अनुपा दास

अनुपा दास म्हणतात, "मी गेल्या 20 वर्षांपासून एखाद्या स्पर्धकाप्रमाणे 'कौन बनेगा करोडपती'ची तयारी करत होते. अखेर मी केबीसीमध्ये पोहोचले. इतकंच नाही तर एक कोटी रुपये जिंकलेसुद्धा. माझ्यासाठी हे स्वप्नपूर्तीपेक्षा कमी नाही."

बस्तरमधल्या एका शाळेत शिक्षिका असणाऱ्या अनुपा केबीसी सीझन 12 मध्ये एक कोटी रुपये जिंकणाऱ्या तिसऱ्या महिला स्पर्धक आहेत. याआधी याच सीझनमध्ये दिल्लीच्या नाझिया नसीम आणि हिमाचल प्रदेशातील कांगडाच्या आयपीएस अधिकारी मोहिता शर्मा यांनी एक कोटी रुपये जिंकले होते.

42 वर्षांच्या अनुपा दास बस्तर जिल्ह्याचं मुख्यालय असणाऱ्या जगदलपूरमध्ये लहानाच्या मोठ्या झाल्या. लहानपणापासूनच त्यांना शिक्षणाची आवड होती. त्यांच्या घराजवळच शाळा आणि एक पुस्तकालय होतं. पुस्तकालयात त्या नेहमी जात.

प्रशासकीय स्पर्धा परीक्षेची तयारी

अनुपा यांनी भौतिक शास्त्रात पदव्युत्तर शिक्षण घेतलं आहे. गेल्या 13 वर्षांपासून त्या आसनाच्या उच्च माध्यमिक शाळेत भौतिकशास्त्र विषय शिकवतात.

त्यांचे वडील दिनेश चंद्र दास ज्योतिषाचार्य आहेत. आई सरस्वती दास काही वर्षांपूर्वीच बँकेतून निवृत्त झाल्या आहेत.

अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नुपा दास आणि त्यांची आई

जगदलपूरमध्ये आई-वडिलांसोबत राहणाऱ्या आणि तीन बहिणींमध्ये सर्वात थोरल्या असणाऱ्या अनुपा दास यांनी सुरुवातीला प्रशासकीय स्पर्धा परीक्षांचीही तयारी केली. मात्र, त्यात त्यांना यश मिळालं नाही.

त्या म्हणतात, "शिक्षकी व्यवसाय माझ्यासाठी खूप सन्माननीय होता. शिवाय, मला लहान मुलांची आवड आहे. म्हणून मी या व्यवसायात आले."

जेव्हा लग्न मोडलं…

2009 साली अनुपा यांचं लग्न झालं. मात्र, महिनाभरातच ते लग्न तुटलं.

अनुपा संगतात, "तो माझ्यासाठी अत्यंत वाईट काळ होता. त्यावेळी खूप कमी लोकांनी आम्हाला धीर दिला. मला आणि माझ्या कुटुंबालाच दोष देण्यात आला. माझे आई-वडील, कुटुंबातले इतर सदस्य आणि शाळेतील विद्यार्थ्यांमुळेच मी सामान्य आयुष्याकडे पुन्हा वळू शकले. लग्नशिवायसुद्धा आयुष्य असू शकतं, हे मला कळलं. आम्ही तो कठीण काळ अनुभवला आणि अनेक कठीण परीक्षांनाही सामोरे गेलो. कदाचित त्यामुळेच मला केबीसीपर्यंत पोहोचण्याचा आणि जिंकण्याचा मार्ग दिसला."

प्रशासकीय स्पर्धा परीक्षांची तयारी करत असतानाच केबीसीने त्यांचं लक्ष वेधलं. केबीसीसाठी निवड झाल्याचं कळताच घरातल्या सर्वांनाच आनंद झाल्याचं त्या सांगतात. मात्र, निवड झाल्यानंतर हॉटसीटपर्यंतचा मार्ग सोपा नव्हता.

केबीसमध्ये हॉटसीटपर्यंत येण्यासठी त्यांना दोन दिवस वाट बघावी लागली. त्या म्हणतात, "मी गेल्या 20 वर्षांपासून केबीसीची तयारी करत होते. मात्र, प्रतिक्षेचे हे दोन दिवस त्या 20 दिवसांपेक्षाही मोठे वाटले."

फास्टेस्ट फिंगर राऊंडच्या पहिल्या टप्प्यात त्या दुसऱ्या क्रमांकावर होत्या. दुसऱ्या टप्प्यात तर त्यांचं उत्तर चुकलं.

अनुपा सांगतात, "दुसऱ्या टप्प्यात जी स्पर्धक हॉट सीटवर पोहोचली ती प्रश्नाचं उत्तर द्यायला खूप वेळ घेत होती. ती बरंच बोलतही होती. त्यामुळे मला संधी मिळेल की नाही, अशी धाकधूक वाटत होती. तिसरा फास्टेस्ट फिंगर टप्पा झाल्यवर मी मान खाली घालूनच बसले होते. अमितजींनी माझं नाव घेतलं तेव्हा मी वर बघितलं. माझा विश्वासच बसत नव्हता."

'7 कोटी रुपयांसाठी प्रयत्न केले नाही'

अनुपा दास यांनी अमिताभ बच्चन यांच्या प्रश्नांची योग्य उत्तरं दिली. मात्र, दहाव्या प्रश्नाला त्यांना दोन लाईफ लाईन वापराव्या लागल्या. स्कीट आणि ट्रॅप या ऑलंपिकमधल्या कुठल्या क्रीड प्रकाराचा भाग आहेत, या प्रश्नावर त्यांनी शूटिंग असं उत्तर दिलं आणि त्यांचं उत्तर योग्य होतं.

एक कोटी रुपये...


अनुराग कश्यप, मणी रत्नम, शुभा मुद्गल, रामचंद्र गुहा, कोंकणा सेन शर्मा यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना तसं पत्रही लिहिलं होतं. सरकारच्या हेतूवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणाऱ्या या पत्राला 61 कलावंतांनी पत्रातूनच उत्तर दिलं आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि सरकारच्या पाठिशी उभं राहणाऱ्यांमध्ये अभिनेत्री कंगना राणावत, सेन्सॉर बोर्डाचे अध्यक्ष प्रसून जोशी, दिग्दर्शक मधुर भांडारकर, विवेक अग्निहोत्री, शास्त्रीय नृत्यांगना सोनल मानसिंह यांच्यासह 61 जणांचा समावेश आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

जय श्रीराम आणि मॉब लिंचिंगवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणाऱ्यांचा राजकीय पक्षपात आणि सोयीस्कर त्रागा व्यक्त होत असल्याची टीका कंगना राणावत, प्रसून जोशी, मधुर भांडारकर यांच्यासह अन्य कलाकारांनी केली आहे. तशा आशयाचं खुलं पत्रच त्यांनी लिहिलं आहे.

या पत्रात म्हटलं आहे, "23 जुलै 2019 ला पंतप्रधानांना संबोधून लिहिलेलं खुलं पत्र वाचून आम्हाला आश्चर्य वाटलं. देशाच्या सद्सदविवेकबुद्धीच्या 49 स्वयंघोषित रक्षकांनी जी चिंता व्यक्त केली आहे, त्यातून त्यांचा राजकीय पक्षपातीपणा आणि उद्दिष्टं दिसून येत आहेत."

"पंतप्रधान नरे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंद्र मोदींची नकारात्मक प्रतिमा रंगवण्याचा हा प्रयत्न आहे. ज्यावेळेस नक्षलवाद्यांच्या हल्ल्यामध्ये गरीब आदिवासींचा बळी जात होता, तेव्हा 'खुलं पत्र' लिहिणारे हे सर्वजण कोठे होते? फुटीरतावाद्यांनी काश्मिरमधील शाळा जाळण्याची धमकी दिली, तेव्हाही हे सर्व गप्प होते. भारताचे तुकडे करण्याच्या घोषणा दिल्या जात असतानाही हे लोक गप्पच होते," असं या पत्रात म्हटलं आहे.

सरकारच्या समर्थनार्थ उभ्या राहिलेल्या या सर्वांनी म्हटलं आहे, की आमच्या मते मोदी सरकारच्या काळात सरकारवर टीका करण्याची, वेगळा विचार मांडण्याची सर्वाधिक मुभा आहे.

49 जणांचं पंतप्रधानांना पत्र

आपल्या राज्यघटनेनं देशातल्या सर्व नागरिकांना समान मानलं आहे. त्यामुळे मुस्लिम, दलित आणि इतर अल्पसंख्याकांची जमावाकडून होणारी हत्या लगेच थांबायला हवी.

2016मध्ये दलितांविरुद्ध अॅट्रोसिटीच्या 840 घटना घडल्याचं NCRBच्या आकडेवारीवरून समोर आलं आहे. आम्हाला यामुळे धक्का बसला आहे. गुन्हा सिद्ध होण्याचं प्रमाण कमी झालं आहे, असं या पत्रात म्हटलं आहे.

1 जानेवारी 2009 ते 29 ऑक्टोबर 2018 दरम्यान धार्मिक द्वेषामुळे घडलेल्या गुन्ह्यांची संख्या 254 इतकी होती. यामध्ये जवळपास 91 जणांना जीव गमवावा लागला होता, तर 579 जण जखमी झाले होते. यांतील 62 टक्के घटनांचे बळी मुस्लिम ठरले होते, असंही या पत्रात नमूद केलं आहे.

पंतप्रधान मोदी, तुम्ही मॉब लिंचिंगवर संसदेत टीका केली आहे. पण ते पुरेसं नाही. प्रत्यक्षात काय कारवाई केली? असा प्रश्न या सर्वांनी विचारला आहे.

देशात 'जय श्रीराम' ही घोषणा आता वादाचं मूळ बनली आहे. 'जय श्रीराम'च्या नावानं अनेक लिंचिंग होत आहे. धर्माच्या नावाखाली अशी हिंसा बघणं धक्कादायक असल्याचं पत्रात म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अनेक अटी शिथिल होणार असल्याने याला सोशल मीडियावर अनलॉक 1 असं नाव मिळालं आहे.

मुंबईत मरिन ड्राईव्ह, शिवाजी पार्कसह काही ठिकाणी जॉगिंगला परवानगी देण्यात आली आहे.

अनलॉक 1 अशा पद्धतीने अमलात येईल

1. मंदिर, मशिदी आणि सर्व प्रार्थनास्थळं 8 जूनपासून उघडणार

2. हॉटेल, रेस्टॉरंट, शॉपिंग मॉल 8 जूनपासून उघडणार

3. शाळा, कॉलेज आणि शैक्षणिक संस्थांबद्दलचा निर्णय जुलै 2020 मध्ये घेणार

4. राज्य सरकार शैक्षणिक संस्था आणि पालकांसह चर्चा करून केंद्राला कळवणार, त्यानंतर निर्णय

5. सार्वजनिक ठिकाणी, कामाच्या ठिकाणी आणि प्रवासादरम्यान तोंडावर मास्क किंवा कापड बांधणं बंधनकारक

6. लॉकडाऊन कंटेनमेंट झोन्समध्ये 30 जूनपर्यंत सुरू राहील. कंटेनमेंट झोनमध्ये केवळ अत्यावश्यक गोष्टींना परवानगी असेल. लोकांच्या आत-बाहेर येण्यावर बंदी असेल.

लॉकडाऊन5

7. कंटनेमेंट झोन्सच्या बाहेर बफर झोन्स आखण्याचा निर्णय राज्य सरकार घेतील. बफर झोन्समध्ये आवश्यक ते निर्बंध राज्य सरकार घालू शकतात.

8. सार्वजनिक ठिकाणी 6 फूट अंतर राखणं बंधनकारक. दुकानांमध्ये हे अंतर राखण्याची जबाबदारी दुकानदारांची. एका वेळी 5 लोकांनाच दुकानात प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रवेश द्यावा.

9. लग्न समारंभात केवळ 50 लोकांनाच बोलवता येणार तर अंत्यसंस्कारांसाठी केवळ 20 लोकांनाच बोलवता येणार.

10. सार्वजनिक ठिकाणी थुंकल्यावर राज्य सरकार दंड आकारणार.

11. सार्वजिक ठिकाणी दारू, पान, गुटखा, तंबाखू खाण्यावर बंदी.

12.  शक्य असेल तर घरूनच काम करा.

13. एका वेळी ऑफिसांत किंवा दुकानांत किंवा कारखान्यात गर्दी होऊ नये म्हणून तासांनुसार माणसांचं विकेंद्रीकरण करा.

14. रात्रीच्या कर्फ्यूची वेळ बदलली. आता रात्री 9 ते सकाळी 5 पर्यंत कर्फ्यू.

लॉकडाऊन वाढणार

राजकीय, सांस्कृतिक तसंच कोणत्याही स्वरुपाच्या कार्यक्रमाला परवानी देण्यात आलेली नाही.

दुसऱ्या टप्प्यात शाळा-महाविद्यालयं, शैक्षणिक संस्था, कोचिंग क्लास हे सुरू करण्याबाबत राज्य सरकारांशी चर्चा करून निर्णय घेण्यात येईल असं स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

ज्येष्ठ नागरिक आणि लहान मुलांना घरातच राहण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अनेक गावकऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं की त्यांना काठी आणि केबलनं मारहाण केली गेली तसंच त्यांना विजेचे शॉकही देण्यात आले आहेत.

अनेक गावांतील गावकऱ्यांनी मला त्यांच्या जखमाही दाखवल्या. पण आम्ही अधिकाऱ्यांकडून याची खातरजमा करून घेऊ शकलो नाही.

भारतीय लष्कराने हे आरोप 'निराधार आणि पुराव्याशिवायचे' असल्याचं म्हटलंय.

अभूतपूर्व अशा निर्बंधांमुळे काश्मीर तीन आठवड्यांपेक्षा अधिक काळ उलटला तरी टाळेबंदीच्या अवस्थेत आहे. काश्मीरला विशेष दर्जा देणारे कलम 370 हटवल्यानंतर 5 ऑगस्टपासून अतिशय त्रोटक माहिती बाहेर येत आहे.

हजारोंच्या संख्येनं अतिरिक्त सुरक्षा दलं तैनात करण्यात करण्यात आली असून सुमारे 3000 लोकांना ताब्यात घेण्यात आलेलं आहे. त्यामध्ये राजकीय नेते, व्यापारी आणि कार्यकर्त्यांचा समावेश आहे. अनेकांना राज्याबाहेरील तुरुंगात हलवण्यात आलं आहे.

प्रशासनाचं म्हणणं आहे की खबरदारी म्हणून ही कारवाई करण्यात आली असून या भागातील कायदा सुरक्षा व्यवस्था राखण्यासाठी ही पावलं उचलली आहेत. भारतातील एकमेव मुस्लीबहुल असलेल्या जम्मू काश्मीरचे दोन भागांत विभाजन करून आता जम्मू-काश्मीर आणि लडाख असे दोन केंद्रशास... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ित प्रदेश बनवण्यात आले आहेत.

भारतीय लष्कर गेल्या तीन दशकांपासून इथं फुटीरतावादी बंडखोरांचा मुकाबला करत आहे. कट्टरतावाद्यांना पाठिंबा देत या भागात हिंसाचार घडवून आणल्याबद्दल भारत पाकिस्तानला जबाबदार धरत आला आहे. तर पाकिस्तानला हा आरोप मान्य नाही.

भारतातील अनेकांनी कलम 370 हटवण्याच्या निर्णयाचे स्वागत करून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी घेतलेल्या 'धाडसी' निर्णयाबद्दल त्यांचं कौतुक केलं आहे. भारतातील मुख्य प्रवाहातील माध्यमांनीही या निर्णयाला पाठिंबा दिलेला आहे.

इशारा : खालील मजकूर कदाचित काही वाचकांना धक्कादायक वाटू शकतो

गेल्या काही वर्षांपासून भारतविरोधी कट्टरतावादाचं केंद्रस्थान झालेल्या दक्षिण काश्मीरमधील किमान अर्धा डझन गावांना मी भेटी दिल्या. या गावांमधून मला रात्रीच्या धाडीत मारहाण आणि छळाचे एकसारखे अनुभव अनेक लोकांकडून ऐकायला मिळाले.

डॉक्टर आणि आरोग्य अधिकारी कोणत्याही रुग्णाविषयी काहीही बोलण्यास इच्छुक नाहीत. पण गावकऱ्यांनी मला त्यांच्या जखमा दाखवल्या आणि या जखमा सुरक्षा दलांमुळे झाल्याचा त्यांचा आरोप होता.

एका गावात, तिथल्या गावकऱ्यांनी मला सांगितलं की जेव्हा कलम 370 बाबतचा निर्णय झाला, त्यानंतर काही तासांतच लष्कराच्या जवानांनी गावातील घर ना घर पालथं घातलं.

गिलगिट बाल्टिस्तानमधल्या लोकांचं दुहेरी दुःख, विभागली कुटुंबं आता जमिनी जाण्याची चिंता.

दोन भावांनी आरोप केला की त्यांना झोपेतून उठवून गावाच्या बाहेर घेऊन गेले, जिथं गावातील इतर दहा-बारा गावकऱ्यांना जमा करण्यात आलं होतं. ज्यांना आम्ही भेटलो त्या इतरांप्रमाणे हे दोन भाऊही त्यांची ओळख उघड करण्यास घाबरत होते.

"त्यांनी आम्हाला मारहाण केली. आम्ही त्यांना विचारत होतो की, 'आम्ही काय केलं आहे? आम्ही जर खोटं बोलत असू तर गावकऱ्यांना विचारा की आम्ही काही चुकीचं केलं आहे का?' पण त्यांना काहीच ऐकून घ्यायचं नव्हतं, काहीही न बोलता ते मारहाण करत राहिले." या दोन भावांपैकी एकानं हे सांगितलं.

"त्यांनी माझ्या शरीराच्या प्रत्येक भागाला मारहाण केली. त्यांनी आम्हाला लाथेनं तुडवलं, काठ्यांनी मारलं, विजेचे शॉक दिले, केबलनं मारहाण केली. आमच्या पायांच्या मागच्या बाजूला मारले. जेव्हा आम्ही बेशुद्ध पडलो तेव्हा इलेक्ट्रिक शॉक देऊन शुद्धीवर आणलं. जेव्हा ते काठ्यांनी मारत होते तेव्हा आम्ही किंचाळत होतो तर त्यांनी आमच्या तोंडात चिखल कोंबला."

"आम्ही त्यांना सांगितलं...


अनेक ठिकाणी पराभव पत्करावा लागला, तरी आम्ही निवडणुका लढवत राहणार - असदुद्दीन ओवेसी

ओवेसी - कांशीराम यांनी बहुजन समाज पक्षाची स्थापना केली तेव्हा त्यांच्यावरही आरोप करण्यात आले. जेव्हा एखादा प्रादेशिक पक्ष स्थापन होतो आणि समोर जायचा प्रयत्न करतो तेव्हा त्यालासुद्धा अशाच आरोपांना सामोरं जावं लागतं.

आता आम्ही काँग्रेससोबत नाही म्हणून ते आमच्यावर आरोप करत आहेत. आंध्र प्रदेशात तब्बल नऊ वर्षं आम्ही काँग्रेससोबत होतो. तेव्हा मात्र त्यांच्यासाठी आम्ही अगदी जवळचे मित्र होतो.

प्रश्न हा आहे, की जिथे MIMने निवडणूक लढवली नाही तिथे काँग्रेसचा पराभव कसा काय झाला?

दिल्ली, जम्मू-काश्मीर, हरियाणा आणि झारखंडमध्ये काँग्रेस पराभूत झाली. यावरुन हे लक्षात येतं की काँग्रेसमध्येच अंतर्गत मतभेद आहेत.

ते सोडवण्यावर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी काँग्रेसचं माझ्यावर आरोप करणं आश्चर्यकारक बाब आहे.

उत्तर प्रदेश आणि बिहारच्या निवडणुकीवरून तुम्हाला देशव्याप्त मुस्लीम नेते व्हायची महत्त्वाकांक्षा आहे असं वाटतं. पण निकाल मात्र काही वेगळंच सांगतात. तिथल्या लोकांनी तुम्हाला पाठिंबा नाही दिला. याबद्दल काय सांगाल?

ओवेसी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

- देशव्याप्त मुस्लीम नेता होण्याची माझी कधीच आकांक्षा नव्हती. मी एक राजकीय पक्ष चालवतो. निवडणूक लढवणं तेवढं माझं काम आहे.

तुमचं बरोबर आहे की आम्ही बिहार आणि उत्तर प्रदेशात हरलो. काही हरकत नाही. मला खात्री आहे की पुढच्या वेळी आम्ही नक्की जिंकू. यासाठीच आम्हाला सतत निवडणूक लढवावी लागणार आहे.

मीही सातत्यानं निवडणूक लढवणार आहे, कारण या देशातील लोकांवर माझा प्रचंड विश्वास आहे.

एक नागरिक म्हणून मला भेडसावणारे प्रश्न मी राजकीय दृष्टीतून मांडतो. या अंगानं बघितलं तर निवडणुका लढवणं हेच माझं काम आहे.

