माहिती कळवू अशी भूमिका घेणं पटत नाही. त्यातूनही अशा हल्ल्यांच्या घटना घडतात.

"आशा वर्कर्सची नेमणूक मुळात केली होती ती मातामृत्यू आणि बालमृत्यू कमी करण्यासाठी. पण कोरोना काळात त्याच्यावर जबाबदारी वाढली आहे. अशा वेळेस त्यांनी गावातल्या प्रत्येक व्यक्तीची माहिती घेऊन, गावातल्या घरांचा नियमितपणे सर्व्हे करणं अपेक्षित आहे, आणि हेच अनेकांना खपत नाहीये," देसले सांगतात.

"लोक कधी कधी इतकं घाणेरडं बोलतात की सांगता सोय नाही. हिला काही काम नाही, आली उठून आमच्या दारावर, हिला पैसेच मिळत असणार त्याशिवाय कोणी येतं का असं काहीबाही ऐकवतात. आम्हाला कोरोनासाठी सरकार देतं महिना फक्त हजार रूपये. म्हणजे दिवसाला तीस रूपये फक्त.

"हेच जर कोणाच्या शेतात रोजाने कामाला गेलो तरी दिवसाला दीडशे रूपये मिळतात. बरं, कोरोना आला तरी आमची नेहमीची लसीकरण, गरोदर मातांची काळजी, त्यांची तपासणी ही काम थांबलेली नाहीत ना. इतकं सगळं करूनही लोक असं वागवत असतील तर नको वाटतं हे काम," सुवर्णा हताश आवाजात सांगतात.

'गावात फिरायला भीती वाटते'

 अनेक आशांना आजकाल दडपणाचा सामना करावा लागतोय. त्यामुळे त्या गावात...


आसामचा डबलडेकर बोगीबील ब्रिज

1.     1997 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान एच. डी. देवेगौडा यांच्या हस्ते पुलाची पायाभरणी करण्यात आली. पण काही कारणास्तव कामाला सुरुवात होण्यास विलंब झाला.

2     2002 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या कार्यकाळात या पुलाच्या कामाला सुरुवात झाली. आणि अखेर आज तब्बल 16 वर्षांनंतर त्यांच्या 94व्या जन्मदिनी या पुलाचं लोकार्पण पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हस्ते होत आहे.

3     रेल्वे आणि रस्ता अशी वाहतुकीची व्यवस्था असणारा देशातला सगळ्यांत मोठा पूल आहे, असं नॉर्थइस्ट फ्रंटियर रेल्वेचे मुख्य प्रवक्ते प्रणव ज्योती शर्मा यांनी सांगितलं.

4.    हा डबलडेकर पूल 4.94 किलोमीटर लांबीचा आहे. भारतातला सगळ्यांत लांब डबलडेकर पूल आहे.

5.    5,920 कोटी रुपये खर्च करून या पुलाची उभारणी करण्यात आली आहे.

6.    ब्रह्मपुत्रा नदीवर हा पूल बांधण्यात आला आहे. या प्रदेशात प्रचंड पाऊस पडतो तसंच हा भाग भूकंपप्रवण क्षेत्रात येतो. त्यामुळे इथे पुलाची उभारणी करणं मोठं आव्हान होतं. हा पूल रिश्टर स्केलवर 7.0 पर्यंतच्या भूकंपाचा सामना करू शकतो, असं आसामच्या मुख्यमंत्र्यांनी ट्व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िटरवर सांगितलं.

बोगीबील पूल

7.    तिनसुकिया-नाहरलागून इंटरसिटी एक्स्प्रेस या ट्रेनला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हिरवा कंदील दाखवणार आहेत. त्यानंतर हा पूल औपचारिक वाहतुकीसाठी खुला होईल. ही ट्रेन आठवड्यातून पाचवेळा धावणार आहे.

8.    या पुलामुळे आसाममधील तिनसुकिया आणि अरुणाचल प्रदेशमधील नाहरलागून या शहरामधलं अंतर दहा तासांनी कमी होणार आहे.

9.    या पुलाच्या खालच्या बाजूला दोन समांतर रेल्वे मार्ग आहेत. वरच्या बाजूला तीन पदरी रस्ता मार्ग आहे. रस्त्यावरची तसंच रेल्वेच्या माध्यमातून सातत्याने चालणारी वाहतूक पेलण्यास हा पूल सक्षम आहे.

10.   अरुणाचल प्रदेश, आसामसह पूर्वांचलातील राज्यांमध्ये पायाभूत सुविधांमध्ये वाढ होण्याच्या दृष्टीने हा पूल महत्वाचा मानला जात आहे. या पुलामुळे दिब्रूगढच्या सर्वांगीण विकासात मोलाची भर पडेल, अशी अपेक्षा केली जात आहे.

भारतीय लष्करासाठी सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचा

पण एवढंच या पुलाचं वैशिष्ट्य नाहीये. सुरक्षेच्या दृष्टिनंही 'बोगीबील ब्रिज' महत्त्वाचा आहे. आसाम आणि अरुणाचल प्रदेशला जोडणारा हा पूल भारतीय लष्करासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

अरुणाचलची सीमा चीनला लागून आहे. इथे चीनकडून कोणताही हालचाल झाल्यास भारतीय लष्कर या पुलाच्या माध्यामातून लवकरात लवकर अरुणाचल प्रदेशमध्ये पोहोचू शकते. 'बोगीबील ब्रिज'च्या खाली दोन रेल्वे लाइन टाकण्यात आल्या आहेत आणि त्याच्यावर तीन पदरी रस्ता आहे. या रस्त्यावरून सैन्याच्या अवजड वाहनं, रणगाड्यांची सहज वाहतूक करता येऊ शकते.

'बोगीबील ब्रिज' योजना 1985 मध्ये करण्यात आलेल्या आसाम कराराचा एक भाग असल्याचं सांगण्यात येत आहे. मात्र 'बोगीबील ब्रिज'ची मागणी सर्वांत प्रथम 1965 साली करण्यात आली होती.

1962च्या चीनी आक्रमणानंतर डिब्रूगढच्या जवळ ब्रह्मपुत्रा नदीवर पूल बनविण्याच्या मागणीने जोर धरला होता.

दिब्रुगढमधल्या इस्टर्न आसाम चेंबर ऑफ कॉमर्स आणि इंडस्ट्रीचे अध्यक्ष भूदेव फुकन यांनी सांगितलं, "चीनी आक्रमणाच्या वेळी चीनी सेना आसामच्या तेजपूरपर्यंत आली होती. त्यांनी सरकारी कार्यालयासह स्टेट बॅंकेच्या शाखांमध्येही आग लावली होती. तेव्हा इथल्या लोकांनी ब्रह्मपुत्रेवर पूल बांधण्याची मागणी केली होती. 1965 मध्ये जेव्हा केंद्रीय कृषी मंत्री जगजीवन राम डिब्रुगढच्या दौऱ्यावर आले होते, तेव्हा इस्टर्न आसाम चेंबर ऑफ कॉमर्स आणि इंडस्ट्रीने त्यांना एक लेखी निवेदन दिलं होतं."...


आसामचे पोलिस महासंचालक भाष्कर ज्योती महंता यांनी बीबीसीशी बोलताना या वृत्ताला दुजोरा दिला. त्यांनी सांगितलं, की या संघर्षामध्ये काही पोलिस कर्मचारीही जखमी झाले आहेत. आंदोलकांचा मृत्यू पोलिसांच्याच गोळीने झाला की नाही, हे मात्र अजून स्पष्ट झालं नाही.

भाष्कर ज्योती महंता यांनी म्हटलं, दोन लोकांचा मृत्यू गोळी लागून झाला आहे. त्यांना गोळी कशी लागली याचा आम्ही तपास करत आहोत. अनेक ठिकाणी पोलिस आणि आंदोलकांमध्ये चकमकी झाल्या आहेत. यामध्ये 7-8 पोलिस कर्मचारीही जखमी झाले आहेत. गुवाहाटीच नाही तर राज्याच्या अन्य भागातही अशा चकमकी झालेल्या आहेत.

पीटीआयनं दिलेल्या माहितीनुसार गुवाहाटी मेडिकल कॉलेज आणि हॉस्पिटलच्या एका अधिकाऱ्यानं सांगितलं, की एका आंदोलकाचा हॉस्पिटलमध्ये आणण्यापूर्वीच मृत्यू झाला होता, तर दुसऱ्या आंदोलकाचा मृत्यू उपचारादरम्यान झाला.

गुरुवारी (12 डिसेंबर) शहरामध्ये संचारबंदी असूनही हजारो लोक रस्त्यावर उतरले होते.

आंदोलकांनी गुवाहाटी उच्च न्यायालयाच्या समोर एका मोठ्या मैदानात सभा घेण्याचा आणि शांततेच्या मार्गानं आंदोलन करण्याचा निर्णय घेतला. या सभेत 'जय अखम' (जय आसम) आणि 'कैब ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आमी ना मानू' (आम्ही कॅब मानत नाही ) अशा घोषणा दिल्या.

सरकार विरुद्ध आंदोलक

मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल यांनी बीबीसी प्रतिनिधीशी बोलताना म्हटलं, की सरकारनं आंदोलकांकडे चर्चेसाठी प्रस्ताव पाठवला आहे. लोकांना शांतता राखण्याचं आवाहनही केलं आहे.

मात्र आंदोलकांचं नेतृत्व करणाऱ्यांपैकी एक असलेल्या समुज्जल भट्टाचार्य यांनी सरकारकडून कोणताही प्रस्ताव आला नसल्याचं म्हटलं.

दरम्यान, आसामच्या दहा जिल्ह्यांमधील मोबाईल इंटरनेट सेवेवरील निर्बंध शनिवारपर्यंत (14 डिसेंबर) वाढविण्यात आले आहेत. दिब्रूगढ, गुवाहाटी आणि तिनसुकिया जिल्ह्यातील संचारबंदी अजूनही कायम आहे.

आसामचं शेजारी राज्य मेघालयमध्येही मोबाईल इंटरनेट आणि मेसेंजिंग सेवांवर निर्बंध लादल्याचं वृत्त पीटीआयनं गृह मंत्रालयातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याच्या हवाल्यानं दिलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


आसामचे मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल

तसेच, गुवाहाटी हायकोर्टाचे निवृत्त न्यायाधीश बिप्लब शर्मा यांच्या नेतृत्त्वात एक उच्चस्तरीय समिती नेमली असून, ही समिती आसाममधील सद्यस्थितीचा अहवाल देईल, त्याचसोबत घटनात्मक तोडगा काढण्यासाठी सूचनाही ही समिती करेल, असंही सोनोवाल यांनी सांगितलं.

मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल यांनी बीबीसीसोबत संवाद साधला.

प्रश्न - आसाममधील हिंसेचं कारण काय आहे?

उत्तर - लोकशाहीत हिंसक आंदोलनांचा वाईट परिणाम होतो. लोकशाहीत हिंसेला स्थान नसावं. सध्या आसाम आणि इथल्या लोकांनी शांतता पाळण्याची आवश्यकता आहे. आम्ही या मुद्द्यावर आंदोलकांशी चर्चेसही तयार आहोत.

पंतप्रधान आणि केंद्रीय गृहमंत्र्यांनी सांगितलंय की, आमचं सरकार आसामच्या जनतेची ओळख जपण्यासाठी कटिबद्ध आहोत. याबाबत कुणाला काही संशय घेण्याचा काही काम नाही. मात्र, आम्हाला काही वेळ द्यावा, जेणेकरुन या प्रकरणात शांततेनं एकत्रितपणे मार्ग काढता येईल.

प्रश्न - जर असं आहे आणि पंतप्रधानांनीही यासंबंधी ट्वीट केलंय, तर मग ही गोष्ट तुम्ही जनतेला का समजावू शकत नाहीत?

उत्तर - काही लोक चुकीची माहिती पसरवत आहेत. सत्य कधीच समोर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणलं गेलं नाही. या संपूर्ण आंदोलनातून लोकांची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. त्यांना सत्याशी काहीच घेणंदेणं नाहीय.

