इंग्लंडच्या टॉप ऑर्डरला किवी गोलंदाजांनी पॅव्हेलियनमध्ये परत पाठवल्यानंतर बेन स्टोक्सनं पाय रोवत नाबाद 84 धावा केल्या आणि मॅच टाय झाली.

त्यानंतर सुपर ओव्हरमध्ये झालेल्या 15 धावांपैकी 8 धावा स्टोक्सनं केल्या होत्या. पण सुपर ओव्हरमध्येही मॅच बरोबरीत सुटली. म्हणून मग सर्वात जास्त चौकार कोणी लगावले यावरून वर्ल्ड कप विजेत्याची निवड करण्यात आली.

या मॅचमध्ये बेन स्टोक्सने दोन षटकारांसह सात चौकार लगावले होते. म्हणूनच इंग्लंड वर्ल्ड चॅम्पियन होण्यामध्ये बेन स्टोक्सची भूमिका महत्त्वाची ठरली.

तो जवळपास 'सुपर ह्यूमन' आहे, या शब्दांत इंग्लंडचा कर्णधार इयान मॉर्गननं स्टोक्सची स्तुती केली होती.

वडिलांची न्यूझीलंडच्या विजयासाठी प्रार्थना

पण इंग्लंडच्या विजयाचा हा मुख्य शिल्पकार मूळचा न्यूझीलंडचा आहे. बेन स्टोक्सचा जन्म न्यूझीलंडमधल्या ख्राईस्टचर्च इथे झाला. त्याचे वडील न्यूझीलंडच्या नॅशनल रग्बी टीमसाठी खेळले आहेत.

स्टोक्स 13 वर्षांचा असताना त्याचं कुटुंब इंग्लंडमध्ये स्थायिक झालं. पण एक दिवस स्टोक्समुळेच न्यूझीलंडची टीम वर्ल्ड कप हरेल, असा विचार त्याच्या कुटुंबाने कधी केला नसेल. निदान त्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चे वडील जेरार्ड स्टोक्स यांच्या मनात तरी असं आलं नसावं.

काही वर्षे इंग्लंडमध्ये राहून ते त्यांच्या देशात, त्यांच्या शहरात म्हणजेच ख्राईस्टचर्चमध्ये परतले आणि रविवारी घरच्या टीव्हीवर फायनल पाहताना ते न्यूझीलंडच्या विजयाची प्रार्थना करत होते.

वडिलांना न्यूझीलंड जिंकायला हवंय तर मुलगा इंग्लंडच्या विजयासाठी प्रयत्न करतोय याचा उल्लेख टीव्ही समालोचक नासिर हुसैन वारंवार करत होते.

बेन स्टोक्सच्या वडिलांना त्याच्या तडफदार खेळीचा अभिमान आहे. पण न्यूझीलंडची वेबसाईट 'स्टफ'वर एक रंजक बातमी छापून आलेली आहे. ज्यामध्ये बेन स्टोक्सचे वडील या अंतिम सामन्यानंतर टीकेचे धनी ठरल्याचं म्हटलं आहे.

बेन स्टोक्सने इंग्लंडसाठी पहिल्यांदाच विजयी खेळी केली असं नाही. या वर्ल्ड कपमध्येच अंतिम सामन्याआधी किमान पाच वेळा इंग्लंडला गरज असताना खेळपट्टीवर टिकून राहत फलंदाजी केलेली आहे.

अनेक क्रिकेट तज्ज्ञांच्या मते बेन स्टोक्स हा खऱ्या अर्थानं एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. काहींना तर त्याच्यामध्ये गॅरी सोबर्स आणि इयान बॉथम सारख्या ऑल राऊंडर्सची झलक दिसते.

28 वर्षांचा बेन स्टोक्स डावखुरा जलदगती गोलंदाज आहे पण तो मधल्या फळीमध्ये उजव्या हाताने फलंदाजी करतो. 52 टेस्ट मॅचेसमध्ये बेन स्टोक्सच्या नावावर 127 विकेट्स सोबत सहा शतकंही जमा आहेत. तर 95 वन डेमध्ये त्यानं 70 विकेट्स घेत तीन शतकंही ठोकलेली आहेत. टेस्ट मॅचमधला त्याची सर्वोच्च धावसंख्या आहे 258.

इंग्लिश क्रिकेटचा 'बॅड बॉय'

पण हाच ऑलराऊंडर बेन स्टोक्स कालपर्यंत इंग्लिश क्रिकेटसाठी 'बॅड बॉय' होता. 2016 मध्ये ब्रिस्टलमधल्या एका नाईट क्लबच्या बाहेर झालेल्या झटापटीच्या व्हीडिओमुळे त्याची ही ओळख झाली होती. त्याला अटक झाली आणि प्रकरण कोर्टात गेलं.

कोणत्याही इंग्लिश किंवा ऑस्ट्रेलियन खेळाडूसाठी अॅशेस मालिका अत्यंत महत्त्वाची असते. पण या वादामुळे त्याला त्यावर्षी अॅशेसमध्ये खेळता आलं नाही.

जून 2016च्या एका महिन्यात बेन स्टोक्सला इंग्लंडमध्ये चार वेळा वेग मर्यादेचं उल्लंघन करताना पकडण्यात आलं.

पण तीसुद्धा पहिली घटना नव्हती. त्या आधी 2011 मध्ये दारुच्या नशेत डरहॅममध्ये त्यानं ट्रॅफिक पोलिसांशी वाद घातला होता.

2012 मध्ये पोलिसांनी त्याला नशेत असताना ताब्यात घेतलं, पण ताकीद देऊन सोडण्यात आलं.

2013 मध्ये त्याला मॅट कॉल्ससोबत ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यातून परत पाठवण्यात आलं. दारुच्या नशेमध्ये तो...


इंग्लंडच्या ब्रिस्टल शहरातील 'ईस्ट ब्रिस्टल ऑक्शन्स' या लिलाव कंपनीने हा लिलाव आयोजित केला होता. अमेरिकेच्या संग्रहकाने हा चष्मा खरेदी केला आहे.

"या चष्म्याला 14 लाख रुपयांपेक्षा जास्त किंमत मिळू शकेल आणि कंपनीच्या इतिहासात हा सर्वात मोठा लिलाव असेल," असं 'ईस्ट ब्रिस्टल ऑक्शन्स' या कंपनीचे अधिकारी अँड्य्रू स्टो यांनी लिलावापूर्वी म्हटलं होतं.

या चष्म्याचे मालक ब्रिस्टलच्या मॅनगॉट्सफील्ड भागात राहत. त्यांनी एका अत्यंत साध्या पाकिटात (लिफाफा) हा चष्मा कंपनीला लिलावासाठी पाठवला होता. कंपनीला तो 3 ऑगस्टला मिळाला. त्यानंतर लिलाव प्रक्रिया पूर्ण करण्यात आली.

महात्मा गांधींनी हा चष्मा 1910 ते 1930 दरम्यान त्यांच्या काकांना दिल्याचं सांगण्यात येतं. त्यावेळी गांधीजी दक्षिण आफ्रिकेत कार्यरत होते.

बीबीसी प्रतिनिधी गगन सभरवाल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, चष्म्याचा लिलाव करणाऱ्या कंपनीचे प्रतिनिधी अँड्र्यू स्ट्रो म्हणाले, "जवळपास 50 वर्षे हा चष्मा असाच एका कपाटात पडून होता. याचा काहीच उपयोग होत नसल्यामुळे हा चष्मा फेकून द्यावा वाटतो, असं याच्या मालकाने एकदा मला म्हटलं होतं. पण याच चष्म्याने ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांना इतकी मोठी रक्कम मिळवून दिली आहे. यामुळे त्यांचं आयुष्यच बदलणार आहे."

चष्म्याचे मालक अत्यंत वयस्कर आहेत. या लिलावातून मिळालेली रक्कम ती आपल्या मुलीला देणार असल्याचं ते सांगतात.

स्टो यांच्या मते, "त्यांना गेल्या काही काळात प्रचंड अडचणींचा सामना करावा लागला होता. या परिस्थितीत मिळालेल्या पैशाने त्यांची खूप मदत होणार आहे."

"गांधीजींच्या चष्म्याला एक नवं ठिकाण मिळालं, या कामात आमची मदत झाली, याचा आम्हाला आनंद वाटतो. हा लिलाव आमच्यासाठी एक नवा विक्रम तर आहेच, पण ऐतिहासिकदृष्ट्या त्याला एक वेगळं महत्त्व आहे," असंही स्टो यांनी म्हटलं.

लेटर बॉक्समध्ये पोहोचला चष्मा

"कुणीतरी एके रात्री हा चष्मा कंपनीच्या लेटर बॉक्समध्ये टाकला होता. सोमवारपर्यंत हा चष्मा या लेटर बॉक्समध्येच होता," असं स्टो सांगतात.

"एका लिफाफ्यासारख्या पाकिटात हा चष्मा ठेवलेला होता. आमच्या कर्मचाऱ्यांनी मला हा चष्मा दिला. यामध्ये हा गांधीजींचा चष्मा असल्याची माहिती देण्यात आली होती. चष्मा मिळताच स्टो यांनी त्याच्या मालकाशी संपर्क साधला. त्यांनी मालकाला चष्म्याचं महत्त्वं सांगितलं. त्यावेळी मालकाचा आनंद गगनात मावेनासा झाला होता," असं स्टो म्हणाले.

चष्म्याची विक्री केलेल्या व्यक्तीच्या कुटुंबातील एका सदस्याने 1920 च्या दशकात दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यात महात्मा गांधींची भेट घेतली होती. तेव्हापासून हा चष्मा त्यांच्याकडे आहे, असं चष्म्याच्या मालकांनी सांगितलं.

"लिलाव कंपनीने चष्म्याच्या इतिहासाबाबत संशोधन केलं. यामध्ये सर्व तारखा, गांधीजींचा हा चष्मा वापरल्याचा कालावधी या सर्व गोष्टी जुळत होत्या. हा गांधीजींनी वापरलेला पहिला चष्मा असल्याचंही सांगण्यात येतं," अशी माहिती स्टो यांनी दिली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


इंग्लंडच्या युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडण्याच्या निर्णयाला संमती मिळाली आहे.

ब्रसेल्स परिषदेत युरोपियन युनियन नेत्यांनी ब्रेक्झिटला संमती दिली आहे. युरोपियन युनियनचे मुख्य प्रशासक डोनाल्ड टस्क यांनी ही घोषणा केली.

ब्रसेल्स परिषदेत साधारण तासभर या विषयावर चर्चा झाली. 27 नेत्यांनी इंग्लंडच्या युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडण्याच्या निर्णयाला परवानगी दिली.

जिब्राल्टरसंदर्भातील स्पेनने असलेला आक्षेप मागे घेतल्यानंतर इंग्लंडचा युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडण्याचा मार्ग सुकर झाल्याचे संकेत टस्क शनिवारी यांनी दिले होते.

युरोपियन युनियनच्या मान्यतेनंतर आता या कराराला इंग्लंडच्या संसदेची मंजुरी मिळणं अनिवार्य आहे. इंग्लंडमधील अनेक खासदारांचा या कराराला विरोध केला आहे.

टस्क यांनी ट्वीटरच्या माध्यमातून युरोपियन युनियनच्या मान्यतेबद्दल माहिती दिली.

या करारासाठी युरोपियन युनियन आणि इंग्लंड यांच्यात गेले 20 महिने वाटाघाटी सुरू होत्या.

इंग्लंड 29 मार्च 2019 रोजी युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडणार आहे.

इंग्लंडची संसद डिसेंबर महिन्यात ब्रेक्झिटसंदर्भात निर्णय घेण्याची शक्यता आहे. अनेक खासदारां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चा ब्रेक्झिटच्या कराराला विरोध आहे.

ब्रेक्झिटला पाठिंबा देण्याचं आवाहन इंग्लंडच्या पंतप्रधान थेरेसा मे यांनी केलं आहे.

युरोपियन युनियनने काय ठरवलं?

ब्रेक्झिटबाबत युरोपियन युनियनने दोन मुद्यांवर सहमती दर्शवली.

रविवारी युरोपियन युनियन सदस्यांनी औपचारिक मतदान केले नाही. सहमतीने हा निर्णय घेण्यात आला.

इंग्लंड आणि युरोपियन युनियन यांच्यात 18 महिने वाटाघाटी सुरू होत्या

एक पानी मसुद्यात इंग्लंडच्या युरोपियन युनियनमधून सनदशीर मार्गाने बाहेर पडण्याच्या निर्णयाला मंजुरी देण्यात आली. भविष्यातही युरोपियन युनियन आणि इंग्लंड यांचे संबंध घनिष्ठ आणि चांगलेच राहतील, असंही नमूद करण्यात आलं.

"इंग्लंडचं युरोपियन युनियन सोडणं हे दुर्दैवी आहे," असं मत युरोपियन कमिशनचे अध्यक्ष जिन क्लाऊड जंकर यांनी व्यक्त केलं होतं. विभक्त होण्याची प्रक्रिया कधीही सहज नसते, असं सूचक विधानही त्यांनी केलं होतं.

"युरोपियन युनियनचे नेते इंग्लंडच्या निर्णयाबाबत फारसे आनंदी नाहीत हे त्यांनी स्पष्ट केलं. मात्र सध्याच्या परिस्थितीत हाच एकमेव पर्याय असल्याचं त्यांना वाटतं," असं बीबीसीच्या राजकीय संपादक लौरा क्युसेनबर्ग यांनी सांगितलं.

युरोपियन युनियनच्या नेत्यांची पुढची परिषद इंग्लंड संसदेने यासंदर्भात मतदान केल्यानंतर होईल.

पुढे काय होणार?

बहुतांश खासदारांनी पाठिंबा द्यावा यासाठी थेरेसा मे यांना पुढाकार घ्यावा लागणार आहे.

डिसेंबरच्या दुसऱ्या आठवड्यात ब्रेक्झिटच्या मुद्यावर संसदेत होणाऱ्या मतदानापूर्वी थेरेसा इंग्लंडचा दौरा करणार आहेत.

असंख्य खासदारांनी कराराला पाठिंबा दिला नाही तर तीन शक्यता उद्भवतात. करार होणार नाही, पुन्हा वाटाघाटींसाठी प्रयत्न किंवा सार्वत्रिक निवडणुका.

ब्रेक्झिटप्रश्नी खासदारांचं मन वळवणं थेरेसा यांच्यासाठी कठीण असेल, असं बीबीसीच्या राजकीय संपादकांनी म्हटलं आहे. मात्र पुढच्या दोन आठवड्यात परिस्थिती बदलू शकते.

चॅन्सलर फिलीप हॅमंड कॅबिनेट मंत्र्यांच्या बरोबरीने काम करत आहेत, असं वृत्त संडे टाइम्सने दिलं आहे.

ब्रेक्झिट कराराला युरोपियन काऊंसिलची मान्यता मिळणंही आवश्यक आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इंग्लंडला आता घरच्या मैदानावर अर्थात क्रिकेटची पंढरी मानलं जाणाऱ्या लॉर्ड्सवर होणाऱ्या वर्ल्ड चॅम्पियनशिपच्या फायनलमध्ये खेळता येणार नाही.

