काही दिवसांपूर्वी ही जाहिरात प्रसिद्ध झाली होती.

जाहिरातीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना संबोधित करण्यात आलं होतं. कंपनीने असं म्हटलं होतं की, त्यांना भारतात पाचशे अब्ज डॉलरची गुंतवणूक करायची आहे. पाचशे अब्ज डॉलर म्हणजे 36 लाख कोटी रुपये.

ही रक्कम किती प्रचंड आहे याचा अंदाज तुम्हाला येऊ शकतो. गेल्या वर्षी अमेरिकेने भारतात सात अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक केली होती. सोप्या शब्दात सांगायचं तर एक कंपनी जिचं कोणी नावही ऐकलेलं नाही अशी कंपनी भारतात अमेरिकेने केलेल्या गुंतवणुकीपेक्षा 71 पटपेक्षा अधिक पैसे गुंतवू इच्छित आहे.

वर्तमानपत्रांच्या पहिल्या पानावर लाखो रुपये खर्चून जाहिरात देणाऱ्या या कंपनीचं नाव आहे- लँडमस रिअलिटी व्हेंचर इंक. या जाहिरातीत लँडमसचे चेअरमन म्हणून प्रदीप कुमार यांचं नाव देण्यात आलं होतं.

प्रचंड मोठी रक्कम, थेट पंतप्रधानांचा उल्लेख, नोटीसवजा जाहिरातीच्या माध्यमातून गुंतवणुकीचा प्रस्ताव सगळंच चक्रावून टाकणारं होतं. बीबीसीने या जाहिरातीची पडताळणी केली.

पडताळणीत काय आढळलं?

बीबीसीने कंपनीची वेबसाईट https://landomus.com तपासली. अब्जावधींची उलाढाल करणाऱ्या आणि तितक्याच मो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठ्या गुंतवणुकीची तयारी केलेल्या कंपनीच्या वेबसाईटवर एकच पेज माहिती होती. हीच सगळी माहिती सोमवारी (24 मे) प्रसिद्ध झालेल्या जाहिरातीत होती.

साधारणत: कंपन्यांच्या वेबसाईटवर अबाऊट अस मध्ये कंपनीविषयी, संस्थापकांविषयी माहिती असते. कंपनी कोणत्या क्षेत्रात कार्यरत आहे, गेल्या आर्थिक वर्षात कंपनीची कामगिरी कशी आहे तेही लिहिलेलं असतं.

न्यू जर्सीच्या गगनचुंबी इमारती कंपनीच्या वेबसाईटवरच्या कव्हरपेजवर आहेत. दहा लोकांचे फोटो, नाव आणि पद लिहिलं आहे मात्र त्यांच्याविषयी अन्य कोणतीही माहिती देण्यात आलेली नाही.

वेबसाईटवर दिलेल्या माहितीनुसार, प्रदीप कुमार सत्यप्रकाश (चेअरमन सीईओ), ममता एचएन (संचालक), यशहास प्रदीप (संचालक), रक्षित गंगाधर (संचालक) आणि गुनाश्री प्रदीप कुमार

सल्लागारांमध्ये पामेला किओ, प्रवीण ऑस्कर, प्रवीण मुरलीधरन, एव्हीव्ही भास्कर आणि नवीन सज्जन.

कंपनीच्या वेबसाईटवर अमेरिकेतल्या न्यू जर्सीचा पत्ता देण्यात आला आहे मात्र फोन नंबर देण्यात आलेला नाही. कंपनीच्या वेबसाईटवर आधीच्या कोणत्याही प्रोजेक्टविषयी काहीही माहिती नाही. कंपनीचं व्हिजन यासंदर्भात सर्वसाधारणपणे माहिती दिलेली असती. तसलं काहीही वेबसाईटवर नाही.

पत्ता आहे, पण कार्यालय नाही

वेबसाईटवर एक महत्त्वाची बातमी देण्यात आली आहे. अमेरिकेतल्या न्यू जर्सी राज्यातला पत्ता देण्यात आला आहे. लँडमस रिअलिटी व्हेंचर इंक, 6453, रिव्हरसाईड स्टेशन बुलेवर्ड, सकॉकस, न्यू जर्सी 07094, अमेरिका.

बीबीसीचे सहयोगी प्रतिनिधी सलीम रिझवी या पत्त्यावर पोहोचले. दिलेल्या पत्त्यावर एक निवासी इमारत होती. लँडमस रिअलिटीचं कार्यालय वगैरे काहीच नाही.

अमेरिकेतील पत्त्यावर निवासी इमारत आहे.

या इमारतीचा डेटा सांभाळणाऱ्या महिलेला बीबीसीने विचारलं की, लँडमस रिअॅलिटी कंपनीचं कार्यालय या इमारतीत आहे का? आधी कधी होतं का? त्यांनी सांगितलं की, इथे असं कोणतंही कार्यालय कधीही नव्हतं.

गोपनीयतेच्या कारणास्तव त्यांनी या इमारतीत कोण राहतं आणि बाकी तपशील दिला नाही.

यातून एक गोष्ट स्पष्ट झाली की, जाहिरातीत जो पत्ता देण्यात आला आहे तिथे लँडमस रिअलिटीचं कार्यालयच नाहीये.

बीबीसीने वेबसाईटवर दिलेल्या इमेल आयडीवर प्रश्नावली पाठवली. लँडमस रिअॅलिटी व्हेंचरचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी प्रदीप कुमार सत्यप्रकाश यांनी प्रश्नावलीला छोटंसं उत्तर दिलं.

त्यांनी लिहिलं आहे की, "आम्ही भारत सरकारला आमची...


काही दिवसांपूर्वीच चीनचे परराष्ट्रमंत्री वांग यी यांनी तिबेट दौरा करुन भारत-चीन सीमेवरील बांधकामांची माहिती घेतली होती.

तिबेटविषयी बीजिंगमध्ये झालेल्या एका महत्त्वाच्या बैठकीत हे विधान केले आहे.

चीनची सरकारी वृत्तसंस्था शिन्हुआने दिलेल्या माहितीनुसार, 'तिबेटमधील प्रत्येक तरुणाच्या मनात चीनबाबत प्रेमाचे बीज पेरण्यासाठी तिथल्या शाळांमध्ये राजकीय आणि वैचारिक शिक्षणावर अधिक भर देण्याची गरज आहे,' असे चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी म्हटलंय.

शी जिनपिंग यांनी म्हटलं की, तिबेटमधील कम्युनिस्ट पक्षाची भूमिका मजबूत करण्याची आणि जातीय गटांना अधिक चांगल्या प्रकारे एकीकृत करण्याची गरज आहे.

 "एकसंध, समृद्ध, सुसंस्कृत, समंजस आणि सुंदर, आधुनिक, समाजवादी तिबेट उभारण्याचा संकल्प केला पाहिजे," असंही त्यांनी म्हटलं.

 "तिबेटी बौद्ध धर्माला समाजवाद आणि चिनी परिस्थितीशी जुळवून घेण्याचीही गरज होती." असं मत शी जिनपिंग यांनी बैठकीत मांडले.

 "शी जिनपिंग यांनी बैठकीत दावा केल्याप्रमाणे तिबेटला चीनचा इतका फायदा झाला असता, तर चीनला फुटीरतावादाची भीती वाटली नसती आणि तिबेटच्या लोकांमध्ये शिक्षणाच्या माध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यमातून 'नवे राजकीय चैतन्य' भरण्याविषयीची भूमिका चीनने मांडली नसती," असं टीकाकारांचं म्हणणं आहे.

भारत आणि चीन सीमावादाची व्याप्ती लडाख, डोकलाम, नथु ला पासून अरुणाचल प्रदेशच्या तवांग खोऱ्यापर्यंत आहे. अरुणाचल प्रदेशच्या तवांग प्रदेशावर चीनची नेहमी नजर असते. तवांगला ते तिबेटचा भाग मानतात. तिबेट आणि तवांगमध्ये सांस्कृतिक समानता आहे, असं चीन सांगत असतो.

तवांग बौद्ध धर्मियांचं प्रमुख धार्मिक क्षेत्रही आहे. तवांगमधील बौद्धमठाचा दौरा दलाई लामा यांनी केला होता, तेव्हा चीनने त्याला विरोध केला होता. इतकंच नाही तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी अरुणाचल प्रदेशच्या दौऱ्यावर गेले होते, तेव्हाही चीनने औपचारिक विरोध केला होता.

तिबेटबरोबरच चीन अरुणाचल प्रदेशावरही दावा करतो. ते त्याला दक्षिण तिबेट म्हणतात. भारत आणि चीन यांच्यामध्ये 3488 किमी लांबीची सीमा आहे. तिबेटला चीनने 1951 साली आपल्या ताब्यात घेतले. 1938 साली मॅकमोहन सीमेचे रेखांकन झाले होते. त्यानुसार अरुणाचल प्रदेश हा भारताचा हिस्सा आहे.

तिबेटचा इतिहास

तिबेटमध्यै बौद्ध लोक मोठ्या संख्येने राहातात. याला 'पृथ्वीचं छप्पर' असंही म्हटलं जातं. तिबेटचा चीनमध्ये स्वायत्त प्रदेश असा दर्जा आहे. इथले लोक सध्या निर्वासित असणारे अध्यात्मिक नेते दलाई लामा यांच्याप्रति आपली निष्ठा ठेवतात.

मात्र चीनच्या मते या प्रदेशांवर गेली अनेक शतके त्यांचा ताबा आहे. दलाई लामा यांचे अनुयायी त्यांना ईश्वराचा जिवंत अवतार मानतात,  तर चीन त्यांना फुटीरतावादी संकट मानतो.

तिबेटचा इतिहास सतत युद्ध आणि बदलता राहिला आहे. तिबेट कधी सार्वभौम राहिला आहे तर कधी त्यावर चीन आणि मंगोलियन राजवंशांची सत्ता राहिली आहे.

मात्र 1950 साली चीनने आपला पूर्ण ताबा तिबेटवर यावा यासाठी हजारो सैनिक तिथं पाठवले. तिबेटच्या काही भागांना स्वायत्त प्रदेश बनवले आणि बाकी प्रदेशांना इतर चिनी प्रदेशांना जोडून टाकले.

मात्र 1959मध्ये चीनविरोधातल्या एका बंडानंतर 14 वे दलाई लामा यांना तिबेट सोडून भारतात यावे लागले. इथं त्यांनी निर्वासित सरकाराची स्थापना केली. 60 आणि 70च्या दशकामध्ये चीनने सांस्कृतिक क्रांतीच्या नावाखाली तिबेटमधील बहुतांश बौद्ध विहारांना नष्ट केलं. या कालावधीत हजारो तिबेटींचे प्राण गेल्याचं सांगण्यात येतं.

चीन-तिबेट वाद कधीपासून सुरू झाला?

तिबेटच्या कायदेशीर हक्काबाबत तिबेट आणि चीन यांच्यामध्ये वाद आहे. चीनच्या मते...


काही दिवसांपूर्वीच पक्षांतर करून भाजपवासी झालेल्यांना पहिल्याच यादीत स्थान दिलं असताना, दुसरीकडे पक्षातील दिग्गजांची नावं यादीतून गायब आहेत. त्यामुळं अनेकांच्या भुवया उंचावल्या आहेत.

शिवसेना-भाजप महायुतीच्या फॉर्म्युल्यानुसार शिवसेना 124, भाजप आणि मित्रपक्ष 164 जागा लढवणार आहेत.

1) एकनाथ खडसे पहिल्या यादीत नाहीत

भाजपचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी महसूलमंत्री एकनाथ खडसे यांचं भाजपच्या पहिल्या यादीत नाव नाही. एकनाथ खडसे हे 1990 पासून 2014 पर्यंत सलग सहावेळा मुक्ताईनगर (जळगाव) विधानसभा मतदारसंघातून निवडून आले आहेत.

यादीत नाव जाहीर झालं नसतानाही एकनाथ खडसे यांनी मुक्ताईनगरमधून आपला उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहे. यादीत नाव नसल्याबद्दल खडसेंनी उघडपणे नाराजीही  व्यक्त केली आहे.

2) विनोद तावडे, बावनकुळेंसारखे मंत्रीही वेटिंगवर

सांस्कृतिक मंत्री विनोद तावडे, ऊर्जामंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांसारख्या विद्यमान मंत्र्यांनाही भाजपनं पहिल्या यादीत स्थान दिलं नाहीये.

विनोद तावडे हे मुंबईतील बोरिवली मतदारसंघातून 2014 साली विजयी झाले होते. सध्या राज्य मंत्रिमंडळातील महत्त्वाचे मंत्री असतानाही पहिल्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यादीत त्यांच्या नावाचा समावेश झाला नाहीये.

दुसरीकडे राज्याचे ऊर्जामंत्री आणि नागपुरातल्या कामठी मतदारसंघातून 2004 पासून विजयी होणाऱ्या चंद्रशेखर बावनकुळे यांनाही पहिल्या यादीत स्थान देण्यात आलं नाहीये.

काही महिन्यांपूर्वी मंत्रिमंडळ विस्तारात डच्चू मिळालेल्या गृहनिर्माण मंत्री प्रकाश मेहतांचीही उमेदवारी अद्याप जाहीर झाली नाहीये. मुंबईतल्या घाटकोपर पूर्व मतदारसंघातून प्रकाश मेहता 2014 साली जिंकले होते.

3) पुणे शहरातील सर्व 8 मतदारसंघ भाजपकडे

पुण्यात विधानसभेचे 21 मतदारसंघ आहेत. त्यातील वडगाव शेरी, शिवाजीनगर, कोथरूड, खडकवासला, पर्वती, हडपसर, पुणे कॅन्टोन्मेंट आणि कसबा पेठ हे 8 मतदारसंघ पुणे शहरात आहेत. विशेष म्हणजे या आठही जागा भाजप लढवणार आहे.

4) पुण्यातून विद्यमान महापौर रिंगणात

पुण्याच्या विद्यमान महापौर मुक्ता टिळक या विधानसभा निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या आहेत. माजी संसदीय कामकाज मंत्री गिरीश बापट हे पुण्यातून खासदार म्हणून जिंकल्यनंतर त्यांचा कसबा पेठ मतदारसंघ रिक्त झाला होता. या मतदारसंघातून भाजपनं आता मुक्ता टिळक यांना उमेदवारी दिलीये.

मुक्ता टिळक या पुण्याच्या विद्यमान महापौर आहेत. शिवाय, बाळ गंगाधर टिळक यांचे पणतू शैलेश टिळक यांच्या त्या पत्नी आहेत.

मुक्त टिळक या चौथ्यांदा पुणे महानगरपालिकेत नगरसेविका म्हणून निवडून आल्या होत्या. 2017 साली त्यांची पुण्याच्या महापौरपदी निवड झाली होती.

5) राष्ट्रवादीमधून आलेल्या सहा जणांना उमेदवारी

गेल्या काही दिवसात इतर पक्षातून भाजपमध्ये मोठ्या संख्यात इनकमिंग झालं. भाजपने यातील अनेकांना पहिल्याच यादीत स्थान दिलंय.

गेल्या काही महिन्यांमध्ये किंवा 2014 च्या निवडणुकीवेळी राष्ट्रवादीतून भाजपमध्ये आलेल्या 6 जणांना भाजपनं पहिल्या यादीत समाविष्ट केलंय.

यातील विजयकुमार गावित, बबनराव पाचपुते भाजपमध्ये येऊन चार-पाच वर्षे लोटली असली, तरी संदीप नाईक, वैभव पिचड, राणा जगजितसिंह पाटील, शिवेंद्रसिंह भोसले यांना महिनाही अद्याप झाला नाही.

6) हर्षवर्धन पाटलांसह काँग्रेसचे 7 जण पहिल्या यादीत

राष्ट्रवादी काँग्रेसवर नाराजी व्यक्त करत काँग्रेस सोडून भाजपमध्ये आलेल्या हर्षवर्धन पाटलांना पहिल्या यादीतच स्थान मिळालंय.

त्याचबरोबर नारायण राणे यांचे समर्थक मानल्या जाणाऱ्या आणि काँग्रेसचे आमदार राहिलेल्या कालिदास कोळंबकरांनाही तिकीट मिळालंय.

7) महिला उमेदवार किती?

भाजपनं जाहीर...


काही दिवसांपूर्वीच फायजर कंपनीने दावा केला होता की त्यांची लस 90 टक्के परिणामकारक आहे. त्यानंतर मॉडर्नाने हा दावा केला आहे.

हा ऐतिहासिक दिवस आहे, असं मॉडर्नाने म्हटलं आहे. या लसीच्या उत्पादनासाठी पुढील परवानगी घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली जाईल अशी माहिती कंपनीने दिली.

अद्याप मॉडर्नाचा डेटा पूर्ण उपलब्ध झालेल नाही. मॉडर्ना लसीच्या चाचणीत 30,000 जण सहभागी होते. त्यापैकी निम्म्या लोकांना चार आठवड्यांसाठी दोन डोस देण्यात आले होते तर इतरांना डमी इंजेक्शन देण्यात आले होते.

हे विश्लेषण कोव्हिड-19 ची लक्षणं दिसून आलेल्या पहिल्या 95 जणांवर आधारित आहे.

लस दिलेल्यांपैकी केवळ पाच जणांना कोव्हिडची लक्षणं दिसून आली, तर डमी इंजेक्शन दिलेल्यांपैकी 90 जणांना कोव्हिड-19 चा संसर्ग झाला. ही लस 94.5 टक्के सुरक्षित असल्याचं कंपनीनं म्हटलं आहे.

चाचणीमध्ये कोव्हिडचा तीव्र संसर्ग झालेले 11 रुग्ण होते, पण प्रतिबंधक लस दिलेल्यांना त्यामुळे लागण झाली नाही.

"एकूणच लशीची परिणामकारकता उल्लेखनीय आहे...हा खूप महत्त्वाचा दिवस आहे, मॉडर्नाचे चीफ मेडिकल ऑफिसर टॅल झॅक्स यांनी बीबीसी न्यूजशी बोलताना म्हटलं.

क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोणते प्रश्न अनुत्तरित आहेत?

लशीमुळे निर्माण झालेली प्रतिकारशक्ती किती काळ टिकेल याचं उत्तर अजून मिळालेलं नाही. ते मिळविण्यासाठी चाचणीमध्ये सहभागी झालेल्या स्वयंसेवकांचं निरीक्षण करावं लागेल.

वृद्ध लोकांवर ही लस किती परिणामकारकपणे काम करते, हा प्रश्नही अनुत्तरित आहे. कोव्हिडमुळे मृत्यूमुखी पडण्याचा धोका वृद्धांमध्ये अधिक आहे.

मात्र झॅक्स यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं की, "आतापर्यंतच्या डेटावरून तरी वयपरत्वे लशीचा प्रभाव कमी होत असल्याचं दिसलं नाहीये."

ही लस लोकांना केवळ आजारी पडण्यापासून वाचवते की कोरोना व्हायरसचा संसर्ग थांबवते, हेही समोर आलेलं नाहीये.

ही लस सुरक्षित आहे?

आतापर्यंत तरी लशीच्या सुरक्षिततेबद्दल कोणतेही गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले नाहीयेत. पण पॅरासिटामोलही 100 टक्के सुरक्षित नसते.

इंजेक्शन दिल्यानंतर काही रुग्णांमध्ये थोड्या काळासाठी येणारा थकवा, डोकेदुखी आणि वेदना अशी लक्षणं जाणवली होती.

"लस ही तिचं काम योग्य पद्धतीनं काम करत आहे आणि चांगली प्रतिकारशक्ती निर्माण करत आहे, यादृष्टिनं ही लक्षण महत्त्वाची आहेत," असं इंपीरिअल कॉलेज लंडनमधील प्राध्यापक पीटर ओपेनशॉ यांनी म्हटलं.

फायझरच्या तुलनेत ही लस कशी आहे?

फायझर आणि मॉडर्नाची लस ही एकाच पद्धतीचं तंत्रज्ञान वापरून तयार केली आहे.

प्राथमिक डेटानुसार फायझरची लस 90 टक्के सुरक्षित आहे, तर मॉडर्नाची लस 95 टक्के सुरक्षित आहे.

अर्थात, अजूनही दोन्ही लशींच्या चाचण्या सुरूच आहेत आणि अंतिम निष्कर्ष हे बदलू शकतात.

पण मॉडर्नाची लस ही साठवून ठेवायला अधिक सोपी वाटत आहे. कारण ती उणे वीस अंश तापमानालाही सहा महिन्यांपर्यंत स्थिर राहू शकते आणि आपल्या साधारण फ्रीजमध्ये महिन्याभरापर्यंत टिकू शकते.

फायझर लस उणे 75 अंश सेल्सियसमध्ये टिकून राहते. फ्रीजमध्ये ही लस पाचच दिवस टिकते.

रशियानं विकसित केलेली स्पुटनिक व्ही लस 92 टक्क्यांपर्यंत सुरक्षित असल्याचं प्राथमिक डेटातून समोर आलं आहे.

ही लस आपल्याला कधी मिळेल?

तुम्ही जगात कुठे आहात आणि तुमचं वय काय आहे, यावर या प्रश्नाचं उत्तर अवलंबून आहे.

आपण लशीच्या उत्पादनासंबंधी परवानगी घेण्यासाठी अमेरिकेतील नियंत्रकांकडे येत्या आठवड्यांत अर्ज करू, असं मॉडर्नानं म्हटलं आहे. देशात 20 दशलक्ष डोस उपलब्ध करून देण्याचा अंदाज त्यांनी व्यक्त केला आहे.