कुणी म्हणतंय इतक्या लोकांना नागरिकत्व मिळेल, दुसरा काहीतरी वेगळंच सांगतोय. त्यामुळं काही अडचणी आहेत. नागरिकत्व कायद्यात हे काही पहिल्यांदाच दुरुस्ती झाली नाहीय. याआधीच्या सरकारांनीही या कायद्यात दुरुस्ती केलीय.

प्रश्न - कर्फ्यू लावून, इंटरनेट बंद ठेवून जनतेची किती दिवस तुम्ही समजूत काढत सरकार चालवणार? तुमच्याजवळ पोलीस आहेत, सशस्त्र दल आहे, गुप्तचर यंत्रणा आहे. मग लष्कराची गरज का पडली?

उत्तर - या आंदोलनात सर्व लोक सहभागी नाहीत. कायद्याचीही एक प्रक्रिया असते. कुठलंही सरकार ती प्रक्रिया बाजूला कशी ठेवू शकेल? शांतता राखण्यासाठीच असं केलंय. कुणालाही त्रास देण्यासाठी नाही. लोकांनी आम्हाला सहकार्य करायला हवं.

प्रश्न - 'कॅब'वरुन भाजपमध्ये कुठलेच मतभेद नाहीत का?

उत्तर - भाजपमध्ये या मुद्द्यावरुन कुठलेच मतभेद नाहीत. नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकाद्वारे पहिल्यांदा लोकांना हा अधिकार मिळेल. आसाम कराराच्या 34 वर्षानंतर या सरकारनं हा निर्णय घेतला आहे. हा निर्णय आसामच्या ओळखीसाठी आहे. त्यामुळं कॅबवरुन मतभेद कसे होतील?

प्रश्न - 15 डिसेंबर रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि जपानचे पंतप्रधान शिंजो आबे यांचा गुवाहाटीत नियोजित दौरा आहे. हा कार्यक्रम होईल की स्थगित करण्याचा विचार आहे?

उत्तर - याबाबत आता काहीच सांगणार नाही. पुन्हा कधीतरी बोलू.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


आसामच्या गोलाघाट आणि जोरहाट जिल्ह्यांमध्ये विषारी दारू प्यायल्यामुळे मृतांची संख्या 99 वर पोहोचली आहे. मृतांमध्ये अनेक महिलांचा समावेश आहे.

काही दिवसांपूर्वी अशाच गावठी दारूमुळे उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंडमध्ये जवळजवळ 100 लोकांचा बळी गेला होता. आणि साधारण दोन वर्षांपूर्वी मुंबईजवळही अशाच प्रकारे विषारी दारूचे अनेक बळी गेले होते.

पण ही दारू नेमकी काय असते? तिची निर्मिती का केली जाते? आणि जर ही दारू एवढी सर्रास बनवली जाते, तर मग नेमकं चुकतं कुठे ज्यामुळे अशा घटना अधूनमधून ऐकायला मिळतात?

जेव्हापासून हा कारभार सुरू झाला आहे, तेव्हापासून या चुका होताहेत. देशाच्या अनेक भागातून या दारूमुळे मृत्यूच्या बातम्या आल्या आहेत.

देशी दारूला कच्ची दारू असंही म्हणतात. तिचं मिश्रण करणं अतिशय सोपं असतं. पण या कच्च्या दारूची झिंग वाढवण्याच्या नादात ती विषारी बनते.

सामान्यत: गूळ आणि उसाच्या मळीपासून देशी दारू तयार केली जाते. त्यात युरिया आणि बेलाची पानं टाकली जातात. त्यामुळे त्याची नशा आणखी जास्त होते.

मिथिल अल्कोहोल

दारू जास्तीत जास्त चढावी, यासाठी त्यात ऑक्सिटॉसिन टाकलं जातं, जे मृत्यूला निमंत्रण दे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते. गेल्या काही वर्षांत अशी माहिती मिळाली आहे की ऑक्सिटॉसिनमुळे वंध्यत्व येतं आणि मज्जासंस्थेशी निगडीत आजार होतात.

त्याच्या सेवनामुळे डोळ्यात जळजळ, खाज आणि पोटात जळजळ होऊ शकते. दीर्घकाळ सेवन केल्यास डोळ्यांची दृष्टीही जाऊ शकते.

कच्च्या दारूत  युरिया आणि ऑक्सिटॉसिन सारखे रासायनिक पदार्थ मिसळल्यास मिथिल अल्कोहोल तयार होतं आणि त्यामुळे मृत्यू ओढवू शकतो.

मिथिल अल्कोहोल शरीरात जाताच झपाट्याने रासायनिक प्रक्रिया होते. त्यामुळे शरीराच्या आतले अवयव निकामी होतात आणि लगेच मृत्यू ओढवतो.

मिश्रणात असंतुलन

काही लोकांच्या शरीरात ही रासायनिक प्रक्रिया हळूहळू होते. त्यामुळे ते बचावतात.

जे द्रव्य दारू म्हणून विकलं जातं ते 95 टक्के शुद्ध अल्कोहोल म्हणतात. त्याला इथेनॉलसुद्धा म्हणतात.

उसाचा रस, ग्लुकोज, पोटॅशियम नायट्रेट, मोहाची फुलं तसंच बटाटे, भात, जवस, मका असे स्टार्च असलेले पदार्थ एकत्र आंबवून इथेनॉल तयार केलं जातं.

या इथेनॉलमध्ये आणखी नशा टाकण्यासाठी त्यात मिथेनॉल टाकलं जातं. त्यात कास्ट अल्कोहोल किंवा कास्ट नॅप्था या नावाने ओळखलं जाणारं मिथेनॉल मिसळलं जातं की दारूचं संतुलन बिघडतं आणि ती धोकादायक बनते.

मिथेनॉल विषारी असतं

रसायनशास्त्रातील सर्वांत सोपंसरळ अल्कोहोल म्हणजे मिथेनॉल. सामान्य तापमानात ते द्रवरूपात आढळतं.

हे एक रंगहीन आणि ज्वलनशील द्रव्य आहे. त्याचा गंध इथेनॉलसारखाच असतो. त्याचा वापर अँटीफ्रीझर म्हणून, म्हणजे गोठणबिंदू कमी करण्यासाठी केला जातो. तसंच एखादा पदार्थ तयार करण्यासाठी आणि इंधन म्हणूनही मिथेनॉल वापरलं जातं.

मिथेनॉल अतिशय विषारी असतं, हे इथं लक्षात घेणं आवश्यक आहे. त्याचा वापर पिण्यासाठी अजिबात केला जात नाही. ते प्यायल्यामुळे मृत्यू ओढवतो तसंच दृष्टी जाण्याचाही धोका असतो.

पाहा व्हीडिओ - दारूचा स्त्रियांच्या प्रजननक्षमतेवर परिणाम होतो का?

औद्योगिक क्षेत्रात इथेनॉलचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो, कारण इथेनॉलची विरघळण्याची क्षमता जास्त आहे. त्याचा वापर वॉर्निश, पॉलिश, औषधं, क्लोरोफॉर्म, कृत्रिम रंग, पारदर्शक साबण, अत्तर आणि इतर द्रव्यं तयार करण्यासाठी होतो.

दारूच्या अनेक प्रकारात, जखमा स्वच्छ करताना जंतू नष्ट करण्यासाठी तसंच प्रयोगशाळेत द्रावण (solvent) म्हणून त्याचा वापर करण्यात येतो.

मृत्यू कसा होतो?

विषारी दारू प्यायल्यामुळे शरीरात काय होतं?

या प्रश्नावर डॉ. अजित श्रीवास्तव म्हणतात,...


आसामच्या नौगाव या छोट्याशा गावात राहाणारे रत्नेश्वर दास. जुन्या आठवणींना डोळ्यासमोर येता येता त्यांच्या चेहऱ्यावर हसू तरळतं. त्यांना अजूनही आठवते, शेतातून, रानातून, चिखलातून अनवाणी धावणारी हिमा.

हिमा दास... तिला कुणी उडनपरी म्हणतं, कुणी गोल्डन गर्ल तर कोणी धिंग एक्स्प्रेस.

19 वर्षांच्या या पोरीने गेल्या एक महिन्यात आपलं पाचवं सुवर्णपदक जिंकलंय! तिने चेक रिपब्लिकच्या प्राग शहरात झालेल्या स्पर्धेत 400 मीटर आपलं पाचवं रेसमध्ये सुवर्णपदक जिंकलं आहे.

याआधी तिने मागच्या बुधवारी ताबोर अॅथलॅटिक्स मीटमध्ये 200 मीटर स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकलं होतं. त्याआधीच्या क्लाडो अॅथलॅटिक्स मीट, कुंटो अॅथलॅटिक्स मीट आणि पोंझान अॅथलॅटिक्स ग्राँ प्रीमध्येही तिने गोल्ड मेडल पटकावलं.

पण एकीकडे ती जगभरात देशाची मान उंचावतेय तर दुसरीकडे या यशाद्वारे ती जगाचं लक्ष आपल्या पूरग्रस्त राज्याकडे वेधत आहे.

आसाममध्ये सध्या भयंकर पूर आलाय. अनेक गावं, जिल्हे पाण्याखाली आहेत. शंभरहून अधिक लोकांचा यामुळे जीव गेलाय तर हजारो लोक विस्थापित झाले आहेत.

अशात हिमाने आपला अर्धा पगार पूरग्रस्तांच्या मदतीसाठी देऊ केला आहे. इतक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंच नाही तर तिने ट्विटरवर इतरांनाही मदत करण्यासाठी आवाहन केलं आहे.

हिमा दासने आसाममधील पूरग्रस्तांसाठी बरीच मदत केली आहे

तिने थेट मुख्यमंत्री मदतनिधीच्या अकाउंटमध्ये आपली मदत जमा केली असून, यासाठी तिचं सध्या सोशल मीडियावर खूप कौतुक होतंय.

हिमा सामाजिक चळवळीत सक्रिय आहे. ती ऑल आसाम स्टुडंट्स युनियन या संस्थेची स्पोर्ट्स सेक्रेटरी आहे. तिच्या भागात तिने अवैध दारूविरोधात मोहीम चालवली आहे.

पण तिचं हे यश सहज नाहीच आलं. किंबहुना या यशाची तिनेही कदाचित कल्पना केली नसेल. कारण एक तर घरची पार्श्वभूमी फार काही चांगली नव्हती आणि दुसरं म्हणजे तिची स्वप्नं वेगळी होती.

धावपटू बनायचं नव्हतं

हो, लहानपणी तर या 'उडनपरी'च्या डोक्यात धावपटू बनण्याचा विचार आला नव्हता. तिला आवडायचा तो फुटबॉल. तिचे लहानपणीचे मित्र जॉय दास तिच्या फुटबॉलच्या वेडेपणाविषयी सांगतात.

"खूप वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. गावातली मुलं फुटबॉल खेळत होती. हिमा आली आणि म्हणाली, 'मी पण खेळणार.' आम्ही म्हणालो, 'तू तर पोरगी आहेस. तुला काय जमणार?' तरी तिने ऐकलं नाही आणि खेळायला लागली. आमचं भांडण झालं आणि मारामारीही. पण नंतर आम्ही मित्र बनलो, तोवर हिमाने धडाधड गोल मारायला सुरुवातही केली होती."

हिमाचे मित्र जॉय दास

हिमा सुरुवातीला फुटबॉल खेळायची आणि आपल्या गावात किंवा जिल्ह्यात छोट्यामोठ्या मॅचेस खेळून 100-200 रुपये जिंकायची.

फुटबॉल खेळून खेळून हिमाचा स्टॅमिना चांगलाच वाढला होता. आणि याचाच फायदा तिला ट्रॅकवर झाला.

प्रशिक्षकांनी केला खर्च

जानेवारी 2017 गुवाहाटीमध्ये हिमा एका कँम्पसाठी आली होती, त्यावेळेस तिचे प्रशिक्षक निपुण दास यांची नजर तिच्यावर पडली. ते सांगतात, "ती ज्याप्रकारे ट्रॅकवर पळत होती, ते पाहून माझ्या लक्षात आलं की ही मुलगी खूप पुढे जाणार."

यानंतर निपुण हिमाच्या आईवडिलांना भेटायला गेले आणि म्हणाले की तिला चांगल्या प्रशिक्षणासाठी गुवाहाटीला पाठवा.

