मंगळवारी सत्ताधारी पक्षाच्या खासदारांसमोर बोलताना एरडोगन म्हणाले, "खाशोग्जी यांच्या हत्येचे ठोस पुरावे टर्कीकडे आहेत. इस्तंबूलमधील सौदी अरेबियाच्या दूतावासामध्ये 2 ऑक्टोबरला त्यांचा खून झाला होता."

एरडोगन यांनी सांगितलं की खाशोग्जी यांच्या हत्येच्या काही दिवसांपूर्वी आणि तासांपूर्वी 15 जण सौदीहून तीन गटात इस्तंबूलमध्ये वेगवेगळ्या विमानाने आले होते. या प्रकरणी सौदी अरेबियात 18 लोकांना अटक करण्यात आली आहे, असंही त्यांनी सांगितलं.

त्या सर्व 18 लोकांवर इस्तंबूलमध्ये खटला चालावा. ज्यांचाही यात सहभाग होता, त्यांना शिक्षा मिळावी, अशी मागणी एरडोगन यांनी केली.

पण टर्कीने आधी दावा केल्याप्रमाणे या घटनेच्या व्हीडिओ किंवा ऑडिओ रेकॉर्डिंगचा त्यांनी कुठेही उल्लेख केला नाही.

खाशोग्जी

2 ऑक्टोबर रोजी तुर्कीच्या इस्तंबूल येथील सौदी अरेबियाच्या दूतावासात खाशोग्जी गेले आणि परत आलेच नाही. ते इथून सुखरूप बाहेर पडले, असं सौदी अरेबियानं दोन आठवडे म्हटलं. पण आंतरराष्ट्रीय दबावामुळे त्यांनी मान्य केलं की खाशोग्जी यांचा एका मारहाणीत मृत्यू झाला. त्यानंतर अनेक प्रश्न उपस्थित झाले.

सोमवारी सौदी अरेबियाचे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

परराष्ट्र मंत्री अदल अल झुबेर यांनी फॉक्स न्यूजला सांगितलं की "खाशोग्जी यांची हत्या एका अनियंत्रित एजंटने केली. ही मोठी चूक झाली, पण यामध्ये युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांची काही भूमिका नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मंगळवारी हा प्रकार उघडकीला आला. या संदर्भात पोलिसांत तक्रार देण्यात आली आहे.

सायबर हल्ला प्रकरणातील युजर्सचे अकाऊंट पुन्हा रीलॉग करण्यात आले आहेत.

कंपनीच्या प्रॉडक्ट मॅनेजमेंट विभागाचे उपाध्यक्ष गय रोसेन म्हणाले, "या फिचरमधील उणिवा दुरुस्त करण्यात आल्या आहेत. जे अकाऊंट प्रभावित झाले होते ते रिसेट केले आहेत. शिवाय उपाययोजना म्हणून इतर 4 कोटी अकाऊंटही रिसेट करण्यात आले आहेत."

शुक्रवारी फेसबुकच्या शेअर्समध्ये 3 टक्क्यांची घसरण झाली.

ज्या प्लॅटफॉर्मवर फेसबुकच्या मदतीने लॉग इन करता येतं त्यांचा ही अॅक्सेस या हॅकर्स घेऊ शकतात, असं फेसबुकने म्हटलं आहे.

कुणाला बसला फटका?

जगभरात याचा फटका 5 कोटी युजर्सना बसला आहे, पण देशनिहाय आकडेवारी उपलब्ध नसल्याचे फेसबुकने आयर्लंडमधील डेटा नियामक संस्थेला सांगितलं आहे. कंपनीने या युजर्सना पुन्हा लॉग इन करायला सांगितले असून त्यांना पासवर्ड बदलण्याची गरज नाही.

आम्ही या प्रकरणाचा तपास करत आहोत. संबंधित अकाऊंटचा गैरवापर झाला का, माहिती चोरली गेली का हे अजून स्पष्ट झालेलं नाही, असं कंपनीनं म्हटलं आहे. आमच्यासाठी युजर्सची सुरक्षा आणि प्रायव्हसी अत्यंत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

महत्त्वाची आहे, त्यामुळे जे घडलं त्याबद्दल आम्ही क्षमस्व आहोत.

'View As' काय आहे?

फेसबुक युजर्सना त्यांचं प्रोफाईल इतरांना कसं दिसतं हे पाहण्यासाठी 'View As' हे फिचर वापरलं जातं. हा हल्ला करणाऱ्यांनी या फिचरमधील काही बग शोधून फेसबुकचे टोकन अॅक्सेस मिळवले आणि त्याचा वापर करून अकाऊंटमध्ये अॅक्सेस मिळवला.

टोकन अॅक्सेस या डिजिटल की च्या सहाय्याने फेसबुकचं अकाऊंट लॉग इन राहातं, त्यामुळे अकाऊंट सुरू करताना पुन्हा पासवर्ड वापरावा लागत नाही.

फेसबुकला काय फटका?

युजर्सच्या डेटाच्या सुरक्षेवरून फेसबुक संदर्भात बरेच प्रश्न उभे आहेत.

शुक्रवारी मार्क झुकरबर्ग यांनी फेसबुक युजर्सची सुरक्षेला फार महत्त्व देतं असं म्हटलं आहे. तसेच काही समाजकंटक फेसबुकवर सतत हल्ला करत असतात असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

'फॉरेस्टर' या संस्थेतील विश्लेषक जेफ पोलार्ड म्हणतात फेसबुककडे युजर्सचा फार मोठ्या प्रमाणावर डेटा असल्याने फेसबुकने सतत अशा हल्ल्यांसाठी सज्ज असलं पाहिजे.

हे बग्ज का राहिले होते, यावर कुणावर कारवाई होईल का, या संदर्भात बीबीसीने फेसबुकला विचारणा केली असता कोणतंही उत्तर मिळू शकलेलं नाही.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मंगळावर प्राचीन काळात जीवन होते का, हे शोधण्यासाठी 2021 साली सहा चाकांचा एक रोबोट या ग्रहावर उतरणार आहे. 3.9 अब्ज जुन्या दगडांमधून या यानाला प्राचीन जीवसृष्टीच्या खाणाखुणा शोधाव्या लागणार आहेत.

पृथ्वीच्या तुलनेत मंगळावर प्राचीन जीवसृष्टीच्या खाणाखुणा अधिक चांगल्या प्रकारे सुरक्षित राहिल्या असतील, असं संशोधकांना वाटते.

पृथ्वीवर दगडांची पुननिर्मिती होण्याची प्रक्रिया सतत सुरू असते त्यामुळे प्राचीन जीवनाचे पुरावे सापडण्याची शक्यता कमी होते. मात्र मंगळावर सुरुवातीच्या काळातील इतिहास पुसला जाण्याची अशी प्रक्रिया नाही.

"विश्वास बसणार नाही पण मंगळाचा इतिहास पाहता तेथेही पृथ्वीप्रमाणेच प्लेट टेक्टोनिक्स (भूविवर्तनीय हालचाली) घडल्या आहेत," असे कॅलिफोर्निया येथिल नासाच्या जेट प्रोपल्शन लॅबोरेटरी (जेपीएल) येथील केन विलिफोर्ड यांनी सांगितलं.

"पृथ्वीचा दगडांचा सगळा इतिहास महासागराच्या तळाशी गेला आहे. तसेच जे दगड भूपृष्ठावर राहिले आहेत तेसुद्धा उष्णतेने व दाबामुळे बदलले आहेत. अशी परिस्थिती मंगळवार असण्याची शक्यता नाही. पृथ्वीवरील नव्या दगडांपेक्षा मंगळावरील दगड अधिक चांगल्या प्रकारे जपले गेले अस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तील," असे विलिफोर्ड यांनी बीबीसीला सांगितले.

हे नवे रोवर मंगळाच्या विषुववृत्ताजवळ असणाऱ्या जेझेरो क्रेटरजवळ उतरवले जाईल. उपग्रहांनी पाठवलेल्या माहितीवरून येथे एकेकाळी खोल सरोवर असल्याचे समजते.

जर या सरोवराच्या पाण्यामध्ये किंवा आजूबाजूला सूक्ष्मजीव राहिले असतील आणि ते तेथिल गाळामध्ये अडकले असतील. ते आजच्या काळात खोदून काढले जाऊ शकतात, असे वैज्ञानिकांनी वाटते.

या सरोवराच्या काठावरील कार्बोनेट संचयनातून काही पुरावे सापडतात का हे पाहण्याचे मुख्य उद्दिष्ट असेल.

द्रवामधून (पाणी) संचय होऊन कार्बोनेटसारख्या खनिजांची निर्मिती होत असते. जेव्हा ते संचयित होऊन स्थायूरुपात जात असतात तेव्हा पाण्यातील सर्व घटक अडकतात. त्यामुळे पाण्यामध्ये असणारे सर्व घटक त्या खनिजात अडकलेले असतात असे पुर्दुए इंडियाना विद्यापीठातील ब्रिओनी हॉर्गन यांनी सांगितले. रोव्हर स्ट्रोमाटोलाइटस सारख्या जागी उतरून शोध सुरू करेल.

स्ट्रोमाटोलाइटस ही सूक्ष्मजींवाद्वारे स्तंभाकार रचना असते.

प्रतिकृती

हे रोवर या जागी उतरून सरोवराच्या काठावर खोदून नमुने गोळा करेल. त्यानंतर हे नमुने धातूच्या डब्यातून पृथ्वीवर पाठवले जातील त्यानंतर पुढील काम सुरु होईल.

रोवरने गोळा केलेले साधारणपणे 40 नमुने 2030 पर्यंत मिळवण्याचे नासा आणि युरोपातील एसा संस्थेने नियोजन केले आहे. अमेरिकन जिओफिजिकल युनियनच्या बैठकीमध्ये विलिफोर्ड आणि होर्गन यांनी यावर चर्चा केली.

2012 साली गेल क्रेटरवर उतरलेल्या क्युरिओसिटी रोबोटप्रमाणेच हे रोवर आहे

यावेळेसही स्कायक्रेन तंत्रज्ञान वापरले जाणार आहे. या तंत्रज्ञानामुळे रोबोट, रोवर अत्यंत अचूक जागी उतरवले जातात. टेरेन रिलेटिव्ह नेविगेशन नावाने एक तंत्रज्ञान विकसित केले आहे, त्यामुळे यान अधिक अचूक पद्धतीने उतरवले जाऊ शकेल.

क्रेटरच्या किनाऱ्यावरील सरोवरात पाण्याचा पुरवठा करणाऱ्या त्रिभूज प्रदेशातील खडकांसमोर रोव्हर उतरेल अशी अपेक्षा आहे.

रोव्हर उतरण्याचे आणि त्याचा पुढील नियोजन झाल्याचे अमेरिकन जिओफिजिकल युनियनच्या बैठकीत या मोहिमेचे मुख्य शास्त्रज्ञ केन फर्ले यांनी म्हटलं आहे.

"या रोबोटमध्ये दिशादर्शनासाठी व्यवस्था बसवली असून दोन स्थळांमध्ये प्रवास करण्यासाठी ती उपयोगी पडेल. चांगल्या भूप्रदेशात ते प्रतिदिन 100 मीटर प्रवास करू शकेल," असे डॉ. फर्ले यांनी सांगितले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला...


मंगळावरील बर्फाच्या थराखाली 20 किमी व्यासाचं तळं असल्याचं इटलीच्या संशोधकांच्या नेतृत्त्वाखाली झालेल्या संशोधनात समोर आलं. सायन्स या नियतकालिकात हे संशोधन प्रसिद्ध झालं आहे.

मंगळावर सापडलेला हा पाण्याचा सर्वांत मोठा साठा असून मंगळावर पाणी भरपूर प्रमाणात असावं असं ऑस्ट्रेलियातील स्विनबर्न विद्यापीठाचे सहाय्यक प्राध्यापक अलन डफी यांनी सांगितलं.

मंगळ आता थंड आहे. तो उजाड आणि कोरडा असून पूर्वी तो उबदार आणि ओलसर होता. तिथं मोठ्या प्रमाणात पाणी होतं. 3.6 अब्ज वर्षांपूर्वी तिथं पाण्याची सरोवरं होती. युरोपीय स्पेस एजन्सीच्या मार्स एक्स्प्रेस ऑर्बिटर यानावरील रडारच्या मदतीनं या सरोवराचा शोध लागला आहे.

यापूर्वीच्या संशोधनात मंगळाच्या पृष्ठभागावर पाणी असल्याच्या खुणा मिळाल्या होत्या, मात्र मंगळावर ठोस पाणी आढळण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

नासाच्या क्युरियॉसिटी रोव्हरनं ज्या जलाशयांचा तळांचा शोध लावला होता, त्यावरून पूर्वीच्या काळात मंगळाच्या पृष्ठभागावर पाणी असावं हे समोर आलं आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

फॉलो करू शकता.)


मंजित कौर आणि कुटुंबीय

52 वर्षीय दविंदर सिंह यांचा त्या 39 भारतीयांमध्ये समावेश होता ज्यांची इराकच्या मोसूलमध्ये कथित कट्टरतावादी संघटना इस्लामिक स्टेटने हत्या केली.

पाणावलेल्या डोळ्यांनी मंजित पुढे सांगतात, "ज्या दिवशी ते इराकला चालले होते त्या दिवशी त्यांच्या बहिणीने त्यांना समजावून सांगितलं की, इराकमध्ये युद्ध सुरू आहे. त्यावर ते म्हणाले की, काळजी करायचं कारण नाही, मला काही होणार नाही."

या वाक्यानंतर मात्र मंजीत यांच्या डोळ्यातून अश्रू वाहू लागल्या. जुन्या आठवणी त्यांच्या डोळ्यासमोरून तरळू लागल्या आणि त्यांच्या स्वप्नांचा भंग झालाय, अशी त्यांची अवस्था झाली.

"जिथं हल्ले होत आहेत ते ठिकाण बरंच दूर आहे आणि ते राहत असलेल्या ठिकाणी वातावरण शांत आहे. आमचं त्यांच्याशी शेवटचं बोलणं जून 2014मध्ये झालं तेव्हा त्यांचं अपहरण झालेलं होतं. पण त्यांनी आम्हाला याबद्दल काहीच सांगितलं नव्हतं. त्यांना आम्हाला काळजीत टाकायचं नव्हतं. पण आता तर ते काहीच नाही करू शकत," मंजित सांगतात.

'इराकहून आल्यानंतर आपलं घर बांधू'

दविंदर रुडका कला गावात मजुरी करायचे. त्यातून ते दररोज 200 ते 250 रुपये कमावायचे पण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांना दररोजच काम मिळेलच असं नव्हतं.

मंजित कौर यांना तीन अपत्य आहेत, ज्यापैकी दोघं जुळे आहेत. घरखर्च भागवण्यासाठी मंजित गावातल्या एका शाळेत शिवणकाम शिकवतात. यातून त्या दर महिन्याला अडीच हजार रुपये कमावतात.

"मी तीन-चार वर्षांसाठी इराकला जातोय आणि तिथून आल्यानंतर आपण आपलं घर बांधू, असं ते म्हणाले होते," मंजित सांगतात.

"त्यांना इराकला जाता यावं म्हणून आम्ही दीड लाख रुपयांचं कर्ज घेऊन एजंटला पैसे दिले. ज्या ठिकाणी यांना काम करायचं आहे ते ठिकाण अमेरिकेच्या सैन्याच्या नियंत्रणाखाली आहे आणि तिथली परिस्थिती सामान्य आहे, असा दावा त्या एजंटने केला होता," मंजिता सांगतात.

परराष्ट्र मंत्र्यांचा दिलासा

2011 साली दविंदर इराकला गेले त्यावेळी त्यांचा मोठा मुलगा सहा वर्षांचा होता, तर जुळी मुलं आठ महिन्यांची होती.

"अपहरण होण्यापूर्वी ते दर महिन्याला कमाईतले 25,000 पेक्षा जास्त पैसे पाठवायचे," मंजित सांगतात.

गेल्या चार वर्षांपासून मंजित त्यांच्या पतीची वाट पाहत होत्या. "जेव्हा केव्हा मी परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांना भेटायची तेव्हा त्या सांगायच्या - 'आशा सोडायची नाही'."

"काही महिन्यांपूर्वी सरकारने त्यांच्या DNA चे नमुने घेतले होते. DNA घेताना ते कशासाठी घेण्यात येत आहेत याबद्दल आम्हाला काहीही सांगण्यात आलं नाही. पण गावातल्या लोकांनी हा अंदाज व्यक्त केला की, दविंदर आजारी असतील आणि म्हणूनच हे नमुने घेतले जात आहेत," मंजित पुढे सांगतात.

मुलांची इच्छा

मंगळवारी गावातल्या काही महिलांनी जेव्हा मंजित यांना सरकारने जाहीर केलेल्या माहितीबद्दल सांगितलं तेव्हा मंजित धावतच माहेरी पोहोचल्या. "त्यांच्या मृत्यू झालाय, हे ऐकूनच मला धक्काच बसला. मी धावतच माहेरी निघून आले."

त्यांच्या जुळ्यांपैकी एकाकडे पाहून मंजित सांगतात, "हा नेहमी विचारायचा - 'पप्पा वापस केव्हा येणार?'. आम्ही मग त्याला सांगायचो, 'तुझे पप्पा विदेशात राहतात. जेव्हा पप्पा परत येतील तेव्हा ते तुझ्यासाठी सायकल आणतील. पण आता तर त्याचे पप्पा कधीच परत येणार नाहीत."

मोसूलमध्ये हत्या झालेल्या 39 लोकांमध्ये 31 पंजाबचे होते. चांगली संधी मिळाल्यास विदेशात जाण्यासाठी पंजाबी लोक प्रसिद्ध आहे. राज्यातल्या गरिबी आणि नोकऱ्यांअभावी ते युद्ध सुरू असलेल्या देशांमध्येही जायला कचरत नाहीत.

विदेशात जाण्याची कारणं

32 वर्षांचे संदीप कुमार यांचंही नाव त्या 39 जणांच्या यादीत आहे....


मंटो यांचं साहित्य वाचण्यात युवा पिढीला स्वारस्य आहे.

जवळपास एक तप मुंबईत राहिल्यानंतर 1948च्या जानेवारी महिन्यात मंटो लाहोरला रवाना झाले. आपल्या लिखाणातून त्यांनी 1930-40 या कालखंडातील मुंबई जिवंत केली. "मी एक चालती-फिरती मुंबईच आहे," ते म्हणायचे.

अशा या मंटोची मुंबई नुकतीच एका विशेष 'मंटोवॉक' नावाच्या पदयात्रेतून रफीक बगदादी यांनी आजच्या तुरुण पिढीपुढे उलगडली. ज्येष्ठ पत्रकार, चित्रपटांचे अभ्यासक आणि स्वतःला मुंबईप्रेमी म्हणवणारे बगदादी सांगतात, "मंटो यांचं जीवन गुरू दत्त यांच्या 'प्यासा' सिनेमासारखं आहे. ते हयात असताना त्यांचं महत्त्व कुणी समजू शकलं नाही आणि जेव्हा त्यांनी जगाचा निरोप घेतला, तेव्हा सगळे त्यांच्या कामाची प्रशंसा करत होते."

रफीक बगदादी यांनी आयोजित केलेली सफर मुंबईतल्या ग्रांट रोड स्टेशन बाहेरच्या मरवान अँड कंपनी हॉटेलपासून सुरू होते. कॅनवे हाऊस, जिन्ना हॉल, ज्योती स्टुडिओ, अल्फ्रेड टॉकीज, कामाठीपुरा अशी मुंबईची विविध रूपं पाहून ही सफर अरब गल्लीत संपते. हे सगळे रस्ते, या वास्तू यांचं मंटोच्या जीवनात मोलाचं स्थान आहे. दोन अडीच तासांच्या या सफरीत साधारण 30 जण सहभागी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

झाले होते. यामध्ये तरुणच जास्त होते.

मंटो यांच्या गोष्टी

नव्या पिढीला मंटो यांच्याविषयी कुतूहल आहे. त्यासंदर्भात बगदादी सांगतात, "जुनी पिढी मंटो यांचं साहित्य वाचायची नाही. प्रतिबंध असल्यासारखं त्यांनी मंटोंचं साहित्य वाळीत टाकलं होतं. त्यावेळी समाजाचे कायदेकानून वेगळे होते. आता शिक्षणव्यवस्था बदलली आहे. मंटो यांचा लिखाणामागचा विचार आजची पिढी अधिक चांगल्या पद्धतीने समजू शकते."

रफीक बगदादी यांनी 'मंटो वॉक'चं आयोजन केलं होतं.

'मंटोवॉक'मागची भूमिका बगदादी उलगडून सांगतात. "लोकांना शहराची नस कळावी, त्याचा इतिहास जाणून घ्यावा, असं आम्हाला वाटतं."