पुढच्या वर्षीपर्यंत जगभरात या लशीचे एक अब्जापर्यंतचे डोस...


काही दिवसातच होळीचा सण साजरा केला जाणार आहे. बाजारात सध्या विविध रंग दिसत आहेत.

एकीकडं होळीची तयारी होत आहेत तर दुसरीकडं याच मुद्द्यावरून कपडे साफ करणारी पावडरची कंपनी Surf Excel चर्चेत आली आहे.

तसं पाहिलं तर होळीमध्ये कपडे रंगल्यानंतर या वाँशिंग पावडरची आठवण आली असती. पण यावेळेस मात्र हे उत्पादन आणखी एका कारणासाठी चर्चेत आलं आहे.

सोशल मीडियावर  #BoycottSurfExcel हा  हॅशटॅग चांगलाच ट्रेंड होत आहे.

यामागं या कंपनीनं प्रसिद्ध केलेली जाहीरात आहे.

काय आहे ही जाहिरात?

ही फक्त एका मिनिटाची जाहिरात आहे. यामध्ये एक छोटी मुलगी तिच्या सायकलीवरून जात असते. तेव्हा तिच्यावर काही मुलं रंगाच्या पाण्यानं भरलेले फुगे फेकतात.

ती मुलगी आनंदानं ते फुगे अंगावर घेते. जेव्हा त्या मुलांचे सगळे फुगे संपतात तेव्हा ती सायकल घेऊन एका घराबाहेर घेऊन जाते. मग ती मुलगी एका छोट्या मुलाला म्हणते, "आता बाहेर ये, सगळं संपलं आहे."

तो छोटा मुलगा पांढरा कुर्ता पायजामा घालून बाहेर येतो आणि मुलीच्या सायकलीवर बसून मशिदीकडे जातो. मशिदीत जाण्या आधी तो म्हणतो की नमाज पडून येतो.

त्यावर छोटी मुलगी म्हणते, "आल्यावर रं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ग पडणार आहे." तेव्हा तो हसत हसत हो अशी मान हलवतो. तिथंच ही जाहिरात संपते.

ही जाहिरात 90 लाखाहून अधिकवेळा पाहिली गेली आहे. या जाहिरातीसोबत #RangLayeSang असा हॅशटॅग लिहिला आहे.

या जाहिरातीवरून काय वाद आहे?

काही उजव्या विचारांच्या संघटनांनी या जाहिरातीला  विरोध केला आहे.

ही जाहिरात होळीच्या सणाला वेगळ्या पद्धतीनं मांडत आहे, असा त्यांचा आरोप आहे.

ही जाहिरात हिंदू-मुस्लीम समुदायातली दरी दाखवत आहे असं काही लोक सोशल मीडियावर लिहित आहेत. तसंच होळीमुळं इतर धर्मातल्या लोकांना अडचणी येतात, असाही संदेश या जाहिरातीतून जात आहे.

सिनेमा निर्माते विवेक अग्निहोत्री लिहितात, "तसं तर मी कल्पकतेची बाजू धरणारा आहे. पण भारतासारख्या धर्मनिरपेक्ष देशात असे कॉपीराइटर बंदी घालायला पाहिजे. गंगा-यमुना तहजीब मधील यमुनेला वेगळं करण्याचा हा प्रयत्न आहे."

बाबा रामदेव लिहितात, "आम्ही कोणत्याही धर्माच्याविरोधात नाही. पण जे काही चाललं आहे त्यावर गंभीरपणे विचार करायला पाहिजे. ज्या परदेशी सर्फने आपण कपडे धुतो त्याच्याच धुलाईचे दिवस आले आहेत?"

या जाहिरातीची तक्रार करत आकाश गौतम लिहितात की हिंदुस्थान युनिलिव्हर कंपनीनं जाहीर माफी मागायला पाहिजे.

संदीप देव लिहितात, "समाजात दुरावा निर्माण करणारे आणि सणात हिंदू-मुसलमान करणारे #HUL च्या #BoycottSurfExcel च्या सगळ्या उत्पादनांवर बहिष्कार टाका."

शेखर चाहल यांनी Surf Excel चे पाकीट जाळतानाचा व्हीडिओ प्रसिद्ध केला आहे. मोहरम आणि बकरी ईदच्या खुनी रंगांपेक्षा आमच्या होळीचा रंग चांगला आहे. आमच्या प्रत्येक सणात हिंदू-मुस्लीम का घुसवत आहात? या पोस्टनंतर ट्विटरने त्यांचं खात बंद(suspend) केल्याचं दिसतं.

पण सगळ्याच स्तरातून या जाहिरातीचा विरोध होत नाहीए. जाहिरातीला पाठिंबा देणारेही लोक आहेत.

वासन बाला ट्विटरवर लिहितात की ते ही जाहिरात तयार करणाऱ्या टीमचे सदस्य आहेत. एवढी चांगली जाहिरात निर्माण केल्याबद्दल त्यांना अभिमान आहे.

Alt News चे सहसंस्थापक प्रतिक सिन्हा लिहितात, "निवडणुकांच्या तारखा जाहीर होणाऱ्या दिवशी Surf Excelच्या जाहिरातीवर हिंदुत्ववाद्यांनी त्यांचा राग व्यक्त केला आहे. यावरून गेल्या 5 वर्षांत देशात काय वातावरण असेल याचा अंदाज लागतो."

डाव्या विचारांच्या नेत्या कविता कृष्णन ट्वीट करून लिहितात की Surf Excelच्या जाहिरातीत हिंदू आणि मुस्लीम मैत्री दाखवली आहे.

जम्मू काश्मीरच्या माजी...


काही धर्मातील विद्यार्थी असे आहेत जे दुसऱ्या धर्मांच्या तुलनेत पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात बाजी मारताना दिसतात.

सुप्रसिद्ध संशोधन संस्था प्यू रिसर्चनुसार पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात हिंदू सगळ्यात (77%) आघाडीवर आहेत. त्यानंतर युनिटेरियन युनिव्हर्सलिस्ट (67%) यांचा नंबर लागतो. युनिटेरियन युनिव्हर्सलिस्ट मुक्त विचारांचे आहेत.

यानंतर पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात यहुदींचा (59%) नंबर लागतो. तसंच अँजलिकन चर्च (59%) तर एपिस्कोपल चर्चचे (56%) टक्के विद्यार्थी पदवीचं शिक्षण पूर्ण करतात.

2014 च्या रिलिजियस लँडस्केप स्टडीच्या अहवालातून ही आकडेवारी समोर आलेली आहे. ज्यात शैक्षणिक योग्यतेच्या आधारावर अमेरिकेतील 30 धार्मिक समुदायांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. यामध्ये अमेरिकेतील 35 हजार पदवीधारकांचा समावेश होता.

शिक्षण आणि आर्थिक प्रगती करण्यात अमेरिकेत हिंदू आणि यहुदी सर्वांत पुढे आहेत. त्यामुळे अमेरिकेत कौटुंबिक कमाई करण्यातही हे दोन्ही समुदाय सर्वांत पुढे आहेत.

2014 च्या अभ्यासानुसार 44% यहुदी आणि 36% हिंदू कुटुंबं अशी आहेत, ज्यांची कौटुंबिक कमाई कमीत कमी 1 लाख डॉलरपेक्षाही जास्त आहे.

इतर ध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्मांमध्ये पदवीपर्यंतचं शिक्षण घेणाऱ्यांचं प्रमाण 27 टक्क्यांपेक्षा अधिक आहे. ज्यात बौद्ध, प्रेस्बाइटेरियन चर्च (अमेरिका) - दोन्ही 47% तर परंपरावादी इसाई (40%), मुसलमान (39%) आणि मोरमोंस (33%) यांचा समावेश आहे.

प्रत्येक 5 व्यक्तींमागे एक कॅथलिक माणूस वयस्कर आहे, त्यामुळे पदवीधारकांसोबतच त्यांच्या इतर सदस्यांची संख्याही सामान्य लोकांइतकीच अर्थात 26% च्या घरात आहे.

नॅशनल बाप्टिस्ट कन्व्हेंशनजवळ 19% आफ्रिकन मेथडिस्ट, एपिस्कोपल चर्चजवळ 21% आणि दक्षिणपंथी बाप्टिस्ट कन्व्हेंशनजवळ 19% लोकांनी पदवीचं शिक्षण घेतलेलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


काही महिन्यांपूर्वी कामानिमित्त इंडोनेशियाला जाणं झालं. इंडोनेशिया... सध्या भूकंप आणि त्सुनामीनं हादरलेला हा देश. पण हा आणखी एका कारणासाठी ओळखला जातो तो त्यांच्याकडे मिळणाऱ्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या कॉफीमुळे. मलाही कॉफी मनापासून आवडते. त्यामुळे एका महिन्यात मी अनेक प्रकारच्या कॉफी ट्राय केल्या. कॉफीच्या टेस्टमध्ये इतकं वैविध्य असू शकतं हे मला पहिल्यांदाच जाणवलं. पण माझं कॉफीप्रेम संपलं नव्हतं. कारण मला टेस्ट करायची होती जगातील सर्वांत महाग कॉफीपैकी एक - लुवाक कॉफी.

आता तुम्ही म्हणाल यात काय आहे? अशा अनेक महागड्या कॉफी आहेत. पण थांबा, जर मी तुम्हाला म्हटलं की लुवाक कॉफी ही थेट कॉफीच्या बियांपासून नाही तर एका प्राण्याच्या 'शी'पासून म्हणजे विष्ठेपासून बनते असं सांगितलं तर? घाबरू नका. कॉफी बनवण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. हा आहे ब्लॅक कॉफी पिणाऱ्यांसाठी एक छान ऑप्शन.

कॉफी लुवाक बनते कशी?

इंडोनेशियातील सुमात्रा, जावा, बाली आणि सुलावेसी या बेटांवर प्रामुख्याने कॉफी लुवाकचं उत्पादन होतं. या कॉफीला नाव दिलं गेलंय ते 'लुवाक' नावाच्या प्राण्यावरून.

लुवाक हा मांजरासारखाच प्राणी. आकार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ानं मांजरापेक्षा थोडा मोठा. या प्राण्यांचं वैशिष्ट्य म्हणजे हे प्राणी रात्री जागतात आणि दिवसा मस्त झोपा काढतात.

त्यामुळे लुवाक कॉफीची प्रक्रियाही सुरू होते ती रात्री. रात्री या लुवाक प्राण्यांना कॉफीची भरपूर फळं खायला दिली जातात. रात्रभर खाऊन ती फळं हे प्राणी पचवतात, पण बिया मात्र त्यांना पचवता येत नाहीत. परिणामी मग सकाळी त्यांच्या विष्ठेमधून बिया बाहेर पडतात.

मग काम सुरू होतं ते लुवाक कॉफी बनवण्याचं. लुवाकच्या शीमधून बाहेर पडलेल्या कॉफीच्या या बिया गरम आणि थंड पाण्यानं धुतल्या जातात आणि उन्हात सुकवल्या जातात. विशेष म्हणजे इंडोनेशियात ही कॉफी बनवण्यासाठी कुठेही मोठ्या मशिन्स वापरले जात नाहीत. कॉफी मेकिंग मशीन आहेत ते लुवाक प्राणीच. कॉफीच्या बिया सुकल्या की त्या निवडल्या जातात आणि तव्यावर किंवा पातेल्यात भाजल्या जातात.

बिया सुकवल्यामुळे त्यातलं पाणी निघून गेलेलं असतं आणि त्या भाजल्यानं कडक आणि टणकं होऊन कुरकुरीत बनतात. पण या बिया भाजताना त्या सतत परताव्या लागतात. बिया गोल्डन ब्राऊन झाल्या की बाहेर काढल्या जातात. इंडोनेशियात बहुतेक करून चुलीवर बिया भाजल्या जातात. मातीच्या पातेल्यात भाजलेल्या या बियांना त्यामुळे एक वेगळा स्वाद येतो.

बिया भाजून झाल्यावर त्या कुटल्या जातात. कडक झालेल्या बिया कुटायला फार कष्ट पडतात. तरीही त्या हातानेच कुटल्या जातात. या बियांची बारीक पावडर बनेपर्यंत ही प्रक्रिया चालते. नंतर ही पावडर चाळणीतून चाळली जाते आणि आपल्याला मिळते, जगातली सर्वांत महागडी कॉफी - कॉफी लुवाक.

कॉफी लुवाक लागते कशी?

ज्यांना ब्लॅक कॉफी आवडते त्यांना कॉफीच्या वेगवेगळ्या चवी अगदी नीट समजू शकतात. लुवाकची चव ही इतर ब्लॅक किंवा फिल्टर कॉफी सारखी नाही. यात एक उग्रपणा आहे.

नुसती कॉफी पावडर जर चाखली तर एक कडू भुकटी खाल्ल्यायारखी वाटेल. आणि जर कॉफी प्याल तर एक काढा. ही कॉफी हातानं बनवलेली असल्यानं तिची पावडर अगदी बारीक नसते. त्यामुळे कॉफी पिताना की पावडर आणि तिची चव अगदी प्रकर्षानं जाणवते.

इतकंच नाही तर या कॉफीची चव ही लुवाक प्राण्याची पचनप्रक्रीया आणि क्षमतेवरही अवलंबून असते. त्यामुळे उत्तम कॉफी हवी असेल तर लुवाक प्राण्याचं ठणठणीत असणं अगदी महत्त्वाचं आहे.

कॉफी लुवाकची किंमत काय?

आता ही कॉफी इतकी महाग का हे वेगळं सांगायला नको. पण आंतरराष्ट्रीय बाजारात या कॉफीची किंमत जवळपास एका किलोला कमीत कमी ६००० रुपये इतकी आहे....


काही माध्यमांमध्ये सर्व सामान्य रेल्वेगाड्या 30 सप्टेंबर पर्यंत रद्द झाल्याच्या बातम्या प्रसिद्ध होत आहेत. ते चूक असल्याचे रेल्वे मंत्रालयाने एका ट्वीटद्वारे स्पष्ट केले आहे.

रेल्वेगाड्या रद्द होण्यासंदर्भात कोणतेही नवे परिपत्रक काढलेले नाही. सर्व विशेष गाड्या पूर्वीसारख्या सुरू राहातील असं मंत्रालयानं स्पष्ट केलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अशी केली होती रेल्वे सुरू करण्याची घोषणा-

12 मे पासून पॅसेंजर ट्रेन हळूहळू सुरू करण्यात येईल, अशी माहिती रेल्वे मंत्री पीयूष गोयल यांनी दिली होती.

सुरुवातीला नवी दिल्लीतून काही स्पेशल ट्रेन्स धावतील देशातल्या 15  मुख्य शहरांपर्यंत प्रवास करतील आणि अडकलेल्या प्रवाशांची ने-आण करतील, असं गोयल यांनी ट्वीट करून म्हटलं होतं.

या 15 शहरांमध्ये दिब्रूगढ, आगरताळा, हावडा, पटना, बिलासपूर, रांची, भुवनेश्वर, सिकंदराबाद, बंगळुरू, चेन्नई, थिरुवनंतपुरम, मडगाव, मुंबई सेंट्रल, अहमदाबाद आणि जम्मू तावी यांचा समावेश असेल.

त्यानंतर टप्प्याटप्प्याने स्थलांतरित मजुरांसाठीच्या दररोज 300 श्रमिक स्पेशल ट्रेन्स आणि कोव्हिड केअर सेंटरसाठीचे 20  हजार डबे वगळून इतर उपल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ब्ध डब्यांनुसार नवीन मार्गांसाठी रेल्से सुरू केली जाईल.

11 मे रोजी दुपारी 4 वाजल्यापासून या ट्रेनसाठी बुकिंग सुरू होईल. रेल्वेचं तिकीट https://www.irctc.co.in/ या वेबसाईटवरच उपलब्ध असेल.

रेल्वे स्टेशन्सवरील काऊंटर तिकीट विक्रीसाठी बंदच राहतील, तिथं कोणतंही तिकीट मिळणार नाही.

प्रवास करताना काय करावं लागेल?

1.अधिकृत तिकीट असलेल्या प्रवाशांनाच रेल्वे गाडीत प्रवेश दिला जाईल.

2.प्रवाशांनी मास्क किंवा तोंडाला रुमाल बांधणं अनिवार्य असेल.

3.रेल्वे स्थानकावर मेडिकल तपासणी केली जाईल.

4.कोरोनाची लक्षणं नसलेल्या व्यक्तींनाचा प्रवासाची मुभा दिली जाईल.

5.या गाड्यांचं वेळापत्रक लवकरच जाहीर केलं जाईल.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


काही मुलींना छातीला अतिशय घट्ट पट्टा बांधावा लागतो.

या प्रथेत वयात येणाऱ्या मुलींच्या स्तनांना गरम वस्तूने, सहसा दगड किंवा लाकडी काठीने, दाबतात. यामुळे मुलींच्या स्तनांची वाढ थांबते आणि छाती सपाट राहाते.

मुलीचं शरीर भरलं नाही तर तिच्याकडे पुरुष आकर्षित होणार नाहीत आणि ती पुरुषी नजरांपासून लपून राहील, या धारणेतून असं केलं जातं.

या अनिष्ट प्रथेचं मूळ पश्चिम आफ्रिकेत आहे. मात्र युरोपातल्या काही देशातही ही प्रथा पोचली आहे, अगदी ब्रिटनमध्येसुद्धा.

त्यामुळे वयात येऊ घातलेल्या मुली या अनिष्ट प्रथेला बळी पडू नये, यासाठी शालेय अभ्यासक्रमात याविषयाची माहिती देणं अनिवार्य करण्याचा निर्णय ब्रिटनच्या नॅशनल एज्युकेशन युनियनने घेतला आहे.

'रडायचीही परवानगी नाही'

'किनाया' (नाव बदललं आहे) ब्रिटनमध्ये राहते. तिचे वाडवडील पश्चिम आफ्रिकेत राहात होते. सध्या ती ब्रिटनमध्ये राहात असली तरी तिलाही या प्रकाराचा सामना करावा लागला, तोही वयाच्या दहाव्या वर्षी!

ती सांगते, तिच्या आईने तिला सांगितलं, "तू तुझ्या स्तनांना इस्त्री करून छाती सपाट केली नाहीस तर पुरुष तुझ्याकडे सेक्स करण्यासाठी येतील."

लहानपणी म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुलीचे स्तन सपाट करण्याचं काम सहसा आईच करते. यासाठी दगड, लाकडी काठी, मोठा चमचा तापवून त्याने स्तनांवर अक्षरशः इस्त्री केली जाते. या गरम वस्तूंनी स्तनांना मालीश करतात किंवा ते दाबतात.

हा अघोरी प्रकार अनेक महिने सुरू राहू शकतो.

अशा प्रकारचा दगड ब्रेस्ट आयर्निंगसाठी वापरला जातो.

"कितीही काळ लोटला, तरी लहानपणी भोगलेल्या त्या वेदना विसरता येत नाहीत," किनया सांगते.

"तुम्हाला रडताही येत नाही. कारण तुम्ही रडलात तर तो तुमच्या कुटुंबाचा अपमान समजला जातो. तुम्ही रडताय म्हणजे तुम्ही कमजोर आहात," किनाया सांगते.

ती आता मोठी झाली आहे आणि तिलाही मुली आहेत. तिची मोठी मुलगी जेव्हा दहा वर्षांची झाली तेव्हा तिचेही स्तन सपाट करण्याचा सल्ला किनायाच्या आईने दिला होता.

"मी सरळ सांगितलं, अजिबात नाही. मी अजूनही त्या धक्क्यातून सावरलेले नाही. मी जे सहन केलं ते माझ्या मुलींना सहन नाही करू देणार."

किनाया आता आपल्या घरच्यांबरोबर राहात नाही. पण तिला भीती आहे की तिच्या मर्जीविरुद्ध तिच्या घरचे तिच्या मुलींवर जबरदस्ती करून हे अघोरी कृत्य करू शकतात.

किनाया आणि तिची मुलगी

एकट्या ब्रिटनमध्ये जवळपास एक हजार मुली या अनिष्ट प्रथेला बळी पडल्या असाव्यात, असा अंदाज आहे.

स्त्रियांच्या जननांगांचा काही भाग कापणे म्हणजेच फिमेल जेनिटल म्युटिलेशनविषयी (FGM) जागरूकता वाढत असली तर ब्रेस्ट आयर्निंगबद्दल खूप कमी लोकांना माहिती आहे.

शाळेत असताना आपले स्तन, आपलं शरीर आपल्या वर्गमैत्रिणींपेक्षा वेगळं दिसतं असं जेव्हा लक्षात आलं, तेव्हा स्तन सपाट करणं सामान्य गोष्ट नाही, हे लक्षात आल्याचं ब्रिटनमधल्या एका महिलेने बीबीसीच्या व्हिक्टोरिया डर्बशायर या कार्यक्रमात सांगितलं. याचा तिला खूप त्रास झाल्याचंही तिने सांगितलं.

ती आठ वर्षांची असल्यापासून तिची मोठी बहीण तिच्या स्तनांना सपाट करण्यासाठी इस्त्री करायची. पण तिच्या शिक्षकांच्या हे लक्षातच आलं नाही. शाळेत ती हळूहळू एकटी राहू लागली. शारीरिक शिक्षणाच्या तासात भाग घ्यायची नाही.