हिमाच्या पालकांना एकीकडे तिच्या कर्तबगारीची आस होती तर आपल्या पोरीचं प्रशिक्षण परवडत नाही, याचं दुःख. या कठीण परिस्थितीतून निपुण यांनीच रस्ता काढला.

ते म्हणाले की हिमाच्या गुवाहाटीत राहाण्याचा खर्च मी करतो तुम्ही फक्त तिला येण्याची परवानगी द्या. तिच्या आईवडिलांनी परवानगी दिली आणि हिमा इतिहासाच्या पानात आपलं नाव झळकवायला सज्ज झाली.

शेतकऱ्याची लेक

हिमा एका शेतकरी कुटुंबातून येते. त्यांचं एकत्र...


आसामच्या लटूरादिया गावातील रहिवासी.

"आम्ही बांगलादेशी नाही. आम्ही कुणाला घाबरतही नाही," असं म्हणणं आहे, आसामच्या दुर्गम लटूरादिया गावातल्या नागरिक 22 वर्षीय कोरिमोन नेशा यांचं.

10 महिन्यांपूर्वी मोहम्मद कमलुद्दीन अहमद यांच्यासोबत लग्न करुन कोरिमोन आसामला आल्या. आसाममध्ये सध्या नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटीझन्स अर्थात 'राष्ट्रीय नागरिक नोंदणी' (एनआरसी) अद्ययावत करणं सुरू आहे.

नव्या रजिस्ट्रीमध्ये आपल्या नावाचा समावेश होणार नाही, अशी भीती कोरिमोनसारख्या शेकडो महिलांना वाटत होती.

पण आता त्या आत्मविश्वासानं माझ्या प्रश्नांची उत्तरं देत होत्या. नागरिकतेविषयी त्यांच्या चेहऱ्यावर कोणत्याही प्रकारची चिंता दिसून येत नव्हती.

NRCचं अद्यावतीकरण म्हणजे काय?

31 डिसेंबरच्या रात्री आसाम सरकारने राष्ट्रीय नागरिक नोंदणीचा पहिला मसुदा जारी केला.

कोरिमोन नेशा

यामध्ये त्याच लोकांच्या नावाचा समावेश असेल, ज्यांनी 25 मार्च 1971च्या पूर्वीची भारतीय नागरिक असल्याची सरकारी कागदपत्र जमा केली आहेत.

असं असलं तरी, ही संपूर्णरित्या अपटेड केलेली NRC नसेल. कारण अजून कागदपत्रांची पडताळणी बाकी आहे.

आसामला अवैध बा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंगलादेशी नागरिकांपासून मुक्त करण्यासाठी इथलं सरकार सर्वोच्च न्यायालयाच्या देखरेखीखाली एनआरसी अपडेट करत आहे.

यासाठी 24 मार्च 1971ला आधार वर्ष मानण्यात आलं आहे. कारण 25 मार्च 1971ला बांगलादेशाची निर्मिती झाली होती.

बांगलादेशीचं लेबल हटणार

लटूरादिया हे गाव आसामची राजधानी गुवाहाटीपासून 95 किलोमीटरच्या अंतरावर आहे. तिथं पोहोचल्यानंतर मी लोकांना एनआरसीच्या मसुद्याबद्दल विचारलं.

तेव्हा सर्वांनी सांगितलं की, 31 डिसेंबरनंतर आसामचे लोक त्यांच्याकडे 'बांगलादेशी' म्हणून पाहणार नाहीत.

लटूरादिया आणि आसपासच्या गावातील बहुतेक लोक बंगाली मुसलमान आहेत.

गोरोइमारी इथल्या 26 वर्षीय नुरुल इस्लाम यांनी बीबीसीला सांगितलं, "भारतीय नागरिक असूनसुद्धा मागील काही वर्षांपासून आमच्यावर बांगलादेशी असल्याचा बिल्ला लागला आहे. सुरक्षेविषयी आम्हाला नेहमीच चिंता वाटत राहिली आहे."

"पण नवीन वर्षात कोणीही आमच्याकडे संशयाच्या नजरेनं पाहणार नाही, कोणी आम्हाला विदेशी म्हणणार नाही, अशी आशा करू या", नुरुल इस्लाम सांगतात.

नूरुल इस्लाम

मास्टर्सचं शिक्षण घेणाऱ्या नुरुल यांनी एका प्रश्नाचं उत्तर देताना सांगितलं, "सर्वोच्च न्यायालयानं ग्रामपंचायतीनं दिलेल्या प्रमाणपत्राला एनआरसीसाठी आधारभूत म्हणून मान्यता दिली नसती, तर लाखो मुस्लिमांची नागरिकता धोक्यात आली असती."

कारण बहुसंख्य लोक गरीब आहेत. तसंच महिलाही जास्त शिकलेल्या नाहीत. लवकर लग्न झाल्यामुळे मुली एका गावातून दुसऱ्या गावात जातात. ग्रामपंचायतीच्या प्रमाणपत्राऐवजी त्यांच्याकडे दुसरा कोणता ठोस असा वारशाचा पुरावा नसतो."

लग्नानंतर कागदपत्रांसाठीची कसरत

खरं तर ज्या महिला लग्नानंतर एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी स्थलांतरित झाल्या होत्या, त्यांच्या वारसा हक्काच्या कागदपत्रांबद्दल खूप मोठी समस्या होती.

लटूरोदिया गावातील महिला

अशात आधारभूत कागदपत्र म्हणून या महिलांकडे फक्त ग्रामपंचायतीनं दिलेलं प्रमाणपत्र होतं, ज्याला गुवाहाटीच्या उच्च न्यायालयानं अधिकृत मानण्यास नकार दिला होता.

नंतर मात्र सर्वोच्च न्यायालयानं ग्रामपंचायतीनं दिलेल्या प्रमाणपत्राला नागरिकता मिळवण्यासाठी वैध ठरवलं.

तसंच न्यायालयानं या प्रमाणपत्रांचा योग्य तपास करण्याचे आदेश दिले आहेत.

NRCमध्ये नाव दाखल करण्यासाठी एकूण 3 कोटी 20 लाख नागरिकांनी अर्ज केले आहेत. त्यातील 48 लाख जणांनी नागरिकत्वासाठी ग्रामपंचायतीनं दिलेल्या...


आसाममधल्या बेलसिरी या छोट्याशा गावात राहणाऱ्या बोरोला लहानपणापासूनच आजूबाजूच्या गोष्टींबद्दल कुतूहल होतं. एकेदिवशी शाळेतून परत येत असताना एका तरुणांच्या घोळक्याकडे तिचं लक्ष गेलं. तिनं लगेचच या खेळ खेळून पहायचं ठरवलं. जमुनानं पाहिलेला खेळ वुशू होता.

अर्थात, आपण एखाद्या खेळात देशाचं प्रतिनिधीत्व करू असं कधीही जमुनाला वाटलं नव्हतं. पण तरीही वुशु तिच्या क्रीडा क्षेत्रातील करिअरमधला 'टर्निंग पॉइंट' होता. नंतर तिनं आपलं सगळं लक्ष बॉक्सिंगवर केंद्रीत केलं. कारण या खेळात चांगलं भविष्य आहे, असं तिला वाटलं.

पण तरीही एखाद्या छोट्या ठिकाणाहून येऊन खेळात करिअर करताना अनेक अडचणी येऊ शकतात...विशेषतः संसाधनांच्या बाबतीत. जमुना बोरोला सुरुवातीच्या काळात औपचारिक प्रशिक्षण मिळालंच नाही. ज्यांना बॉक्सिंग आवडायचं, असे काही जण कोणत्याही व्यावसायिक मार्गदर्शनाशिवाय सराव करायचे. लहानगी जमुना त्यांच्यासोबत खेळायला जायची.

वैयक्तिक संघर्षासोबत बॉक्सिंगचा सराव

वैयक्तिक पातळीवर तिचा संघर्ष अजूनच खडतर होतात. लहान असतानाच तिचे वडील वारले होते. त्यामुळे मुलांना वाढविण्यासाठी आईला एकटीलाच त्यांची जमीन कसावी ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ागत होती. जमुनालाही कुटुंबाच्या उदरनिर्वाहासाठी चहा आणि भाजीपाला विकावा लागत होता.

खेळाविषयीच्या सुविधांचा अभाव हे एकमेव आव्हान नव्हतं. खेळ सुरू ठेवण्यासाठी तिला बॉक्सिंग रिंगच्या बाहेरही लढावं लागत होतं. नातेवाईक, शेजारचे लोक तिला खेळापासून परावृत्त करण्याचा प्रयत्न करत होते. 'हा खेळ बायकांसाठी नाहीये. तुला काही दुखापत झाली, चेहरा बिघडला तर लग्न कसं होणार?' असं सांगून नातेवाईक तिला बॉक्सिंगची भीतीच दाखवत होते.

अशावेळी कुटुंबाकडून मिळणारा आधार महत्त्वाचा ठरतो. एखाद्याचं करिअर याच मानसिक आधाराच्या सहाय्याने घडू शकतं किंवा बिघडू शकतं. याबाबत जमुना बोरो खूपच नशीबवान ठरली, कारण तिचं कुटुंब कायम तिच्या पाठिशी उभं होतं. तिला सराव करण्यासाठी प्रोत्साहन देत होतं. त्यांनी कधीच तिचा आत्मविश्वास कमी होऊ दिला नाही.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मिळालेलं यश

जमुनाची गुणवत्ता, कठोर परिश्रम आणि कुटुंबाकडून मिळणारं प्रोत्साहन या सगळ्याचं सार्थक 2010 साली झालं. याचवर्षी तिनं तामिळनाडूमध्ये झालेल्या सब ज्युनिअर महिला बॉक्सिंग स्पर्धेत सुवर्णपदक जिंकलं. तो जमुनाच्या आयुष्यातला सर्वांत महत्त्वाचा दिवस होता.

राष्ट्रीय पातळीवर मिळालेलं एक्सपोजर म्हणजे चांगलं प्रशिक्षण आणि अधिक कठोर स्पर्धा...जमुना बोरोसाठी अनेक बॉक्सिंग स्पर्धांचे दरवाजे खुले झाले. राष्ट्रीय कॅम्पचीही संधी तिला मिळाली.

2015 सालंही जमुना बोरोच्या करिअरमध्ये मैलाचा दगड ठरलं. तैपेई इथं झालेल्या वर्ल्ड युथ बॉक्सिंग चॅम्पियनशिपमध्ये तिनं ब्राँझ पदक जिंकलं. आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या सामन्यांमध्ये खेळताना येणारा दबाव कसा हाताळावं याचा अनुभवही तिच्यासाठी खूप मोलाचा ठरला.

2018 साली बेलग्रेड इथं झालेल्या इंटरनॅशनल बॉक्सिंग चॅम्पियनशिपमध्ये 54 किलो वजनी गटात जमुना बोरोनं रौप्य पदक जिंकलं. पुढच्याच वर्षी 2019 साली रशियात झालेल्या AIBA जागतिक महिला बॉक्सिंग स्पर्धेत तिनं कांस्य पदक जिंकलं.

एका सामान्य परिस्थितीतल्या मुलींनं आंतरराष्ट्रीय स्तरावर घेतलेली भरारी पाहून आसाममध्ये जमुनाचं कौतुक व्हायला लागलं.

2019 साली आसाममधील आघाडीचा माध्यम समूह असलेल्या सादिन-प्रतिदिननं क्रीडा क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरीबद्दल पुरस्कार देऊन जमुना बोरोचा सन्मान केला. हा पुरस्कार आपल्यासाठी अतिशय खास आहे, असं ती सांगते.

देशासाठी ऑलिंपिक्स जिंकण्याचं जमुना बोरो हिचं स्वप्न होतं. ती म्हणते...


आसाममधील ग्वालपाडा जिल्ह्यातील माटिया गावातले सामाजिक कार्यकर्ते शाहजांह अली सांगत होते.