मुंबई शहराचे विविध कंगोरे बगदादी समजावून सांगतात. "स्वातंत्र्यपूर्व काळात केनेडी ब्रिजचा परिसर सेक्स वर्कर्ससाठी प्रसिद्ध होता. त्याठिकाणी चीन, जपान, रशिया, युक्रेन अशा विविध देशांतून सेक्स वर्कर मुंबईत यायच्या. त्यावेळी केनेडी ब्रिजवर रात्रीच्या वेळी उभं राहून ग्राहकांची प्रतीक्षा करायच्या."

मंटो यांचा पहिला चित्रपट

1934-1935 मध्ये मंटो मुंबईत आले. सुरुवातीला ते अल्फ्रेड टॉकीजसमोरच्या अरब गल्लीतल्या छोट्याशा घरात आठ महिने राहिले. तिथे खूप ढेकूण होते. याबाबत त्यांच्या आईला कळलं तेव्हा त्यांच्या डोळ्यात पाणी आलं.

ढेकुणांचा सामना केल्यानंतर मंटो भायखळ्याला स्थलांतरित झाले. केनेडी ब्रिजच्या जवळच ज्योती स्टुडिओ होता. तिथेच मंटोंचं कार्यालय होतं. तिथेच त्यांनी 'किसान कन्या' चित्रपटाचं लेखन केलं.

ज्योती स्टुडिओमध्येच 'आलमआरा' चित्रपटाचं चित्रीकरण झालं होतं. स्टुडिओपासून रेल्वेमार्ग जवळ असल्याने चित्रीकरणात वेळोवेळी व्यत्यय यायचा. म्हणून या स्टुडिओत रात्री 2 ते 4 या वेळेत चित्रीकरण व्हायचं.

ज्योती स्टुडिओबाबत मंटो यांच्या गोष्टींमध्ये वर्णन आहे.

1931 मध्ये मॅजेस्टिक सिनेमासारख्या मुंबईतल्या मोठ्य़ा चित्रपटगृहात 'किसान कन्या' प्रदर्शित झाला. तिथे तो आठ आठवडे चालला. चित्रपटाने 42,000 रुपयांची कमाई केली. त्यावेळी प्रेक्षक नाण्यांच्या रूपात पैसे द्यायचे. असे हे 42,000 रुपये एका थैलीत भरण्यात आले.

मंटो यांच्या गोष्टींमध्ये जिन्ना हॉल, काँग्रेस हॉल, बॉम्बे संगीत कलाकार मंडळ (जिथे वारांगनांचा नाचगाण्याचा कार्यक्रम चालायचा) यांचा उल्लेख आहे. आता या आठवणी धुसर झाल्या आहेत. जिन्ना हॉलमध्ये आता छोटेखानी कार्यक्रम होतात.

युवा पिढीला मंटो यांच्याविषयी आकर्षण का?...


मंटोच्या पुस्तकांना मागणी असली, तरी वाद आणि बंदी यांसोबतच मंटोचं नातं आजही कायम आहे. नंदिता दास दिग्दर्शित मंटो या चित्रपटावर पाकिस्तानमध्ये बंदी घालण्यात आली आहे.

त्यानंतर लाहौरमधलं सांस्कृतिक केंद्र अल-हमरानंही मंटो महोत्सवावर बंदी घातली आहे. (13 जानेवारीला लाहौरमधल्या आर्ट्स काऊंसिल-अल-हमरानं आपल्या फेसबुक पेजवर नेशन वृत्तपत्राची बातमी शेअर केली आहे. या बातमीत दिलेल्या माहितीनुसार फेब्रुवारी महिन्यात मंटो महोत्सव आयोजित करण्यात आला होता.)

मंटोच्या हयातीतही त्याच्या कथांवर अश्लीलतेचा आरोप करून बंदी घालण्यात आली होती. मंटोच्या ठंडा गोश्त, काली सलवार आणि बो या कथांवर बंदी घातली गेली होती. त्याच्या कथांवर पाच वेळा बंदी घालण्यात आली होती. मात्र मंटोला कधीही दोषी ठरवण्यात आलं नाही.

पाकिस्तानमध्ये मंटोवरील चित्रपट तसंच मंटो महोत्सवाला विरोध करण्याचं कारण त्याच्या कथांमधील अतिशय 'धीट' आशय असल्याचं सांगितलं जात आहे.

पाकिस्तानच्या सांस्कृतिक मंत्रालयामध्ये धर्माचा पगडा असलेल्या लोकांमुळे ही बंदी घातली गेल्याचीही चर्चा आहे. लेखकाच्या कथा या अश्लिलता पसरवणाऱ्या असल्याचा आक्षेप मंत्रालयातल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या लोकांनीच घेतला आहे.

अल-हमरानं मंटो महोत्सवावर बंदी घातल्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिला नाही. केवळ या महोत्सवाची तारीख पुढे ढकलण्यात आल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. भविष्यातली तारीख मात्र सांगितली नाही.

मंटो महोत्सवामध्ये चार नाट्य संस्था मंटोच्या कथांवर आधारित नाटकं सादर करणार होत्या. यामध्ये पाकिस्तानमधल्या प्रसिद्ध 'अजोका थिएटर' या संस्थेचाही समावेश आहे. सर्व नाट्य संस्थांनी नाटकाची तालीमही सुरू केली होती.

मंटो चित्रपटावर बंदी का?

पाकिस्तानी सेन्सॉर बोर्डाचा नंदिता दास यांच्या चित्रपटाबद्दल कोणताही आक्षेप नव्हता. मात्र या चित्रपटात भारत आणि पाकिस्तान फाळणीचं चित्रण वास्तवाला धरून नसल्याचा आक्षेप घेतल्यानं बंदी घातली गेली, असं सांगण्यात आलं आहे.

हा चित्रपट आता नेटफ्लिक्सवर उपलब्ध आहे. इथे कोणीही हा चित्रपट पाहू शकतो.

मंटो चित्रपटावर घालण्यात आलेल्या बंदीच्या विरोधात लाहौर, पेशावर आणि मुलतामध्ये निदर्शनं करण्यात आली होती. मंटो मेमोरियल सोसायटीचे अध्यक्ष सईद अहमद आणि इतर विचारवंतांनी लाहौरमध्ये चित्रपटावरील बंदीविरोधात निदर्शनं केली होती.

मंटोवर परिसंवादाचं आयोजन

मंटो मेमोरियल सोसायटीनं गेल्या आठवड्यात मंटो चित्रपटावर एक परिसंवादच आयोजित केला होता. या परिसंवादामध्ये सहभागी झालेल्या इतिहासकार आयेशा जलाल यांनी काही महत्त्वाचे मुद्दे मांडले. आयेशा जलाल या ख्यातनाम इतिहासकार असून त्यांची पुस्तकं ही महत्त्वाचे संदर्भग्रंथ म्हणून अभ्यासली जातात.

विशेष म्हणजे त्या मंटो यांच्या नातेवाईक आहेत आणि त्यांनी मंटो तसंच भारत-पाकिस्तान फाळणीवर पुस्तकही लिहिलं आहे. मंटो तेव्हाही वादाचं केंद्र होता आणि आताही त्यांच्यावरून वाद होत आहे. मग सत्तर वर्षांत नेमकं काय बदललं, असा प्रश्न आयशा जलाल यांना विचारण्यात आला.

मंटो चित्रपटाबद्दल बोलताना जलाल यांनी पाकिस्तानमध्ये बनविण्यात आलेल्या सरमद खोस्टच्या चित्रपटाचाही उल्लेख केला.

नंदिता दास यांच्या चित्रपटात इतिहासाचा विपर्यास केला नसल्याचं जलाल यांनी म्हटलं. दास यांच्या चित्रपटावर भलेही बंदी घालण्यात आलीये, मात्र हा चित्रपट आता नेटवर उपलब्ध आहे. त्यामुळं बंदीला काही अर्थच राहिला नाही, असंही जलाल यांनी म्हटलं.

फाळणीच्या सामाजिक दुष्परिणामावर टीका करणं, ही वेगळी गोष्ट आहे. जर कोणाला टीकाच सहन होत नसेल तर यामध्ये मंटोचा काही दोष नाही. जे लोक विरोध करत आहेत, त्यांच्या...


मंत्रालय

1. मंत्रालयात मारले सात दिवसात तीन लाख उंदीर

महाराष्ट्राच्या कारभाराचा गाडा हाकणाऱ्या मंत्रालयात उंदरांनी उच्छाद मांडला. त्यामुळे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे असलेल्या सामान्य प्रशासन विभागाने मंत्रालयातील उंदीर मारण्याची महामोहीम हाती घेतली. त्याची सुरस कथा विधानसभेत ऐकवत राज्याचे माजी मंत्री आणि भाजपमधील नाराज नेते एकनाथ खडसे यांनी या मोहिमेत भ्रष्टाचार झाल्याचा आरोप केलाच, पण राज्य सरकारच्या कारभाराची लक्तरेही विधानसभेच्या वेशीवर टांगल्याचं वृत्त लोकसत्तानं दिलं आहे.

मंत्रालयात उंदरांचा सुळसुळाट झाल्याने महत्त्वाच्या फायली खराब होतात, अशा तक्रारी आल्यानंतर 2016 साली उंदीर मारण्याची मोहीम हाती घेण्यात आली. उंदरांची मोजणी करण्यात आली, तेव्हा एकट्या मंत्रालयातच तीन लाख 16 हजार 400 उंदीर असल्याचे आढळले. यात काही उंदीर काळे, काही पांढरे, काही गलेलठ्ठ, काही म्हातारे, काही नुकतेच जन्मलेलेही होते.

त्यांचं निर्मूलन करण्याचं ठरलं आणि निविदा जारी करण्यात आली. अगोदर या कामासाठी सहा महिन्यांचं कंत्राट देण्याचं ठरलं होतं. पण या काळात पुन्हा नवे उंदीर जन्माला येतील आणि त्यां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ची संख्या वाढेल, असं लक्षात आल्यावर कंत्राटाचा कालावधी कमी करत करत उंदीर निर्मूलनाचं काम सात दिवसांत पूर्ण करण्याचं ठरलं, असं सांगत खडसे यांनी या मोहिमेची झाडाझडतीच सभागृहात घेतली.

खडसे म्हणाले, ''उंदीर निर्मूलनासाठी निविदेची प्रक्रिया पूर्ण झाली आणि सात दिवसांत मंत्रालयातील तीन लाख 19 हजार 400 उंदीर मारण्यात आले. याचा अर्थ, प्रत्येक दिवसाला 45 हजार 628.57 उंदीर मारण्यात आले. म्हणजे प्रत्येक मिनिटाला 31.64 उंदरांचा खात्मा करण्यात आला. प्रत्येक दिवशी मारण्यात आलेल्या उंदरांचे वजन 9125.71 किलो एवढे, म्हणजे, एक ट्रक भरेल एवढे उंदीर एका दिवसाला मारण्यात आले.

2. फेसबुकसोबतच्या उपक्रमाचा फेरआढावा

डेटाच्या गैरवापराच्या घोळाच्या पार्श्वभूमीवर फेसबुकसोबत सुरू असलेल्या उपक्रमाचा फेरआढावा घेणार असल्याची माहिती भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त ओ. पी. रावत यांनी दिली.

इंडियन एक्सप्रेसनं दिलेल्या बातमीनुसार, युवा मतदारांची नोंदणी करण्यासाठी फेसबुकची मदत घेण्यात येत आहे. या उपक्रमाबद्दल आयोगाच्या आगामी बैठकीत चर्चा करण्यात येणार आहे. निवडणूक किंवा मतदान यांच्याशी निगडित सध्या सुरू असलेली चर्चा ही निश्चितच गंभीर गोष्ट आहे, असंही रावत म्हणाले.

दरम्यान, द हिंदूमधल्या वृत्तानुसार, आधारसाठी 1 जुलैपासून 'फेस आयडी'चा पर्याय देण्यात येणार असल्याची माहिती UIDAIनं सुप्रीम कोर्टात दिली आहे. ज्यांच्या बायोमॅट्रीक ओळखीचा प्रश्न निर्माण होतो, त्यांच्यासाठी हा पर्याय उपयोगी ठरणार आहे.

3. मोहम्मद शामीला BCCI कडून क्लीन चीट

भारताचा वेगवान गोलंदाज मोहम्मद शामीवर त्याची पत्नी हसीन जहानने गंभीर आरोप केले होते. या आरोपांची दखल BCCI नेही घेतली आणि शामीला करारातूनही वगळलं होतं. पण आता भ्रष्टाचार विरोधी पथकाने केलेल्या चौकशीचा अहवाल समोर आल्यावर BCCI ने शामीला क्लीन चीट दिली आहे. त्याचबरोबर त्यावर करण्यात आलेले मॅच फिक्सिंगचे आरोपही फेटाळले आहेत. त्यामुळे आता शामीचा भारताकडून खेळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

लोकमतच्या बातमीत म्हटल्याप्रमाणे, BCCI च्या भ्रष्टाचार विरोधी पथकाने शामीची तीन तास कसून चौकशी केली. त्यानंतर त्यांनी आपला अहवाल BCCI ला सादर केला होता. या अहवालावर BCCIने शुक्रवारी आपला निर्णय जाहीर करणार आहे.

4. रामदेव बाबा राष्ट्रीय पुरुष -गिरीश बापट

योगगुरू रामदेव बाबा हे राष्ट्रीय पुरुष आहेत, असं विधान भाजप नेते आणि संसदीय...


मंत्रालयाच्या पाचव्या मजल्यावरून हर्षलनं उडी मारल्याचं समोर येत आहे, पण याला अद्याप पोलिसांचा दुजोरा मिळू शकलेला नाही.

हर्षल मुंबईतल्या चेंबूर येथे वास्तव्यास असल्याचं त्याच्या ओळखपत्रांवरून लक्षात येतं. तो पैठणच्या कारागृहात शिक्षा भोगत असल्याचंही ओळखपत्रावरून समजलं. दरम्यान हर्षल पडला की, त्यानं उडी मारली याविषयी निश्चित काहीही कळू शकलं नाही.

हर्षल रावते मेव्हणीच्या खुनाच्या गुन्ह्यासाठी शिक्षा भोगत होता. त्याला कलम 302 अंतर्गत जन्मठेपेची शिक्षा सुनावण्यात आली होती आणि औरंगाबाद जिल्ह्यातील पैठणच्या खुल्या कारागृहात 4 वर्षांपासून शिक्षा भोगत होता आणि सध्या पॅरोलवर होता, अशी माहिती औरंगाबादचे वार्ताहर अमेय पाठक यांनी दिली. पॅरोल संपून कारागृहात हजर व्हायचा त्याचा दिवस होता, अशीही माहिती मिळाल्याचं पाठक यांनी सांगितलं.

दरम्यान या घटनेचे राजकीय पडसाद उमटायला सुरुवात झाली आहे. घटनेनंतर धनंजय मुंडे, अजित पवार, जयंत पाटील आदी नेते मंत्रालयात पोहोचले.

जमिनीचा योग्य मोबदला मिळाला नाही म्हणून शेतकरी धर्मा पाटील यांनी मंत्रालयात विष प्राशन करून आत्महत्या केल्याचं प्रकरण अद्याप ताजं आहे.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भाजप सरकारच्या काळात मंत्रालयाचं 'आत्महत्यालय' बनलं आहे, अशी टीका मनसेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी त्यावेळी केली होती.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मंत्री फिरहाद हकीम, सुब्रत मुखर्जी, टीएमसी आमदार मदन मित्रा आणि आता भाजपमध्ये प्रवेश केलेले माजी टीएमसी नेते शोभन देब यांना अटक करण्यात आली आहे.

सीबीआयच्या विशेष न्यायालयाने नेत्यांना अंतरिम जामीन दिला होता पण कोलकाता न्यायालयाने या निर्णयाला स्थगिती दिली.

सीबीआयच्या विशेष न्यायालयाच्या निकालाला स्थगिती देत पुढील आदेश येईपर्यंत आरोपींना न्यायालयीन कोठडी सुनावण्यात आली आहे.

फिरहाद हकीम आणि सुब्रत मुखर्जी हे दोन मंत्री तसंच टीएमसीचे आमदार मदन मित्रा आणि भाजपचे नेते शोभन चॅटर्जी यांना सोमवारी(17 मे) त्यांच्या घरातून निजाम पॅलेसमधील सीबीआय कार्यालयात आणण्यात आलं आणि त्यांना अटक करण्यात आली.

राज्यपाल जगदीप धनखर यांनी अलीकडेच सीबीआयला या नेत्यांविरुद्ध आरोपपत्र दाखल करण्याची परवानगी दिली होती.

वृत्तसंस्थेने सुत्रांच्या हवाल्याने दिलेल्या माहितीनुसार, चारही नेत्यांनी सोमवारी रात्री वैद्यकीय तपासणीनंतर कडक बंदोबस्तात तुरुंगात नेण्यात आलं. यावेळी आरोपींचे कुंटुबिय तुरुंगाबाहेर उपस्थित होते.

नेत्यांना अटक झाल्यानंतर सीबीआय कार्यालयाबाहेर सोमवारी तृणमूल काँग्रेसच्या समर्थकांनी मोठी गर्द... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी केली हती. यावेळी कार्यकर्त्यांकडून निदर्शने  करण्यात आली.

मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी सुद्धा सीबीआय कार्यालयात पोहचल्या होत्या. सलग काही तास त्या तिथेच होत्या. पत्रकारांशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "न्यायालय निर्णय करेल."

तृणमूल काँग्रेसचे खासदार पार्थ चॅटर्जी यांनी सांगितलं की, नेत्यांच्या अटकेला पक्षाकडून न्यायालयात आव्हान देण्यात येईल.

'न्यायालयावर विश्वास'

पीटीआयच्या वृत्तानुसार, सीबीआयच्या कोलकाता कार्यालयाबाहेर फिरहाद हकीम म्हणाले, "माझा न्यायव्यवस्थेवर पूर्ण विश्वास आहे. मला त्रास देण्यासाठी भाजप कोणालाही कामाला लावू शकते." साथीच्या आजारात आम्हाला लोकांची मदत करता आली नाही असंही हकीम म्हणाले. ते पुढे सांगतात, "आम्ही वाईट लोक आहोत. पण मुकुल रॉय आणि शुभेंदू अधिकारी नाहीत."

मुकुल रॉय आणि शुभेंदू अधिकारी हे सुद्धा नारदा स्टिंग ऑपरेशन प्रकरणातील आरोपी आहेत परंतु त्यांना अटक करण्यात आलेली नाही.

स्टिंग ऑपरेशनदरम्यान हे दोन्ही नेते तृणमूल कॉंग्रेसचे सदस्य होते पण नंतर त्यांनी भाजपत प्रवेश केला. नंदीग्राममधून ममता बॅनर्जी यांचा पराभव करणारे शुभेंदू अधिकारी आता विधानसभेत विरोधी पक्षनेते आहेत तर मुकुल रॉय आमदार आहेत.

सीबीआय कार्यालयाबाहेर अटक करण्यात आलेले आणखी एक मंत्री सुब्रत चॅटर्जी म्हणाले की, आम्ही दरोडेखोर नाही. माझ्या बेडरूममध्ये येऊन मला सीबीआयने अटक करावी असे मी काहीही चुकीचे केले नाही.

नारदा न्यूज पोर्टलचे पत्रकार मॅथ्यू सॅम्युएल यांनी 2014 मध्ये नारदा स्टिंग ऑपरेशन केले होते. ज्यात कथित टीएमसी मंत्री, खासदार आणि आमदार कॅमेऱ्यावर काल्पनिक कंपन्यांना मदत करण्यासाठी मदत करताना दिसले होते.

निवडणुकांच्या निकालानंतर कारवाई केल्याने प्रश्न

पश्चिम बंगालमध्ये विधानसभा निवडणुकांच्या निकालानंतर 15 दिवसांनी नेत्यांची अटक झाल्याने प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. हे सूडबुद्धीचे राजकारण असल्याचा आरोप तृणमूल काँग्रेसने केला आहे.

विधानसभा निवडणुकीत भाजपने जोरदार टक्कर दिली असली तरी ममता बॅनर्जी सलग तिसऱ्यांदा जोरदार बहुमत मिळवत सत्तेवर आल्या.

अटक केलेले नेते मदन मित्रा यांनी वृत्तसंस्था एएनआयशी बोलताना सांगितलं, "केंद्र सरकार आणि प्रामुख्याने दोन्ही नेते (मोदी आणि शहा) बंगालच्या जनतेने दिलेला निकाल स्वीकारू शकले नाहीत. खेळ पुन्हा सुरू झाला आहे."

राज्यपाल जगदीप धनखड यांनी सीबीआयला निवडणूक निकाल लागल्यानंतर...


मंत्री विजय वडेट्टीवार

संस्थेची स्वायत्तता काढून घेतल्यानं खासदार संभाजीराजे आणि मराठा क्रांती मोर्चाचे सर्वच पदाधिकारी आधीच आक्रमक झाले असताना, आता ओबीसी मंत्री विजय वडेट्टीवार यांनी या सगळ्या गोष्टींना जातीय वळण दिलंय.