ती सांगते, "शारीरिक शिक्षणाच्या शिक्षकांना माझ्या बाबतीत काय होतंय, हे कळालं असतं. याविषयी त्यांना माहिती असती किंवा या गोष्टी कशा हाताळायच्या, याचं प्रशिक्षण त्यांना मिळालं असतं तर वाढत्या वयात मला जी मदत हवी होती, ती मला वेळेवर मिळाली असती."

कॉन्झर्व्हेटिव्ह पक्षाच्या खासदास निकी मॉर्गन यांच्या मते शिक्षकांना या...


काही राजकीय लोकांनी त्याच्याविरुद्ध प्रचाराची मोहीम उघडल्याचं हाफिज सईदनं बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

पाकिस्तानचे संरक्षण मंत्री खुर्रम दस्तगीर यांनी बीबीसीशी बातचीत करताना सांगितलं होतं की, हाफिज सईद विरुद्धची कारवाई ही 'ऑपरेशन रद्द- उल- फसाद'चा भाग आहे.

बीबीसी उर्दूचे प्रतिनिधी शफी नई जामई यांनी हाफिज सईदला यासंदर्भात विचारलं की, ऑपरेशन रद्द उल फसाद कट्टरवाद्यांविरुद्ध होतं, याचा अर्थ सरकारनं जमात उद दावाला कट्टरवादी संघटना म्हटलं आहे का?

या प्रश्नाला उत्तर देताना हाफिज सईदनं सांगितलं की, त्याच्याकडे अशी कोणतीही नोटीस आलेली नाही आणि या म्हणण्याला कोणताही आधार नाही.

पाकिस्तान भारत आणि अमेरिकेच्या दबावाखाली

बीबीसी उर्दूशी बोलताना हाफिज सईद म्हणाला, "मी तर स्पष्टपणे सांगतो की, अमेरिकेच्या दबावामुळे सर्व गोष्टी होत आहेत. भारत हे सगळं करत आहे आणि आता आमचे संरक्षण मंत्रीसुद्धा त्यांच्या बाजूनेच बोलत आहेत."

त्यानं सांगितलं की, "न्यायालयानं माझी नेहमीच निर्दोष मुक्तता केली आहे, पण काही राजकीय लोक त्यांच्या अजेंड्यावर काम करत आहेत आणि म्हणून माझ्याविरोधात मोहीम सुरू आहे."

सईदनं सांगित... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं, "आम्ही काय आहोत, हे साऱ्या जगाला माहिती आहे. जेव्हा पेशावरमध्ये लहान मुलांवर हल्ला झाला तेव्हा सगळ्यांत आधी आम्ही तिथे आम्ही पोहोचलो होतो."

"अशाच प्रकारे आमच्या प्रदेशात आम्ही दहशतवाद संपवण्यासाठी साहित्य छापलं. जागोजागी काम केलं. मला नाही माहीत हे लोक आता कोणत्या अजेंड्यावर काम करत आहेत."

'अमेरिकेशी भांडण नाही'

अमेरिका हाफिज सईदवर ड्रोन हल्ला करणार आहे, अशा आशयाच्या बातम्यांविषयी बीबीसीनं हाफिज सईदला विचारलं तेव्हा त्यानं या बातम्यांचं खंडन केलं.

हाफिज सईदनं सांगितलं, "अमेरिकेबरोबर आमचं कोणतंच भांडण नाही. आमच्यात काही वैमनस्य नाही. आमच्या विरोधात कोणी असेल तर तो भारत आहे आणि भारत अमेरिकेला उद्युक्त करू शकतो."

जमात- उद- दावाच्या हक्कानी नेटवर्कच्या बरोबर संबंधांच्या प्रश्नावर हाफिज सईद म्हणाला की, जमात उद दावाचा हक्कानी नेटवर्क आणि अफगाणिस्तानातील परिस्थितीशी कोणताही संबंध नाही. अमेरिकेनं अफगाणिस्तानातून निघून जावं असं मत मात्र त्यानं व्यक्त केलं.

हक्कानी नेटवर्कबरोबर त्यांचं नाव जोडल्याच्या मुद्दयावर सईदनं सांगितलं, "हा हक्कानी लोकांचा प्रश्न आहे."

"ते अफगाणिस्तानात आपल्या स्वातंत्र्याची लढाई लढत आहेत. जे काश्मिरमध्ये लढत आहे, त्यांची लढाई आम्ही समजू शकतो. पण त्याचा काही संबंध नाही", असं सईद म्हणाला.

भारत अमेरिकेचं साटंलोटं

हाफिज सईद म्हणाला, "मला याचं एक कारण असं वाटतं की अमेरिकेला हक्कानी नेटवर्कबरोबर अडचण आहे आणि भारताला आमच्याबरोबर अडचण आहे. भारत आणि अमेरिकेचं साटंलोटं आहे."

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी पाकिस्तानची मदत बंद केल्याच्या घोषणेवर हाफिज सईद म्हणाला की, कठीण काळी पाकिस्ताननं अमेरिकेची मदत केली आहे पण अफगाणिस्तानच्या अपयशाचं खापर ते आमच्यावर फोडत आहेत.

तो म्हणतो, "अमेरिका हाही आरोप आमच्यावर करत आहे हे अतिशय दु:खद आहे. तुम्हांला यशस्वी तर होता येत नाही पण तिथे अफगाणिस्तानात अयशस्वी झालात तरी सगळा आरोप तुम्ही पाकिस्तानवर लावत आहात. हे अतिशय निराशाजनक आहे."

'काश्मीरचा प्रश्न सुटायला हवा'

भारत आणि पाकिस्तानचे संबंध सुधारायला हवेत का, या प्रश्नावर हाफिज सईद म्हणाला की सध्याच्या काळात युद्ध हे कोणत्याच प्रश्नाचं उत्तर नाही.

सईद म्हणाला, "भारत आणि पाकिस्तानचे संबंध सुधारायला हवेत. पण जो मूळ काश्मीरचा मुद्दा आहे तो आधी सुटायला हवा, इतकंच आमचं म्हणणं आहे. आमच्या मताची...


काही राज्यात काँग्रेसला खातंही उघडता आलं नाही अशी परिस्थिती आहे.

या निकालावर चर्चा करण्यासाठी शनिवारी काँग्रेस कार्यकारिणीच्या बैठकीत राहुल गांधी आणि सोनिया गांधी उपस्थित होते.

या पराभवाने राहुल गांधींच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं होतं. अशावेळी प्रश्न उपस्थित होतो की काँग्रेसचं भविष्य काय आहे? पक्ष आपल्या पराभवातून वर येणार आहे का? जर त्यांना पुनरागमन करायचं असेल तर त्यांची काय रणनीती असेल?

काँग्रेससाठी अस्तित्वाचा प्रश्न

काँग्रेससमोर मोठं आव्हान निर्माण झालं आहे.

2014 मध्ये हे कळत होतं की 10 वर्षांपर्यंत यूपीएचं सरकार अस्तित्वात होतं. भ्रष्टाचाराचे आरोप होते आणि नेतृत्वाचीही समस्या मोठ्या प्रमाणात होती. यावेळी काँग्रेस पक्ष पाच वर्षं विरोधीपक्षात होता. त्याचा काहीतरी फायदा व्हायला हवा होता.

निवडणुकीत राहुल गांधी आणि प्रियंका गांधींनी प्रचार केला होता. काँग्रेसने चांगल्या पक्षांशी युती केली होती. ज्या राज्यात काँग्रेसचं सरकार आहे तिथे कमीत कमी तीस जागा येतील, अशी अपेक्षा होती. मात्र तसं काही झालं नाही.

काँग्रेसच्या नऊ माजी मुख्यमंत्र्यांचा पराभव झाला. अमेठी हा तर प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्षाचा बालेकिल्ला होता. तिथेही पक्षाचा पराभव झाला. त्यामुळे काँग्रेसच्या समोर एक मोठं संकट उभं राहिलं आहे. पुढे काय करावं हे त्यांना समजत नाही.

आव्हानं काय आहेत?

नेहरू-गांधी कुटुंबीयांमधले सर्व सदस्य प्रभावहीन ठरले ही काँग्रेससमोरची सगळ्यांत मोठी समस्या आहे. मात्र त्यांच्याकडून राजीनामा घ्यावा अशा स्थितीत सध्या काँग्रेस नाही.

प्रियंका आणि राहुल गांधी दोघंही सक्रिय राजकारण सोडू इच्छित नाही. मोदी सरकारच्या काळात त्यांच्यावर काही आरोप लागले तर त्यांच्या बचाव करण्यासाठी निदान एका राजकीय पक्षाची गरज आहे.

सध्या काँग्रेसमध्ये ज्या घडामोडी सुरू आहेत त्यावरून मला असं वाटतं की येणारा काळ काँग्रेससाठी अत्यंत कठीण आहे.

दुसरी गोष्ट म्हणजे काँग्रेसमध्ये महत्त्वाच्या पदावर असलेल्या व्यक्तींकडे कोणत्याही प्रकारचा जनाधार नाही. आपल्या स्थानाला धक्का लागू नये यासाठी ते नक्कीच प्रयत्नशील असतील. त्यामुळे राहुल गांधींनी राजीनामा द्यावा अशी त्यांची मुळीच इच्छा नाही. त्यामुळे हे संपूर्ण प्रकरण गुंतागुंतीचं आहे आणि त्याचा कोणताच तोडगा सध्या दिसत नाही.

आता राहुल गांधीच जर पक्षाध्यक्षपदी राहणार असतील तर प्रश्न कुणाला आणि किती विचारायचे हा प्रश्न उरतो. उत्तरदायित्वाचा प्रश्न असेल तर त्यात पहिला क्रमांक खुद्द राहुल गांधींचाच आहे.

नेहरू गांधी कुटुंबीयांवरची श्रद्धा हा त्यांच्या यशातला पहिला अडथळा आहे. हीच गोष्ट काँग्रेसच्या बहुतांश लोकांना कळत नाही.

राहुल गांधी या निवडणुकीत चांगलं बोलले. खूप प्रयत्न केले, मात्र जनता त्यांचं ऐकायला तयार नव्हती.

ज्या लोकांना आपण नवोदित मतदार म्हणतो ते जवाहरलाल नेहरू, इंदिरा गांधी, राजीव गांधी, सोनिया गांधी, राहुल आणि प्रियंका गांधी यांना वैतागले आहेत. त्यांना एक वेगळं कुटुंब हवं आहे.

त्यांच्यामते काँग्रेसने आता एक दुसरा नेता आणायला हवा. हे काँग्रेससाठी एक मोठं आव्हान आहे. काँग्रेस त्यासाठी तयार नाही आणि हीच त्यांच्यासमोर एक मोठी अडचण आहे.

नेहरू गांधी कुटुंबाचा वापर राजकारणासाठी करावा मात्र राजकीय नेतृत्व, महत्त्वाचं पद दुसऱ्या एखाद्या व्यक्तीला द्यावं. हे सगळं समाजाच्या खालच्या स्तरापर्यंत जाऊन करावं. हे ज्या दिवशी होईल त्यादिवशी काँग्रेसमध्ये खरा बदल होईल.

नेहरू-गांधींना सोडावी लागतील महत्त्वाची पदं

मला असं वाटतं की नेहरू गांधी कुटुंबीय सद्सदविवेकबुद्धीचा वापर करतील. राहुल गांधींमुळे...


काही लोक त्यांना 'गोब्राह्मण प्रतिपालक' (ब्राह्मण आणि गायींचे रक्षक) म्हणतात. काही जण सांगतात की लोक त्यांना 'कल्याणकारी राजा' म्हणायचे.

शिवाजी मुस्लीमविरोधी होते, असाही एक मतप्रवाह आहे.

काही वर्षांपूर्वी मिरज-सांगली भागात गणेशोत्सवाच्या वेळी एका देखाव्यावर शिवाजी अफजलखानाला मारताना दाखवलं होतं. एक हिंदू राजा एका मुसलमानाला मारत आहे, अशी प्रतिमा निर्माण करण्यात आली. ते पोस्टर संपूर्ण महाराष्ट्रात पोहोचलं आणि नंतर जातीय हिंसाचार झाला.

जाणता राजा नाटकातील एक दृष्य

अशा प्रकारचा प्रचार मुसलमानांना भडकवण्यासाठी होत असतो. काही हिंदुत्ववादी कार्यकर्त्यांनी प्रतापगडाजवळची अफजलखानची कबर तोडण्याचा प्रयत्नसुद्धा केला.

शिवाजी महाराजांनी कबर उभारली होती, असं जेव्हा सांगितलं तेव्हा हा उपद्रव थांबला होता.

मुस्लिमांबद्दल धोरण काय होतं?

शिवाजी सर्व धर्मांचा सन्मान करायचे. त्यांची धोरणं, लष्करं आणि प्रशासनिक नियुक्त्यांमध्ये या धोरणाची झलक दिसून येते.

शिवाजींचे आजोबा मालोजीराजे भोसले यांनी सुफी संत शाह शरीफ यांच्या सन्मानाप्रित्यर्थ आपल्या मुलांची नावं शहाजी आणि शरीफजी ठेवली होती.

शिवाजी औरं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गजेबाविरुद्ध आणि स्थानिक हिंदू राजांविरुद्धही लढले.

जाणता राजामधील एक दृष्य

गमतीची गोष्ट अशी की औरंगजेबविरोधातल्या युद्धात औरंगजेबच्या सेनेचं नेतृत्व करण्यासाठी राजा जयसिंह होता. तो रजपूत होता आणि औरंगजेबच्या दरबारात उच्चाधिकारी होता.

शिवाजींनी आपल्या प्रशासनात मानवतेचं जे धोरण अवलंबलं होतं, ते कोणत्याही धर्मावर आधारित नव्हतं.

लष्कर आणि नौसेनेत सैनिकांच्या नियुक्तीसाठी धर्म हा निकष नव्हता आणि त्यातले एक तृतीयांश सैनिक मुस्लीम होते.

शिवाजी महाराजांच्या नौसेनेची धुरा सिद्दी संबलच्या हाती होती आणि त्यांच्या नौसेनेत सिद्दी मुस्लीम मोठ्या संख्येने होते.

जेव्हा शिवाजी आग्र्यात नजरकैदेत होते, तेव्हा तिथून पलायन करण्यासाठी ज्या दोघांनी त्यांना मदत केली होती, त्यांच्यात मदारी मेहतर नावाचे मुस्लीम होते.

त्यांच्या गुप्तहेर प्रकरणांचे सचिव मौलाना हैदर अली होते आणि त्यांच्या शस्त्रागाराची कमान इब्राहिम खानच्या हातात होती.

जाणता राजामधील एक दृश्य

शिवाजींनी हजरत बाबा याकुत थोरवाले यांना आजन्म निवृत्ती वेतन देण्याचा आदेश दिला होता. त्याचवेळी गुजरातमध्ये असलेल्या चर्चवर हल्ला झाला, तेव्हा फादर एंब्रोज यांची मदत केली होती.

शिवाजी महाराजांनी राजधानी रायगडमध्ये पूजेसाठी जगदीश्वर मंदिराची उभारणी केली होती. त्याचवेळी आपल्या महालाच्या समोर मुस्लीम भाविकांसाठी मशीद तयार केली होती.

शिवाजी महाराजांनी आपल्या सैन्याला स्पष्ट आदेश दिला होता की कोणत्याही परिस्थितीत मुस्लीम महिला आणि लहान मुलांबरोबर गैरवर्तणूक व्हायला नको. मशीद आणि दर्ग्याला पुरेशी सुरक्षा दिली होती.

जर कुणाला कुराणाची प्रत मिळाली, तर त्याला पूर्ण सन्मान द्यायला हवा आणि मुस्लिमांना परत करायला हवी, असा आदेश त्यांनी दिला होता.

जाणता राजा नाटकातील एक दृष्य

कल्याणच्या सभेदाराच्या सुनेला शिवाजी महाराजांकडून दिल्या गेलेल्या सन्मानाची गोष्ट सगळ्यांना माहिती आहे.

जेव्हा त्यांचे सैनिक सगळं सामान लुटून आणलं तेव्हा त्याबरोबर सुभेदाराच्या सुनेलासुद्धा घेऊन  आले होते. तेव्हा शिवाजी महाराजांनी आधी त्यांची माफी मागितली आणि आपल्या सैन्यांचं संरक्षण देत त्यांच्या महालापर्यंत सुरक्षित पोहोचवलं होतं.

अफझलखान आदिलशाहीचं प्रतिनिधित्व करत होता. शिवाजींचं आदिलशाहीशी बराच काळ वैर होतं.

शिवाजींना आपल्या तंबूत बोलावून मारण्याची योजना अफजलखानाने आखली होती. तेव्हा रुस्तमे जमाने...


काही वर्षांपूर्वी उत्खनन करत असताना टोंब ऑफ टॅहम्समध्ये एक फुटलेली बरणी सापडली होती. या बरणीत पांढऱ्या रंगाचा पदार्थ गोठलेल्या अवस्थेत सापडला होता.

हा पदार्थ खाण्याचाच पदार्थ असावा अशी शक्यता त्यावेळी वाटली होती. आता त्या पदार्थाचा अभ्यास पूर्ण झाला असून हा पदार्थ चीज होता असं शास्त्रज्ञांनी सांगितलं आहे. हे चीज किमान 3200 वर्षांपूर्वीचं असावं असं त्यांनी म्हटलं आहे.

हा महत्त्वपूर्ण शोध असल्याचं म्हटलं जात आहे. कारण इजिप्तमध्ये चीजचं उत्पादन होत असावं याबद्दल काहीच माहिती उजाडात आली नव्हती. त्यामुळे हे संशोधन महत्त्वपूर्ण मानलं जात आहे. हे संशोधन जर्नल ऑफ अॅनालिटिकल केमिस्ट्रीमध्ये प्रकाशित करण्यात आलं आहे.

आम्ही ज्या पदार्थाचा अभ्यास केला तो पदार्थ चीज आहे. कदाचित हे जगातलं सर्वांत पुरातन चीज असावं, असं डॉ. एनरिको ग्रेको यांनी म्हटलं. ग्रेको हे कॅटनिया विद्यापीठाशी संलग्न आहेत. या प्रकल्पात त्यांना कैरो विद्यापीठाच्या संशोधकांचं साहाय्य मिळालं आहे.

हे चीज बकरीच्या किंवा मेंढीच्या दुधापासून तयार करण्यात आलेलं असावं पण त्याचा फ्लेवर कसा होता हे अद्याप आम्हाला समजलं नाही. प्राचीन ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काळातलं, 'इजिप्शिएन चीज हे खूप खूप आंबट' असावं असं चीज हिस्टोरियन पॉल किंडस्टेड यांनी न्यूयॉर्क टाइम्सला सांगितलं.

या चीजमध्ये बॅक्टेरियाचे अवशेष सापडले आहेत. जर अनपाश्चराइज (निर्जंतुकीकरण न केलेलं) पदार्थ खाल्ल्यानंतर ब्रुसेलॉसिस हा रोग होऊ शकतो. हे बॅक्टेरिया ब्रुसेलॉसिसला कारणीभूत ठरू शकतात. ताप येणं, घाम येणं आणि अंगदुखी ही या आजाराची लक्षणं आहेत. हा आजार अजूनही अस्तित्वात आहे.

प्राचीन इजिप्शिएन शहर मेमफीसचे महापौर टेहम यांच्या कबरीत हे चीज सापडलं होतं.

कैरोजवळच्या सक्कारा भागात ही कबर आहे. 1885 साली पहिल्यांदा या जागेचा शोध लागला होता. नंतर ही जागा वाळूखाली दबली गेली होती. त्यानंतर 2010ला पुन्हा या जागेची माहिती जगासमोर आली होती.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


काही वर्षांपूर्वी एका भारतीय माणसाने मला खास अत्तराविषयी सांगितलं होतं. एखाद्या द्रव्याला उष्णता देऊन थंड करून त्याला शुद्ध करण्याच्या प्रक्रियेतून हे अत्तर तयार होतं. मान्सूनच्या अर्थात पहिल्या पावसाचा गंधाची झलक या अत्तरामध्ये अनुभवायला मिळते.

मला हे अत्तर अगदीच हवं होतं. सिथेंटिक प्रणालीतून तयार होणारी सेंट्स, परंपरागत अत्तरं, तेलआधारित परफ्युम या सगळ्यामध्ये मृद्गंधाचं फील देणारं अत्तर शोधून सापडणं कठीण होतं. जुन्या दिल्लीतल्या 'गुलाब सिंग जोहरीमल' या ठिकाणी हे खास अत्तर मिळतं अशी माहिती मला मिळाली होती.

गुलाब सिंग यांचे कुटुंबीय 200 वर्षांपासून अत्तर निर्मित्तीच्या क्षेत्रात कार्यरत आहेत. सकाळी दुकान उघडल्यापासून विविध स्तरातली माणसं त्यांच्या दुकानात सुगंधी अत्तरांसाठी गर्दी करतात. चांगले कपडे लेवून वावरणाऱ्या महिला, आंग्ल भाषा आणि देहबोली असणारी देशी मंडळी, आपल्या प्रेमासाठी अत्तरं धुंडाळणारी तरुण मंडळी अशी सगळ्या प्रकारची माणसं जोहरीमल यांच्या दुकानात येत असतात. बावनकशी सुगंधांचं घर म्हणजे गुलाब सिंग यांचं दुकान.