इतर राज्यांत निवडणुका लढवण्याविषयी तुम्ही बोलत आहात. पण टीकाकारांच्या मते तुमचा राजकीय प्रभाव हैदराबादपर्यंतच मर्यादित आहे. तुमची हीच प्रतिमा तुम्हाला राष्ट्रीय नेता होण्यापासून आणि MIMला राष्ट्रीय पक्ष होण्यापासून परावृत्त करत आहे का ?

ओवेसी - राष्ट्रीय नेता बनण्याची माझी कोणतीही आकांक्षा नाही. मग मी हैदराबादच्या बाहेर का निवडणूक लढवत आहे?

आमचे महाराष्ट्रात दोन आमदार आहेत. महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी आमचे नगरसेवकही आहेत. औरंगाबादमध्ये तर आम्ही मुख्य विरोधी पक्ष आहोत.

जर कुणी असं म्हणत असेल की ते स्वत: धर्मनिरपेक्ष आणि राष्ट्रवादी आहेत, म्हणून आम्ही हैदराबादच्या बाहेर निवडणूक लढवू शकत नाही, तर हे मला मान्य नाही.

शिवाय MIMच्या विस्तारामुळे काँग्रेस समोर प्रश्न निर्माण झाले आहेत. काँग्रेसमध्ये मतदारांची जी काही पोकळी निर्माण झाली आहे, त्याला काँग्रेसच कारणीभूत आहे.

भाजपविरोधात लढण्यासाठी त्यांच्याजवळ सक्षम उमेदवार नाहीत. आणि मी तर असं म्हणेल की, कांग्रेसमुळेच मोदी या देशाचे पंतप्रधान आहेत, ना की माझ्यामुळे. काँग्रेसच्या कारकीर्दीतील प्रशासनाचा नाकर्तेपणा आणि भ्रष्टाचारामुळेच भाजप सत्तेत आलं.

तुम्ही भाजप आणि काँग्रेस या दोघांविरोधातही बोलता. तुमचे विरोधक तुम्हाला आधुनिक जिन्ना म्हणून संबोधतात. यावर तुमची काय प्रतिक्रिया आहे?

ओवेसी - बघा, सध्या आपण दारुसालम इथल्या आमच्या पक्ष कार्यालयात बसलेलो आहोत. आमच्या पूर्वी सुरींनी इथूनच सांगितलं होतं की आम्ही कधीच जीन्नांचं निमंत्रण स्वीकारणार नाही आणि आम्ही तसं केलं देखील.

जीन्नांनी एकदा या कार्यालयाला भेट दिली होती. पण तुम्ही या कार्यालयावर आपला राष्ट्रध्वजच पाहू शकता.

पक्षातील वरिष्ठ लोकांनी जिन्नांचं निमंत्रण धुडकावून लावलं होतं. असं असतानाही ते मला जीना म्हणत असतील तर...


अनेक ठिकाणी या बंदला हिंसक वळण लागलं. तसंच काही ठिकाणी जाळपोळीच्या घटना सुद्धा घडल्या. कळंबोलीमध्ये काही वाहनांना आग लावण्यात आली. साताऱ्यामध्ये आंदोलकांनी केलेल्या दगडफेकीत पोलीस अधीक्षक संदीप पाटील जखमी झाले.

दुपारी 2 नंतर अधिकृतपणे आंदोलन मागे घेण्यात आलं, पण तरीही काही भागांमध्ये आंदोलन सुरूच होतं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

काँग्रेसनं या प्रकरणी मुख्यमंत्र्यांनी माफी मागावी असं म्हटलं आहे. तर मुख्यमंत्र्यांनी याबाबत आपण मराठा समाजाशी चर्चेला तयार असल्याचं ट्वीट केलं आहे.

तर राज्यातल्या काही विचारवंतांनी एक सोशल मीडिया पोस्ट व्हायरल करून सर्वांना शांततेचं आवाहन केलं.

बुधवारी दिवसभरात मुंबई आणि परिसर तसंच राज्याच्या इतर भागांमध्ये काय काय घडलं याचा संपूर्ण वृत्तांत खालील प्रमाणे

रात्री 9 - मराठवाड्यातील 2 आमदारांचे राजीनामे

शिवसेनेचे कन्नडचे आमदार हर्षवर्धन जाधव यांनी ई-मेलद्वारे विधानसभा अध्यक्षांकडे त्यांच्या आमदारकीचा राजीनामा पाठवला आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना जाधव म्हणाले, "मी सध्या मुंबईला निघालो असून उद्या सकाळी 11 वाजता प्रत्यक्ष विधानसभा अध्यक्षांकडे माझा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राजीनामा सुपूर्द करणार आहे. तत्पूर्वी मी ई-मेलद्वारे माझ्या विधानसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा त्यांना पाठवला आहे."

राजीनाम्याबाबत पक्ष प्रमुख उद्धव ठाकरे यांना कल्पना दिली होती का? या प्रश्नाचं उत्तर देताना, शिवसेनेचा मराठा आरक्षणाला आधीपासूनच पाठिंबा असून माझ्या राजीनाम्यावर पक्षाने आक्षेप घेण्याचं कारण मला दिसत नाही, असं म्हटलं.

दुसरीकडे वैजापूरचे आमदार भाऊसाहेब पाटील चिकटगावकर यांनी सुद्धा वैजापूरमध्ये सकल मराठा समाजाकडे विधानसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा सोपवला.

बीबीसी मराठीशी बोलताना, विधानसभा सदस्यत्वाचा राजीनामा हा स्वतः सादर करावा लागत असल्यानं गुरुवारी विधानसभा अध्यक्षांची भेट घेणार असल्याचे ते म्हणाले.

संध्याकाळी 7 -  'नेतृत्वहीन आणि दिशाहीन आंदोलनानं पदरात काहीच पडणार नाही'

मराठा समाजाला आवाहन करणारी एक पोस्ट सध्या सोशल मीडियावर व्हायरल झाली आहे. प्रा. एन. डी. पाटील, डॉ. जयसिंगराव पवार, डॉ. आ. ह. साळुंखे, श्रीमंत कोकाटे आणि  मेघा पानसरे यांच्या सारख्या 18 विचारवंत आणि कलाकारांनी मराठा तरुणांना आवाहन करणारी ही पोस्ट लिहिली आहे.

 विचारवंतांनी केलेल्या आवाहनातील ठळक मुद्दे

संध्याकाळी 6.45 - हिंसा करणाऱ्यांची ओळख पटली - ठाणे पोलीस आयुक्त

ठाण्यात आंदोलनादरम्यान हिंसा करणाऱ्यांची ओळख पटली आहे, त्यांच्यावर लवकरच कारवाई करू असं ठाणे पोलीस आयुक्त परमबीर सिंग यांनी सांगितलं आहे.

संध्याकाळी 6.27 - कळंबोलीत आंदोलक माघार घेण्यास तयार नाही

कळंबोलीमध्ये आंदोलक माघार घेण्यास तयार नसल्याचं दिसून येत आहे. पोलिसांकडून अजूनही धरपकड सुरू आहे.

संध्याकाळी 6.02-  मुंबई-पुणे वाहतूक सुरळीत

पोलिसांनी केलेल्या कारवाईनंतर मुंबई-पुणे वाहतूक आता सुरळीत झाली आहे.

संध्याकाळी 5.35 - कळंबोलीमध्ये दगडफेक सुरूच

नवी मुंबई जवळच्या कळंबोली भागात पुण्याकडे जाणाऱ्या हायवेवर अजूनही परिस्थिती आटोक्यात नाही. जमावाला पांगवण्यासाठी पोलिसांकडून अश्रुधुराचा वापर केला जात आहे. तसंच पोलिसांकडून धरपकड सुरू करण्यात आली आहे.

संध्याकाळी 5.20 - साताऱ्यात आंदोलकांची धरपकड

साताऱ्यात झालेल्या दगडफेकीत पोलिसांसह काही माध्यम प्रतिनिधी जखमी झाले आहेत. परिस्थिती अटोक्यात आणण्यासाठी साताऱ्यात आंदोलकांची धरपकड सुरू करण्यात आली आहे.

साधारण 50 ते 60 जणांना ताब्यात घेण्यात आलं आहे. तसंच कोल्हापूर विभागाचे विशेष पोलीस महानिरिक्षक विश्वास नांगरे...


अनेक तरुण मुली ऐषोआराम आणि सुखसोयीयुक्त राहणीमानासाठी पैसे पुरवू शकतील अशा वडिलांच्या वयाच्या माणसाची निवड करतात. त्यांच्याबरोबर त्या वेळ व्यतीत करतात. तरुण मुलींच्या मोठ्या वयाच्या साथीदाराला शुगर डॅडी असं म्हणतात.

शुगर डॅडी प्रकार सध्या केनियात बोकाळला आहे.

सेक्स व्यवहाराचं हे नवं रूप असल्याची चर्चा आहे. मात्र दोन्हीमध्ये मूलभूत फरक आहे. तो समजून घेण्यासाठी इवा नावाच्या तरुणीला भेटा.

19 वर्षीय इवा ही केनियातल्या नैरोबी एव्हिएशन कॉलेजची विद्यार्थिनी. स्वत:च्या छोट्याशा खोलीत इवा बेचैन आहे. तिच्याजवळ 100 केनियाई शीलिंग इतकेच पैसे आहेत. पुढच्या काही दिवसांत खर्च कसा भागवायचा हा प्रश्न तिला पडला आहे.

इवा तयार होऊन घराबाहेर पडली आहे. बस पकडून ती सिटी सेंटरला पोहोचली आहे. तिच्यासोबत सेक्स करू शकेल अशा व्यक्तीच्या ती शोधात आहे. केवळ दहा मिनिटात तिचा शोध संपतो. सेक्सच्या बदल्यात तिला 1000 केनियाई शेलिंग देऊ शकेल असा पुरुष तिला भेटला आहे.

यात फायदा काय?

इवाच्या तुलनेत शिरोचं परस्पर टोकाचं आयुष्य आहे. सहा वर्षांपूर्वी शिरो विद्यापीठात शिकत होती. त्यावेळी ती 18-19 वर्षांची असेल. त्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वेळी शिरोची भेट एका लग्न झालेल्या माणसाशी झाली. तो माणूस तिच्यापेक्षा 40 वर्षांनी मोठा होता.

 पहिल्या भेटीवेळी त्या माणसाने शिरोला काही भेटवस्तू दिल्या. मग तो तिला सलूनमध्ये घेऊन गेला. दोन वर्षांच्या संबंधांनंतर त्या माणसाने शिरोला एक अपार्टमेंट घेऊन दिली.

चार वर्षांत शिरोसाठी त्या माणसाने नियारी भागात एक भूखंड विकत घेतला. या सगळ्याच्या बदल्यात तो त्याला हवं असेल तेव्हा शिरोबरोबर सेक्स करत असे. शिरोने स्वत:साठी शुगर डॅडी शोधल्याचं तुम्हाला एव्हाना कळलं असेलच.

केनियन समाजात शिरोसारख्या मुलींची संख्या वाढत चालली आहे. सोशल प्लॅटफॉर्म्सपासून बार, रेस्तराँपर्यंत अशा बहुविध ठिकाणी शिरोसारख्या मुली दिसू लागल्या आहेत.

युनिव्हर्सिटी ऑफ नैरोबीमध्ये शिकणारी सिलास नयानचावनी या नव्या ट्रेंडबद्दल सांगतात. शुक्रवारी युनिव्हर्सिटी होस्टेलच्या बाहेर नजर टाकली की वेगळंच दृश्य पाहायला मिळतं. मंत्री-नेत्यांच्या गाड्या वेगानं दाखल होतात आणि मुलींना घेऊन जातात.

मुंबईतल्या सेक्स वर्कर महिलांच्या मुलींची यशोगाथा

शुगर डॅडींशी नातं जोडणाऱ्या मुलींची नेमकी आकडेवारी अद्याप समोर आलेली नाही.

मात्र यासंदर्भात बीबीसी आफ्रिकाच्या वतीनं बोसारा सेंटर फॉर बिहेव्होरिअल इकॉनॉमिक्स असं एक संशोधन हाती घेतलं. या अभ्यासासाठी 18 ते 24 वयोगटातल्या 252 विद्यार्थिंनींना प्रश्न विचारण्यात आले. यापैकी 20 टक्के विद्यार्थिंनीनी शुगर डॅडींशी संबंध असल्याचं सांगितलं. आपल्या ओळखीत मित्रमैत्रिणींपैकी 24 टक्के जण शुगर डॅडींशी संबंधित असल्याचं मुली सांगतात.

सामाजिक बदलाचे संकेत

या पाहणीसाठी विचारणा करण्यात आलेल्या मुलींची संख्या खूपच अल्प आहे. मात्र या पाहणीतून केनियातल्या समाजात घडणाऱ्या बदलाचे संकेत स्पष्टपणे समोर आले आहेत.

जेन 20 वर्षांची आहे. जेनने स्वत:साठी दोन शुगर डॅडी शोधले आहेत. ग्रॅज्युएशनचं शिक्षण घेत असलेल्या जेनचे टॉम आणि जेफशी स्वतंत्र नातेसंबंध आहेत.

जेन तिच्या अनुभवाबद्दल सांगते. ती म्हणते, "ते नेहमी मदत करतात. मात्र प्रत्येकवेळी सेक्सची अपेक्षा नसते. अनेकदा केवळ बोलण्यासाठी किंवा सहवासासाठी कोणीतरी हवं असतं."

जेन

आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी होण्यासाठी हा निर्णय घेतल्याचं जेनचं म्हणणं आहे. छोट्या बहिणींना मदत करता यावी यासाठी पैसे आवश्यक असतात. म्हणून जेनने हा धाडसी निर्णय घेतला आहे. नैरोबी डायरी नावाच्या रिअलिटी शोमध्ये...


अनेक तारखांच्या शक्यतेनंतर आणि वाट बघायला लावणा-या चर्चांच्या फेरींनंतर सोमवारी 30 डिसेंबर रोजी हा मंत्रिमंडळ विस्तार होणार असल्याचं नक्की झालं आहे असं समजतं आहे. उद्धव ठाकरे यांच्या मंत्रिमंडळात कुणाची वर्णी लागणार या चर्चेलाही आता वेग आला आहे.

शिवसेनेचे 13, राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे 13 आणि कॉंग्रेसचे 10 असे एकूण 36 मंत्री विधानभवनात होणा-या या कार्यक्रमात शपथ घेतील.

वास्तविक हा मंत्रिमंडळ विस्तार नव्या सरकारचं विधानसभेतलं बहुमत सिद्ध झाल्यावर लगेच होईल असं म्हटलं जात होतं. पण अनेक कारणांनी तो रेंगाळला आणि पुढे ढकलत जात राहिला. पहिल्यांदाच एकत्र आलेल्या या तीन पक्षांमधल्या घसरड्या ताळमेळाची ही चुणूक आहे, असं म्हटलं जात आहे.

पहिला शपथविधी झाल्यावरही मंत्र्यांचं खातेवाटप जाहीर करणंही थांबवलं गेलं होतं कारण मंत्रिमंडळ विस्तार होणं अपेक्षित होतं. पण तो रखडल्यामुळे आहे त्या सहा मंत्र्यांमध्येच सगळ्या खात्यांचं तात्पुरतं वाटप करण्यात आलं.

त्यानंतर 16 ते 21 डिसेंबर हिवाळी अधिवेशन पार पडल्यावर लगेचच 23 किंवा 24 डिसेंबरला मंत्रिमंडळ विस्तार होईल असं निश्चित झालं होतं. अधिवेशनादरम्यान झालेल्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या शरद पवार यांच्या दौ-यात त्यांची आणि मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांची भेटही झाली होती. या काळात कॉंग्रेस नेते मल्लिकार्जुन खर्गे हेही नागपूरला येऊन गेले. पण हा विस्तारही पुढे ढकलला गेला. लांबत गेलेल्या विस्ताराकडे या सरकारची नामुष्की म्हणून पाहिलं गेलं.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनीही सरकारला वारंवार सभागृहात आणि बाहेरही चिमटे काढले. आता अखेरीस 30 तारखेला हा विस्तार होतो आहे आणि प्रत्येक खात्याला पूर्णवेळ काम करणारे मंत्री मिळताहेत अशी चिन्हं आहेत.

या रखडलेल्या मंत्रिमंडळ विस्ताराचं कारण म्हणून कॉंग्रेसकडे बोट दाखवलं जात आहे. कॉंग्रेसच्या मंत्र्यांची नावं कोणती हा दिल्लीत होणार होता आणि राज्यातले अनेक नेते स्वत:साठी वा त्यांच्या समर्थकांसाठी जोर लावत होते, त्यामुळे कॉंग्रेसची अंतिम यादी येण्यास उशीर झाला असं म्हटलं जात आहे.

त्या बरोबरच, कॉंग्रेसकडे येण्याच्या खात्यांवरून आणि त्यासाठी दिल्या जाणा-या नावांवरून दिल्लीत आणि महाराष्ट्रात विविध आग्रह आणि मतांतरं होती असंही समजतं आहे.

महसूल, अर्थ अशी महत्त्वाची कॉंग्रेसला मिळावीत असा आग्रह होता. पण आग्रह असणा-या खात्यांवर राष्ट्रवादी कॉंग्रेससोबतही वाद होते. त्यामुळे ही यादी लांबत गेली. कॉंग्रेसला हव्या असणा-या खात्यांमधले वाद या टोकाला गेले की कॉंग्रेस प्रसंगी बाहेरूनही पाठिंबा देईल अशा आशयाच्या काही बातम्याही आल्या. कॉंग्रेसला त्यासोबतच, जुने आणि नवे चेहरे, सामाजित आणि प्रादेशिक असे समतोलही त्यांच्या वाट्याला येणा-या मंत्रिपदांमध्ये साधायचे होते.

"कॉंग्रेसमुळं मंत्रिमंडळ विस्तार रखडला असं म्हणता येणार नाही. पण असे तीन वेगवेगळे पक्ष पहिल्यांदा एकत्र येतात तेव्हा स्वाभाविक आहे की काही निर्णयांमध्ये थोडा वेळ लागणार. पण त्यामुळे सरकारचं काम कुठेही अडलं नाही. एक मंत्रिमंडळ सगळी कामं करत होतं. त्याचबरोबर, हा जो एवढा मंत्रिमंडळ विस्तार होणार आहे त्याच्या तयारीसाठी प्रशासनालाही तयारीसाठी थोडा अवधी हवा होता," कॉंग्रेस प्रवक्ते सचिन सावंत 'बीबीसी मराठी'शी बोलतांना म्हणाले.

अर्थात मंत्रिमंडळ विस्तारासोबतचे प्रश्न केवळ कॉंग्रेसमध्येच होते असं नाही. राष्ट्रवादी कॉंग्रेससमोरही असे काही प्रश्न होते. अजित पवारांचं मंत्रिमंडळात येणं आणि त्यांना कोणतं खातं मिळणार हा राष्ट्रवादी अंतर्गत मोठा प्रश्न होता. मुळातच बंडाळीनंतर त्यांना लगेचच मंत्रिमंडळात घेण्यात येणार का...


अनेक दलितांनी सोशल मीडियावर लूक बदलला आहे.

मागच्या आठवड्यात गुजरातमध्ये एका तरुणाने फक्त मिशी ठेवली म्हणून त्याला मारहाण करण्यात आली, अशी तक्रार पोलीस ठाण्यात नोंदवण्यात आली. मंगळवारी रात्री त्या तरुणाच्या भावावर त्याच उच्च जातीच्या व्यक्तीने चाकूने हल्ला केल्याचंही सांगितलं.

हल्ला झालेल्या दोन्ही व्यक्ती दलित आहेत. त्यांच्यावर हल्ला करणारी व्यक्ती राजपूत असल्याचं सांगण्यात येत आहे. राजपूत लोकांना भारतीय जातिव्यवस्थेत उच्च जातीचं मानलं जातं.

त्या राजपूत व्यक्तीने मिशा ठेवण्यास आक्षेप घेतल्याचं सांगण्यात येतं.

कुणाल महेरियाने एनडीटीव्हीला  सांगितलं, "मी माझ्या मित्राकडे जात असताना त्या व्यक्तीनं मला अडवलं आणि शिवीगाळ केली"

"हल्लेखोरांपैकी एकानं सांगितलं की, फक्त मिशी ठेवल्याने कोणी राजपूत होऊ शकत नाही. जेव्हा मी त्याच्याकडे दुर्लक्ष केलं तेव्हा त्यानं मला मारहाण केली", असं कुणालनं सांगितलं.

या घटनेचा निषेध म्हणून देशभरातील अनेक दलित तरुणांनी व्हॉटसअॅपवर आपला डीपी बदलायला सुरुवात केली. ट्विटर वर देखील काही लोकांनी आपला मिशीतला फोटो  #MrDalit  आणि #DalitwithMoustache  हा हॅशटॅग वापर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ून शेअर करण्यास सुरूवात केली.

"जर दलितांनी मिशी ठेवल्याने मनुवादी आणि जातीयवादी लोक दुखावले असतील तर प्रत्येक दलिताने मिशा ठेवायला हव्यात" असं एका सोशल मीडिय़ा युजर ने ट्विट केले आहे.