गेल्या दशकभरात इंग्लंडचा संघ सातत्याने चांगली कामगिरी करतो आहे. इंग्लंडने भारतीय उपखंडातही मालिका जिंकण्याचा पराक्रम केला. मात्र यंदा इंग्लंडला लौकिकाला साजेशी कामगिरी करता आली नाही.

इंग्लंडने चेन्नईतली पहिली टेस्ट जिंकून जोरदार सुरुवात केली. मात्र त्यानंतर त्याच मैदानावर त्यांना पराभवाला सामोरं जावं लागलं. अहमदाबाद इथे झालेल्या टेस्टमध्ये तर अवघ्या दोन दिवसात त्यांच्यावर पराभवाची नामुष्की ओढवली. इंग्लंडच्या पराभवात रोटेशन पॉलिसीची भूमिका निर्णायक ठरली आहे का?

इंग्लंडचा भरगच्च कार्यक्रम

इंग्लंडच्या संघाला यंदाच्या वर्षात 17 टेस्ट खेळायच्या आहेत. याव्यतिरिक्त इंग्लंडच्या संघाला या आणि पुढच्या वर्षी होणाऱ्या आयसीसी ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकपमध्ये सहभागी व्हायचं आहे.

वनडे आणि ट्वेन्टी-20 मालिकाही आहेत. याव्यतिरिक्त इंग्लंडचे प्रमुख खेळाडू आयपीएल स्पर्धेतही खेळतात. तसंच इंग्लंडमधील प्रथम श्रेणी सामने आहेत.

इंग्लंडने भारतात दाखल होण्याआधी श्रीलंकेत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दोन टेस्टची मालिका जिंकली. भारताविरुद्ध भारतात 4, न्यूझीलंडविरुद्ध 2, भारताविरुद्ध मायदेशी 5 खेळणार आहेत. दमून जायला होईल असं हे वेळापत्रक आहे.

रोटेशन पॉलिसी काय आहे आणि का आहे?

रोटेशन पॉलिसी म्हणजे खेळाडूंना मिळणाऱ्या संधी आणि विश्रांती यांच्यात संतुलन राखणं. सोप्या शब्दात खेळाडूंना आळीपाळीने खेळवणं. रोटेशन पॉलिसी अमलात आणण्यामागे अनेक कारणं आहेत.

कोरोना काळात होत असलेल्या मालिकांसाठी खेळाडूंना महिनोंमहिने बायोबबल मध्ये राहावं लागतं.

मैदान-हॉटेल एवढ्यापुरतच त्यांचा वावर मर्यादित असतो. या काळात कुटुंबीयांची साथ नसते. सातत्याने बायोबबलमध्ये राहून त्यांच्या मानसिकतेवर परिणाम होऊ नये तसंच भरगच्च वेळापत्रकामुळे दुखापती वाढू नयेत यासाठी वर्कलोड मॅनेजमेंट आणि रोटेशन पॉलिसी अंगीकारण्यात आली आहे.

इंग्लंडचे बहुतांश खेळाडू टेस्ट, वनडे, ट्वेन्टी असे तीन प्रकार, आयपीएलसारख्या स्पर्धा, देशांतर्गत स्पर्धा खेळतात. बर्नआऊट म्हणजे अतिथकवा, तोचतोचपणा, सतत जिंकण्याचं दडपण यासारख्या गोष्टींना दूर ठेवण्यासाठीही रोटेशन पॉलिसी स्वीकारण्यात आली आहे.

रोटेशन पॉलिसीसाठी काय केलं?

इंग्लंडने दोन संघ तयार केले आहेत. प्रत्यक्ष मॅचमध्ये 11च खेळाडू खेळू शकतात. पण इंग्लंडने पर्यायी संघ मेहनतीने घडवला आहे. प्रत्यक्ष मॅचमध्ये थेट खेळवता येऊ शकतील अशा 20-22 खेळाडूंची फळीच इंग्लंडने तयार केली आहे.

 हे करतानाही लाईक अ लाईक रिप्लेसमेंट याचाही विचार करण्यात आला आहे. फास्ट बॉलर, स्पिन बॉलर, विकेटकीपर, बॅट्समन, ओपनर असे सेट तयार करण्यात आले आहेत. समान गुणकौशल्यं असणाऱ्या खेळाडूंचे संच सज्ज ठेवण्यात आले आहेत. या खेळाडूंना आळीपाळीने अंतिम अकरात खेळण्याची संधी दिली जाते.

रोटेशन पॉलिसीचा गोंधळ

श्रीलंकेत दोन टेस्टची मालिका खेळून इंग्लंडचा संघ भारतात दाखल झाला. तिथे दोन आणि इथल्या तीन अशा पाच टेस्ट मिळून इंग्लंडने 19 खेळाडूंना खेळण्याची संधी दिली आहे.

-श्रीलंका दौऱ्यासाठी अष्टपैलू बेन स्टोक्स आणि फास्ट बॉलर जोफ्रा आर्चर यांना विश्रांती देण्यात आली. हे दोघे थेट भारतात दाखल झाले.

-श्रीलंकेत दोन आणि चेन्नईतली पहिली टेस्ट खेळून विकेटकीपर बॅट्समन जोस बटलर मायदेशी रवाना झाला. बटलर दुखापतग्रस्त नव्हता. त्याला सक्तीच्या विश्रांतीसाठी मायदेशी रवाना करण्यात आलं.

-विकेटकीपर बॅट्समन जॉनी बेअरस्टो आणि फास्ट बॉलर मार्क वूड श्रीलंकेत संघाचा भाग होते....


इंग्लडमधील खासदार रॉबर्ट जेनरिक यांनी ट्वीट करून ही माहिती दिली.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"डॉ. आंबेडकर यांच्या स्मारकासाठी शुभेच्छा. डॉ. आंबेडकर हे आधुनिक भारताच्या शिल्पकारांपैकी एक आहेत. असंख्य ब्रिटिश-भारतीयांसाठी महत्त्वपूर्ण असलेली व्यक्ती म्हणजे डॉ. आंबेडकर," असं रॉबर्ट जेनेरिक यांनी म्हटलं.

डॉ. आंबेडकर ज्या इमारतीमध्ये राहत असत त्या इमारतीचं स्मारक व्हावं यासाठी खासदार जेनेरिक यांनी प्रयत्न केले होते.

काय आहे हे प्रकरण?

लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्समध्ये शिकत असताना 1921-22 या काळात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर इथल्या चार मजली इमारतीत राहिले होते. ही इमारत लंडनमधील हेन्री रोडवर आहे. ही इमारत खासगी होती. महाराष्ट्र शासनाने ही इमारत 30 कोटी रुपयांना विकत घेऊन त्या ठिकाणी स्मारक बनवलं.

या स्मारकाचं नूतनीकरणाचं काम महाराष्ट्र सरकारने भारतीय उच्चायुक्तांच्या माध्यमातून सुरू केलं होतं. पण हेन्री रोड ज्या भागात आहे त्या स्थानिक प्रशासनाने म्हणजेच कॅमडन काउन्सिलने आक्षेप घेतला.

हा भाग निवासी आहे. डॉ. आंबेडकरांच्या सदनाला भेट देणाऱ्या लोकांमुळे स्थानिक लोकांना त्रास होतो असा आक्षेप कॅमड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

न काउन्सिलने घेतला होता. हा वाद न्यायालयात गेला.

हा खटला भारतीय उच्चायुक्तांच्या माध्यमातून महाराष्ट्र सरकारने जिंकल्यामुळे आता या स्मारकाच्या नूतनीकरणाचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

कॅमडन काउन्सिलची प्रतिक्रिया

या खटल्यातील महाराष्ट्र शासनाचे प्रतिवादी कॅमडन काउन्सिल यांनी या निकालावर प्रतिक्रिया दिली आहे. हा खटला हरल्यामुळे आम्ही निराश झालो असलो तरी न्यायालयाने दिलेल्या निकालाचा आम्ही आदर राखून आम्ही हा निकाल स्वीकारत आहोत, असं कॅमडन काउन्सिलचे प्रवक्ते बेथनी जॉन्सन यांनी बीबीसीचे लंडनमधील प्रतिनिधी गगन सबरवाल यांना इमेलद्वारे सांगितलं आहे.

या स्मारकाला किमान 50 जण आठवड्याला भेट देतात. या स्मारकाला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि सामाजिक कल्याण मंत्री रामदास आठवले यांनी देखील भेट दिली होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


इंजिनियरिंग कॉलेज

द इंडियन एक्सप्रेसच्या वृत्तानुसार, हरियाणा, राजस्थान, मध्य प्रदेश, हिमाचल प्रदेश, छत्तीसगड आणि तेलंगणा यांनी AICTEला असं पत्र पाठवलं आहे.

"जागा रिक्त राहण्याचा ट्रेंड बघता विद्यमान महाविद्यालयांना जागा वाढवून देण्यावर तात्पुरती बंदी आणावी," असंही या राज्यांनी म्हटलं आहे.

AICTEचे अध्यक्ष अनिल सहस्रबुद्धे यांनी माहिती दिली की, "काउन्सिलने हरयाणा, छत्तीसगड. राजस्थान आणि तेलंगणाची सूचना स्वीकारली आहे. हिमाचल प्रदेश आणि मध्यप्रदेशनं आम्हाला फक्त विचारणा केली आहे."

हरियाणामध्ये चक्क 74 टक्के जागा रिक्त राहतात. यावर्षी B. Techच्या 70 टक्के जागा रिक्त राहील्याचं वृत्तात म्हटलं आहे.

मोदींना तसं म्हणायचं नव्हतं : जेटली

आमच्या मनात माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंह आणि माजी उपराष्ट्रपती हमीद अन्सारी यांच्याबद्दल प्रचंड आदर आहे, असं केंद्रीय अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी बुधवारी राज्यसभेत सांगितलं.

मनमोहन सिंग

लोकमतच्या वृत्तानुसार, गुजरात विधानसभा निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी मनमोहन सिंग आणि अन्य काँग्रेस नेत्यांनी एका भोजन समारंभात गुजरातच्या प्रश्नाबाब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त पाकिस्तानच्या अधिकाऱ्यांशी चर्चा केल्याचा आरोप केला होता.

यावर विरोधकांनी अधिवेशात हा मुद्दा लाऊन धरला होता. त्यावर जेटली यांनी स्पष्टीकरण दिलं.

"माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांची भारताप्रतीची निष्ठा आणि बांधिलकीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना प्रश्नचिन्ह उपस्थित करायचे नव्हते. तसा मुळात त्यांचा हेतूच नव्हता," असं ते म्हणाले.

टाइम्स ऑफ इंडियाच्या वृत्तानुसार, अधिवेशनातल्या या स्पष्टीकरणानंतर काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी ट्वीट करत सरकारवर पलटवार केला.

"प्रिय जेटली, आमच्या पंतप्रधानांना जे म्हणायचं असतं त्याचा अर्थ कधीच तसा नसतो, याची भारताला आठवण करून दिल्याबदल धन्यवाद," असं राहुल म्हणाले.

आता नसर्रीसुद्धा RTEच्या कक्षेत

शिक्षण हक्क अधिकाराच्या (RTE) कक्षेमध्ये पूर्वप्राथमिक शिक्षण आणण्यासाठी केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालय लवकरच विधेयक तयार करणार असल्याचं समजतं.

लोकसत्ताने दिलेल्या वृत्तानुसार, हे विधेयक आल्यास तीन वर्षं पूर्ण करणाऱ्या गरीब, गरजू, वंचित घटकांतील विद्यार्थ्यांसाठी नर्सरीपासूनच पंचवीस टक्के जागा सर्व शाळांना राखून ठेवाव्या लागतील.

मोफत आणि सक्तीचं शिक्षण लागू करणाऱ्या सध्याच्या कायद्यानुसार, शिक्षण हक्क अधिकार 6 ते 14 वर्षांपर्यंत लागू होतो. म्हणजे पहिली ते आठवीपर्यंतच्या प्रवेशासाठी 25 टक्के जागा गरीब, गरजू विद्यार्थ्यांसाठी राखून ठेवाव्या लागतात.

दिव्य मराठीच्या वृत्तानुसार, दहाच्या आत पटसंख्या असल्यामुळे राज्यातील 1300 शाळा बंद करण्याच्या शिक्षणमंत्री विनोद तावडे यांनी घेतलेल्या निर्णयाची दखल राष्ट्रीय मानव अधिकार आयोगाने घेतली आहे.

प्रसिद्धी माध्यमांतील बातम्यांचा हवाला देऊन आयोगाने बुधवारी याप्रकरणी राज्याच्या मुख्य सचिवांना नोटीस पाठवून चार आठवड्यांत अहवाल देण्याचे आदेश दिले आहेत.

अल्पबचतीत व्याजदर कपात

सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी, किसान विकास पत्र, राष्ट्रीय बचत प्रमाणपत्र यासारख्या अल्पबचत योजनांवरील व्याजदरात 0.02 टक्के कपात करण्यात आली आहे.

लोकसत्ताच्या वृत्तानुसार, नवे दर 1 जानेवारी 2018 पासून लागू होणार आहे.

वार्षिक मुदतठेवींवरील व्याज दर वार्षिक 6.6 टक्के तर द्वैवार्षिक ठेवींवरील दर 6.7 टक्क्यांवर आणण्यात आले आहे.

जेष्ठ नागरिकांसाठी पाच वर्षं मुदतीच्या ठेवींवरील व्याजदर मात्र 4 टक्के असा स्थिर आहे. सार्वजनिक भविष्य निर्वाह निधी पाच वर्षं मुदतीची राष्ट्रीय...


इंटरनेटच्या महाजालात आपल्यावर प्रेम करणारी व्यक्ती शोधणं तसं नवं नाही. फेसबुकसारख्या सोशल नेटवर्किंग साईटवरही डेटिंगचे अनेक प्रयत्न झाले खरे; पण ते फ्रेंड रिक्वेस्ट पाठवणं किंवा फोटो लाईक करण्यापुरतं फार फार तर चॅटिंगपर्यंत मर्यादित राहिलं.

त्यात आता फेसबुकवर फक्त तरुणच नव्हे तर आजी-आजोबा, आई-बाबांसकट अख्खं गाव असतं. अशात कोणाला रिक्वेस्ट पाठवून त्याच्याशी गप्पा मारणं फारच कठीण!

पण काळजी नको! आजच्या स्मार्टफोनच्या दुनियेत 'डेट करणं' हे एक क्लिक करण्याएवढं सोपं झालेलं आहे. त्यासाठीही 'अॅप'मार्केटमध्ये अनेक पर्याय आता उपलब्ध आहेत.

हे अॅप कोणते, आणि ते कसे वापरायचे हे आजवर अनेकांना वापरून कळलं आहेच. पण ते वापरताना कोणती खबरदारी घ्यायची, हे जाणणंही महत्त्वाचं. कारण अॅपच्या पडद्याआडून डेटिंग करणारी प्रेमळ व्यक्ती प्रत्यक्षात भेटल्यावर भलतीच अवघड निघाली तर...? काही गोष्टींची खबरदारी घेतली नाही तर, पश्चाताप करण्याची वेळ येऊ शकते.

कोणत्या या डेटिंग अॅप्स?