"मी ओबीसी समाजाचा नेता आहे, म्हणून मराठाविरोधी आहे असं ठरवलं जात आहे. मला सतत आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभं केलं जात आहे. त्यामुळे 'सारथी'ची जबाबदारी मराठा मंत्र्याकडे देण्याची विनंती मी मुख्यमंत्र्यांना करणार आहे," असं म्हणत विजय वडेट्टीवार यांनी 6 जुलै 2020 रोजी विविध माध्यमांशी बोलताना उद्विग्नता व्यक्त केली.

'छत्रपती शाहू महाराज संशोधन, प्रशिक्षण व मानव विकास संस्था' अर्थात 'सारथी' ही संस्था विजय वडेट्टीवार यांच्याकडे असलेल्या इतर मागासवर्गीय मंत्रालयाच्या (OBC) अंतर्गत येते.

वडेट्टीवारांच्या वरील उद्विग्न विधानाला पार्श्वभूमी आहे ती मराठा क्रांती मोर्चानं केलेल्या मागणीची.

"वडेट्टीवार हे सारथीच्या बाबतीत वारंवार अडथळे निर्माण करत आहेत. त्यामुळे त्यांनी राजीनामा द्यावा किंवा सारथीचा विषय मुख्यमंत्र्यांनी अन्य खात्याकडे वर्ग करावा," अशी मागणी मराठा क्रांती मोर्चाचे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

समन्वयक राजेंद्र कोंढरे यांनी केली होती.

विजय वडेट्टीवार

मात्र, मराठा क्रांती मोर्चाच्या मागणीवर विजय वडेट्टीवारांनी ओबीसीचा मुद्दा समोर आणल्यानं जातीय वळण लागलं आहे.

वडेट्टीवारांच्या आरोपांना खासदार संभाजीराजे छत्रपती यांनीही उत्तर दिलंय. संभाजीराजे हे सारथीशी संबंधित विषयांवर सातत्यानं पाठपुरावा करताना दिसून येतात.

मराठा विरुद्ध ओबीसी असा नवीन वाद लावण्याचा प्रयत्न कुणीही करू नये, असं खासदार संभाजीराजे छत्रपती यांनी म्हटलंय.

"ज्या राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांनी सर्व बहुजन समाजाला न्याय देत एकत्र आणले, त्यांच्या नावाने अस्तित्वात आलेल्या या संस्थेला आणि त्याआडून मराठा समाजाला अशा पद्धतीने बदनाम करणे योग्य होणार नाही. शिव-शाहू-फुले-आंबेडकरांच्या महाराष्ट्रातील जबाबदार नेत्यांना हे वर्तन शोभणारे नाही," असं म्हणत खासदार संभाजीराजेंनी वडेट्टीवारांवर नाव न घेता निशाणा साधला.

या सर्व झाल्या जातीच्या अंगानं सुरू असलेल्या वादावरील आरोप-प्रत्यारोप आणि टीका-प्रतिटीका. मात्र, 'सारथी'च्या नावानं वाद होण्यास ओबीसी-मराठा वाद कारणीभूत नाहीत, तर सारथी या संस्थेशी संबधित प्रश्न आहेत.

संस्थेची काढून घेतलेली स्वायत्तता, निधी, कर्मचारी वर्ग इत्यादी मुद्द्यांमुळे गेले सात ते आठ महिने 'सारथी' कायमच चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिलीय.

स्वायत्ततेचा प्रश्न

'सारथी'साठी आंदोलनं-उपोषणं करणाऱ्या सर्वच नेते, कार्यकर्त्यांची प्रमुख मागणी आहे ती संस्थेच्या स्वायत्ततेची.

मराठा मोर्चांच्या पार्श्वभूमीवर फडणवीस सरकारनं स्थापन केलेल्या 'सारथी' संस्थेची नोंदणी कंपनी कायदा, 2013 अंतर्गत झालीय. नॉन-प्रॉफिट सरकारी कंपनी म्हणून नोंदवलेल्या या संस्थेला त्यावेळी 'स्वायत्तता' देण्यात आली होती.

'सारथी'तर्फे दिल्लीत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी जंतरमंतरवर फेब्रुवारीत आंदोलन केलं होतं

विधानसभा निवडणुकीनंतर राज्यात नवी राजकीय समीकरणं जुळून आली. त्यानंतर अस्तित्वात आलेल्या महाविकास आघाडीच्या सरकारनं 'सारथी'त गैरव्यवहार झाल्याचं म्हणत चौकशी सुरू केली.

प्रधान सचिव जे. पी. गुप्ता यांनी सारथीला नोटीस पाठवून संस्थेच्या आर्थिक व्यवहारात अनियमितता असल्याचा आरोप केला. त्यानंतर चौकशी सुरू झाली. त्यावेळी सारथीचे व्यवस्थापकीय संचालक डी. आर. परिहार होते. त्यांनी हे सर्व आरोप फेटाळले होते.

3 डिसेंबर 2019 रोजी म्हणजे महाविकास आघाडीच्या सरकारच्या काळातच...


मंदामाई गाणं गाजलं आणि सुमित यांना ओळख मिळाली

विशेष म्हणजे विरार-पालघर या पट्ट्यातल्या तरुणांनी एकत्र येऊन तयार केलेल्या या गाण्याला यूट्यूबवर चारच महिन्यांमध्ये 92 लाखांपेक्षा जास्त व्ह्यू मिळाले आहेत. आधीपासूनच युट्युबवर धुमाकूळ घालणाऱ्या प्रादेशिक गाण्यांमध्ये मंदामाईचाही समावेश झाला आहे. पण या गाण्याची जन्मकहाणीही भन्नाट आहे.

कसं झालं मंदामाई?

मंदामाई गाण्यामुळे एका रात्रीतच प्रचंड लोकप्रिय झालेले सुमित राऊत बोईसरमधल्या दीप ग्लोबल या शाळेत शिक्षक आहेत. ते सांगतात, "खरं तर हे पारंपरिक गाणं आहे. आम्ही मित्रांच्या हळदीला वगैरे जायचो, तिथे गाण्यांमध्ये 'मंदामाई शिकलेली नव्हती का' ही एकच ओळ मध्येच यायची. ते काय आहे, हेदेखील आम्हाला माहीत नव्हतं. मग आम्ही दोन मित्रांनी एकत्र येऊन या ओळीच्या पुढे अख्खं गाणं लिहिलं."

मंदामाईला 40 लाख व्ह्यू मिळाल्यानंतर सुमित यांच्या फेसबूक पेजवर हा फोटो झळकला

'मंदामाई शिकलेली नव्हती का' या ओळीचं पूर्ण गाणं करताना मग सुमित आणि त्यांच्या मित्रांनी त्यांच्या भागातल्या पालघर स्टेशन, बोईसर स्टेशन, पाचपतीचा नाका असे संदर्भ घेतले. त्यामुळे हे गाणं या पट्ट्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात लगेचच लोकप्रिय झालं, असं सुमितना वाटतं.

"'मंदामाई'मध्ये खरं तर फार काही वेगळं किंवा खास नाहीये. तरीही लोकांना ते आवडतंय. भारतातच नाही, तर परदेशातही हे गाणं ऐकलं, हे सांगणारे अनेक जण आम्हाला भेटतायत," सुमित सांगतात.

सहाय्यक डान्सरपासून स्वतंत्र गायकापर्यंत मजल

'मंदामाई' गाजल्यानंतर आता सुमित चांगलेच प्रकाशझोतात आले आहेत. पण त्यांचा हा प्रवास खडतर होता.

सुमित सांगतात, "मला डान्सची आवड आहे. मी डान्स शिकलोय. पण मुख्य डान्सर म्हणून कधी काम मिळालं नाही. मग इतर गाण्यांच्या व्हीडिओ अल्बममध्ये मागे नाचणाऱ्या मुलांमध्ये नाचलोय."

सुमित यांनी आतापर्यंत शांताबाई, नाच शालू नाच, कल्लुळाचं पाणी अशा अनेक गाजलेल्या गाण्यांच्या व्हीडिओमध्ये नाच केला आहे.

"अनेकदा वाटायचं की, आपलंही गाणं यावं. किंवा आपणही मुख्य कलाकार म्हणून चमकावं. आता 'मंदामाई' प्रसिद्ध झाल्यावर अचानक मलाही खूप प्रसिद्धी मिळाली आहे. 'मंदामाई'चा गायक म्हणून मलाही कार्यक्रमांमध्ये गायला मिळतं," सुमितना आपल्या गाण्याचा अभिमान आहे.

ही गाणी का गाजतात?

पण मंदामाई हे काही यूट्युबवर गाजलेलं पहिलंच गाणं नाही. याआधीही अनेक प्रादेशिक गाण्यांनी यूट्युबवर धुमाकूळ घातला आहे. प्रसिद्धीच्या झोतात नसलेल्या कलाकारांनाही यूट्युबद्वारे व्यासपीठ मिळत असून ते जगभरातल्या लोकांपर्यंत पोहोचत आहेत.

'बघतोय रिक्षावाला' हे गाणं आलं आणि त्या गाण्याच्या गायिकेला, रेश्मा सोनावणेला रातोरात प्रसिद्धी मिळाली. ही गाणी एवढी लोकप्रिय का होतात, हे रेश्मा यांना विचारलं असता त्या म्हणतात, "ही गाणी ऐकताना लोकांना मजा वाटत असेल. झुरत मरत गायलेल्या गाण्यांपेक्षा अशी मोकळेपणे गायलेली गाणी त्यांना जास्त उत्साही वाटत असतील."

संगीत समीक्षक आणि पुणे लोकसत्ताचे संपादक मुकुंद संगोराम यांनीही नेमक्या याच गोष्टीकडे लक्ष वेधलं. ते म्हणतात, "बऱ्याचदा आपल्या संगीताच्या जाणिवा शहरी असतात. पण या गाण्यांमध्ये नागर आणि ग्रामीण जाणिवांचा मिलाफ होतो. त्यामुळेच ती लोकांना जास्त भावतात."

मंदामाई गाण्याच्या व्हीडिओमध्ये सुमित असे लहान मुलांमध्ये बिनधास्त नाचताना दिसतात

सुमितही नेमकं असंच म्हणतात. ते सांगतात, "शहरातल्या उच्चभ्रू लोकांमध्ये मोकळेपणा नसतो. तो मोकळेपणा गावाकडे किंवा आगरी-कोळी समाजात आहे. गाणं सुरू झालं की, पावलं आपोआप थिरकायला लागतात. त्यांना भिडणारं गाणं दिलं की, लोक ते डोक्यावर घेतातच."

या...


मंदिरं तोडून बाबरी मशीद बांधली गेली होती का? ती मंदिरांच्या अवशेषांवर मशीद बांधली गेली होती का? अशाच काही प्रश्नांची उत्तरं सर्वोच्च न्यायालयानं अयोध्या प्रकरणावर निर्णय देताना दिली होती.

"बाबरी मशीद मीर बाकीने बनवली होती. ती वास्तू काळ्या रंगाच्या स्तंभांवर उभी होती. खाली सापडलेला भाग पाडला गेला होता, असं पुरातत्त्व विभागाने म्हटलं नव्हतं," असं सुप्रीम कोर्टाने हा निकाल देताना तेव्हा स्पष्ट केलं होतं.

"पुरातत्त्व विभाग एक विश्वासार्ह संस्था आहे, त्यांच्या  निरीक्षणांकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही," असंही कोर्टाने पुढे म्हटलं आहे.

भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण म्हणजेच 'आर्कियालॉजिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया'चे तेव्हाचे महासंचालक बी. बी. लाल यांनी पहिल्यांदा राम जन्मभूमी आणि बाबरी मशिदीच्या वादग्रस्त जमिनीची पुरातत्त्व विभागातर्फे पाहणी केली होती. तेव्हा त्या पथकात के. के. मोहम्मद हेदेखील होते.

ही गोष्ट आहे 1976-77ची. मोहम्मद यांनी अलीगढ मुस्लिम विश्वविद्यापीठातून (AMU) इतिहास या विषयात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण करून 'स्कूल ऑफ आर्कियॉलॉजी'मध्ये शिकायला सुरुवात केली होती.

एक विद्यार्थी म्हणून... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते या पाहणीमध्ये सहभागी झाले होते.

ज्या जागेची पुरातत्त्व विभागातर्फे पाहणी करण्यात आली होती तिथून 'प्राचीन मंदिरांचे' अवशेष मिळाले होते, असं म्हणत काही वर्षांनी के. के. मोहम्मद यांनी सगळ्यांनाच धक्का दिला होता.

हिंदू मंदिराचे अवशेष?

हे अवशेष हिंदू मंदिराचे आहेत, असं ठामपणे म्हणणं कठीण असल्याचं अनेक जाणकारांचं म्हणणं आहे. इथे जैन किंवा बौद्ध मंदिर असण्याची शक्यताही फेटाळली जाऊ शकत नाही, असं काही पुरातत्त्व शास्त्रज्ञ म्हणतात.

त्यापूर्वी बी. बी. लाल यांनीही आपल्या अहवालात ही गोष्ट नमूद केली होती. पण के. के. मोहम्मद यांच्या या वक्तव्याने सगळ्या वादाला एक नवीन वळण मिळालं. कारण एकतर ते मुसलमान होते आणि दुसरी गोष्ट म्हणजे त्यांनी अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठातून इतिहास विषयात पदवी घेतलेली होती.

सत्तरच्या दशकाच्या अखेरीस करण्यात आलेल्या पाहणीवर के. के. मोहम्मद आजही ठाम आहेत.

पहिली पाहणी सत्तच्या दशकात झालेली असली तर 2003मध्ये जी पाहणी झाली, त्यामध्येही भारतीय पुरातत्त्व खात्यात काम करणारे तीन मुसलमान सहभागी झाले होते, असं मोहम्मद यांचं म्हणणं आहे.

के. के. मोहम्मद हे काही वर्षांपूर्वीच भारतीय पुरातत्त्व खात्याच्या उत्तर भारत विभागाच्या संचालक पदावरून निवृत्त झाले असून सध्या ते केरळ मधल्या कोळीकोडमध्ये राहतात.

उत्खननात मिळालेली काही शिल्पं

मंदिराची निर्मिती करण्यासाठी ही जमीन हिंदू पक्षकारांकडे सोपण्याची एक चांगली संधी बाबरी मशीद अॅक्शन कमिटीकडे होती, असं के. के. मोहम्मद यांनी बीबीसीशी फोनवरून बोलताना सांगितलं.

दोनदा झालेल्या पुरातत्त्व पाहण्याचं विश्लेषण करताना के. के. मोहम्मद म्हणतात, की वादग्रस्त ठिकाणी जी लांब भिंत आणि जे घुमटासारखं बांधकाम आढळलेलं आहे ते इस्लामिक पद्धतीचं नाही. यामध्ये मूर्ती असल्याने हे इस्लामिक प्रार्थनास्थळाचे अवशेष असण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही. ASI या जागेची पाहणी करत असताना सापडलेल्या 'मगर कालीन' मूर्तीच्या अवशेषांचा उल्लेखही ते करतात.

याशिवाय मातीच्या अनेक मूर्ती आणि इतर गोष्टींचे अवशेष या पाहणीत आढळल्याचंही ते सांगतात. दिल्लीमध्ये कुतुबमिनार जवळ असणाऱ्या मशिदीत असणाऱ्या शिलालेखांशी साधर्म्य असणारे शिलालेख या खोदकामादरम्यान सापडले असून हे 10व्या शतकातले शिलालेख असल्याचा दावा के. के. मोहम्मद करतात.

पुरातत्त्व विभागाच्या या मंदीर-मशीद वादाशी निगडीत दोन्ही पाहणींविषयी अनेक...


मक्का शहरातल्या काबा या चौकोनी वास्तूला इस्लाममधली सगळ्यांत पवित्र जागा म्हटलं जातं. ही प्राचीन जागा मुस्लीम धर्मीयांसाठी फार महत्त्वाची आहे. यावर्षी 20 लाखाहून जास्त मुस्लीम जगभरातून हजयात्रेला येतील, असा अंदाज आहे.

मुस्लीम धर्मीयांच्या पाच स्तभांपैकी एक हज आहे. सगळ्या शारीरिकदृष्ट्या सुदृढ आणि चांगली आर्थिक परिस्थिती असणाऱ्या मुस्लिमांनी जीवनात एकदा तरी हज यात्रा जरूर करावी, असा नियम आहे.

खरंतर इस्लामचे सगळे अनुयायी स्वतःला मुस्लीम म्हणतात, पण इस्लामिक कायदा (फिकह) आणि इस्लामिक इतिहासाच्या आपल्या आपल्या समजानुसार मुस्लीम अनेक पंथांमध्ये वाटले गेले आहेत. याच पंथांपैकी एक आहे अहमदिया.

अहमदियांना इतर इस्लामधर्मीय मुस्लीम मानत नाही. सौदी अरेबियाने अहमदियांच्या हज यात्रेवर बंदी घातली आहे.

असं असतानाही जे हज यात्रेसाठी मक्केला जातात त्यांना अटक होण्याची किंवा डिपोर्ट (मायदेशी परत पाठवून देणं) होण्याची भीती असते.

डिपोर्ट होण्याचा धोका

बीबीसीची टीम अशाच एका व्यक्तीला भेटली जिने मागच्या वर्षी लपून-छपून हज यात्रा केली होती.

बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत त्याने सांगितलं, "हजला जाण्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यात धोका आहे, हे सतत तुमच्या डोक्यात असतं. पण तुम्ही त्या यात्रेला जाता तेव्हा मनात एक आनंद पण असतो, की तुम्ही अल्लाहसाठी तिथे जात आहात. तुम्हाला अल्लाहसुध्दा मदत करतात कारण त्यांना माहितेय की मी मुस्लीम आहे."

यूकेमधल्या मॅचेंस्टरस्थित दारुल उलूम मशिदीचे इमाम मोहम्मद सांगतात की, "काही देशांनी आणि संघटनांनी आम्हाला बिगरमुस्लीम घोषित केलं आहे. हे त्यांचं मत आहे. पण यामुळे गोष्टी जरा गुंतागुंतीच्या होतात. अहमदियांसाठी हजची यात्रा थोडी कठीण आहे. म्हणून ते जेव्हा हजसाठी जातात तेव्हा जास्त सतर्क असतात."

इमाम मोहम्मद सांगतात, "सहसा लोक विचारत नाहीत की तुम्ही कोणत्या पंथाचे आहात. तिथे आम्ही कुणाला त्रास देत नाही. तिथली परिस्थिती बदलायलाही आम्ही जात नाही आणि कुणाला दुखवायचा आमचा हेतू नसतो."

इमामांना वाटतं की असं सगळं असूनही अहमदिया मुस्लिमांना डिपोर्ट केलं जातं.

"जेव्हा अहमदिया मुस्लिमांना डिपोर्ट करायचा निर्णय घेतला जातो तेव्हाही तुम्ही पाहाल की ते काही विरोध करत नाहीत. कारण आम्ही त्या देशाचाही सन्मान करतो आणि जिथे आम्ही राहतो त्या देशाचाही."

मक्का शहरातल्या काबाला इस्लाममधली सगळ्यांत पवित्र जागा म्हटलं जातं.

मँचेस्टरच्या या मशिदीत येणाऱ्या अनेकांना त्या लोकांविषयी माहिती आहे जे हजयात्रेला जाऊन आले आहेत. या मशिदीत येणाऱ्या एक महिला सांगतात, "मी कधीही हजयात्रेला गेलेले नाही पण मला जायला आवडेल. माझी खूप इच्छा आहे कारण मी अल्लाहला मानते. मला तो आध्यात्मिक अनुभव घ्यायचा आहे जो मिळवायची इच्छा जगभरातल्या लोकांना आहे."

या मशिदीत येणारी आणखी एक व्यक्ती सांगते, "कधी कधी लोकांना त्यांच्या मनासारख्या गोष्टी करण्यापासून रोखलं जातं. पण त्यांनाही भावना असतात. तुमच्या लक्षात येईल की अहमदिया मुस्लिमांमध्ये हजला जाण्याची तीव्र इच्छा असते."

कोण आहेत अहमदिया मुसलमान

इस्लामच्या हनफी शाखेचं पालन करणाऱ्या मुस्लिमांचा एक समुदाय स्वतःला अहमदिया म्हणवतो. या पंथाची स्थापना भारतातल्या पंजाबमधल्या कादियानमध्ये मिर्झा गुलाम अहमद यांनी केली होती.

या पंथाचे अनुयायी मिर्झा गुलाम अहमद यांनाच अल्लाहचा एक अवतार मानतात. या अनुयायांच्या मते मिर्झा गुलाम अहमद यांनी नवीन शरीयत आणली नाही. ते स्वतः मोहम्मद पैगंबरांच्या शरीयतीचं पालन करत होते, पण ते अल्लाहचा अवतार होते.

पण इस्लाम धर्मातले सगळेच संप्रदाय हे मानतात की मोहम्मद पैगंबरानंतर...