कोडिनार येथील खासगी शाळेत शिक्षक असणाऱ्या मयूर वाढेर यांनी बीबीसीला सांगितलं की, या घटनेचा निषेध म्हणून त्यांनी व्हॉट्सअॅपचा डीपी बदलला.

"भारताच्या बदलत्या परिस्थितीनुसार दलितांनासुद्धा आता चांगलं शिक्षण मिळतं आहे. पण जे लोक अजुनही जातीव्यवस्थेवर विश्वास ठेवतात ते लोक आपली नापसंती दर्शवण्यासाठी दलितांवर हल्ले करतात ही बाब पचनी पडत नाही." असंही वाढेर म्हणाले.

भारतातील दलितांची समस्या कायमच माध्यमांच्या चर्चेत असते. दसऱ्याच्या दिवशी नृत्याचा कार्यक्रम पाहिला म्हणून एका दलिताची हत्या करण्यात आली.

सहारणपूरच्या जातीय दंगलीविरोधात दलितांनी दिल्लीत निदर्शनं केली होती.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अनेक नवे-जुने शब्द या वर्षात चर्चेत राहिले. पण काही शब्द असे होते, जे आपल्याला नव्यानेच समजले.

या 20 शब्दांनी हे 2020 चं वर्षं गाजवलं-

1. कोरोना व्हायरस

2020 चं संपूर्ण वर्षं या एका शब्दाने आणि अति-सूक्ष्म आकाराच्या विषाणूने व्यापून टाकलं. 31 डिसेंबर 2019ला चीनने पहिल्यांदा जगाला वुहानमध्ये आढळलेल्या या व्हायरस आणि त्यापासून पसरणाऱ्या संसर्गजन्य आजाराविषयी सांगितलं.

कोरोना व्हायरस आणि त्यामुळे होणारा कोव्हिड-19. यामुळे सगळ्या जगातल्या लोकांवर वैयक्तिक, सामाजिक, मानसिक आणि आर्थिक परिणाम झाले.

2. Pandemic - पँडेमिक

कोणत्या प्रकारच्या आजाराची साथ पसरली तर तिला काय म्हणतात, हे शाळेत शिकवलं जातं. पण 2020 वर्षामध्ये Pandemic हा शब्द सगळ्यांच्या मनावर कोरला गेला. पँडेमिक म्हणजे जगभर पसरलेली साथ. कोरोनाची ही जगभर पसरलेली साथ पूर्णपणे आटोक्यात यायला मोठा कालावधी लागणार असल्याचं WHOने म्हटलंय. ही साथ आटोक्यात आणण्यासाठी लस हे महत्त्वाचं माध्यम ठरणार आहे. युके, अमेरिका, कॅनडा या देशांमध्ये लसीकरणाला सुरुवात झालेली आहे तर भारतामध्येही जानेवारी 2021पासून लसीकरण मोहीम सुरू करण्याची तयारी करण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यात येतेय.

3. हर्ड इम्युनिटी (Herd Immunity)

कोरोनाच्या जागतिक साथीमुळे सगळ्यांना समजलेली ही एक संकल्पना. हर्ड इम्युनिटी म्हणजे समूहाची वा गटाची रोग प्रतिकारशक्ती. जितक्या जास्त लोकांच्या शरीरात कोव्हिड-19साठीची रोग प्रतिकार शक्ती निर्माण होईल, तितका त्याचा फायदा त्यांच्यासोबतच कमकुवत रोग प्रतिकार शक्ती असणाऱ्यांनाही होईल, आणि साथ आटोक्यात येईल असं हर्ड इम्युनिटी ही संकल्पना सांगते.

ही हर्ड इम्युनिटी दोन प्रकारे तयार होऊ शकते. जास्तीत जास्त लोकांना लस देऊन किंवा मग लोकसंख्येतल्या बहुतेक लोकांना तो आजार होऊन गेला तर मग त्या रोगासाठीची हर्ड इम्युनिटी तयार होते.

अधिक माहितीसाठी वाचा - कोरोनावर मात करण्यासाठी मुंबईकरांमध्ये तयार झालेली 'हर्ड इम्युनिटी' आहे काय?

4. लस - Vaccine

2020च्या सुरुवातीला एका नव्या विषाणूचा, नवीन आजाारचा शोध लागला आणि 2020 संपता संपता या आजारावरची लस विकसित होऊन, मान्यता मिळून लोकांपर्यंत पोहोचली देखील.

कोरोना व्हायरसवरची लस ही जगाच्या वैद्यकीय इतिहासातली सर्वात कमी वेळा विकसित करण्यात आलेली लस आहे.

लसीकरण हा शब्द प्रचलित होता. पण तो बहुतेकदा लहान वा तान्ह्या मुलांच्या लसीकरणाशी जोडला जाई.

लस कशी विकसित केली जाते, त्यासाठी किती काळ लागतो याबद्दल या 2020मध्ये चर्चा झालीच. पण त्यासोबतच ही लस विकसित करणाऱ्या अॅस्ट्राझेनका, मॉर्डना, फायझर - बायोएनटेक यासारख्या कंपन्यांची नावंही चर्चेत आली.

जगातली सर्वात मोठी लस उत्पादक असणारी भारतातली, पुण्यातली सिरम इन्स्टिट्यूटही याच 2020 वर्षात अनेकांना समजली.

अधिक माहितीसाठी वाचा - जानेवारी महिन्यापासून लसीकरणाला सुरुवात होऊ शकते- अदर पूनावाला

5. को - मॉर्बिडिटीज - (Co-morbidities)

मराठीमध्ये या संकल्पनेला सहव्याधी म्हणता येऊ शकतं. म्हणजे एखाद्या व्यक्तीला इतर कोणते दीर्घकालीन आजार वा व्याधी असतील, त्यासाठीचे उपचार सुरू असतील तर त्याला को-मॉर्बिडिटीज म्हटलं जातं.

अशा सहव्याधी असणाऱ्यांसाठी कोरोना व्हायरसचा संसर्ग हा धोकादायक ठरू शकत असल्याने हा शब्द चर्चेत आला.

6. क्वारंटाईन-आयसोलेशन ( Quarantine - Isolation)

कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या लोकांमुळे इतरांना ही लागण होऊ नये म्हणून त्यांना इतरांपासून वेगळं ठेवणं गरजेचं होतं. त्यातूनच हे दोन शब्द सगळ्यांना समजले.

आयसोलेशन म्हणजे अलगीकरण. ज्या व्यक्तीला संसर्ग झालेला आहे, त्याला...


अनेक नाट्यमय वळणं पाहिलेल्या गेल्या महिन्याभरात महाराष्ट्राची जनता हैराण झाली आहे. व्हॉट्सअॅप, फेसबुक, ट्विटरवरच्या मीम्समधून लोक व्यक्त होत आहेत. राजकीय पक्ष आणि आमदारांच्या या रस्सीखेचात कार्यकर्ते तसंच सामान्य माणूस किती त्रस्त झाला आहे, हे यातून दिसून येतं.

मात्र काही लोकांनी या घडामोडींचा जरा जास्तच धक्का बसलेला दिसतोय.

उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री न झाल्याने शिवसैनिकाचा आत्महत्येचा प्रयत्न

22 नोव्हेंबरच्या रात्री उद्धव ठाकरे यांचं नाव मुख्यमंत्री म्हणून तिन्ही पक्षांनी निश्चित केलं आहे, असं राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं. मात्र त्यानंतर अवघ्या 16-17 तासांमध्ये पारडं फिरलं.

23 नोव्हेंबरच्या सकाळी आठ वाजता देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री आणि अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्री म्हणून तडकाफडकी शपथ घेतली. अगदी माध्यमांनाच हा धक्का बसला तर मग सामान्यांना तर तो सहन न होणं सहाजिक होतंच, विशेषतः जर ते शिवसैनिक असतील तर.

राज्यात शिवसेनेचाच मुख्यमंत्री व्हावा, यासाठी वाशीमच्या एका शिवसैनिकाने हातावर धारदार पात्याने वार करून स्वतःला जखमी केलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. दिग्रसच्या शिवाजी चौकात हा थरार अनेकांनी अनुभवला.

रमेश जाधव असं या शिवसैनिकाचं नाव आहे. व्यवसायाने शेतकरी असलेले रमेश जाधव मूळ वाशिम जिल्ह्यातील उमरीगड येथील रहिवाशी आहे. शिवसेना प्रमुख उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री होणार असल्याचं त्यांना एक दिवसापूर्वीच कळालं होतं. आता कास्तकारांचे चांगले दिवस येतील, असा विचार करून ते प्रचंड खुश होते.

मात्र सकाळी देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री आणि अजित पवार उपमुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतल्याची बातमीने ते चांगलेच संतापले. या बातमीने "गोरगरिबांचा, शेतकऱ्यांचा कुणीच वाली राहिलेलं नाही आणि शेतकऱ्यांना आत्महत्येशिवाय पर्याय नाही," असं त्यांना वाटलं आणि त्यांनी आपल्या हातावर वार केले.

मात्र आसपास उपस्थित असणाऱ्या पोलिसांनी त्यांना जखमी अवस्थेत रुग्णालयात दाखल केलं आणि त्यांचा जीव वाचला.

"मी एक गरीब कास्तकार आहे, कर्जाने त्रासलो आहे. जेव्हा मला कळालं की आता उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री होणार तेव्हा मला खूप आनंद झाला. असं वाटलं की आपली दुःखं आता संपणार. पण जेव्हा देवेंद्र फडणवीस यांनी शपथ घेतल्याचं कळालं, तेव्हा मला धक्काच बसला. उद्धव ठाकरे मुख्यंमंत्री व्हावे म्हणून मी खूप प्रयत्न केले आहेत आणि ते जर मुख्यमंत्री झाले नाहीत तर आत्महत्या करणार असं मी ठरवलं होतं. आणि म्हणूनच मी ब्लेडने माझ्या अंगावर वार करून घेतले."

वाशिमच्या खासदार भावना गवळी यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं, "रमेश जाधवांच्या मदतीला शिवसेनेचे तालुका प्रमुख आणि जिल्हा प्रमुख धावलेत. शेतकऱ्यांचं संपूर्ण कर्ज माफ झालं पाहिजे, अशी उद्धव साहेबांची इच्छा होती, तसंच धोरण त्यांनी आखलं होतं.

"उद्धवजी मुख्यमंत्री व्हावेत ही सगळ्या महाराष्ट्रातल्या शेतकऱ्यांची इच्छा आहे. आणि तसं होताना दिसलं नाही म्हणून रमेश जाधवांनी हे आत्मघातकी पाऊल उचललं. पण माझी सगळ्या शिवसैनिकांना तसंच महाराष्ट्रातल्या शेतकऱ्यांना विनंती आहे की काहीही असलं तरी असं पाऊल उचलू नका."

'मला धक्का बसलाय, मला सुटी द्या'

चंद्रपूर जिल्ह्यातल्या गडचांदूरच्या सावित्रीबाई फुले कनिष्ठ महाविद्यालयात सैय्यद जहीर इंग्रजीचे शिक्षक आहेत. गेल्या 20 वर्षांपासून ते शिक्षकी पेशात आहेत.

त्यांनी मतदान केंद्रावरही केंद्र अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिलं आहे, म्हणजे महाराष्ट्रातील अनेक निवडणुकांमध्ये आजपर्यंत त्यांनी प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष सहभाग नोंदवला आहे. मात्र महाराष्ट्रातला राजकीय भूकंप...


अनेक महिन्यांपासून एका पुरूषासोबत राहणाऱ्या महिलेने त्याच्याविरोधात बलात्काराचा गुन्हा दाखल केला होता. या प्रकरणी दिल्ली उच्च न्यायालयात सुनावणी झाली.

मात्र, दिल्ली उच्च न्यायालयाने बलात्काराचा गुन्हा रद्दबातल ठरवताना म्हटलं, "दीर्घ आणि अनिश्चितकालीन शरीर संबंध असतील तर लग्नाच्या वचनाला संभोगासाठी दिलेलं आमिष म्हणता येणार नाही."

या प्रकरणात निकाल सुनावताना एखाद्या पुरुषाने एखाद्या स्त्रिला लग्नाचं वचन दिलं आणि त्यानंतर एका क्षणासाठी दोघांमध्ये शरीर संबंध स्थापित झाले तर अशावेळीच लग्नाच्या वचनाला शरीर संबंध ठेवण्यासाठी दिलेलं आमिष म्हणता येईल, असं न्या. विभू बाखरू यांनी म्हटलं आहे.

ते म्हणाले, "काही प्रकरणांमध्ये संभोगासाठी लग्नाचं वचन दिलं जाऊ शकतं. त्यावेळी आमिष देणाऱ्याला शब्द पाळण्याची इच्छा नसते. संभोगाला नकार देणारी स्त्री अशा प्रकारचं आमिष दिल्यावर कदाचित एका क्षण त्या आमिषाला बळी पडू शकते. मात्र, असं वारंवार घडत नाही."

संभोगासाठी राजी करण्याच्या इराद्याने लग्नाचं खोटं वचन देणं महिलेच्या सहमतीचा दुरुपयोग आहे आणि केवळ अशीच प्रकरणं बलात्काराविषयीच्या भारतीय दंड संहितेच्या कलम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

375 अंतर्गत चालवता येऊ शकतात, असंही न्यायालयाने म्हटलं.

मात्र, अशा प्रकारचे जवळचे संबंध ज्यात संभोगही आलाच आणि ते दिर्घ काळापासून असतील तर यात महिलेची मर्जी नव्हती, असं मानता येणार नाही.

या प्रकरणात कनिष्ठ न्यायालयाने संबंधित व्यक्तीची बलात्काराच्या आरोपातून मुक्तता केली होती. दिल्ली उच्च न्यायालयानेही हा निकाल कायम ठेवला आहे.

आरोपीने लग्नाचं वचन देऊन आपल्याशी शरीर संबंध ठेवले आणि नंतर एका दुसऱ्या स्त्रीसाठी आपल्याला सोडून दिलं, असा आरोप या महिलेने केला होता.

मात्र, या प्रकरणातील अशीलाचं आरोपीवर खरंच प्रेम होतं आणि म्हणूनच तिने स्वतःच्या मर्जीने त्याच्याशी शरीर संबंध ठेवले, हे स्पष्ट असल्याचं न्यायालयाने म्हटलं.

या प्रकरणात शरीर संबंध ठेवण्यासाठी लग्नाचं वचन देऊन तिची सहमती मिळवण्यात आली नव्हती. उलट दोघं एकत्र आल्यानंतर बरेच दिवसांनंतर लग्नाविषयी बोलणी झाल्याचं कनिष्ठ न्यायालयाने आपल्या निकालात म्हटलं होतं.

तक्रारीत महिलेने स्वतःच आरोपी पुरुषाबरोबर आपले शरीर संबंध असल्याचं आणि त्यानंतर तीन-चार महिन्यांनी त्याने लग्नाचं वचन दिल्याचं म्हटलेलं आहे आणि आपण स्वतःच त्याच्यासोबत पळून गेल्याचंही तिने मान्य केल्याचं न्यायालयाने म्हटलंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अनेक लशींचं काम तिसऱ्या टप्प्यात आलं आहे. कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी ही लस कामी येईल अशी आशा आहे. मात्र अजूनही यावर ठोस औषधरुपी इलाज मिळालेला नाही आणि कदाचित कधीच मिळणारही नाही.

अशा परिस्थितीत आपल्याला कोरोना चाचणी, आयसोलेशन आणि मास्क परिधान करणं सुरू ठेवणं आवश्यक आहे असं डॉ. ट्रेडॉस म्हणाले.

कदाचित कोरोना समूळ नष्ट होणार नाही असं डॉ. ट्रेडोस याआधीही अनेकदा म्हणाले आहेत. आपल्याला कोरोनासह जगणं शिकावं लागेल असं ते म्हणाले होते.

कोरोना हा अन्य विषाणूंच्या तुलनेत वेगळा आहे. त्याचं स्वरुप सातत्याने बदलत आहे. पाऊस आल्याने किंवा थंडी सुरू झाल्याने किंवा प्रचंड उकाड्याने कोरोनावर कोणताही परिणाम होणार नाही कारण कोरोनाचा हवामानाशी संबंध नाही.

कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी सोशल डिस्टन्सिंग अर्थात एकमेकांपासून सुरक्षित अंतर राखणं, हात साबणाने स्वच्छ धुणं, मास्क परिधान करणं, सॅनिटायझर लावणं हे नियम जगभरातल्या लोकांनी पाळणं आवश्यक आहे असं डॉ. ट्रेडोस सांगतात.

आतापर्यंत जगभरात एक कोटी, 81 लाख लोकांना कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे. आतापर्यंत कोरोनामुळे 6 लाख 89 हजार लोकांचा मृत्यू झाला आहे.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ज्या नवमातांना कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे किंवा कोरोना संशयित आहेत त्यांनी बाळाला स्तनपान करणं बंद करायला नको.

मोठ्यांच्या तुलनेत लहान मुलांना कोरोनाचा धोका कमी आहे. मात्र बाकी अनेक आजार लहान मुलांना प्रामुख्याने होतात. स्तनपान अशा आजारांना दूर ठेवतं. कोरोनाच्या धोक्यापेक्षा लहान मुलांना त्यांच्या आईने स्तनपान द्यावं असा जागतिक आरोग्य संघटनेचा सल्ला आहे असं डॉ. ट्रेडोस यांनी सांगितलं.

ज्या आईला कोरोनाची शक्यता आहे किंवा कोरोना संशयित आहे किंवा कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे त्यांना स्तनपानासाठी प्रोत्साहित करायला हवं असं डॉ. ट्रेडोस यांनी सांगितलं.

आईची प्रकृती खूप गंभीर नसेल तर बाळापासून तिला दूर करायला नको असंही ते म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अनेक लोकांना तर स्तनांची तपासणी म्हणजे काय? याबद्दलही माहिती नसते.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

स्वत:च स्तनांची तपासणी कशी करायची? खरंच असं करता येतं? हे कसं शक्य आहे? असे अनेक प्रश्न तुम्हाला पडले असतील.

4 फेब्रुवारी, जागतिक कॅन्सर दिनाच्या निमित्ताने स्तनांची तपासणी कशी करायची याची माहिती आम्ही देणार आहोत.

'Self-Breast Examination' म्हणजे काय?

सोप्या शब्दात सांगायचं तर, स्वत:च स्वत:च्या स्तनांची तपासणी करणं म्हणजे 'Self-Breast Examination'.

कॅन्सरतज्ज्ञांच्या मते, घरच्या-घरी अत्यंत सोप्या पद्धतीने काही मिनिटात महिला आणि पुरूष 'Self-Breast Examination' करू शकतात.

फोर्टिस हॉस्पिटलच्या कन्सल्टंट मेडिकल ऑन्कोलॉजी विभागाच्या डॉ. उमा डांगी सांगतात, "स्तनांमध्ये अचानक बदल झालाय का? स्तनांमध्ये काही वेगळेपण आहे का? याची तपासणी म्हणजे 'Self-Breast Examination'.

स्तनांची तपासणी का महत्त्वाची?

भारतात महिलांमध्ये प्रामुख्याने आढळून येतो तो स्तनांचा कॅन्सर. भारतात गेल्या 20 वर्षांत स्तनांच्या कॅन्सरने ग्रस्त महिलांची संख्या वाढतेय.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, भारतातील ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एकूण कॅन्सरग्रस्त महिलांच्या संख्येत ब्रेस्ट कॅन्सरचं प्रमाण 25 ते  30 टक्के आहे.

मुंबईच्या नानावटी रुग्णालयाचे कॅन्सर सर्जरी विभागप्रमुख डॉ. संजय दुधाट सांगतात, "20 ते 40 वर्ष वयोगटातील महिलांमध्ये स्तनांच्या कॅन्सरचं प्रमाण वाढतंय. या मुली-महिलांमध्ये स्वत:च्या स्तनांची तपासणी कशी करायची याबाबत जागरुकता नाही. कॅन्सरच्या लवकर निदानासाठी 'Self-Breast Examination' महत्त्वाचं आहे."

केंद्र सरकारने लोकसभेत दिलेल्या माहितीनुसार, 2018 मध्ये देशात 1 लाख 59 हजार स्तनाच्या कॅन्सरचं निदान झालं होतं. 2016 च्या तुलनेत ब्रेस्ट कॅन्सरग्रस्तांची संख्या 17 हजारांनी वाढली.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीप्रमाणे, "स्वत:च स्तनांची तपासणी केल्याने स्तनांच्या कॅन्सरचं निदान लवकर होण्यास मदत मिळते."

स्वत:च्या स्तनांची तपासणी कशी करायची?

स्तनांची तपासणी करण्याचे दोन प्रकार आहेत. आरशासमोर उभं राहून किंवा झोपून आपण स्तनांची तपासणी करू शकतो.

डॉ. उमा डांगी यांनी 'Self-Breast Examination' कशी करायची याची माहिती दिली.

केव्हा करावी स्तनांची तपासणी?