ऑनलाइन डेटिंग अॅपबद्दल कोणाला विचारलं तर  टिंडर (Tinder), ट्रूली मॅडली (TrulyMadly), वू (Woo) , ओकेक्यूपीड (okcupid), हॅपन (happn), ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अशी अॅपची यादीच मिळेल.

इतकंच नव्हे तर LGBTQ समुदायासाठीही एक Grindr नावाचं अॅपही आहे. म्हणजे सर्वसमावेशक अशा इंटरनेटवर सर्वांची इच्छा पूर्ण होते.

प्रोफाइल तयार करताना...

यांपैकी कुठलंही अ‍ॅप डाऊनलोड केलं की प्रथम प्रोफाइल फोटो आणि काही बेसिक माहिती देऊन आपलं प्रोफाइल तयार करायचं. बेसिक माहिती म्हणजे तुमच्याविषयीचे काही प्रश्न विचारले जातील, तुमच्याबद्दल चार ओळी, आवडीनिवडी, तुम्ही काय करता, वगैरेवगैरे.

शिवाय, तुमचं प्रोफाईल पिक्चर एकदम आकर्षक आणि तुमच्या परीनं परफेक्ट असायला हवं!

थोडक्यात, आपण वधू-वर सूचक मंडळाच्या वेबसाईट्सवर आपला बायोडेटा भरतो ना हे थोडं तसंच, पण इथे मोजकीच माहिती द्या, बरं का!

एकदा का तुमचं प्रोफाइल तयार झालं की, त्यानंतर फिल्टर वापरून तुम्ही तुमच्या 'पोटेंशियल पार्टनर'चं प्रोफाइल सर्च करू शकता. दोघांनी एकमेकांना लाइक केलं की चॅटिंगचा पर्याय अॅक्टिव्हेट होतो. त्यापुढे ही ऑनलाइन भेट ऑफलाइन न्यायची की नाही, हे ज्याच्या-त्याच्यावर अवलंबून असतं.

त्यापैकी काही अॅप्स कशा वापरायच्या? जाणून घेऊया...

टिंडर

डेटिंग अॅपच्या मार्केटचा टिंडर राजा आहे. या अॅपमध्ये दोघांचंही प्रोफाईल मॅच झालं की 'राईट स्वाईप' केलं की चॅटिंग करता येतं. पण त्यासाठी तुमच्या फेसबुक अकाउंटवरून लॉग-इन करावं लागतं.

त्यानंतर हे अॅप तुमच्या आसपास अर्थातच टिंडरवर असणाऱ्या लोकांचं प्रोफाईल दाखवतो. तुम्हाला जे प्रोफाईल आवडेल त्यावर 'राईट स्वाईप' करा, जे आवडलं नाही त्याला 'लेफ्ट स्वाईप' करा. ज्याला राईट स्वाईप केलंय, त्यानंही राईट स्वाईप करून तुमच्यात इंटरेस्ट दाखवला, मग त्याच्याशी काय गप्पा सुरू!

ट्रुली मॅडली

एकमेकांसारखीच आवड-निवड असलेल्या दोन अनोळखी व्यक्तींची भेट घालून देणारं हे अॅप आहे. विशेष म्हणजे, या अॅपमध्ये मोबाईल नंबर शेअर करण्याची गरज नाही. त्यामुळे मुलींसाठी हे अॅप खूपच सुरक्षित आहे. जी व्यक्ती आवडेल तिच्यापर्यंत तुमच्या भावना पोहोचवण्यासाठी त्यांनी काही विशेष स्टिकर्ससुद्धा तयार केलेत.

वू

Woo हे डेटिंग अॅप यूजर्सना त्यांच्या लाइफस्टाईल आणि इंटरेस्टच्या आधारावर मॅचिंग प्रोफाइल दाखवतं. या अॅपवर वेरिफाइड प्रोफाइलचीही सुविधा आहे, म्हणजे फेक प्रोफइलचा विषयच संपला. शिवाय, या अॅपमध्येही स्वाइप करो...चॅट करोची सिस्टीम आहे, बरं का!

याची काळजी घ्या...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी...


इंटरनेटच्या या युगात, एका क्लिकवर माहिती उपलब्ध असताना. मुलांपर्यंत चुकीची माहिती पोहोचू नये, यासाठी सेक्स एज्युकेशन महत्त्वाचं असल्याचं तज्ज्ञांचं मत आहे.

मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. मुंदडा सागर सांगतात, "सेक्स एज्युकेशन हा एक निरंतर प्रवास आहे. पालकांनी मुलांसोबत हा प्रवास केला पाहिजे. जन्मापासून मूल 18 वर्षांचं होईपर्यंत विविध टप्प्यात हा प्रवास केला पाहिजे."

मुलांना सेक्स एज्युकेशन कसं द्यायचं? कोणत्या वयोगटातील मुलांना किती आणि कोणती माहिती द्यायची? मुलांशी चर्चा कशी सुरू करायची? तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून मुलांना सेक्स एज्युकेशन कसं द्यायचं याच्या टिप्स जाणून घेऊया.

लैंगिक शिक्षणाचं महत्त्व काय?

तज्ज्ञांच्या मते, प्रत्येक मुलाला त्याच्या शरीरात होणाऱ्या बदलाबाबत आणि लैंगिकतेबद्दल जाणून घेण्याचा अधिकार आहे.

फोर्टिस रुग्णालयाच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. सोनल कुमटा सांगतात, "मुलं सेक्सबद्दल प्रश्न विचारतात, शोधतात, प्रसंगी धोका पत्करतात. शारीरिक बदलांसोबत भावनिक, मानसिक आणि सामाजिक विकास होत असतो. म्हणून योग्यवेळी सेक्स एज्युकेशन अत्यंत महत्त्वाचं आहे."

किशोरवयात (Puberty) आणि बालपण-तारूण्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ामधील काळात (adolescence) हॉर्मोनल बदल सतत होत असतो. शरीरात होणाऱ्या बदलांबद्दल मुलं जाणून घेण्याचा सतत प्रयत्न करतात.

मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. सागर मुंदडा सांगतात, "सर्वांसाठी लसीकरण, शिक्षण याप्रमाणेच प्रत्येक मुलासाठी आणि पालकांसाठी सेक्स एज्युकेशनची गरज आहे. जेणेकरून मुलांना योग्य माहिती मिळू शकेल."

मुलांना सेक्स एज्युकेशन  केव्हा द्यावं ?

मुलांना हल्ली शाळेतच सेक्स एज्युकेशन दिलं जातं. मुला-मुलींना गुड-बॅड टचबद्दल माहिती दिली जाते. विविध माध्यमांतून मुलांपर्यंत याबाबत माहिती पोहोचवली जाते.

डॉ. सागर म्हणतात, "मूल इतक्या वर्षांचं झाल्यानंतर सेक्स एज्युकेशन द्यावं, असे काहीच मापदंड नाहीत. लहानपणापासूनच मुलांना याबद्दल माहिती देण्यात आली पाहिजे. योग्य माहितीमुळे मुलं तरुण वयात चांगले नागरिक बनू शकतील."

पालकांनी मुलांसोबत सेक्सबद्दल कसं बोलावं?

मुलांशी सेक्स या खासगी विषयावर बोलणं पालकांसाठी कठीण गोष्ट आहे. यासाठी मानसोपचारतज्ज्ञ आणि सेक्सॉलॉजिस्ट डॉ. सागर मुंदडा पाच महत्त्वाच्या टीप्स सांगतात.

तज्ज्ञांच्या मते, मुलांना त्यांच्या प्रायव्हेट पार्टबद्दल योग्य माहिती असायला हवी. त्यांना याची लाज वाटता कामा नये.

3-5 वर्षांच्या मुलांना कोणती माहिती द्यावी?

डॉ. सागर मुंदडा सेक्सॉलॉजिस्ट म्हणून मुलं आणि पालकांचं काउंसिलिंग करतात. ते म्हणतात, 3 ते 5 वर्षाच्या मुलांना शरीराच्या चार जागांची माहिती पालकांनी दिलीच पाहिजे.

•         ओठ, स्तन, लिंग आणि कुल्ला (पार्श्वभाग)

"शरीराचे हे भाग खासगी आहेत. पालक आणि डॉक्टर सोडून या जागांना, इतर कोणालाही स्पर्श करू द्यायचा नाही. हे मुलांना सांगितलं पाहिजे," असं फोर्टिस रुग्णालयाच्या डॉ. सोनल सांगतात.

मुलांना चांगला आणि वाईट स्पर्श कळला तर, मुलं लैंगिक शोषणाबाबत योग्य माहिती देऊ शकतात असं तज्ज्ञांच मत आहे.

मुलांना कळलं पाहिजे 'NO-GO-TELL'

तज्ज्ञ सांगतात, यासाठी पालकांनी मुलांना 'NO-GO-TELL'  या तीन शब्दांची ओळख करून दिली पाहिजे.

डॉ. सागर सांगतात, "मुलांसोबत अशी घटना घडली तर मुलांचं ऐकून घ्या. याचा मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर मोठा परिणाम होतो."

6 ते 9 वयोगटातील मुलांना काय सांगावं?

तज्ज्ञांच्या मते, या वयोगटातील मुलं शाळेत जातात. अनेकांकडे मोबाईल असतो. पालकांना 24 तास मुलांवर लक्ष ठेवणं शक्य नाही. त्यामुळे पालकांनी खालील गोष्टींवर लक्ष ठेवावं

डॉ. सागर पुढे...


इंटरनेटवर काल्पनिक आणि तथ्यहिन बातम्या चालवल्या जातात. लोक त्याची खात्री न करता अशा बातम्यांवर विश्वास ठेवतात.

सध्या अशीच एक फेक न्यूज सुरू आहे.

संस्कृत भाषा कॉम्प्युटरसाठी सर्वात उपयुक्त भाषा आहे, असं या बातमीत म्हटलं आहे. कदाचित तुम्हीसुद्धा ही बातमी वाचलेली असेल.

पण, कॉम्प्युटरमध्ये संस्कृतच्या वापराचं प्रमाण देताना ही भाषा कोडिंगसाठी कशी उपयुक्त आहे, हेसुद्धा या बातमीत सांगण्यात आलं आहे.

अॅप्लीकेशन सॉफ्टवेअर बनवण्यासाठी कॉम्प्युटरच्या भाषेमध्ये कोडिंगचा वापर केला जातो.

पण संस्कृत भाषेचा वापर कोडिंगमध्ये कसा करावा किंवा कोणत्या सॉफ्टवेअरचा वापर कोडिंगसाठी करावा, याबाबत काहीही माहिती या बातमीत देण्यात आलेली नाही.

कोडिंग हे फक्त त्या मशीनमध्ये असलेल्या भाषांमधूनच करता येतं. त्यामुळेच याचं एकही उदाहरण बातमीत नाही.

कुठून आली फेक न्यूज?

या फेक न्यूजची सुरुवात वर्ल्ड वाईड वेबच्या शोधापूर्वीच झाली होती. वर्ल्ड वाईड वेबने इंटरनेटच्या वापरात वेग आणला होता.

1985 मध्ये नासाचे एक संशोधक रिक ब्रिग्स यांनी AI नियतकालिकात एक संशोधन अहवाल प्रकाशित केला होता.

'नॉलेज रिप्रेझेंटेशन इन ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

संस्कृत अँड आर्टिफिशियल लँग्वेज' म्हणजेच संस्कृत आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या ज्ञानाचं प्रतिनिधित्व.

 या रिसर्च पेपरमध्ये कॉम्प्युटरसोबत संवाद साधण्यासाठी प्राकृतिक भाषांच्या वापरावर लक्ष केंद्रित करण्यात आलं होतं.

त्यांनी या रिसर्च पेपरमध्ये जी माहिती दिली, त्याचा चुकीचा अर्थ काढून ही फेक न्यूज बनवण्यात आली आहे.

ब्रिग्स यांनी म्हटलं होतं, "मोठ्या प्रमाणात असं मानलं जातं की प्राकृतिक भाषा अनेक विचारांच्या देवाण-घेवाणीसाठी योग्य नाहीत. पण आर्टिफिशियल लँग्वेज हे काम चांगल्या पद्धतीने करू शकते. पण असं नाही. संस्कृत ही 1 हजार वर्षांपासून बोलली जाणारी भाषा आहे. त्यात अत्यंत व्यापक साहित्य आहे."

रिक ब्रिग्स यांनी संस्कृतीतील प्रवाही आणि मुबलक साहित्याचा उल्लेख केला होता.

कॉम्प्युटरला आदेश देण्यासाठी प्राकृतिक भाषेच्या वापराच्या शक्यतेबाबत उल्लेख करणारा हा लेख सर्च इंजिनच्या शोधापूर्वी लिहिला गेला होता.

उदाहरणार्थ, वापरकर्त्याने प्राकृतिक भाषेत लिहिलं की भारताच्या पंतप्रधानांचं नाव काय आहे? तर हे कॉम्प्युटरला समजतं आणि तो त्याचं उत्तर देण्यास सक्षम असतो.

सध्याच्या यंत्रणेत मशीनच्या भाषेत बनवलेलेल कोड वापरकर्त्याचा आदेश कॉम्प्युटरपर्यंत पोहोचवतात. हे कोड कॉम्प्युटरच्या भाषेच्या वाक्यरचनेनुसार तयार केले जातात.

पण फेक न्यूज आणि इतर दाव्यांसाठी या रिसर्च पेपरचा चुकीचा वापर करण्यात येत आहे.

हा लेख लिहिण्यात आला त्यावेळी प्राकृतिक भाषेत बोलू शकणारे आर्टिफिशिय इंटेलिजन्सयुक्त रोबोटसुद्धा बनलेले नव्हते.

तसंच कोणत्याही मानवी भाषेत इनपुट घेऊन त्याचे निकाल देणाऱ्या सर्च इंजिनचा शोधही लागला नव्हता.

कोडिंग

कॉम्प्युटर कमांड पूर्ण करण्यापूर्वी कोडिंग त्याच्या भाषेत बदलतो. आता इंग्रजीशिवाय इतर अनेक भाषा विकसित झाल्या आहेत.

उदाहरणार्थ, तमिळमध्ये येलील ही एक प्रोग्रॅमिंग भाषा आहे. यामध्ये सर्व की-वर्ड तमिळमध्ये आहेत. या भाषेत बनवलेले कोडसुद्धा तमिळमध्येच असतील.

इंग्रजीमध्ये C++, C या भाषा आहेत.

अनेक भारतीय आणि आंतरराष्ट्रीय भाषांमध्ये अशा प्रकारच्या प्रोग्रॅमिंग लॅंग्वेज आहेत. पण त्यांचा वापर जास्त होत नाही.

याप्रकारे संस्कृतमध्येही की-वर्डचा वापर करून प्रोग्रॅमिंग लँग्वेज बनवता येऊ शकते. पण अद्याप तरी संस्कृत किंवा इतर कोणतीही भाषा कोडिंगसाठी सर्वाधिक उपयुक्त असल्याचं सिद्ध झालेलं नाही.

हे वाचलंत...


इंटिरिअर डेकोरेटर अन्वय नाईक आत्महत्याप्रकरणी अटकेत असलेले रिपब्लिक टिव्हीचे मुख्य संपादक अर्णब गोस्वामी यांना सुप्रीम कोर्टाने मोठा दिलासा दिला.