दुकान चालवणारी सातवी पिढी

गच्च वस्ती, वायरींचीं जंजाळ म्ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णजे जुनी दिल्ली. चांदणी चौक या भागाची खास ओळख. चांदणी चौकाच्या लगतच असलेल्या दारिबा कलन नावाचा चिंचोळा रस्ता अत्तरविश्वाचं माहेरघर. 1659मध्ये वसवण्यात आलेली दिल्ली मुघल साम्राज्याची राजधानी होती. त्यावेळच्या चांदणी चौकाचं रूप वेगळं होतं. रुंद ऐसपैस रस्ते, कालवे आणि आखीवरेखीव वास्तू असा चांदणी चौक देखणा होता.

पण आता चांदणी चौक गर्दी आणि गच्चगोळ वस्तीचा झाला आहे. एका सकाळी गुलाब सिंग यांच्या सुगंधी द्रव्यांच्या दुकानात दहा वाजता मी पोहोचले. गाड्या, बस आणि रिक्षा यांच्या आवाजाने परिसर निनादला होता. माणसं आपापल्या नोकरी-व्यवसायात दंग होती. घोडे आणि बकऱ्यांचा आवाजही परिसरात घुमत होता.

या भाऊगर्दीत गुलाबजींचं दुकान नक्की कुठे आहे लक्षातच येत नाही. दुकानाची आतली रचना साधीशीच भासते. काही मोजकी माणसं ग्राहकांच्या प्रतीक्षेत काऊंटरच्या पल्याड बसलेली असतात. नीट पाहिलं तर नक्षीकामाच्या अनेक खुणा दिसू लागतात. लाकडी शिसवी फर्निचर, काळ दर्शवणारं जुनं भलंथोरलं घडयाळ यांच्या बरोबरीने एक फलक आपलं लक्ष वेधून घेतो. त्यावर 1816 असे आकडे असतात. दुकानाची स्थापना कधी झाली हे स्पष्ट करण्याचं काम हा फलक करतो.

वडील आणि काकांच्या बरोबरीने प्रफुल्ल गुंधी सध्या हे दुकान चालवतात. मी आणि माझे भाऊ हे दुकान चालवणारी सातवी पिढी आहे असं प्रफुल्ल आत्मविश्वासाने सांगतात. नुकतंच पुतण्यानेही म्हणजे आठव्या पिढीने दुकानाच्या कामात लक्ष घालायला सुरुवात केली आहे असं प्रफुल्ल सांगतात.

फुलांच्या अर्कापासून अत्तरं तयार केले जातात

दुकानाच्या देदीप्यमान इतिहासाबद्दल फार माहिती नाही. 1857 बंडावेळी दुकानाचं नामोनिशाण नष्ट झालं असावं असं गुंधी सांगतात. मात्र या कशासंदर्भातही पुरावे नाहीत असं त्यांनी स्पष्ट केलं. बोलता बोलता त्यांनी एक जाडजूड ग्रंथ दाखवला. जुन्या दिल्लीतल्या परफ्युम दुकानाचं चित्र ते दाखवतात. जीर्णशीर्ण झालेलं त्या चित्रात दुकानाचं नाव दिसत नाही. गुंधी यांना ते गुलाब सिंग जोहरीमल असल्याचा विश्वास वाटतो.

बॉक्ससारखी रचना असलेला एक बॉक्स ते दाखवतात आणि त्या बॉक्सची सगळी गुणवैशिष्ट्यं उलगडून सांगतात. गुंधी एकामागोमाग एक अत्तराची दुनिया समोर मांडतात. मोगरा, कमळ, फ्रँगिपनी अशा अनेकविध फुलांचा गंध त्या अत्तरांचा आधार असतो. यातला सगळ्यांत खास प्रकार म्हणजे गुलाबाच्या तेलापासून बनलेलं अत्तर. 10 मिलीलीटरसाठी तब्बल 33,000 रुपये खर्च करावे...


काही वर्षांपूर्वी दिल्ली उच्च न्यायालयाने पुराणकालीन विचार मांडणाऱ्या या कायद्याला रद्दबातल ठरवलं होतं. हा कायदा निश्चितच राज्यघटनेनं दिलेल्या मूलभूत अधिकारांची पायमल्ली करणारा आहे.

केंद्र सरकारने या निर्णयाविरोधात अपील केलेलं नाही. मात्र भारतीय संस्कृती आणि हिंदू धर्माच्या स्वयंघोषित संरक्षकांनी या निर्णयाविरोधात सुप्रीम कोर्टात दाद मागितली आहे.

दोन न्यायमूर्तींच्या पीठाने यापूर्वी उच्च न्यायालयाने दिलेला निर्णय रद्द केला. कायदा निर्मितीचा अधिकार संसद आणि विधानसभांना आहे, त्यांनीच हा जुना कायदा बदलण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, असं या निर्णयामागील तर्क होता.

पण हा तर्क तोकडा आहे, याचं कारणं म्हणजे कोणताही कायदा मग तो नवा असो की जुना- तो  राज्यघटनेने आखून दिलेल्या चौकटीत बसतोय की नाही याचे सर्वाधिकार सुप्रीम कोर्टालाच आहेत.

समलैंगिकतेसंदर्भातील वादविवादांची लय नेहमीच दांभिकता आणि दुटप्पी मानसिकतेमुळे भरकटते. यावेळीही हाच धोका संभवतो.

सगळे धर्म समलैंगिक संबंधांकडे विकृत व्यभिचार किंवा पाप म्हणून पाहतात हे गृहीतकच मुळात चुकीचं आहे. ख्रिश्चन मिशनरी आणि कट्टरपंथी मुसलमान मौलवी यांचा भा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रतात प्रवेश होण्यापूर्वी हिंदूधर्मीय त्यांच्या कामजीवनाबद्दल बोलताना अवघडून जात नसत.

महादेव अर्थात शंकराचं एक रूप अर्धनारीनटेश्वर आहे. आजच्या काळातील एंड्रोजीनस सेक्श्युअलिटीचाच हा प्रकार म्हटल्यास वावगं ठरू नये.

पौराणिक आख्यायिकांनुसार विष्णूने मोहिनीचं रूप घेणं कोणत्याही भक्ताला अनैसर्गिक किंवा विकृत स्वरूपाचा वाटत नाही.

महाभारतात अर्जुनाचं पौरुषत्व बृहन्नडा होण्याने कलंकित होत नाही. शिखंडीचं लिंगपरिवर्तन सेक्स रिअसाइनमेंटचं बहुतेक पहिलं उदाहरण असावं.

कामसूत्रातही उल्लेख

गुप्त काळात रचलेल्या वात्सायनलिखित कामसूत्रामध्ये देखणे पुरुष सेवक तसंच मालिश तसंच हजामत करणाऱ्या पुरुषांसह पुरुषांच्याच संबंधाचं तपशीलवार वर्णन करण्यात आलं आहे. या संभोग सुखाचे प्रकारही विषद करण्यात आले आहेत.

बायकी हावभाव असणाऱ्या पुरुषांना पापी किंवा अपराधी ठरवण्यात येत नसे. स्त्रियांच्या एकमेकींच्या रतिक्रीडेचंही सहजतेनं वर्णन करण्यात आलं आहे. खजुराहो किंवा ओडिशातील मंदिरांमध्ये हाच विचार खुलेपणाने मांडलेला दिसतो. मध्य काळातील सखी भाव परंपरेला समलैंगिकतेचं उद्दातीकरण मानलं जाऊ शकतं.

या सगळ्याचा सारांश हाच की यहुदी, ख्रिश्चन आणि इस्लाममध्येच समलैंगिकता वर्ज्य आहे.

पश्चिमेकडेही युनान तसंच रोममध्येही प्रौढ आणि तरुणांचे एकमेकांशी शारीरिक संबंध समाजाला मान्य होते. गंमतीशीर गोष्ट म्हणजे ज्या व्यभिचारी प्रथेची इंग्रजांनी ग्रीक लव्ह अशी हेटाळणी केली होती, त्याला फ्रान्सचे लोक 'व्हाइस अँग्लेस' संबोधत होते.

प्रसिद्ध साहित्यिक ऑस्कर वाइल्ड पासून ख्रिस्तोफर इशरवूडपर्यंतच्या अभिजन वर्गातले प्रतिनिधी बेड ब्रेकफास्ट अँड बॉयच्या शोधात मोरोक्कोपासून मलायापर्यंत मुशाफिरी करत असत.

प्रेक्षकांना नवा विचार देणाऱ्या मिशेल फुको यांनी समलैंगिक असल्याचं कधी लपवलं नाही.  दुर्दैव हे की दांभिक आणि दुतोंडी धोरणामुळे एलन ट्यूरिंगसारख्या प्रतिभाशाली गणितज्ज्ञ, संशोधकाला छळ आणि शोषणानंतर आत्महत्या करावी लागली.

गोऱ्यांच्या मानसिकतेच्या बेडीत

या सगळ्या पार्श्वभूमीवर 1960च्या दशकात वुल्फेंडन कमिशनच्या अहवालानंतर समलैंगिकतेसंदर्भातील व्हिक्टोरियाकालीन कायदा रद्द करण्यात आला होता. मात्र गुलामी झेलणाऱ्या भारताने स्वातंत्र्यानंतरही गोऱ्यांच्या मानसिकतेच्या बेडीत राहणंच पसंत केलं.

खासगीपणा आणि एकांत हे मूलभूत अधिकार असल्याचं सुप्रीम कोर्टाने स्पष्ट...


काही वर्षांपूर्वी फेसबुक, व्हॉट्सअॅपवर या कवितेनं धुमाकूळ घातला होता. बायकांनी कसं वागावं, आताच्या काळात त्या कशा बिघडल्या आहेत आणि सोशल मीडियापायी आपल्या जबाबदाऱ्या कशा टाळत आहेत, असं म्हणणाऱ्या लोकांनी हिरीरीनं ही कविता शेअर केली होती.

येता-जाता ही कविता ऐकवून आसपासच्या पोरींना टोमणे मारणं तर नित्यकर्मच झालं होतं. तुम्ही स्त्री असाल तर शक्यता आहे की असा एखादा टोमणा तुम्हालाही बसला असणार.

आजही अधूनमधून ही कविता सोशल मीडियावर दर्शन देतेच. हे सगळं आज आठवायचं कारण म्हणजे गेल्याच महिन्यात उत्तर प्रदेशातल्या एका कुटुंबानं आपल्या मुलाचं लग्न मोडलं. कारण काय तर होणारी सून सतत व्हॉट्सअॅपवर असते.

उत्तर प्रदेशातल्या अमरोहा जिल्ह्यातल्या नौगाव सदत गावात मुलगी आणि तिचे घरचे वरातीची वाट बघत बसले, पण ना नवरा मुलगा आला ना वरात.

मुलाच्या वडिलांनी फोनवरूनच कळवलं की मुलगी व्हॉट्सअॅपवरचा अतिवापर करते म्हणून आम्ही लग्न मोडत आहोत. "मुलगी लग्नाआधीही सासरच्यांना मेसेज पाठवत राहायची. सतत व्हॉटस अॅपवर राहायची म्हणून हे लग्न नको, अशी भूमिका मुलाकडच्यांनी घेतली," अमरोहाचे पोलीस अधीक्षक विपिन ताडा यांनी मीडि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याला सांगितलं.

कदाचित लग्न मोडायची कारणं वेगळीही असतील. मुलीच्या वडिलांचं म्हणणं आहे की त्यांनी हुंड्यावरून लग्न मोडलं.

पण तरीही मुलगी व्हॉट्सअॅप वापरते हे कारण जाहीरपणे सांगून लग्न मोडण्याचं धाडस मुलाकडच्यांना होतं यावरूनच आपल्याकडे अजूनही सोशल मीडिया, विशेषतः व्हॉट्सअॅप वापरणाऱ्या मुलींकडे कसं पाहिलं जातं हे समजतं.

मुलींना काय करायचं व्हॉट्सअॅप?

अगदी लग्न मोडण्यापर्यंत गोष्टी जात नसल्या तरी घरोघरींच्या सासुरवाशिणींना व्हॉट्सअॅपपायी होणारे त्रास कमी नाहीत.

"एक वेळ अशी आली होती की मला मोबाईल उचलायचीही भीती वाटत होती," शीतल (नाव बदललं आहे). शीतलच लग्न झालंय आणि तिला एक मुलगीही आहे.

"माझे मिस्टर तसे उच्चशिक्षित आहेत, पण त्यांना माझं व्हॉट्सअॅप वापरणं अजिबात आवडत नाही. त्यावरून ते सतत माझ्याशी भांडण करायचे.

माझ्या सासूबाईही म्हणायच्या की, त्याला आवडत नाही तर कशाला वापरतेस मोबाईल. परिस्थिती अशी होती की ते घरात असताना ते मोबाईल पाहतील पण मी मोबाईलला अजिबात हात लावलेला चालायचा नाही. व्हॉट्सअॅप पाहाणं तर फारच लांबची गोष्ट.

बायकांना मुळात व्हॉट्सअॅपची गरजच काय असं त्यांचं म्हणणं. त्यावरून मला खूप त्रास झाला. पण एक दिवस ठरवलं की, आता बास!

विरोध केला नाही तर हे वाढतच जाणार. मग मी व्हॉट्सअॅप वापरायला लागले, फेसबुक वापरायला लागले. त्यांना राग आला. त्यांनी माझ्या घरच्यांना फोन केले. आईला, वडिलांना. एकदा तर सासरचे माहेरची अशी मीटिंग बसवली. कारण काय तर फक्त माझं व्हॉट्सअॅप.

एकदा माझा फोन खराब झाला. दीड वर्ष माझ्याकडे चांगला मोबाईल नव्हता. मी साधा 1100 रूपयांचा फोन वापरायचे. शेवटी माझ्या भावाने मला फोन घेऊन दिला. त्याचा राग धरून ते अजून माझ्या भावाशी बोलत नाहीत. आता काय म्हणावं?"

शीतल भडाभडा सांगत असते. पुण्यापासून काही अंतरावर तिचं शहर. नवरा रात्री उशिरा येणार असेल तर त्याची वाट पाहता पाहता पण व्हॉट्सअॅप पाहायची परवानगी नाही तिला. "ते येता येताच माझं लास्ट सीन चेक करतात. मी ऑनलाईन दिसले की भांडण."

फायनान्शिअल एक्स्प्रेसच्या एका रिपोर्टनुसार भारतात सुमारे 20 कोटी व्हॉट्सअॅप युझर्स आहेत. ही संख्या सतत वाढतच आहे. एका बाजूला व्हॉटस अॅपवरून पसरणाऱ्या अफवा माणसांचे जीव घेत असताना दुसऱ्या बाजूला अशा असंख्य महिला आहेत ज्यांना संवादाची ही नवीन माध्यमं वापरण्याची परवानगी नाही.

पुण्यात राहाणाऱ्या भावना बाथियाचा...


काही वर्षांपूर्वीचे हे फोटो आताचे भासवून व्हायरल केले जात आहेत.

पाकिस्तानमध्ये खैबर पख्तुनख्वाह राज्यात बालाकोटमध्ये जैश-ए-मोहम्मद या कट्टरतावादी संघटनेचं सगळ्यात मोठं प्रशिक्षण केंद्र आम्ही लक्ष्य केलं, असं भारतानं स्पष्ट केलं होतं. या हल्ल्यात या संघटनेचे काही प्रमुख नेते ठार झाल्याचं भारतानं म्हटलं होतं.

14 फेब्रुवारी रोजी जम्मू काश्मीरमधील पुलवामा येथे CRPF जवानांवर हल्ला झाला होता. या हल्ल्यात 40 सैनिकांनी जीव गमावला.

जैश-ए-मोहम्मद संघटनेने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली होती. या घटनेनंतर जैश-ए-मोहम्मद संघटना भारतात आणखी काही ठिकाणी हल्ले घडवणार असल्याचं भारताने सांगितलं. त्यामुळे प्रतिबंधात्मक कारवाई म्हणून बालाकोट इथे आक्रमण केल्याचं भारताने एका पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

मात्र भारतीय अधिकाऱ्यांनी या आक्रमणाचे कोणतेही फोटो शेअर केले नाहीत.

दुसरीकडे, भारताच्या या हल्ल्यात कोणतीही जीवितहानी झालेली नाही, फक्त एका खुल्या जागेतील काही झाडं मोडली गेली, अशा आशयाचे फोटो पाकिस्तानतर्फे शेअर करण्यात आले.

म्हणजे दोन्ही देशांतर्फे परस्परविरोधी दावे करण्यात आले. पाकिस्तानात करण्यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आलेल्या हवाई आक्रमणाचे आणि झालेल्या प्रचंड नुकसानाचे कथित फोटो अनेक शेअर करण्यात आले.

हे फोटो फेसबुक, व्हॉट्सअॅप, ट्विटरच्या माध्यमातून हजारो वेळा शेअर करण्यात आले. मात्र हे फोटो खोटे असल्याचं बीबीसीच्या पडताळणीनंतर स्पष्ट झालं आहे.

फोटो क्रमांक 1

भारताने बालाकोट येथे केलेल्या हवाई आक्रमणात प्रचंड नुकसान झाल्याचा हा कथित फोटो आहे. घरं आणि इमारती भुईसपाट झाल्याचं या फोटोत दिसत आहे. मात्र सध्याच्या भारत-पाकिस्तान धुमश्चक्रीशी याचा संबंध नसल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

हा फोटो 2005 मधला आहे.

2005 मध्ये पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये झालेल्या भूकंपात नुकसान झालेल्या घरांचा हा फोटो आहे. या भूकंपात पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये 75,000 जणांचा मृत्यू झाला होता.

AFP वृत्तसंस्थेनं 10 ऑक्टोबर 2015 रोजी हा फोटो प्रसिद्ध केला होता.

फोटो क्रमांक 2

"I Support Amit Shah" नावाच्या एका व्हॉट्सअॅप ग्रुप तसंच फेसबुक पेजेसवर एक फोटो वेगाने शेअर केला जात आहे. हे सगळे फोटोही त्याच भूकंपाचे आहेत. या फोटोतही प्रचंड नुकसान दिसत आहे.

हाही भूकंपाचाच फोटो आहे.

पौला ब्रॉन्स्टीन यांनी टिपलेला हा फोटो आजही गेटी इमेजेसवर उपलब्ध आहे.

फोटो क्रमांक 3

आणखी एक फोटो व्हायरल होतोय, ज्यामध्ये अनेक शव पांढऱ्या कापडात गुंडाळण्यात आले आहेत. शेजारी लोक मदतकार्यात व्यग्र असल्याचं दिसत आहे. हा फोटो बालाकोटचा आहे, हे खरं. पण तो 2019चा नसून 2005 मधला आहे, जेव्हा या क्षेत्राला भूकंपाचे हादरे बसले होते.

हे फोटो आताचे सांगून व्हायरल केले जात आहेत.

हा फोटो AFPच्या फारूख नईम यांनी टिपला आहे.

फोटो क्रमांक 4

भारताने केलेल्या हवाई हल्ल्यात जीव गमावलेल्या व्यक्तींच्या अंत्यसंस्काराचा कथित फोटो सोशल मीडियावरून सातत्याने शेअर केला जात आहे.

मात्र यातला पहिला फोटो 3 नोव्हेंबर 2014चा आहे. वाघा सीमेनजीक आत्मघातकी हल्ल्यात जीव गमावलेल्या व्यक्तींवर लाहोरमध्ये अंत्यसंस्कार करताचा हा फोटो आहे.

रॉयटर्स वृत्तसंस्थेच्या तत्कालीन बातमीनुसार, वाघा सीमेवर कार्यक्रमादरम्यान झालेल्या दुर्घटनेत 57जणांनी जीव गमावला होता.

गेटी इमेजेववर हा फोटो आजही उपलब्ध आहे आणि हा फोटो राणा साजिद हुसेन यांनी टिपला आहे.

म्हणजे चुकीची माहिती पसरवण्यासाठी काही लोक नैसर्गिक आपत्तीनंतरचे किंवा आधी झालेल्या कट्टरतावादी हल्ल्यांचे फोटो आताच्या भारत पाकिस्तान तणावाचे फोटो...


काही विश्लेषकांनी या दौऱ्याचं समर्थन केलं आहे. पण अनेकांच्या मते या खासदारांना काश्मीरला येण्याचं आमंत्रण देऊन भारत सरकारनं आपल्याच पायावर धोंडा मारून घेतला आहे. युरोपियन महासंघातील खासदारांचा हा दौरा भारत सरकारसाठी 'सेल्फ गोल' ठरू शकतो असं विश्लेषकांचे मत आहे.

जम्मू-काश्मीरला विशेष राज्याचा दर्जा देणारं कलम 370 पाच ऑगस्टला हटवण्यात आलं. त्यानंतर परदेशी प्रतिनिधींची काश्मीर खोऱ्याला ही पहिलीच भेट आहे. केंद्र सरकारनं आतापर्यंत केवळ भारतीय खासदारांनाच नाही, तर परदेशी मीडिया आणि राजदूतांनाही काश्मीरमध्ये जाण्याची परवानगी नाकारली होती.

या 23 विदेशी खासदारांनी मंगळवारी भारतीय लष्कराच्या अधिकाऱ्यांची भेट घेतली. त्यांनी दल लेकला भेट दिली. या दौऱ्यावेळी मोठ्या प्रमाणावर सुरक्षाव्यवस्था तैनात करण्यात आली होती.

या शिष्टमंडळाने प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधला. "आम्ही आंतरराष्ट्रीय शिष्टमंडळाचा भाग आहोत. दहशतवादाचा बीमोड करत शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी भारत प्रयत्नशील आहे. आमचा या प्रयत्नांना पाठिंबा आहे. भारत सरकार आणि स्थानिक प्रशासनाच्या आदरातिथ्याबद्दल त्यांना धन्यवाद देतो," असं यावेळी बोलता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ना या खासदारांनी म्हटलं.