तज्ज्ञांनी दिलेल्या माहितीनुसार, स्तनांची तपासणी यावेळी करावी,

जेणेकरून स्तनांची तपासणी योग्य पद्धतीने होऊ शकते

याबाबत बीबीसी मराठीशी बोलताना मुंबईच्या अपोलो स्पॅक्ट्रा रूग्णालयातील सल्लागार ब्रेस्ट कॅन्सर सर्जन डॉ. संदीप बिपटे म्हणाले, "स्तनांच्या तपासणीसाठी फक्त तीन ते पाच मिनिटं वेळ लागतो. मासिक पाळी सुरू असलेल्या महिलांनी, पाचव्या किंवा सहाव्या दिवशी. तर मासिक पाळी बंद झालेल्यांनी महिन्यातून एकदा ब्रेस्ट तपासणी करणं आवश्यक आहे."

'मी करते Self-Breast Examination'

मुंबई राहणाऱ्या 54 वर्षांच्या जयश्री कोचरेकर यांना गेल्यावर्षी स्तनांच्या कॅन्सरचं निदान झालं. जुलै महिन्यात त्यांची ब्रेस्ट कॅन्सर शस्त्रक्रिया करण्यात आली.

बीबीसीशी बोलताना त्या सांगतात, "शस्त्रक्रियेनंतर डॉक्टरांनी खबरदारी म्हणून 'Self-Breast Examination करण्याचा सल्ला दिला. हे कसं करायचं, याचं महत्त्व याबाबत संपूर्ण माहिती दिली. आता आठवड्यातून दोन वेळा मी स्वत:च घरच्या-घरी तपासणी करते."

Self-Breast Examination चा जयश्री यांना फायदा झालाय.

त्या पुढे सांगतात, "शस्त्रक्रियेनंतर दोन महिन्यांनी Self-Breast Examination करताना ब्रेस्टमध्ये गाठ असल्यासारखं जाणवलं. डॉक्टरांकडे जाऊन तपासणी केली. पण, ती गाठ नव्हती...


अनेक वर्षं लो-कार्ब डाएट्सची, म्हणजे कमी कर्बोदकं असणाऱ्या आहाराची सद्दी होती. व्हाईट ब्रेड, भात किंवा पास्ता असे पदार्थ खाल्ल्याने तुमची चरबी वाढते किंवा रक्तातल्या साखरेचं प्रमाण बिघडतं, अशा समजातून हे घडत होतं.

कार्बोहायडड्रेट्स आणि साखरेचं प्रमाण जास्त असलेले आणि फायबर म्हणजे तंतूमय पदार्थांचं प्रमाण कमी असलेले पदार्थ तुम्ही खात असाल तर ते रक्तात सहज शोषले जातात. त्यामुळे तुमची रक्तातल्या ग्लुकोजची पातळी वाढते.

तुम्ही व्यायाम करून जोपर्यंत हे ग्लुकोज जाळत नाही, तोपर्यंत तुमची स्वादुपिंड (Pancreas) हॉर्मोन इन्सुलिन सोडून रक्तातली साखरेची पातळी खाली आणण्याचा प्रयत्न करत राहतात.

रक्तातली अतिरिक्त साखर चरबीच्या स्वरूपात साठवली जाते. प्रमाणाबाहेर चरबी जमली तर गंभीर व्याधी होऊ शकतात. टाईप-2 मधुमेह हे त्याचं एक उदाहरण.

आपण किती कार्ब्स खात आहोत, याबरोबरच ते कधी खाल्लं जातं, याबद्दलही लोक चिंता करतात. संध्याकाळी किंवा रात्रीच्या जेवणात कार्ब्स खाणं हे न्याहारीसाठी कार्ब्स खाण्यापेक्षा अधिक धोकादायक आहे, असं मानतात.

एका प्रयोगातून महत्त्वाचे निष्कर्ष निघाले.

सकाळी तुमचं शरीर अधिक का... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्यरत असतं, त्यामुळे कर्बोदकांमधून येणारं ग्लुकोज जाळणं त्याला शक्य असतं. रात्री तुमचं शरीर झोपण्याच्या तयारीत असतं, त्यामुळे त्या कर्बोदकांवर प्रक्रिया करायला त्याला वेळ लागतो.

आता ह्या सगळ्या समजुती आहेत. त्या खऱ्या आहेत का?

कर्बोदकं कधी खाणं बरं?

सर्रे विद्यापीठाच्या डॉ. अॅडम कॉलिन्स यांच्या मदतीने आम्ही 'ट्रस्ट मी, आय अॅम अ डॉक्टर' या कार्यक्रमात एक प्रयोग केला.

काही निरोगी लोकांना हाताशी घेऊन सकाळी किंवा संध्याकाळी कार्ब्स खाल्ल्यावर त्यांचं शरीर त्याच्याशी कसं जुळवून घेतं, याचा आम्ही अभ्यास केला. काही काळ गेल्यानंतर त्यांच्या शरीराला त्याची सवय होते का, याचाही आम्ही अभ्यास करून पाहिला.

आम्ही सहभागी झालेल्या सगळ्या लोकांना एका विशिष्ट प्रमाणात कार्ब्स खायला सांगितलं... भाज्या, ब्रेड आणि पास्तासारखे पदार्थ.

खूप कार्ब्स खाताय?

पहिले पाच दिवस त्यांना बहुतांश कार्ब्स न्याहारीसाठी खायला सांगितले, रात्रीसाठी थोडाच वाटा शिल्लक ठेवला.

त्यानंतरचे पाच दिवस त्यांना नेहमीचं अन्न खायला सांगितलं आणि शेवटच्या पाच दिवसांत त्यांना कमी कर्बोदकं असणारी न्याहारी आणि भरपूर  कर्बोदकं असणारं रात्रीचं जेवण असा आहार दिला.

डॉ. कॉलिन्स यांच्या टीमने प्रयोगातल्या लोकांच्या रक्तातल्या साखरेच्या प्रमाणावर सतत लक्ष ठेवलं. यातून काय निष्कर्ष निघेल असं त्यांना वाटत होतं?

"जर कार्ब्स खाल्ल्यानंतर उरलेला दिवस आपण भरपूर काम करणार असू तर त्यांचं पचन सहज होतं, असंच मी मानत आलो होतो," डॉ. कॉलिन्स यांनी सांगितलं.

नाश्त्याला खूप कार्ब्स खाताय?

न्याहारीच्या वेळी अधिकाधिक कार्ब्स खाणं त्यांच्या शरीरासाठी चांगलं ठरेल, असं मला वाटलं होतं. पण नियमितपणे संध्याकाळी कर्बोदकांचा आहार घेतल्यावर काय होतं याची आम्हाला कल्पना नव्हती," डॉ. कॉलिन्स म्हणाले.

"अशा प्रकारचा प्रयोग या आधी केला गेला नव्हता, त्यामुळे मला खूप कुतूहल वाटत आहे," कॉलिन्स म्हणाले.

मग काय निष्कर्ष निघाला?

त्यांना मिळालेलं उत्तर अगदीच स्पष्ट पण अनपेक्षित होतं.

आहाराच्या वेळा नियंत्रित कराव्या का?

मोठ्या प्रमाणात कर्बोदकं असणाऱ्या आहाराची साखळी संपल्यानंतर जेव्हा प्रयोगातल्या लोकांची चाचणी केली गेली तेव्हा रक्तातल्या साखरेचं सरासरी प्रमाण 15.9 एकक होतं.

हे अपेक्षितच होतं.

पण कमी प्रमाणात कर्बोदकं असणारी न्याहारी आणि मोठ्या प्रमाणात कर्बोदकं असणाऱ्या जेवणाची साखळी...


अनेक वर्षांच्या प्रयत्नांनंतर संपूर्ण भारतात कुपोषणाचं प्रमाण कमी झालं होतं. मात्र, गेल्या वर्षात परिस्थिती पुन्हा बदलली आहे. बीबीसी गुजरातीचे प्रतिनिधी रॉक्सी गागडेकर यांचा रिपोर्ट.

37 वर्षांची नंदा बारिया स्थलांतरित मजूर आहे. ती 7 महिन्यांची गर्भवती आहे. ती गुजरातमधला ग्रामीण आणि आदिवासी भाग असलेल्या दाहोद जिल्ह्यातल्या गावात राहते. मात्र, गरोदरपणातल्या 7 महिन्यांपैकी 3 महिने तिने गावापासून 100 किमी दूर असलेल्या एका बांधकाम साईटवर काढले.

दिवसातला तिचा मुख्य आहार म्हणजे दुपारचं जेवण आणि यात ती ज्वारीची भाकरी आणि त्यासोबत मिळेल ती भाजी खाते. दिवसभर काम करून संध्याकाळी ती दमून जाते. रात्री स्वयंपाक करण्याचे त्राण उरत नाही. मग वरण भात हेच रात्रीचं जेवण असतं.

तिला कुठल्याही प्रकारचे सप्लिमेंट्स मिळत नाही. नियमित तपासणी होत नाही आणि दिवसाला मिळणाऱ्या 300 रुपयांत हा खर्च करणं, तिला परवडतही नाही.

या जानेवारीत ती तिच्या गावी परतली आणि गावातल्या अंगणवाडीत गेली. पण, अंगणवाडी बंद होती. या अंगणवाडीत पहिल्या तीन महिन्यातच नावनोंदणी केल्याचं ती सांगते. मात्र, सरकारकडून बाळांतपणात सकस आहारासा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठी मिळणारे 6 हजार रुपये अजूनही आपल्या खात्यात जमा झालेले नाही, असं नंदाचं म्हणणं आहे.

नंदा बारिया

मात्र, यात आश्चर्य वाटण्यासारखं काहीच नसल्याचं तज्ज्ञ सांगतात. याचं एक कारण म्हणजे कोव्हिड-19मुळे लागू करण्यात आलेल्या लॉकडाउनचा महिला आणि मुलांसाठीसाठी सरकारने सुरू केलेल्या कल्याणकारी योजनांना मोठा फटका बसला आहे.

दुसरं म्हणजे कोरोना काळात सर्वच अंगणवाडी सेविकांना सर्वसामान्यांना कोव्हिड-19ची माहिती देणं आणि खबरदारीचे उपाय समजावून सांगणं, ही नवी जबाबदारी सोपवण्यात आली. या अंगणवाडी सेविका अजूनही पूर्णपणे त्यांच्या मूळ कामाकडे वळलेले नाहीत. त्यामुळे दाहोदसारख्या दुर्गम ग्रामीण भागात अंगणवाड्यांचं मूळ काम अजूनही पूर्ण क्षमतेने सुरू झालेलं नाही.

ही महत्त्वाची कारणं असली तरी देशात कोरोना साथीचा उद्रेक होण्याआधीच कुपोषणाचं प्रमाण वाढलं होतं. केंद्राने जारी केलेल्या राष्ट्रीय कुटुंब आरोग्य सर्वेक्षणात (NFHS) देशातल्या काही राज्यातली मुलं पाच वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत जास्त कुपोषित असल्याचं म्हटलं आहे. हा अहवाल 2019-20 मध्ये गोळा केलेल्या माहितीवर आधारित आहे.

कोरोनाच्या साथीचा भारतात उद्रेक होण्याआधी देशातल्या 22 राज्यांतून कुपोषणासंबंधीची माहिती गोळा करण्यात आली होती. त्यामुळे लॉकडाऊन लागू झाल्यानंतर ज्या उर्रवरित राज्यांमध्ये माहिती गोळा करण्यात आली तिथली परिस्थिती यापेक्षा अधिक गंभीर असू शकते, अशी भीती तज्ज्ञ व्यक्त करतात.

दाहोदसारख्या काही भागांमध्ये ही समस्या याआधीच सुरू झाल्याचं तज्ज्ञांना वाटतं. या जिल्ह्यात यापूर्वी 2015-16 साली सर्वेक्षण करण्यात आलं होतं. त्या तुलनेत यावेळी कुपोषित मुलांचं प्रमाण बऱ्यापैकी वाढलं आहे.

आणखी एक धक्कादायक माहिती म्हणजे दाहोद जिल्ह्यात पाच वर्षांखालील मुलांमध्ये कुपोषणाचं प्रमाण 44 टक्क्यांवरून 55 टक्क्यांपर्यंत वाढलं आाहे. इतकंच नाही दाहोदमध्ये अतिशय कुपोषित मुलांचं प्रमाण 7.8 टक्क्यांवरून 13.4 टक्क्यांपर्यंत पोहोचलं आहे.

भारतात महिलांमध्ये अशक्तपणाचं (अॅनिमिक) प्रमाण जास्त आहे. त्यातही गरीब कुटुंबातल्या महिला या अॅनेमिक असतात. कुपोषित माता कुपोषित बालकाला जन्म देते आणि महिलांना सकस आहार मिळत नसल्याने लहान मुलांमधलं कुपोषणाचा प्रमाण वाढलं असावं, असं तज्ज्ञांना वाटतं.

यामागे स्थलांतर एक मोठं कारण असल्याचं ते सांगतात. नंदाप्रमाणे दाहोदमधली अनेक कुटुंब उदरनिर्वाहासाठी...


अनेक सर्व्हेंमधून असं लक्षात आलं की अनेक विद्यार्थ्यांना गोष्टी कशा लक्षात ठेवाव्या याची योग्य पद्धत माहीत नाही. योग्य प्रकारे स्मरणशक्ती वाढवण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी मग चुकीचे उपाय केले जातात.

स्मरणशक्ती वाढवण्यासाठी सल्ले देणारे कमी नसतात.  जितक्या जास्त व्यक्ती तितक्या वेगवेगळ्या प्रकारचे सल्ले.

आई-वडील एक सांगतात, शिक्षक एक आणि मित्र काहीतरी भलतंच.

हेही कमी की काय म्हणून शास्त्रज्ञ त्यांच्या अभ्यासावर आधारित आणखी काही सल्ले देतात.

याचा परिणाम अस होते की आपल्या मनातला गोंधळ वाढतो नेमकी स्मरणशक्ती वाढवायची तर कशी?

आता चिंता नको.

एका मानसशास्त्राशी संबंधित मासिकाने अभ्यास करायच्या आणि स्मरणशक्ती वाढवायच्या पाच बरोबर आणि पाच चुकीच्या पद्धतींची पडताळणी केली. त्या लेखाचं सार इथे देत आहोत.

1) चुकीची पद्धत : घोकंपट्टी

नवे शब्द किंवा भाषा शिकताना सहसा ते लक्षात ठेवण्यासाठी पाठ करण्यावर भर दिला जातो. पण मानसशास्त्रज्ञांच्या मते घोकंपट्टी करणं चुकीचं आहे.

कारण तसं केलं तरी आपल्या मेंदूच्या लक्षात या गोष्टी राहतीलच असं नाही.

योग्य पद्धत : अभ्यासाच्या वेळांमध्ये अंतर ठेवा

ए... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

खादा विषय किंवा मुद्दा लक्षात ठेवायचा असला तर त्याचा अभ्यास थोड्या थोड्या वेळाने करावा. त्यामुळे स्मरणशक्ती उत्तम राहील.

एखाद्या पुस्तकातला एक धडा वाचावा मग दुसरं काहीतरी वाचायचं.

काही काळाने आधी जो धडा वाचला आहे तो परत वाचावा. तो धडा परत एका तासाने वाचू शकता, एका दिवसाने किंवा एका आठवड्यानेही.

अभ्यास झाल्यानंतर स्वतःला हा प्रश्न विचारा की, वाचलेल्यापैकी किती कळलं. त्याने मेंदूला या विषयाची चांगली ओळख होईल.

2) चुकीची पद्धत :  महत्त्वाच्या मुद्द्यांना अधोरेखित करणं

घोकंपट्टीसारखीच ही पद्धतही फार सामान्य आहे. यात काही वाईट नाही. वाचताना जे मुद्दे महत्त्वाचे वाटतात ते अधोरेखित करण्यास काही हरकत नाही.

पण मानसशास्त्रज्ञांच्या मते ही पद्धत दरवेळेस यशस्वी होईलच असं नाही. अनेक विद्यार्थी तर पूर्णच्या पूर्ण परिच्छेद अधोरेखित करतात. असं केलं तर महत्त्वाचे मुद्दे आणि बिनमहत्त्वाचे मुद्दे यांच्यात फरक करणं कठीण होऊन बसतं.

योग्य पद्धत : शांतपणे विचार करा

मानसशास्त्रज्ञ सल्ला देतात की आधी कोणत्याही विषयाचं पुस्तक पूर्ण वाचा. मग त्यातले मुद्दे अधोरेखित करा.

संपूर्ण वाचल्यानंतर महत्त्वाचे मुद्दे अधोरेखित केल्याने त्या विषयाचा शांतपणे विचार करायला वेळ मिळतो. प्रत्येक वाक्य अधोरेखित करत बसायची गरज नाही.

3) चुकीची पद्धत : भारंभार नोट्स काढणं

कोणत्याही लायब्ररीत, वर्गात गेलात तर विद्यार्थी नोट्स काढताना दिसतील. अतिउत्साहात शुल्लक गोष्टींच्याही नोट्स काढल्या जातात. नंतर त्यांचा काहीच उपयोग नसतो.

योग्य पद्धत : छोट्या आणि मोजक्या शब्दांतल्या नोट्स बनवा

सगळ्या प्रकारच्या अनुभवाअंती असं लक्षात आलं आहे की विद्यार्थी जितक्या कमी नोटस काढतील तितकंच त्यांच्या लक्षात राहील. कारण जेव्हा मोजक्या शब्दांत नोट्स काढल्या जातात, तेव्हा त्या विषयाबद्दल जास्त विचार करावा लागतो.

जास्तीत जास्त आशय कमी शब्दांत कसा मांडायचा यासाठी प्रयत्न करावे लागतात. असं करत असताना मेंदू त्या विषयाची आपोआप उजळणी करतो. त्यातले महत्त्वाचे मुद्दे लक्षात ठेवतो. सहसा जर लिहून नोट्स काढल्यात तर त्याचा जास्त फायदा होतो.

लॅपटॉप किंवा कॉम्प्युटरवर जर टाईप केलंत तर त्याचा फारसा फायदा होत नाही.

4) चुकीची पद्धत : सिलॅबसमधल्या फक्त महत्त्वाच्या मुद्द्यांचा अभ्यास करणं

बरेचसे शिक्षक विद्यार्थ्यांना सांगतात की ज्या विषयाची तयारी करत आहेत त्या विषयातले IMP...


अनेक स्मशानांमध्ये मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार होण्यासाठी वाट पाहावी लागते आहे.

कोरोनाचा फैलाव सुरू असतानाच, व्यवस्था अपुरी ठरत असल्याचं स्पष्ट होत आहे. गोष्टी नियंत्रणात असल्याचा दावा प्रशासनाने केला असला तरी लोकांनी आपल्या व्यथा बीबीसीकडे मांडली.

कंवजजीत सिंह यांचे वडील 58वर्षीय निरंजन पाल सिंह यांचा शुक्रवारी एका रुग्णालयातून दुसऱ्या रुग्णालयात नेत असताना मृत्यू झाला. बेड्स उपलब्ध नसल्याने त्यांना दाखल करून घेण्यास चार रुग्णालयांनी नकार दिला होता.

कानपूरहून बोलताना त्यांनी सांगितलं की, माझ्यासाठी हा आयुष्यातला सगळ्यात वाईट दिवस आहे. बाबांवर वेळीच उपचार झाले असते तर त्यांचा जीव वाचला असता. पोलीस, आरोग्य प्रशासन, सरकार कोणीही आमची मदत केली नाही.

गेल्या वर्षी कोरोनाचं संकट देशात आल्यापासून उत्तर प्रदेशात 8,51, 620 लोकांना याचा संसर्ग झाला होता. उत्तर प्रदेशात कोरोनामुळे 9,830 लोकांचा मृत्यू झाला होता. पहिल्या लाटेवेळी उत्तर प्रदेशची स्थिती आताइतकी भयावह नव्हती. दुसऱ्या लाटेने लोकांना अगतिक स्थितीत ढकललं आहे.

अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे की परिस्थिती आटोक्यात आहे. मात्र उत्तर प्रदेशची र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाजधानी लखनौ, वाराणसी, कानपूर, इलाहाबाद या शहरातील रुग्णालयांमधील प्रचंड गर्दी, बेड्स नसल्याने परत पाठवलं जाणाऱ्या रुग्णांची संख्या, स्मशानभूमीत 24 तास जळत असलेल्या चीता ही परिस्थिती राष्ट्रीय पातळीवर चर्चेचा विषय ठरली आहे.

देशातील सगळ्यात मोठं राज्य

24 कोटी लोकसंख्येसह उत्तर प्रदेश देशातील सगळ्यात जास्त लोकसंख्या असलेलं राज्य आहे. देशातला सहावा नागरिक या राज्याचा रहिवासी आहे, इतकं हे राज्य मोठं आहे. भौगोलिक संदर्भात सांगायचं तर उत्तर प्रदेश स्वतंत्र देश असता तर चीन, भारत, अमेरिका, इंडोनेशिया यानंतरचा जगातला सगळ्यात मोठा देश झाला असता. पाकिस्तान आणि ब्राझील या देशांपेक्षा उत्तर प्रदेशचं क्षेत्रफळ जास्त झालं असतं.