भारतात एकही डिटेन्शन सेंटर नाही, असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी दिल्लीत रामलीला मैदानावर घेतलेल्या जाहीर सभेत म्हटलं होतं. डिटेन्शन सेंटर अफवा असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी डिटेंशन सेंटर नसल्याचा दावा केला असला तरी आसाममधील माटिया गावात अडीच हेक्टर जमिनीवर देशातील पहिलं आणि सर्वात मोठं डिटेन्शन सेंटर उभारण्यात येत आहे.

डिटेन्शन सेंटरचं बांधकाम

डिटेंशन सेंटरचं बांधकाम बघणारे साईट इंचार्ज रॉबिन दास यांनी बीबीसीला सांगितलं, "मी डिसेंबर 2018 पासून या डिटेन्शन सेंटरच्या बांधकामावर देखरेख ठेवतो आहे. या माटिया गावात गेल्या वर्षी डिसेंबर पासून हे बांधकाम सुरू झालं होतं. यात तीन हजार लोकांना ठेवण्याची व्यवस्था करण्यात येत आहे."

"इथे स्त्री आणि पुरूष दोघांसाठीही वेगवेगळे सेल उभारण्यात येत आहेत. आम्ही डिटेन्शन सेंटरचं 70% काम पूर्ण केलं आहे. जवळपास 300 मजूर एकही रजा न टाकता काम करत आहेत. हे काम पूर्ण करण्यासाठी 31 डिसेंबर 2019ची डेडलाईन देण्यात आली होती."

"मात्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

, 31 मार्च 2020 पर्यंत या डिटेन्शन सेंटरचं काम आम्ही पूर्ण करू, अशी आशा मला आहे. पावसाळ्यात येणाऱ्या अडचणींमुळे कामं थोडी रेंगाळली आहेत."

डिटेन्शन सेंटरच्या बांधकामावर होणाऱ्या खर्चाशी संबंधित प्रश्नावर उत्तर देताना रॉबीन दास म्हणाले, "सेंटरच्या उभारणीचा एकूण खर्च 46 कोटी रुपये आहे. केंद्रीय गृहमंत्रालय हा निधी देणार आहे."

'जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचं डिटेन्शन सेंटर'

अमेरिकेतील डिटेन्शन सेंटरनंतर हे जगातील सर्वांत मोठं डिटेन्शन सेंटर असल्याचा साईट इन्चार्ज रॉबीन दास यांचा दावा आहे. सेंटरच्या आत हॉस्पिटल तर बाहेर प्राथमिक शाळेपासून सभागृहापासून लहान मुलांपासून महिलांपर्यंत सर्वांच्या विशेष काळजी घेण्यासाठीच्या सोयी-सुविधा असणार आहेत.

सध्या आसाममधील वेगवेगळ्या सहा मध्यवर्ती कारागृहांमधील डिटेन्शन सेंटरमध्ये 1133 घोषित परदेश नागरिक आहेत.

ही 25 जूनपर्यंतची आकडेवारी आहे. काँग्रेस खासदार शशी थरूर यांनी संसदेत विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना केंद्रीय गृहराज्यमंत्री जी. के. रेड्डी यांनी जुलै महिन्यात सभागृहात ही माहिती दिली होती.

या डिटेन्शन सेंटरच्या जवळून जाताना माटिया गावाजवळ राहणारे आजिदुल इस्लाम यांच्या मनात भीती दाटून येते.

ते म्हणतात, "मी याच भागात लहानाचा मोठा झालो. मात्र, मी इतकी मोठी इमारत कधीच बघितलेली नाही. माणसांना या भिंतीआड कैद करून ठेवलं तर भीती वाटणं सहाजिकच आहे. आसाममध्ये बेकायदेशीरपणे राहणाऱ्या लोकांची समस्या गंभीर आहे. हे खरं असलं तरी ज्या व्यक्तीली परदेशी घोषित करण्यात आलं आहे त्याला डिटेन्शन सेंटरमध्ये ठेवून इतका खर्च करण्याऐवजी त्याला त्याच्या देशात पाठवलं पाहिजे."

'परदेशी नागरिक'

24 वर्षांची दीपिका कलिता बांधकाम सुरू असलेल्या याच डिटेन्शन सेंटरवर बांधकाम मजूर आहे. इथे कुणाला ठेवण्यात येणार आहे, हे तिला माहिती असल्याचं ती सांगते.

ती म्हणते, "इथे त्या लोकांना ठेवण्यात येणार आहे ज्यांचं नाव एनआरसीमध्ये नाही किंवा जे मतदार नाहीत. मी इथे सुरुवातीपासून मजुरी करत आहे. आम्ही गरीब आहोत. इथे मजुरी करून गुजराण करतो. इतर अनेक महिला इथे काम करतात. ठेकेदार दिवसाची 250 रुपये मजुरी देतो. माझं नाव एनआरसीमध्ये आहे. इथे किती लोकांना ठेवणार आहेत, हे मला माहिती नाही."

याच डिटेन्शन सेंटरमध्ये मजुरी करणाऱ्या 30 वर्षांच्या गोकुल विश्वास यांचं नाव एनआरसीमध्ये आहे.

गोकुळ म्हणतात, 'मी इथे गेल्या काही...


आसाममध्ये आंदोलक महिला

या रजिस्टरनुसार जवळजवळ 2.89 कोटी लोक आसाममध्ये राहतात. हा फक्त एक मसुदा आहे आणि अंतिम यादी प्रसिद्ध करण्यापूर्वी वगळण्यात आलेल्या रहिवाशांना आपलं नागरिकत्व सिद्ध करण्याची 30 ऑगस्टपर्यंत संधी दिली जाणार आहे, असं अधिकाऱ्यांनी सांगितलं आहे.

आसाममध्ये बेकायदेशीर स्थलांतरणाला रोखण्यासाठी तयार करण्यात आलेली ही यादी प्रथम 1951मध्ये तयार करण्यात आली होती. आताच्या नियमांनुसार मार्च 1971च्या आधीपासून भारतात राहणारे लोकांना भारताचे कायदेशीर नागरिक मानलं गेलंय तर त्यानंतर आसाममध्ये स्थायिक झालेल्या लोकांच्या अर्जांना संशयित मानलं गेलं आहे.

सुपीक पाणथळ जमिनीमुळे गेल्या शतकभरात कामगारांचा लोंढा आसामच्या दिशेने स्थलांतर करत आहे. मात्र हजारो बांगलादेशी नागरिक बेकायदेशीरपणे आसाममध्ये घुसखोरी करत आहेत. अवैधरीत्या भारतात आलेल्या स्थलांतरितांना मतदानाचा अधिकार असता कामा नये तसंच भारतात राहण्याचा त्यांना अधिकारी नाही म्हणून त्यांची रवानगी बाहेर करणं आवश्यक आहे, असं सरकारचा या यादीमागचा उद्देश आहे, असं बीबीसी प्रतिनिधी जो मिलर यांनी सांगितलं.

अवैध स्थलांतरितांची तातडीने भारताबाहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र रवानगी होणार नाही, असं प्रशासनाने स्पष्ट केलं आहे. याआधीच रोहिंग्यांच्या पुनर्वसनाची जबाबदारी असल्याने बांगलादेशने स्थलांतरितांच्या वाढीव लोढा स्वीकारण्यास नकार दिला नाही.

आसाममधील असंख्य बंगाली मुसलमानांचं नागरिकत्व यामुळे रद्द झालं आहे. हिंदू धर्मीय स्थलांतरितांना स्वीकारण्यासंदर्भात भारत सरकारने आधीच तयारी दर्शविली आहे. मग आम्हाला का नाही? आम्हाला जाणीवपूर्वक लक्ष्य करण्यात येत आहे, असा या मुस्लिमांचा आरोप आहे.

हे रजिस्टर राज्यातल्या सगळ्या NRC केंद्रांवर अर्जदारांचं नाव, पत्ता आणि फोटोसह प्रकाशित केलं जाईल. याशिवाय NRCच्या वेबसाईटवरही लोक आपापली माहिती चेक करू शकतील.

आसामची राजधानी गुवाहाटीमध्ये कुठलाही अनुचित प्रकार रोखण्यासाठी ठिकठिकाणी कडक सुरक्षा बंदोबस्त करण्यात आला आहे. 200पेक्षा अधिक तुकड्या राज्यात तैनात करण्यात आल्या आहेत, असं आसामचे पोलीस महासंचालक के. साकिया यांनी ANI वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

काय आहे नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप?

नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप (NRC) ही एक अशी यादी आहे, ज्यात आसाममध्ये राहणाऱ्या सगळ्या लोकांची नावं नोंदवण्यात येणार आहेत. 24 मार्च 1971 रोजी किंवा त्या तारखेच्या आधीही आपण आसाममध्ये राहत होतो, याचा पुरावा ज्यांच्याकडे असेल, अशा सगळ्यांची नोंद या रजिस्टरमध्ये करण्यात येईल.

आसाम देशातलं एकमेव असं राज्य आहे, जिथे अशा प्रकारच्या सिटिझनशिप रजिस्टरची व्यवस्था आहे. 1951मध्ये असं पहिलं रजिस्टर तयार करण्यात आलं होतं.

1951पासूनची नोंद का?

1947ला फाळणी झाल्यानंतर आसाममधले काही लोक बांगलादेशात म्हणजे तत्कालीन पूर्व पाकिस्तानात गेले. पण त्यांची स्थावर-जंगम मालमत्ता आसाममध्येच होती आणि फाळणीनंतरही लोकांचं दोन्ही बाजूंना जाणं-येणं सुरूच राहिलं.

यात 1950च्या नेहरू-लियाकत करारानेही महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती.

15 ऑगस्ट 1985 केंद्र सरकार आणि ऑल आसाम स्टुडंट्स युनियन (AASU) दरम्यान झालेला करारही याचा एक भाग आहे. 1979साली AASUने आसाममध्ये अवैधरीत्या राहणाऱ्या लोकांची ओळख ठरवून त्यांना परत पाठवण्यासाठी आंदोलन सुरू केलं.

भारत सरकार आणि AASU यांच्यादरम्यान झालेल्या करारानंतर या आंदोलनातील नेत्यांनी आसाम गण परिषद नावाचा राजकीय पक्ष स्थापन केला. या पक्षाने नंतर दोनदा राज्यांत सत्ताही स्थापन केली.

निकष काय?

आसामच्या नागरिकांची नावं किंवा त्यांच्या पूर्वजांची नावं 1951च्या...


आसाममध्ये नागरिकत्वासाठी आंदोलन करणारे नागरिक

आसाममध्ये सध्या सुप्रिम कोर्टाच्या निरीक्षणाखाली नागरिकांच्या दस्ताऐवजांचा लेखाजोखा घेतला जात आहे. यामुळे काही लोकांच्या चिंता वाढल्या आहेत. बंगाली भाषिक आणि धर्माशी निगडित लोकांच्या केसेसमध्ये गडबड होत असल्याच्या तक्रारी येत आहेत.

"या रजिस्टर संदर्भात कुणाचीही तक्रार आल्यास त्या तक्रारीची दखल घेऊन चौकशी केली जाईल. अशा सगळ्या प्रकरणांच्या चौकशीनंतरच सिटिझनशिपचं अंतिम रजिस्टर प्रसिद्ध होईल," अशी माहिती राजनाथ सिंह यांनी ट्विटरवरून दिली.

दरम्यान, आज आसामची राजधानी गुवाहाटीमध्ये ठिकठिकाणी कडक सुरक्षा बंदोबस्त करण्यात आला आहे. आसामचे पोलीस महासंचालक के. साकिया यांनी ANI वृत्तसंस्थेला सांगितलं की शांतता कायम राखण्यासाठी सर्व उपाययोजना केल्या जात आहेत. "आम्हाला विश्वास आहे की शांतता आणि सुव्यवस्था कायम राहील. 200पेक्षा अधिक तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत," असं त्यांनी सांगितलं.

नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप म्हणजे काय?

नॅशनल रजिस्टर ऑफ सिटिझनशिप (NRC) ही एक अशी यादी आहे, ज्यात आसाममध्ये राहणाऱ्या सगळ्या लोकांची नावं नोंदवण्यात येणार आहेत. 24 ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मार्च 1971 रोजी किंवा त्या तारखेच्या आधीही आपण आसाममध्ये राहत होतो, याचा पुरावा ज्यांच्याकडे असेल, अशा सगळ्यांची नोंद या रजिस्टरमध्ये करण्यात येईल.