काश्मीरमध्ये दहशतवाद ही एक गंभीर समस्या असल्याचं काही परदेशी खासदारांनी सांगितलं. 'काश्मीरमध्ये अडचणी आहेत. मात्र, भारत सरकार त्या सोडवेल,' असा विश्वास या खासदारांनी व्यक्त केला.

फ्रान्सचे खासदार हेन्री मालोसेंनी म्हटलं, "कलम 370 हटवणं हा भारताचा अंतर्गत विषय आहे. आमची चिंता दहशतवाद आहे आणि ही वैश्विक समस्या आहे. या मुद्यावर आम्ही भारताच्या बाजूने भक्कमपणे उभे आहोत. कारण भारताची दहशतावादाविरुद्धची लढत सुरू आहे. कोणत्याही स्वरुपातील दहशतवादाचा आम्ही निषेध करतो'.

ब्रिटनच्या न्यूटन डन यांनी आपली भूमिका मांडली. त्यांनी म्हटलं, 'आम्ही युरोपचं प्रतिनिधित्व करत आहोत. अनेक वर्षांच्या संघर्षांनंतर इथे शांतता प्रस्थापित झाली आहे. भारत जगातला शांततापूर्ण देश व्हावा असं मला वाटतं. आम्हाला भारताला पाठिंबा द्यायला हवा. कारण भारताची दहशतवादाची लढाई सुरू आहे. हा दौरा नवीन गोष्टी उलगडून दाखवणारा होता'.

दिल्लीतील जर्मनी दूतावासातील राजदूत वॉल्टर जे लिंडनर यांनी एएनआयशी बोलताना सांगितलं, की मला वर्तमानपत्रांमध्ये या दौऱ्याविषयी कळलं. युरोपियन युनियनची बाजू ऐकली. हा खाजगी दौरा असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

युरोपियन पार्लमेंटचे सदस्य क्रिस डेव्हिस हेही शिष्टमंडळाबरोबर येणार होते. मात्र उशीरा निमंत्रण मिळाल्याने त्यांनी नाव परत घेतलं. उत्तर-पश्चिम इंग्लंडचं प्रतिनिधित्व करणाऱ्या डेव्हिस यांनी भारत सरकारकडे काश्मीरमध्ये फिरण्याची आणि लोकांशी बोलण्याची संधी मिळावी, अशी मागणी केली होती. मात्र ही मागणी मान्य झाली नाही.

'लष्कर, पोलीस यांच्याविना लोकांशी थेट संवाद साधायचा आहे. आधुनिक समाजात प्रसारमाध्यमांची भूमिका महत्वाची आहे. कुठल्याही प्रकारे बातम्यांमध्ये काटछाट व्हायला नको. जे काही घडतं आहे त्याचं सच्चेपणाने वृत्तांकन व्हायला हवं,'असं डेव्हिस यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

जम्मू काश्मीर राज्याला विशेष दर्जा देणारं कलम 370 हटवल्यानंतर पहिल्यांदाच कोणत्याही आंतरराष्ट्रीय शिष्टमंडळाने पहिल्यांदाच काश्मिरचा दौरा केला.

या शिष्टमंडळाने बुलेटप्रूफ गाडीतून काश्मिरचा दौरा केला. या शिष्टमंडळाने जम्मू काश्मिरचे मुख्य सचिव बीवीआर. सुब्रमण्यम आणि पोलीस प्रमुख दिलबाग सिंह यांची भेट घेतली. बीबीसीच्या काश्मीर प्रतिनिधीने दिलेल्या माहितीनुसार या शिष्टमंडळाने स्थानिक माणसांची भेट घेतली नाही.

काश्मीरमधील...


काही विषाणू शरीराला संसर्ग करण्यासाठी एकमेकांमध्ये स्पर्धा करत असल्याचं समोर आलं आहे. ग्लासगो विद्यापीठाच्या संशोधकांचं म्हणणं आहे की, सर्दी-पडशाचा ऱ्हायनो व्हायरस कोरोना व्हायरसशी स्पर्धा करताना जिंकतो.

याचे फायदे फार काळ टिकणारे नसले तरी रायनो व्हायरस इतका जास्त पसरलेला आहे की त्यामुळे कोव्हिडला आळा घालण्यास मदत होऊ शकते. कल्पना करा की तुमचं नाक, घसा आणि फुप्फुसं म्हणजे एका रांगेतली घरं आहेत. एकदा का एखादा व्हायरस आत गेला की एकतर तो व्हायरस इतर व्हायरससाठी दरवाजा उघडू शकतो किंवा कडी कोयंडे लावून, खिळे ठोकून दार घट्ट बंद करू शकतो म्हणजे सगळी घर त्या व्हायरसला मिळतील आणि दुसरं कोणाला आत येता येणार नाही.

इन्फ्लुएन्झा हा सगळ्यात स्वार्थी व्हायरस आहे. हा व्हायरस नेहमीच एकटाच शरीर संसर्गित करतो. अडिनो व्हायरससारखे विषाणूंना घरात इतरही व्हायरस आले तर चालतं.

कोव्हिडला कारणीभूत असणारा Sars-CoV- 2 हा विषाणू कसं काम करतो याबद्दल अनेक तर्कवितर्क लढवले जात आहेत. खासकरून या विषाणूचे 'इतर विषाणूंबरोबर संबंध' कसे असतील याबद्दल तर्क लढवले जात आहेत.

पण संशोधकांना विषाणूंचा असा अभ्यास करण्यात अड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चणी येत आहेत.

वर्षभराच्या सोशल डिस्टन्सिंगमुळे सगळ्या विषाणूंचा फैलाव बऱ्यापैकी मंदावला आहे आणि त्यांचा अभ्यास करणं खूप अवघड झालं आहे. ग्लासगो विद्यापीठाच्या अभ्यासकांनी आपल्या श्वासनलिकेची त्यातल्या पेशींसह प्रतिकृती बनवली आणि त्या श्वासनलिकेला Sars-CoV-2 आणि ऱ्हायनो व्हायरसचा संसर्ग केला.

जर Sars-CoV-2 आणि ऱ्हायनो व्हायरस एकाच वेळेत शरीरात सोडले गेले तर फक्त ऱ्हायनो व्हायरस शरीराला संसर्गित करण्यात यशस्वी होऊ शकतो. जर ऱ्हायनो व्हायरस Sars-CoV-2 च्या 24 तास आधी शरीरात गेला तर Sars-CoV-2 ला शरीरात प्रवेशही करता येत नाही. समजा Sars-CoV-2 ऱ्हायनो व्हायरसच्या 24 तास आधी शरीरात गेला तरीही एकदा शरीरात प्रवेश केल्यानंतर ऱ्हायनो व्हायरस Sars-CoV-2 ला पळवून लावतो.

डॉ पाब्लो मुर्शिया यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "Sars-CoV-2 ला आपले हातपाय पसरायची संधीच मिळत नाही. ऱ्हायनो व्हायरस त्याला दाबून टाकतो."

"हे फारच रंजक आहे कारण जर ऱ्हायनो व्हायरसची मोठी साथ आली असेल तर तो Sars-CoV-2 चे नवे इन्फेक्शन्स थांबवू शकतो," ते पुढे सांगतात.

यासारखेच परिणाम याआधीही पाहिले गेले आहेत. 2009 साली आलेल्या ऱ्हायनो व्हायरसच्या मोठ्या साथीमुळेच युरोपात स्वाईन फ्लूची साथ उशिरा आली.

आणखी काही प्रयोगांमधून हे लक्षात आलं की ऱ्हायनो व्हायरसमुळे संसर्गित पेशींमध्ये असा इम्युन रिस्पॉन्स तयार होत होता की ज्यामुळे Sars-CoV-2 ची स्वतःसारखेच आणखी विषाणू बनवण्याची क्षमता पूर्णपणे संपली.

जेव्हा शास्त्रज्ञांनी हा इम्युन रिस्पॉन्स थांबला तेव्हा मात्र कोव्हिड विषाणूची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढली.

थंडीचा काळ कठीण

पण एकदा सर्दी-पडशाची साथ संपली आणि ऱ्हायनो व्हायरसमुळे तयार झालेला इम्युन रिस्पॉन्स थंडावला की कोव्हिडची साथ पुन्हा जोरात पसरू शकते.

डॉ मुर्शिया म्हणतात, "लसीकरण, स्वच्छतेचे नियम पाळणं आणि इतर विषाणूंबरोबर Sars-CoV-2 चा संबंध येणं यामुळे कोव्हिडची साथ आटोक्यात येऊ शकते. पण सगळ्यात जास्त परिणामकारक फक्त लसीकरणच आहे.

वॉरविक मेडिकल स्कूलचे प्रा लॉरेन्स यंग म्हणतात, "मानशी शरीरातला ऱ्हायनो व्हायरस ज्यामुळे सर्दी-पडसं होतं, तो वेगाने पसरणारा व्हायरस आहे."

ते पुढे असंही म्हणतात की, "या साध्या संसर्गामुळे कोव्हिड-19 मुळे जो ताण आलाय तो कमी होऊ शकतो. कोरोना व्हायरसचा प्रसारही कमी होऊ शकतो. थंडीच्या काळात सर्दी-पडसं जास्त पसरतं तेव्हा...


काही वेळातच पिस्तुलातून सुटलेल्या गोळ्यांचा आवाज आला आणि सगळेच काही क्षण थबकले. कानठळ्या बसवणारी ती शांतता संपल्यावर लोक भानावर आले.

महात्मा गांधी खाली कोसळले होते आणि नथुरामच्या पिस्तुलातून अजूनही धूर येतच होता...

नथुरामला तात्काळ पकडण्यात आलं आणि लोकक्षोभापासून दूर ठेवण्यासाठी एका बाजूला नेण्यात आलं. पोलिसांना दिलेल्या जबानीत 'माझं पिस्तुल लोकांमध्ये फिरत असताना मला दिसलं म्हणून ते पिस्तुल ताब्यात घ्या, त्याचं सेफ्टी कॅच उघडा आहे, लोक कदाचित एकमेकांवर गोळ्या झाडतील,' असं नथुरामनं सांगितल्याची नोंद आहे.

त्यानंतर त्याला तुघलक रोड पोलीस स्टेशनला नेण्यात आलं. तिथं डीएसपी सरदार जसवंत सिंह यांनी एफआयआर नोंदवून घेतला.

महात्मा गांधी यांच्या हत्येचे पडसाद देशातच नव्हे तर जगभरात उमटत होते. नथुरामला पकडल्यानंतर इतर आरोपींची धरपकड करण्याची धावपळ सुरू झाली.

या खटल्यातील बहुतांश आरोपी पुणे-नगर आणि मुंबईशी संबंधित असल्यामुळे तपासात दिल्लीइतकंच मुंबई प्रांताला महत्त्व आलं होतं.

सुरुवातीच्या काळामध्ये बॉम्बे सिटी पोलीस, बॉम्बे प्रॉव्हिन्शिअल पोलीस आणि दिल्ली पोलीस अशा तीन पोलीस दलांनी हा तपास... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सुरू केला.

त्यानंतर तपासामध्ये सुसूत्रता येण्यासाठी जे. डी. नगरवाला यांना सुपरिटेंडंट ऑन स्पेशल ड्युटी या पदावर नेमण्यात आलं. नगरवाला यांना जिमी नावानंही ओळखलं जायचं.  मुंबईमध्ये ते डेप्युटी कमिश्नर या पदावर कार्यरत होते.

गोडसेनं वापरलेलं पिस्तुल

जे. डी. नगरवाला यांच्याकडे सगळी सूत्रं देण्याचं कारण म्हणजे, त्यांचा मुंबई-पुण्याचा त्यांचा पक्का असलेला अभ्यास. महाराष्ट्र पोलिसांच्या इतिहासाचा अभ्यास करणाऱ्या दीपक राव यांनी नगरवाला यांच्याबद्दल बीबीसीला माहिती दिली.

नगरवाला यांच्याकडे तपासाची सूत्र आल्यामुळं त्यांच्याकडे सर्व अधिकार आले. गांधीहत्येनंतर नथुरामचे सहकारी नारायण आणि विष्णू करकरे फरार झाले होते.

स्पेशल ब्रँचचे अधिकारी भालचंद्र हळदीपूर यांना या दोघांचा माग काढण्यास सांगितले होते. मुंबईत रिगल सिनेमाजवळ आपटे आणि करकरे येताच नगरवाला आणि हळदीपूर यांनी दोघांनाही पकडले. याबाबत प्रसिद्ध लेखक मनोहर माळगांवकर यांनी 'द मेन हू किल्ड गांधी' या पुस्तकात लिहून ठेवले आहे.

मुंबईत नथुरामला कोठे ठेवलं?

महात्मा गांधी यांची हत्या केल्यानंतर लोक अत्यंत प्रक्षुब्ध झाले होते. मध्य प्रांतात आणि तत्कालीन बाँबे प्रांतात त्याची प्रतिक्रिया उमटलीही होती.

त्यामुळे नथुरामला मुंबईत नेल्यावर विशेष काळजी घेण्याची गरज होती असं दीपक राव सांगतात.

बिर्ला हाऊसमध्ये महात्मा गांधी

नगरवाला यांनी नथुरामला त्यांच्या ऑफिसच्याच म्हणजे मुंबई स्पेशल ब्रँचच्या इमारतीमध्ये एका खोलीत ठेवलं.

मुंबई किंवा आसपासच्या कोणत्याही कारागृहात नथुरामला ठेवलं असतं तर लोकांचा किंवा कैद्यांकडून हल्ला होण्याची शक्यता होती. त्यामुळं अत्यंत गुप्तता पाळून त्यांनी नथुरामला तिथं ठेवलं होतं.

जमशेदजी दोराबजी नगरवाला

जमशेदजी दोराबजी नगरवाला हे अहमदनगरच्या एका श्रीमंत पारशी कुटुंबातील होते. सहा फुटांहून अधिक उंची, भारदस्त शरीराच्या नगरवाला यांनी 1936 साली इम्पिरियल पोलीस सेवेची परीक्षा दिली होती.

जे. डी. नगरवाला

लंडनमध्ये होणाऱ्या या परीक्षेमध्ये यशस्वी झाल्यावर त्यांना 1937मध्ये त्यांनी सिंध आणि बलुचिस्तानच्या सीमेवर कामाला सुरुवात केली.

17 फेब्रुवारी 1948 रोजी त्यांच्याकडे गांधीहत्या प्रकरणाचा तपास सोपविण्यात आला. त्यानंतर गुजरात राज्याची स्थापना झाल्यानंतर ते गुजरातचे पहिले आयजीपी झाले.

नगरावाला यांच्याबद्दल दीपक राव सांगतात, "नगरवाला यांचं मराठी...


काही साथीचे रोग या डासांच्या माध्यमातून पसरतात, त्यामुळं अनेकांचा असा समज झालाय की, कोरोना व्हायरसही डासांमुळं पसरत असावा. त्यामुळं इतर खबरदारीच्या उपयांसोबतच डासांपासून बचाव करण्याचेही उपाय लोक करू लागलेत.

अर्थात, डासांपासून आपण काळजी घेतलीच पाहिजे. डास चावणं हे आपल्या आरोग्यासाठी हितकारक नाहीय. पण डास चावल्यानं कोरोना व्हायरस पसरतो, हे मात्र खरं नाहीय. असं WHO म्हणजेच जागतिक आरोग्य संघटनेनंच स्पष्ट केलंय.

WHO नं काय म्हटलंय?

कोरोना व्हायरस डासांच्या माध्यमातून पसरतो, याबाबत अद्याप कुठलीच माहिती मिळाली नाही किंवा पुरावा सापडला नाही, असं स्पष्ट शब्दात WHO नं सांगितलं होतं, मात्र आता याबाबत नवी माहिती प्रसिद्ध झाली आहे.

सायंटिफिक रिपोर्ट्स जर्नलमध्ये नवे संशोधन प्रसिद्ध झाले आहे. यामध्ये SARS-CoV-2 हा विषाणू डासांमार्फत माणसामध्ये पसरत नाही असं म्हटलं आहे. हा व्हायरस डासांच्या तीन प्रमुख  प्रजातींमध्ये वाढू शकत नाही असं या अभ्यासात दिसून आलंय. डास चावला तरी त्या व्यक्तीला संसर्ग होऊ शकत नाही. WHO  ने या संशोधनाच्या आधारे कोरोनाचा संसर्ग डासांमार्फत होत नाही असे जाहीर केले आहे.

WHO... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च्या माहितीनुसार, कोरोना व्हायरस हा श्वसन विषाणू आहे. कोरोना व्हायरस बाधित व्यक्ती ज्यावेळी खोकते किंवा शिंकते, त्यावेळी तिच्या तोंडातून उडणाऱ्या थेंबांमधून कोरोना व्हायरसचे विषाणू पसरतात.

त्यामुळं कोरोना व्हायरसच्या विषाणूंपासून स्वत:चा बचाव करण्यासाठी खोकणाऱ्या किंवा शिंकणाऱ्या व्यक्तींपासून काही अंतर दूर राहा. महत्त्वाचं म्हणजे गर्दी टाळा.

याबाबत आम्ही इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्र अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे यांच्याशी बातचीत केली.

त्यांनी या गैरसमजावर अधिक प्रकाश टाकला. डॉ. अविनाश भोंडवे म्हणतात, कोरोना व्हायरस डासांच्या माध्यमातून पसरत नाहीत.

"आजारांचा प्रसार होण्याची वेगवेगळी माध्यमं असतात. काही आजार हवेतून पसरतात, काही पाण्यातून पसरतात, तर काही वाहक किटकातून पसरतात. मलेरिया, डेंग्यू इत्यादी आजार वाहक किटकातून पसरतात," अशी माहिती देत डॉ. भोंडवे कोरोना व्हायरसबाबत सांगतात, "कोरोना व्हायरस हा एअरबॉर्न (Airborne - हवेतून पसरणारा विषाणू) आहे. नाक, डोळे, तोंड यातून शरीरात जातो आणि त्यातून मग फुफ्फुसात शिरतो."

कोरोना व्हायरसचा विषाणू शरीरात कसा पसरत जातो? कोव्हिड-19 या आजाराची नेमकी उपचार पद्धती कशी आहे? यावरही आपण एकदा नजर टाकूया.

विषाणूचा 'इन्क्युबेशन' काळ

वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशननं कोरोनाला जागतिक आरोग्य संकट घोषित केलं आहे. कोरोनाच्या या विषाणूचं शास्त्रीय नाव आहे Sars Cov-2.

विषाणूचा संसर्ग झाल्यापासून ते लक्षणं दिसण्यापर्यंतचा जो काळ असतो त्याला 'इन्क्युबेशन पीरियड' म्हणतात.

शरीरात प्रवेश केल्यावर हा विषाणू शरीरात चिकटून बसतो. श्वास घ्यायला त्रास होऊ लागतो.

हा विषाणू सर्वांत आधी घशाच्या आसपासच्या पेशींना लक्ष्य करतो. त्यानंतर श्वसननलिका आणि फुफ्फुसांवर हल्ला चढवतो.

शरीरातल्या या भागात एकप्रकारची 'कोरोना विषाणूंची फॅक्ट्री' तयार होते. म्हणजे श्वसननलिका आणि फुफ्फुसांमध्ये कोरोना विषाणूंच्या संख्येत वाढ होते. या ठिकाणी तयार झालेले नवीन कोरोना विषाणू इतर पेशींवर हल्ला चढवू लागतात.

काही लोकांमध्ये अगदी सुरुवातीपासूनच संसर्गाची लक्षणं दिसतात. मात्र, अनेकांना आपण आजारी आहोत, असं वाटतही नाही.

कोरोना विषाणूचा इन्क्युबिशन काळही वेगवेगळा असतो. काही जणांमध्ये पाच दिवसात आजाराची लक्षणं दिसू लागतात.

किरकोळ लक्षणं

बहुतांश लोकांमध्ये दिसणारी लक्षणं अगदी किरकोळ असतात. संसर्ग झालेल्या दहा पैकी आठ...


काही स्थानिक कंपन्यांची कर्ज फेडण्याच्या चिंतेने तसंच इराण आणि अमेरिकेमधल्या वाढत्या तणावामुळे लिराच्या मूल्यातही ऐतिहासिक घट झाली आहे. शिवाय, अमेरिकेने तुर्कस्तानमधून आयात होणाऱ्या पोलाद आणि अॅल्युमिनियमवर वाढीव कर लादले आहेत.

'चिंता नको'

यामुळे गुंतवणूकदार आता भारतासारख्या विकसनशील अर्थव्यवस्थेत गुंतवणूक करण्याऐवदी डॉलमध्ये गुंतवत आहेत. त्यासाठी ते त्यांच्याकडील रुपयांच्या ठेवी विकत आहेत.

मात्र यामुळे चिंता करण्याची गरज नाही, असं येस बँकेचे वरिष्ठ अर्थतज्ज्ञ विवेक कुमार सांगतात.

"हे यापुढेही चालू राहील, असं वाटत नाही. पण तसं झाल्यास भारतीय रिझर्व्ह बँकेने पुरेशी व्यवस्था करून ठेवली आहे, जेणेकरून आपल्यावर एकदम भार येणार नाही. ते सातत्याने व्याज दर वाढवत आहेत आणि गरज पडल्यास ठेवीही कमी करत आहेत," असं ते म्हणाले.