राजकीयदृष्ट्याही उत्तर प्रदेश महत्त्वाचं आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी मूळचे गुजरातचे असले तरी त्यांनी वाराणसीतून निवडणूक जिंकली होती. तो त्यांचा मतदारसंघ आहे. संसदेत उत्तर प्रदेशचे 80 खासदार असतात. संसदेत म्हणजेच राष्ट्रीय पातळीवर संख्याबळ असूनही उत्तर प्रदेशमध्ये विकास म्हणावा तसा पाहायला मिळत नाही.

कोरोना चाचण्यांसाठीही गर्दी आहे.

उत्तर प्रदेशात कोरोनाचे 1,91,000 अक्टिव्ह केस आहेत. दररोज कोरोना संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या वाढते आहे. कोरोना संक्रमित झालेल्या लोकांची संख्या जास्त असल्याने राज्य सरकारच्या आरोग्य यंत्रणेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं आहे. कोरोना संसर्ग झालेल्यांमध्ये उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ, कॅबिनेटमधील सहकारी, डझनभर अधिकारी, शेकडो डॉक्टर, नर्स, आरोग्य कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे.

गेल्या काही दिवसात मी उत्तर प्रदेशातल्या अनेकांशी बोलले. त्यांच्याकडून हृदयद्रावक कहाण्या ऐकायला मिळाल्या.

कानपूरमध्ये कार्यरत एका पत्रकाराने शेअर केलेल्या व्हीडिओत, लाला लजपतराय सरकारी रुग्णालयाच्या वाहनतळामध्ये एक रुग्ण जमिनीवर पडलेल्या स्थितीत आहे. थोड्या अंतरावर एक वयस्क व्यक्ती बाकड्यावर बसला आहे. या दोघांनाही कोरोना झाला आहे मात्र बेड उपलब्ध नसल्याने ते अशा अवस्थेत आहेत.

सरकारच्याच कांशीराम रुग्णालयाच्या बाहेर, एक मुलगी रडते आहे कारण दोन रुग्णालयांनी तिच्या आजारी आईला भरती करून घेण्यास नकार दिला.

ती मुलगी रडत सांगत होती, रुग्णालयाचं म्हणणं आहे की त्यांच्याकडे बेड उपलब्ध नाही. बेड नसेल तर किमान त्याला फरशीवर ठेवा पण उपचार तर करा. माझ्यासारखी अनेक माणसं आहेत. मी अनेक...


अनेकांना प्रिन्स फिलीप यांच्या आयुष्याबद्दल प्रचंड आकर्षण होतं.

त्यांच्या निधनानंतर परिस्थिती बदलत जाणार आहे. कारण प्रिन्स फिलीप हे असामान्य आयुष्य जगणारे असामान्य व्यक्तिमत्व होते.

अशांत राहिलेल्या 20 व्या शतकाने अनेक विरोधाभास पाहिले होते. या सगळ्या विरोधाभासांचे साक्षीदार प्रिन्स फिलीप राहिले.

प्रिन्स फिलीप यांच्या आई-वडिलांची भेट क्वीन व्हिक्टोरिया यांच्या अंत्यविधीदरम्यान 1901 साली झाली होती. त्यावेळी युरोपच्या चार देशांमध्ये राजघराणी होती. प्रिन्स फिलीप यांचे नातेवाईक युरोपभर पसरलेले होते.

पहिल्या महायुद्धात अनेक राजघराण्यांचा पाडाव झाला. पण प्रिन्स फिलीप यांचा जन्म जिथे झाला, तिथं राजेशाही आपले पाय घट्ट रोवून उभी होती. प्रिन्स फिलीप यांचे आजोबा ग्रीसचे राजे होते.

प्रिन्स फिलीप त्यांच्या जन्माच्या 18 महिन्यांनंतर

त्यावेळी एकटेरिनबर्ग या ठिकाणी बोल्शेविकांनी रशियन झारसह प्रिन्स फिलीप यांच्या चुलत आजींची हत्या केली होती.

प्रिन्स फिलीप यांची आई म्हणजे क्विन व्हिक्टोरियाच्या खापर-पणतू होय.

प्रिन्स फिलीप यांच्या चारही बहिणींनी जर्मनांसोबत विवाह केला.

फिलीप हे रॉयल नेव्हीम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ध्ये ब्रिटनकडून लढत होते. मात्र, त्यांच्या तीन बहिणींनी मात्र नाझींना पाठिंबा दिला होता. कारण त्यांना प्रिन्स यांच्या लग्नात बोलावलं जाणार नाही, हे त्यांना माहीत होतं.

शांतता प्रस्थापित झाल्यानंतर आर्थिक सुधारणाही झाली. त्यावेळी फिलीप यांनी स्वतःला ब्रिटन उभारणीच्या कामात झोकून दिलं. त्यांनी देशाला वैज्ञानिक पद्धतीचा वापर करण्यासाठी आग्रह धरला. औद्योगिक आराखडे, योजना, शिक्षण आणि प्रशिक्षणादरम्यान या विचारसरणीचा अवलंब केला.

हेराल्ड विल्सन यांनी तांत्रिक क्रांतीबाबत विचार मांडण्याच्या दहा वर्षांआधी प्रिन्स फिलीप देशात आधुनिकता आणण्याबाबत भाषणं आणि मुलाखती देताना दिसून येत होते.

जग आणि देश श्रीमंत होत गेला तसतसा प्रिन्स फिलीप यांनी पर्यावरणाचाही मुद्दा मांडला होता. तो त्या काळी फॅशनेबलही मानला जात नसे, हे विशेष.

प्रिन्स फिलीप यांच्या आयुष्यातील सुरुवातीचा काळ खूपच धकाधकीचा राहिला. शालेय शिक्षणानंतर काही वर्षे त्यांची भटकंतीतच गेली. त्यांना आपल्या मूळ देशातूनच तडीपार करण्यात आलं होतं. त्यांचा परिवार विखुरला होता. त्यांना अनेक वर्षे परक्या देशात आश्रय घ्यावा लागला.

प्रिन्स फिलीप हे फक्त एका वर्षाचे असताना त्यांच्या वडिलांना देशातून बाहेर काढण्यात आलं. तिथून सर्वप्रथम ते इटलीला पोहोचले. तिथून फ्रान्समध्ये दाखल झाले.

फ्रान्समध्ये त्यांच्या एका नातेवाईकांनी भाड्याने घेतलेल्या घरात ते राहायचे. पण तिथंही सुखाने राहाणं त्यांच्या नशिबात नव्हतं. एका वर्षातच त्यांना तिथून ब्रिटनच्या आश्रमशाळेत दाखल करण्यात आलं. त्यांची आई प्रिन्सेस अलाईस यांना मानसिक आरोग्याची समस्या असल्याने त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं.

प्रिन्स फिलीप यांच्या चार बहिणी लग्न करून जर्मनीला गेल्या.

प्रिन्स ऑफ ग्रीस असलेले फिलीप या कालावधीत तब्बल 10 वर्ष भटकंती करत होते. बेघर अवस्थेतील फिलीप यांची काळजी करणारं त्या काळी कुणीच नव्हतं.

मला वडील होते, असं कुणालाच वाटलं नसेल, असं एकदा प्रिन्स फिलीप यांनी म्हटलं होतं. किंग अँड्र्यू यांचं युद्धादरम्यान निधन झालं. त्यांच्याकडील संपत्ती घेण्यासाठी फिलीप मोंटे कार्लो या ठिकाणी गेले होते. पण तिथं कपडे-ब्रश आणि कफ-लिंकव्यतिरिक्त काहीच शिल्लक नव्हतं.

यानंतर प्रिन्स फिलीप यांनी स्कॉटलंडच्या उत्तर समुद्रकिनारी भागात गोर्डोनस्टॉनमधील एका खासगी शाळेत प्रवेश घेतला.

फिलीप कणखर, स्वतंत्र आणि सक्षम...


अनेकांनी पुरुष कलाकारांनी महिलांचा वेष धारण करून भूमिका साकारण्यावर प्रश्न उपस्थित केले, तर एका मर्यादेपर्यंत हे ठीक असल्याचं काही वाचक म्हणतात.

पाहूया वाचकांनी व्यक्त केलेली काही निवडक आणि संपादित मतं -

मानसी लोणकर म्हणतात, "विनोदाचा अतिरेक जरा जास्तच दिसून येतो. पुरुषांना स्त्रिया बनवून विनोद करणं चुकीचं आहे. याचा अर्थ स्त्रिया या विनोदाचा भाग म्हणून आहेत का? या शिवाय त्यात अश्लीलता ही कुटून कुटून अधिक प्रमाणात दाखवली जाते."

"पूर्वीच्या काळी स्त्रियांना सिनेमा, मंच या ठिकाणी काम करण्यास परवानगी नसल्याने पुरुष हे स्त्रीप्रधान भूमिका पार पाडायचे आणि त्याही अत्यंत चोखपणे, त्याला गालबोट ही लागू न देता. परंतु आता सगळे वेगळेच दिसते. स्त्रियांचं विनोदीकरण आणि अश्लीलता फक्त दिसून येते," असं त्या पुढे लिहितात.

"जोपर्यंत निखळ मनोरंजन होत आहे, कुठेही अश्लीलता किंवा पांचटपणा नसतो तोपर्यंत काही हरकत नाही," असं सचिन चव्हाण म्हणतात.

"एका मर्यादेपर्यंत जर हे होत असेल तर ते सहन करण्यासारखं आहे. पण अलीकडच्या काळात हास्य निर्माण होण्याऐवजी राग येतो," असं मीनाक्षी साबळे यांनी म्हटलं आहे.

कौस्तुभ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जंगम म्हणतात, "101% खरं आहे. आता हे सारं अत्यंत अभिरुचिहीन पातळीवर आलेलं आहे. आणि या सगळ्याचा आता उबगच नाही तर घृणा येऊ लागली आहे. खरं तर मराठीत अत्यंत दर्जेदार विनोद निर्मिती होत आलेली आहे. आणि चांगल्या विनोद निर्मिती साठी पुरुषाने स्त्रीवेश धारण करण्याची अजिबात गरज नाही."

संजय दळवी यांच्यामते, "कथानकाची गरज म्हणून पुरुषांनी स्त्रीपात्र करणं वेगळं आणि ओढून-ताणून पुरुषांनी साड्या नेसून स्त्रीपात्र करणे वेगळं. ते किळसवाणं वाटतं...!!!"

स्वाती भंगाळे यांच्यामते "पारंपरिक नऊवारीची चेष्टा केली जात असल्यासारखं वाटतं. इतके भयानक दिसतात बघवत नाही. पण याला विजय चव्हाण हे अपवाद होते."

अपराजिता शुक्ला यांच्यामते हा अतिरेक नाही. "ते लोक आपली कला दाखवतात आणि साडी घातल्यानं त्यांचा पुरुषपणा कमी होत नाही किंवा बाईपणा कमी होत नाही. मी सॅल्यूट करते अशा पुरुषांना जे साडी घालून फक्त दुसऱ्यांना हसवण्याचा विचार करतात. भाऊ कदम, सागर करांडे आणि कुशल बद्रिके यांचा अभिमान वाटतो."

रश्मी जोशी म्हणतात, "हो, खूपच अतिरेक होतो. इतकं घाणेरडं वाटतं. खरंतर त्यामुळेच 'मी चला हवा येऊ द्या' हा कार्यक्रम पाहाणंच सोडून दिलं. किळस येते. एखाद्या वेळेस ठीक आहे पण प्रत्येकवेळेस तेच ते तेच ते नको वाटते."

अमेय बेडदारे म्हणतात, "बिभत्स विनोद जास्त प्रमाणात वाढलाय. निर्भेळ असा विनोद राहिलाच नाही. दर्जाहीन लेखणी प्रेक्षकांना हसवू शकत नाही, मग कमरेखालच्या विनोदाचा आश्रय घेतला जातो."

धनंजय खाडे यांच्यामते "मागणी आसलेल्या गोष्टी बाजारात येतात. प्रेक्षकांना आवडतात. शेवटी TRP हे सत्य आहे."

किशोर पवार म्हणतात, "विनोदाची पातळी खालावली असून पुरुष पात्रांकडून अतिशय बिभत्स विनोद केले जातात. विनोदाच्या नावावर आंबटशौकीन लोकांची मेजवानी केली जाते."

गणेश डांगे सांगतात, "कलावंताची कला बघितली जावी. साडी नाही. कलावंत ती कला किती प्राण ओतून करतोय हे बघितलं जावं. कुणाला हसवणं हे पुण्यकर्म आहे. फालतूपणा नाही."

शेखर कावे यांच्यानुसार "हल्ली लोक यालाच मनोरंजन समजू लागलेत. साडीमध्ये बाई जितकी सुंदर दिसते, तितके सुंदर कोणीच नाही दिसणार."

राहुल नवळे यांनी हा अतिरेकपणा नसल्याचं सांगत हा मनोरंजनाचाच एक भाग असल्याचं म्हटलं.

प्रविणा लोणारे यांनी हा अतिरेक नसल्याचं म्हटलं असून "अशी पात्र पाहायला खूप छान वाटतात," असं म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


अनेकींना लॉकडाऊनमध्ये परत जायला घर नाही.

"ते साहेब माझ्या चेहऱ्याकडे बघतच राहिले. मला विचारलं, 'बुढी, तूच आहेस ना?' मला त्या दिवशी फार भारी वाटलं. सगळ्यांना फोन करून सांगितलं की, मी एका साहेबांना इंग्लिश बोलून गप्प केलं. सामनेवाला चूप हो गया. मैं जीत गई!"

आयुष्यभर शोषण आणि अपमान सहन करण्याऱ्या राणी खान यांच्या चेहऱ्यावर हा प्रसंग सांगताना लहान मुलासारखा आनंद असतो. राणी आणि त्यांच्या सोबतच्या काही महिला सध्या लॉकडाऊमध्ये इंग्लिश शिकतायत. यात काय नवीन म्हणाल, तर राणी खान आणि त्यांच्यासोबत इंग्लिश शिकणाऱ्या महिला सेक्सवर्कर आहेत.

त्यांना भेटले तो दिवस न विसरण्यासारखा. पावसाळ्याचे दिवस असले तरी एखादा दिवस असतोच ना प्रचंड उकाड्याचा आणि उन्हाचा... तशाच दिवशी भिवंडीला गेले होते.

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग वाढतच होता, धाकधूक होतीच मनात. हनुमान टेकडीच्या भागात पोहोचले आणि वाटलं परत फिरावं.

अत्यंत चिंचोळ्या गल्ल्या, अपुरा प्रकाश घाणीचं साम्राज्य, गर्दी आणि बिनघोर मास्क न लावता फिरणारी माणसं... भिवंडीतल्या रेडलाईट भागात आले होते मी.

भिवंडीतल्या रेडलाईट भागातील गल्ल्या.

देहविक्रय करणाऱ्या महि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला समाजातला सगळ्यांत शोषित आणि दुर्लक्षित वर्ग आहे, हे कोव्हिड-19च्या संकटाने पुन्हा एकदा अधोरेखित केलं. या काळात त्या कशा जगतात, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न मागेच केला होता आणि तेव्हा दिसलेली परिस्थिती भयंकर होती.

'मदतीच्या यादीत आम्ही सगळ्यात खाली'

अनेक देहविक्रय करणाऱ्या महिलांनी सांगितलं होतं की, मदत करायला पण कोणी आमच्याकडे येत नाही. सगळ्यांच्या यादीत आम्ही सर्वांत खाली असतो. सेक्सवर्करही माणसं आहेत, त्याही उपाशी मरतायत या कोरोना व्हायरसच्या संकटामुळे हे कोणीतरी समजून घ्यायला हवंय.

"हर मिनिटों में बदलते है आदमी यहा लेकिन, नही बदलती तकदीर हमारी," त्यांच्यातल्याच एकीने बोलून दाखवलं.

हनुमान टेकडीचा रेडलाईट भाग जवळपास रिकामा झालेला आहे. हाच कशाला, देशातल्या सगळ्यांच रेडलाईट भागांमध्ये शांतता आहे. सेक्सवर्कर्सचा व्यवसाय ठप्प असल्यामुळे त्यांच्यावर अवलंबून असणारे पानटपरीवाले, छोटे मोठे दुकानदार सगळ्यांवरच परिणाम झालाय. या भागातही सगळंच बंद आहे.

"अनेक महिला घर सोडून गावी गेल्यात. इथे राहून तरी काय करतील? कोरोनाचा धोका आहेच, भरीस भर म्हणून जेवणाखाण्याचे वांधे," माझ्यासोबत असलेला स्वयंसेवक नागराज सांगत होता. अनेक खोल्यांना असलेली कुलुपं याची साक्ष देतच होती.

संकटातली संधी

मग मागे राहिलेल्या सेक्सवर्कर्स काय करतात आता? "सुरुवातीला तर भांड भांड भांडल्या," याच भागात श्री साईसेवा ही स्वयंसेवी संस्था चालवणाऱ्या स्वाती सिंग (खान) हसत हसत उत्तरतात.

"इथे रोज भांडणं व्हायची आधी. आम्हाला अनेकदा मध्ये पडावं लागलं. यातत्या महिलांचाही दोष नाही, त्यांची मानसिकताच तशी झाली आहे आणि आता काम बंद आहे, सगळीच अनिश्चितता आहे. घरी पैसे पाठवता येत नाहीत, हातात पैसे नाहीत. अनेकींना तर परत जायला घरच नाही," स्वाती म्हणतात.

भिवंडीमधल्या रेड लाईट एरियामधली एक सेक्सवर्कर.

अशात कोंडमारा होणाऱ्या मनाचा स्फोट झाला नाही तर नवलच. पण एक दिवस असा उजाडला की, इथल्या महिलांनी ठरवलं आपणच एकमेकींना मदत करायची. हातात वेळ तर बराच होता. मग काय करायचं... ठरवलं इंग्लिश शिकायचं.

इथल्या अनेक जणींनी कधी शाळेची पायरीही चढली नाहीये. लिहायला-वाचायला येत नाही, काम अशा प्रकारचं. सतत त्रास पाचवीला पुजलेला... कधी गुंडांचा त्रास, कधी सरकारचा तर कधी आणखी कुणाचा.

आजारी असतानाही व्यवसाय बंद करण्याची मुभा नाही, तो बंद पडला अचानक असा ते कोरोना व्हायरसच्या...


अनोळखी व्यक्तीशी पहिली भेट असो वा कोट्यवधींचा करार असो, आतापर्यंत हस्तांदोलनाने सगळ्या गोष्टींवर शिक्कामोर्तब होत होतं आणि कोव्हिड-19च्या नंतरच्या जगात वावरताना हीच सवय मोडून काढणं अनेकांना कठीण जाणार आहे.

हस्तांदोलन वा हँडशेकची सुरुवात नेमकी कुठून झाली, याविषयी वेगवेगळे तर्क आहेत.

प्राचीन ग्रीसमध्ये याचा उदय झाला असावा, असा एक मतप्रवाह आहे. दोन व्यक्ती समोरासमोर आल्यानंतर आपल्याकडे शस्त्र नाही हे जाहीर करण्यासाठी  'शांतते'चं प्रतीक म्हणून या प्रथेला सुरुवात झाली असावी.

किंवा मध्ययुगात युरोपात या हँडशेकच्या प्रथेची सुरुवात झाल्याचा अंदाज आहे. योद्धे आपल्यासमोरच्या व्यक्तीचा हात हलवून त्याने शस्त्र लपवलंय का, याचा अंदाज घेत असावेत.

ख्रिश्चन धर्मातील 'क्वेकर्स' गटाने हा हँडशेक लोकप्रिय केल्याचं म्हटलं जातं. वाकून अभिवादन करण्यापेक्षा हस्तांदोलनच्या पद्धतीत समता असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

हस्तांदोलन म्हणजे 'माणसं एकमेकांशी जोडलेली आहेत' हे सांगणारी क्रिया असल्याचं ऑस्टिनमधल्या युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्सासचे मानसशास्त्राचे प्राध्यापक क्रिस्टीन लीगर म्हणतात.

या हस्तांदोलनाचा इतिह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ास हजारो वर्षांचा आहे. म्हणूनच अचानक ही क्रिया थांबवणं सगळ्यांसाठीच कठीण आहे.

"हस्तांदोलनाला पर्याय म्हणून अनेकांनी एकमेकांना कोपराने स्पर्श करणं किंवा एल्बो बम्प (Elbow Bump) करायला सुरुवात केली. यावरूनच लक्षात येतं की, आपल्यासाठी स्पर्श किती महत्त्वाचा आहे. आपल्याला हा प्रत्यक्ष संपर्क गमवायचा नाही," प्राध्यापक लीगर सांगतात.

स्पर्श करण्याची आणि स्पर्श मिळवण्याची ही आस इतर प्राण्यांमध्येही आढळते. रिसस माकडांच्या (Rhesus Monkey) लहान पिलांच्या वाढीसाठी स्पर्श आणि प्रेम किती महत्त्वाचं आहे हे 1960च्या दशकामध्ये अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ हॅरी हार्लो यांनी दाखवून दिलं होतं.