आसाम देशातलं एकमेव असं राज्य आहे, जिथे अशा प्रकारच्या सिटिझनशिप रजिस्टरची व्यवस्था आहे. 1951मध्ये असं पहिलं रजिस्टर तयार करण्यात आलं होतं.

1951पासूनची नोंद का?

1947ला फाळणी झाल्यानंतर आसाममधले काही लोक बांगलादेशात म्हणजे तत्कालीन पूर्व पाकिस्तानात गेले. पण त्यांची स्थावर-जंगम मालमत्ता आसाममध्येच होती आणि फाळणीनंतरही लोकांचं दोन्ही बाजूंना जाणं-येणं सुरूच राहिलं.

यादी तपासणारे अधिकारी

यात 1950च्या नेहरू-लियाकत करारानेही महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती.

याची गरज का पडली?

15 ऑगस्ट 1985 केंद्र सरकार आणि ऑल आसाम स्टुडंट्स युनियन (AASU) दरम्यान झालेला करारही याचा एक भाग आहे. 1979साली AASUने आसाममध्ये अवैधरीत्या राहणाऱ्या लोकांची ओळख ठरवून त्यांना परत पाठवण्यासाठी आंदोलन सुरू केलं.

भारत सरकार आणि AASU यांच्यादरम्यान झालेल्या करारानंतर या आंदोलनातील नेत्यांनी आसाम गण परिषद नावाचा राजकीय पक्ष स्थापन केला. या पक्षाने नंतर दोनदा राज्यांत सत्ताही स्थापन केली.

आतापर्यंत काय झालं?

2015मध्ये सुप्रीम कोर्टानं दिलेल्या एका आदेशांनंतर आसाममधल्या नागरिकांच्या तपासणीचं काम सुरू झालं.

रजिस्ट्रार जनरल ऑफ इंडियाने 1 जानेवारी 2018 रोजी आसाममध्ये राहणाऱ्या 1.9 कोटी लोकांची यादी प्रसिद्ध केली. हे आसाममध्ये सध्या असलेल्या एकूण 3.29 कोटी लोकांपैकी आहेत.

PTI वृत्तसंस्थेनुसार, यादीचा हा पहिला मसुदा प्रसिद्ध करताना रजिस्ट्रार जनरल ऑफ इंडिया शैलेश यांनी सांगितलं होतं की, "या 1.9 कोटींहून जास्त लोकांच्या कागदपत्रांची तपासणी पूर्ण झाली आहे तर इतर नावं तपासणीच्या विविध टप्प्यांत आहेत. या नावांची तपासणी पूर्ण झाल्यावर पुढचा मसुदा प्रकाशित होईल."

भारताचे नागरिक कोण?

आसामच्या नागरिकांची नावं किंवा त्यांच्या पूर्वजांची नावं 1951च्या NRCमध्ये असायला हवीत. याशिवाय 24 मार्च 1971 पर्यंतच्या कोणत्याही मतदार यादीत या लोकांची नावं असायला हवीत.

मुस्लिमांची नावं यादीत सामील करण्यावरून अनेक तक्रारी दाखल झाल्या आहेत.

याचबरोबर जन्माचा दाखला, जमिनीची कागदपत्र, शरणार्थी प्रमाणपत्र, शाळा-महाविद्यालयांची प्रमाणपत्र, पासपोर्ट, कोर्टांची कागदपत्र, अशी नागरिकत्व सिद्ध करू शकणारी कागदपत्र पुरावा...


आसाममध्ये पुराचं संकट हे फक्त यावर्षीच आलं आहे असं नाही तर या भागातल्या लोकांना सातत्याने या परिस्थितीशी झगडावं लागतं. दरवर्षी येणाऱ्या पुरामुळे शेतातल्या जमिनीची धूप होते आणि आमच्या हक्काचं रोजगाराचं साधन हिरावलं जातं, अशी तक्रार पूरग्रस्त करत आहेत.

यावर्षी पुरामुळे 3181 गावं पाण्यात बुडाली आहेत. पुरामुळे निर्माण झालेली बिकट परिस्थिती लक्षात घेऊन बचाव पथकाला पाचारण करण्यात आलं आहे.

आसाममध्ये आपत्ती व्यवस्थापन विभागाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, सध्या 28 जिल्हे पुराच्या कचाट्यात सापडले असून 26 लाख 45 हजार 533 जण प्रभावित झाले आहेत. अनेक ठिकाणी पुराचं पाणी घुसल्यामुळे पूरग्रस्त नागरिकांच्या संख्येत वाढ झाली आहे.

रविवारी, पुराच्या पाण्यात बुडून चार जणांचा मृत्यू झाला. याच प्रकारे मागच्या पाच दिवसांत पूर आणि भूस्खलनामुळे जवळपास 12 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

आपत्ती व्यवस्थापन विभागाचे अधिकारी अरूणा राजोरिया यांच्याशी बीबीसीने संवाद साधला. त्या म्हणाल्या, "पूरस्थितीपासून बचावासाठी विविध प्रकारचे उपाय करण्यात येत आहेत. पुरामुळे या कार्यात प्रचंड अडचणी निर्माण होत आहेत. केंद्र सरकारकडून अद्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याप कोणत्याही प्रकारची मदत मागितलेली नाही."

सर्व जिल्ह्यांच्या अधिकाऱ्यांना बचाव आणि मदतकार्यासाठी साधनसामुग्री पुरेशा प्रमाणात देण्याचे निर्देश दिले आहेत. अनेक मदत केंद्रं उघडण्यात आली आहेत. तसंच औषध-पाण्याचीही व्यवस्था करण्यात आली आहे. सध्या राज्यातल्या 327 केंद्रांमध्ये 16 हजार 596 नागरिकांनी आश्रय घेतला आहे.

तर मदतकार्यासाठी दाखल झालेली एनडीआरएफ आणि एसडीआरएफच्या पथके लोकांना सुरक्षित स्थळी पाठवण्यासाठी दिवसरात्र काम करत आहेत. उत्तर आसामच्या जोरहाट निमाती घाटात ब्रह्मपुत्रा नदीचं पाणी धोक्याच्या पातळीच्या वरून वाहत आहे.

जिल्हा प्रशासनाने सध्या निमाती घाटावरून माजुलीच्या वेगवेगळ्या घाटांपर्यंत चालणाऱ्या नाव सेवा रद्द केल्या आहेत.

अनेक ठिकाणी बांधआणि पूल वाहून गेले

पुरामुळे अनेक ठिकाणी प्रशासनाने बांधलेले बांध आणि पूल वाहून गेल्यामुळे परिस्थिती गंभीर बनली आहे. दरम्यान मुख्यमंत्री सर्वानंद सोनोवाल यांनी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांना फोन करून राज्यातील स्थितीबाबत माहिती दिली.

केंद्र सरकार या संकटाच्या काळात शक्य त्या प्रकारे राज्याची मदत करणार असल्याचं मुख्यमंत्री सोनोवाल यांनी एक ट्वीट करून सांगितलं आहे.

बाक्सा जिल्ह्याच्या बालीपूर चर गावात बचाव कार्यासाठी सैन्याची मदत घेण्यात येत आहे.

"बाक्सा जिल्ह्यातील अधिकाऱ्यांनी पूर प्रभावित परिसरात मदतकार्यासाठी सैन्याची मदत मागितली होती. मदतीसाठी दाखल होऊन जवानांनी पाण्यात अडकलेल्या सुमारे दीडशे जणांना सुरक्षितपणे बाहेर काढलं आहे," असं गुवाहाटीमध्ये तैनात असलेले सैन्याचे जनसंपर्क अधिकारी लेफ्टनंट कर्नल पी. खोंगसाई यांनी सांगितलं.

ते पुढे सांगतात, "आम्ही सैन्याला सज्ज करून ठेवलं आहे. जर राज्य सरकार इतर कोणत्याही प्रकारे आमची मदत मागितली तर आम्ही पूर्णपणे तयार आहोत."

आसामच्या एकूण 33 जिल्ह्यांपैकी 28 जिल्हे पूरग्रस्त आहेत. राज्यात गोलाघाट जिल्ह्यात मीठाम चापोरी गावात मागच्या वर्षी पूर आला होता. त्याठिकाणी अद्याप तसं काही घडलं नसलं तरी नागरिकांमध्ये दहशतीचं वातावरण आहे.

पुरामुळे भीतीचं वातावरण

40 वर्षीय मंटू मंडल यांचं घर धनश्री नदीच्या किनाऱ्याजवळ आहे. नदी आणि मंटूच्या घरातील अंतर कोणाच्याही मनात भीती निर्माण करू शकेल. आसामात पूर आल्याच्या बातमीमुळे मंटूचं संपूर्ण कुटुंब चिंताग्रस्त आहे.

ते सांगतात, "रोज पुरामुळे होत असलेल्या नुकसानीच्या...


आसाराम यांच्याबरोबर या प्रकरणात शिवा, शरतचंद्र, शिल्पी आणि प्रकाश हे देखील आरोपी होते. न्यायालयानं शिल्पी आणि शरतचंद्र यांना 20-20 वर्षांची शिक्षा सुनावली आहे. शिवा आणि प्रकाशला न्यायालयानं निर्दोष सोडलं आहे.

शरतचंद्र हे छिंदवाड्याच्या आश्रमाचे संचालक होते जिथं पीडिता राहत होती. शिल्पी या छिंदवाडा आश्रमाच्या वॉर्डन होत्या.

दरम्यान, आसाराम बापूंचा मुलगा नारायण साईचं काय सुरू आहे? ज्यावेळी आसाराम बापूंवर जोधपूरमध्ये सुनावणी सुरू होती त्याचवेळी बलात्कार प्रकरणी साई यांच्यावर सुरतमध्ये सुनावणी सुरू होती.

सुरतमध्ये साक्षीदारांचे जबाब नोंदवले जात आहेत. गुरुवारी नारायण साईंना पुन्हा एकदा कोर्टात हजर करण्यात आलं होतं.

50 दिवस होते फरार

50 दिवस फरार झाल्यानंतर नारायण साईंना दिल्ली पोलिसांनी 2013मध्ये अटक केली होती. या प्रकरणात 34 आरोपी आहेत त्यापैकी नारायण साई एक आहेत.

सुरत पोलिसांनी या प्रकरणात दोन तक्रारी दाखल केल्या आहेत. एक आसाराम यांच्याविरोधात आणि दुसरी साई यांच्याविरोधात आहे.

6 ऑक्टोबर 2013मध्ये त्या दोघांविरोधात बलात्कार, लैंगिक शोषण आणि डांबून ठेवणे हे गुन्हे दाखल केले गे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ले होते.

त्यानंतर आसाराम बापूंना अहमदाबादला पाठवण्यात आलं होतं.  पीडित दोन बहिणींपैकी छोट्या बहिणीनं नारायण साईंविरोधात तक्रार दाखल केली होती.

मोठ्या बहिणीनं आसाराम बापू यांच्याविरोधात तक्रार केली होती. 1997 ते 2006 मध्ये आपलं लैंगिक शोषण करण्यात आलं होतं असा आरोप तिनं केला होता.

आजारी आईला भेटण्यासाठी साईंनी अर्ज केला होता. गुजरात उच्च न्यायालयानं नारायण साईंना तीन आठवड्यांचा जामीन दिला होता. त्यावेळी त्यांच्या आईला एका खासगी रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं.

29 एप्रिलला मात्र त्यांचा दुसरा जामीन अर्ज कोर्टानं फेटाळला. आईच्या हृदयाचं ऑपरेशन करायचं आहे यासाठी त्यांनी जामीन मागितला होता. ज्यावेळी डॉक्टर ऑपरेशनची तारीख जाहीर करतील त्यावेळी जामीन दिला जाईल असं न्यायालयानं म्हटलं.

निवडणूक लढवण्यासाठी मागितला होता जामीन

जानेवारी 2017मध्ये उत्तर प्रदेश विधानसभेची निवडणूक लढवण्यासाठी नारायण साईंनी उमेदवारी अर्ज भरण्यासाठी जामीन मागितला होता.