व्यापारातली वाढती दरी

तुर्कस्तानात लिराची परिस्थिती आणखी बिघडली असली तरी भारतात रुपया गेल्या काही काळापासून थोडा मंदावलाच आहे. त्याचं एक प्रमुख कारण म्हणजे व्यापारातली वाढती दरी.

भारताची व्यापारी तूट जूनमध्ये 16.6 अब्ज डॉलरवर पोहोचली, जी गेल्या पाच वर्षांतील सर्वोच्च आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े. याचं आणखी एक कारण म्हणजे अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेची वाढती शक्ती ज्यामुळे डॉलरच्या किमती वधारल्या आहेत.

तेल किमती वाढल्या

आणखी एक कारण म्हणजे भारतात येणारं तेल. भारत जगातला तिसरा सर्वांत मोठा तेल आयातदार आहे, जो आपल्या गरजेच्या 80 टक्के तेल आयात करतो.

नुकतंच अमेरिकेने इराणवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे जागतिक बाजारात तेल किमती प्रचंड वाढल्या. यामुळे तेलतुटवडा निर्माण होण्याची भीती व्यक्त करण्यात आली, शिवाय भारताचा तेलावर होणारा एकूण खर्चही प्रचंड वाढला.

पण या सगळ्यामुळे एकंदर प्रश्न हाच की तुमच्या-आमच्या खिशावर काय परिणाम होणार?

"पारंपरिकरित्या पाहिलं तर जेव्हा जेव्हा रुपया असा थोडा मंदावतो, तेव्हा महागाई थोड्या प्रमाणात वाढते. यामुळे काही गोष्टी निर्यात करणं खर्चिक होऊन बसतं. पण यातून एक चांगली गोष्ट अशीही होते की आपण अधिक स्पर्धात्मक किमतीत निर्यात करू शकतो," कुमार सांगतात.

साहजिकपणे कुणाला तरी फटका बसणारच. या सगळ्यात गोची होणार ती त्या भारतीयांची जे परदेशी गेले आहेत, विशेषतः अमेरिकेला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


काही हिंदुत्ववादी ग्रुप हे फोटो शेअर करत आहेत. पंतप्रधान मोदींना 'हिंदू सिंह' संबोधणाऱ्या काही जणांनी राहुल गांधी यांच्यावर देखील निशाणा साधला आहे. स्वतःला जानवंधारी हिंदू म्हणवणारे राहुल गांधी गंगेमध्ये डुबकी घेणार आहेत का, असा सवाल ट्विटरवर विचारला जात आहे.

उत्तर प्रदेशच्या प्रयागराज (अलाहाबाद) कुंभमेळ्याला सुरुवात झाली आहे. या मेळाव्याला हिंदूंचं सर्वांत मोठे धार्मिक संमेलन म्हटलं जात.

49 दिवस चालणाऱ्या कुंभ मेळ्याचं पहिलं शाही स्नान हे मकर संक्रातीच्या दिवशी म्हणजे 15 जानेवारीला झालं. त्यानंतर सहा मुहूर्तांवर शाही स्नान होणार आहे.

कुंभमेळा सुरू होण्यापूर्वी नरेंद्र मोदी प्रयागराजला गेले होते आणि त्याठिकाणी तयारी कशी सुरू आहे याची पाहणी त्यांनी केली. पण मोदींनी या कुंभमेळ्यात स्नान केलं का याची अधिकृत माहिती मिळत नाही.

2016चे फोटो

रिव्हर्स इमेजचा वापर करून हे समजलं आहे की सध्या सोशल मीडियावर जे फोटो फिरत आहेत ते 2016चे आहेत. 2016मध्ये उज्जैनमध्ये जो कुंभमेळा झाला होता त्यावेळी हे फोटो 'शेअर' करण्यात आले होते. पण हे फोटो त्यावेळी देखील घेतले गेलेले नाहीत.

2016मध्ये 22 एप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रिल ते 21 मे मध्ये सिंहस्थ कुंभाचं आयोजन करण्यात आलं होतं आणि अंतिम शाही स्नानाच्या मुहूर्तावर ते या उज्जैनला गेले होते. जुन्या रिपोर्टनुसार भाजपचे दिवंगत खासदार अनिल माधव दवे यांच्याकडे या आयोजन समितीची सूत्रं होती. त्यांनी म्हटलं होतं की पंतप्रधान मोदी कुंभमेळ्यात येतील पण ते क्षिप्रा नदीमध्ये स्नान करणार नाहीत. म्हणजेच हे फोटो 2016चे देखील नाहीत. तर प्रश्न हा येतो की हे फोटो कधी घेण्यात आले आहेत.

तर त्याचं उत्तर असं आहे की हे फोटो 2004 सालचे आहेत.

बीबीसीच्या फॅक्ट चेक टीमनं केलेल्या अभ्यासात त्यांना हे आढळलं आहे की हे फोटो 2004चे आहेत. काही रिपोर्टनुसार 2004मध्ये सिंहस्थ कुंभावेळी मोदींनी  राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या वैचारिक महाकुंभामध्ये सहभाग घेतला होता. त्यानंतर त्यांनी क्षिप्रा नदीत स्नान केलं होतं.

2004 साली लोकसभा निवडणुकीचा प्रचार संपल्यानंतर मोदींनी उज्जैन दौरा केला होता असं या रिपोर्टमध्ये म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


काहींनी आपल्या जवळच्यांना वेड्यात काढून तर काहींनी सोशल मीडियावर मीम्स शेअर करून हा दिवस साजरा केला.

लोकांना मुर्ख बनवण्याच्या या खेळात मीडियाही मागे नव्हता. अनेक मोठ्या मीडिया हाऊसेस आणि पत्रकारांनी वाचकांना मुर्खात काढणाऱ्या बातम्या दिल्या आणि त्याबरोबरीने लगेचच 'जराशी गंमत' असं स्पष्टीकरणही दिलं.

आजकला खऱ्या बातम्या आणि फेक न्यूजमध्ये फरक करणारी रेघ अस्पष्ट होत चालली आहे. त्यामुळे कशावर विश्वास ठेवावा आणि कशावर नाही हे वाचकांना कळणं अवघड आहे.

पण गेल्या काही वर्षांत काही अश्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या आहेत ज्या खऱ्या होत्या पण ज्यांना वाचून लोकांनी मात्र प्रतिक्रिया दिल्या, 'येडा झाला काय!'

1. अब्जाधीश एलॉन मस्क यांनी रॅप गायलं

स्पेस एक्स आणि इलेक्ट्रिक कार टेस्ला सारख्या कंपन्यांचे मालक असणाऱ्या एलॉन मस्क यांनी 'RIP हराम्बी' असं रॅप गाणं प्रसिद्ध केलं आहे.

एलॉन मस्क

हराम्बी अमेरिकेच्या सिनसिनाटीमधल्या एका प्राणीसंग्रहालयातलं गोरिला अस्वलं होतं. ज्याला 2016 मध्ये गोळी घातली गेली होती. त्याच्या मृत्यूनंतर 'हराम्बी तुला शांतता लाभो' अशा आशयाचं गाण मस्क यांनी गायलं होतं.

2. य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुक्रेनच्या राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत कॉमेडियन आघाडीवर

युक्रेनमध्ये राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीत कोणताही राजकीय पार्श्वभूमी नसणारा कॉमेडियन आघाडीवर आहे. एक्झिट पोलमध्ये ही बाब स्पष्ट झाली आहे.

व्होलोड्यमर झेलनस्कीय या कॉमेडियनने टीव्हीवरील एका कार्यक्रमात राष्ट्राध्यक्षाची भूमिका निभावली होती. या कलाकाराला 30.4 टक्के मतं मिळाल्याचं एक्झिट पोलमध्ये उघड झालं आहे. विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष पेट्रो पोरोशेन्को हे दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. त्यांना 17.8 टक्के मतं आहेत.

3. इलेक्ट्रॉनिक म्युझिक ऐकलं तर डास चावत नाहीत

जर तुम्ही इलेक्ट्रॉनिक म्युझिक ऐकत असाल तर तुम्हाला डास चावणार नाहीत, विशेषतः तुम्ही जर स्क्रीलेक्स या अमेरिकन गायकाचं संगीत ऐकत असाल तर असं नक्कीच शक्य आहे.

एका नव्या अभ्यासानुसार ध्वनी लहरी अनेक प्राण्यांच्या प्रजननात आणि लोकसंख्येच्या नियंत्रणात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

4. 'नायजेरियन लोक लंडनहून पिझ्झा मागवतात'

नायजेरियाचे कृषी मंत्री अदु ओगबेह यांनी दावा केला की "नायजेरियन लोक आपला मोबाईल वापरून ब्रिटिश एअरवेजव्दारे लंडनहून पिझ्झा मागवत आहेत."

त्यांनी एका रॅलीमध्ये म्हटलं होतं की लोक मोठ्या प्रमाणावर इतर देशातून होणाऱ्या आयातीवर अवलंबून राहायला लागले आहेत.

5. माशांच्या त्वचेतून बनणार अँटिबायोटिक

फिश स्लाईम म्हणजेच माशांच्या त्वचेतून एका नव्या प्रकारचं अँटिबायोटिक बनू शकतं. अमेरिकेतल्या दक्षिण कॅलिफोर्निया भागात आढळणाऱ्या माशांच्या 17 नव्या जाती सापडल्या आहेत.

ओरोगॉन युनिर्व्हिसिटीच्या अभ्यासकांचं म्हणणं आहे की या माशांच्या त्वचेवर असणाऱ्या एका चिकट स्रावापासून अँटिबायोटिक होऊ शकतं.

6. टोकियाच्या एका हॉटेलमध्ये तीन किलोचा बर्गर बनवला

15 सेमी लांब, 25 सेमी रूंद असा तीन किलोचा बर्गर टोकियोच्या ग्रॅण्ड हयात या हॉटेलने बनवला. या बर्गरचा त्यांनी त्यांच्या मेनूमध्येही समावेश केला आहे. याचं नाव आहे गोल्डन जॉईंट बर्गर आणि यांची किंमत आहे 1 लाख येन (जपानी चलन) म्हणजेच 62 हजार रूपये.

7. रॅपर स्नूपडॉग आपली पैशांनी भरलेली बॅग नाईटक्लबमध्ये विसरला

प्रसिद्ध रॅपर स्नूपडॉग आपली पैशांनी भरलेली बॅग इंग्लंडच्या एक्सेटर शहरातल्या एका नाईटक्लबमध्ये विसरला होता.

या बॅगेत चार लाख पाऊंड म्हणजेच जवळपास तीन कोटी रूपये होते. या क्लबच्या मालकाने सांगितलं की सन 2014 मध्ये स्नूपडॉगने इंग्लंडचा दौरा...


काहीही झालं तरी महाराष्ट्रात भाजपा युती आणि हरयाणामध्ये भाजपा तीन-चतुर्थांश मतांनी विजयी होतील अशी खात्रीही त्यांनी आपल्या भाषणातून व्यक्त केली. मुंबईत ते 'कलम 370: एक मंथन' या विषयावर बोलत होते. या भाषणामध्ये अमित शाह यांनी देवेंद्र फडणवीस यांचं कौतुकही केलं. फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारनं शेती, शिक्षण अशा क्षेत्रांमध्ये मोठी प्रगती केली असंही ते म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "'एक देश में दो विधान, दो प्रधान, दो निशान नहीं चलेगा' या श्यामाप्रसाद मुखर्जींच्या घोषणेनुसारच आम्ही वाटचाल करत आहोत. त्यामुळेच आम्ही नवे सरकार स्थापन झाल्यावर पहिल्याच महिन्यात कलम 370 रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. आमच्या तीन पिढ्यांनी हे कलम रद्द करण्यासाठी प्रयत्न केले. असं असतानाही विरोधी पक्षांना या निर्णयात राजकारण दिसत आहे."

'पं. नेहरूंच्या चुकीमुळे पाकव्याप्त काश्मीरचा प्रश्न'

"काश्मीरचा प्रश्न सरदार पटेल यांच्या हातामध्ये नव्हता. सरदार पटेल यांनी इतर सर्व संस्थाने विलिन करून घेतली. मात्र काश्मीरचे प्रकरण तेव्हाचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्याकडे होता. ते मात्र विलीन होऊ शकलं नव्हतं.

"पाकिस्तानच्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या सैन्याला भारतीय फौजांनी मागे ढकलत नेलं होतं. परंतु अचानक हा प्रश्न युनोमध्ये नेण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर युद्धविरामाचा निर्णय घेतला गेला. त्यामुळेच पाकव्याप्त काश्मीर आपल्या ताब्यात आजवर आलं नाही. पाकव्याप्त काश्मीरचा प्रश्न पं. जवाहरलाल नेहरू यांच्या चुकीमुळेच उद्भवला आहे," अशा शब्दांमध्ये अमित शाह यांनी पं. नेहरू आणि काँग्रेसच्या सरकारवर टीका केली.

ते पुढे म्हणाले, "कलम 370 हटवल्यामुळे काश्मीरचा फायदा झाला आहे. तेथे दहशतवाद संपून जाईल. तिथल्या अनुसुचित जाती-जमातींच्या लोकांना आरक्षणाचा फायदा होईल. तिथली सफरचंदं देशभरात जातील. अॅट्रोसिटीविरोधी कायदा लागू होईल. सफाई कर्मचारी आयोग, मानवाधिकार आयोग कायदा काश्मीरमध्ये लागू होईल. बालविवाहविरोध कायदा लागू झाल्यामुळे तेथिल मुलींचं संरक्षण करेल. काश्मीरमधील दिव्यांग बंधूंनाही मदत होणार आहे. तीन कुटुंबांनी या राज्यात भ्रष्टाचारविरोधी कोणताही कायदा केला नव्हता तेथे अॅंटी करप्शन ब्युरोही नव्हता. आता भ्रष्टाचारी लोकांना काश्मीरच्या थंडीतही घाम फुटायला सुरुवात झाली आहे. महाराष्ट्रात कलम ३७० नसूनही इथली भाषा, संस्कृती सुखरूप आहे. तसंच इतर राज्यातही आहे. परंतु काश्मीरमध्ये संस्कृतीचं कारण पुढे करून कलम 370 कायम ठेवले होते. "

1971  साली बांगलादेश युद्ध भारतानं जिंकलं तेव्हा भाजपाचे नेते अटलबिहारी वाजपेयी यांनी तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचं अभिनंदन केलं होतं. 1994 साली काश्मीर भारताचा अविभाज्य भाग आहे हे सांगण्यासाठी वाजपेयी युनोमध्ये गेले होते. देशहिताच्या प्रत्येक बाबतीत भाजपनं विरोधी पक्षात असूनही सरकारच्या मागे उभं राहाण्याचा निर्णय घेतला होता. मात्र राहुल गांधी यांनी देशहिताच्या मुद्द्यावर भाजप सरकारमागे राहिले नाहीत. राहुल गांधी यांनी कलम 370 हटविण्याला विरोध केला, सर्जिकल स्ट्राईकच्यावेळेसही ते देशहिताच्या बाजूने नव्हते अशा शब्दांमध्ये अमित शाह यांनी राहुल गांधी यांच्यावर टीका केली.

अमित शाह यांची सोलापूर सभा

अमित शाह यांची याआधी सोलापुरात सभा झाली होती.

"काँग्रेस - राष्ट्रवादी लोकशाही मूल्यं मानत नाहीत. ते घराणेशाही मानतात," असं वक्तव्य गृहमंत्री अमित शहा यांनी सोलापुरात केलं आहे. "जर भाजपने आपला दरवाजा पूर्ण उघडा ठेवला तर शरदराव राष्ट्रवादीत कुणीच शिल्लक राहणार नाही," असं शहा म्हणाले.

त्यांच्या उपस्थितीत सोलापुरात आज काही नेत्यांनी भाजपमध्ये...


किंग कँप जिलेट यांनी शोधलेले रेझर ब्लेड.

1894 मध्ये लिहिलेल्या एका पुस्तकात त्यांनी म्हटलं की सध्याची स्पर्धा केवळ व्यवस्था गरिबी, गुन्हेगारी आणि उधळपट्टीला पोषक आहे.

समता, सद्गुण आणि आनंद या तत्वांवर आधारित एकच कंपनी असावी, जी किफायतशीर जीवनावश्यक वस्तूंची कमी किमतीत निर्मिती करणार, अशी कल्पना त्यांनी या पुस्तकात मांडली आहे.

उत्तर अमेरिकेतील सर्वजण मेट्रोपोलिस नावाच्या एकाच शहरात राहतात, अशी कल्पना या पुस्तकात मांडण्यात आली आहे. त्या शहरात असे महाकाय अपार्टमेंट आहेत, ज्यांचा कोणात्याही संस्कृतीने विचार केला नसेल. ते अपार्टमेंट एकमेकांशी पार्कने जोडलेले आहेत, आणि त्यांच्यावर काचेचे आकर्षक घुमट आहेत.

ही एक न संपणारी सुंदर गॅलरी असेल, अशी कल्पना त्यांनी या पुस्तकात मांडले होती. अर्थातच त्यांची ही कल्पना काही आकारास आली नाही.

पण पुढच्याच वर्षी त्यांना सूचलेल्या आणखी एका कल्पनेनं मात्र खरोखर जग बदललं. एकदाच वापरून टाकून देता येणाऱ्या रेझर ब्लेडचा शोध त्यांनी लावला.

पण दाढी करण्यापलीकडंही या शोधानं बरंच काही बदललं.

टू पार्ट प्राईसिंग मॉडेलचा जन्म

जिलेट यांनी शोधलेल्या रेजर आणि ब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्लेडनं आर्थिक गणितंही बदलली

हे करताना त्यांनी उभं केलेल्या व्यावसायिक मॉडेलला विश्वव्यापी स्वरूप प्राप्त झालं. हे मॉडेल म्हणजे 'टू पार्ट प्राईसिंग'चं.

तुम्ही कधी इंकजेट प्रिंटरचं कार्ट्रिज विकत घेतलं आहे का? कार्ट्रिजची किंमत ही जवळपास प्रिंटरइतकीच असते, हे कळल्यावर रागच येतो. कधी कधी तुम्हाला हे निरर्थकही वाटू शकते.

प्रिंटरही तशी मोठी वस्तू आहे आणि त्यातील तंत्रज्ञानही किचकट आहे. मग केवळ एका प्लास्टिकच्या डबीतील थोड्याश्या शाईची किमती इतकी जास्त का, असाही प्रश्न तुम्हाला पडेल.

खरंतर याचं उत्तर कठीण नाही.

प्रिंटर स्वस्तात विकल्यावर मग शाई महागात विकणं हे व्यवसायाचं मॉडेल मात्र अर्थपूर्ण आहे.

नाहीतरी तुमच्याकडं दुसरा पर्याय तरी काय असतो?

दुसऱ्या कंपनीचा प्रिंटर विकतं घेणं? जोपर्यंत तुमच्या आताच्या प्रिंटरच्या शाईपेक्षा नवीन प्रिंटर जरा महाग आहे, तो पर्यंत तुम्ही शाईसाठी अनिच्छेने किंमत मोजतच राहता.

असं चालतं किमतीचं रेझर ब्लेड मॉडेल

या 'टू पार्ट प्राईसिंग मॉडेल'ला 'रेझर ब्लेड मॉडेल'ही म्हणतात, कारण याचा मॉडेलचा उगम तिथूनच झाला होता.

प्रथम कमी किंमतीत मिळणाऱ्या रेझरकडे लोकांना आकर्षित करायचं आणि नंतर बदलाव्या लागणाऱ्या ब्लेडसाठी सातत्याने जास्त किंमत वसूल करायची.

हेच आहे किमतीचं 'रेझर ब्लेड मॉडेल'.

आपण शोधलेल्या रेजर ब्लेडसाठी लोक जास्त पैसे मोजू शकतात हे किंग कॅंप जिलेट यांच्या लक्षात आलं होतं.

'जिलेट'च्या आधीचं रेझर मोठं आणि जाडजूड होतं. या ब्लेडची धार कमी झाली की पुन्हा धार लावण्यासाठी जास्त किंमत मोजावी लागायची. धार गेलेलं ब्लेड टाकून नवीन घेण्यापेक्षा त्याला धार लावण्याचा पर्याय लोक स्वीकारत होते.

जिलेट यांच्या लक्षात आलं की जर ब्लेड घट्ट पकडून ठेवण्यासाठी काही चांगलं शोधता आला तर ब्लेड अगदी पातळ बनवता येईल. म्हणजेच ब्लेडचा निर्मिती खर्च फारच कमी होऊ शकेल.

अर्थात त्यांनी सुरुवातीलाच 'टू प्राईसिंग मॉडेल' स्वीकारले नाही. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी रेझर आणि ब्लेड दोन्हीही महागच ठेवलं होतं.

जिलेट रेझरची किंमत पाच डॉलर इतकी होती. ही रक्कम त्याकाळात एका कामगाराच्या साप्ताहिक पगाराच्या एक तृतीयांश होती.

जिलेटच्या रेजर आणि ब्लेडच्या जाहिरातीतून याची उपयुक्तता पटवून देण्याचा प्रयत्न होत असत.

जिलेट रेझरची किंमत इतकी जास्त होती की 1913 मध्ये सीअर्सच्या कॅटलॉगमध्ये जिलेट रेझरच्या किंमतीवर...