अर्णब गोस्वामी यांना अंतरिम जामीन मंजूर केला. कोर्टाने 50 हजारांच्या जातमुचलक्यावर गोस्वामी यांची सुटका केली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यासोबत आदेशात तातडीने पालन करण्यात यावं असे आदेशही दिले होते. त्यानुसार अर्णब गोस्वामी तुरुंगाबाहेर आले आहेत.

बुधवारी अर्णब गोस्वामी यांच्या अंतरिम जामीन अर्जावर सुनावणी झाली. FIR प्रलंबित असताना जामीन न देणं म्हणजे न्यायाची थट्टा असल्याचं निरीक्षण सुप्रीम कोर्टाने नोंदवलं.

या प्रकरणात आज हस्तक्षेप केला नाही तर आपण विनाशाकडे जाऊ, असं कोर्टाने सुनावणी दरम्यान म्हटलं. कोर्टाने राज्य सरकार आणि पोलिसांना चांगलंच फटकारलं. FIR खरी असली तरी पैसे न देणं म्हणजे आत्महत्येस प्रवृत्त करण्याचा गुन्हा कसा? असा सवाल सुप्रीम कोर्टाने उपस्थित केला.

अन्वय नाईक आत्महत्या प्रकरणी रायगड पोलिसांनी अर्णब गोस्वामी यांना 4 नोव्हेंबरला अटक केली. अलिबाग मॅजिस्ट्रेट कोर्टाने गोस्वामींच्या पोलीस कोठडीची मागणी फेटाळून लावत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांची न्यायालयीन कोठडीत रवानगी केली. गेल्या सहा दिवसांपासून अर्णब गोस्वामी जेलमध्ये होते.

सुप्रीम कोर्टात दाखल याचिकेत अर्णब गोस्वामी यांनी त्यांची अटक अवैध असल्याचा युक्तिवाद केला. ज्याला सरकार आणि पोलिसांच्या वकिलांनी विरोध केला. पगार दिला नाही म्हणून सरकारी कर्मचाऱ्याने आत्महत्या केली, तर मुख्यमंत्र्यांना अटक करावी का? असा प्रश्न अर्णब गोस्वामी यांच्या वकिलांनी उपस्थित केला.

"या प्रकरणी सत्र न्यायालयात जामीन अर्जावर सुनावणी सुरू आहे. गुरूवारी कोर्ट अर्जावर निकाल देणार आहे. त्यामुळे पदानुक्रम का बदलावा? सत्र न्यायालय योग्य निर्णय देईल," असा युक्तिवाद वकील अमित देसाई यांनी केला.

अलिबाग न्यायालयाच्या आदेशाला गोस्वामी यांनी उच्च न्यायालयात आव्हान दिलं होतं. मात्र उच्च न्यायालयाने त्यांना दिलासा देण्यास नकार दिला. त्यानंतर त्यांनी सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली होती. अलिबाग सत्र न्यायालयात पोलिसांनी मॅजिस्ट्रेट कोर्टाच्या निकालाविरोधात दाखल केलेल्या पुर्नविचार याचिकेवरही सुनावणी सुरू आहे.

याआधी, सुप्रीम कोर्टात रिपब्लिक न्यूज चॅनलचे मुख्य संपादक अर्णब गोस्वामी यांच्या जामीन अर्जावर सुनावणी करताना न्यायमूर्ती डॉ. डी. वाय. चंद्रचूड आणि न्यायमूर्ती इंदिरा बॅनर्जी यांनी राज्य सरकार आणि उच्च न्यायालयाला चांगलंच फटकारलं आहे.

FIR प्रलंबित असताना जामीन न देणं ही न्यायाची थट्टा असल्याचं मत यावेळी सुप्रीम कोर्टानं नोंदवलं आहे. तसंच या प्रकरणात आज कोर्टाने हस्तक्षेप केला नाही तर आपण विनाशाच्या दिशेने जाऊ असंही निरिक्षण सुप्रीम कोर्टानं नोंदवलं आहे.

सुप्रीम कोर्टाची निरीक्षणं

हरिष साळवेंचा युक्तिवाद

अर्णब गोस्वामी यांच्यावर सरकारविरोधात बोलल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. हायकोर्टाने प्राथमिक स्वरूपात त्यांच्याविरोधात कोणताही गुन्हा होत नसल्याने सर्व खटले रद्द केले आहेत. महाराष्ट्र पोलिसांसाठी ज्येष्ठ वकील अमित देसाई यांनी सुप्रीम कोर्टासमोर युक्तिवाद केला.

अमित देसाईंचा युक्तिवाद

या प्रकरणची फेरचौकशी 15 ऑक्टोबरला सुरू करण्यात आली. कोर्टाला याबाबतची माहिती देऊन चौकशी सुरू केली गेली. पुरावा गोळा करण्यात आला. साक्षीदार आणि फिर्यादी यांचे जबाब घेण्यात आले. 15 ऑक्टोबरपासून 4 नोव्हेंबरपर्यंत चौकशी सुरू होती. सर्व गोष्टी योग्य पद्धतीने पाळण्यात आल्यात.

हरिष साळवेंच्या आरोपाप्रमाणे पोलिसांनी कारवाई केली नाही....


इंडियन एक्सप्रेस मध्ये एका 21 वर्षांच्या तरुणाला दिल्ली पोलिसांनी अटक केल्याची बातमी होती. त्यानं वीर्य भरलेला फुगा एक मुलीवर फेकल्याचा संशय आहे.

या फुग्यात नेमकं काय होतं हे अजून सिद्ध झालेलं नाही. केंद्रीय फॉरेन्सिक सायन्स लॅबमध्ये ते तपासणीसाठी पाठवण्यात आलं आहे, असं बातमीत म्हटलं आहे.

दिल्लीतल्या प्रख्यात लेडी श्रीराम कॉलेजच्या एका विद्यार्थिनीवर वीर्य भरलेला फुगा फेकण्यात आल्याची बातमी पहिल्यांदा वाचली तेव्हा मला किळस वाटली होती.

पण जसजसा होळीचा सण जवळ येऊ लागला तस तसा हा एक टिंगलीचाच विषय बनला. होळीच्या दिवशी तर लोक एकमेकांना विचारत होते, "फुगा मारण्याआधी, तुझ्या फुग्यात काय भरलंय ते सांग?"

एका डॉक्टरनं ट्विट केलं की, या आरोपात काहीही तथ्य नाही. कारण वीर्य हवेच्या संपर्कात येताच घट्ट होतं आणि पाण्यात टाकलं तर विरघळून जातं.

परंतु, गूगल या सर्च इंजिनलाही हाच प्रश्न विचारला, वीर्य पाण्यात मिसळलं तर काय होईल? त्यावर उत्तरादाखल जे लेख आले त्यापैकी काही लेखात वीर्य पाण्यात टाकल्यास ते घट्ट होतं आणि पाण्यात राहू शकतं, असं म्हटलं आहे.

सखोल माहिती मिळाली नाही. कारण यावर इतक्या बारका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ईनं शोध घेण्याची गरजच या कथित घटनेच्या आधी फार कोणालाच वाटली नसणार.

हे सगळं एवढ्यावरच थांबलं नाही. या अशा कृत्याच्या विरोधात दिल्ली विश्वविद्यालयाच्या विद्यार्थिनी रस्त्यावर उतरल्या, त्याचवेळी 'पिरीयड ब्लड' भरलेल्या फुग्यांच्या विरोधात काही तरुणांनी फेसबुकवर व्यक्त होणं सुरू केलं.

एका पोस्टमध्ये मुलानं लिहिलं की, दिल्ली विद्यापीठीच्या जवळ काही मुलींनी त्याच्या पाठीवर फुगा मारला. त्यामुळे त्याचा टी-शर्ट लाल झाला. तो लाल रंग 'पिरीयड ब्लड'चा होता, असा आरोप त्यानं केला. त्यावर खूप कॉमेंट आल्या आणि ते चांगलंच शेअरही केलं गेलं.

काही मुलींनी म्हटलं की अशाप्रकारे 'पिरीयड ब्लड' एकत्र करून फुग्यात भरणं शक्य नाहीच, शिवाय खूप महिन्याचं 'पिरीयड ब्लड' गोळा करावं लागेल.

त्यावर मुलं म्हणाली, फुगे भरण्याएवढं वीर्य गोळा करायलाही खूप दिवस लागतील.

लेडी श्रीराम कॉलेजच्या मुलींना फुगे मारणारी व्यक्ती मुलगा नसून मुलगीच असल्याचं आणि तिनं माफीही मागितल्याचं जेव्हा समोर आलं तेव्हा हे सगळं प्रकरण आणखी गुंतागुंतीचं झालं.

थोडी चौकशी केल्यावर माहिती मिळाली ती अशी की, माफीचं प्रकरण वेगळंच होतं आणि वीर्यवाल्या फुग्याशी त्याचा काही संबंध नव्हता. सांगोवांगीच्या बातम्या आणि विज्ञानाचं अर्धवट ज्ञान यावर वाढणाऱ्या याविषयावरील वादानं टिंगलीचा रंग कधी घेतला ते कळलंच नाही.

वाटेल त्या चर्चा सुरू झाल्या, वीर्यानं होळी खेळली तर पौरुषावर परिणाम होईल असले काही वॉट्सअप मेसेज फिरू लागले.

तिथं रस्त्यावर फुगे मारणं सुरूच होतं. त्यात मुलंही होती आणि मुलीही.

फुगा मारल्यावर त्यातून उडणाऱ्या शिंतोड्यांकडे माझं लक्ष होतं...त्याचा रंग, वास, दुर्गंध हे सगळंच पाहात होते.

कदाचित पुरुषही करत असावेत.

फुग्यात काय आहे ते कळल्यावर मगच ठरवू... किती राग किंवा किळस वाटायला पाहिजे ते!

होळीच्या आधी मी रिक्षातून जात होते, तेवढ्यात स्कूटरवर दोन तरुण आले. त्यावर पाठी बसलेल्या मुलानं त्याचा हात माझ्या छातीवर मारला. हातातला फुगा फुटला.

माझे कपडे भिजले, जोरात बसलेल्या हाताच्या फटक्यामुळे दुखलंही. त्या मुलांनी शिटी वाजवली आणि स्कूटरचा वेग वाढवून पळून गेले.

फुग्यात फक्त पाणीच होतं. पण मला असं वाटलं की, माझ्यावर कोणीतरी चिखल फेकलाय आणि माझ्या शरीराचा बेरंग केला आहे.

एका फटक्यात गेल्या काही दिवसातला मनातला गोंधळ दूर झाला. माझ्या रागाचं कारण फुग्यात वीर्य आहे की पिरियड...


इंडियन एक्स्प्रेस या वर्तमानपत्रात CSDSच्या सर्वेक्षणाचा उल्लेख करत म्हटलंय की, दिल्ली निवडणुकीत आपच्या विजयात महिला मतदारांची भूमिका सर्वांत मोठी आहे. या निवडणुकीत महिलांनी आपला दिलेला पाठिंबा गेल्या निवडणुकीपेक्षा अधिक होता.

मतदानाअगोदर झालेल्या एका सर्वेक्षणानुसार, 49 टक्के पुरुष तर 60 टक्के महिलांनी आपला मत द्यायची इच्छा व्यक्त केली होती.

असं असलं तरी, 2015च्या निवडणुकीची तुलना केल्यास 2010मध्ये आपच्या आमदारांची संख्या घटली आहे. तर दुसरीकडे महिला आमदारांच्या संख्येत वाढ झाली आहे.

2015मध्ये 67 आमदारांपैकी 6 महिला आमदार होत्या, तर 2020मध्ये 62 आमदारांपैकी 8 महिला आमदार आहेत.  असं असतानाही आपनं एकाही महिला नेत्याला कॅबिनेटमध्ये स्थान दिलेलं नाही.

यासंबंधीचा निर्णय अरविंद केजरीवाल यांचा आहे, असं सांगून मनीष सिसोदिया यांच्यासारखे पक्षाचे वरिष्ठ नेते याप्रश्नाकडे दुर्लक्ष करताना दिसतात.

पण, सोशल मीडियावर मात्र अनेकांनी आपच्या या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

केजरीवालांच्या निर्णयाला विरोध

आतिशी मार्लेना यांना मंत्रिमंडळात स्थान न दिल्यामुळे अनेकांनी नाराजी व्यक्त केली आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

दिल्ली विद्यापीठातील प्राध्यापिका डॉ. चयनिका उनियाल यांनी लिहिलं, "मंत्रीपदाचं वाटप योग्यतेच्या आधारे केलं जातं, असा दावा अरविंद केजरीवाल करत असत. असं असेल तर आपमध्ये कुणी योग्य महिला नाही का? की महिलांमध्ये योग्यता नसते?"

सर्वोच्च न्यायालयातील वरिष्ठ वकील करुणा नंदी यांनी ट्वीट केलंय, "अरविंद केजरीवाल आणि मनीष सिसोदिया ही खूप दुर्दैवी बाब आहे. तुमच्याकडे आतिशी मार्लेना आणि इतर महिला नेत्या असताना असं करणं चुकीचं आहे."

याशिवाय चित्रपट दिग्दर्शक अनुराग कश्यप, लेखक राना सफवी आणि कॉमेडियन अमित टंडन यांनीही आतिशी यांना मंत्रिमंडळात स्थान न दिल्याविषयी चिंता व्यक्त केली आहे.

त्यामुळे मग दिल्लीतील शाळांच्या स्थितीत सुधारणा करणाऱ्या आतिशी मार्लेना आणि इतर महिला नेत्यांना अरविंद केजरीवालांनी मंत्रिमंडळात स्थान का दिलं नाही, असा प्रश्न उपस्थित होतो.

दिल्ली सरकारमधील मंत्री मनीष सिसोदिया यांनी याविषयी मत व्यक्त केलं आहे.

ते म्हणाले, "दिल्लीचा मुख्यमंत्री कोण असावा हे जनता ठरवते. पण, मुख्यमंत्र्यांच्या कॅबिनेटमध्ये कोण असायला हवं, याचा निर्णय मुख्यमंत्री घेतात. जनता ज्या मंत्रिमंडळाच्या कामामुळे खूश आहे, त्यालाच घेऊन समोर जावं आणि गेल्या 5 वर्षांप्रमाणे सरकार चालवावं, असं मुख्यमंत्र्यांनी ठरवलं आहे. त्यामुळे मग जुन्याच कॅबिनेटला रिपिट करावं असं मुख्यमंत्र्यांना वाटत असेल, तर ते चुकीचं आहे, असं आम्हाला वाटत नाही."

आपचे नेते अंकित लाल यांनीही याविषयी मत मांडलं आहे.

त्यांनी म्हटलंय, "मंत्र्यांच्या स्तरावरच नव्हे, तर पक्षात प्रत्येक पातळीवर महिलांचा जास्त सहभाग असणं गरजेचं आहे. याविषयी सगळे सहमत आहे. निवडणुकीत जिंकलेल्या सगळ्या महिला आमदारांना येणाऱ्या दिवसांत मोठ्या भूमिका दिल्या जातील. असं असलं तरी फक्त मंत्री होणं म्हणजेच सरकारमध्ये महत्त्वाची भूमिका निभावणं असं होत नाही.