उत्तर प्रदेशातून दोन जागांवर निवडणूक लढवण्याची आपली इच्छा असून निवडणुकीच्या तयारीसाठी जामीन देण्यात यावा असं त्यांनी न्यायालयाला म्हटलं होतं. न्यायालयानं त्यांची ही मागणी फेटाळली होती.

बलात्कार प्रकरणाशी संबंधित साक्षीदारांना धमकावण्याचे आणि त्यांच्या हत्येचे आरोप देखील साईंवर आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आसावरी कुलकर्णी आणि अनिल यार्दी

पुण्यातील वसंत बाग परिसरात राहणारे अनिल यार्दी (69) आणि आसावरी कुलकर्णी (69) गेल्या सहा वर्षांपासून लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये म्हणजेच लग्न न करता सहजीवनात राहत आहेत.

आम्ही त्यांच्या घरी पोहचलो तेव्हा ते दोघंही मुलाखतीसाठी सज्ज होते. अनिल यार्दी यांनी आकाशी रंगाचा टी-शर्ट घातला होता, तर आसावरी कुलकर्णी यांनी गडद गुलाबी रंगाचा ड्रेस घातला होता. अनिल यांनीही गडद रंगाचा एखादा टी-शर्ट घालावा असा आग्रह आसावरी यांनी केला. गडद रंग कॅमेऱ्यावर चांगला दिसेल असं त्या सांगत होत्या. अनिल हे लगेचच गडद निळ्या रंगाचा टी-शर्ट घालून बाहेर आले.

सत्तरीत प्रवेश करणारे दोन वृद्ध लिव्ह इन रिलेशनशिपबाबत काय बोलतात याची उत्सुकता आम्हालाही होती.

अनिल यार्दी म्हणाले, "लिव्ह इन रिलेशनशिपची पद्धतच अशी आहे की, ज्यामध्ये मित्र-मैत्रिणी एकत्र राहतात. प्रपोजल लग्नासाठी दिले जाते. लिव्ह रिलेशनशिपसाठी नाही. यात तुम्ही लिव्ह इनमध्ये एकत्र कायम राहू शकता का? हा प्रश्न असतो."

याला जोडूनच आसावारी म्हणाल्या, "एकदा आम्हाला खात्री वाटली की आता जमतंय. लोक आम्हाला काय म्हणतील त्याचा प्रश्न नाही.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तेव्हा आम्ही ठरवलं एकत्र रहायचं."

लग्न न करता एकत्र एकाच घरात राहण्याचा निर्णय घेणारे आणि त्याबाबत आपली मतं सार्वजनिक जीवनात ठामपणे मांडणारे हे दोघं नेमके भेटले कसे? एकत्र राहण्याचा निर्णय त्यांनी कसा घेतला? ते एकमेकांच्या प्रेमात पडले का? असे अनेक प्रश्न मनात येत होते.

आसावरी कुलकर्णी आणि अनिल यार्दी

साधारण सात वर्षांपूर्वी पुण्यातील ज्येष्ठ नागरिकांसाठी काम करणाऱ्या माधव दामले यांच्या एका संस्थेच्या माध्यमातून सहल आयोजित करण्यात आली होती. या सहलीत आसावरी आणि अनिल या दोघांची भेट झाली.

एका प्रेमाची गोष्ट

"मी माझी गाडी घेऊन आलो होतो. माझ्या गाडीत आणखी तीन महिला होत्या. ही काय आमच्या गाडीत नव्हती. ही लेट कमरमध्ये होती. पण हीची एंट्री अशी होती की, पाहता क्षणी मला असे वाटले ही छान आहे. त्याठिकाणी काही गप्पा झाल्या आणि मग मैत्री सुरु झाली." असं अनिल यार्दी सांगतात.

सहलीनंतर पुढे दर दोन चार दिवसांनी हे दोघे एकमेकांना भेटायचे. अनिल यार्दी विद्युत अभियंता आहेत. ते नोकरी करतात. कामावरून घरी जाताना चहा घेण्यासाठी ते आसावरी यांच्या घरी जायचे. मग काही दिवसांनी चहासोबत नाष्टाही होऊ लागला. गप्पा रंगत गेल्या आणि विचार जुळत गेले.

आसावरी सांगतात, "हे असे दहा महिने सुरू होते. मग आमच्या लक्षात आले आपल्या आवडी निवडी जुळत आहेत. दोघांनाही फिरायला खूप आवडते. खाद्यपदार्थांची आवड आहे. एक दिवसाची सहल करायचे आम्हाला आवडते. दोघांनाही नॉनव्हेज आवडते. कधीतरी दोघंही ड्रिंक घेतो. या सगळ्या गोष्टी पाहता असं वाटलं आता एकत्र रहायला हरकत नाही. यादृष्टीनेच आमचा प्रवास सुरू आहे."

आसावरी कुलकर्णी आणि अनिल यार्दी

वयाच्या सत्तरीत लग्न न करता केवळ सहजीवनासाठी दृष्टीने लिव्ह इनमध्ये राहण्याचा निर्णय आसावरी आणि अनिल यांनी घेतला. पण हा निर्णय घेणे त्यांच्यासाठीही धाडसाचे होते.

अनिल यार्दी सांगतात, "माझी पत्नी 2013 मध्ये गेली. यापूर्वी माझे आई-वडील, भाऊ आणि एका मुलाचे निधन झाले. मला एक मुलगी आहे. मी आता एकटाच राहतो. मला कुणीतरी सोबत हवंय. हा माझा निर्णय होता."

आसावरी कुलकर्णी एलआयसीमध्ये नोकरीला होत्या. 2012 मध्ये त्या निवृत्त झाल्या. 1997 मध्ये त्यांच्या पतीचे निधन झाले.

"पतीच्या मृत्यूनंतर मी आणि माझा मुलगा आणि जावेचे कुटुंब शेजारीच राहत होतो. त्यामुळे मला कधी एकटेपणा वाटला नाही. पण मुलगा आणि जावेचे कुटुंब दुसऱ्या ठिकाणी रहायला गेल्यानंतर...


आसिफ रफिक सिद्दिकी असं या नवरदेवाचं नाव आहे. तिशीतल्या या तरुणाचं कराचीमधल्या एका हॉलमध्ये लग्न सुरू होतं. तेवढ्यात तिथे एक तरुणी आली आणि आपण त्याची पहिली पत्नी असल्याचं सांगत भांडायला सुरुवात केली. बघता बघता वरातीतल्या मंडळींनी नवरदेवाला धक्काबुक्की करायला सुरुवात केली. काही लोकांनी तर त्याला चांगलीच मारहाण केली. यात त्याचे कपडे फाटले, मारही लागला.

जीव वाचवण्यासाठी नवरदेव बसखाली गेला आणि इथे काही अनोळखी लोकांनी त्याला वाचवलं.

पाकिस्तानात बहुपत्नित्वाला मान्यता आहे. नियमानुसार पुरुषाला जास्तीत जास्त चार लग्न करता येतात. मात्र, यासाठी आधीच्या पत्नींची परवानगी बंधनकारक असते.

सिद्दिकीच्या प्रकरणात मात्र, त्याने तिसरं लग्न करण्याआधी आधीच्या दोन पत्नींची परवानगी घेतली नव्हती. इतकंच नाही तर सिद्दिकीची पहिली पत्नी जेव्हा हॉलमध्ये आली तेव्हाच नवरदेवाची याआधीही दोन लग्नं झाली आहेत, हे नवरी मुलगी आणि तिच्या कुटुंबीयांना कळलं.

या सर्व प्रकाराचा जो व्हिडिओ हाती आला आहे यात एक महिला एका तरुणीला काय झालं म्हणून विचारताना दिसते.

यावर मादिहा सिद्दिकी नावाची ही तरुणी म्हणते, "हा माझा नवरा आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि हा या मुलाचा बाप आहे. मी तीन दिवसांसाठी हैदराबादला जातोय, असं त्याने मला सांगितलं होतं."

यानंतर काही जणांनी तिला खोलीत घेऊन जाण्याचा प्रयत्न केला. यावेळी तिने इतरही काही नातलगांनाही ओळखलं.

ती म्हणाली, "या माझ्या सासू आहेत आणि या माझ्या जाऊ आहे. त्यांनी मला सांगितलं होतं की त्यांची आई तीन दिवसांपासून आजारी आहे."

यानंतर संतापलेल्या मादिहाने नवीन नवरीकडे मोर्चा वळवला आणि तिला म्हणाली, "तुला माहिती नव्हतं का की हा माझा नवरा आहे? याने त्याच्या या निष्पाप मुलाचाही विचार केला नाही."

कराचीतल्या फेडरल उर्दू विद्यापीठात आपली आसिफ रफिक सिद्दिकीशी भेट झाली होती. तिथेच तो काम करायचा आणि त्यानंतर 2016 साली आम्ही लग्न केल्याचं मादिहाने सांगितलं.

यानंतर आसिफने 2018 साली जिना महिला विद्यापीठात शिक्षिका असलेल्या झेहरा अश्रफ या महिलेशी लग्न केल्याचंही तिचं म्हणणं आहे.

त्या लग्नाबद्दलही मादिहाला काहीच कल्पना नव्हती. एक दिवस मोबाईलवर आलेल्या एका मेसेजवरून तिला आसिफने दुसरं लग्न केल्याचा संशय आला.

तिने आसिफला विचारणा केली तेव्हा सुरुवातीला त्याने इन्कार केला. नंतर मात्र आपण दुसरं लग्न केल्याचं त्याने मान्य केलं.

मादिहाला आसिफ तिसरं लग्न करत असल्याची माहितीही त्याच्या दुसऱ्या पत्नीने दिली होती.

मादिहाने सर्व हकीकत सांगितल्यानंतर मुलीकडचे नातवाईक चिडले आणि त्यांनी आसिफला बेदम मारहाण केल्याचं पोलिसांनी सांगितलं.

पोलिसांनी मध्यस्थी करत आसिफला चिडलेल्या नातलगांच्या तावडीतून सोडवलं आणि त्याला पोलीस ठाण्यात घेऊन गेले. मात्र, संतप्त नातलग तिथेही पोचले आणि आसिफच्या बाहेर येण्याची वाट बघत बसले.

तो बाहेर येताच चिडलेल्या जमावाने त्याला पुन्हा मारायला सुरुवात केली. आसिफने तिथून पळ काढला आणि जवळच उभ्या असलेल्या बसखाली जाऊन बसला. याचा जो व्हिडिओ पुढे आला आहे त्यात चिडलेले लोक 'बाहेर निघ नाहीतर बस पेटवून टाकू' अशी धमकी देत असल्याचं ऐकू येतं.

घाबरलेला आसिफ बाहेर आला. परिस्थिती अधिक चिघळू नये, यासाठी तिथे उभ्या असलेल्या काही अनोळखी लोकांनी संतप्त नातेवाईकांपासून आसिफला वाचवलं.

बीबीसीने आसिफ आणि त्याच्या तिसऱ्या पत्नीच्या कुटुंबीयांना संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांची प्रतिक्रिया मिळू शकली नाही.

दरम्यान या प्रकरणात अजूनतरी औपचारिक तक्रार नोंदवण्यात आली नसल्याची माहिती तैमुरिहा पोलीस ठाण्याचे प्रमुख राव नझिम...


आसिया बिबी

एएफपी या वृत्तसंस्थेशी बोलताना मुलुक म्हणाले की, "आसिया बिबीची बाजू मांडण्यासाठी मला जगणं आवश्यक आहे. म्हणूनच मी पाकिस्तान सोडतो आहे."

"सरकारनं घेतलेला निर्णय दुर्देवी आहे. ते देशात सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशाची अमलबजावणीही करू शकत नाहीत,"असं मुलुक यांनी देशाबाहेर पडण्यापूर्वी एएफपीला सांगितलं.

दरम्यान, पाकिस्तान सरकार आणि आसिया बिबी यांच्या निर्दोष मुक्ततेचा विरोध करणारे आंदोलक यांच्यात समझोता झाला आहे. यानुसार आंदोलक सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयाविरुद्ध अपील करू शकणार आहेत, तर आसिया बिबी यांना तुर्तास पाकिस्तान सोडण्यासाठी मज्जाव करण्यात आला आहे.