किंग्ज इलेव्हन पंजाबची सहमालक आणि अभिनेत्री प्रीती झिंटा

दरवर्षी नवी विटी-नवा दांडू पद्धत अवलंबणाऱ्या पंजाबची पराभव गाथा क्रिकेटच्या दृष्टीने तसंच व्यवस्थापन, मानसशास्त्रीयदृष्ट्या अभ्यासण्यासारखी आहे.

आयपीएल स्पर्धेचं हे तेरावं वर्षं आहे. तेराही हंगाम खेळणाऱ्या संघांची संख्या कमी आहे. चेन्नई, राजस्थान संघांवर बंदीची कारवाई झाल्याने ते दोन वर्षं खेळू शकले नाही. पुणे, कोची, गुजरात हे संघ निर्माण झाले आणि रद्दबातलही झाले. पंजाबचा संघ तेराच्या तेरा हंगाम खेळला आहे. ते दरवर्षी खेळतात मात्र एक तपानंतरही त्यांच्या खात्यात जेतेपद नाही.

बदल हा सृष्टीचा नियम आहे. काळानुरुप बदलावं लागतं. तसं केलं नाही कर्मठ राहिलं तर नुकसान होतं. परंतु पंजाबच्या बाबतीत बदलानेच त्यांचा घात केला आहे. खेळाडू आणि सपोर्ट स्टाफच्या बाबतीत दरवर्षी घाऊक बदल करणारा संघ अशी पंजाबची ओळख झाली आहे. 13 वर्षांत पंजाबने तब्बल 12 कर्णधार केले. याकाळात त्यांनी 9 विविध प्रशिक्षकांवर जबाबदारी सोपवली.

के.एल.राहुल

एकीकडे चेन्नईसाठी धोनी, बेंगळुरूसाठी विराट, मुंबईसाठी रोहित हे कर्णधारपदी फिट झालेले असताना पंजाबला नेताच गवसला न... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाही. युवराज सिंग, कुमार संगकारा, महेला जयवर्धने, अॅडम गिलख्रिस्ट, डेव्हिड हसी, जॉर्ज बेली, वीरेंद्र सेहवाग, डेव्हिड मिलर, मुरली विजय, ग्लेन मॅक्सवेल, रवीचंद्रन अश्विन, लोकेश राहुल अशा डझनभर खेळाडूंनी पंजाबचं नेतृत्त्व केलं.

या यादीपैकी जयवर्धने आणि संगकारा जोडगोळीने प्रदीर्घ काळ श्रीलंकेचं नेतृत्व केलं. बॅटिंगमध्ये नवनवी शिखरं गाठत असताना या दोघांनी कर्णधारपदाचा काटेरी मुकूटही सांभाळला.

अॅडम गिलख्रिस्ट पंजाबचा कर्णधार होता.

गिलख्रिस्टकडे ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व रुढार्थाने फार काळ नसलं तरी लीडरशिप गटाचा तो भाग होता. संघातला अनुभवी खेळाडू, सलामीवीर आणि विकेटकीपर म्हणून गिलख्रिस्ट ऑस्ट्रेलियाच्या संघाचा अविभाज्य भाग होता. जॉर्ज बेलीनेही ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व केलं. डेव्हिड हसी जगभरातील ट्वेन्टी-20 लीग खेळतो. त्याच्याकडेही ही जबाबदारी देण्यात आली होती.

विदेशी खेळाडूंनी आयपीएल संघाचं नेतृत्व करणं अनोखं नाही. पण त्यासाठी भारतासाठी खेळणारे खेळाडू, युवा खेळाडू, सपोर्ट स्टाफ, व्यवस्थापन यांच्याशी समन्वय असावा लागतो. भाषेचाही मुद्दा महत्त्वाचा ठरतो.

वर उल्लेखलेल्या मंडळींपैकी बहुतांशजण कारकीर्दीच्या अंतिम टप्प्यात असताना पंजाबचे कर्णधार झाले. पंजाबचे हे कर्णधार तिशीत आले होते. पंजाबचं नेतृत्व आजमावल्यानंतर अनेकांनी निवृत्ती स्वीकारली.

युवराज सिंग पंजाबचं नशीब बदलू शकला नाही.

आयपीएल सुरू झालं तेव्हा धोनी-कोहली-रोहित तरुण होते. पंजाबकडे तेव्हा युवराज सिंग होता. युवराज खेळाडू म्हणून अफलातून होता. शैलीदार बॅट्समन, उपयुक्त फिरकीपटू आणि चपळ फिल्डर अशी त्याची ओळख होती.

पण कर्णधार ही सर्वस्वी वेगळी जबाबदारी पडते. टीम इंडियाच्या नेतृत्वासाठी अनुभवी युवराज असतानाही धोनीची निवड झाली होती. हे विसरून चालणार नाही. त्यामुळे युवराजने पंजाबचं नेतृत्व केलं. त्याने जिंकून देण्याचा सर्वतोपरी प्रयत्न केला मात्र संघाची भट्टी जमली नाही.

डेव्हिड मिलर खेळाडू आणि कर्णधार म्हणून अपेक्षित प्रभाव पाडू शकला नाही.

काही हंगामांनंतर पंजाबने युवराजला सोडून दिलं. त्यामुळे त्यांच्याकडे भारतीय कर्णधार उरला नाही आणि त्यांची नेतृत्वासाठी शोधाशोध सुरू झाली. युवराजनंतर प्रदीर्घ काळ त्यांना या जबाबदारीसाठी भारतीय खेळाडू मिळालाच नाही. नेतृत्व विदेशी खेळाडूकडे गेलं. प्रत्येकाने प्रयत्न केले. काही निवृत्त झाले, काहींवर व्यवस्थापनाचा विश्वास नव्हता....


किंवा सर्दी झाली की ब्रॅंडी किंवा रम घे असा सल्ला देणारेही असतात. 'संतुलित प्रमाणात मद्यपान करणं हे चांगलं असतं,' असं बऱ्याचदा म्हटलं जातं. पण त्यात किती प्रमाणात तथ्य आहे याचा आपण विचार केला आहे का?

'दिवसातून एखादा ग्लास वाइन पिणं हे आरोग्यासाठी लाभदायी आहे,' असं तुम्हाला वाटतं का? जर तसं वाटत असेल तर तुमच्यासाठी ही वाईट बातमी आहे.

लॅन्सेटनं प्रसिद्ध केलेल्या नवीन संशोधनात असं म्हटलं आहे की कोणत्याही परिस्थितीत मद्यपान करणं हे आरोग्यासाठी घातकच आहे. याआधी झालेल्या संशोधनात देखील मद्यपान हे आरोग्यास घातक असल्याचं म्हटलं आहे तो अभ्यास योग्यच असल्याचं लॅन्सेटनं म्हटलं आहे.

"जर संतुलित प्रमाणात मद्यपान केलं तर हृदयरोगापासून संरक्षण मिळू शकतं पण कॅन्सर आणि इतर रोगांच्या धोक्याचं प्रमाण संरक्षणाहून जास्त आहेत," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

थोडक्यात, रोगापेक्षा इलाज भयंकर ठरण्याचा इशारा लॅन्सेटनं दिला आहे.

संतुलित मद्यपान करणं आरोग्यास कसं अपायकारक आहे?

आतापर्यंत या विषयावर झालेल्या संशोधनांपैकी हे संशोधन सर्वांत महत्त्वपूर्ण असल्याचा दावा या प्रकल्पातील संशोधकांनी केला आहे. हे संशोधन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करताना अनेक घटकांचा अभ्यास करण्यात आल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे.

या अभ्यासाची व्याप्ती प्रचंड मोठी आहे. 1990 ते 2016 या काळात जगातील तब्बल 195 देशातल्या नागरिकांचा विचार या अभ्यासादरम्यान केला आहे. मद्यपानामुळं लोकांवर काय परिणाम होतात याचे निष्कर्ष आपल्याला 'द ग्लोबल बर्डन ऑफ डिसिज स्टडी'मध्ये वाचायला मिळतील.

अभ्यासासाठी 15 ते 95 वर्षं वयोगटातील व्यक्तींचा विचार करण्यात आला. या गटातील मद्यपान करणाऱ्या व्यक्तींची (दिवसाला एक ड्रिंक घेणारे) बिल्कुल मद्यपान न करणाऱ्या व्यक्तींबरोबर तुलना करण्यात आली.

मद्यपान न करणाऱ्या एक लाख लोकांपाठीमागे 914 जणांना कॅन्सर किंवा इतर रोगांचा धोका असतो. पण दिवसाला एक ड्रिंक घेणाऱ्यांमध्ये हेच प्रमाण 4 नं वाढतं.

दिवसाला दोन ड्रिंक करणाऱ्या लोकांमध्ये वर्षभरात हेच प्रमाण 63नं वाढतं. दिवसाला पाच ड्रिंक करणाऱ्यांमध्ये हे प्रमाण 338नं वाढतं.

सोनिया सक्सेना या इंपेरियल कॉलेज लंडनमध्ये प्राध्यापक आहेत आणि त्या जनरल प्रॅक्टिशनर देखील आहेत.

संशोधकांच्या टीममधल्या सक्सेना सांगतात, "एका ड्रिंकमुळं देखील आरोग्याला अल्प प्रमाणात का होईना धोका संभवतो हेच या अभ्यासातून दिसतं. अभ्यासात असलेला आकडा हा प्रतिनिधिक स्वरूपाचा आहे. जर आपण युनायटेड किंगडमच्या पूर्ण लोकसंख्येचा विचार केला तर हाच आकडा खूप मोठा दिसू शकतो. तसंच, लोक फक्त एकच ड्रिंकवर थांबत नाहीत."

या संशोधनांचे मुख्य लेखक डॉ. मॅक्स ग्रिसवल्ड हे युनिव्हर्सिटी ऑफ वॉशिंग्टन इथं इंस्टिट्यूट फॉर हेल्थ मेट्रिक्स अॅंड एव्हॅल्युएशनमध्ये संशोधक आहेत.

"मागील काही संशोधनात असं आढळलं होतं की मद्यामुळं आरोग्याला काही प्रमाणात फायदा होतो. पण आमचं संशोधन असं सांगतं की, मद्यपानामुळं एकूणच होणाऱ्या अपायांचं प्रमाण अधिक आहे. त्यामुळे कितीही अल्प प्रमाणात मद्यपान केलं तरी धोका टळत नाही."

कॅन्सरचा धोका, जखमी होणं, संसर्गजन्य रोग या गोष्टींचं मद्यपानाबरोबर असलेलं दृढ नातं या संशोधनात अधोरेखित करण्यात आलं आहे.

"दिवसाला एक ड्रिंक घेतल्यानं हे प्रमाण जरी कमी आहे असं दिसत असलं, तरी जसं ड्रिंकच प्रमाण वाढतं तसं आरोग्याला अपाय होणं देखील वाढतं," असं अभ्यास सांगतो.

आठवड्याला किती मद्यपान करावं  याची पातळी युनायटेड किंगडम सरकारनं घोषित केली आहे. याला मद्यपानाची सुरक्षित पातळी म्हणतात. 2016मध्ये सरकारनं सुरक्षित पातळी कमी करून मद्यपानाचं प्रमाण हे...


किडनी निकामी झाल्यानंतर आलेलं नैराश्य झटकून आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भारताचं प्रतिनिधित्व करण्याची संधी मिळवलेल्या किशोर यांचा हा प्रवास अत्यंत संघर्षपूर्ण राहिला आहे.

नैराश्यामुळे शिक्षण सोडलं...

जून-जुलै 2005चे दिवस. जळगावमधून नुकतेच BBA पदवीधर झाल्यानंतर MBAसाठी त्यांनी काही ठिकाणी अर्ज केला होता. एक दोन ठिकाणच्या मेरिट लिस्टमध्ये त्यांचा नंबरसुद्धा लागला होता. पण अॅडमिशन घेणार नाही, असं त्यांनी ठरवलं.

अगदी महिनाभरापूर्वी कॉलेजमध्ये अर्ज करण्याचा हुरूप, मेरिट यादीची उत्सुकता, फी किती असेल आणि कशी भरावी, या सगळ्या गोष्टींचा विचार ते उत्साहाने करत होते.

पण अचानक त्यांची तब्येत ढासळली. सुरुवातीला घाम फुटणं, छातीत धडधडणं, कमी दिसणं, चेहरा सुजणं, उलट्या होणं असा त्रास जाणवू लागला होता. जेवल्यानंतर लगेचच उलट्या होत असल्यामुळे अशक्तपणाही आला होता.

डॉक्टरांकडे उपचारासाठी गेल्यानंतर किशोर यांना उच्च रक्तदाबाचा त्रास असल्याचं आढळलं. आणि याच्याच उपचारादरम्यान किडनी निकामी असल्याची लक्षणं दिसली. त्यांनी किशोरच्या कुटुंबीयांना किडनी तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे जाण्याचा सल्ला दिला.

तज्ज्ञ डॉक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टरांनी किशोरसाठीवर डायलिसिस किंवा अवयव प्रत्यारोपण हे दोन उपचार असल्याचं कळवलं. या घडामोडींनी 24 वर्षांचे किशोर सूर्यवंशी खचून गेले.

"तो काळ खूप कठीण होता," ते सांगतात. "MBA करून चांगलं करिअर करण्याचं मी ठरवलं होतं. पण किडनी निकामी झाल्यामुळे मी शिक्षण सोडून द्यायचा निर्णय घेतला. माझ्या शिक्षकांना याबाबत माहिती नव्हती. मी शिक्षण सोडल्यामुळे ते प्रचंड रागावले होते. पण त्यामागचं कारण कळल्यानंतर ते मला भेटायला आले."

बहिणीने दिलं जीवदान

पुढच्या उपचारांसाठी किशोरला मुंबईला KEM रुग्णालयात हलवण्यात आलं. तिथं डायलिसिस सुरू करण्यात आलं. पूर्णपणे ठीक व्हायचं असेल तर किडनीची गरज असल्याचं डॉक्टरांनी सांगितल्यानंतर कुटुंबीयांनी अवयवदात्याचा शोध घेण्यास सुरुवात केली.

मरणोत्तर अवयवदान करणाऱ्यांची संख्या त्यावेळी कमी असल्यामुळे किशोर यांच्या किडनी सँपलशी मॅच करणारं सँपल मिळण्यात त्यांना अडचणी येत होत्या.

किशोर यांची तब्येत दिवसेंदिवस ढासळत चालली होती. अखेर त्यांच्या मोठ्या बहिणीनेच त्यांना किडनी देण्याचं ठरवलं.

जळगावात खासगी नोकरी करणारे विश्वनाथ सूर्यवंशी आणि गृहिणी असलेल्या इंदू यांची छाया, संजय, अरुण, किशोर, विनोद आणि माधुरी अशी सहा मुलं. त्यांच्यापैकी मोठी बहीण छायाचे किडनी सँपल किशोरच्या सँपलशी जुळत असल्यामुळे त्यांनी एक किडनी त्याला देण्याचा निर्णय घेतला.

भाऊ किशोरसाठी त्यांनी आपलं सर्वकाही पणाला लावलं, आज त्या एकाच किडनीवर जगत आहे. या कारणामुळे त्यांनी लग्नही केलं नाही.

शस्त्रक्रियेनंतर बदललं आयुष्य

9 ऑगस्ट 2007 ला किशोरची किडनी प्रत्यारोपणाची शस्त्रक्रिया झाली. त्यानंतर ते बरेच दिवस घरी बसून होते. हळूहळू सगळ्या गोष्टी नॉर्मल होऊ लागल्या, पण या काळात घरी बसून बसून ते खूप कंटाळले होते. म्हणून आता पुढचं आयुष्य वेगळ्या पद्धतीनं जगायचं, असं किशोर यांनी ठरवलं. त्यांनी पुस्तकं वाचली. गिटार शिकले. लेखनही करू लागले.

"शस्त्रक्रियेपूर्वी मला जास्त पाणीही पिता येत नव्हतं. हालचाल करायला मनाई होती. पण शस्त्रक्रियेनंतर माझं दुसरं आयुष्य सुरू झालं. ही माझी बोनस लाईफ आहे, असं मी समजतो. त्यामुळे आता रडत जगण्यापेक्षा सगळं मागे टाकून खुलून आयुष्य जगण्यावर मी भर दिला आहे," असं किशोर सांगतात.

प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया झालेल्या व्यक्तींच्या मदतीसाठी त्यांनी बहिणीच्या नावाने छाया किडनी फाऊंडेशन संस्थेची स्थापना केली....


कितीतरी कवी आणि साहित्यिकांच्या रचना या मृद्गंधांने भारून गेली आहेत. पावसाला हा गंध दिला तरी कुणी आणि तो संपत कसा नाही, असा प्रश्न विचारण्याचा मोह मात्र अनेकांना होतो.

हा प्रश्न जसा तुम्हा आम्हाला, कवी, साहित्यिकांना पडतो तसाच हा प्रश्न संशोधकांनाही पडतो. हा प्रश्न पडलेल्या संशोधकांनी विज्ञानाच्या आधारे या मृद्गंधाचा शोध घेतला आहे. अत्तराच्या व्यवसायात कार्यरत असणाऱ्यांनीही गंधाचं मूळ शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे.

मन मोहरून टाकणाऱ्या या सुगंधामागे थोडं रसायनशास्त्रही आहे. वादळी वाऱ्यानंतर स्वच्छ हवा आणि ओल्या मातीला येणाऱ्या या सुगंधामागे जीवाणू, वनस्पती आणि वीजांचाही वाटा असतो.

मृद्गंध

रणरणत्या उन्हात जमीन सुकून गेलेली असते. अशा जमिनीवर जेव्हा पाऊस पडतो, तेव्हा मृदगंध दरवळतो. हा सुगंध जीवाणूंपासून निर्माण होतो. ऑस्ट्रेलियातील 2 शास्त्रज्ञांनी 1960च्या दशकात यावर संशोधन केलं आहे.

जॉन इन्स सेंटरमधील मॉलिक्युलर बायॉलॉजीचे प्रमुख प्रा. मार्क बटरनर म्हणाले, "असे जीवाणू मातीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असतात. जेव्हा आपण म्हणतो आपल्याला ओल्या मातीचा सुगंध येत आहे, तेव्हा प्रत्यक्षात आपण या माती... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तील विशिष्ट प्रकारच्या जीवाणूंमुळे निर्माण झालेल्या रेणूंचा सुगंध येत असतो."

चांगल्या प्रकारच्या मातीमध्ये स्ट्रेम्प्टोयाईस नावाचा जीवाणू असतो त्यातून जिओस्मिन नावाचा रेणू मिळतो. याचा उपयोग काही प्रतिजैविकं बनवण्यासाठी होत असतो.

जेव्हा पाणी जमिनीवर पडतं तेव्हा जिओस्मिन मोठ्या प्रमाणावर निर्माण होतं. पावसानंतर तर हे प्रमाण फारच जास्त असतं.

बटनर म्हणतात मनुष्य आणि इतर अनेक प्राणी या सुगंधाला संवेदशील असतात.

1960च्या दशकात इसाबेल बीअर आणि आर. जी. थॉमस यांनी या सुगंधाला 'पेट्रीकोर' असं नाव दिलं. भारतात उत्तर प्रदेशमध्ये या सुगंधाचं अत्तर मिळतं. याला 'मिट्टी का अत्तर' असं नाव आहे.

सुगंधी द्रव्य बनवण्याच्या उद्योगात सध्या जिओस्मिनाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर अत्तर बनवण्यासाठी होतो.

अत्तरतज्ज्ञ मरिना बार्सेनिला म्हणाल्या, "पाऊस पडल्यानंतर मातीचा जो सुगंध असतो, तसाच सुगंध जिओस्मिनला असतो. हा अगदी प्राथमिक सुगंध असतो. हा सुगंध किती जरी सौम्य केला तर आपण तो ओळखू शकतो."

याचा सुगंध जसा मोहक असतो, त्या उलट या रेणूची चव मात्र अनेकांना आवडत नाही.

डेन्मार्क इथल्या अलब्रोग विद्यापीठातील संशोधक प्रा. जेप नेल्सन म्हणाले, "हा रेणू विषारी नाही. याची चव आपल्याला का आवडत नाही, याबद्दल अजून तरी माहिती नाही."

वनस्पतींचा सुवास

प्रा. नेल्सन म्हणतात, "संशोधनाअंती असं कळलं आहे  की जिओस्मिनचा संबंध टेर्पेनशीही असावा. टेर्पेन अनेक वनस्पतीमध्ये सुगंधाचा स्रोत आहे."

रॉयल बॉटनिकल गार्डनमधील प्रा. फिलिप स्टीव्हन्सन सांगतात पावसामुळे हा सुगंध बाहेर येऊ शकतो. ते म्हणाले, "पानावर असलेल्या शिरांमध्ये साधारणपणे सुगंध निर्माण करणाऱ्या रसायनांची निर्मिती होते. पावसात या शिरांची हानी होते. त्यामुळे ही रसायनं बाहेर पडतात. सुकलेल्या वनस्पतींतून ही पावसामुळे अशी रसायनं बाहेर येतात."

दीर्घकाळ जर पाऊस पडला नाही आणि फार जास्त काळ कोरड्या स्थितीचा सामना करावा लागला तर वनस्पतींमधील चयापचय क्रिया मंदावलेली असते. पण पावसामुळे वनस्पतीना नवजीवन मिळतं आणि त्या असा सुगंध उत्सर्जित करतात.

विजांचा कडकडाट

वादळी वाऱ्यांचाही या पावसाळ्यातील सुगंधात भूमिका असते. विजाचा कडकडाट आणि इतर विजेच्या भारांमुळे ओझोनचा गंध निर्माण होतो.