"आम्ही आमच्या कामामुळे निवडणूक जिंकलो आहे, तर ज्यांनी चांगलं काम केलं आहे, त्या लोकांना सोबत घेऊनच नवीन सुरुवात केली जाईल, हे स्वाभाविक आहे. सध्यातरी यात कोणताही बदल करणं योग्य ठरणार नाही."

पण, अनेक ज्येष्ठ पत्रकारांनी आतिशी मार्लेना यांना डावलल्यामुळे सरकारवर टीका केली आहे.

ज्येष्ठ पत्रकार फे डिसूजा यांनी ट्वीटरवर अरविंद केजरीवालांना प्रश्न विचारला आहे की, "तुमच्या कॅबिनेटमध्ये महिला प्रतिनिधी कुठे आहेत?"

पत्रकार प्रेम पेनिकर यांनी...


इंडियन प्रीमिअर लीगच्या 2008 मध्ये झालेल्या पहिल्या हंगामात पाकिस्तानचे एक नव्हे तर 11 खेळाडू सहभागी झाले होते. मात्र त्यानंतरच्या कोणत्याही आयपीएलमध्ये एकही पाकिस्तानी खेळाडू सहभागी झालेला नाही. काय आहे यामागचं कारण?

पहिल्यावहिल्या आयपीएलमध्ये पाकिस्तानचं नेतृत्व केलेले युनिस खान, मिसबाह उल हक हे खेळाडू होते. जगातल्या सर्वोत्तम अष्टपैलू खेळाडूंमध्ये नोंद होणारे शाहिद आफ्रिदी, मोहम्मद हफीझ आणि शोएब मलिक खेळले होते.

क्रिकेटविश्वात सर्वाधिक वेगाने बॉलिंग करणाऱ्या बॉलर्सच्या यादीत समाविष्ट शोएब अख्तर सहभागी झाला होता. शैलीदार बॅट्समन सलमान बट्ट आणि उंचपुरा उमर गुल त्याचे कोलकाता संघातले सहकारी होते.

राजस्थान रॉयल्सने युनिस खानच्या बरोबरीने कामरान अकमल आणि सोहेल तन्वीर यांच्यावर विश्वास ठेवला. सोहेलने या विश्वासाला सार्थ ठरत परपल कॅप पटकावली होती. आयपीएलमधील सर्वोत्तम बॉलिंग आकडे हा मान सोहेलच्या नावावर अकरा वर्षं होता.

जगभराल्या बॅट्समनची भंबेरी उडवणारा मोहम्मद आसिफ दिल्लीकडून खेळला होता. गेल्या दशकभरात ट्वेन्टी-20 तसंच वनडेत सातत्याने चांगली कामगिरी करणारा मोहम्मद हफीझ कोलकाता सं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

घाचा भाग होता.

 राहुल द्रविड, मार्क बाऊचर, जॅक कॅलिस, डेल स्टेन यांच्या बरोबरीने मिसबाह उल हक बेंगळुरू संघाचा भाग होता. थोडक्यात पाकिस्तानचे तत्कालीन सगळे प्रमुख खेळाडू 2008च्या आयपीएल स्पर्धेत विविध संघांकडून खेळले.

मुंबई, चेन्नई आणि पंजाब या संघांनी पाकिस्तानी खेळाडूंना समाविष्ट केलं नाही. आयपीएलचा पसारा वाढत गेला तसं खेळाडूंना मिळणारे पैसे आणि प्रसिद्धीही वाढत गेली. आयपीएल स्पर्धेत चांगली कामगिरी केल्याचा फायदा अनेक खेळाडूंना राष्ट्रीय संघात निवडीसाठी झाला.

आंतरराष्ट्रीय खेळाडूबरोबर एकत्र खेळण्याचा मोठा अनुभव मिळाला. 2008 हंगामात पाकिस्तानच्या खेळाडूंची कामगिरी चांगली झाली होती. पण त्यानंतर असं काहीतरी घडलं की ज्याच्यामुळे पाकिस्तानच्या खेळाडूंसाठी आयपीएलची दारं बंद झाली. एक तप उलटून गेलं, आयपीएलच्या तेराव्या हंगामाचे पडघम वाजू लागलेत पण पाकिस्तानच्या खेळाडूंसाठी अजूनही आयपीएलची दारं घट्ट बंद आहेत.

मुंबईवर हल्ला अर्थात 26/11

त्याच वर्षी म्हणजे 26 नोव्हेंबर 2008 रोजी मुंबईत दहशतवादी हल्ला झाला. या हल्ल्यात 34 विदेशी नागरिकांसह एकूण 166 जणांनी जीव गमावला तर आठशेहून अधिक लोक जखमी झाले. या हल्ल्यात दहशतवाद विरोधी पथकाचे प्रमुख हेमंत करकरे, मुंबई पोलिसांच्या पूर्व विभागाचे अतिरिक्त पोलीस आयुक्त अशोक कामटे, पोलीस निरीक्षक विजय साळसकर, एनएसजी कमांडो संदीप उन्नीकृष्णन यांच्यासह एएसआय तुकाराम ओंबळे यांचा मृत्यू झाला.

देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईत तीन दिवस हे थरारनाट्य चाललं. मुंबई पोलीस आणि सुरक्षायंत्रणांनी मिळून 9 दहशतवाद्यांना यमसदनी धाडलं. अजमल कसाब हा जिवंत पकडण्यात आलेला एकमेव ठरला. त्याच्याकडून मिळालेल्या माहितीनुसार मरण पावलेले सगळे हल्लेखोर पाकिस्तानचे होते. या हल्ल्यामागे लष्कर-ए-तय्यबाचा हात असल्याचं स्पष्ट झालं. कसाब पाकिस्तानचा नागरिक असल्याचं पाकिस्तानने सुरुवातीला मान्य केलं नाही. परंतु भारताने सर्व साक्षीपुरावे पाकिस्तानसह अमेरिकेसमोर ठेवले.

या हल्ल्यानंतर संशयाची सुई पाकिस्तानच्या दिशेने रोखली गेली. पकडण्यात आलेला एकमेव जिवंत दहशतवादी अजमल कसाबने दहशतवादी हल्ला केल्याची कबुली दिली. 2009 मध्ये या खटल्याची सुनावणी सुरू झाली. कसाबवर 86 आरोप निश्चित करण्यात आले. 3 मे 2010 रोजी विशेष सत्र न्यायालयाने कसाबला फाशीची शिक्षा ठोठावली. 21 फेब्रुवारी 2011 रोजी मुंबई उच्च न्यायालयाने...


इंडियन मेडिकल असोसिएशनने दाखल केलेल्या माहितीच्या अधिकाऱ्यातल्या याचिकाला उत्तर देताना ही माहिती देण्यात आलीय.

इंडियन मेडिकल असोसिएशनच्या डॉ. जयेश लेले यांनी दाखल केलेल्या RTI ला सहाय्यक ड्रग्ज कंट्रोलर सुशांत सरकार यांनी उत्तर दिलंय.

आपल्या कार्यालयाने कोव्हिड 19वरचा उपचार म्हणून कोरोनिलला मान्यता दिली नसल्याचं त्यांनी म्हटलंय. कोरोनिलला फक्त एक औषधी उत्पादन (Pharmaceutical product) म्हणून नियमांनुसार मान्यता देण्यात आल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

रामदेव बाबा यांच्या पतंजली या आयुर्वेदिक उत्पादक कंपनीने बनवलेल्या कोरोनिल औषधावर महाराष्ट्रात बंदी घालण्यात आली आहे.

कोरोनिलबाबत काय वाद आहे?

कोरोनिल हे औषध कोरोना व्हायरसवर प्रभावी असल्याचा दावा पतंजलीने केला होता. पण त्याला WHO, IMA सारख्या संस्थांची परवानगी नसल्याचं सांगत या औषधावर महाराष्ट्रात बंदी घालण्यात आली होती.

महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी याविषयी ट्विट केलं होतं.

आपल्या ट्विटमध्ये अनिल देशमुख म्हणाले, "IMA ने कोरोनिलच्या कथित वैद्यकीय चाचण्यांबाबत प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) सुद्ध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा पतंजलीच्या कोव्हिड उपचाराच्या परिणामकारकतेला प्रमाणित केल्याबाबतचा दावाही फेटाळून लावला आहे.

WHO, IMA तसंच इतर संस्थांकडून प्रमाणित न झालेल्या कोरोनिलची विक्री महाराष्ट्रात करता येणार नाही, असंही गृहमंत्री देशमुख म्हणाले होते.

कोव्हिड-19 विरोधात 'कोरोनिल' प्रभावी असून, याला जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) मान्यता दिल्याचा दावा पतंजलीकडून करण्यात आल्यानंतर हा वाद सुरू झाला होता.

यावर जागतिक आरोग्य संघटनेने तातडीने स्पष्टीकरण देत बाबा रामदेव आणि पतंजलीचा दावा फेटाळून लावला.

कोरोनिल लाँचला केंद्रीय आरोग्यमंत्री डॉय हर्ष वर्धन उपस्थित राहिल्याने वाद निर्माण झाला होता.

दुसरीकडे, 'कोरोनिल'च्या लॉंचला केंद्रीय आरोग्यमंत्री उपस्थित राहिल्याने देशभरातील खासगी डॉक्टर नाराज झाले. "तुम्ही आरोग्यमंत्री आहात. मग, देशासमोर असे खोटे दावे करणं किती योग्य आहे?", असा सवाल डॉक्टरांनी आरोग्यमंत्री डॉ. हर्षवर्धन यांना केला होता.

WHO ने फेटाळला दावा

पतंजलीने केलेला दावा नंतर WHO ने फेटाळून लावला. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या दक्षिण-पूर्व आशिया विभागाच्या ट्विटरवरून सांगण्यात आलं,

"जागतिक आरोग्य संघटनेने कोरोनाविरोधातील कोणत्याही पारंपारिक पद्धतीने तयार केलेल्या औषधाला तपासलेलं नाही किंवा मान्यता दिलेली नाही"

कोरोनिलला देण्यात आलेलं 'सर्टिफिकेट ऑफ फार्मास्युटिकल प्रॉडक्ट' हे WHO नाही तर DCGI ने दिलं असल्याचं स्पष्टीकरण यानंतर पतंजली आयुर्वेद लिमिटेडचे कार्यकारी संचालक आचार्य बालकृष्ण यांनी ट्वीट करत दिलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


इंडिया किसान फेडरेशनचे अध्यक्ष प्रेम सिंह भंगू यांनी सांगितले, "बैठक गृहमंत्री अमित शाह यांनी ठरवली होती. त्यांच्याशी फोनवर चर्चा झाली होती. पण याचा अर्थ ते बैठकीला उपस्थित राहतील असा नव्हता."

या बैठकीत तोडगा निघाला नसून शेतकरी आंदोलनातील प्रतिनिधी गुरुवारी (3 डिसेंबर) 12 वाजता पुन्हा चर्चा करणार आहेत.

'बैठकीत निर्णय घेऊ शकेल असा एकही प्रतिनिधी सरकारकडून उपस्थित नव्हता,' असे आंदोलक शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे. कृषीमंत्री नरेंद्र सिंह तोमर आणि रेल्वेमंत्री पियूष गोयल या बैठकीला उपस्थित होते.

'महत्त्वाची चर्चा झालीच नाही'

दिल्लीच्या सीमेवर आंदोलन करत असलेल्या शेतकऱ्यांना या बैठकीतून बऱ्याच अपेक्षा होत्या. पण त्यांचा अपेक्षाभंग झाला. विज्ञान भवनाबाहेर शेतकरी संघटनांचे मोजके प्रतिनिधी उपस्थित होते. पत्रकारांची संख्या त्यांच्या तुलनेत दहापट अधिक होती. दिल्ली, पंजाब आणि इतर राज्यांहून पत्रकार पोहचले होते.

कृषीमंत्री नरेंद्र सिंह तोमर

विज्ञान भवनाबाहेर पोहचलेल्या शेतकरी प्रतिनिधींपैकी एक होते राष्ट्रीय किसान मजदूर महासंघाचे संदीप गिड्डे. त्यांचे सहकारी शंखर दरेकर महाराष्ट्रातून त्याठिकाणी प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोहचले होते. बैठकीत सुरू असलेल्या चर्चेची ते माहिती देत होते.

ते म्हणाले, "बैठकीला एक तास पूर्ण झाला आहे पण अद्याप महत्त्वाच्या मुद्यांवर चर्चा सुरू झालेली नाही. शेतकऱ्यांना पॉवर प्रेझेंटेशन दाखवले जात आहे. तोडगा निघेल असे वाटत नाही."बैठक संपल्यानंतर ऑल इंडिया किसान फेडरेशनचे अध्यक्ष प्रेम सिंह भंगू यांनी सांगितले, "त्यांनी सरकारी कामकाज दाखवण्याची तयारी केली होती. आम्ही सांगितले की,  2014 मध्ये तुमचे सरकार आल्यानंतर कृषी क्षेत्रासाठी काहीही चांगले झालेले आहे असे आम्हाला वाटत नाही. शेतकऱ्यांची परिस्थिती चांगली नाही."

भावनात्मक आवाहनाचा परिणाम नाही

हा कायदा शेतकरी आणि शेतकऱ्यांच्या हिताचा आहे हे पटवून देण्याचा प्रयत्न सुरुवातीलाच कृषीमंत्री आणि रेल्वेमंत्र्यांनी केला अशी माहिती बैठकीला उपस्थित राहिलेल्या शेतकरी प्रतिनिधींनी दिली. मात्र, शेतकरी प्रतिनिधींनी हा मुद्दा तात्काळ फेटाळून लावल्याचे भारतीय शेतकरी संघटनेच्या एका युनिटचे अध्यक्ष भोगसिंह मनसा यांनी सांगितले.

"कृषिमंत्री नरेंद्र सिंह तोमर म्हणाले की, आम्हाला एका छोट्या समितीशी (पाच प्रतिनिधींची समिती) चर्चा करायची आहे, पण शेतकरी त्यासाठी तयार नव्हते," मनसा यांनी सांगितले.मनसा यांच्या मते, मंत्र्यांनी कायद्यात दुरुस्ती करण्याचे संकेत दिले, पण "आम्ही ते मान्य केले नाही."बैठक निष्फळ ठरली असली तरी शेतकरी आशावादी आहेत. प्रेमसिंह भांगू यांच्या मते बैठकीत वातावरण चांगले होते आणि गुरुवारी तोडगा न निघाल्यास बोलणी सुरूच राहतील, असे आश्वासन कृषिमंत्र्यांनी दिले आहे.

भावनिक आवाहन

भोगसिंह मनसा यांनी सांगितले कृषिमंत्री म्हणाले, "शेतकऱ्यांच्या हितासाठी चर्चा व्हावी, त्यांच्या भल्याबद्दल बोलले जावे असे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि सरकारला वाटते."

या भावनिक आवाहनाला साद घालण्यासाठी आंदोलक शेतकरी बैठकीसाठी आले होते.

मानसा यांनी कृषिमंत्र्यांना प्रत्युत्तर देताना सांगितले, "शेतकऱ्यांच्या हितासाठी बोलत असू तर हे विधेयक शेतकऱ्यांच्या भल्यासाठी नाही. आम्ही जेव्हा या विधेयकाची मागणीच केली नाही तर आमच्यावर जबरदस्ती हे विधेयक का थोपले जात आहे? हा कायदा रद्द व्हावा हीच आमची मागणी आहे."