मक्कामधले हज यात्रेकरू

केंद्रीय अल्पसंख्याक मंत्री मुख्तार अब्बास नक्वी यांनी मंगळवारी अनुदान बंद केल्याच्या निर्णयाला दुजोरा दिला आहे. नक्वी म्हणाले, "स्वातंत्र्यानंतर पहिल्यांदा 1.75 लाख मुस्लीम विना अनुदान हजच्या यात्रेला जातील. मागच्या वर्षी 1.25 लाख लोक हज यात्रेला गेले होते."

त्यांनी सांगितलं की अनुदान बंद करण्याच्या निर्णयाने सरकारवरचा 700 कोटी रुपयांचा भार कमी होईल, आणि हा पैसा अल्पसंख्याकांच्या, विशेषत: मुलींच्या प्रशिक्षणावर खर्च केला जाईल.

जहाजचा पर्याय

2012 साली सर्वोच्च न्यायालयानं केंद्राला 2022 पर्यंत टप्याटप्यानं हे अनुदान बंद करण्याचा आदेश दिला होता. सरकारनं सांगितलं होतं की, हज यात्रेचा खर्च वाढण्याच्या शक्यतेमुळे आता मुस्लिमांना समुद्रामार्गे जहाजानं मक्काला जाण्याचा पर्याय दिला जाईल.

हज अनुदानाच्या नावावर मुस्लिमांना मूर्ख बनवलं जातं, असं अनेक मुसलमान मानतात. त्यांचं म्हणणं आहे की, हज यात्रा एक मोठी प्रक्रिया आहे आणि अनुदान केवळ विमान प्रवासासाठी दिलं जातं.

त्यांच्यामते, या यात्रेमुळे दर वर्षी एयर इंडियाचा चांगला व्यवसाय होतो.

मागणी मुस्लिमांचीच

त्यांच्या म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते, सरकारकडून मिळणाऱ्या अनुदानाचा फायदा फक्त एयर इंडिया या सरकारी कंपनीला होतो. तोट्यात असणाऱ्या एअर इंडियाला या यात्रेमुळे एक लाखापेक्षा जास्त प्रवासी मिळतात.

बऱ्याच काळापासून मुस्लीम जनतेचा एक मोठा वर्ग, अनेक धार्मिक संस्था आणि असदउद्दीन औवेसींसारखे खासदारही हे अनुदान बंद करण्याची मागणी करत होते. त्यांची मागणी होती की हज यात्रेकरूंना आपल्या सोयीनुसार जाण्याची परवानगी दिली पाहिजे.

काही दिवसांपूर्वीच सरकारनं 45 वर्षांपेक्षा अधिक वयाच्या महिलांना पुरुष सहकारी सोबत नसला तरीही चार-चारच्या गटांत जाण्याची परवानगी दिली होती.

सरकारच्या अल्पसंख्याक विभागानं गेल्या वर्षी नवीन हज धोरणावर सूचना देण्यासाठी एक समिती स्थापन केली होती. ही समिती स्थापन झाल्यानंतर मजलिस एत्तेहादुल मुस्लिमीनचे अध्यक्ष आणि हैद्राबादचे खासदार असदउद्दीन ओवैसी म्हणाले, "हजचं अनुदान बंद करा आणि मुस्लीम मुलींच्या शिक्षणावर खर्च करा."

हज अनुदान म्हणजे काय?

दर वर्षी भारतातून हजारो मुस्लीम सौदी अरबला हजसाठी जातात. हज यात्रेकरूंच्या खर्चाचा काही भाग सरकार अनुदानाच्या रूपात देतं. सरकारकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, सध्या प्रत्येक यात्रेकरूला हज यात्रेसाठी एक निर्धारित रक्कम द्यावी लागते आणि इतर खर्च सरकार उचलतं.

हज यात्रेकरूंना घेऊन जाण्याचा कारभार भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाकडून होतं. राष्ट्रीय आणि राज्यस्तरावर स्थापन झालेल्या हज समिती हजची यात्रा करणाऱ्यांच्या अर्जापासून ते यात्रेसंबंधीची सगळी माहिती देण्याचं काम बघतात.

मक्कामध्ये दगड फेकण्याची प्रथा पार पाडताना मुस्लीम भाविक

सर्वोच्च न्यायालयाने सरकारकडून देण्यात येणाऱ्या हज यात्रेच्या अनुदानावर टीका केली होती आणि ती बंद करायला सांगितली होती. न्यायालयानं 10 वर्षांची मुदत देत टप्प्याटप्याने हे अनुदान संपवण्याचा आदेश दिला होता.

2006 पासूनच परराष्ट्र, परिवहन, आणि पर्यटन मंत्रालयावर बनलेल्या एका संसदीय समितीनं हज अनुदानाला एका मर्यादेनंतर संपवण्याची सूचना केली होती.

हजशिवाय अन्य धार्मिक यात्रा, जसं की कैलाश मानसरोवर आणि ननकाना साहिब गुरुद्वाराच्या यात्रेसाठी सरकार अनुदान देतं.

'मुस्लिमांची बदनामी थांबणार'

ऑल इंडिया मजलिसे मशावरत या मुस्लीम संघटनेचे अध्यक्ष नावेद हमिद यांनी बीबीसी प्रतिनिधी वात्सल्य राय यांच्याशी बोलताना सांगितलं, "मुस्लिमांची 25 वर्षांपासून ही मागणी होती की अनुदान बंद...


मक्कामध्ये हजला आलेले भाविक

केंद्र सरकारने हा निर्णय जाहीर केल्यानंतर, बीबीसी मराठीने वाचकांना या विषायावर त्यांच्या प्रतिक्रिया विचारल्या होत्या. या चर्चेला वाचकांचा मोठा प्रतिसाद मिळाला.

हज यात्रेसाठी देण्यात येणारं अनुदान बंद करण्याचा केंद्र सरकारचा निर्णय अल्पसंख्याकांच्या सक्षमीकरण्याच्या दिशेनं टाकलेलं पाऊल आहे, असं केंद्र सरकारचं म्हणणं आहे.

या निर्णयाने वाचणारे सरकारचे 700 कोटी रुपये अल्पसंख्याकांच्या, विशेषत: मुलींच्या, शिक्षणावर खर्च केले जातील, असं सरकारनं म्हटलं आहे.

या चर्चेत सहभागी झालेले सोयाब काका काझी लिहितात, "वास्तविक पाहता हजसाठीचा प्रत्यक्ष होणारा खर्च आणि सरकारकडून मिळणारे अनुदान (सबसिडी) यात मोठी तफावत होती. सबसिडीच्या तोकड्या अनुदानावर हज यात्रा शक्य नाही."

"इस्लाम धर्मात आर्थिक ऐपत असेल तरच हज करा, असा आदेश आहे. त्यामुळे सरकारने सबसिडी बंद केली म्हणजे मुस्लिमांचे फार मोठे नुकसान झाले असं नाही. त्यामुळे सरकारवर टीका करू नये," असं ते म्हणतात.

"तसंच हिंदू बांधवांना विनंती असेल ही बाब हिंदू विचारसरणीचा विजय म्हणून सरकारने हे पाऊल टाकले अशी भ्रामक कल्प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ना पसरवू नये," असंही ते म्हणतात.

"बाकी धर्मांबाबत सांगू शकत नाही पण हज स्वतःच्या पैशांनीच हवा. त्यामुळे हा निर्णय योग्यच आहे," असं मत अस्लम पठाण यांनी व्यक्त केलं आहे.

नजीब शेख म्हणतात, हा निर्णय चांगला आहे, पण अशा प्रकारचे निर्णय सगळ्या धर्मांना लागू झाले पाहिजेत.

मंगेश गायकवाड यांचंही हेच मत आहे. कुठल्याच धार्मिक कार्यक्रमाला शासनाने सबसिडी देऊ नये, असं ते म्हणतात.

मलाई मामा या अकाऊंटवरून ट्वीट केलं आहे की, "हा उत्तम निर्णय आहे. हेच पैसे अल्पसंख्याक समाजाच्या विकासासाठी वापरले पाहिजेत."

तर प्रसाद लिहितात की, "धार्मिक सबसिडी, मग ती कोणत्याही जातीला वा धर्माला दिलेली असो, ती बंद व्हायलाच हवी."

बालिश गाडे यांनी हा निर्णय पुरोगामी असल्याचं म्हटलं आहे. कुंभमेळ्याचाही निधी बंद करावा, असं ते म्हणतात.

शाम गोगाव म्हणतात, "केंद्र सरकारने घेतलेला निर्णय हा चांगलाच आहे. पण हा निधी त्याच समुदायातील गरीब मुलांच्या शिक्षणासाठी वापरला पाहिजे."

जगदीश निकम कुंभमेळ्याचाही निधी बंद करावा, असं मत व्यक्त केलं आहे.

उमेश कुलकर्णी यांनीही हा निर्णय योग्य असल्याचं म्हटलं आहे. ते म्हणतात "हा उत्तम निर्णय आहे. धर्म ही वैयक्तिक गोष्ट आहे आणि ती चार भिंतीमध्येच राहायला पाहिजे, शासनाने सर्वच धर्मांसंबंधीत गोष्टींवरचा खर्च बंद केला पाहिजे."

भूषण गवळी म्हणतात, "धर्मनिरपेक्ष देशात हा निर्णय स्वागतार्ह आहे. मतांच्या राजकारणासाठी एखाद्या धर्मासाठी कष्टाळू भारतीयांचा पैसा ओतणं आपल्या देशाला परवडणारे नाही. हाच पैसा अल्पसंख्याक गरीब मुलामुलींच्या शिक्षण आणि आरोग्यासाठी खर्च झाला पाहिजे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मग अकबराने त्याचे आवडते संत ख्वाजा मोइनुद्दीन चिश्ती यांच्या दर्ग्यावर प्रतिज्ञा केली की, मला एक मुलगा झाला, तर आग्रा ते अजमेर पायी प्रवास करून दर्ग्यावर माथा टेकेन.

अखेर ईश्वराने अकबराची प्रार्थना ऐकली आणि त्याच्या दरबारी मंडळींपैकी कोणीतरी त्याला सांगितलं की, आग्र्याजवळच्या एका डोंगरात मोइनुद्दीन चिश्ती यांचे शिष्य व पीर सलीम चिश्ती राहतात, ते बादशाहाची इच्छा पूर्ण करू शकतात.

जहाँगीरच्या जीवनावर 'अॅन इन्टिमेट पोर्ट्रेट ऑफ अ ग्रेट मुघल जहाँगीर' हे पुस्तक लिहिणाऱ्या पार्वती शर्मा म्हणतात, "अकबाराकडे जगातील सगळं काही होतं. पण त्याला मूल नव्हतं. याच इच्छेपोटी ते सलीम चिश्ती यांच्याकडे जायला लागले. एके दिवशी अकबराने त्यांना थेट विचारलं, मला किती मुलगे होतील? चिश्ती म्हणाले, खुदा तुला तीन मुलगे देईल. तसंच झालंही. परंतु, चिश्ती यांच्या आशीर्वादाने जन्मलेला सलीम कालांतराने त्यांच्याच मृत्यूला कारणीभूत ठरला."

त्या लिहितात, "एकदा अकबराने त्यांना विचारलं, तुम्ही किती काळ या जगात राहाल? सलीम चिश्ती म्हणाले, शहाजादा सलीम पहिल्यांदा एखादी गोष्ट आठवून दोनदा बोलेल, त्याच दिवशी मी हे जग सोडून जाईन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. अनेक दिवस अकबराने सलीमला काहीच शिकवलं नाही. पण एक दिवस सलीमन कोणाच्या तरी ऐकलेल्या दोन ओळ्या पुन्हा म्हटल्या. त्याच दिवशी शेख सलीम चिश्ती यांची तब्येत बिघडायला लागली आणि काही दिवसांनी ते मरण पावले."

बाबरानंतर आत्मकथा लिहिणारा पहिला मुघल सत्ताधीश

थोर मुघल राजांपैकी जहाँगीर हा सर्वांत कमी चर्चिला गेलेला राजा होता, असं म्हटलं जातं. तो दारूबाज होता आणि त्याचं लक्ष सैनिकी मोहिमांऐवजी जगण्यातील सुख-चैन उपभोगण्याकडे जास्त असायचं. पण जहाँगीरचं हे मूल्यमापन रास्त आहे का?

दिल्ली विद्यापीठातील भारतीय महाविद्यालयामध्ये इतिहासाच्या अध्यापक असणाऱ्या अनुभूती मौर्य म्हणतात, "आपल्या जीवनाचा लेखाजोखा मांडण्याचा प्रयत्न करणारा जहाँगीर हा बाबरनंतरचा पहिलाच मुघल बादशाह होता. आपण इतिहास वाचताना थोरवी शोधत असतो. पण जहाँगीरने मोठी सैनिकी मोहीम हाती घेतली नाही, त्यामुळे त्याच्याकडे कधीकधी आपण पुरेसं लक्ष देत नाही. माझ्या मते, जहाँगीर एक अतुलनीय माणूस होता. त्याच्या आत्मकथेमध्ये त्याचे विचार विस्ताराने वाचायला मिळतात. शिवाय तो त्याच्या काळाचं उत्पादन होता."

त्या पुढे म्हणतात, "एका अर्थी तो त्याच्या काळाची एक खिडकी होता. सतराव्या शतकातील माणसाचे विचार काय होते, हे या खिडकीतून आपल्याला पाहता येतं. जहाँगीर बहुतेकदा बुद्धीने व तार्किकतेने त्याच्या अवतीभवतीच्या जगण्याचं निरीक्षण व छाननी करताना दिसतो."

दिवसाकाठी वीस पेले दारू रिचवायचा

जहाँगीर बायका व दारू यांचा शौकीन होता, असं सांगितलं जातं. 'तुझुके-जहाँगिरी' या आत्मकथेमध्ये तो लिहितो त्यानुसार, दिवसाकाठी तो 20 पेले दारू पित असे- सकाळी 14 पेले आणि रात्री 6 पेले. मग ही संख्या कमी करून  तो 6 प्याले दारू प्यायला लागला.

पार्वती शर्मा सांगतात, "अठरा वर्षांचा असताना तो एकदा शिकारीवर गेला होता, त्याची गोष्ट त्यानेच लिहिलेली आहे. तिथे त्याला थकायला झालं. थोडी दारू प्यायलात तर थकवा निघून जाईल, असं कोणीतरी त्याला सांगितलं. तो दारू प्यायला आणि त्याला ती खूप आवडली. मग तो रोजच दारू प्यायला लागला. जहाँगीरच्या दोन्ही भावांनाही दारूचं व्यसन लागलं आणि ते दारूमुळेच मरण पावले."

त्या म्हणतात, "बाबरसुद्धा दारू प्यायचा. अकबरसुद्धा कधीकधी दारूची चव चाखत असे. पण शाहजहाँने कधीच दारूला स्पर्शही केला नाही. उलट, आपला मुलगा 24 वर्षांचा होऊनही त्याने अजून दारूचा एक घोटही प्यायलेला नाही, याचा जहाँगीरला खेद वाटत...


मग तुम्हाला प्रश्न पडला असेल की, जर कोरोनावर अजूनही औषध नाही, तर मग रुग्ण बरे कसे होतात? कोरोनाच्या रुग्णांवर नेमके काय उपचार केले जातायत? या प्रश्नांची उत्तरं जाणून घेण्यासाठी आम्ही थेट कोव्हिड रुग्णांवर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांशीच बोललो.

कोरोनाच्या उपचाराबद्दल गेल्या काही महिन्यांत अनेक औषधांची नावं समोर आली आणि म्हणूनच उपचाराबद्दल बोलताना पहिल्यांदा समजून घेऊया की कोणकोणती औषधं सध्या कोरोनाच्या उपचारादरम्यान वापरली जातायत.

रेमडेसिव्हिर हे त्यातलंच एक नाव. आता महाराष्ट्र शासनानेही रेमडेसिव्हिरचे 10 हजार डोस मागवले आहेत.

याबाबत माहिती देताना आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी सांगितलं होतं, “रुग्णांवर अधिक चांगल्या पद्धतीने उपचार व्हावे यासाठी सरकारने रेमडेसिव्हीर औषधाचे 10 हजार डोस घेण्याचा निर्णय घेतलाय. हे अँटीव्हायरल औषध आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार, सार्समध्ये या औषधाचे चांगले परिणाम दिसून आले आहेत. महाराष्ट्रात हे औषध क्रिटिकल रुग्णांना देण्यात येणार आहे.”

10 हजार डोसेससाठी 12 कोटी रुपयांचा निधी लागणार असल्याचं आणि तो कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी (CSR) फंडाच्या म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाध्यमातून उभारला जाणार असल्याचंही आरोग्य मंत्र्यांनी सांगितलं.

जगभरातील डॉक्टर सध्या कोरोनाविरोधातील लढाईत रेमडेसिव्हिरचा वापर करतायत. काही दिवसांपूर्वी न्यू इंग्लंड जर्नल ऑफ मेडिसिनमध्ये एका संशोधनातून असं समोर आलं होतं की, रेमडेसिव्हिर देण्यात आलेले रुग्ण इतरांच्या तुलनेत 11 दिवसांत बरे झाले.

कोरोना महाराष्ट्र: रुग्णांना कोणती औषधं दिली जातायत?

टास्क फोर्सच्या गाईडलाइन्सनुसार उपचार

राज्यातल्या उपचारांबद्दल बोलताना आरोग्यमंत्री राजेश टोपेंनी सांगितलं होतं की, “राज्यातले 80 टक्के रुग्ण लक्षणं नसलेले आहेत, रुग्णांचा रिकव्हरी रेट 43 टक्क्यांपेक्षा जास्त आहे. या रुग्णांवर आयसीएमआरच्या गाईडलाइन्स आणि महाराष्ट्र सरकारने नेमलेल्या टास्क-फोर्स ने केलेल्या सूचनांप्रमाणे उपचार केले जात आहेत.”

मुंबईच्या बॉम्बे हॉस्पिटलचे कन्सल्टंट आणि संसर्गजन्य रोगांचे तज्ज्ञ डॉ. गौतम भन्साळी सांगतात, “आम्ही सरकारकडे मागणी करतोय. रेमडेसिव्हिर औषधाबाबत तात्काळ निर्णय घ्यावा. या औषधाचे रिझल्ट खूप चांगले आहेत. क्लिनिकल ट्रायलमध्ये रुग्णाच्या शरीरात व्हायरल लोड कमी झाल्याचं निदर्शनास आलंय, तर इन्फेक्टिव्हिटी कमी झाल्याचंही समोर आलंय. हे औषध भारतात तयार होवू लागलं तर लाखो लोकांना याचा फायदा होईल."

अॅंटिव्हायरल-अॅंटिबायोटिक्सचा वापर

रेमडेसिव्हिर काही एकच औषध नाहीये. कोरोनाची लक्षणं बरी करणाऱ्या अॅंटिव्हायरल आणि अॅंटिबायोटिक औषधांच्या माध्यमातून रुग्णांवर उपचार केले जातायत. मुंबईच्या बॉम्बे हॉस्पिटलचे कन्सल्टंट आणि संसर्गजन्य रोगांचे तज्ज्ञ डॉ. गौतम भन्साळी यांनी कोरोनाबाधितांना देण्यात येणाऱ्या औषधांबाबत सांगितलं की,

हे सगळं खूप तांत्रिक वाटत असेल, पण हे सांगण्याचा उद्देश हाच आहे की, आपल्याला किमान या औषधांच्या नावांची ओळख व्हावी.

कोव्हिडची नेमकी ट्रीटमेंट काय?

पहिल्या दिवशी दोन वेळा हायड्रॉक्सिक्लोरोक्विन- 400 Mg च्या गोळ्या दिल्या जातात. त्यानंतर 200 Mg दोन वेळा अशा 4 ते 9 दिवसांपर्यंत या गोळ्या दिल्या जातात.

त्याचबरोबर ऑसेल्टामिव्हिर हे औषध दिवसाला दोन वेळा दिलं जातं. असे पाच दिवस हे औषध घ्यावं लागतं. आयव्हरमॅक्टिन 12 Mg हे औषध दिवसातून दोन वेळा असे 2 दिवस दिलं जातं आणि डॉक्सिसायक्लिन 100 Mg दिवसातून दोन वेळा असे 5 दिवस दिलं जातं.

लक्षणं नसलेल्या रुग्णांवर कोणते उपचार?

महाराष्ट्रात जवळपास 80% रुग्ण असे आहेत...


मग ते नरेंद्र मोदी असो वा राहुल गांधी, एसटीचा संप असो वा शेतकऱ्यांची व्यथा, राज ठाकरे आपल्या कार्टून्समधून सतत व्यक्त होत असतात.

मनसे सोडून गेलेले अनेक नेते अशी तक्रार करत असतात की राज ठाकरेंपर्यंत पोहोचता येत नाही. पण राज स्वतः आपल्या कार्टूनच्या माध्यमातून लोकांपर्यंत थेट पोहोचण्याचा प्रयत्न करत असतात.