याशिवाय प्राणी जगतातलं आणखी एक उदाहरण म्हणजे मनुष्याशी अगदी जवळचं साधर्म्य असणारे चिंपांझी. हे चिंपांझी एकमेकांच्या हाताला हात लावतात, मिठी मारतात आणि कधीकधी एकमेकांचा मुकाही घेतात. जिराफ आपल्या लांब मानेने एकमेकांना स्पर्श करतात. त्यांच्या या कृतीला 'Necking' म्हटलं जातं. यामध्ये नर जिराफ आपल्या माना एकमेकांच्या भोवती गुंडाळून झुलत एकमेकांच्या ताकदीचा आणि आकाराचा अंदाज घेतात. वर्चस्व निर्माण करण्यासाठी प्रतिस्पर्ध्याचा असा अंदाज घेतला जातो.

हस्तांदोलन लोकप्रिय असलं तर जगभरातल्या अनेक संस्कृतींमध्ये हस्तांदोलनाशिवाय इतरही प्रकारे अभिवादन केलं जातं. दोन्ही हात जोडून हलकंसं झुकत केला जाणारा नमस्कार आता जगाच्या परिचयाचा आहे.

समोआमध्ये समोरच्या माणसाला अभिवादन करण्यासाठी चेहऱ्यावरच्या हास्यासोबतच भुवयाही उंचावल्या जातात.

मुस्लीम देशांमध्ये हृदयावर हात ठेवण्याची कृती हे समोरच्याला केलेलं आदबशीर अभिवादन मानलं जातं.

तर हवाईमधली 'शाका' खूणही लोकप्रिय आहे. यामध्ये हाताची तीन मधली बोटं दुमडून अंगठा आणि करंगळी ताणत हात हलवला जातो.

पण स्पर्शाचं महत्त्व पूर्वापार चालत आलेलं आहे. लहान मुलांवरचं प्रेम व्यक्त करणं ही फक्त एक भावनिक कृती असून त्याचा इतर काहीही फायदा नसल्याचं 20व्या शतकाच्या पूर्वार्धात मानलं जाई. अशाप्रकारे प्रेम व्यक्त केल्याने रोग पसरण्याचा धोका आहे आणि यामुळे मोठ्यांमध्ये मानसिक आजार निर्माण होतात, असंही याबद्दल म्हटलं जाई.

लंडन स्कूल ऑफ हायजिन अँड ट्रॉपिकल मेडिसिनच्या 'बिहेवियरल सायंटिस्ट' वॅल कर्टिस यांनी 'डोन्ट लुक, डोन्ट टच' नावाचं पुस्तक लिहीलंय. त्या म्हणतात, "हात मिळवणं वा गालांवर मुका देत अभिवादन करणं याला...


अन्न स्वयंपूर्णतेसाठी कतारनं 10 हजार गाई आयात केल्या

5 जून 2017 रोजी सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती, बहरीन आणि इजिप्त या देशांनी कतारशी संबंध तोडून टाकले. यामुळे कतारच्या लोकांनी घरात अन्न साठवण्यास सुरुवात केली, विशेषतः दुग्धजन्य पदार्थांसाठी एकच गर्दी झाली.

त्यांना कल्पना होती की त्यांच्याकडे मिळणाऱ्या खाद्यपदार्थांपैकी बहुतांश वस्तू सौदी अरेबियाकडून येत होत्या.

कतारचा सौदीला जोडणारा एकमेव भूमार्ग आता बंद झाल्याने त्यांना इराण, तुर्कस्तान आणि इतर देशांमधून दुग्धजन्य पदार्थांची आयात करावी लागत आहे, ती ही जास्त पैसे मोजून.

या निर्बंधांमुळे कतारला जाग आली आणि त्यांनी आता आपल्या देशाला अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण करण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे.

काही दिवसांपूर्वीच एका बलादना नावाच्या स्थानिक डेअरीने इंग्लंड आणि अमेरिकेतून 600 हून जास्त गाई आणल्या. कतारच्या वाळवंटात मध्यभागी या गाईंसाठी खास एक गोठा बांधण्यात आलेला आहे.

कतारमध्ये सध्या अद्ययावत गोठ्याचं काम चालू आहे.

बलादना त्यांच्या सध्या असलेल्या गोठ्यांपेक्षाही मोठा गोठा बांधत आहेत, ज्यात सुमारे 13,000 गाई ठेवता येतील.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बलादनाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी जॉन जोसेफ डोर यांनी बीबीसीला सांगितलं की या वर्षभरात आणखी 3000 गाई आयात करण्याचा त्यांच्या डेअरीचा मानस आहे. आणि पुढच्या वर्षी ते 10,000 आयात करणार आहेत.

"मे 2018 पर्यंत या 14,000 गाई 300 टन दूध देतील, ज्यामुळे कतार दुधाच्या निर्मितीत स्वयंपूर्ण होईल," ते पुढे सांगतात.

"अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण होण्याबद्दल कतारमध्ये जागरुकता वाढत आहे. आम्ही भविष्यासाठी काही गोष्टींची आखणी केली आहे आणि आम्ही त्या दृष्टीने वाटचाल करत होतोच. पण काही दिवसांपूर्वी आमच्यावर निर्बंध लादल्यामुळे स्वयंपूर्णतेच्या दिशेत आमचा वेग आणखी वाढला आहे," डोरे सांगतात.

गाईंसाठी बांधण्यात येणारा नवीन आणि अद्यावत गोठा या वर्षाअखेरीस बांधून तयार होईल. हा या प्रदेशातला सगळ्यांत मोठा गोठा ठरेल, जिथे एकाच वेळी 100 गाईंचं दूध काढण्याची सोय असेल. तसंच 80 गाईंचं दूध एकाच वेळी काढता येईल अशा तीन यंत्रणाही या गोठ्यात असतील.

या संपूर्ण कामासाठी 300 कोटी कतारी रियाल (9 कोटी डॉलर्स) एवढा खर्च येईल, असं डोर म्हणतात.  आयर्लंडचे रहिवासी असणाऱ्या डोरे यांना खास या प्रकल्पाच्या देखरेखीसाठी बोलवण्यात आले आहे.

"निर्बंध येण्याआधी कतार पूर्णपणे सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीवर अवलंबून होता. 80 ते 85 टक्के ताज्या दुधाचे पदार्थ या देशांमधून यायचे. आता स्वयंपूर्ण होण्यासाठी आम्हाला खूप मेहनत करावी लागेल. कारण सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातींमधल्या प्रस्थापित कंपन्यांसारखं आम्हाला काम करावं लागेल. येणारी प्रत्येक संधी आम्ही साधणार आणि स्वयंपूर्ण होऊन दाखवणार."

कतारला सध्या गाई हव्या आहेत. हजारो गाई !

डोर यांच्यामते कतार मध्ये गाई आयात करून पाळणं फक्त आर्थिकदृष्ट्या परवडलं नाही तर त्यातून फायदाही झाला.

"दूध आयात करण्यापेक्षा गाईंचा चारा आयात करणं कधीही चांगलं. एक किलो चाऱ्याला गाय दोन किलो दूध देते. बरं, या गाई ग्राहकांपासून जवळ असल्याने ग्राहकांनाही ताजं दूध मिळतं."

दुग्धजन्य पदार्थांव्यतिरिक्त 80 टक्के भाजीपालाही कतार युरोप आणि इतर देशांमधून आयात करतो. इथल्या काही शेतीतज्ज्ञांना वाटतं की कतारची भाजीपाल्याची सगळी गरज त्यांच्याच देशात भागू शकते."

कतारमध्ये असणाऱ्या 1600 शेतांपैकी फक्त 300 शेतांमध्ये पिकं घेतली जातात. तीही हंगामी. मात्र उत्तर कतारमध्ये असणारं 'अॅग्रीको' हे फार्म गेल्या तीन वर्षांपासून वर्षभर...


अन्नधान्य पॅकेट्सवर मुख्यमंत्री आणि दक्षता समिती अध्यक्षांची छायाचित्रं आहेत.

गिरीश महाजनांच्या पूरपर्यटन सेल्फीनंतर पूरग्रस्तांना देण्यात आलेल्या अन्नधान्याच्या पॅकेट्सवर स्वत:चे फोटो असलेले स्टीकर लावल्याने सोशल मीडियावर संताप व्यक्त करण्यात येत आहे.

माजी खासदार राजू शेट्टी यांनी म्हटलं की, 'अन्नधान्याच्या पाकिटावर फोटो लावणं म्हणजे मढ्याच्या टाळूवरचं लोणी खाण्याचा हा प्रकार आहे.'

पाकिटावर कुणीही फोटो लावू नये असं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं आहे. "परिस्थिती बिकट आहे. कुणीही राजकारण करू नये. राजकारण करायला दुसरीकडे पुष्कळ जागा आहे. सगळ्यांनी एकत्रित येऊन सगळ्यांना मदत कशी करता येईल हे पाहूया," असं मुख्यमंत्री म्हणाले.

अलमट्टी धरणाच्या विसर्गाबाबत पहिल्या दिवसापासून कर्नाटक सरकारशी संपर्कात आहोत. त्यांच्याही अडचणी आहेत. कर्नाटक सरकारने हळूहळू विसर्ग वाढवून 5 लाख 30 लाख क्युसेक केला आहे. दोन्ही राज्य पूर्णपणे एकमेकांना मदत करत आहेत असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

मदतीबाबत काय म्हणतात मुख्यमंत्री?

पाऊस प्रचंड झाला.  2005 वेळी सांगलीत 31 दिवसांमध्ये 217 टक्के पाऊस पडला होता. 2019 मध्ये ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

9 दिवसात 758 टक्के पाऊस पडला आहे. तीन पट पाऊस केवळ  नऊ दिवसात पडला आहे. कोल्हापूरचा विचार केला 31 दिवसात 159 टक्के पाऊस. 2019 मध्ये 9 दिवसात 480 टक्के पाऊस. 9 दिवसात तिप्पट पाऊस पडला. सांगलीत 95 बोटींद्वारे मदतकार्य सुरू आहे. 484 किमी रस्ते पावसामुळे खराब आहेत.

27 हजार हेक्टर शेतजमिनीला पुराचा फटका बसला आहे. पावणेदोन लाख लोकांना सुरक्षितस्थळी हलवलं आहे. पूरग्रस्तांना रोख पैसे देण्याचं आदेश मुख्य सचिवांना दिले आहेत. मृतांच्या कुटुंबीयांना पाच लाखांची मदत दिली जाईल. जनावरं गमावलेल्या आणि जमिनीचं नुकसान झालेल्यांनाही मदत पुरवण्यात येईल. शेतीतला गाळ काढण्यासाठी प्रतिहेक्टरी 13 हजार रुपयांची मदत पुरवली जाईल. प्रत्येक गावात एक डॉक्टर आणि दोन फार्मासिस्ट नेमण्यात येईल.

निवडणुकांचं काय?

निवडणुका पुढे ढकलाव्यात अशी मागणी राज ठाकरे यांनी केली आहे. त्यासंदर्भात मुख्यमंत्र्यांना विचारलं असता ते म्हणाले, निवडणुका कधी घ्यायच्या याचा निर्णय निवडणूक आयोग घेतं. परिस्थितीचा योग्य आढावा घेऊन निर्णय घेण्यात येईल असं त्यांनी सांगितलं.

सांगली आणि परिसरातील कुटुंबांना सरकारतर्फे प्रति कुटुंब 10 किलो गहू आणि 10 किलो तांदूळ मोफत पुरवण्याचा निर्णय सरकारने घेतला. मात्र अन्नधान्यांच्या पोत्यांवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि दक्षता समिती इचलकरंजी सुरेशरावजी हाळवणकर यांची छायाचित्रं आहेत.

अन्नधान्य पोत्यांवर नेत्यांची छायाचित्रं आहेत.

पूरग्रस्तांना दिल्या जाणाऱ्या मदताीत सरकार जाहिरातबाजी करत असल्याचा आरोप नेटिझन्सनी रोष व्यक्त केला आहे.

पूर परिस्थिती ओसरल्यानंतर मदतीसंदर्भात शासन निर्णय आल्यानंतर तातडीने बैठक घेऊन आम्ही धान्याची मदतीसाठी पॅकेट्स तयार केली. रेशन दुकानदारांनी हे फोटो लावले. ही मदत शासनाची आहे. रेशन दुकानदारांच्या कमिटीला मी बोललो आहे. महाराष्ट्र शासन लिहिणं अपेक्षित आहे. मात्र रेशन दुकानदारांनी हे फोटो लावले. आता ते स्टिकर काढण्याबाबत सांगितले जाईल असं स्पष्टीकरण सुरेश हाळवणकर यांनी दिलं आहे. त्यांनी याप्रकारावर दिलगरी व्यक्त केली आहे.

अन्नधान्याच्या पोत्यांवर नेत्यांची छायाचित्रं हा मढ्याच्या टाळूवरचे लोणी खाण्याचा प्रकार असल्याचं स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे अध्यक्ष राजू शेट्टी यांनी म्हटलं आहे. हे अतिशय संतापजनक आहे. सरकारच्या पैशावर अशाप्रकारे जाहिरातबाजी करणे योग्य नाही. जनता या लोकांना धडा...


अन्नधान्याच्या वाढत्या किमती आणि येमेनी चलनाचं ढासळतं मूल्य यामुळे अधिकाअधिक कुटुंबांना गुजराण करणं अवघड झालं आहे. अन्नधान्याची तीव्र टंचाई निर्माण झाली आहे.

येमेनमधल्या बंडखोरांनी ताब्यात घेतलेल्या आणि महत्त्वपूर्ण बंदर असलेल्या ह्युडायदाह या शहराला असलेला धोका वाढला आहे. हे शहर टिकवणं येमेनपुढचं आव्हान आहे.

इथं 5.2 दशलक्ष मुलं दुष्काळाच्या छायेत आहेत.

येमेनमध्ये संघर्ष का?

हौदी बंडखोरांनी 2015मध्ये येमेनच्या पश्चिम भागावर ताबा मिळवला. याचा परिणाम म्हणून राष्ट्राध्यक्ष अब्द्राबूह मन्सौर हादी यांना देश सोडावा लागला. यामुळे येमेनमध्ये संघर्ष पेटला.

येमनमध्ये दुष्काळामुळे लहान मुलांना फटका बसला आहे.

इराणचा पाठिंबा असलेल्या बंडखोरांच्या फौजांनी येमेनमध्ये थैमान घातल्यानं संयुक्त अरब अमिराती, सौदी अरेबिया आणि सात इतर अरब देशांनी येमेनमध्ये सरकारची पुनर्स्थापना व्हावी यासाठी प्रयत्न केले.

नागरिकांवर काय परिणाम?

सरकार आणि बंडखोरांमधल्या संघर्षामुळे शिक्षक तसंच असंख्य सरकारी कर्मचाऱ्यांचे पगार थकलेत. काही लोकांना तर दोन वर्षं पगारच मिळाला नाही.

ज्यांना थोडेफार पैसे मिळत होते त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यांना प्रचंड महागाईला सामोरं जावं लागत होतं. युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच्या तुलनेत अन्नधान्याच्या किंमती 68 टक्क्यांनी वाढल्या होत्या.

सेव्ह द चिल्ड्रनच्या दाव्यानुसार येमेनी चलनाची किंमत 180 टक्क्यांनी घसरली.

पाहा व्हीडिओ : येमेनमधला संघर्ष निर्माण करतंय मानवी संकट

या महिन्याच्या सुरुवातीला येमेनी चलनाचं मूल्य सर्वाधिक घसरलं. याचा सर्वाधिक फटका येमेनी जनतेला बसला.

या संघर्षामुळे बंदर शहर असलेल्या ह्युडायदाह शहराला वेढा पडण्याची शक्यता आहे. यामुळे परिस्थिती आणखी चिघळण्याची शक्यता आहे.

दुष्काळ रोखण्यासाठी देशातल्या नागरिकांना जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा याच शहराच्या माध्यमातून होतो. गेल्या वर्षी कॉलराच्या साथीनं हजारो नागरिकांना ग्रासलं होतं.

सेव्ह द चिल्ड्रनचं काय म्हणणं

येमेनमधल्या हजारो मुलांना पुढचं जेवण मिळेल का हे ठाऊक नाही, असं सेव्ह द चिल्ड्रन इंटरनॅशनलनचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी हेले थॉर्निंग श्मिडट यांनी सांगितलं.

पाहा व्हीडिओ : येमेनमधला हवाई हल्ला तुम्हाला विचलित करू शकतो

"उत्तर येमेनमधल्या एका रुग्णालयाला मी भेट दिली. रडण्याएवढीही ताकद त्यांच्या अंगात शिल्लक राहिली नव्हती. भूकेनं त्यांना क्षीण आणि कृश केलं होतं. युद्धामुळे येमेनमधली लहान मुलांची एक पिढी लयाला जाणार आहे. बॉम्बस्फोट ते जीवघेणे आजार यातच त्यांचं आयुष्य संपून जाईल', असं थॉर्निंग यांनी सांगितलं.

सेव्ह द चिल्ड्रन या स्वयंसेवी संस्थेनं येमेनमधल्या पाच ते सात वयोगटातल्या 400,000 कुपोषित मुलांवर उपचार केले. या वर्षअखेरीपर्यंत 36,000 मुलं त्यांचा जीव गमावू शकतात अशी भीती या संस्थेनं व्यक्त केली आहे.

साधारण 10,000 माणसं यापैकी दोन तृतीयांश टक्के सर्वसामान्य नागरिक आहेत ज्यांचा मृत्यू झाला आहे तर 55,000 माणसं जखमी झाली आहेत अशी माहिती संयुक्त राष्ट्रांनी दिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अन्वय नाईक आत्महत्याप्रकरणी रायगड पोलिसांनी त्यांना अटक केल्याचे वरिष्ठ पोलिस सूत्रांनी बीबीसीशी बोलताना स्पष्ट केले.

पोलिसांनी आपल्याला ताब्यात घेताना धक्काबुक्की केली असं अर्णब गोस्वामींने एएनआय वृत्तसंस्थेला सांगितलं आहे.

यापूर्वी अर्णब गोस्वामी यांच्यावर टिआरपी घोटाळ्याप्रकरणी गुन्हा दाखल झाला आहे तर विधिमंडळात त्यांच्याविरोधात हक्कभंगाचा प्रस्तावही मांडण्यात आला आहे.

ठाकरे सरकार विरुद्ध अर्णब गोस्वामी यांच्यात गेल्या काही महिन्यांपासून टोकाचा संघर्ष पहायला मिळत आहे.

शिवसेनेचे प्रवक्ते संजय राऊत यांनी म्हटलेलं आहे की "ठाकरे सरकारने राज्याची धुरा सांभाळल्यापासून सुडाचं राजकारण केलं नाही. अर्णब गोस्वामींची अटक ही कायदेशीर प्रक्रियेनुसारचं झाली आहे."

नेमकं कोणकोणत्या मुद्यांवरून हा संघर्ष एवढा पेटला? अशा काही उदाहरणांवर नजर टाकूयात.

1. सुशांत सिंह मृत्यू प्रकरण

सुशांत सिंह मृत्यू प्रकरणाचे कव्हरेज करत असताना रिपब्लिक टीव्हीचे संपादक अर्णब गोस्वामी आणि शिवसेनेच्या नेत्यांमध्ये दावे-प्रतिदावे सुरू होते.

शिवसेनेचे मुखपत्र सामनातून अर्णब गोस्वामी यांच्यावर टीका करण्यात येत हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ती तर अर्णब गोस्वामी याप्रकरणात सतत ठाकरे सरकारच्या कारभारावर प्रश्न उपस्थित करत होते.

संजय राऊत यांनी 'रोखठोक' मध्ये लिहिले, "महाराष्ट्रात उद्धव ठाकरे यांचे सरकार आहे. ते कसेही करुन पाडायचे, पडत नाही म्हटल्यावर बदनाम करायचे असे विरोधकांनी ठरवले व भारतीय जनता पक्षाच्या सर्वच प्रकारच्या पाठिंब्यावर उभ्या राहिलेल्या वृत्तवाहिनीतून त्यांनी सुशांत प्रकरणात आघाडी उघडली." असा टोला त्यांनी अर्णब गोस्वामी यांनी लगावला.

"त्या वृत्तवाहिनीच्या प्रमुखाने केले ते 'गॉसिपिंग'! लोकांच्या मनातील संशय वाढवला. अर्णब गोस्वामी हे रिपब्लिक वृत्तवाहिनीचे प्रमुख. ते राजकीय नेत्यांच्या, मुख्यमंत्र्यांचा सरळ एकेरी भाषेत उल्लेख करतात. बदनामीकारक भाषा वापरतात, धमक्या देतात,"असं संजय राऊत यांनी 'रोखठोक' या सदरातल्या 'एक सुशांत, बाकी अशांत! एका आत्महत्येचे राजकारण' या लेखात लिहिलं.

'रिपब्लिक भारत' या हिंदी वृत्तवाहिनीवरील 'पूछता भारत' या कार्यक्रमात, जो भाग 'यूट्यूब'वर उपलब्ध आहे, त्यात गोस्वामी यांनी त्यांची बाजू मांडली.