आता ही चर्चा गुरुवारी कशापद्धतीने पुढे जाते हे पहाणं महत्त्वाचे ठरणार आहे. आम्हाला घाई नाही. मागणी पूर्ण होईपर्यंत दिल्लीत ठिय्या आंदोलन करण्याची तयारी करूनच आम्ही आलो आहे अशी भूमिका आंदोलक...


इंडिया गेट परिसारत उपस्थित असलेल्या आंदोलनकर्त्यांनी मेणबत्त्या लावून निषेध व्यक्त केला. त्यांच्या या कॅंडल मार्चला राहुल गांधी यांची बहिण प्रियांका गांधी आणि रॉबर्ट वाड्रा देखिल उपस्थित होते.

दिल्लीच्या मानसिंह रोडवर सुरू झालेल्या या कॅंडल मार्चची सांगता इंडिया गेटवर झाली.

या मार्चमध्ये महिलांची उपस्थिती लक्षणीय होती. या कॅंडल मार्चवेळी राहुल गांधी यांनी सर्वांना संबोधित केलं.

"देशात एका पाठोपाठ एक महिलाविरोधी घटना घडत आहेत. हत्या, बलात्कार, हिंसा या विरोधात आम्ही उभे आहोत. सरकारनं दोषींवर कठोर कारवाई करायला हवी," असं राहुल गांधी म्हणाले.

"आज भारतातल्या महिला घराबाहेर पडायला घाबरत आहेत. मला वाटतं की सरकारनं यावर लवकरात लवकर तोडगा काढावा जेणेकरून भारतातल्या महिला शांततापूर्ण आयुष्य जगू शकू शकतील."

मोर्चासाठी तैनात करण्यात आलेले पोलीस

जम्मूमध्ये अल्पवयीन मुलीवर झालेल्या बलात्काराविरोधात आणि उत्तर प्रदेशातल्या उन्नावमध्ये भाजप आमदारानं केलेल्या कथित बलात्काराविरोधात ही निदर्शनं झाली.

"मोदींनी देशातल्या महिलांच्या सुरक्षेसाठी काही पावलं उचलली नाहीत," अशी टीका या वेळी उपस्थित असल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेल्या महिलांनी केली.

"लाखो भारतीयांप्रमाणे मी देखील आज दुःखी आहे. भारतीय महिलांसोबत होणारी वाईट वर्तणूक सहन केली जाणार नाही. न्याय मिळावा म्हणून माझ्याबरोबर शांततापूर्ण कॅंडल मार्चमध्ये सहभागी व्हा," असं भावनिक आवाहन राहुल गांधी यांनी ट्विटरवर केल्यानंतर या मोर्चात लोकांनी सहभाग घेतला होता.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इंडिया टुडे-My Axisचा अंदाज आहे की काँग्रेस-झारखंड मुक्ती मोर्चाला स्पष्ट बहुमत मिळू शकतं. तर IANS-CVoter-ABPचा अंदाज आहे की त्रिशंकू विधानसभा अस्तित्वात येऊ शकते.

झारखंड विधानसभेत एकूण 81 जागा आहेत आणि बहुमतासाठी 41 जागा आवश्यक आहेत. सोमवार, 23 डिसेंबरला मतमोजणी होणार आहे.

भाजपला 2014 साली 37 जागा मिळाल्या होत्या.

81 जागांच्या झारखंड विधानसभेसाठी 5 टप्प्यांमध्ये मतदान झालं. पहिल्या टप्प्यात 13, दुसऱ्या 20, तिसऱ्या 17 आणि चौथ्या टप्प्यात 15 आणि पाचव्या टप्प्यात 16  जागांसाठी मतदान घेण्यात आलं.

झारखंड विधानसभेचा कार्यकाळ 5 जानेवारीला संपुष्टात येणार आहे. सध्या झारखंडमध्ये रघुवर दास यांच्या नेतृत्वाखाली भाजप आघाडीचं सरकार आहे. 2000 साली बिहारपासून वेगळं काढण्यात आलेल्या झारखंडचे पाच वर्ष पूर्ण करणारे ते पहिलेच मुख्यमंत्री आहेत.

2014च्या निवडणुकीत भाजपला 37 जागांवर विजय प्राप्त झाला होता. त्यावेळी बहुमताचा आकडा पार करण्यासाठी भाजपला झारखंडचे माजी मुख्यमंत्री बाबूलाल मरांडी यांच्या झारखंड विकास मोर्चाच्या 6 आमदारांनी पाठिंबा दिला होता.

भाजपनं गेल्या 5 वर्षांत राज्यात विकासाची गंगा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणल्याचं भाजपचं म्हणणं आहे. झारखंड निवडणुकीत विरोधकांनी बेरोजगारी, मागासवर्गीयांना आरक्षण, वाढतं स्थलातंर, भ्रष्टाचार, कुपोषण आदी मुद्द्यांना प्रचारात जोर देण्यात आला आहे.

याशिवाय झारखंडच्या निवडणुकीत कलम 370, सर्जिकल स्ट्राईक, नरेंद्र मोदींची विश्वासार्हता हे मुद्दे परिणामकारक ठरतील, असं मत भाजपचे झारखंडचे प्रवक्ते दीनदयाल वर्णवाल यांनी बीबीसीला सांगितलं होतं.

मात्र देशभरात सुरू असलेल्या नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याच्या आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर झालेल्या मतदानामुळे या निकालांकडे सर्वांत लक्ष लागून आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


इंडिया फाउंडेशनने आयोजित केलेल्या द्वितीय अटल बिहारी वाजपेयी स्मृती व्याखानात ते बोलत होते. भारतातील निवडून आलेल्या खासदारांकडे बघितल्यास त्यांच्या तुलनेत मतदारांची संख्या खूप जास्त आहे, असं त्यांचं म्हणणं आहे.

ते म्हणाले, "लोकसभेच्या सदस्यसंख्येविषयीची शेवटची सुधारणा करण्यात आली ती 1977 साली. ही दुरुस्ती 1971 च्या जनगणनेवर आधारित होती आणि त्यावेळी देशाची लोकसंख्या केवळ 55 कोटी होती. मात्र, या सुधारणेला आता चाळीस वर्षं लोटली आहेत. त्यावेळेच्या तुलनेत आज लोकसंख्या दुपटीहून जास्त वाढली आहे आणि म्हणूनच आता मतदारसंघ पुनर्रचनेवर लावण्यात आलेल्या बंदीविषयी पुनर्विचार करण्याची गरज आहे."

ते म्हणाले, "संसदेत लोकसभा आणि राज्यसभेच्या सदस्यसंख्येवर असलेली बंदी आता उठवायची गरज आहे. मात्र, लोकसभेच्या जागा वाढवून 1000 करण्याविषयी आणि त्या तुलनेत राज्यसभेच्या जागा वाढवण्याविषयी बोललं जातं त्यावेळी व्यवस्थापनाविषयी समस्यांचा पाढा वाचून याला नकार दिला जातो."

असं म्हणताना बहुमत कशाला म्हणावं, याकडे त्यांनी सूचक इशारा केला आहे. ते सर्वांना सोबत घेऊन जाणाऱ्या नेत्याविषयी बोलले आणि म्हणाले की 1952 नंतर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जनतेने वेगवेगळ्या पक्षांना मोठं बहुमत दिलं आहे. मात्र, कधीच कुठल्या एका पक्षाला 50 टक्क्यांहून जास्त मतं दिली नाहीत.

ते म्हणाले, "निवडणुकीतील बहुमत तुम्हाला एक स्थिर सरकार बनवण्याचा अधिकार देतं. मात्र, आपण असं मानत असू की सभागृहात पूर्ण बहुमत मिळाल्यास आपण काहीही आणि कसंही करू शकतो, तर असं व्हायला नको. अशा लोकांना जनतेने शिक्षा केल्याचा इतिहास आहे."

नवीन संसद उभारण्याचं काम सुरू?

लोकसभा अध्यक्ष ओम बिरला याच महिन्यात म्हणाले होते की सरकारने नवीन संसद उभारण्याचं काम सुरू केलं आहे.

त्यांनी याविषयीचा तपशील दिला नाही. मात्र, म्हणाले, "आमचा प्रयत्न आहे की स्वातंत्र्याची 75 वर्षं पूर्ण होत असताना संसदेचं नवीन अधिवेशन नव्या संसदेत व्हावं."

जाणकारांना वाटतं की नव्या संसदेत अधिक खासदारांना बसण्यासाठीची व्यवस्था असेल, असा अंदाज आहे. त्यामुळे नेत्यांची संख्या वाढली तर त्यांच्या बसण्याची गैरसोय होणार नाही.

पुनर्रचनेची शेवटची प्रक्रिया 2002 साली सुरू झाली होती आणि ती 2008 साली संपली होती. ही पुनर्रचना 2001 च्या जनगणनेवर आधारित होती.

ज्येष्ठ पत्रकार टी. आर. रामचंद्रन यांना वाटतं, "यानंतर ज्या पद्धतीने पुनर्रचना व्हायला हवी होती, ती तशी झाली नाही. आता पुन्हा पुनर्रचनेची वेळ जवळ येत आहे. 2026 पर्यंत पुन्हा पुनर्रचना होणार आहे."

उत्तरेकडच्या राज्यांना फायदा होईल?

ते पुढे म्हणतात,"नव्या पुनर्रचनेत जागांची संख्या वाढेल. त्यात उत्तरेकडच्या जागा अधिक वाढतील. त्या तुलनेत दक्षिण भागात जागा कमी वाढतील."

2026 मध्ये पुनर्रचना झाल्यास त्यासाठी कमीत कमी 5 ते 7 वर्षं लागतील. त्यामुळे असं मानलं पाहिजे की त्यानंतरच्या निवडणुकांमध्ये लोकसंख्या बघता लोकसभेत 1000 जागांची गरज पडेल.

2011 च्या जनगणनेनुसार उत्तर प्रदेशची लोकसंख्या 19.9 कोटी आहे. तर तामिळनाडूची 7 कोटी आणि कर्नाटकची 6 कोटी आहे.

तर उत्तर प्रदेशात लोकसभेच्या 80 जागा आहेत. तर तामिळनाडू आणि कर्नाटकात क्रमशः 39, 28 जागा आहेत.

बिहारची लोकसंख्या 10 कोटी आहे आणि तिथे लोकसभेच्या 40 जागा आहेत. तर 9 कोटी लोकसंख्या असलेल्या प. बंगालमध्ये लोकसभेच्या 42 जागा आहेत.

केरळ (20), कर्नाटक (28), तामिळनाडू (39), आंध्र प्रदेश (25), आणि तेलंगणा (17) या सर्व राज्यांचे मिळून एकूण 129 खासदार लोकसभेत जातात.

या तुलनेत उत्तर भारतातील बिहार (40), उत्तर प्रदेश (80) आणि प. बंगाल (42) या...


इंडोनेशियाची राजधानी जकार्तामध्ये एक महिन्याचं ट्रेनिंग आणि काम संपवून मी लाँबॉकजवळच्या गिली बेटांवर सुट्टीसाठी गेलो होतो. गिली त्रावांगम हे ३ गिली बेटांपैकी सगळ्यांत मोठं बेट. गिली मिनो आणि गिली एअर ही दुसरी दोन बेटं.

गिली त्रावांगमवर ४ दिवस मनसोक्त घालवल्यानंतर रविवारचा दिवस माझा परतीच्या प्रवासाचा होता. मी शनिवारी रात्रीच पॅकिंग करून ठेवलं होतं. पण परतीचा प्रवास आणि रविवारची ती सकाळ इतकी भयावह असेल याचा विचारही मी केला नव्हता. मी राहात होतो ती हॉटेल रूम बांबूची आणि लाकडापासून बनलेली होती. जेव्हा फॅनपासून लाकडी कपाटांपर्यंत सगळं गदागदा हलू लागलं तेव्हा कळलं की भूकंप झाला.

मी माझ्या रूमच्या बाहेर पाहिलं तेव्हा मात्र झोप पूर्णपणे उडाली. स्विमिंग पूलनं समुद्राचं रूप धारण केलं होतं. स्विमिंग पूलमध्ये अशा लाटा त्या दिवशी मी माझ्या आयुष्यात पहिल्यांदा पाहिल्या.

जेव्हा मी पळत रूमच्या बाहेर गेलो तेव्हा आजू-बाजूच्या रूममधील मित्र-मैत्रिणीही बाहेर आले होते. आम्ही सगळे हॉटेलच्या बाहेर मोकळ्या जागेकडे धावलो. पण हादरणं काही थांबलं नव्हतं. जवळपास ३० सेकंदांनी जरा सगळं थंडावलं आणि आम्ही धीर ए... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कवटला. खरं सांगायचं तर त्या क्षणी मला वाटलं होतं की, आज इथेच माझी समाधी बनते.

मी घाबरलो तर होतो पण आमच्या हॉटेल मॅनेजरनं धीर दिला की, "काही होणार नाही इंडोनेशियात भूकंप होतच असतात." ते खरंही आहे, इंडोनेशियाला भूकंप काही नवीन नाहीत. कारण हे भूकंप प्रवण क्षेत्र आहे. जवळपास १५ मिनिटांनी आम्ही परत रूमवर गेलो. वाटलं की, आता सगळं झालं असेल पण तितक्यातच पहिला आफ्टरशॉक आला.

तो झटका इतका स्ट्राँग होता की तो 'आफ्टरशॉक' होता की पुन्हा भूकंप झाला, हे कळत नव्हतं. पुन्हा सगळे धावत रूमच्या बाहेर पडले. पण यावेळी बेटावरचे स्थानिकही घाबरलेले दिसले. आमच्या मॅनेजर अँडीला विचारलं तर तो म्हणाला, "इतक्या मोठ्या भूकंपांची आम्हालाही सवय नाही. आमची घरं, हॉटेल, दुकानं ही लाकडी आणि बांबूची आहेत त्यांना काही व्हायला नको आणि कुणाला इजा व्हायला नको बस्स!"

त्यावेळी मला भूकंप म्हणजे काय ते पहिल्यांदा कळलं. भूकंपाचे छोटे-मोठे धक्के मी या अगोदर खाल्ले होते. पण इतक्या मोठ्या भूकंपाचा पहिल्यांदा सामना करत होतो. थोड्या वेळानं पुन्हा सगळं शांत झालं पण पर्यटक बिथरले होते आणि स्थानिक त्यांना शांत करण्याचा प्रयत्न करत होते.

तेव्हा सकाळचे ७.३० वाजले असतील. मला लाँबॉक एअरपोर्टसाठी निघायचं होतं, पण अँडीनं ठरवलं की तू आत्ताच नीघ.

त्याच्या आवाजात मला थोडा ताण जाणवत होता पण त्याला नेमकं काय म्हणायचं ते कळत नव्हतं. मी सगळं आवरलं होतंच त्यामुळे मी लगेच तयार झालो आणि चेक आऊट करून जेट्टीसाठी निघालो. जेट्टीकडे निघताना मात्र माझ्या पोटात गोळा आला आणि कळलं अॅंडी नेमकं काय सुचवत होता. तोपर्यंत ८.३० वाजले होते आणि आम्ही जेट्टीवर पोहोचलो होतो. समोरचा समुद्र बघून 'आज काही मी हे बेट सोडत नाही' असं मनात म्हटलं.