रविवार 5 मे म्हणजे जागितक व्यंगचित्रकार दिन. त्यानिमित्ताने राज ठाकरे यांना एक पोस्ट शेअर केली आहे. "आज #जागतिकव्यंगचित्रकारदिन ह्या निमित्ताने देशभरातील माझ्या व्यंगचित्रकार सहकाऱ्यांना शुभेच्छा तर आहेतच पण तुमच्या प्रतिभेची देशाला आज सगळ्यात जास्त गरज आहे हे मात्र विसरू नका," असं ते या पोस्टमध्ये म्हणाले आहेत.

शिवसेनेच्या सुरुवातीच्या काळात बाळ ठाकरेंनी काढलेल्या व्यंगचित्रांची महत्त्वाची भूमिका होती. त्या व्यंगचित्रांशी या व्यंगचित्रांची तुलना करता येईल का? व्यंगचित्रकार म्हणून राज कसे आहेत? त्यांच्या व्यंगचित्रांतील रेषा काय सांगतात? व्यंगचित्रकार राज ठाकरे रेखाटण्याचा प्रयत्न काही नामवंत व्यंगचित्रकारांच्या शब्दांत.

'परिपक्व कलाकार'

"कलाकार म्हणून राज ठाकरे परिपक्व आहेत. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राजकारणी राज ठाकरेंपेक्षा व्यंगचित्रकार राज ठाकरे अधिक भावतात," अशी प्रतिक्रिया बीबीसीचे व्यंगचित्रकार कीर्तीश यांनी दिली.

व्यंगचित्रकार मंजुल म्हणतात, "कुणाही उदयोन्मुख व्यंगचित्रकाराला प्रेरित करतील, अशी त्यांची व्यंगचित्रं आहेत. मध्यंतरीचा बराच काळ त्यांनी व्यंगचित्रं काढली नव्हती. व्यंगचित्र काढण्यासाठी बराच वेळ ही द्यावा लागतो, ही बाब लक्षात घेतली पाहिजे."

तर राजकीय व्यंगचित्राला आवश्यक गुण राज यांच्याकडे आहेत, असं मत व्यंगचित्रकार प्रशांत कुलकर्णी यांचं आहे.

'बाळासाहेबांचा प्रभाव'

राज यांच्या व्यंगचित्रांवर बाळासाहेब ठाकरे यांचा प्रभाव आहे, असं मत या तिघांचं आहे. कुलकर्णी म्हणतात, "बाळसाहेब ठाकरे यांना व्यंगचित्र काढताना आणि राजकारण करताना राज यांनी प्रत्यक्ष पाहिलं आहे. त्यांना व्यंगचित्रांचं 'बाळ'कडू मिळालं आहे."

कुलकर्णी आणि कीर्तीश यांच्या मते राज यांची व्यंगचित्रं आर. के. लक्ष्मण यांच्या जवळ जाणारी आहेत.

मोदी आणि अमित शाहांविषयी राज ठाकरेंचे अनेक कार्टून आहेत.

"अर्कचित्रांमध्येही राज यांचा हातखंडा आहे. राजकीय व्यंगचित्र काढताना वेगवेगळ्या नेत्यांचे चेहरे वेगवेगळ्या भावनांसकट वेगवेगळ्या कोनातून दाखवावे लागतात," असं कुलकर्णी म्हणाले.

"बाळासाहेब ठाकरे आणि आर. के. लक्ष्मण यात मास्टर होते. राजसुद्धा त्याच वाटेवरून जात आहेत."

रेषा आणि कंपोझिशन

राज यांच्या व्यगंचित्रांतील रेषा आणि कंपोझिशनची तिन्ही व्यंगचित्रकारांनी प्रशंसा केली आहे.

"राज ठाकरे यांची व्यंगचित्रं जुन्या शैलीची आहेत. आजही ते हातानं व्यंगचित्रं रेखाटतात. क्राफ्ट आणि कंपोझिशन म्हणून ही व्यंगचित्रं उत्तम आहेत," असे मंजुल म्हणाले.

"रेषा आणि कंपोझिशन यांचं संतुलन साधण्याची उत्तम हातोटी त्यांच्यात आहे. यासाठी परिपक्वता लागते," असं कीर्तीश म्हणाले. तर राज ठाकरे यांच्या व्यंगचित्रांचं रेखाटन आणि मांडणीही आकर्षक असते, असं कुलकर्णी यांचं मत आहे.

राजकीय संदेश

"व्यंगचित्र हे संवादाचं प्रभावी माध्यम आहे. राज त्यांची भूमिका, पक्षाची भूमिका आणि मतं स्पष्टपणे मांडतात," असं प्रशांत कुलकर्णी म्हणतात. त्यांची मराठी भाषा उत्तम आहे आणि ते त्याचा वापर उत्तम करतात, असंही कुलकर्णी सांगतात.

ते पुढे म्हणाले, "विरोधक पंतप्रधान नरेंद्र मोदींवर ते खोटं बोलतात, अशी टीका करत होते. त्यावेळी राज यांनी महात्मा गांधी यांच्या आत्मचरित्राचा उल्लेख करत...


मग तो सचिन वाझे यांच्या अटकेचा विषय असो किंवा धनंजय मुंडे यांच्यावरील आरोपांचे प्रकरण असो. त्यामुळे प्रश्न निर्माण होतो की बड्या नेत्यांची रांग लागलेल्या राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये जयंत पाटील उडी मारून पुढे येऊन बसलेत का?

"गृहमंत्री अनिल देशमुख यांचा राजीनामा घेण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही. ते गृहमंत्री म्हणून व्यवस्थित काम करत आहेत," राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी अनिल देशमुख यांच्या राजीनाम्याची चर्चा फेटाळताना दिलेली ही प्रतिक्रिया.

ही पहिलीच वेळ नाही जेव्हा जयंत पाटील यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसची बाजू ठामपणे मांडली. सामाजिक न्यायमंत्री धनंजय मुंडे यांच्या प्रकरणातही जयंत पाटील यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या बैठकीआधीच राजीनाम्याचे वृत्त फेटाळले होते.

"जोपर्यंत गुन्हा सिद्ध होत नाही तोपर्यंत राजीनामा घेणे योग्य ठरणार नाही," असं जयंत पाटील म्हणाले होते.

महाविकास आघाडीच्या सत्तास्थापनेच्या घडामोडींमध्येही जयंत पाटील यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. विशेषत: अजित पवार यांनी देवेंद्र फडणवीस यांच्यासोबत पहाटेचा शपथविधी केल्यानंतर जयंत पाटील यांच्याकडे शरद पवार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांचे सर्वाधिक विश्वासू नेता म्हणून पाहिलं जाऊ लागलं.

जयंत पाटील हे महाविकास आघाडी सरकारचे जलसंपदामंत्री आहेत. ते पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष आहेत. ते राष्ट्रवादी काँग्रेसचे विधिमंडळाचे नेते आहेत. शिवाय, विधानसभेचे गटनेते पदही त्यांच्याकडे आहे. यावरूनही त्यांचे राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील स्थान स्पष्ट होते.

जानेवारी महिन्यात 'राष्ट्रवादी परिवार संवाद' असा दौरा काढला होता. अठरा दिवसांच्या या दौऱ्यात त्यांनी 14 जिल्हे आणि 82 मतदारसंघ असा दौरा केला. पक्ष संघटनावाढीसाठी हा दौरा होता असंही ते म्हणाले होते.

राष्टवादी परिवार संवाद कार्यक्रम, जानेवारी 2021

तेव्हा जयंत पाटील हे आताच्या घडीला  शरद पवार यांचे सर्वांत विश्वासू नेते आहेत का? महाविकास आघाडीच्या सत्तास्थापनेनंतर त्यांचे पक्षांतर्गत महत्त्व कसे वाढले? अजित पवार आणि सुप्रिया सुळे यांच्याशी त्यांचे संबंध कसे आहेत? असे अनेक प्रश्न यानिमित्ताने उपस्थित केले जातात. याचाच आढावा आपण घेणार आहोत.

शरद पवार यांचे सर्वाधिक विश्वासू सहकारी?

जयंत पाटील इस्लामपूर विधानसभा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत. विलासराव देशमुख यांच्या मंत्रिमंडळात ते अर्थमंत्री होते. सर्वाधिक वेळेस अर्थसंकल्प मांडण्याचा विक्रम त्यांच्या नावावर आहे. आघाडी सरकारच्या काळात ते ग्रामविकासमंत्री होते.

2008 मध्ये तत्कालीन गृहमंत्री आर. आर. पाटील यांनी राजीनामा दिल्यानंतर जयंत पाटील यांच्याकडे गृहमंत्री पदाचा कारभार आला.

शरद पवार आणि जयंत पाटील

2019 च्या विधानसभा निवडणुकीआधी जयंत पाटील यांना प्रदेशाध्यक्ष म्हणून नेमण्यात आले. त्यावेळी स्पर्धेत अनेक नेते होते. धनंजय मुंडे, सुनिल तटकरे, दिलीप वळसे-पाटील अशा नेत्यांची नावं चर्चेत होती. पण जयंत पाटील यांनी निवड झाली.

राज्यात त्यावेळी भाजपची सत्ता होती. निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील अनेक नेत्यांनी भाजपात प्रवेश केला होता. तसंच निवडणुका तोंडावर असल्याने प्रदेशाध्यक्ष म्हणून जयंत पाटील यांच्यासमोर मोठे आव्हान होते.

विधानसभा निकालानंतर राजकीय गणितं बदलली आणि महाविकास आघाडीची सत्ता आली. पण सत्तास्थापनेच्या घडामोडीतही जयंत पाटील वेळोवेळी पक्षाची भूमिका मांडत होते.

अजित पवारांच्या बरोबरीचे नेते?

आजच्या घडीला राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये अध्यक्ष शरद पवार यांच्यानंतर अजित पवार आणि जयंत पाटील हे बरोबरीचे नेते आहेत असं राजकीय विश्लेषक विजय...


मग प्रश्न उपस्थित होतो की, एकीकडे भारतात अजूनही मोठ्या प्रमाणात गरिबी असताना, सरकारच्या कोठारांमध्ये इतकं गहू-तांदूळ पडून का राहातात आणि सडून का जातात?

अनेकांना हे वाचून आश्चर्य वाटेल पण भारतात गरजेपेक्षा कितीतरी जास्त प्रमाणात गहू आणि तांदळाची लागवड होते.

असं का होतं, या प्रश्नाचं उत्तर आपल्याला पार भारताच्या स्वातंत्र्यापर्यंत मागे घेऊन जातं. ते आपण थोडक्यात पाहू, मग आजची स्थिती आणि काय करता येऊ शकतं, याचा आढावा घेऊ. दिल्लीजवळ सध्या पंजाब-हरियाणामधले हजारो शेतकरी आंदोलन करत आहेत. या आंदोलनाच्या मुळाशी या अतिरिक्त गहू-तांदळाचा मुद्दा दडलेला आहे.

हरितक्रांतीत गहू-तांदळाच्या वाढीची 'बिजं'

1947 साली स्वतंत्र भारताची लोकसंख्या 39 कोटी होती. यातील बहुतांश लोकसंख्या ग्रामीण, गरीब, अशिक्षित आणि कमी जीवनामान अशा अवस्थेतील होती. अशावेळी देशातील लोकांना अन्नधान्याचा कुठलाच तुटवडा पडू नये, हे मोठं आव्हान तत्कालीन सरकारसमोर होतं.

पण साठच्या दशकात देशातल्या लोकांना दोन वेळचं जेवण देण्याइतकंही अन्न भारतात पिकलं नाही. त्यावेळी भारताला अमेरिकेतून गहू आयात करावा लागत होता. त्यामुळेच 'बोटीतून ताट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात' असं गव्हाला म्हटलं जाई. म्हणजे बोटीतून आल्यानंतर लोकांपर्यंत पोहोचायचा.

1965 सालानंतर भारतावरील अन्नधान्याचं संकट अधिकच गडद झालं. लाल बहादूर शास्त्री यांच्यानंतर पंतप्रधानपदी बसलेल्या इंदिरा गांधी यांनी मार्च 1966 ला अमेरिकेचा दौरा केला.

या दौऱ्यात तत्कालीन अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष लिंडन बेन्स यांच्याकडे अन्नधान्य पुरवण्यासंदर्भात चर्चा केली आणि लिंडन यांनी पब्लिक लॉ - 480 (PL-480) अंतर्गत एक कोटी टन गहू देण्याचे मान्य केले. मात्र उत्तर व्हिएतनामवर अमेरिकेनं टाकलेल्या बाँबचा भारताना निषेध केला आणि त्यानंतर अमेरिेकने अन्नधान्य पुरवठा कमी केला.

अमेरिकेच्या PL-480 कार्यक्रमामुळे भारताला अन्नधान्य मिळत असे, पण तेवढं पुरेसं नव्हतं.

त्यानंतर भारताचे तत्कालीन कृषिमंत्री सी. सुब्रमणियम यांनी भारतातील धान्य उत्पादनासाठी नवी धोरण आखलं आणि त्याअंतर्गतच पुढे हरितक्रांती झाली.

भारतीय शेतकऱ्यासोबत डॉ नोर्मन बोरलॉग

मेक्सिकोत शास्त्रज्ञ डॉ. नोर्मन बोरलॉग यांनी कृषी क्षेत्रात केलेली क्रांती त्यावेळी चर्चेचा विषय होती. भारत सरकारने भारतातही हा प्रयोग करण्याचं ठरवलं आणि त्यासाठी भारतीय कृषिमंत्रालयाचे तत्कालीन सल्लागार एम. एस. स्वामिनाथन आणि डॉ. नोर्मन बोरलॉग यांच्याकडे जबाबदारी सोपवली.

मेक्सिकोतून गव्हाचे 18 हजार टन बियाणे आयात करण्यात आलं. मुबलक पाणी, थंड हवामान, जमिनीचा कसदारपणा या गोष्टी गव्हाच्या या नव्या बियाण्यांसाठी आवश्यक होत्या आणि पंजाब हे त्यासाठी उत्तम राज्य असल्याचं मानलं गेलं. गव्हाच्या या बियाण्यांमुळे भारतातील गव्हाची भरभराट झाली. हे घडलं 1966 साली आणि 'हरितक्रांती' म्हणतात ती हीच.

गव्हाचं पहिल्या वर्षी पिकं प्रचंड आली. त्यावेळी शाळांमध्ये पिकं साठवलं गेलं होतं.

हरितक्रांती म्हणजे काय तर, संशोधन आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने भारतात कृषिउत्पादन वाढवण्यात आलं. जास्त उत्पादन देणाऱ्या जातींच्या बियाणांचा विकास, सिंचन पद्धतींचा विस्तार, किटकनाशकं आणि कृत्रिम खतांचं वितरणं इत्यादी गोष्टींवर यावेळी भर देण्यात आला.

पंजाब या राज्यालाच हरितक्रांतीच्या पहिल्या टप्प्यासाठी निवडण्यात आल्यानं पुढे या टप्प्यातच हे पीक अधिक घेतलं जाऊ लागलं. किंबहुना, गव्हासाठी पंजाब आणि उत्तरेतील हा पट्टा लाभदायकच ठरला. त्यामुळे हे गव्हाचं केंद्र सुद्धा हेच राज्य राहिले आहेत.

'गहू-तांदूळ लाडावलेली पिकं'

गव्हासोबतच तांदूळ हेही...


मग भले ते रंग आणि चमकी इतरत्र फेकणं असो किंवा तारा वाकवून वेगवेगळ्या आकृत्या तयार करणं असो किंवा अगदी फुग्यांपासून न ओळखता येणारे प्राणी बनवणं असो.

पण कितीही प्रयत्न केले आणि युट्यूबच्या व्हीडिओचा आधार घेतला तरीही सहसा त्यांच्या कलाकृतींचा फज्जाच उडतो.

पण अद्वैत कोलारकर याचं असं नाही. या चार वर्षांच्या कलाकार मुलाची चित्रं कॅनडा आणि भारतातल्या आर्ट गॅलऱ्यांमध्ये दिमाखात झळकत आहेत. त्याच्या चित्रांची किंमत ऐकाल तर थक्क व्हाल!

त्याच्या एका चित्रांची किंमत चक्क 2000 पाऊंड म्हणजे 1 लाख 83 हजार एवढी आहे.

मागच्या महिन्यात अद्वैतनं आणखी एक विक्रम रचला. त्याचं चित्र न्यूयॉर्कच्या 'ArtExpo' या प्रदर्शनात झळकलं. याबरोबरच या प्रदर्शनात चित्र झळकवणारा तो सगळ्यात लहान चित्रकार ठरला.

ट्विटरवर अद्वैतच्या नावाची नुसती धूम आहे. त्याच्या कौतुकाचा ओघ थांबत नाही आहे हे वेगळ सांगायला नकोच.

श्रुती कोलारकर यांना आपल्या मुलाचा खूप अभिमान वाटतो. त्यांनी 'बीबीसी थ्री'ला सांगितलं की, त्यांचा मुलगा आठ महिन्यांचा असल्यापासून चित्रं काढतोय. त्यावेळेस त्यांचं कुटुंब पुण्यात राहात होतं.

तो त्याच्या बहिणीच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े, स्वराचे रंग घ्यायचा आणि ती चित्र काढत असेल तर हाही काढायला लागायचा.

"त्याला रंग प्रचंड आवडतात. तो चित्र काढता काढता अगदी रंगून जातो. अगदी तासनतास तो रंगाशी खेळतो," श्रुती सांगतात.

"त्याच्या कलेला आणखी प्रोत्साहन द्यायला हवं असं आम्हाला वाटलं, मग आम्ही त्याला त्याच्यासाठीचे रंग आणून द्यायला लागलो."

पण अद्वैत जेव्हा एक वर्षाचा झाला तेव्हा तो फरशीवर काही अमूर्त चित्रं काढायला लागला. ती चित्रं खूपच सुंदर होती, अगदी मोठ्या माणसानं काढल्यासारखी.

"त्याला अगदी लहान वयापासून कॉम्पोझिशन आणि रंगांची चांगली जाण असल्याचं आमच्या लक्षात आलं," व्यवसायानं व्हिज्युअल डिझायनर असलेल्या श्रुती सांगतात.

तो दोन वर्षांचा असताना त्याच्या चित्रांची दखल पुण्यातल्या Art2Day या गॅलरीनं घेतली. अद्वैतच्या चित्रांचं एक प्रदर्शन या गॅलरीत भरलं ज्यात त्याची 30 चित्रं ठेवण्यात आली.

त्यानं दोन वर्षांत जेवढं यश मिळवलं आहे ते मिळवायला अनेकांना खूप काळ जावा लागतो.

यानंतर त्यांचं कुटुंब कॅनडातल्या सेंट जॉन, न्यु ब्रुन्सवीक इथे स्थलांतरित झालं. आपल्या मुलामध्ये असणाऱ्या अलौकिक कलेकडे दुर्लक्ष होऊ नये असं श्रुती यांना मनापासून वाटतं होतं. त्यामुळे त्यांनी शहराचे सांस्कृतिक अधिकारी बर्नाड कॉमिअर यांच्याशी संपर्क साधला. त्यांनाही अद्वैतच्या कलाकृतींनी भुरळ घातली.

जानेवारी महिन्यात अद्वैतच्या चित्रांचं आणखी एक प्रदर्शन त्याच्या चौथ्या वाढदिवसाच्या दिवशी सेंट जॉन शहरातल्या सांस्कृतिक केंद्रात भरलं. प्रदर्शनाचं नाव होतं 'Colour Blizzard' ज्यामध्ये 30 चित्रं ठेवण्यात आली होती. सगळी चित्रं काही दिवसातच विकली गेली.

त्यानंतर थोड्याच दिवसात अद्वैतची चित्रं न्यूयॉर्कच्या कलाप्रदर्शनात इतर मोठ्या चित्रकारांच्या बरोबरीनं झळकली.

"कॅनडामधले लोक खूप चांगले होते. पण इतर ठिकाणचे लोक काय म्हणतील याची आम्हाला काळजी होती. एका बाजूला त्या प्रदर्शनात देशोदेशीच्या मोठमोठ्या कलाकारांनी आपली चित्रं ठेवली होती. दुसऱ्या बाजूला होता चार वर्षाचा छोटा अद्वैत.

"पण तिथेही आम्हाला मिळालेला प्रतिसाद फार छान होता. जवळपास सगळी चित्रं विकली गेली," श्रुती सांगतात.

अर्थात अद्वैत त्याचा सगळा वेळ फक्त चित्र काढण्यात घालवत नाही.

"त्याला वाचायला फार आवडतं. तो बरीच वेगवेगळी पुस्तकं वाचतो. त्याला डायनोसॉरबरोबर खेळायला खूप आवडतं," श्रुती सांगतात.

आता तो शाळेसाठीही...


मग याचा अर्थ काय? सामान्य माणसाला दिलासा मिळणारच नाही का? आपल्याला आपलं तेल आणि डिझेलवर असलेलं अवलंबित्व हळूहळू कमी करावं लागेल का?