"महाराष्ट्र सरकार आमच्या प्रश्नांना दाबून टाकू इच्छित आहे. काल मला समजलं की 'सामना'मध्ये शिवसेनेनं मोठा खुलासा केला आहे की 'एनसीपी'चे प्रमुख शरद पवार यांनी शिवसेनेचे नेते संजय राऊत आणि उद्धव ठाकरे यांना फोन केला आणि म्हटलं की अर्णब गोस्वामी उद्धव ठाकरेंचं नाव कसं घेऊ शकतो? 'रिपब्लिक भारत'ला रोखा. अर्णबला रोखा. अर्णबच्या टीमला रोखा. उद्धवचं नाव घेण्यापासून थांबवा."

2. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांचा एकेरी उल्लेख

8 सप्टेंबरला अर्णब गोस्वामी यांच्याविरोधात विधिमंडळात हक्कभंग प्रस्ताव दाखल करण्यात आला होता. शिवसेना आमदार प्रताप सरनाईक यांनी हक्कभंगाचा प्रस्ताव दाखल केला.

अर्णब गोस्वामी यांनी आपल्या एका कार्यक्रमात मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या नावाचा एकेरी उल्लेख केल्यानंतर महाविकास आघाडीच्या नेत्यांकडून प्रचंड टीका करण्यात आली.

गोस्वामी यांच्यावर कठोर कारवाई व्हावी अशी मागणी परिवहन मंत्री अनिल परब यांनी केली होती.

संजय राऊत म्हणाले, "हे सर्व पाहिल्यावर श्री.शरद पवार यांनी मला फोन केला. "एका वृत्तवाहिनीवर उद्धव ठाकरे यांचा उल्लेख एकेरी भाषेत होतोय. हे बरोबर नाही. ते महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आहेत. मुख्यमंत्री ही फक्त एक व्यक्ती नसते तर संस्था असते." 'इन्स्टिट्यूट' असा उल्लेख त्यांनी केला."

शेवटी त्यांनी प्रश्न...


अन्वय नाईक यांच्या आत्महत्येची चौकशी कशी बंद झाली? ती चौकशी क्लोज करणाऱ्यांचीही चौकशी झाली पाहिजे असं शिवसेनेचे खासदार अरविंद सावंत यांनी म्हटलं आहे. याविषयीची बातमी TV9 मराठीने दिली आहे.

ते रिपब्लिक टीव्हीचे अर्णब गोस्वामी यांच्या अटकेविषयी बोलत होते. एखादी व्यक्ती पत्रकार असो किंवा अधिकारी असो किंवा आणखी कुणी सर्वांसाठी कायदा सारखा असतो, असं सावंत यांनी अर्णब गोस्वामी यांच्या अटकेसंदर्भात म्हटलं आहे. अन्वय नाईक यांच्या केसमध्ये आधीच्या अधिकऱ्यांनीही त्यांच्या परिवाराला मदत केली नाही. त्या अधिकाऱ्यांची चौकशी केली पाहिजे, म्हणजे यामागे कुणाचा दबाव होता हे समजेल, असंही सावंत म्हणालेत.

2. केंद्र सरकारमुळेच काश्मिरी तरूणांनी हाती घेतल्या बंदुका - मेहबुबा मुफ्ती

केंद्र सरकाराच्या धोरणामुळेच काश्मिरी तरूण बंदूक उचलत आहेत, असं विधान पीडीपी पक्षाच्या मेहबुबा मुफ्ती यांनी केलं आहे. ही बातमी सकाळने दिली आहे.

एका पत्रकार परिषदेत बोलताना त्या म्हणाल्या की, "जम्मू-काश्मीरमधून कलम 370 हटवल्यामुळे इथे रोजगाराचा प्रश्न गंभीर झाला आहे. संपूर्ण जम्मू - काश्मीर आणि लडाखच्या लोकांचा रोजगार हिरा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वला गेला आहे. त्यांचा आपल्या जमिनीवरचा हक्कही काढून घेतला जात आहे. याला विरोध करणाऱ्या काश्मिरी तरूणांना जबरदस्तीने तुरुंगात पाठवलं जात आहे आणि म्हणूनच तुरुंगात जाण्यापेक्षा काश्मिरी तरूण बंदुका उचलत आहेत."

म्हणूनच भाजपच्या कार्यकाळात दहशतवादी कारवायांमध्ये वाढ झाली असा आरोपही त्यांनी केला.

3. ड्रग्जप्रकरणी अर्जुन रामपालला एनसीबीचं समन्स

नार्कोटिक्स कंट्रोल ब्यूरोने बॉलीवूड अभिनेता अर्जुन रामपालच्या घरी धाड टाकली. तब्बल 7 तासाच्या कारवाईनंतर एनसीबीनं अर्जुन रामपालला चौकशीसाठी 11 नोव्हेंबरला हजर राहण्याचं समन्सही दिलं आहे. तसंच त्याच्या घरातलं काही सामानं ही जप्त केलं. ज्यामध्ये भारतात बंदी असलेली काही औषधे आहेत. ही बातमी एबीपी माझाने दिली आहे.

याआधी बॉलिवूडमधील निर्माते आणि दिग्दर्शक फिरोज नाडियाडवाला यांच्या घरी कारवाई करत एनसीबीने फिरोज यांची पत्नी शबाना सईद यांना अटक केली. याआधी सुद्धा अर्जुन रामपालचं नाव ड्रग्स कनेक्शनमध्ये समोर आलं होतं.

4. पिंपरीतील 'त्या'कर्तव्यदक्ष वाहतूक पोलिसाच्या पाठीवर गृहमंत्र्यांची कौतुकाची थाप

विनामास्क वाहनचालकांवर कारवाई करताना एका वाहनचालकाने वाहतूक पोलिसाच्या अंगावर गाडी घातली. तसेच गाडीच्या बोनेटवरून फिरवलं. जिवाला धोका असतानाही वाहतूक पोलिसाने धाडस दाखवून कर्तव्य पार पाडलं. त्यामुळे राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी सत्कार करून या पोलिसाचे कौतुक केलं आहे. ही बातमी लोकमतने दिली आहे.

आबासाहेब विजयकुमार सावंत, असं या पोलीस कर्मचाऱ्याचं नाव आहे. सावंत हे चिंचवड वाहतूक विभागात कार्यरत आहेत. चिंचवडच्या अहिंसा चौकात सावंत वाहतूक नियमन करून विनामास्क वाहनचालकांवर कारवाई करीत होते. त्यावेळी युवराज हनुवते हे चारचाकी वाहनचालक मास्कचा वापर न करता वाहन चालव असल्याचं त्यांच्या निदर्शनाला आलं आहे.

त्यामुळे पोलीस कर्मचारी सावंत यांनी वाहन थांबविण्यास सांगितलं. मात्र हनुवते यानं वाहन न थांबवता सावंत यांच्या अंगावर चारचाकी गाडी घातली. त्यावेळी सावंत यांनी प्रसंगावधान राखत चारचाकीच्या बोनेटवर झेप घेतली. त्यानंतरही वाहनचालक हनुवते याने गाडी न थांबविता सावंत यांना बोनेटवरून 800 मीटर घेऊन गेला. या वेळी सावंत यांनी धाडसाने स्वत:चा बचाव केला. त्यानंतर वाहनचालक हनुवते याच्यावर पोलिसांनी कारवाई केली.

5. चारचाकी वाहनांसाठी फास्टटॅग आता अनिवार्य

केंद्र सरकारने आता सर्व चारचाकी...


अन्वरबी शेख

पंजाब अॅण्ड महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह बँकेच्या शाखांबाहेर अशाच चिंतातूर, हवालदिल खातेदारांची आणि ठेवीधारकांची गर्दी आहे.

अनेकांची आयुष्यभराची कमाई इथे होती. अनेकांचा पगार इथल्या खात्यात जमा होत होता आणि त्यातून सगळा खर्च भागायचा.

कामावरून सुट्टी काढून आलेल्या प्रभाकर ठळकर यांची या बँकेत फिक्स्ड डिपॉझिट्स आहेत. त्यांचं आणि त्यांच्या पत्नीचं खातंही याच बँकेत आहे.

इतर कोणत्याही बँकेत त्यांचं अकाऊंट नाहीये. पण आता बँकेवर निर्बंध आल्याने सगळंच अडचणीत आलंय. त्यांना पैशांची गरज असली तरी बँकेत असलेले त्यांचे स्वतःचेच पैसे त्यांना मिळत नाहीयेत.

19 वर्षे ज्या बँकेकडे आपण विश्वासाने पैसे ठेवले, ती बँक आता त्यांना त्यांच्याच खात्यातले 1000 रुपयेही चेकशिवाय द्यायला तयार नाही.

प्रभाकर ठळकर

इथे आलेल्या 79 वर्षांच्या आजींना तर आपले अश्रू आवरत नव्हते. त्यांचं एक मूल ऑटिस्टिक आहे. त्याच्यासाठी केलेली सगळी आर्थिक तरतूद त्यांनी पीएमसीमध्ये ठेवली होती. आणि दुर्दैवी योगायोग म्हणजे निर्बंध येण्याच्या एकच दिवस आधी त्यांनी आपल्या मुदत ठेवींचं नूतनीकरण केलं.

आपल्याला वर्षानुवर्षं ओळखणाऱ्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या या बँकेच्या कर्मचाऱ्यांनी आपल्याला पूर्वकल्पना का दिली नाही, असा प्रश्न आता त्यांना पडलाय.

सरोज झांगियानी यांचीही अशीच परिस्थिती आहे. त्यांचे पती गेली 5 वर्षं अल्झायमर्समुळे अंथरुणाला खिळून आहेत. त्यांची औषधं, वॉर्डबॉय या सगळ्याचा खर्च त्या पीएमसी बँकेतल्या गुंतवणुकीवरून मिळणाऱ्या व्याजावर भागवत होत्या. आता पुढे काय? असा प्रश्न त्यांना पडलाय.

'मुलीच्या लग्नासाठी पैसे कुठून आणू?' PMC बँकेवरील निर्बंधांनंतर महिलेची व्यथा

पीएमसीच्या याच शाखेत आलेल्या आणखी एका ज्येष्ठ नागरिक ग्राहकाने नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितलं, "मी माझ्या पीपीएफमधले पैसे काढले होते घरातल्या एका ऑपरेशनसाठी. ऑपरेशन पुढे गेलं म्हणून पैसे या बँकेच्या मुदत ठेवीत घातले. खरंतर ती मुदत संपली, पण तेव्हा मी बाहेरगावी होतो. काल ही बातमी समजताच मी मुंबईत परतलो. पण आता पैसे मिळत नाहीत. तेव्हाच काढून घ्यायला हवे होते."

निवृत्त झालेल्या अश्रफ अलींनी त्यांच्या बाहेरगावी राहणाऱ्या मुलांनी पाठवलेले पैसे पीएमसी बँकेत ठेवले होते. मुलांनी कष्ट करून पाठवलेले पैसे असे अडकल्याने ते व्यथित आहेत.

पण पंजाब अॅण्ड महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह बँकेचे असेही काही ग्राहक भेटले, ज्यांचा अजूनही बँकेवर विश्वास आहे.

"आम्हाला आमचं मासिक व्याज किंवा पैसे आता मिळणार नसले तरी लवकरच सगळं नीट होईल असं मला वाटतं. ही बँक तशी सुस्थितीत आहे, जुनी आहे. म्हणून मला तशी भीती वाटत नाही," सत्तरीतल्या माया बॅनर्जींनी सांगितलं.

दुसरीकडे बँकही ठेवीदारांना हाच दिलासा द्यायचा प्रयत्न करतीये. बँकेचे कार्यकारी संचालक जॉय थॉमस यांचा संदेश प्रत्येक ठेवीदाराला पाठवण्यात आला. "बँकेचा कार्यकारी संचालक म्हणून मी याची पूर्ण जबाबदारी स्वीकारतो. पण ठेवीदारांनी घाबरून जाऊ नये. सहा महिने पूर्ण होण्याच्या आतच त्रुटी भरून काढण्यात येतील."

पीएमसीमधून व्यवहार करता येणार नसल्याने ग्राहकांना इतरही अडचणींना सामोरं जावं लागणार आहे. ज्यांचे गृहकर्जाचे वा गुंतवणुकीचे हफ्ते या बँक खात्यातून जात होते, त्यांना आता ते दुसऱ्या बँकेकडे वळवावे लागतील. शिवाय कोणत्याही प्रकारच्या सेवांची बिलंही या खात्यातून थेट वळती करता येणार नसल्याने (ECS - Electronic Clearing Service) आता पीएमसीच्या ग्राहकांना या सेवाही दुसऱ्या खात्यांकडे वळवाव्या लागतील.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला...


अन्सार संघटनेला मोठा हल्ला घडवून आणता आलेला नाही.

अल कायद्याच्या भारतातील अधिकृत शाखेप्रमाणे 'अन्सार गाझ्वात उल हिंद' (AGH)  या संघटनेला काश्मीर खोऱ्यातली कट्टरवादी संघटना आणि गटांदरम्यान थोडासाच शिरकाव करता आला आहे.

अन्सार गाझ्वात उल हिंद संघटनेला अद्याप तरी भारत प्रशासित काश्मीर एकही हल्ला घडवून आणता आलेला नाही. या भागातल्या अन्य कट्टरवादी संघटनांनी त्यांच्याशी संधान साधलेलं नाही.

जुलै 2017 मध्ये अल कायद्याच्या मीडिया विभागाच्या 'ग्लोबल इस्लामिक मीडिया फ्रंट'नं मेसेजिंग अॅप टेलिग्रामवर 'अन्सार गाझ्वात उल हिंद' ही संघटना त्यांचीच शाखा असल्याचं पहिल्यांदा सांगितलं.

28 जुलै 2018 रोजी ग्लोबल इस्लामिक मीडिया फ्रंटनं अन्सार गाझ्वात उल हिंद संघटनेच्या वर्षपूर्तीच्या निमित्तानं स्थापन करण्यामागचं उद्देश पुन्हा वितरित केलं.

मोठ्या अपेक्षा

काश्मीर खोऱ्यातल्या कट्टरवाद्यांमध्ये प्रसिद्ध अशा झाकीर मुसा यांना संघटनेच्या प्रमुखपदी नेमत अन्सार संघटनेने काश्मीरमधील गुंतागुंतीच्या जिहादी वातावरणात प्रवेश केला.

सोशल मीडिया सॅव्ही आणि करिश्मा असलेला तरुण व्यक्तिमत्वाचा मुसा अन्सार संघटनेचं ने... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तृत्व करण्यासाठी लायक व्यक्ती असल्याचं संघटनेला वाटलं.

काश्मीर खोऱ्यातील अन्य संघटनांप्रमाणे मुसा याचे विचार इस्लामिक राष्ट्रवादापुरते मर्यादित नव्हते. अल कायदा संघटनेने अंगीकारलेल्या इस्लामच्या जागतिक विचारधारेशी मुसाची नाळ होती.

अन्सार संघटनेच्या प्रमुखपदी मुसाची नियुक्ती काश्मीर खोऱ्यासाठी वाईट बातमी आहे, असं भारतातील प्रमुख वृत्तपत्रांपैकी एक हिंदुस्तान टाइम्सनं म्हटलं होतं.

काश्मीरमधील एक दृश्य

काश्मीरमध्ये इस्लामसंदर्भात तणाव वाढत असताना मुसा याची संघटनेच्या प्रमुखपदी नियुक्ती झाली. भारतीय लष्करानं प्रसिद्ध कट्टरवादी बुरहान वाणीला ठार केलं. या पार्श्वभूमीवर मुसा याची नियुक्ती काश्मीर खोऱ्यात अन्सार संघटनेच्या वाढत्या प्रभावाची नांदी होती. मुसा आणि बुरहान वाणी एकमेकांचे जिगरी दोस्त होते.

मुसाच्या प्रभावाशाली व्यक्तिमत्वाची भुरळ काश्मीरातल्या तरुण वर्गावर पडेल असं अन्सार संघटनेला वाटलं. भारत सरकारप्रती नाराजी आणि रोष असणारा अस्वस्थ काश्मिरी तरुण वर्ग अन्सार संघटनेचं लक्ष्य होता.

अन्सार संघटनेच्या निर्मितीवेळी, मुसा कट्टरवादी चळवळीचं स्वरुप बदलेल असं मुख्य प्रवाहातल्या विश्लेषकांना वाटलं होतं. हिझबुल मुझाहिद्दीन, लष्कर-ए-तय्यबा, जैश-ए-मोहम्मद अशा स्थानिक कट्टरवादी संघटनांकडून कट्टरवाद्यांची रसद घेऊन मुसा कामाला लागेल असा होरा होता. मात्र तसं घडलं नाही.

अन्सार संघटनेच्या स्थापनेपूर्वीही काश्मीर अल कायद्याच्या रडारवर होतं. 'आशियाई उपखंडात आता अल कायदा' अशा सूत्रासह ग्लोबल जिहादी गटानं 2014 मध्ये नव्या तुकडीची स्थापना केली. काश्मीर ही नवी कर्मभूमी असेल असं त्यांनी जाहीर केलं होतं.

काश्मीर खोऱ्यातल्या लोकांना उद्देशून 'अल कायदा इन सबकाँटिनंट'नं अनेक संदेश जारी केले. भारत आणि पाकिस्तान दोन्ही देशांच्या सरकारनं अंगीकारलेल्या धोरणांवर टीका केली. टेलिग्रामवर 'अल सहाब' या संघटनेच्या अधिकृत हँडलद्वारे हे संदेश पाठवण्यात आले. मात्र एवढं करूनही काश्मीर खोऱ्यात वेधून घेण्यासारखा प्रभाव पाडता आला नाही.

मोठा हल्ला घडवून आणता आलेला नाही

जिहादाबाबत सुरुवातीला उत्साही असूनही अन्सार संघटनेला भारतीय सरकारला आव्हानात्मक ठरेल असं काहीही करता आलेलं नाही. या प्रदेशातल्या कट्टरवादी संघटनांना पर्याय म्हणून अन्सार संघटना उभी राहू शकली नाही.

भारताच्या सुरक्षा यंत्रणावर, सत्ताधाऱ्यांवर तसंच स्थानिक आणि विदेशी...


अपर्णा रामतीर्थकर

अपर्ण रामतीर्थकरही इंदुरीकरांप्रमाणे लोकप्रिय वक्त्या आहेत. त्याही शास्त्रांचा आधार घेऊन हिंदू धर्म, संस्कृती आणि भारतीय परंपरेबद्दल बोलतात. त्यांचा श्रोताही मुख्यतः ग्रामीण आहे आणि त्यांच्या तारखांचं बुकिंगही अनेक महिने आधीच झालेलं असतं, असं सांगतात. त्यांनाही यूट्यूबवर ऐकणारा मोठा वर्ग निर्माण होतोय. मुख्य म्हणजे त्या इंदुरीकर महाराजांपेक्षाही स्पष्टपणे स्त्रीपुरुष समानतेच्या विरोधात बोलतात.

अपर्णा रामतीर्थकर असं तुम्ही यूट्यूबवर सर्च केलं, तर 'चला नाती जपूया', 'सासू-सुनेनी कसे रहावे', 'आई', 'एकत्र कुटुंब पद्धती आणि मुली' या विषयांवरच्या त्यांच्या व्याख्यानांच्या व्हीडिओंची यादी समोर येते. त्यांच्या या व्हीडिओंना लाखो व्ह्यूज आहेत.

पण अपर्णा रामतीर्थकर यांच्या व्याख्यानांमधील वक्तव्यांवर अनेक महिलांनीच आक्षेप नोंदवले आहेत. महिलांवर वर्षानुवर्षं लादलेली बंधनं गैर नाहीत, असं अपर्णा त्यांच्या व्याख्यानांमधून सांगतात. 'स्त्री मुक्ती नाही, तर स्त्री शक्तीवर बोलते,' असं त्या म्हणतात.

कोण आहेत अपर्णा रामतीर्थकर, त्यांची महिलांविषयीची मतं काय आहेत, महिलांनी त्यांच्यावर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काय आक्षेप नोंदवले आहेत आणि या आक्षेपांवर अपर्णा रामतीर्थकर यांचं काय म्हणणं आहे, हे आता आपण सविस्तर पाहणार आहोत.

सुरुवातीला पाहूयात अपर्णा रामतीर्थकरांची वादांत सापडलेली किंवा स्त्रीपुरुष समानतेच्या विरोधात जाणारी काही विधानं:

विद्या बाळ यांनी अपर्णा रामतीर्थकर यांना लिहिलेलं खुलं पत्र (भाग -1 )

अपर्णा रामतीर्थकरांची अशी अनेक विधानं यूट्यूबवर सहज उपलब्ध आहेत. काहींना ही विधानं पटतातही. पण ही विधानं महिला स्वातंत्र्याच्या आड येत नाहीत का?

अपर्णा रामतीर्थकरांची अशी विधानं खटकल्यामुळे ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या विद्या बाळ यांनी त्यांना एक खुलं पत्र लिहिलं होतं. 'अॅड. अपर्णाताई रामतीर्थकर यांना खुलं पत्र' या आशयाचं हे पत्र 'मिळून साऱ्याजणी' मासिकाच्या मार्च महिन्याच्या (2019) अंकात प्रसिद्ध झालं होतं.