भूकंपाचे दोन जोरदार धक्के बसले होते आणि त्यामुळे त्सुनामी येते की काय हा प्रश्न सगळ्यांसमोर आ वासून उभा होता. रात्रभर बेटावर लाईट नसल्यानं माझा फोनही बंद होता. इंटरनेटची अवस्था तर विचारूच नका. पण बेटावरच्या काही ज्येष्ठ नागरिकांनी आणि कोळ्यांनी आम्हाला धीर दिला.

"आम्ही आमच्या समुद्राला ओळखतो, अजून उधाण आलं नाहीये त्यामुळे त्सुनामी काही येणार नाही," असं त्यांनी अगदी छाती ठोकून सांगितलं.

त्यावेळी त्यांच्यावर डोळे झाकून विश्वास ठेवण्याशिवाय माझ्याकडे पर्याय काय होता. आम्ही जवळपास ८-१० जण सकाळी सकाळी लाँबॉकसाठी निघालो होतो. लाँबॉकवरून विमानतळापर्यंतचा...


इंडोनेशियात गुन्हेगारांची तपासणी करताना स्थानिक पोलीस

अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल संस्थेनं या हत्यांचा निषेध केला असून याप्रकरणी तपासाची मागणी केली आहे. 'आधी गोळ्या घाला, मग चौकशी करा' असं इंडोनेशियाच्या पोलिसांचं धोरण असल्याचं या संस्थेनं म्हटलं आहे.

अॅम्नेस्टी संस्थेनं दिलेल्या माहितीनुसार, जानेवारीपासून जवळपास 77 जणांना पोलिसांनी गोळ्या घालून ठार मारलं आहे. यातले 31 मृत्यू हे ज्या शहरात आशियाई स्पर्धा होणार आहेत त्या भागातले आहेत.

ज्यांनी चौकशी दरम्यान विरोध केला त्यांनाच गोळ्या घातल्याचं इथल्या प्रशासनानं स्पष्ट केलं.

बीबीसीच्या इंडोनेशिया सर्व्हिसने दिलेल्या माहितीनुसार, जुलैपासून मोठ्या प्रमाणात पोलिसांनी शहरभर धाडी टाकण्यास सुरुवात केली. यावेळी धाड टाकणाऱ्या अधिकाऱ्यांना वरिष्ठांनी कठोर कारवाईस मागे-पुढे करू नका, असे स्पष्ट निर्देश दिले होते.

दोन आठवडे चालणाऱ्या या आशियाई क्रीडा स्पर्धा आज, शनिवारपासून सुरू होत आहेत. इंडोनेशियाची राजधानी जाकार्ता आणि दक्षिण सुमात्रातलं शहर पॅलेमबँग इथे या स्पर्धा पार पडणार आहेत.

इंडोनेशियाच्या पोलिसांनी जवळपास 1 लाख पोलीस आणि जवानांची या खेळांच्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या सुरक्षेसाठी नियुक्ती केली आहे. 18 ऑगस्ट ते 2 सप्टेंबर या दरम्यान चालणाऱ्या स्पर्धेत 17 हजार खेळाडू सहभागी होत आहेत. ऑलिंपिकनंतरची ही सगळ्यांत मोठी स्पर्धा मानली जाते.

"इथल्या प्रशासनानं सगळ्यांच्या सुरक्षेसाठी कटिबद्ध असल्याचं म्हटलं आहे. पण, आम्ही पाहतो आहोत की, पोलिसांनी अनेकांना कोणत्याही कारणाशिवाय ठार केलं आहे. एका आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेचं आयोजन हे कधीही मानवी हक्कांच्या मूळावर उठता कामा नये," असं अॅम्नेस्टी इंडोनेशियाचे प्रमुख उस्मान हमीद यांनी सांगितलं.

जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात हत्यांचं सत्र वाढलं. ग्रेटर जाकार्तामधल्या 11 जणांना ठार करण्यात आलं, तर ४4 जणांच्या पायावर गोळी मारण्यात आली.

2017च्या तुलनेत 2018मध्ये छोट्या गुन्ह्यांमध्ये सहभागी असलेल्यांच्या हत्येत तब्बल 64 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

"हे धक्कादायक आकडे पाहता पोलिसांकडून उगाच आणि जादा कारवाई केली जात असल्याचं दिसून येतं," असं हमीद म्हणतात.

राष्ट्रीय पोलीस प्रमुख टिटो कार्नावियान यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हजारो नागरिकांना अटक करण्यात आली असून शेकडोंना ताब्यात घेतलं आहे. जेणेकरून देशात येणाऱ्या प्रवाशांना त्यांचा कोणताही त्रास होणार नाही.

ते पुढे सांगतात, "गेल्या महिन्यात मी माझ्या अधिकाऱ्यांना पाकिटमार आणि बॅग चोरांचं जाळं संपूर्ण उध्वस्त करण्याचे आदेश दिले आहेत. जर, एखाद्यानंही विरोध करण्याचा प्रयत्न केला तर त्यांना थेट संपवून टाकण्यास सांगितलं आहे."

पोलिसांची ही कारवाई क्रीडा स्पर्धा सुरू असेपर्यंत चालू राहील. पण, जाकार्तामधल्या नागरिकांनी या कारवाईला विरोध केलेला नाही. अशी माहिती बीबीसी इंडोनेशियाचे प्रतिनिधी हैदर अफान यांनी दिली.

या कारवाईबद्दल एका रहीवाशाला विचारलं असता तो सांगतो की, "मी पोलिसांच्या कारवाईचं पूर्ण समर्थन करतो. नाहीतर लोकांना रस्त्यावर वावरणं देखील मुश्किल होऊन बसेल."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इंडोनेशियात सुमात्रा बेटावरील बतांग गन्साल या जिल्ह्यात एका भल्यामोठ्या अजगराला मारुन खाण्यात आलं.

इथल्या सिक्युरिटी गार्ड रॉबर्ट नबाबन यांना ताडाच्या झाडांमध्ये एक महाकाय अजगर दिसला.

सूत्रांनुसार, नबाबन यांनी 7.9 मीटर म्हणजे जवळजवळ 26 फूट लांब अजगराला पकडण्याचा प्रयत्न केला.

अजगराने त्यांच्यावर हल्ला केला पण शेवटी गावकऱ्यांच्या मदतीने अजगराला मारण्यात यश आलं. नबाबन मात्र थोडक्यात वाचले.

या अजगराला खाण्याअगोदर गावात सगळ्यांना पाहण्यासाठी तो टांगण्यात आला.

'देतीक' या इंडोनेशियन वृत्तसंस्थेला बोलताना नबाबन म्हणाले, "मी त्याला पकडण्याचा प्रयत्न केला पण माझा हात त्याच्या जबड्यात सापडला. मी खूप मेहनतीने बाहेर काढला.

37 वर्षीय सिक्युरिटी गार्डने अजगराला मारण्याचं नेमकं कारण सांगितलं नाही. या अजगरामुळं गावकरी रस्ता पार करायला घाबरायचे असं त्यांनी सांगितलं.

स्थानिक पोलिसांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला दिलेल्या माहितीनुसार अजगराचे दात गार्डच्या हातात रुतले होते.

त्यांना पकानबारू या शहरातील हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले. त्यांच्यावर अजूनही उपचार चालू आहे, असं बतांग गन्साल जिल्ह्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

प्रशासनाचे प्रमुख एलिनारियॉन यांनी सांगितलं आहे.

इतर इंडोनेशियन लोकांप्रमाणं एकाच नावाचा आग्रह धरणाऱ्या या अधिकाऱ्यानं बीबीसीला सांगितलं की, नबाबन यांचा हात गंभीररित्या जखमी झाला आहे आणि डॉक्टरांना कदाचित तो कापावा लागेल.

'चविष्ट अजगर'

मोठे अजगर या भागात कायम दिसतात. "अगदी वर्षातून किमान 10 वेळा तरी अजगर नजरेस पडतात. उन्हाळ्यात अजगर पाण्यासाठी बाहेर येतात तर पावसाळयात पावसात भिजण्यासाठी."

तसंच, पामवृक्षांच्या गर्दीत खूप उंदीर असतात त्यामुळे त्यांच्या शिकारीसाठीही अजगर बाहेर येतात,  असं एलिनारियॉन  यांनी सांगितलं.

"लोकांनी मोठ्या सरपटणाऱ्या प्राण्यांच्या नादी लागू नये.  सापांच्या बाबतीत नाहीच नाही, जर तसं केलं तर ते संतापून तुमच्यावर माघारी हल्ला करू शकतात", असा इशाराही ते देतात.

त्यांच्या मते, इथे अजगर खाणं ही आश्चर्याची गोष्ट नाही. "माझ्या मित्रांनी अजगर खूप चविष्ट असल्याचं सांगितलं आहे. 7 मीटर लांब साप म्हणजे नक्कीच भरपूर मटन असणार! लोकांच्या मते, अजगराच्या रक्तात औषधी गुणधर्मही असतात", असंही ते सांगतात.

इथे काल अजगराला गावकऱ्यांनी खाल्लं, पण गेल्या वर्षी मार्चमध्ये इंडोनेशियातील अजगराच्या पोटात एक मृत माणूस सापडला होता.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इंडोनेशियातलं लाल आकाश

जांबी भागात राहणाऱ्या एका व्यक्तिने सोशल मीडियावर टाकलेले लाल आकाशाचे फोटो चांगलेच व्हायरल झाले. धुरामुळे डोळे आणि घशात त्रास जाणवतो आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

दरवर्षी जंगलात लागणाऱ्या आगीमुळे इंडोनेशियात धुराचा पडदा तयार होतो. या आगीचा फटका संपूर्ण दक्षिण पूर्व आशियाई क्षेत्राला बसतो.

मान्सून विज्ञान तज्ज्ञांनीही इंडोनेशियातील आकाशाचा रंग लालसर झाल्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. रेले स्केटरिंग म्हणजेच प्रकाश किरण विखुरल्यामुळे आकाशाचा रंग बदलतो.

जांबी भागात मेकर सारी गावात राहणाऱ्या 21 वर्षीय युवतीनंही रक्ताच्या रंगाच्या आकाशाचा फोटो शेअर केला. त्यादिवशी धुरक्याची तीव्रता जास्त होती. तेव्हापासून फेसबुकवर हा फोटो 34,000 वेळा शेअर करण्यात आला आहे.

धुलीकणांमुळे आकाश लाल होतं

अनेक नेटिझन्सनी हे फोटो खरे आहेत का याविषयी बीबीसी इंडोनेशियाकडे साशंकता व्यक्त केली. हे फोटो आणि व्हीडिओ मी माझ्या फोनमधून काढले आहेत. सोमवारी (22 सप्टेंबर) धुक्याची स्थिती गंभीर होती.

ट्वीटर युझर जूनी शोफी यतुन निसा यांनी लाल आकाशाचा व्हीडिओ शेअर केला आहे. फोटोबरोबर त्यांनी लि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हिलं आहे, की हे मंगळ ग्रहाचे फोटो नाहीत, जांबी आहे. आम्हाला जगण्यासाठी स्वच्छ हवा आवश्यक आहे. धुरकं नकोय.

इंडोनेशिया मान्सून विज्ञान एजन्सी बीएमकेजी सॅटेलाईटद्वारे चित्रण केलं. जांबी परिसरात आकाश लाल झालं आहे आणि धुक्याची राळ आकाशात पसरली आहे.

कसं होतं रेले स्केटरिंग?

सिंगापोर महाविद्यालयात सामाजिक विज्ञानाचे प्राध्यापक असलेले कोह टीह योंग यांनी रेले स्केटरिंगची प्रक्रिया उलगडली. धुकं-धुराचे काही कण प्रकाश पडल्यावर स्वत:चा रंग बदलतात. त्यावेळी आकाशाचा रंग बदलतो. धुक्याच्या कणांचा आकार 1 मायक्रोमीटर असतो. मात्र हे कण प्रकाशाचा रंग बदलत नाही.

लाल रंगाचं आकाश

काही कण आणखी लहान असतात. त्यांचा आकार 0.05 मायक्रोमीटर पेक्षाही कमी असतो. धुक्यात यांचं प्रमाण अधिक असतं. आकाशाचा रंग लाल करण्यात हे कण महत्वाची भूमिका बजावत आहेत.

ते पुढे सांगतात, 'हा फोटो दुपारी काढण्यात आला आहे. त्यामुळे सूर्य डोक्यावर आहे. त्यामुळे आकाशाच्या लाल रंगाचं गहिरेपण अधिक भासतं. मात्र याने तापमान कमी जास्त होत नाही.

आधीच्या वर्षांच्या तुलनेत जंगलात लागलेल्या आगीचं प्रमाण वाढल्याने आकाश लाल होण्याचं प्रमाणही वाढलं आहे. याचं कारण म्हणजे इंडोनेशियात बिगरमोसमी कालखंडात जमीन जाळण्याची पद्धत आहे. जुलै ते ऑक्टोबर या काळात हा प्रकार वाढतो. इंडोनेशियाच्या आपात्कालीन यंत्रणेनुसार वर्षातील पहिल्या आठ महिन्यात 328, 724 हेक्टर जमीन जाळली जाते.

हवेत पसरलेल्या धुलीकणांचं कारण हेही आहे. यासाठी मोठ्या कंपन्या आणि छोटे शेतकरी कारणीभूत आहेत. ते 'स्लॅश अँड बर्न' पद्धतीचा वापर करतात. जमीन साफ करण्यासाठी 'स्लॅश अँड बर्न' अर्थात 'कापा आणि जाळा' ही पद्धत शेतकऱ्यांसाठी सोपी मानली जाते. पीकाला एखाद्या रोगाची लागण झाली असेल तरीही हीच पद्धत वापरली जाते.

जमीन जाळताना नियंत्रित पद्धतीने लावलेली आग आटोक्यात राहत नाही आणि दूरवर पसरते. ही आग संरक्षित वनांच्या प्रदेशापर्यंत जाते. इंडोनेशियात जमीन जाळण्याची पद्धत अवैध आहे. मात्र अनेक वर्षांपासून जमीन जाळण्याचा प्रकार नियमितपणे घडतो. यामुळे भ्रष्टाचार आणि कमकुवत शासनाचं फावतं असंही काही लोकांचं म्हणणं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


इंडोनेशियामध्ये शनिवारी आलेल्या सुनामीत मृत्युमुखी पडलेल्या लोकांचा आकडा 373 वर पोहोचला आहे. तर 1400 पेक्षा अधिक लोक जखमी झाले आहेत. तसंच ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्या जखमींचा शोध सुरु आहे.

शनिवारच्या प्रलयानंतर रविवारी पुन्हा एकदा क्रेकाटोआचा उद्रेक होऊन राख तसंच धूर बाहेर पडल्यामुळे स्थानिकांमध्ये भीतीचं वातावरण निर्माण झालं होतं.

इंडोनेशियातील विध्वंस आतापर्यंत...