तेलाच्या गगनाला भिडलेल्या किंमतींवरून विरोधी पक्ष सतत सरकारवर टीका करतो आहे. काँग्रेस नेते अभिषेक मनु सिंघवी यांनी काही दिवसांपूर्वी एका पत्रकार परिषदेत म्हटलं होतं की, सरकारने पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमतींवर लावलेले अतिरिक्त कर ताबडतोब हटवायला हवेत. यामुळे पेट्रोल-डिझेलच्या किमती कमी व्हायला मदत होईल.

त्यांनी म्हटलं की मोदी सरकार लोकांसाठी सगळ्यात महागडं सरकार ठरतंय. या सरकारने लोकांवर भरपूर कर लावलेत.

पण या सगळ्यांत सामान्य माणूस वैतागला आहे आणि शेतकरी दुःखी आहे. मोदी सरकारवर एक्साइज ड्युटी कमी करण्याचा दबाव आहे.

किंमती कमी होऊ शकतात?

म्हटलं जातंय की सरकार एक्साईज ड्युटी कमी करण्याचा विचार करतेय. सूत्रांनुसार अर्थमंत्रालय आणि खनिज तेल मंत्रालयात अजून सहमती झालेली नाही.

पण सरकारने एक्साइज ड्युटी कमी केली तर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे भाव वाढले तर भारतातल्या ग्राहकांना पाहिजे तसा दिलासा मिळणार नाही अशीच शक्यता आहे.

येत्या काही आठवड्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात आणि महिन्यात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमतीत चढ-उतार होऊ शकतात. पण तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की येत्या काळात किंमती वाढतीलच.

सध्या आंतरराष्ट्रीय बाजारात खनिज तेलाचे भाव जवळपास 66-67 डॉलर्स प्रति बॅरल आहेत. या वर्षी ते वाढतील का?

सिंगापूरमध्ये राहाणाऱ्या भारतीय वंशाच्या वंदना हरी गेल्या 25 वर्षांपासून तेल उद्योगवर लक्ष ठेवून आहे. त्या म्हणतात, "100 रुपये काय, 100 पेक्षा जास्तही वाढू शकतं"

केंद्र सरकार खनिज तेलांच्या भावांवर नियंत्रण आणण्याचा प्रयत्न नक्कीच करतंय. पण सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टीचे आर्थिक बाबतीचे प्रवक्ते गोपाल कृष्ण अग्रवाल यांच्यामते सरकारचे हात बांधलेले आहे.

ते म्हणतात, "सरकारच्या महसुलात एकूण 14.5 टक्क्यांची घट झाली आहे. या काळात सरकारचा खर्च 34.5 टक्के वाढला आहे. असं असतानाही सरकारने टॅक्स वाढवलेला नाही. यामुळे राजकोषीय तोटा 9.5 टक्के झालाय. जीडीपी कर्जाच्या 87 टक्के आहे. मला तरी केंद्र सरकारकडून काही सुट मिळेल असं वाटत नाही. राज्य सरकारांनी दिलासा द्यायला हवा."

पण जर केंद्र सरकारचे हात बांधले गेलेत तर राज्य सरकारांचाही नाईलाज आहे. खनिज तेलामुळे होणाऱ्या कमाईत केंद्र सरकारचा हिस्सा सर्वाधिक आहे. प्रत्येक 100 रुपयाच्या पेट्रोल मागे केंद्र आणि राज्य सरकारचे कर आणि एजेंटांचं कमिशन मिळून 65 रुपये होतात, ज्यात 37 रुपये केंद्र सरकारचे तर 24 रुपये राज्य सरकारचे असतात.

लॉकडाऊनच्या काळात जेव्हा आंतरराष्ट्रीय बाजारात खनिज तेलाचे भाव गडगडून प्रति बॅरल 20 डॉलर इतके झाले होते, तेव्हा लोकांना आशा होती की आता तरी पेट्रोल आणि डिझेलचे भाव कमी होतील. पण भाव वाढतंच गेले. असं का झालं?

वंदना हरी म्हणतात, "गेल्या वर्षी आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाची किंमत बरीच कमी झाली, पण तुमच्या (देशात) भाव कमी झाले नाही कारण केंद्र सरकारने खनिज तेलावरचे कर दोनदा वाढवले होते.

देशात पेट्रोल पंपावर मिळणारं पेट्रोल आणि डिझेल यांचे भाव आंतरराष्ट्रीय बाजारातल्या भावांशी निगडित असतात. याचा अर्थ असा की आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किंमती किंवा वाढल्या तर भारतातही त्यांचं प्रतिबिंब पडायला हवं. पण गेल्या सहा वर्षांत असं झालेलं नाही.

ऑईल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन लिमिटेड (ONGC) चे माजी अध्यक्ष आरएस शर्मा म्हणतात, "2014 साली जेव्हा हे सरकार सत्तेत आलं तेव्हा तेलाच्या किमती 106 डॉलर प्रति बॅरल होत्या. त्यानंतर...


मग स्वातंत्र्य चळवळ, दलित चळवळ, संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ या निमित्ताने जमीन, पाणी, अस्मिता-आत्मसन्मान, जातीअंत, स्त्रीमुक्ती असे विविध प्रश्न ऐरणीवर आले. पण सद्यस्थितीत महाराष्ट्राला पुरोगामी म्हणायच का, असा प्रश्न पडण्यासारखीच स्थिती आहे.

कारण अघटित, धक्कादायक, शरमेनं मान खाली घालायला लावणार्‍या घटना एकामागून एक घडत आहेत. सामान्य जनतेला अस्वस्थ करणार्‍या दोन प्रकारच्या घटना आहेत.

सातत्याने अत्यंत निर्घृण पद्धतीने होत असलेले जातीय हिंसाचार, सामूहिक हल्ले आणि न्याय, समता, स्वातंत्र्याची हमी देणारे राज्यघटनेवरील हल्ले. कारण यातून कायदा आणि सुव्यवस्थेलाच धोका पोहोचत आहे.

भारतीय संविधान हा खरं तर देशाचा सर्वोच्च कायदाच आहे. हे संविधान प्रत्येक भारतीयाला मूलभूत अधिकार देते. मूलभूत अधिकार याचा अर्थच होतो, जे अधिकार आपल्यापासून कोणीही हिरावून घेऊ शकत नाही. भारताच्या प्रत्येक नागरिकाला सन्मानानं जगण्याचा अधिकार संविधान बहाल करतं. संविधान, राष्ट्रध्वज, राष्ट्रगीत यांचा सन्मान करणे हे भारतीय नागरिकांचे परम कर्तव्य आहे.

परंतु आजमितीला देशात संविधानाच्या गाभ्यालच आव्हान देणारी कृत्ये जाह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीरपणे केली जात आहेत. राजधानीच्या ठिकाणी काही समाजकंटक संविधानाची प्रत जळतानाचा व्हीडिओ पाहून देश आणीबाणीकडे तर जगत नाही ना, असं वाटल्याशिवाय राहत नाही.

कुणा एका व्यक्तीनं संविधनपेक्षा मनुस्मृती महान आहे, असं म्हटलं तेव्हाच त्यावर कारवाई झाली असती तर पुढे जाऊन संविधान प्रत जालण्याची हिंमत झाली नसती. परंतु प्रशासन पातळीवरील निष्क्रियतासुद्धा या गंभीर घटनांना जबाबदार ठरू शकतात याचेच हे उदाहरण आहे.

जाती अत्याचार पूर्वीपासून होत आहेत. पण काळानुसार त्याच्या स्वरूप व तीव्रतेत बदल झाले आहेत. आणि ते गुणात्मकरीत्या वेगळे आहेत. प्रबोधन काळाआधी अशा स्वरूपाच्या जाती अत्याचाराची चर्चाही केली जात नव्हती. कारण ते अत्याचार 'स्वाभाविक' मानले जात होते. कनिष्ठ जातींनाही तो 'धर्म' वाटावा अशीच मानसिकता घडविण्यात आली होती. जातिव्यवस्थाक समाजात जात जाणीव 'घडविल्या' जातात, त्याचाच तो परिणाम होता.

काळ बदलत गेला ताशा जात जाणिवांमध्ये बदल होताना दिसतात. अर्थातच त्या आपोआप बदलत नाहीत. त्याला विविध कारणे आहेत. जातीय समाजात जात जाणिवा या पहिल्या टप्प्यावर जाती अस्मितांच्या स्वरूपातच व्यक्त होताना दिसतात. पुढील टप्प्यावर त्या जातीविरोधाच्या दिशेने विकसित होत होत गेलेल्या दिसतात.

अनेक महामानवांचे विचार, त्यावर आधारित झालेल्या चळवळीच्या परिणामी त्या अधिकाधिक प्रगल्भ, विकसित होत गेल्या. बदलते उत्पादन साधनं आणि संबंध, परिस्थितीत होत असलेले भौतिक बदल त्याला कारणीभूत असतात. प्रबोधनातून जातीविरोधी आणि अंतक जाणीव विकसित करण्याचे प्रयत्न होत होते.

परंतु अराजक संघगणाच्या काळात गौतम बुद्ध यांच्या वैचारिक नेतृत्वात झालेल्या सामाजिक क्रांतीसारखी जातीस्त्रीदास्यांताची क्रांती अद्याप झालेली नाही. आधुनिक काळात 19व्या शतकात महात्मा जोतिराव फुले आणि सत्यशोधक चळवळीच्या परिणामी जातिअंतक जाणिवांच्या घडणीला आणि विकासाला सुरुवात झाली.

20व्या शतकाच्या सुरवातीला छत्रपती शाहू महाराज आणि ब्राह्मणेतर चळवळीतून ती प्रवाहीत राहिली. आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखालील दलित चळवळीत ती सामाजिक सर्वहारांपर्यंत पोहोचताना दिसते.

जात जाणीव विकसित होऊ लागल्या की आत्मभान जागृतीला सुरुवात होते. त्यातूनच माणूसपणाच्या हक्कांवर दावा सांगायला सुरवात होते. पारंपरिक जाती मानसिकतेला धक्के बसायला सुरुवात होते तेव्हा जाती अहंगंडाला धक्का बसतो आणि तेव्हाच जाती...


मगावा, असं या उंदराचं नाव आहे. मगावाने आपल्या संपूर्ण कारकिर्दीत 39 भूसुरुंग आणि 28 स्फोट न झालेला दारुगोळा शोधून, खरंतर हुंगून, काढले आहे. कंबोडियात भुसुरूंगामुळे दरवर्षी शेकडो जणांचे प्राण जातात. अनेकांना अपंगत्व आलं आहे. त्यामुळे त्याने केलेल्या कामाला विशेष महत्त्व आहे.

कंबोडियात कर्तव्य बजावून घातक भूसुरुंग स्फोटकं शोधून काढल्याबद्दल युकेतल्या PDSA या नामांकित प्राणीमित्र संस्थेने मगावाचा सुवर्ण पदक देऊन गौरव केला आहे.

दक्षिण-पूर्व आशियातल्या कंबोडिया या देशात 60 लाख भूसुरुंग असल्याचा अंदाज आहे.

PDSA च्या सुवर्णपदकावर 'प्राणी शौर्य किंवा कर्तव्याप्रती समर्पणासाठी' असे शब्द कोरलेले आहेत. आजवर एकूण 30 प्राण्यांना हे सुवर्णपदक देण्यात आलं आहे. यापैकी मगावा हा एकमेव उंदीर आहे.

बेल्जिअममध्ये नोंदणी करण्यात आलेल्या टांझानियातल्या 'अपोपो' या संस्थेने सात वर्षांच्या मगावाला प्रशिक्षण दिलं आहे. 1990 सालापासून ही संस्था उंदरांना भूसुरुंग आणि टीबी शोधून काढण्याचं प्रशिक्षण देत आहे. वर्षभराच्या प्रशिक्षणानंतर हे प्रशिक्षित उंदीर कर्तव्य बाजवण्यासाठी सज्ज होतात.

"हा पुरस्कार मिळणं, आम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च्यासाठी अत्यंत अभिमानाची बाब असल्याचं" अपोपोचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी क्रिस्टोफ कॉक्स यांनी म्हटलं आहे. प्रेस असोसिएशन या वृत्तसंस्थेला दिलेल्या प्रतिक्रियेत ते पुढे म्हणतात, "कंबोडियातल्या जनतेसाठी आणि संपूर्ण जगभरात भूसुरुंगाच्या छायेत जगणाऱ्या लोकांसाठीही हे फार महत्त्वाचं आहे."

अपोपोने मगावाविषयी अधिक माहिती देताना सांगितलं, "मगावाचा जन्म तंझानियातला. टांझानियातच तो लहानाचा मोठा झाला. त्याचं वजन आहे 1.2 किलो. "

इतर प्रजातीतल्या उंदरांपेक्षा मगावा मोठा असला तरी भूसुरुंगांचा स्फोट घडवून आणण्याइतपत त्याचं वजन नाही. म्हणजेच मगावा जिवंत भूसुरुंगावरून धावला तरी त्याचा स्फोट होत नाही.

अपोपो कंपनी स्फोटकांमध्ये असलेलं रसायन ओळखण्याचं प्रशिक्षण उंदरांना देते. त्यामुळे भंगार बाजूला सारून स्फोटकं शोधणं त्यांना सोपं होतं. एकदा स्फोटकं सापडली की हे उंदीर तिथला पृष्ठभाग खुरडतात. उंदरांसोबत असलेल्या सहकाऱ्यासाठी ही स्फोटकं सापडल्याची खूण असते.

मगावा केवळ 20 मिनिटात एका टेनिस कोर्टएवढी जागा हुंगून स्फोटकं शोधून काढतो. विशेष म्हणजे एखादी व्यक्ती मेटल डिटेक्टरने हे काम करणार असेल तर त्यासाठी 1 ते 4 दिवसांचा वेळ लागू शकतो. मगावा दिवसातून केवळ अर्धा तास काम करतो. तेही सकाळच्या वेळी आणि आता तर मगावाचं निवृत्तीचं वय झालं आहे. PDSA च्या महासंचालिका जॅन मॅकलॉघलिन म्हणतात, "अपोपोमध्ये त्याचं कार्य खरोखरीच अद्वितीय आणि उत्कृष्ट होतं."

प्रेस असोसिएशनशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "भूसुरुंगाच्या छायेत राहणारे स्त्री, पुरूष आणि लहान मुलं यांच्या आयुष्यावर मगावाचा थेट परिणाम होतो. तो त्यांचे प्राण वाचवतो. त्याने शोधून काढलेल्या प्रत्येक भूसुरुंगागणिक लोकांच्या जखमी होण्याचा आणि मृत्यूचा धोका कमी होत असतो."

भूसुरुंग शोधून ती निकामी करण्याचं काम करणाऱ्या HALO या स्वयंसेवी संस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार कंबोडियामध्ये 1979 सालापासून भूसुरुंग स्फोटात 64 हजार लोकांनी आपले जीव गमावले तर 25 हजार लोकांना अपंगत्व आलं आहे.

सत्तर आणि ऐंशीच्या दशकात कंबोडियातमध्ये गृहयुद्ध पेटलं होतं. त्याच काळात इथल्या जमिनीत मोठ्या प्रमाणावर भूसुरुंग पेरून ठेवण्यात आले होते. या भूसुरुंगांचा आजही स्फोट होत असतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व'...


मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

"विक्रम लॅंडर नियोजित मार्गावरून उतरत होतं. चंद्रभूमीपासून 2.1 किमी दूर असेपर्यंत सर्व सामान्य होतं. त्यानंतर लॅंडरचा ग्राऊंड स्टेशनशी संपर्क तुटला. आम्ही आकड्यांचा आभ्यास करत आहोत," असं इस्रोचे प्रमुख के सिवन यांनी सांगितलं.

या क्षणाचे साक्षीदार होण्यासाठी गेलेले पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इस्रोच्या शास्त्रज्ञांना धीर देण्याचा प्रयत्न केला. मोदी म्हणाले, "देशाला तुमचा अभिमान आहे. तुमच्या प्रयत्नांमुळेच देश पुन्हा एकदा आनंद व्यक्त करेल."

"इस्रोच्या शास्त्रज्ञांनी कामाबद्दल बांधिलकी आणि धैर्य दाखवून दिलंय. देशाला तुमचा अभिमान आहे. आणखी चांगलं घडण्याची आशा व्यक्त करूया," असं भारताचे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी म्हटलं.

काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनीही इस्रोच्या शास्त्रज्ञांना धीर देताना ट्वीट केलं - "चांद्रयान-2 मोहिमेत तुम्ही केलेलं काम मोठं आहे. तुमचं समर्पण भारतीयांसाठी प्रेरणादायी आहे. तुमची मेहनत व्यर्थ जाणार नाही. तुम्ही भारताच्या आगामी अंतराळ मोहिमांचा पाया रचलाय."

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी इस्रोच्या मेहनत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीला दाद देत अभिमान व्यक्त केला. शिवाय, या क्षणी इस्रोला धीर देणाऱ्या नरेंद्र मोदी यांचेही फडणवीस यांनी आभार व्यक्त केले.

दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनीही इस्रोच्या शास्त्रज्ञांचा अभिमान असल्याचं ट्विटरवरून सांगितलं. "निराश होण्याची गरज नाही. आपल्या शास्त्रज्ञांनी मोठं काम केलंय. इतिहास रचलाय. आम्हाला शास्त्रज्ञांचा अभिमान आहे."

फेसबुक, ट्विटरसह विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर भारताच्या 'चांद्रयान 2' मोहिमेची चर्चा होताना दिसली.

#ProudOfISRO, #VikramLander, #ISRO हे हॅशटॅग आणि Orbiter, Scientists, Mission असे शब्द अनेक तास ट्रेण्डिंग पाहायला मिळाले. हजारो युजर्सनी विक्र मून लँडरसंदर्भात आपापली मतं व्यक्त केली.

विक्रम मून लँडरचा संपर्क तुटल्यानंतर अनेकांनी इस्रोच्या शास्त्रज्ञांना धीर देण्याचा प्रयत्न केला.

महिंद्रा ग्रुपचे चेअरमन आनंद महिंद्रा यांनी इस्रोला उद्देशून ट्वीट केलंय.

चांद्रयान 2 चं मून लँडर पूर्णपणे अपयशी झालं नाही, असं म्हणत टनासा स्पेस फ्लाईट' या संकेतस्थळाचे व्यवस्थापकीय संपादक ख्रिस जी यांनी इस्रोला धीर दिलाय.

ट्विटर, फेसबुकवरून अनेक भारतीयांनी इस्रोचं मनौधैर्य वाढवण्याचे प्रयत्न केलेत.

श्रीहरीकोटा येथील प्रक्षेपण केंद्रावरून 22 जुलै रोजी 'चांद्रयान 2' चंद्राच्या दिशेनं झेपावलं होतं. पाहा या मोहिमेचे सर्व ताजे अपडेट्स इथे -.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

पंजाब नॅशनल बँकेत जवळजवळ 13,000 कोटी रुपयांचा घोटाळा केल्याचा आरोप असलेले हिरे व्यापारी नीरव मोदी यांना लंडनमध्ये अटक करण्यात आली आहे.

लंडनच्या हॉलबॉर्नमध्ये मंगळवारी दुपारी नीरव दीपक मोदी यांना भारतीय अधिकाऱ्यांनी अटक केली आहे. मेट्रोपॉलिटन पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार बुधवारी त्यांना वेस्टमिन्स्टर मॅजिस्ट्रेट कोर्टात हजर करण्यात आलं.

"कोर्टाला हे वाटतं की जर त्यांना जामीन दिला तर ते कोर्टात स्वतःला समर्पित करणार नाहीत," असं म्हणत जिल्हा न्यायालयाच्या मॅरी मॅलन यांनी त्यांना जामीन नाकारला आणि त्यांची 29 मार्चपर्यंत न्यायालयीन कोठडीत रवानगी केली.

नीरव मोदी

2018च्या जानेवारीत नीरव मोदी यांनी पंजाब नॅशनल बँकेत जवळजवळ 12,900 कोटींचा कर्ज घोटाळा केल्याचं प्रथम उघड झालं. त्यानंतर त्यांनी देशातून पलायन करून ब्रिटनमध्ये आश्रय घेतल्याचं वृत्त आलं होतं. त्यानंतर ऑगस्टमध्ये भारतीय अधिकाऱ्यांनी ब्रिटनला मोदी यांचा ताबा मागितला होता.

काही दिवसांपूर्वीच मोदी यांना लंडनमध्ये 'द टेलेग्राफ'नं पाहिलं होतं. तेव्हा त्यांनी जवळपास 9 लाख रुपयांचं शहामृगाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या चमड्यापासून (ostrich hide) बनवलेलं जॅकेट घातलं होतं, अशी बातम्या गाजली होती.

पण तोवर भारतीय तपास संस्थांनी नीरव मोदी यांच्या देशभरातील शोरूम आणि संस्थांचा ताबा घेण्यास सुरुवात केली.

8 मार्चला नीरव मोदी यांचा अलिबागमधला बंगला पाडण्यात आला होता. सक्तवसुली संचलनालयानं हा बंगला जप्त केला होता. नंतर भरती-ओहोटीच्या क्षेत्रात असल्यानं हा बंगला पाडण्याचे आदेश देण्यात आले.