युनिव्हर्सिटी ऑफ मिसिसिपीमधील प्रा. मारिबेथ स्टोलझेनबर्ग म्हणतात, "विजा, वादळ आणि पावसामुळे हवेची गुणवत्ता सुधारते. हवेतील...


किनारपट्टीवर मोठमोठ्या लाटा येऊन धडकत आहेत.

जेबी चक्रीवादळामुळे पश्चिम भागात जमीन धसल्याची घटना घडली आहे. 172 किलोमीटर प्रतितास वेगानं वाऱ्यासह मुसळधार पाऊस पडत आहे.

ओसाका खाडी परिसरात एक ट्रक उलटला तर क्योटोमध्ये रेल्वेस्टेशनच्या छताचा काही भाग कोसळला आहे.

या चक्रीवादाळात अजूनपर्यंत कोणाचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आलेली नाही. तसंच हे चक्रीवादळ जसजसं पुढे सरकेल तशी त्याची तीव्रता आणखी कमी होत जाण अपेक्षित आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या वादळामुळे शिकोकू बेटावर मंगळवारी दुपारी जमीन धसल्याची घटना घडली. त्यानंतर हे वादळ जपानमधलं सर्वांत मोठं बेट होन्शूकडे सरकलं.

या वादळामुळे समुद्राला उधाण येण्याबरोबरच किनारपट्टीवर उंच लाटा धडकू शकतात. पूर परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. तसंच भूस्खलनाच्या घटना घडू शकतात. असा इशारा देण्यात आला आहे.

याआधीच काही भागात वीज पुरवठा खंडीत झाला असून प्रशासनानं लोकांना सुरक्षितस्थळी जाण्याचे निर्देश दिले आहेत.

जोरदार वादळामुळे सार्वजनिक वाहतूकीवर परिणाम झाला आहे.

याचा परिणाम वाहतूकीवरही झाला आहे. शेकडो विमानं, फेरी बोट आणि ट्रेन रद्द करण्यात आल्या आहेत. ओस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाकातल्या कान्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या धावपट्टीवर पुराचं पाणी साचलं आहे.

जपानमधील ओसाकाचा जगप्रसिद्ध युनिर्व्हसल स्टुडिओ बंद करण्यात आला आहे.

जोरदार वाऱ्यामुळे ट्रक पलटी झालेत.

पंतप्रधान शिंजो आबे यांनी तातडीची बैठक बोलावत लोकांनी सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतरीत व्हावं, असं आवाहन केलं आहे.

किनारपट्टीवर धडकणाऱ्या लाटांमूळे भूस्खलन आणि राडारोडा उडत असल्याचं फुटेज समोर आलं आहे.

जुलै महिन्यात गेल्या दशकातल्या सर्वांत भयंकर पुरामुळे आणि भूस्खलनामुळे दोनशे लोकांना आपला जीव गमावावा लागला होता. त्यानंतर उष्माघाताची लाट आली होती आणि आता हे चक्रीवादळ आलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


किम इल संग

सोव्हिएत अधिकाऱ्यांच्या गराड्यात किम इल संग यांनी त्या दिवशी पहिल्यांदा भाषण केलं. त्यावेळी त्यांचं वय होतं फक्त 33 वर्षं.

दोन्ही हातांनी भाषणाचा कागद पकडून असलेले किम इल संग आतून घाबरल्याचं त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होतं. त्यांचे केस अगदी बारीक कापलेले होते आणि त्यांनी निळ्या रंगाचा सूट घातला होता. सूट इतका घट्ट होता की त्यांनी तो कुणकडून तरी मागितला असावा, हे स्पष्ट जाणवत होतं. तिथे उभ्या असलेल्या एका व्यक्तीला ते 'एखाद्या चिनी ढाब्यावरचा डिलिव्हरी बॉय' वाटले.

भरीस भर म्हणजे त्यांना कोरियन भाषाही नीट बोलता येत नव्हती. कारण 33 वर्षांच्या आयुष्यातली 26 वर्ष त्यांनी विजनवासात घालवली होती आणि कोरियाचं नेतृत्त्व करण्यासाठी सोव्हिएतची त्यावेळी पहिली पसंती चो मान सिक यांना होती.

किम इल संग यांचं पहिलं भाषण फ्लॉप ठरलं. मात्र, किमच्या भाग्याने त्यांची साथ सोडली नाही. कारण स्टॅलिनला हे लवकरच कळून चुकलं की चो कम्युनिस्टही नव्हते आणि त्यांना कळसूत्री बाहुलीप्रमाणे नाचवताही येणार नव्हतं.

चो यांनी कोरियाचा राज्यकारभार चालवण्यासाठी रशियाकडे अनेक अशा मागण्या केल्या ज्या रशिय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाला पसंत पडल्या नाही. त्यामुळे किम इल संग आपल्यासाठी कितीतरी जास्त फायदेशीर आणि म्हणणं ऐकणारे आहे, असं रशियाला वाटू लागलं.

अशाप्रकारे 9 सप्टेंबर 1948 रोजी डेमोक्रेटिक पिपल्स रिपब्लिक ऑफ कोरियाची स्थापना झाली आणि किम इल संग यांच्या हाती नेतृत्त्वाची कमान देण्यात आली.

दक्षिण कोरियावर आक्रमण

किम इल संग यांनी देशाची सूत्रं हाती येताच जपानविरोधी संघर्षात सहभागी झालेल्यांना घेऊन कोरियन पिपल्स आर्मीची स्थापना केली. मॉस्कोला जाऊन त्यांनी दक्षिण कोरियावर आक्रमण करण्यासाठी रशियाची मदत मिळवण्याचे प्रयत्न सुरू केले. मात्र, उत्तर कोरियावर हल्ला झाला तरच प्रतिहल्ला करावा, असं स्टॅलिन यांनी स्पष्ट केलं.

सोविएत संघाचे जोसेफ स्टॅलिन

'Under the Loving Care of the Fatherly Leader' या पुस्तकात लेखक ब्रॅडली मार्टिन लिहितात, "किम यांनी प्रस्ताव सादर केल्यावर जवळपास वर्षभरानंतर स्टॅलिन आक्रमणासाठी राजी झाले. मात्र, माओने होकार दिलाच तरच आपण होकार देऊ, अशी त्यांची अट होती."

"किम 1950 साली बीजिंगला गेले आणि हल्ल्यासाठी माओंना तयार केलं. 25 जून 1950 रोजी पहाटे उत्तर कोरियाचे जवान दीडशे T-34 रशियन टँक घेऊन दक्षिण कोरियात घुसले. काही दिवसातच उत्तर कोरियाच्या सैन्याने बुसान जवळचा काही भाग सोडून संपूर्ण दक्षिण कोरियावर कब्जा केला."

अमेरिकेचे जपानमधील कमांडर जनरल डग्लस मेकार्थर

अमेरिकेकडून भयंकर बॉम्बहल्ला

जपानमध्ये अमेरिकी सैन्याचे कमांडर जनरल डग्लस मॅकार्थर यांना या हल्ल्यामुळे जरा आश्चर्य जरूर वाटलं. मात्र, त्यांनी तात्काळ प्रत्युत्तरादाखल कारवाई करत सेऊलच्या पश्चिमेला इंचियानमध्ये अमेरिकी जवान तैनात केले. सहा महिने युद्ध सुरू होतं आणि सहा महिन्यांनंतर उत्तर कोरियाच्या सैन्याला त्यांनी सुरुवात केली त्या ठिकाणापर्यंत मागे ढकलण्यात आलं.

हवाई युद्ध

पुढची अडीच वर्षं दोन्ही बाजूंकडून एकमेकांवर हल्ले सुरू होते. मात्र, कुणाचाही निर्णायक विजय झाला नाही.'The Korean War : A History' या पुस्तकात लेखक ब्रूस क्युमिंग्ज लिहितात, "हिरोशिमा आणि नागासाकी उद्ध्‌वस्त केल्यानंतर पाच वर्षांनी मॅकार्थर यांनी अत्यंत गांभीर्याने उत्तर कोरियावर अणुबॉम्ब हल्ला करण्यावर विचार केला. मात्र, त्याची अंमलबजावणी केली नाही.

मात्र, त्यानंतर अमेरिकेने उत्तर कोरियाावर 6 लाख 35 हजार टन वजनाचे बॉम्ब टाकले. यातले 2 लाख बॉम्ब एकट्या पियाँगयाँग शहरावर टाकण्यात...


किम जाँग उन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची भेट व्हावी अशी पूर्ण जगाची इच्छा होती. पण ट्रंप यांनी घेतलेला निर्णय हा जगाच्या इच्छेनुसार नाही, असं उत्तर कोरियाच्या सरकारी वृत्तसंस्थेनी म्हटलं आहे.

ट्रंप यांची भेट व्हावी म्हणून उत्तर कोरियाने खूप प्रयत्न केले होते. आम्ही अमेरिकेबरोबर चर्चा करून कोणताही प्रश्न सोडवण्यासाठी तयार आहोत, असं उत्तर कोरियानं म्हटलं आहे.

सिंगापूर चर्चेतून माघार घेऊन ट्रंप यांनी किम यांना फसवलंय का? याविषयी चर्चा सुरू आहे. काल संध्याकाळपासून नेमकं काय घडलं याचे अपडेट्स या वरच्या बातमीत वाचता येतील.

उत्तर कोरियानं याआधी अनेक वचनं पाळली नाहीत त्यामुळं त्यांच्यासोबतच्या चर्चेतून माघार घेण्यात आली असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी म्हटलं आहे.

गेल्या आठवड्यामध्ये सिंगापूर येथे नियोजित केलेल्या चर्चेची तयारी देखील उत्तर कोरियाला करता आली नाही असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांना लिहिलेल्या पत्रात ट्रंप यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. व्हाईट हाऊसने प्रसिद्ध केलेल्या या पत्रात ट्रंप म्हणाले, "आण्विक नि:शस्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्रीकरणासंदर्भात तुमची लवकरात लवकर भेट घ्यायची होती. मात्र तुम्ही प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात प्रचंड राग आणि द्वेष खुलेपणाने दिसत होता. आताच्या घडीला भविष्याचा विचार करून तुमची भेट घेणं रास्त ठरणार नाही."

ट्रंप यांचं किम यांना पत्र

याआधी उत्तर कोरियाने अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारे बोगदे उद्धवस्त केल्याचं म्हटलं होतं. अमेरिकेच्या आग्रहानुसार उत्तर कोरियाच्या आण्विक निःशस्त्रीकरणाच्या दिशेने हे एक मोठं पाऊल मानलं जात होतं.

किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्याशी डावपेचात्मक चर्चा सुफळ होण्यासाठी उत्तर कोरियाने यंदाच्या वर्षीच पुंगे-रीचा अण्वस्त्र प्रकल्प बंद करण्याची तयारी दर्शवली होती.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


किम जाँग उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

संयुक्त राष्ट्रानुसार, उत्तर कोरियातील लोक हे "व्यवस्थित, व्यापक आणि सर्रास मानवी हक्क उल्लंघनाच्या छायेत राहत आहेत". पण हे दोन नेते जेव्हा भेटतील तेव्हा या आणि अशा अनेक मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची शक्यता कमीच आहे.

हे आहेत असेच काही मुद्दे जे कदाचित या भेटीत चर्चेला येणार नाही.

1. सरकारचं संपूर्ण नियंत्रण

जगापासून आधीपासूनच अलिप्त राहिलेल्या उत्तर कोरियावर किम जाँग-उन यांचं कुटुंब तीन पिढ्यांपासून सत्ता करत आहे. लोकांना किम परिवार आणि किम जाँग-उन यांच्याप्रती संपूर्ण श्रद्धा दाखवावी लागते.

इथं सरकारचं प्रत्येक बाबीवर नियंत्रण आहे. सर्वसामान्यांच्या प्रत्येक हालचालीवर कडक नजर ठेवली जाते.

अर्थव्यवस्थेवर पण सरकारचं नियंत्रण आहे. देशात खाद्य, इंधन आणि इतर दैंनदिन गरजांची टंचाई असताना सरकार आण्विक आणि मिसाइल कार्यक्रमावर भरपूर खर्च करतं.

अनेक लहान मुलांना मध्येच शिक्षण सोडून कुटुंबाला हातभार लावावा लागतो.

उत्तर कोरिया हा एकहाती राज्यकारभार करणारा देश असल्यानेच ते हा खर्चिक आण्विक कार्यक्रम राबवू शकले. सरकारने गरिबांच्या पोटातला घास हिरावून घेत हा कार्यक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रम चालवला आहे, असं 'Human Rights Watch'चे आशिया संचालक ब्रॅड अॅडम्स यांनी बीबीसीला सांगितलं.

2. मीडियावर नियंत्रण

उत्तर कोरियाची मीडिया हा जगातील सर्वाधिक नियंत्रित मीडिया असल्याबद्दल कुठलीच शंका नाही. 'Reporters Without Borders' संस्थेनं उत्तर कोरियाला प्रसारमाध्यम स्वातंत्र्याच्या जागतिक यादीत शेवटच्या क्रमांकावर ठेवलं आहे.

सरकारी मीडिया

बातम्या, माहिती आणि मनोरंजनासाठी उत्तर कोरियातील लोक पूर्णपणे सरकारी चॅनल 'Korean Central News Agency' अर्थात KCNA वरच अवलंबून असतात. तोच एकमेव मार्ग आहे. हे चॅनल दिवसरात्र नेत्याच्या कौतुकात लागलेलं असतं.

'Reporters Without Borders'च्या माहितीनुसार, आंतरराष्ट्रीय मीडिया संस्थाची बातम्या किंवा सामग्री बघितल्यास किंवा ऐकल्यास लोकांना थेट तुरुंगात डांबलं जातं.

उत्तर कोरियामध्ये लोकांकडे मोबाईल मिळणं हा सर्वसामान्य प्रकार आहे. पण आंतरराष्ट्रीय कॉल करणं वाटतं तेवढं सोपं नाही.

अॅमनेस्टी इंटरनॅशनलचे अभ्यासक आर्नोल्ड फँग म्हणतात, "आंतरराष्ट्रीय कॉल करायचा असेल तर तुम्हाला ब्लॅक मार्केटमधून एखादा चीनी बनावटीचा फोन विकत घ्यावा लागेल. नंतर चीनच्या सीमेजवळ जाऊन तुम्हाला कॉल करावा लागेल, हे सगळं सरकारी गुप्तहेरांची नजर चुकवून."

इथं प्याँगयांगमध्ये काही निवडक लोकांनाच इंटरनेट उपलब्ध करून देण्यात आलं आहे. इतर लोकांना इंटरनेट सेवा मिळणं दुरापास्त आहे. या देशाची एक साधारण इंटरनेट सेवाही आहे.

म्हणून बहुतांश उत्तर कोरियन नागरिक कदाचित कधीही ऑनलाइन जाणार नाहीत.

3. धार्मिक स्वातंत्र्य

उत्तर कोरियाची राज्यघटना नागरिकांना धार्मिक स्वातंत्र्य देते. इथं बौद्ध, शामनिज्म आणि मूळ कोरियाच्या चाँडोइज्म धर्माचं पालन करणारे लोकं आहेत. सरकारी नियंत्रण असलेले चर्चसुद्धा इथं आहेत.

पण फँग यांच्यामते हे सगळे दाखवायचे दात आहेत. "वास्तवात उत्तर कोरियामध्ये धार्मिक स्वातंत्र्य नाही. सगळ्या लोकांना अशा पद्धतीनं तयार केलं जातं की ते किम कुटुंबालाच आपलं आराध्य मानू लागतात."

2014मध्ये संयुक्त राष्ट्राच्या एका अहवालानुसार, सरकारी चर्चव्यतिरिक्त इतर कुठेही प्रार्थना केल्यास ख्रिश्चनांचा छळ केला जातो, त्यांना कैदेत टाकलं जातं.

इतर देशांतून आलेल्या ख्रिश्चन प्रचारकांना उत्तर कोरिया स्वस्थ बसू देत नाही. 2013 साली केनेथ बे नावाच्या एका कोरियन अमेरिकन धर्मप्रचारकाला उत्तर कोरियाने "सरकारविरोधी कारवायांसाठी"...


किम जाँग उन आणि डोनाल्ड ट्रंप हे येत्या 27-28 फेब्रुवारीला व्हिएतनामध्ये दुसऱ्यांदा भेटणार आहेत.

आता 44 वर्षांनंतर, याच शहरात व्हिएतनामचा कट्टर विरोधी अमेरिका आणि शीत युद्धातला मित्र देश उत्तर कोरिया एकत्र येणार आहेत. उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन आणि अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप हे येत्या 27-28 फेब्रुवारीला व्हिएतनामध्ये दुसऱ्यांदा भेटणार आहेत.

भांडवलशाही अर्थव्यवस्था असलेला कम्युनिस्ट व्हिएतनाम आता दोन्ही देशांचा म्हणजे अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांचा मित्र देश मानला जात आहे.

या भेटीसाठी डानांग किंवा हॅनोई यापैकी एक ठिकाण निश्चित केलं जाणार आहे.

ट्रंप - किम भेटीसाठी व्हिएतनामच का?

"ट्रंप-किम भेटीसाठी व्हिएतनाम हा तटस्थ देश मानला जात आहे. अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्या भेटीच्या सर्व आवश्यक गोष्टी व्हितनाममध्ये पूर्ण होत आहेत," असं व्हिएतनाम राष्ट्राचे विश्लेषक कार्ल थेयर यांनी बीबीसीला सांगितलं.

थेयर हे ऑस्ट्रेलियाच्या न्यू साउथ वेल्समध्ये प्राध्यापक आहेत.

व्हिएतनाम ही आशियातली वेगानं वाढणारी अर्थव्यवस्था आहे.

"व्हिएतनाममधली ट्रंप-किम भेट ही केवळ प्रतिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात्मक नाहीये. या भेटीसाठी व्हिएतनाम हा देश संपूर्ण सुरक्षा पुरवू शकतो, हे यातून दाखवायचं आहे. व्हिएतनाम हा तटस्थ असल्याचं दोन्ही पक्षांनी मान्य केलं आहे," असं ते पुढे म्हणाले.

किम यांनी व्हिएतनामवर सहमती का दर्शवली?

किम यांना व्हिएतनामला जाण्यासाठी चीनमार्गे सुरक्षित विमान प्रवास करता येणार आहे. दोन्ही देशांसोबत उत्तर कोरियाचे चांगले संबंध आहेत, असं प्रा. थेयर सांगतात.

"उत्तर कोरिया एकाकी पडलेला नाहीये," हे व्हिएतनाम भेटीतून किम यांना दाखवायचं आहे. किम यांनी व्हिएतनामच्या विकासाचा अभ्यास केला आहे. या भेटीत त्यांना हा विकास प्रत्यक्ष पाहता येणार आहे.

"व्हिएतनाम आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धाची पार्श्वभूमी. त्यानंतर सुधारलेले द्विपक्षीय संबंध आणि मुक्त व्यापारबाबतची चर्चा या सगळ्या गोष्टी उत्तर कोरियन सरकारच्या हिताच्या आहेत, असं थेयर यांना वाटतं."

व्हिएतनाम देशाचे अभ्यासक आणि ISEAS-Yusof Ishak Institute, सिंगापूर येथील प्रा. ली हाँग हिएप यांनी AFPला सांगितलं, "व्हिएतनामची प्रगती पाहण्यासाठी किम उत्सुक असणार आहेत. त्यातून त्यांना स्फूर्ती मिळेल आणि उत्तर कोरियाची प्रगतीसाठी नवी दिशा मिळेल."

ट्रंप व्हिएतनाममध्ये भेटण्यासाठी का तयार झाले?

जर किम यांना व्हिएतनामच्या यशामधून स्फूर्ती मिळत असेल तर हा मुद्दा अमेरिकेच्या फायद्याचा ठरू शकतो.

एक 'समाजवादी अर्थव्यवस्था' उभारण्याच्या उद्देशाने 1986मध्ये व्हिएतनाममध्ये आर्थिक सुधारणा कार्यक्रम करण्यात आल्या. याला म्हणूनही ओळखलं जातं. आता व्हिएतनामची आर्थिक व्यवस्था ही आशियतली सर्वात वेगानं वाढणाऱ्या अर्थव्यवस्था आहे.

किम (व्हिएतनामच्या विकासाचा) असाच "चमत्कार" उत्तर कोरियात करू शकतात, असं अमेरिकेचे परराष्ट्र व्यवहार सचिव माइक पाँपेओ यांनी 2018मध्ये व्हिएतनाममध्ये म्हटलं होतं.

2017मध्ये Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) परिषदेसाठी ट्रंप व्हिएतनामला आले होते. त्यामुळे आता हा देश त्यांच्यासाठीही एक कम्फर्ट झोन झाला आहे, असं प्रा. थेयर सांगतात.

डानांग शहर, व्हिएतनाम

"अमेरिकेला माहिती आहे की विनाशकारी शस्त्रावर बंदी घालण्याच्या त्यांच्या मागणीला व्हिएतनामचा पाठिंबा आहे. तसंच UNने उत्तर कोरियावर घातलेल्या निर्बंधांवरही व्हिएतनाम अमेरिकेशी सहमत आहे," असं प्रा. थेयर सांगतात.

या ऐतिहासिक भेटीद्वारे व्हिएतनाम जगाचं लक्षं वेधण्याच्या प्रयत्नात आहे. याद्वारे हा देश...