आसिया बिबींवरील हे निर्बंध किती दिवस असतील, हे स्पष्ट झालेलं नाही. तसंच, त्यांचा सध्याचा ठावठिकाणाही माहिती नाही.

प्रेषित मोहम्मद यांची निंदा केल्याच्या आरोपावरून आसिया बिबी यांना 2010ला फाशीची शिक्षा सुनावण्यात आली होती. पाकिस्तानातील सुप्रीम कोर्टाने बुधवारी त्यांची निर्दोष मुक्तता केली. सुप्रीम कोर्टाच्या या निर्णयाविरुद्ध पाकिस्तानातील कट्टरपंथी रस्त्यावर उतरले होते.

आसिया बीबी यांचे वकील सैफ उल मुलुक

पाकिस्तानचे माहिती खात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याचे मंत्री फवाद चौधरी म्हणाले, "आमच्याकडे दोन पर्याय होते एक म्हणजे बळाचा वापर करा, दुसरा म्हणजे चर्चा करा. बळाचा वापर केला असता तर लोक मारले गेले असते. कोणत्याही सरकारला हे नको असतं. आम्ही चर्चा केली. चर्चेत काही मिळवण्यासाठी काही गमवावं लागतं."

ते म्हणाले, "कट्टरतावादाविरुद्ध पावलं उचलावी लागतील. अशा प्रकारच्या हिंसक निदर्शनांविरुद्ध कायमचा उपाय शोधावा लागेल. आम्ही जे करत आहोत ती तातडीची उपाय योजना आहे. या समस्येवर कायमस्वरुपी उपाययोजना करण्यासाठी सरकार कटिबद्ध आहे."

आसिया बिबींना देश सोडायला बंदी घालण्याच्या न्यायालयाच्या आदेशाचं पालन होईल तसेच त्यांच्या सुरक्षेची संपूर्ण जबाबदारी सरकारची असेल, असे ते म्हणाले.

समझोता काय आहे?

या आंदोलनाचे नेतृत्व करणारा तहरीक-ए-लबैक या पक्षाचे प्रतिनिधी आणि सरकार यांच्यात ही तडजोड झाली. यानुसार सरकार आसिया बिबींवर देश सोडून जाण्यास निर्बंध घातले जातील. तसेच आंदोलकांनी सुप्रीम कोर्टात अपील दाखल केले तर सरकार ते थांबवण्याचे प्रयत्न करणार नाही.

या आंदोलनात ज्यांना अटक झाली त्यांची मुक्तता केली जाईल आणि त्यांच्यावर हिंसा झाली असेल तर त्याची चौकशी केली जाईल. तर तहरीक-ए-लबैक पक्ष आंदोलन मागे घेईल.

आशिया बिबींनी या आठवड्यात मुक्त केलं जाणार होतं. त्यांचे वकील सैफूल मुलूक यांनी त्यांना सुरक्षेसाठी पाश्चात्य देशात जावं लागेल, असं सांगितलं होतं. अनेक देशांनी त्यांना आश्रय देण्याची तयारी दर्शवली आहे.

काय आहे प्रकरण ?

लाहोरजवळच्या शेखूरपुरामध्ये आसिया आणि इतर महिलांमध्ये एक बादली पाण्यावरून भांडण झालं. ही घटना 2009 सालची आहे.

आसियांनी त्या पाण्याला स्पर्श केल्यामुळे इतरांचा धर्म भ्रष्ट झाला असा आरोप या महिलांनी केला. आसिया ख्रिश्चन तर इतर महिला मुस्लीम आहेत.

या महिलांनी पुढे आग्रह धरला की आसियांनी इस्लाम धर्म स्वीकारावा. त्यानंतर आसियांनी प्रेषित मोहम्मदांबद्दल तीन अपमानास्पद शब्दं काढले, असा महिलांचा आरोप आहे.

या महिलांनी आसियांना चोप दिल्यानंतर आसियांनी ईशनिंदेची कबुली दिली, असा महिलांचा दावा आहे. पोलीस तपासानंतर आसियांना अटक करण्यात आली.

मी रागावून शेजाऱ्यांशी बोलले, पण ईशनिंदा केली नाही आणि कबुलीही दिली नाही, असा आसियांचा दावा आहे.

या केसवर एवढ्या संमिश्र प्रतिक्रिया का?

इस्लाम हा पाकिस्तानचा राष्ट्रीय धर्म आहे आणि इस्लाम पाकिस्तानातील न्यायव्यवस्थेचा गाभा...


इंग्रजीतील प्रसिद्ध कादंबरीकार ई. एम. फॉस्टर यांचं हे वाक्य.

बाबर हे केवळ यशस्वी राज्यकर्तेच नव्हते. तर सौंदर्यबोध आणि कलात्मक गुणही त्यांच्यामध्ये होते.

मुघल साम्राज्याचे संस्थापक जहीर-उद-दीन मोहम्मद बाबर (1483-1530) यांचं वर्णन इतिहासात एक विजेते म्हणून केलं जातं. तसंच एक कलाकाल आणि लेखक म्हणूनही त्यांची ओळख सर्वमान्य आहे.

स्टीफन डेल हे इतिहासकार बाबरबद्दल लिहितात, "बाबर हे एक बादशाह म्हणून अधिक महत्त्वाचे आहेत की एक कवी आणि लेखक म्हणून हे ठरवणं अतिशय कठीण काम आहे."

सध्याच्या भारतात बहुसंख्याक हिंदू वर्गातील एका विशिष्ट विचारसरणीचे लोक बाबर यांना आक्रमणकर्ता, लुटारू, नफाखोर, हिंदूंचा शत्रू, अत्याचारी आणि दडपशाही करणारा बादशाह मानतात. हा विषय इथपर्यंतच मर्यादित नाही. तर भारताचा सत्ताधारी पक्ष बाबरच नव्हे तर मुघल साम्राज्याशी संबंधित प्रत्येक गोष्टींचा विरोध करताना दिसतो.

पाचशे वर्षांपूर्वी बाबरने अद्वितीय अशा एका साम्राज्याची स्थापना केली होती. त्यांनी 1526 मध्ये पानिपतच्या पहिल्या लढाईत बाबरने इब्राहिम लोधीला हरवलं आणि भारतात एक नवं साम्राज्य स्थापन केलं.

आपल्या सर्वोच्च सत्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ताकाळात मुघल साम्राज्याकडे जगभरातील एक-चतुर्थांश संपत्ती होती. या साम्राज्याचा विस्तार अफगाणीस्तानसह संपूर्ण भारतीय उपखंडात पसरलेला होता.

बाबर यांचा सर्वांत मोठा परिचय

बाबर यांचं जीवन अतिशय संघर्षपूर्ण राहिलं. सध्याच्या जगात त्यांचा सर्वांत मोठा परिचय म्हणजे त्यांची आत्मकथा. त्यांचं पुस्तक 'बाबरनामा' किंवा 'तुज्क-ए-बाबरी' या नावाने ओळखलं जातं.

जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठात इतिहास विभागाच्या प्रमुख निशात मंजर यांनी बाबर यांच्या आयुष्याबाबत अधिक माहिती दिली.

त्यांच्या मते, बाबरांचं आयुष्य हे दोन भागात विभागलं जाऊ शकतं. एक भाग सीर दरिया आणि आमू नदीदरम्यान मध्य आशियात वर्चस्वाच्या संघर्षाचा आहे. तर दुसरा भाग लहान असला तरी महत्त्वपूर्ण आहे. या भागात चार वर्षांत त्यांनी भारतात एका प्रचंड मोठ्या साम्राज्याची स्थापना केली. हे साम्राज्य तब्बल 300 वर्षं चाललं.

ऑक्सफोर्ड सेंटर फॉर इस्लामिक स्टडीजमध्ये दक्षिण आशियाई इस्लाम विषयाचे फेलो मुईन अहमद निजामी यांनी बीबीसीला सांगितलं, "तैमूर आणि चंगेज यांच्या वंशाच्या बाबर यांना वडील उमर शेख मिर्झा यांच्याकडून फरगना नावाचं एक छोटंसं साम्राज्य क्षेत्र वारसाहक्काने मिळालं. फरगनाच्या आजूबाजूच्या प्रदेशात त्यांच्या नातेवाईकांचं राज्य होतं.

ते सांगतात, "बाबर यांना आपलं हे साम्राज्य गमवावं लागलं होतं. त्यांनी आपल्या आयुष्यातील सर्वाधिक काळ विविध मोहिमांमध्ये आणि वाळवंटात भटकत घालवला. आपलं साम्राज्य परत मिळवण्याचे त्यांचे प्रयत्न वारंवार अयशस्वी ठरत होते. परिस्थितीनेच त्यांना भारताकडे कूच करण्यास भाग पाडलं."

बाबर यांची आत्मकथा

बाबर यांनी त्यांना सातत्याने मिळणाऱ्या अपयशाचा उल्लेख आत्मकथेत केला आहे.

ते लिहितात, "जितके दिवस मी ताश्कंदमध्ये होतो, त्यावेळी मी अत्यंत दुःखी आणि निराश होतो. माझं साम्राज्य माझ्या ताब्यात नव्हतं. ते परत मिळण्याचीही कोणती चिन्हं नव्हती. माझे बहुतांश नोकर निघून गेले. सोबत राहिलेले नोकर गरीबीमुळे माझ्यासोबत फिरू शकत नव्हते."

बाबर पुढे लिहितात, "अखेर बेघर होऊन भटकत-भटकत मी थकून गेलो. मी आयुष्याला कंटाळलो होतो. असलं जीवन जगण्यापेक्षा शक्य त्या ठिकाणी निघून जावं, असं माझ्या मनाने मला सांगितलं. कोणीच पाहू नये अशा ठिकाणी जाऊन लपावं. लोकांसमोर अशा प्रकारची बदनामी सहन करत बिकट परिस्थितीत जगण्यापेक्षा शक्त तितक्या दूर निघून जावं, मला कुणीच ओळखू नये,...


इंग्लंड क्रिकेट संघाचं माहेरघर असलेलं लॉर्ड्स क्रिकेट ग्राऊंड

जाणून घेऊया इंग्लंडच्या हजारी मनसबदारीची ही 17 गुणवैशिष्ट्यं.

1. इंग्लंडनं पहिला कसोटी सामना ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध 1877 साली मेलबर्न इथे खेळला होता. या सामन्यात इंग्लंडला पराभवाला सामोरं जावं लागलं होतं.

2. हजारावी कसोटी खेळणारा इंग्लंड हा पहिलाच संघ आहे.

3. इंग्लंडची सर्वोच्च धावसंख्या 903/7 ही आहे. 1938 साली ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध खेळताना इंग्लंडने ही विक्रमी मजल मारली होती.

4. इंग्लंडची नीचांकी धावसंख्या 45 अशी आहे. 1887 साली ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध खेळताना इंग्लंडवर ही नामुष्की ओढवली होती.

5. इंग्लंडसाठी कसोटीत सर्वाधिक धावांचा विक्रम अॅलिस्टर कुकच्या (12,145) नावावर आहे. ग्रॅहम गूच (8900) दुसऱ्या स्थानी तर अलेक स्टुअर्ट (8463) तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत.

इंग्लंड क्रिकेट संघ

6. इंग्लंडसाठी सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्येचा विक्रम लेन हटन (364) यांच्या नावावर आहे.

7. इंग्लंडसाठी सर्वाधिक शतकं अॅलिस्टर कुकच्या (32) नावावर आहेत.

8. इंग्लंडसाठी सर्वोच्च भागीदारी पीटर मे आणि कॉलिन काऊड्रे (411) यांच्या नावावर आहे.

9. इंग्लंड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

साठी कसोटीत सर्वाधिक विकेट्सचा विक्रम जेम्स अँडरसनच्या (540) नावावर आहे. स्टुअर्ट ब्रॉड (417) तर इयन बॉथम (383) विकेट्ससह तिसऱ्या स्थानी आहेत.

10. इंग्लंडसाठी डावात सर्वोत्तम कामगिरी जिम लेकर (10/53) यांच्या नावावर आहे. मॅचमध्ये सर्वोत्तम प्रदर्शनाचा विक्रमही (19/90) जिम लेकर यांच्याच नावावर आहे.