पुढे काय होणार?

विजय माल्ल्या यांना अटक झाल्यानंतर त्यांना दोन महिन्यांचा जामीन मिळाला होता. त्यानंतर त्यांच्या प्रत्यार्पणाची प्रक्रिया सुरू झाली होती.

नीरव मोदी यांच्या प्रकरणातही हीच प्रक्रिया होईल - सुरुवातीला त्यांना वेस्टमिन्स्टर मॅजिस्ट्रेट कोर्टात हजर केलं जाईल, तिथून त्यांना हंगामी कोठडीत पाठवण्यात येईल, ते जामिनासाठी याचिका करतील आणि त्यावर सुनावणी होईल.

या कोर्टातून त्यांच्या प्रत्यार्पणाला मंजुरी मिळाली की मग गृह मंत्रालयाला तशी परवानगी द्यावी लागेल. नीरव मोदी यांनी युरोप किंवा दुसऱ्याच कुठल्या देशाचं नागरिकत्व स्वीकारलं असेल तर या प्रक्रियेतली गुंतागुंत वाढू शकते.

मोदींना इंग्लंडमध्ये अटक झाली तर काही अडचण येणार नाही, पण आंतरराष्ट्रीय कायदे आणि नियम लक्षात घेता घेता यात बराच वेळ जाऊ शकतो.

पण जर नीरव मोदी यांनी जर आश्रय मागितला असेल तर प्रत्यार्पणाची प्रक्रिया तेव्हाच सुरू होईल, जेव्हा त्यांची आश्रयाची याचिका फेटाळली जाईल. इंग्लंड सरकारकडे एखाद्या व्यक्तीने आश्रय मागितला तर त्या व्यक्तीला आधी एक अंतरिम आश्रय मंजूर केला जातो. संबंधित व्यक्तीची याचिका मंजूर होत नाही,  तोपर्यंत संबंधित व्यक्तीला कायमचं नागरिकत्व मिळू शकत नाही.

कसा झाला होता घोटाळा?

पंजाब नॅशनल बँकेच्या मुंबईतील ब्रीच कँडी शाखेत 11,360 कोटी रुपयांचा हा घोटाळा होता, जो 3 जानेवारी 2018ला प्रथम लक्षात आला होता. भारतातील सार्वजनिक बँकांपैकी एक असलेल्या पंजाब नॅशनल बँकेचे काही कर्मचारी आणि आरोपी खातेधारक यांची हातमिळवणी असल्याची कबुली बँकेने दिली होती, मात्र या प्रकरणात अडकलेल्यांची नावं बँकेने जाहीर केलेली नाहीत.

2011 ते 2018 अशी सात वर्षं या घोटाळ्यादरम्यान कोट्यवधी रुपयांचे व्यवहार झाले.

PNB घोटाळ्यात 'लेटर ऑफ अंडरटेकिंग'चा (LOU) गैरवापर मूलभूत आहे. भारतात कार्यरत असणारे उद्योजक देशाबाहेरून वस्तूंची आयात करतात, तेव्हा त्यांच्या बदल्यात देशाबाहेर असलेल्या...


मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

बीबीसी मराठीनं आपल्या वाचकांना हाच प्रश्न केला की, नेमका कोणता संघ जिंकेल. यात अनेकांनी चेन्नई सुपरकिंग्स जिंकेल अशी काहींनी अटकळ बांधली होती. तर, हैदराबाद सनरायझर्स विजयी होतील असाही दावा बऱ्याच जणांनी केला होता.

जो संघ जिंकेल त्यांचे अंदाज आणि प्रतिक्रिया आम्ही जाहीर करू असं यापूर्वीच जाहीर केलं होतं.

चेन्नईच्या बाजूनं प्रतिक्रिया दिलेल्या वाचकांच्या निवडक प्रतिक्रिया आणि त्यांचे अंदाज पुढील प्रमाणे;

स्वप्निल चातरकर म्हणतात की, "चेन्नई सुपरकिंग्स संघाची बॅटींग ऑर्डर उत्तम आहे. सनरायझर्स हैदराबादनं उभ्या केलेल्या आव्हानाचा ते सहज पाठलाग करू शकतील."

तर, चेन्नई सुपरकिंग्सचं समर्थन करताना संजय वावले सांगतात, "रशीद खान या हैदराबादच्या स्पिनर बॉलरपुढे चेन्नईचा आरामात निभाव लागेल. सामना फिरवण्याची ताकद त्यांच्यात आहे."

सागर आव्हाड सांगतात, "चेन्नईचे खेळाडू उत्तम खेळत असून त्यांनी आतापर्यंत विजयी खेळीच केली आहे. त्यामुळे यावेळी चेन्नईचा विजय निश्चित असेल."

चेन्नईची बाजू घेताना डॉ. विशाल पाटील सांगतात, "वानखेडे स्टेडियमवर कमी धावांच्या मॅचे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स होतात. या मोसमात चेन्नईनं हैदराबादला 3 वेळा नमवलं आहे. आज धोनीचा अनुभव सुद्धा कामी येईल."

चेन्नई जिंकण्यासाठी धोणीच कारणीभूत ठरेल हे सांगताना विजय भुरे म्हणतात, "धोणी किंग असल्यानं चेन्नई सुपर किंग ठरणारंच."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

वाजपेयी यांचं दिल्लीतल्या AIIMS हॉस्पिटलमध्ये काल संध्याकाळी निधन झालं. ते 93 वर्षांचे होते. मूत्राशयाचा त्रास वाढल्यामुळे जून महिन्यात त्यांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सायं. 5.00 - अखेरचा निरोप

माजी पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांना त्यांची दत्तक मुली नमिता यांनी अग्नी दिला.

दुपारी 4.30 - अंत्यविधी सुरू

अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या पार्थिवावर अंत्यविधी सुरू. त्यांच्या पार्थिवावरील तिरंगा वाजपेयी यांची नात निहारिका यांच्याकडे सुपूर्द करण्यात आला.

दुपारी 4.10 - वाजपेयींचं अंतिम दर्शन

स्मृती स्थळावर वाजपेयी यांचं अंतिम दर्शन घेण्यासाठी भूतानचे राजे जिग्मे वांगचूक, नेपाळचे राष्ट्रपती प्रदीपकुमार ग्यावाली, बांगलादेशचे परराष्ट्र मंत्री अब्दुल हसन अली, पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री अली जाफर, श्रीलंकेचे परराष्ट्र मंत्री लक्ष्मण किरिएलिया उपस्थित आहेत.

दुपारी 3.50 - पार्थिव स्मृती स्थळी पोहोचले

वाजपेयी यांच्या पार्थिवाची अंत्ययात्रा स्मृती स्थळी पोहोचली. लष्करानं त्यांना मानवंदना दिली.

दुपारी 2.45 - अंत्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ययात्रा विजय घाटाच्या दिशेनं...

वाजपेयी यांच्या पार्थिवाचा अखेरचा प्रवास सुरू आहे. वाजपेयींच्या चाहत्यांनी त्यांना निरोप देण्यासाठी मोठी गर्दी केली आहे.

दुपारी 2.00 - अखेरचा प्रवास सुरू

अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या पार्थिवाची अंत्ययात्रा सुरू. मुख्यालयातून विजय घाटकडचा प्रवास सुरू. सायंकाळी पाच वाजता होणार अंत्यसंस्कार. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस अंत्ययात्रेत सहभागी.

दुपारी 1.45 -भूतान नरेशांनी घेतले दर्शन

भूतानचे राजे जिग्मे वांगचूक यांनी वाजपेयी यांचं दर्शन घेतलं.

दुपारी 12.00 - अडवाणी, ठाकरे यांनी घेतले दर्शन

लालकृष्ण अडवाणी, शिवसेनेचे पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी वाजपेयी यांचं अंत्यदर्शन घेतलं.

भाजप मुख्यालयाच्या दिशेनं निघालेले नागरिक

सकाळी 11.00 - पार्थिव मुख्यालयात

वाजपेयी याचं पार्थिव भाजप मुख्यालयात पोहोचलं आहे. तिथं ते दुपारी एक वाजेपर्यंत ठेवण्यात येणार आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, भाजपाध्यक्ष अमित शाह यांनी घेतलं दर्शन.

सकाळी 10.15 - मुख्यालयात गर्दी

भाजपच्या मुख्यालयात वाजपेयी यांचं अंत्यदर्शन घेण्यासाठी चाहत्यांनी मोठी गर्दी केली आहे.

सकाळी 9.50 - निवासस्थानाहून पार्थिव निघाले

अटल बिहारी वाजपेयी यांचं पार्थिव लष्करी वाहनावरून भाजप मुख्यालयाकडे निघालं. मोठा जनसमुदाय उपस्थित.

भाजप मुख्यालयात दुपारी एकपर्यंत वाजपेयींचं दर्शन घेता येणार.

सकाळी 8.00 - थोड्याच वेळात पार्थिव भाजप मुख्यालयात

अटल बिहारी वाजपेयी याचं अंत्यदर्शन घेण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर लोक त्यांच्या 6, कृष्ण मेनन मार्ग येथील निवासस्थानी येत आहेत. थोड्याच वेळात वाजपेयी यांचं पार्थिव भाजप मुख्यालयाकडे रवाना होणार आहे.

पद्मजा फेणाणींकडून आठवणींना उजाळा

गायिक पद्मजा फेणाणी-जोगळेकर यांनी अटलजींची कविता गाऊन त्यांच्या आठवणींना उजाळा दिला आहे.

माजी पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांचं नवी दिल्लीतल्या AIIMS हॉस्पिटलमध्ये निधन झालं. ते 93 वर्षांचे होते. गुरुवारी संध्याकाळी 5 वाजून 5 मिनिटांनी त्यांनी अंतिम श्वास घेतला. गेल्या 9 आठवड्यांपासून ते रुग्णालयात होते.

गुरुवारी सायंकाळी त्याचं पार्थिव AIIMS हॉस्पिटलमधून 6, कृष्ण मेनन मार्ग या वाजपेयींच्या निवासस्थानी आणण्यात आलं. तेथे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद, उपराष्ट्रपती वेंकय्या नायडू, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यासह लालकृष्ण अडवाणी, मुरली मनोहर जोशी,...


मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

संध्याकाळी 7.05 वा. लोकसभेत विधेयक मंजूर

जम्मू-काश्मीर पुनर्रचना विधेयक लोकसभेत बहुतमानं मंजूर करण्यात आलं. विधेयकाच्या बाजूने 366 मतं पडली तर विधेयकाच्या विरोधात 66 मतं पडली.

संध्याकाळी 5.30 वा. इम्रान खान यांनी केलीनाझी पक्षाशी भाजपची तुलना

तिकडे पाकिस्तानच्या असेंब्लीत बोलताना पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी म्हटलंय की, "जर अशा महत्वाच्या प्रसंगी जगाने दखल घेतली नाही तर उशीर होईल. मी अणुयुद्धाची धमकी देत नाहीये, मी समंजसपणा दाखवण्याबद्दल बोलत आहे. अशा परिस्थितीमुळे अवघ्या मानवतेला धोका आहे. भाजपचे वागणे हिटलरच्या नाझी पक्षापेक्षा वेगळ नाही.

दुपारी 4.30 - फारूख अब्दुल्ला म्हणाले 'हे लोकशाहीविरोधी'

श्रीनगरमध्ये माध्यमंशी बोलताना नॅशनल कॉन्फरन्सचे नेते फारूख अब्दुल्ला यांनी म्हटलंय की, गृहमंत्री संसदेत माझ्याबाबत खोटं बोलताहेत की मी माझ्या घरात स्वखुशीने बसलोय. ते म्हणाले, "माझ्या राज्याला आग लावली जाताना मी घरात बसून राहीन? माझ्या माणसांना जेलमध्ये मारलं जात असताना मी घरात बसून राहीन? मला माहीत असलेला भारत हा नाहीच मुळी. माझ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा भारत लोकशाहीवादी आणि धर्मनिरपेक्ष आहे."

"हे पूर्णतः लोकशाहीविरोधी आहे. केस सुप्रीम कोर्टात होती. ते वाट का पाहू शकत नव्हते. माझा त्यांच्या बंदुकांवरही विश्वास नाही. हे सगळं खोटं आहे." असं अब्दुल्ला म्हणाले.

पुढे ते म्हणाले, "70 वर्षांनंतर त्यांनी काश्मिरींच्या छातीत खंजीर खुपसलाय. दरवाजे उघडले की माझे लोक मुक्त होतील. आम्ही लढा देऊ, कोर्टात जाऊ. आमचा बंदुका, बाँब आणि दगडफेकीवर विश्वास नाही. आमचा विश्वास शांततेने प्रश्न सोडवण्यावर आहे. त्यांना जर आमचा खून करायचा असेल तर आधी माझ्या छातीवर गोळ्या घाला. पाठीत खंजीर खुपसू नका. या भारताची मी नेहमी साथ दिली."

दरम्यान लोकसभेत गृहमंत्री अमित शाह यांनी म्हटलं की अब्दुल्ला यांना अटक किंवा ताब्यात घेतलेले नाही.

दुपारी 3.22 - श्यामाप्रसाद मुखर्जींवरून खडाजंगी

अनंतनागचे खासदार हसनैन मसूदी यांनी लोकसभेत चर्चेदरम्यान म्हटलं की  श्यामाप्रसाद मुखर्जींनी कलम 370 च्या प्रस्तावाला पाठिंबा दिला होता. यावरून जोरदार गदारोळ झाला. भारतीय जनता पक्षाच्या खासदारांनी यावर प्रश्न उपस्थित केले. तर गृहमंत्री अमित शाह यांनी मसूदी यांचे वक्तव्य निराधार आहे. मसूदी यांनी हे वक्तव्य कशाच्या आधारावर केले हे स्पष्ट करावे अशी मागणी संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी केली.

दुपारी 12.49 -  हे संविधानाचं उल्लंघन - राहुल गांधी

काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी ट्वीट करून कलम 370 संदर्भात त्यांची भूमिका स्पष्ट केली आहे.

"जम्मू काश्मीरचं एकतर्फी विभाजन करून राष्ट्रीय एकता साध्य करता येणार नाही. निवडून आलेल्या लोकप्रतिनिधींना जेलमध्ये डांबणं हे संविधानाचं उलंघन आहे. या देशाची निर्मिती इथल्या लोकांमुळे झाली आहे, ना की जमिनीच्या कुठल्या तुकड्यामुळे. हा अधिकारांचा दुरुपयोग आहे आणि हे राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी चिंताजनक आहे," असं राहुल गांधी यांनी ट्वीट केलं आहे.

दुपारी 12.30 - यातून काय साध्य होणार - डीएमके

या विधेयकांच्या माध्यमातून काय साध्य होईल असा प्रश्न डीएमकेचे खासदार टी.आर. बालू यांनी उपस्थित केला आहे. कलम 370 रद्द केल्यामुळे भविष्यात अनेक समस्या निर्माण होतील असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

दुपार 12 - काँग्रेस कलम 370 हटविण्याच्या बाजूने आहे का?

मनीष तिवारी यांच्या भाषणादरम्यान काँग्रेस कलम 370 हटविण्याच्या बाजूने आहे की नाही याचं उत्तर द्यावं, असं अमित शाह यांनी म्हटलं. अमित...


मजकूर उपलब्ध नाही

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या 12 महत्त्वाच्या घोषणा

1.आज रात्री 12 वाजल्यापासून पूर्ण देशात लॉकडाऊन.

2.सर्व राज्यं, शहरं, गावं 3 आठवडे बंद. घरातून बाहेर निघण्यावर पूर्णतः बंदी.

3.मी हात जोडून विनंती करतो की तुम्ही देशात जिथे कुठे आहात तिथेच राहा.

4.तज्ज्ञ सांगतात की संक्रमण रोखण्यासाठी 3 आठवडे आवश्यक. तसं केलं नाही तर देश 21 वर्षं मागे जाईल.

5.तुमच्या घराबाहेर लक्ष्मणरेषा आखण्यात आलीये. तुम्ही त्यापलीकडे टाकेलेलं एक पाऊल आजाराला घरात आणेल.

6.इटली आणि अमेरिका या देशांमधल्या पायाभूत सुविधा उत्तम आहेत, तरी तिथे परिस्थिती हाताबाहेर गेली.

7.हा आजार इतक्या वेगाने पसरतो की कितीही तयारी केली तरीही संकट मोठं होत जातं.

8.सोशल डिस्टन्सिंग (घरात बसून राहणं) हा कोरोनाचा मुकाबला करण्याचा एकमेव मार्ग आहे.

9.एकदा कोव्हिड पसरू लागला की थांबवणं फार कठीण जातं. म्हणून आत्ताच संक्रमण थांबवावं लागेल.

10.गरिबांसाठी कठीण काळ आहे. सरकार आणि संघटना गरिबांच्या मदतीसाठी प्रयत्न करत आहेत.

11.हॉस्पिटल्सना सुसज्ज करण्यासाठी 15 हजारो कोटी रुपये खर्च करणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र आहोत.

12.देशभरात मेडिकल आणि पॅरामेडिकल कर्मचाऱ्यांचं प्रशिक्षणासाठी काम सुरू झालं आहे.

कोरोना व्हायरसबाबत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशवासियांना उद्देशून भाषण केलं. त्यांनी जनता कर्फ्यू यशस्वी केल्याबद्दल भारतीयांचे आभार मानले. तसंच, सोशल डिस्टन्सिंग पाळण्याचं आवाहन त्यांनी केलं.

21 दिवसांच्या लॉकडाऊन दरम्यान जीवनावश्यक वस्तू म्हणजेच किराणा, भाजीपाला, दूध, मेडिकल सुरू राहतील असं पंतप्रधान मोदींनी ट्वीटद्वारे स्पष्ट केलं.

"जिथे आहात तिथेच राहा. तुमच्या घराभोवती लक्ष्मणरेषा आखून घ्या. आपल्याला घरातच राहायचं आहे. सोशल डिस्टन्सिंग अत्यावश्यक आहे. देशाच्या पंतप्रधानापासून गावातल्या शेवटच्या माणसापर्यंत सगळ्यांना लागू आहे. कोरोनाचा संसर्ग आपल्याला रोखायचं आहे. कोरोना संक्रमणाची साखळी तोडायची आहे. आपली आताची कृती कोरोनामुळे होणारं नुकसान कमी होऊ शकतं", असं पंतप्रधान म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "जान है तो जहाँ है' हे लक्षात ठेवा. धैर्य आणि शिस्तीने वागायची आवश्यकता. डॉक्टर, नर्सेस, वैद्यकीय क्षेत्रातील कर्मचारी दिवसरात्र काम करत आहेत. कठीण काळातही हॉस्पिटल प्रशासन काम करत आहे. परिसर सॅनिटाईझ करणाऱ्या सफाई कर्मचाऱ्यांचा विचार करा. पोलीस, प्रसारमाध्यमं यांचा विचारा करा.

केंद्र सरकार आणि राज्य सरकार समन्वयाने काम करत आहेत. कोरोनाचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी जे जे आवश्यक ते आपण करत आहोत. जागतिक आरोग्य संघटना, देशभरातील आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञांशी सल्लामसलत करूनच हा निर्णय घेतला आहे".

आरोग्य क्षेत्रातील पायाभूत सुविधांसाठी 15 हजार कोटींची तरतूद करण्यात येत आहे. कोरोना रुग्णांवर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांसाठी एन-95 मास्क, पीपीई किट तसंच अन्य अत्यावश्यक उपकरणं युद्धपातळीवर प्रयत्न केले जात आहेत.

पंतप्रधान मोदी यांनी एक बॅनर दाखवला- को-कोई, रो-रोड पर, ना-ना निकले.

कोणत्याही अफवा आणि अंधविश्वास यांच्यावर विश्वास ठेऊ नका. अफवा पसरण्याचा वेग प्रचंड असतो. केंद्र सरकार, राज्य सरकार यांनी दिलेल्या सूचनांचं पालन करा. डॉक्टरांच्या सल्याविना औषध घेऊ नका. तुमची एक कृती तुमचा जीव धोक्यात टाकू शकते.

21 दिवसांचा वेळ खूप आहे. परंतु आपल्या आयुष्यासाठी ते महत्त्वाचं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज...


मजुरांच्या ट्रेनवरून आता महाराष्ट्र सरकार विरुद्ध केंद्र सरकार असा ‘सामना’ रंगण्याची चिन्हं निर्माण झाली आहेत.