अपर्णा रामतीर्थकर यांच्याविषयी विचारल्यावर तेव्हा विद्या बाळ यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं होतं, "अपर्णा ताई उत्तम वक्त्या आहेत. त्यांच्या भाषणांना चांगली गर्दी जमते. पण त्यांनी सांगितलेल्या मुद्द्यांवर लोकं टाळ्या वाजवतात, हे मला खूप भयंकर वाटतं. याचं कारण असं की, सावित्रीबाई-ज्योतिबा फुले, फातिमा बी, आगरकर इथपासून आंबेडकरांपर्यंत विचारवंतांनी महाराष्ट्रामध्ये स्त्रियांनी शिकावं आणि कशासाठी शिकावं, यासाठी जे जे काही मांडलं, त्याच्यावर पूर्णपणे बोळा फिरवणारं 21व्या शतकातलं हे उत्तम उदाहरण आहे आणि याची मला खूप लाज वाटते."

विद्या बाळ यांनी अपर्णा रामतीर्थकर यांना लिहिलेलं खुलं पत्र (भाग -2)

अपर्णाताईंच्या व्याख्यानांमध्ये काय खटकतं, याविषयी विद्याताई म्हणाल्या होत्या, "ज्योतिबांनी स्त्रियांसाठी शाळा काढली तेव्हा ते असं म्हणाले होते की, स्त्रियांना माणसासारखं जगता येत नाही आणि म्हणून त्यांना शिक्षण दिलं पाहिजे. जेणेकरून त्या विचार करतील आणि माणसासारखं जगू लागतील. अपर्णाताई म्हणतात, शिका, अंतराळात जा, पाताळात जा, पण घरात राहा, नवऱ्याची ख्यालीखुशाली बघा. अशा प्रकारचा रोख मला भयंकर धोकादायक वाटतो. याचं कारण असं की, घरही महत्त्वाचच आहे. पण ते फक्त बाईसाठीच महत्त्वाचं आहे का? घर जर दोघांचं आहे, तर घरामधल्या सगळ्या गोष्टी दोघांच्या, ही गोष्ट समतेला पुष्टी देणारी आहे की नाही?

"अपर्णाताई  फक्त एकेरी वाहतूक करताना दिसतात. म्हणजे जे काही करायचं, सावरायचं, आवरायचं, बांधून घ्यायचं, मर्यादा पाळायच्या ते फक्त...


अपर्णा सेन यांच्यासह सिनेसृष्टीतले अनेकजण आणि विचारवंतांनीदेखील डॉक्टरांच्या मागण्यांना पाठिंबा देत मुख्यमंत्र्यांनी तातडीने पावलं उचलण्याचं आवाहन केलंय.

चौथ्या दिवशीही संप सुरूच असल्याने राज्यातल्या वेगवेगळ्या भागातून येणाऱ्या रुग्णांचे आणि त्यांच्या कुटुंबियांचे हाल होत आहेत. संपामुळे आतापर्यंत दोन नवजात बालकांसह पाच रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे.

या संपाचं राजकारणही सुरू झालं आहे. भाजपने या प्रकरणाला धार्मिक रंग दिल्याचा आणि डॉक्टरांना मुस्लीम रुग्णांना तपासू नये, असं सांगितल्याचा आरोप मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी केला आहे.

विशेष म्हणजे स्वतः ममता यांचे पुतणे आबेश बॅनर्जी यांनी देखील डॉक्टरांच्या संपाला पाठिंबा देत रस्त्यावर उतरून आंदोलनात भाग घेतला. शिवाय, मुख्यमंत्र्यांचे निकटवर्तीय आणि कोलकात्याचे महापौर फिरहाद हकीम यांची डॉक्टर मुलगी शब्बा हकीम यांनी देखील ममता बॅनर्जी ज्या पद्धतीने संप हाताळत आहेत, त्यावर आक्षेप घेतला आहे. त्यामुळे परिस्थिती अधिक बिकट झाली आहे.

उच्च न्यायालयाने याचिका फेटाळली

दुसरीकडे कोलकाता उच्च न्यायालयाने या प्रकरणात हस्तक्षेप करण्यास नकार देत याचिका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

फेटाळली आणि राज्य सरकारनेच तोडगा काढण्याचे निर्देश दिले आहेत. हॉस्पिटलमध्ये डॉक्टरांना सुरक्षा द्यावी आणि दोन ज्युनिअर डॉक्टरांवर हल्ला करणाऱ्यांना तात्काळ अटक करावी, या संपकरी डॉक्टरांच्या दोन प्रमुख मागण्या आहेत.

दरम्यान, मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी संपकरी डॉक्टरांना तात्काळ कामावर रुजू होण्याचे आदेश दिले होते. तसं न करणाऱ्या डॉक्टरांवर कठोर कारवाई करण्याचा आणि त्यांना हॉस्टेलमधून काढून टाकण्याचा इशाराही त्यांनी दिला होता. मुख्यमंत्र्यांच्या इशाऱ्याने आगीत तेल ओतण्याचंच काम केलं आहे.

रुग्णांचे हाल

शुक्रवारी कोलकात्यातल्या नील रतन मेडिकल कॉलेजसह केवळ दोनच हॉस्पिटलमध्ये इमर्जन्सी सेवा सुरू होती. सरकारी हॉस्पिटलव्यतिरिक्त अनेक खाजगी हॉस्पिटल्समध्येही ओपीडी बंद आहेत.

आंदोलनाचं नेतृत्व करणाऱ्या ज्वाईंट फोरम ऑफ ज्युनिअर डॉक्टर्सचे प्रवक्ते डॉ. अरदिंम दत्त सांगतात, "मागण्या मान्य होत नाहीत तोवर आंदोलन सुरूच राहील. मुख्यमंत्र्यांची ज्यापद्धतीने काल धमकावलं, ते आम्हाला मान्य नाही. हा आमच्या व्यवसायाचा अपमान आहे आणि त्यांनी आपल्या वक्तव्यावर माफी मागायला हवी." तिकडे वरिष्ठ डॉक्टरांनीही संपाला पाठिंबा दिला आहे.

बंगालमध्ये डॉक्टरांचा संप सुरूच, देशभर पडसाद

या सर्व प्रकरणाची सुरुवात एनआरएस मेडिकल कॉलेज हॉस्पिटलमध्ये झाली. या कॉलेजचे प्राचार्य शैबाल मुखर्जी आणि मेडिकल सुप्रिटेंडंट प्रोफेसर सौरभ चॅटर्जी यांनी देखील राजीनामे दिले आहेत.

आंदोलनाला धार्मिक रंग

मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्या वक्तव्याने या प्रकरणाला धार्मिक रंग दिला आहे. त्यांनी भाजपवर सीपीएमच्या मदतीने आंदोलनाला हवा दिल्याचा आरोप केला आहे. त्या म्हणाल्या, "भाजप या संपाला धार्मिक रंग देण्याचा प्रयत्न करत आहे आणि भाजपाध्यक्ष अमित शहा यांचा त्याला पाठिंबा आहे."

भाजप आणि सीपीएमने या आरोपांचं खंडन केलं आहे. तृणमूल काँग्रेसशी संबंधितच एका गटाच्या लोकांनी डॉक्टरांवर हल्ला केला होता, असा आरोप भाजप नेते मुकूल रॉय यांनी केला आहे. तर सीपीएमच्या केंद्रीय समितीचे सदस्य सुजन चक्रवर्ती म्हणतात, "मुख्यमंत्र्यांकडे बघून वाटत नाही की त्यांना हा संप मिटवण्यात रस आहे."

दरम्यान, मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी गुरुवारी दिलेल्या इशाऱ्यानंतर त्या पुढे काय करणार, याचा खुलासा केलेला नाही. मात्र, राज्य सरकार आणि संपकरी डॉक्टर आपापल्या मुद्द्यावर अडून बसल्याने पश्चिम...


अपहरण करण्यात आलेल्या 110 मुलींपैकी अनेक मुलींना गाड्यांच्या ताफ्यातून गावातून सोडण्यात आल्याचं गावकऱ्यांनी सांगितलं.

कोणत्या परिस्थितीत या मुलींची सुटका करण्यात आली आहे हे स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही. मात्र शंभराहून अधिक मुलींपैकी पाच जणींचा मृत्यू झाला असल्याची शक्यता आहे.

साधारण महिनाभरापूर्वी शाळेतून या मुलींचं अपहरण करण्यात आलं होतं.

अपहरण करणारे कट्टरवादी बोको हराम संघटनेशी संबंधित असल्याचं मुलींच्या पालकांपैकी एक कुंडिली बुकार यांनी बीबीसीला सांगितलं. मोटाराबाइकवरून कट्टरवादी गावात आले. त्यांनी मुलींना गावकऱ्यांकडे सोपवलं आणि ते निघून गेले. मुली निस्तेज आणि थकलेल्या वाटत होत्या. मात्र सुटका झाल्यानंतर काहीजणींनी घर गाठलं.

मुलीशी फोनवर बोलल्याचं ऐशा नावाच्या मुलीचे पालक मनुगा लवाल यांनी बीबीसीला सांगितलं.

योबे प्रांताचे पोलीस प्रमुख अब्दुलमालिकी सन्मोयू यांनी मुलींच्या परतण्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिलेला नाही. मात्र असं काही घडल्याचं वृत्त कानी आलं आहे असं त्यांनी सांगितलं.

मात्र या गावानजीकच्या गस्तीसीमेवर कार्यरत लष्करी अधिकाऱ्याने बोको हरामच्या कट्टरवाद्यांनी मुलींची सुट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

का केल्याचं सांगितलं.

नायजेरियाच्या या प्रांतातून मुलींचं अपहरण करण्यात आलं.

19 फेब्रुवारी रोजी दापची गावावर हल्ला चढवत कट्टरवाद्यांनी मुलींचं अपहरण केलं होतं. सुरुवातीला या मुलींनी पळ काढल्याचं सांगण्यात आलं. त्यांचं अपहरणही झालं नसल्याचा दावा करण्यात आला. मात्र आठवडाभरानंतर इस्लामी कट्टरवाद्यांनी मुलींचं अपहरण केल्याची प्रशासनाने कबुली दिली.

2014 मध्ये दापची शेजारच्या बोर्नो प्रांतात चिबोक गावातल्या मुलींचं अशाच पद्धतीने अपहरण करण्यात आलं होतं. त्यापैकी काही मुली अजूनही कट्टरवाद्यांच्या ताब्यात आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अपू सरकार यांचे फिंगरप्रिंट निघत नाहीत.

बांगलादेशातील उत्तरेकडल्या राजशाही जिल्ह्यामधील एका गावात 22 वर्षीय अपू त्याच्या कुटुंबासोबत राहतो. अगदी काही दिवसांपूर्वीपर्यंत तो वैद्यकीय सहायक म्हणून काम करत होता. त्याचे वडील आणि आजोबा शेतकरी होते.

अपूच्या कुटुंबातल्या पुरुषांमध्ये एक अत्यंत दुर्मिळ जनुकीय उत्परिवर्तन दिसून येतं. जगभरात हाताच्या बोटांवर मोजता येईल इतक्या कमी कुटुंबांमध्ये हा जनुकीय विशेष आढळतो: या पुरुषांना बोटांचे ठसेच नाहीत.

अपूचे आजोबा होते तेव्हा बोटांचे ठसे नसण्याने काही विशेष फरक पडत नव्हता. "त्यांना ही काही अडचणीची गोष्टच वाटली नसणार," अपू म्हणाला.

पण त्यानंतर वर्षं उलटत गेली तशी, आपल्या बोटांच्या टोकांवरच्या भोवऱ्यासारख्या रेषा- त्यांना डरमॅटोग्लाफ्स असं म्हटलं जातं- ही जगातील सर्वाधिक प्रमाणात संकलित केली गेलेली माहिती (डेटा) ठरली आहे. विमानतळावर सुरक्षाचाचणीतून पुढे जाण्यासाठी, मतदानासाठी आणि आपले स्मार्टफोन उघडण्यासाठी सर्वच स्तरांवर आपण या ठशांचा वापर करतो.

2008 साली अपू लहान असताना बांग्लादेशात सर्व प्रौंढांसाठी राष्ट्रीय ओळखपत्रांची योजना अंमलात आणली गेली,... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यासाठी गोळा केलेल्या माहितीमध्ये अंगठ्याचा ठसा आवश्यक होता. त्यामुळे अपूचे वडील, अमल सरकार यांना ओळखपत्र कसं द्यायचं, याबाबत सरकारी कर्मचारी बुचकळ्यात पडले. शेवटी, अपूच्या वडिलांना मिळालेल्या ओळखपत्रावर "बोटांचे ठसे नाहीत" असा शिक्का मारला गेला.

भारतात मतदानापूर्वी बोटांचे ठसे द्यावे लागतात.

2010 साली पासपोर्टसाठी आणि चालकाच्या परवान्यासाठी बोटांचे ठसे अनिवार्य करण्यात आले. त्यानंतर अनेकदा प्रयत्न करून, वैद्यकीय मंडळाचं प्रमाणपत्र दाखवल्यावर अमल यांना पासपोर्ट मिळालं. अजून त्यांनी कधी त्याचा वापर मात्र केलेला नाही. विमानतळावर आपल्याला अडचणींना सामोरं जावं लागेल, ही भीतीदेखील त्यांनी पासपोर्ट न वापरण्याला अंशतः कारणीभूत ठरलेली आहे. त्यांच्या शेतीकामासाठी बाइक चालवणं गरजेचं आहे, पण त्यांना अजूनपर्यंत चालकाचा परवाना मिळालेला नाही. "मी फी भरली, परीक्षाही पास झालो, पण त्यांनी मला लायसन्स दिलं नाही, कारण मला बोटांचे ठसे दाखवता आले नाहीत," असं ते सांगतात.

अमल परवाना-शुल्क भरल्याची पावती सोबत ठेवतात, पण त्यांना पोलीस थांबवतात तेव्हा प्रत्येक वेळी याचा उपयोग होतोच असं नाही. आत्तापर्यंत दोनदा त्यांना दंड भरावा लागला आहे. दोन्ही वेळा गोंधळलेल्या अधिकाऱ्यांना त्यांनी स्वतःची परिस्थिती समजावून सांगितली, स्वतःच्या बोटांची तुकतुकीत टोकंही त्यांना दाखवली, पण या अधिकाऱ्यांनी दंड माफ केला नाही.

"मला कायम या गोष्टीमुळे लाजीरवाण्या अवस्थेला सामोरं जावं लागतं," अमल म्हणाले.

मोबाइल-फोनसाठी सिम कार्ड विकत घ्यायचं असेल, तर संबंधित ग्राहकाच्या बोटांचे ठसे राष्ट्रीय स्तरावरील डेटाबेसशी जुळणं अनिवार्य आहे, असा निर्णय सरकारने 2016 साली अंमलात आणला.

"मी सिम घ्यायला गेलो, तेव्हा ते गोंधळले. मी सेन्सरवर बोट ठेवल्यावर प्रत्येक वेळी त्यांचं सॉफ्टवेअर ठप्प व्हायचं," असं अपू सांगतो, तेव्हा त्याच्या चेहऱ्यावर उदास हसू असतं. अपूला सिम मिळालं नाही. त्यांच्या कुटुंबातील सगळे पुरुष अपूच्या आईच्या नावावरची सिम-कार्डं वापरतात.

हातांची स्थिती

सरकार कुटुंबाला ग्रासून राहिलेल्या या दुर्मिळ अवस्थेला अॅडरमॅटोग्लाफिआ असं म्हणतात. हा आजार पहिल्यांदा 2007 साली मोठ्या स्तरावर उजेडात आला. त्या वर्षी स्विझर्लंडमधील त्वचावैज्ञानिक पीटर इटिन यांना विशीतल्या एका महिलेने संपर्क साधला. तिला अमेरिकेत प्रवेश करण्यात अडचण येत होती. तिचा चेहरा पासपोर्टवरच्या...


अपेक्षेप्रमाणे राधाकृष्ण विखे-पाटील यांना मंत्रिमंडळात संधी देण्यात आली आहे. त्यांच्याकडे गृहनिर्माण खातं देण्यात आलं आहे. त्यांच्याशिवाय आज मंत्रिपदाची शपथ घेणाऱ्यांमध्ये भाजप नेते आशिष शेलार, डॉ. संजय कुटे तसंच शिवसेनेचे जय हेही होते.

आशिष शेलार यांच्याकडे शालेय शिक्षण, क्रीडा आणि युवा कल्याण खातं देण्यात आलं आहे तर कुटे यांच्याकडे कामगार, विमुक्त-भटक्या तसंच इतर मागास आणि विशेष मागास जाती कल्याण, ही खाती देण्यात आली आहेत.

प्रकाश मेहता, दिलीप कांबळे, विष्णू सावरा, राजकुमार बडोले, प्रवीण पोटे या विद्यमान मंत्र्यांना डच्चू मिळाला आहे.

हा मंत्रिमंडळ विस्तार 10+2+1 अशा फॉर्म्युल्यानुसार झाला आहे. म्हणजेच यात भाजपच्या 10, शिवसेनेच्या 2 आणि RPIच्या एका मंत्र्याचा शपथविधी पार पडला.

भाजपकडून डॉ. अनिल बोंडे, सुरेश खाडे, डॉ. अशोक उईके यांनीही कॅबिनेट मंत्रीपदाची शपथ घेतली. शिवसेनेच्या तानाजी सावंतांनाही कॅबिनेटमध्ये स्थान मिळालं.

भाजपचे योगेश सागर, संजय भेगडे, अतुल सावे, परिणय फुके यांनी राज्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली. आरपीआयच्या अविनाश महातेकर यांनाही राज्यमंत्रीपदाची शपथ देण्यात आली.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कालच्या मंत्रिमंडळात विस्तारात शपथ घेतलेल्या मंत्र्यांची नावं आणि खातेवाटप एका दृष्टिक्षेपात

राधाकृष्ण विखे पाटील हे काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी विरोधी पक्षनेते आहेत. त्यांचे पुत्र सुजय यांना लोकसभेसाठी नगरमधून काँग्रेसची उमेदवारी न मिळाल्यानं त्यांनी भाजपकडून निवडणूक लढविली होती. त्यावेळेपासूनच राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या भाजप प्रवेशाबद्दल चर्चा रंगल्या होत्या. त्यांचा भाजपमध्ये अधिकृत प्रवेश झाला नसला तरी त्यांना कॅबिनेट मंत्रिपदाची शपथ देण्यात आली आहे. विरोधी पक्षनेतेचं सत्ताधारी पक्षात सहभागी झाल्यामुळे काँग्रेससाठी हा मोठा धक्का आहे

"कोणतही काम प्रामाणिकपणे आणि निष्ठेनं करण्याची माझी भूमिका असते. कॉंग्रेस पक्षानं माझ्यावर सोपवलेली जबाबदारी मी प्रामाणिकपणे पार पाडली होती. आता मुख्यमंत्र्यांनी जी जबाबदारी दिली आहे ती सुध्दा मी प्रामाणिकपणे पाडेन," अशी प्रतिक्रिया राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी कॅबिनेट मंत्रिपदाची शपथ घेतल्यानंतर बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केली.

"फडणवीस सरकार लोकांच्या अपेक्षा पूर्ण करत आहे. त्यामुळे सरकारला विरोध करण्यापेक्षा सरकारमध्ये जाऊन अधिक चांगलं काम करता येईल," असं विखे पाटील यांनी म्हटलं.

मला भाजपकडून पूर्वीपासून मंत्रिपदाची ऑफर नव्हती. डॉ. सुजय विखेंनी जो निर्णय घेतला आणि त्यांना निवडून देऊन लोकांनी त्यांच्या निर्णयावर शिक्कामोर्तब केलं, त्यानंतर मी हा विचार केल्याचं विखे यांनी बीबीसीला सांगितलं.

विधानसभेसाठी कोठून लढणार याविषयी बोलताना विखे यांनी सांगितलं, की माझ्या जागेबाबत उध्दव ठाकरे आणि मुख्यमंत्री बसून निर्णय घेतील. मी आता युती बरोबर काम करण्याचा निर्णय घेतला आहे. ती भूमिका कायम राहील.

आशिष शेलारांना संधी

भाजपचे मुंबई अध्यक्ष आशिष शेलार हे या मंत्रिमंडळ विस्तारातलं अजून एक महत्त्वाचं नाव आहे.

आशिष शेलार यांच्या नेतृत्वाखाली मुंबई महापालिकेच्या निवडणुकीत भाजपला शिवसेनेच्या बरोबरीचं यश मिळालं. लोकसभेच्या निवडणुकीतही मुंबईमध्ये भाजपची संघटनेवरची मजबूत पकड दिसून आली. त्यामुळे शेवटच्या टप्यात आशिष शेलार यांना कॅबिनेट मंत्रिपद दिलं गेलं.

रविवरी उशिरा आलेल्या यादीत त्यांच्याकडे शालेय शिक्षण, क्रीडा आणि युवा कल्याण खातं देण्यात आलं आहे, असं दिसतंय.

मंत्रिपद मिळाल्यानंतर आशिष शेलार यांनी बीबीसी मराठीशी संवाद साधला. "मला दिलेलं हे पद नसून एक मोठी जबाबदारी आहे,...