इंग्लंडचा संघ

11. इंग्लंडसाठी सर्वाधिक कसोटी सामने खेळण्याचा विक्रम अॅलिस्टर कुकच्या (156) नावावर आहे.

12. इंग्लंडसाठी कसोटीत आतापर्यंत 686 खेळाडू खेळले आहेत.

13. इंग्लंड संघानं आतापर्यंत 61 ठिकाणी कसोटी सामने खेळले आहेत.

14. इंग्लंडची ऑस्ट्रेलियाविरुद्धची मालिका 'अॅशेस' नावानं प्रसिद्ध आहे. इंग्लंडच्या दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या मालिकेला 'बेसिल डी ओलिव्हरा' यांचं नाव देण्यात आलं आहे.

15. भारताविरुद्धची मालिका भारतात असताना 'अँथनी डीमेलो' नावानं तर इंग्लंडमध्ये असताना 'टायगर पतौडी' यांच्या नावानं आयोजित केली जाते.

16. इंग्लंड-वेस्ट इंडिज मालिका 'विस्डेन ट्रॉफी' नावानं ओळखली जाते.

17. इंग्लंड क्रिकेट संघाला प्रत्येक सामन्यात समर्थन करणारी 'बार्मी आर्मी' प्रसिद्ध आहे.

इंग्लंडची हजाराव्या कसोटीपर्यंत वाटचाल

इंग्लंडची कामगिरी

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इंग्लंडचे माजी पंतप्रधान विन्स्टन चर्चिल.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान कठीण कालखंडात इंग्लंडला नाझींच्या जर्मनीवर विजय मिळवून देण्यात चर्चिल यांच्या नेतृत्त्वाची भूमिका निर्णायक ठरली होती.

2002 मध्ये इंग्लंडमध्ये घेण्यात आलेल्या सर्वेक्षणानुसार सर्वश्रेष्ठ ब्रिटिश म्हणून चर्चिल यांनी साहित्यिक शेक्सपीअर, समाजशास्त्रज्ज्ञ चार्ल्स डार्विन आणि अभियंते ब्रुनेल यांना मागे टाकलं.

मात्र 70 वर्षांच्या कारकीर्दीत चर्चिल यांच्या आयुष्यात अनेक वादग्रस्त  घडल्या.

चर्चिल यांचं व्यक्तिमत्व गुंतागुंतीचं होतं. त्यांच्या आयुष्याला विरोधाभासी किनार होती आणि त्याचवेळी समकालीनांच्या तुलनेत त्यांचं व्यक्तिमत्व भव्य भासतं असं चर्चिल अर्काइव्ह सेंटरचे संचालक अॅलन पॅकवूड यांनी सांगितलं.

बंगाल दुष्काळ

ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखाली असणाऱ्या भारतात 1943 साली बंगालच्या उत्तरपूर्व प्रांतात भयंकर दुष्काळ पडला होता. जपाननं म्यानमारचं अधिग्रहण केल्याच्या पार्श्वभूमीवर हा दुष्काळ पडला होता.

या जीवघेण्या दुष्काळात तीन दशलक्ष नागरिकांनी प्राण गमावले. या दुष्काळाच्या वेळी चर्चिल यांनी अवलंबलेलं धोरण टीकेचं लक्ष्य ठर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं होतं.

भारताची गव्हाची मागणी चर्चिल यांनी फेटाळून लावली. मात्र त्याचवेळी तांदुळाच्या निर्यातीवर आम्ही कसा भर दिला हे चर्चिल ठसवत राहिले असं 'चर्चिल सिक्रेट वॉर' पुस्तकाच्या लेखिका मधुश्री मुखर्जी यांनी सांगितलं.

बंगाल दुष्काळाचं प्रातिनिधिक छायाचित्र.

"सुटका करण्यात आलेल्या युरोपियन नागरिकांसाठी मोठ्या प्रमाणावर गव्हाचा साठा करण्यात यावा अशी मागणी युद्धविषयक कॅबिनेटनं केली होती. भारतातले नागरिक दुष्काळानं होरपळून निघत असताना 1,70,000 किलो ऑस्ट्रेलियन गहू भारताला न देता युरोपीयन समुदायाच्या भविष्यासाठी साठवणूक म्हणून जमा करण्यात आला," 2010 मध्ये प्रकाशित झालेल्या या पुस्तकाच्या अनावरणप्रसंगी मुखर्जी यांनी ही माहिती दिली होती.

चर्चिल यांनी या दुष्काळाचं खापर भारतीयांवरच फोडलं होतं. भारताची लोकसंख्या सश्यांप्रमाणे भसाभस वाढते आहे, अशी खोचक टिप्पणीही चर्चिल यांनी केली होती.

"चर्चिल यांच्या कारकीर्दीला लागलेल्या मोठ्या कलंकांपैकी हा एक कलंक आहे. दुष्काळाच्या प्रश्नाचं गांभीर्य चर्चिल यांना पटवून देणं कठीण होतं. युरोपात जर्मनीशी सुरू असलेल्या लढाईदरम्यान भारतातल्या दुष्काळाचा प्रश्न तीव्र झाला होता. चर्चिल यांना हा प्रश्न अडथळा वाटला. म्हणूनच या प्रश्नाकडे लक्ष देऊन युद्धविषयक गोष्टींना बाजूला सारावं असं त्यांना वाटलं नाही," असं 'चर्चिल एम्पायर'चे लेखक टोये यांनी सांगितलं.

"'चर्चिल द्रष्टे आहेत आणि त्यांना भविष्याची जाण आहे असं म्हटलं जातं असे," असं 'चर्चिल: द एन्ड ऑफ ग्लोरी' पुस्तकाचे लेखक जॉन चार्मले यांनी सांगितलं.

"मात्र बंगाल दुष्काळाच्या वेळी चर्चिल यांचं धोरण फसलं. दुष्काळाचं संकट भयंकर होतं आणि त्याकडे जागतिक महायुद्धाच्या संदर्भात पाहणं आवश्यक होते," असं पॅकवूड यांनी स्पष्ट केलं.

जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या युद्धात चर्चिल यांचा सहभाग होता. अशावेळी प्राधान्यक्रम आणि मागणी यांच्यात समतोल राखणं अवघड असतं. परिस्थिती सातत्यानं बदलून गुंतागुंतीची होत होती. आणि प्रत्येकवेळी चर्चिल यांची भूमिका अचूकच असेल असं नाही.

'गांधी अँड चर्चिल' या पुस्तकाचे लेखक हरमन यांच्या मते चर्चिल यांच्याविना दुष्काळाचं संकट अधिक गहिरं झालं असतं. दुष्काळाची व्याप्ती लक्षात आल्यानंतर चर्चिल आणि त्यांच्या नेतृत्वाखालील कॅबिनेटनं युद्ध सुरू असताना देखील दुष्काळाची झळ पोहोचणाऱ्या प्रत्येकाला मदत मिळेल याची काळजी घेतली....


इंग्लंडच्या ऑक्सफर्ड विद्यापीठात सुरू असलेल्या कोव्हिड-19 लशीचे पहिल्या टप्प्यातील चाचणीचे परिणाम आशादायक वाटत आहेत.

पुण्यातील सिरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया ही संस्था ऑक्सफर्ड विद्यापीठात सुरू असलेल्या या चाचणीत सहभागी आहे. भारतात ही लस कधी उपलब्ध होईल? ही लस सामान्यांना परवडणाऱ्या दरात मिळेल का? याबाबत बीबीसी मराठीसाठी मयांक भागवत यांनी सिरम इन्स्टिट्युट ऑफ इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अदर पुनावाला यांच्याशी चर्चा केली.

ऑक्सफर्डची लस किती समाधानकारक आहे?

या लशीबाबत सर्व प्रकारच्या चाचण्या आणि ट्रायल पूर्ण झाल्यानंतरच याची कार्यक्षमता आणि रोगप्रतिकारक शक्ती किती आहे याबाबत काही टिप्पणी करणं योग्य ठरेल.

सद्यस्थितीत सुरू असलेल्या चाचणीत 'ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनेका'च्या लशीचे इतरांच्या तुलनेत सकारात्मक परिणाम दिसून येत आहेत. त्यामुळे आता या लशीवर अंतिम टप्प्यातील चाचणी सुरू करण्यात येणार आहे.

सामान्य भारतीयांना तुमची लस कधीपर्यंत खरेदी करता येईल? ही लस 2020 मध्ये मिळेल? की 2021 साल उजाडेल?

या लशीचं राष्ट्रीय आरोग्य सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेता ही लस पहिल्या टप्प्यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केंद्र सरकारच्या लसीकरण मोहिमेचा भाग असली पाहिजे. ही लस सरकार खरेदी करून देशभरात वितरित करेल. जेणेकरून सामान्यांना थेट ही लस खरेदी करण्याची गरज लागणार नाही.

या लशीचा दुसरा आणि तिसरा टप्पा यशस्वी झाला आणि आम्हाला आवश्यक असलेल्या विविध परवानग्या वेळेत मिळाल्या तर या लशीचं वितरण डिसेंबर महिन्याच्या अखेरपर्यंत होऊ शकतं, अशी आम्हाला अपेक्षा आहे. जेणेकरून ही लस 2021 च्या पहिल्या तिमाहीत मोठ्या संख्येने लोकांना उपलब्ध होऊ शकेल.

1000 रुपयांची किंमत सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर आहे असं आपल्याला वाटत नाही का?

आम्ही या लशीची किंमत 1000 रूपयांच्या आत ठेवू! पण, सद्यस्थितीत या लशीची किंमत किती असेल यावर भाष्य करणं फार लवकर होईल.

मी आधी सांगितल्याप्रमाणे,  या लशीची सरकारकडून खरेदी आणि वितरण मोफत केलं जाईल अशी आम्हाला आसा आहे. ही लस सामान्यांना परवडणारी आणि कार्यक्षम बनवण्याचं आमचं उद्दिष्ट आहे.

या लशीला अनुदान मिळावं यासाठी चर्चा सुरू आहे का?

या प्रश्नांचं उत्तर मी आधीच दिलं आहे.

या लशीमुळे व्यक्तीलाकिती काळ संरक्षण मिळेल?

या लसीने गरजेच्या सर्व चाचण्या पूर्ण केल्यानंतर याची कार्यक्षमता आणि रोगप्रतिकारक शक्ती याबाबत काही भाष्य केलं जाऊ शकतं.

तुम्ही आधी म्हणाला होतात की या लशीचे दोन डोस घ्यावे लागतील. दोन डोस का? पहिल्या डोसनंतर रोगप्रतिकारक शक्ती निर्माण होईल?

सहसा कोणतीही लस दोन डोसमध्ये दिली जाते. पहिला डोस घेणाऱ्याला प्राईम करण्यासाठी (शरीराला तयार करण्यासाठी) आणि दुसरा डोस बूस्टर म्हणून. ज्यामुळे खात्रीलायकरित्या मजबूत रोगप्रतिकारक शक्ती निर्माण होण्यास मदत होईल.

माझ्या मते, येणाऱ्या काळात उपलब्ध होणाऱ्या कोव्हिड-19 विरोधातील सर्व लशींना हेच तत्व लागू होईल.

ही लस इंजेक्शनद्वारे दिली जाईल का तोंडावाटे?

ही लस इंजेक्शनद्वारे देण्यात येईल.

प्रत्येकाला ही लस घ्यावी लागेल? की 60-70 टक्के लोकांनी ही लस घेतली तर बाकी लोक हर्ड इम्युनिटीमुळे सुरक्षित राहतील?

याबाबत कोणत्याही प्रकारचं भाष्य करणं फार लवकर ठरेल. मात्र,  ही लस तळागाळातील लोकांपर्यंत, देशातील कानाकोपऱ्यात आणि सर्वांत जास्त धोका असणाऱ्या प्रत्येकापर्यंत पोहोचेल यासाठी प्रयत्न आवश्यक आहे.

माझ्यामते, सुरूवातीला सर्वांत जास्त धोका असणाऱ्यांना ही लस पहिल्यांदा दिली गेली पाहिजे. उदाहरणार्थ, आरोग्य कर्मचारी, लहान मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिक ज्यांची...