काल म्हणजे 25 मे रोजी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी पत्रकार परिषद घेतली. त्यात त्यांनी अडकलेल्या मजुरांसाठीच्या ट्रेनवरून केंद्राबाबत नाराजी व्यक्त केली.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

80 ट्रेनची मागणी, मात्र 35-40 ट्रेनच मिळतायेत - उद्धव ठाकरे

उद्धव ठाकरे म्हणाले, “केंद्र सरकारकडे लॉकडाऊनच्या आधीपासून ट्रेन मागत होतो. इतर राज्यातील मजूर इथे थांबायला तयार नाहीत. त्यांना घरी जाण्याची परवानगी द्या, असं केंद्राला सांगत होतो. आम्हाला ट्रेन द्या, आम्ही खर्च करतो. दुर्दैवानं किंवा काही कारणं असतील, पण त्यावेळी काही परवानगी मिळाली नाही. आता हे संकट वाढल्यानंतर परवानगी दिली गेली.”

एवढंच नव्हे, तर केंद्राकडून आवश्यक असलेल्या संख्येच्या निम्म्याच ट्रेन मिळत असल्याचा आरोप उद्धव ठाकरेंनी केला.

“आपण रोज 80 ट्रेनची केंद्र सरकारकडे मागणी करतोय. आम्ही सोय करायला तया र आहोत, पण आम्हाला ट्रेन द्या. मात्र आपल्याला निम्म्याच म्हणजे 35-40 ट्रेनच आपल्याला मिळत आहेत. आपली क्षमता आहे. तु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्ही ट्रेन द्या, आम्ही आमच्याकडून सगळ्या मजुरांची नोंदणी करून व्यवस्था केलीय,” असं उद्धव ठाकरे म्हणाले.

पियुष गोयल यांच्याकडून ट्वीट्सची मालिका

उद्धव ठाकरेंच्या या वक्तव्यानंतर केंद्रीय रेल्वेमंत्री पियुष गोयल यांनी ट्विटरवर ट्वीट्सची मालिकाच सुरू केली आणि उद्धव ठाकरेंवर निशाणा साधला.

रेल्वे मंत्रालय महाराष्ट्राला 125 श्रमिक स्पेशल ट्रेन द्यायला तयार आहे, असं म्हणत पियुष गोयल पुढे म्हणाले, “तुम्ही म्हणालात की मजुरांची यादी तुमच्याकडे तयार आहे. ट्रेन कुठून सुटेल, प्रवाशांची यादी, मेडिकल सर्टिफिकेट आणि ट्रेन कुठपर्यंत हवीय इत्यादी सर्व माहिती पुढच्या एक तासात रेल्वेच्या महाप्रबंधकांकडे पोहोचवण्याची कृपा करावी. जेणेकरून ट्रेनची व्यवस्था आम्ही वेळेवर करू शकू.”

पियुष गोयल यांनी काल संध्याकाळी सव्वा सात वाजता हे ट्वीट केलं.

त्यानंतर त्यांनी पुन्हा दीड तासांनी ट्वीट केलं आणि महाराष्ट्र सरकारनं अद्याप मजुरांची यादी दिली नसल्याची खंत व्यक्त केली.

पियुष गोयल

पियुष गोयल एवढ्यावरच थांबले नाहीत, तर त्यांनी रात्री 12 वाजता पुन्हा याबाबत ट्वीट केलं.

“रात्रीचे 12 वाजलेत आणि पाच तास झालेत, तरीही अद्याप महाराष्ट्र सरकारनं 125 ट्रेनची माहिती आणि प्रवाशांची यादी दिली नाहीय. तरीही तयार राहण्याचे आदेश मी अधिकाऱ्यांना दिलेत.”

संजय राऊतांचं प्रत्युत्तर

दरम्यानच्या काळात शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी ट्वीट करून रेल्वेमंत्री पियुष गोयल यांच्यावर निशाणा साधला.

महाराष्ट्र सरकारनं रेल्वे मंत्रालयाला हव्या असलेल्या गाड्यांची यादी सादर केलीय, अशी माहिती देणारं ट्वीट संजय राऊत यांनी केलं.

राऊतही एवढ्यावरच थांबले नाहीत. त्यांनी रेल्वेमंत्री गोयल यांना टोमणाही मारला. ते म्हणाले, “पियुषजी, फक्त एक विनंती आहे की, ट्रेन ज्या स्टेशनवर पोहोचायला हवी, त्याच स्टेशनवर पोहोचू द्यावी. गोरखपूरला सुटलेली ट्रेन ओडिसाला पोहोचू नये.”

महाराष्ट्राकडून 46 ट्रेनची यादी मिळाल्याचं गोयल यांचं मध्यरात्री ट्वीट

आरोप-प्रत्यारोपांची मालिका दिवसभर झाल्यानंतर मध्यरात्री दोन वाजता पियुष गोयल यांनी पुन्हा एक ट्वीट केलं आणि महाराष्ट्रानं 46 ट्रेनची यादी दिल्याची माहिती दिली. मात्र, तेव्हाही गोयल यांनी महाराष्ट्र सरकारला टोला लगावला.

“125 ट्रेनची यादी कुठेय? आता दोन वाजलेत आणि केवळ 46 ट्रेनची यादीच मिळालीय. त्यातही पश्चिम बंगाल आणि ओडिशासाठी पाच...


मतदान केलं नाही तर 350 रुपये दंड?

11 एप्रिलपासून लोकसभा निवडणुकांचे मतदान सुरू होत असून ते 19 मे पर्यंत चालेल. 23 मे रोजी निकाल जाहीर करण्यात येतील.

या बातमीचे कात्रण हजारो लोकांनी सोशल मीडियावर पाहिले असून त्याची सत्यता पडताळण्यासाठी आमच्या वाचकांनी त्याचा फोटो आमच्या व्हॉट्सअॅपवर पाठवला आहे.

हा फोटो हिंदी वर्तमानपत्र 'नवभारत टाइम्स'ने विनोदांच्या स्तंभामध्ये होळीच्या निमित्ताने प्रसिद्ध केलेल्या बातमीचा असल्याचे आमच्या लक्षात आलं.

या बातमीत काय म्हटलं आहे?

जे लोक निवडणुकीत मतदान करणार नाहीत त्यांच्या आधार कार्डावरून माहिती काढली जाईल. त्यानंतर आधारशी जोडलेल्या तुमच्या बँक खात्यातून पैसे वजा केले जातील, अशी नोटीस निवडणूक आयोगाने काढल्याचं या बातमीत म्हटलं आहे.

"एका व्यक्तीमागे 350 रुपये खर्च होत असल्यामुळे बँकेच्या खात्यातून ते वजा केले जातील. जर एखाद्या व्यक्तीच्या खात्यात 350 रुपये नसले तर ती व्यक्तीने मोबाईलचे रिचार्जिंग केल्यावर ते वजा होतील," असंही या बातमीत म्हटलं आहे.

इतकंच नाही तर निवडणूक आयोगाने सर्वोच्च न्यायालयाची आधीच परवानगी घेतली असल्यामुळे यासंदर्भात कोणतीही या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चिका दाखल करून घेतली जाणार नाही, असंही या बातमीत नमूद करण्यात आलं आहे.

अर्थात ही सर्व माहिती केवळ गंमत म्हणून विनोदाच्या विभागामध्ये प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. यात काहीही खरं नसल्याचंही शेवटी स्पष्ट होतं, कारण मजकुराच्या शेवटी 'बुरा ना मानो होली है!' असं त्यात लिहिण्यात आलं आहे.

अशीच गमतीशीर बातमी लोकमतनेही दिली होती, मात्र दुसऱ्या दिवशी त्यांनाही स्पष्टीकरण द्यावं लागलं.

'लोकमत'ची बातमी राजकीय लाभासाठी शेअर करत असल्याचं निदर्शनास आलंय. अर्थात, आपण सूज्ञ आहात. अशा चुकीच्या प्रचाराला तुम्ही बळी पडणार नाही, याची खात्री आहे. परंतु, कुणी या बातमीचा वापर अपप्रचारासाठी करत असेल, तर तुम्ही सत्य पोहोचवण्याचा प्रयत्न करावा, असं आवाहन आम्ही करू इच्छितो."

लोकमतने दिलेली ती बातमी

त्याचप्रमाणं आणखी एका बातमीत पाकिस्ताननं हाफिज सईदला भारताकडे सुपूर्द केल्याचं सांगण्यात आलं होतं. तर फरार आरोपी विजय मल्ल्या आणि नीरव मोदी यांनी आपलं पाप धुण्यासाठी कुंभमेळ्यात जाऊन अंघोळ केली, असं सांगणारी एक खोटी बातमीही प्रसिद्ध झाली होती.

पण या बातम्यांमध्ये आजिबात सत्यता नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मतदान झाल्यानंतर एक्झिट पोल्सचे सर्वेक्षण आले आहेत. या सर्वेक्षणांचा असा अंदाज आहे की राज्यात पुन्हा शिवसेना-भाजपचं सरकार येऊ शकतं. यासंदर्भात अधिक माहिती घेण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा.

विधानसभेबरोबरच सातारा लोकसभेची पोटनिवडणूकही आज होत आहे. सातारा लोकसभा पोटनिवडणुकीसाठी 60.5 टक्के मतदान झालं आहे.

 राज्यात बहुतेक ठिकाणी पाऊस होता पण मतदारांचा उत्साह अवर्णनीय होता. राजकीय नेते आणि सेलिब्रिटींनी मतदानाला सहकुटुंब मतदान केलं. काही ठिकाणचे अपवाद वगळता राज्यभरात शांततेत मतदान पार पडलं.

एक्झिट पोल्सचे निकाल काय सांगत आहेत?

सर्व एक्झिट पोल्सचे निकाल आले आहेत. सर्व पोल्सनुसार राज्यात पुन्हा शिवसेना भाजपचीच सत्ता येणार, असा अंदाज सर्व पोल्सनी व्यक्त केला आहे.

या सर्व पोल्समध्ये एक गोष्ट समान आहे. ती म्हणजे महायुतीला पुन्हा लोकांनी कौल दिलाय, असा अंदाज सर्वांनी व्यक्त केलाय. 145 हा बहुमताचा आकडा आहे. सर्व पोल्सनुसार महायुतीला स्पष्ट बहुमत मिळू शकतं. अधिक माहितीसाठी या लिंकवर क्लिक करा.

सायंकाळी 6.30 वाजता - निवडणूक आयोगाची पत्रकार परिषद

बारामतीत ट्रॅक्टरच्या ट्रॉलीचा पूल तयार करून म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तदान

बारामती तालुक्यातल्या कांबळेश्वरमध्ये प्रचंड पाऊस झाल्यामुळे मतदान केंद्र परिसरात चिखल साचला होता. त्यामुळे मतदान केंद्रापर्यंत पोहोचता यावं म्हणून गावकऱ्यांनी ट्रॅक्टरच्या ट्रॉलीचा पूल तयार केला.

दुपारी 3.30 वाजता - शाहरूख खान यांनी बजावला मतदानाचा हक्क

अभिनेते शाहरूख खान आणि त्यांच्या पत्नी गौरी खान यांनी बांद्रा पश्चिम या पोलिंग बूथवर मतदान केलं आहे.

दुपारी 2 वाजून 39 मिनिटं - वरळी मतदारसंघातल्या बूथवरचं ईव्हीएम मशिन बदललं

आदित्य ठाकरे यांच्या वरळी मतदारसंघातल्या बूथ क्रमांक 62 वर ईव्हीएम मशिनमध्ये तांत्रिक अडचण उद्भवली. नंतर ते मशिन बदलण्यात आलं त्यानंतर मतदान सुरळीत पार पडल्याचं निवडणूक अधिकारी सुषमा सातपुते यांनी सांगितलं.

दुपारी 1.52 - माधुरी दीक्षित यांचं आवाहन

माधुरी दीक्षित यांनी त्यांचा मतदान केलेला फोटो ट्वीट करत तुम्ही मतदान केलं का, असं चाहत्यांना विचारलं आहे.

दुपारी 1.20 - 100 वर्षांच्या आजींचेही मतदान

सखुबाई नामदेव चुंभळे या 100 वर्षांच्या आजींनी आज मतदानाचा अधिकार बजावला. 1960 पासून आजपर्यंत प्रत्येक विधानसभा  निवडणुकीत त्यांनी मतदान केलं आहे.

दुपारी 1 - मुनगंटीवार यांचे मतदान

अर्थमंत्री सुधीर मुनगंटीवार यांनी कुटुंबीयांसह मतदानाचा हक्‍क बजावला. चंद्रपुरातल्या सिटी हायस्‍कूलमध्ये त्यांनी मतदान केलं.

दुपारी 12.31 - हर्षवर्धन पाटील यांचे सहकुटुंब मतदान

दुपारी 12.10 - राज्यात 11 वाजेपर्यंत 17.50 टक्के मतदान

राज्यातल्या 288 मतदारसंघांमध्ये आतापर्यंत 17.50 टक्के मतदान झालं आहे. रत्नागिरी मतदारसंघात आतापर्यंत सर्वांत जास्त म्हणजे 62.20 मतदान झालं आहे. तर सर्वांत कमी मतदन हडपसर मतदारसंघात झालं आहे. इथं 7.66 टक्के मतदान झालं आहे.

सकाळी 11.59 - काँग्रेस प्रवक्ते सचिन सावंत यांचं मतदान

काँग्रेस प्रवक्ते सचिन सावंत यांनी सहकुटुंब मतदान केलं. मतदान करणं हे राष्ट्रीय कर्तव्य असून सर्वांनी आपला मतदानाचा हक्क बजावावा असं आवाहन त्यांनी यावेळी केलं.

सकाळी 11.58 - आठवलेंचे पवारांना प्रत्युत्तर

केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांनी वांद्रे पूर्व इथं मतदान केलं. त्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना त्यांनी शरद पवार यांच्या कुस्तीच्या वक्तव्यावर कवितेच्या माध्यमातून प्रत्युत्तर दिलं.

सकाळी 11.30 - लातूरमध्ये देशमुख कुटुंबीयांचे मतदान

देशमुख कुटुंबीयांनी...


मतदानयंत्राची माहिती देताना

2014च्या लोकसभा निवडणुका आणि 2015मधल्या दिल्ली विधानसभा निवडणुकांमध्ये EVM हॅक करण्यात आल्या होत्या, असा दावा भारतीय वंशाच्या एका कथित हॅकरने लंडनमध्ये इंडियन जर्नलिस्ट्स असोसिएशन ने आयोजित एका पत्रकार परिषदेत केला आहे.

भारतीय निवडणूक आयोगाने मात्र हे आरोप फेटाळून लावत, EVM अगदी फुलप्रुफ आणि सुरक्षित असल्याचं म्हटलं आहे. सोबतच, या प्रकरणात काय कायदेशीर कारवाई करता येईल, तेही पाहत असल्याचं आयोगाने म्हटलं आहे.

सय्यद शुजा नावाच्या एका व्यक्तीने कॅलिफोर्नियाहून व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे या पत्रकार परिषदेत असा दावा केला आहे की 2014च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये मतदान यंत्रांबरोबर छेडछाड करण्यात आली होती, आणि यात सर्वच राजकीय पक्ष सामील होते.

आपण असं हॅकिंग भारतात निवडणुकांमध्ये केलेलं आहे, असा दावाही या कथित हॅकरने केला आहे.

या माहितीला दुजोरा देणारा कुठलाही पुरावा मात्र शुजा नावाच्या या व्यक्तीने सादर केला नाही. आपली ओळख गोपनीय ठेवण्यासाठी त्याने स्वतःचा चेहराही झाकला होता.

दरम्यान, निवडणूक आयोगाने एक सविस्तर निवेदन जारी करत हे आरोप फेटाळून लावले आहेत.

"EVM ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (BEL) आणि इलेक्ट्रॉनिक्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड (ECIL) या दोन सरकारी कंपन्यांमध्ये अत्यंत गोपनीय आणि काटेकोर पद्धतीने ईव्हीएम मशीन्स तयार होतात. 2010 साली काही नामवंत तंत्रज्ञांना एकत्र घेऊन तयार करण्यात आलेल्या एका समितीने काही EVM निर्मितीचे नियम आणि दर्जा निर्धारित केला होता. त्यांचं या निर्मितीच्या नियमावलीचे काटेकोरपणे पालन केलं जातं," असं निवडणूक आयोगाने जारी केलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे.

आता आरोप करणारी व्यक्ती स्वतःला इलेक्ट्रॉनिक्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड (ECIL) चा एक माजी कर्मचारी असल्याचं सांगत आहे. तसंच 2014 साली EVM तयार करणाऱ्या टीमचा आपण भाग होतो, असा दावा त्याने केला आहे.

एका मतमोजणीदरम्यन EVM हाताळताना कर्मचारी (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

या संपूर्ण प्रकरणाची माहिती ज्येष्ठ भाजप नेते आणि माजी केंद्रीय मंत्री गोपीनाथ मुंडे यांनाही होती. त्यामुळे त्यांची हत्या करण्यात आली होती, असा खळबळजनक आरोपही त्या हॅकरने केला आहे.

गोपीनाथ मुंडे यांचा 3 जून 2014 रोजी दिल्लीत एका रस्ते अपघातात मृत्यू झाला होता. तेव्हाही त्यांची हत्या झाल्याचे अनेक आरोप झाले होते, ज्यानंतर CBIने या प्रकरणाचा स्वतंत्र तपास केला होता. तपासाअंती त्यांनी घातपाताची अशी कुठलीही शक्यता फेटाळून लावली होती आणि दुसऱ्या एका वाहनचालकावर गुन्हा दाखल केला होता.

...म्हणून VVPAT जोडलं गेलं

या आधीही मतदान यंत्रं हॅक करता येतात, असे आरोप अनेकदा निवडणुकीत पराभूत होणाऱ्या पक्षांनी केले आहेत. त्यांचे हे आरोप निवडणूक आयोगाने प्रत्येक वेळी फेटाळून लावले आहेत, तरीही प्रत्येक निवडणुकीच्या वेळी हा वाद नव्याने तोंड वर करत असतो.

शिवाय, गेल्या काही विधानसभा निवडणुकांमध्ये VVPAT नावाचं एक यंत्रही आयोगाने मतदान यंत्राच्या जोडीला देण्यास सुरुवात केली आहे.

VVPAT म्हणजे 'Voter Verifiable Paper Audit Trail'. मतदार एका विशिष्ट उमेदवाराला मतदान करतो. मतदारानं ज्या उमेदवाराला मत दिलं आहे; ते मत त्याच उमेदवाराला मिळाले आहे की नाही याची शहानिशा करण्यासाठी VVPAT वापरलं जातं.

EVM मशीनद्वारे मतदान होतं. मात्र या यंत्रणेत काही बिघाड झाल्यास किंवा तांत्रिक अडचण निर्माण झाल्यास VVPAT द्वारे मतमोजणी केली जाऊ शकते. दुसऱ्या शब्दांत मतदारानं उमेदवाराला दिलेलं मत सुरक्षित ठेवण्यादृष्टीनं तयार करण्यात आलेली ही दुसरी पर्यायी यंत्रणा...


मतभिन्नता असली तरी मनभेद नसावा. विरोधकांचा सन्मान करता यायला हवा, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

राजकारणाला मर्यादा असतात. राजकारणी लोकांनी अन्य क्षेत्रात हस्तक्षेप करू नये. साहित्य, संगीत, कला, शिक्षण संस्थांना त्याचं काम करू द्यावं. आणि या संस्थानीही राजकारणात हस्तक्षेप करू नये. याचा अर्थ त्यांच्यात संवाद नसावा, असा मुळीच नाही, असं नितीन गडकरी म्हणाले.

पु. लं. देशपांडे, दुर्गा भागवत यांनी आणिबाणीचा निषेध केला. त्यावेळी त्यांच्या सभांना नेत्यांच्या सभांपेक्षा अधिक गर्दी व्हायची. मात्र आणीबाणी मागे घेतल्यानंतर ते परत आपल्या लिखाणाकडे वळले. आम्ही राजकारणी नाही, हे त्यांना पाठिंबा देणाऱ्यांना समजावून सांगितलं. यालाच समन्वय म्हणतात, असं नितीन गडकरी पुढे म्हणाले.

जिथे संवाद होत नाही तिथं विसंवाद होतो आणि त्यातून वितंडवाद होतो. त्यामुळं आपापल्या मर्यादा सांभाळून विचारमंथन महत्त्वाचं आहे, अस सुद्धा ते म्हणाले.

माणूस गुणानं श्रेष्ठ आहे हे समजून वागण्याची गरज आहे. तरीही समाजात सांप्रदायिकता, जातीयवाद या समस्या आहेत. वाईट गोष्टी हळूहळू दूर करण्यासाठी प्रयत्न व्हायला हवेत. समाजाला घडवायचं अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सेल, तर प्रत्येकानं स्वत:पासून सुरुवात करायला हवी, असंही ते म्हणाले.

यावेळी नितीन गडकरी यांनी पतीनं आत्महत्या केल्यानंतरही खंबीरपणे उभं राहणाऱ्या वैशाली येडेकरांच्या धैर्याचं कौतुक सुद्धा केलं. वैशाली ताईंना इथं उद्घाटक म्हणून बोलावलं हे खूप उत्तम केलं. त्यांनी पुस्तकं लिहिली नसतील, पण जगण्याचा आदर्श त्यांनी घालून दिला आहे तो कौतुकास्पद आहे, अशी प्रशंसा त्यांनी केली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)