इंडोनेशियातील राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन संस्थेचे प्रवक्ते सुतोपो पूर्वो नुग्रोहो यांनी सांगितले, की अनक क्रेकाटोआमधून होत असलेल्या उद्रेकांमुळे अजून एखादी त्सुनामी येण्याची शक्यता वर्तविली जात आहे. हवामानशास्त्र आणि भूभौतिक संस्थेने स्थानिक रहिवाशांना किनारी परिसरात कोणत्याही निमित्ताने न जाण्याचा इशारा दिला आहे.

रविवारी क्रेकाटोआचा पुन्हा उद्रेक

एका चार्टर विमानामधून क्रेकाटोआ परिसरातील दृश्यं टिपली आहेत. या दृश्यांवरून जावा आणि सुमात्रा दरम्यानच्या सुंदा सामुद्रधुनी परिसरातील ज्वालामुखीच्या उद्रेकाची तीव्रता लक्षात येते. अनक क्रेकाटोआ बेटावरील क्रेकाटोआ ज्वालामुखीच्या उद्रेकानंतर समुद्रतळाशी झालेल्या भूस्खलनामुळे ही त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्सुनामी आल्याचा अंदाज आहे.

या त्सुनामीत शेकडो इमारतींचं नुकसान झाल्याचं इंडोनेशियाच्या आपत्कालीन व्यवस्था संस्थेनं सांगितलं आहे. बचाव पथकाला अजूनही अनेक भागांमध्ये पोहोचता आलेलं नाही त्यामुळे मृतांचा आकडा वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्सुनामी आलेल्या सर्व भागांमध्ये पोहोचण्याचा प्रयत्न प्रशासनाकडून केला जात आहे.

सुंदा खाडीजवळ सर्वाज जास्त मृत्यू झाल्याची माहिती मिळत आहे. सुंदा सामुद्रधुनी ही जावा आणि सुमात्रा बेटांच्या मध्ये आहे. ही सामुद्रधुनी जावा समुद्र आणि हिंदी महासागर यांना जोडते.

स्थानिक वेळेनुसार शनिवारी रात्री 9.30 वाजता ही त्सुनामी इंडोनेशियाच्या तटावर आदळली. या त्सुनामीनंतर पांडेग्लांग, लांपुंग आणि सेरांग प्रांतांमध्ये हाहाकार माजला. बीबीसीच्या इंडोनेशियातील प्रतिनिधी रिबेका हेन्शके यांनी लापुंगमध्ये सर्वाधिक जीवितहानी झाल्याची शक्यता वर्तवली.

इंडोनेशियाला त्सुनामीचा तडाखा बसल्यानंतर राष्ट्राध्यक्ष जोको विडोडो यांनी 'तीव्र दुःख' व्यक्त केलं होतं. दुर्घटना पीडितांना शोधण्यासाठी आणि जखमींवर उपचार करण्यासाठी अधिकाऱ्यांना सूचना देण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितलं होतं.

ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान स्कॉट मॉरिसन यांनी "आम्ही मदतीसाठी तयार आहोत" असं ट्वीट केलं होतं. "ज्या लोकांनी आपल्या आप्तांना गमावलंय तसंच जखमी आणि त्यांच्या कुटुंबीयाबरोबर आम्ही आहोत," अशा भावना त्यांनी व्यक्त केल्या आहेत.

'त्सुनामीच्या दोन लाटा होत्या'

इंडोनेशियात ज्वालामुखी उद्रेकानंतर त्सुनामीच्या दोन लाटा आल्याचं ऑयस्टीन लंड अँडरसन या छायाचित्रकाराने बीबीसीशी बोलताना सांगितले. ते म्हणाले, "मी त्यावेळेस किनाऱ्यावर एकटाच होतो आणि माझे कुटुंबीय हॉटेलमधील खोलीत झोपले होते. क्रेकाटोआवरील उद्रेकाचे मी फोटो काढत होतो.

अनक क्रेकाटोआ ज्वालामुखीचा शनिवारी घेतलेला फोटो.

"त्याच्या आदल्या संध्याकाळी ज्वालामुखी उद्रेक जोरदार होता. मात्र त्सुनामी आधीच्या काळात उद्रेक झाला नव्हता. तेव्हा केवळ अंधार होता. तेव्हा मी अचानक मोठी लाट येताना पाहिली आणि मी पळालो. एकूण दोन लाटा होत्या. त्यातील पहिली तितकी शक्तिशाली नव्हती, म्हणून मी पळू शकलो.

"मी सरळ हॉटेलमधील खोलीत गेलो आणि झोपी गेलेल्या माझ्या पत्नी आणि मुलाला घेऊन निघालो. तितक्यात आणखी मोठी लाट येत असल्याचा आवाज आला. ही लाट किनाऱ्यावर आदळताना मी खिडकीतून पाहिलं. लाटेमुळे हॉटेलमध्येही पाणी...


इंदिरा कॅन्टीनचा लाभ अनेक गरजूंना होतो आहे.

सकाळचे जेमतेम सात वाजले आहेत. बेंगळुरूच्या गजबजलेल्या मार्केट परिसरात एका केंद्राबाहेर गर्दी जमू लागते.

अर्ध्या तासात गर्दीचं प्रमाण वाढून रांगा लागलेल्या असतात. कोलाहल वाढू लागतो. कूपन मिळणार असलेल्या खिडकीजवळ झुंबड उडते, पण तरीही परिस्थिती नियंत्रणात असते.

रांगा पुढे सरकू लागतात. बायका, पुरुष, वृद्ध, लहान मुलं पाच रुपये खिडकीपल्याडच्या माणसाच्या हाती देतात. पुढच्याच क्षणी त्यांच्या हातात हिरव्या किंवा लाल रंगाचं कूपन असतं. हे कूपन दिल्यावर त्यांना न्याहारी दिली जाते. पिवळा ट्रे हातात घेतलेली माणसं टेबल, खुर्ची मांडलेल्या हॉलच्या दिशेने रवाना होतात.

मीही कूपन्स विकत घेतली. रांगेत उभी राहिले. माझा नंबर आला. न्याहारीसाठी वाफाळत्या इडल्या देण्यात आल्या होत्या. जोडीला पोंगल म्हणजेच भाताचा एक प्रकार होता. आणि यांच्या बरोबरीने नारळाची ताजी चटणी देण्यात आली होती.

इंदिरा कॅन्टीनबाहेर जमलेली गदी

तिन्ही पदार्थ गरम, स्वच्छ आणि रुचकर होते. तिन्ही गोष्टींचा आस्वाद घेतल्यावर मला तृप्त वाटलं. सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजं प्रत्येक पदार्थ केवळ पाच रुप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांना उपलब्ध आहे. सध्याच्या महागाईच्या काळात पाच रुपये म्हणजे जवळपास फुकटात पदार्थ मिळत होते.

माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या स्मृतीप्रीत्यर्थ यंदा 16 ऑगस्टपासून या अन्नकेंद्राची सुरुवात झाली. तेव्हापासून या केंद्रासमोर गरजूंच्या रांगा लागत आहेत.

सख्खे शेजारी असलेल्या तामिळनाडूकडून ही संकल्पना प्रेरित आहे, हे नक्की. तामिळनाडूच्या माजी मुख्यमंत्री जे. जयललिता यांनी गरीब, गरजू जनतेसाठी "अम्मा कँटीन सुरू केलं होतं.

मी गेल्यावर्षी अम्मा कँटीनमध्ये खाल्लं होतं. तिथलेही पदार्थ उत्तम होते. इंदिरा कँटीनमध्ये दर्जा आणखी अव्वल आहे.

इंदिरा कॅन्टीनमध्ये मिळणाऱ्या खाद्यपदार्थांचा लाभ घेण्यासाठी अशी रांग लागते.

परदेशात सूप किचन्सचे जे ग्राहक असतात तशीच मंडळी या अन्नछत्राचे ग्राहक आहेत. दररोज रोजंदारीवर काम करणारे वेठबिगार, विविध ठिकाणी काम करणारे ड्रायव्हर, सुरक्षारक्षक, भिकारी, वगैरे.

दिवसाला जेमतेम शंभर रुपयेही न कमावणारी ही मंडळी. काहीजणांना तेवढेही पैसे मिळत नाही दिवसाकाठी. त्यांच्यासाठी प्रत्येक रुपयाचं महत्त्व प्रचंड आहे.

मोहम्मद इर्शाद अहमद बेंगळुरूतल्या शॉपिंग सेंटरमध्ये सुरक्षारक्षक म्हणून काम करतात. इंदिरा कँटीनमध्ये ते नियमितपणे येतात.

इथलं जेवण रुचकर असतं. हे केंद्र सुरू होण्यापूर्वी मी जवळच्या हॉटेलमध्ये खायचे. त्यासाठी मला 30 रुपये द्यावे लागायचे. आता माझे 25 रुपये वाचतात. अशा स्वरुपाची केंद्रं राज्यात अन्य ठिकाणीही सुरू व्हायला हवीत.

अन्नछत्रामुळे अनेकांच्या भूकेचा प्रश्न मिटला आहे.

लक्ष्मी या कँटीनजवळच्या मार्केटमध्ये फळं खरेदी करतात. त्यानंतर एका शाळेजवळ ही फळं विकतात. या कँटीनमुळे न्याहारी तयार करण्याचा वेळ वाचतो.

"सकाळी स्वयंपाकात माझा वेळ जात नाही. त्यामुळे वेळेची बचत होते. कँटीनमध्ये अल्प दरात खायला प्यायला मिळतं आणि अन्नाचा दर्जाही उत्तम आहे", असं त्या सांगतात.

कँटीनजवळच्या एका लॉजमध्ये राहणारे मोहन सिंग तिन्हीवेळच्या खाण्यासाठी इथेच येतात. "रोज केवळ 40 रुपयांमध्ये माझी खाण्यापिण्याची सोय होते. एरव्ही बाहेर खाणं खूप महागडं ठरतं. एवढं खाण्यापिण्यासाठी मला दीडशे रुपये मोजावे लागले असते. माझ्यासाठी हे कॅन्टीन उपकारच आहे." ते सांगत होते.

अन्नछत्रात स्वच्छतेची काळजी घेण्यात येते.

असं अन्नछत्र चालवणं सरकारच्या खजिन्यावर बोजा आहे पण राजकारण्यांना मतदारांपर्यंत पोहोचण्याच्या...


इंदिरा गांधी

"माझ्या वक्तव्यामुळे इंदिराजींच्या प्रतिमेला धक्का लागला आहे, असं कोणाला वाटत असेल किंवा कोणाच्या भावना दुखावल्या असतील तर मी माझं वक्तव्य मागे घेत आहे," असं राऊत यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"इंदिरा गांधींची मी आयर्न लेडी म्हणून वेळोवेळी स्तुती केली आहे, असंही राऊत यांनी ट्वीट करून म्हटलं. करीम लाला पठाण समाजाचं नेतृत्व करायचे, 'पख्तुन-ए-हिंद' ही त्यांची संघटना होती. पठाण समाजाचे नेते या नात्यानं इंदिरा गांधी त्यांना भेटायच्या. पण ज्यांना मुंबईचा इतिहास माहीत नाही, त्यांनी माझ्या वक्तव्याचा विपर्यास केला," असंही ट्वीट संजय राऊत यांनी केलं.

बुधवारी (15 जानेवारी) पुण्यामध्ये दैनिक लोकमतनं आयोजित केलेल्या कार्यक्रमात संजय राऊत यांची प्रकट मुलाखत झाली. या मुलाखतीमध्ये संजय राऊत यांनी इंदिरा गांधींसंबंधीचं वक्तव्य केलं होतं. लोकप्रभा साप्ताहिकामध्ये क्राईम रिपोर्टर म्हणून काम करत असतानाच्या दिवसांबद्दल बोलताना संजय राऊत यांनी आपण मुंबईतलं अंडरवर्ल्डचं विश्व खूप जवळून पाहिल्याचं वक्तव्यं केलं होतं.

"हाजी मस्तान जेव्हा मंत्रालयात यायचा तेव्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हा अख्खं मंत्रालय खाली यायचं. करीम लालाला भेटायला इंदिरा गांधी जायच्या. आता किरकोळ लोक आहेत. मी दाऊद इब्राहिमपासून सगळ्यांचंच फोटोसेशन केलं आहे. दाऊदला पाहिलेले, त्याच्याशी बोललेले फार कमी लोक आहेत. मी त्याला पाहिलंय, त्याच्याशी बोललोय. त्याला दमसुद्धा दिलाय. तो काळ वेगळा होता," असं संजय राऊत यांनी या मुलाखतीत म्हटलं होतं.

इंदिरा गांधी आणि करीम लालांची भेट झाली कशी?

संजय राऊत यांनी करीम लाला आणि इंदिरा गांधींच्या भेटीबद्दल वक्तव्यं केल्यानंतर सोशल मीडियावर इंदिरा गांधींचा करीम लालांसोबतचा फोटो व्हायरल होऊ लागला.

हा फोटो नेमका कधी आणि कसा घेतला गेला याबद्दल क्राइम रिपोर्टर असलेल्या बलजीत परमार यांनी ANI या वृत्तसंस्थेशी संवाद साधला.

बलजीत परमार यांनी सांगितलं, "1983 साली मी जेव्हा करीम लालाची मुलाखत घेतली होती, तेव्हा पहिला प्रश्न त्यांना हाच विचारला होता, की तुमचे इंदिरा गांधींशी ओळख होती का? कारण मला त्यांचा इंदिरा गांधींसोबतचा फोटो मिळाला होता. त्यावेळी करीम लालानी आपण या मॅडमशी दोन वेळा बोललो आहे आणि एकदाच भेटलो आहे, असं सांगितलं."

बलजीत परमार यांना करीम लालानी सांगितलं, की ती भेट म्हणजे योगायोग होता. मी काही इंदिरा गांधींना भेटण्यासाठी दिल्लीला गेलो नव्हतो.

परमार यांनी म्हटलं, "हा फोटो 1973 सालचा होता. डॉ. हरिंद्रनाथ चटोपाध्याय हे प्रसिद्ध गीतकार, स्क्रीप्ट लेखक होते. त्यांना 1973 साली पद्मभूषण मिळालं होतं. ते करीम लालाचे मित्र होते. ज्यांना पुरस्कार मिळतो, तो सोबत दोन व्यक्तींना घेऊन जाऊ शकतो. चटोपाध्याय यांनी करीम लालांना बोलावलं. या निमित्तानं राष्ट्रपती भवन पाहायला मिळेल, असं करीम लालांना वाटलं. पुरस्कार वितरणाचा कार्यक्रम संपल्यानंतर ते दरबार हॉलमधून बाहेर पडत होते आणि दुसऱ्या एका कक्षातून काही लोकांसोबत इंदिरा गांधी बाहेर आल्या."

"चटोपाध्यायांसोबत इंदिरा गांधीचे कौटुंबिक संबंध होते. चटोपाध्याय यांनी करीम लालाची ओळख 'पख्तुन-ए-हिंद' चे अध्यक्ष अशी करून दिली. दोघांनी एकमेकांना नमस्कार केला. करीम लालांनी इंदिरा गांधींना म्हटलं, की तुम्ही मुंबईत आलात तर नक्की भेटा. इंदिरा गांधींनीही त्यांना म्हटलं, की तुम्ही दिल्लीत कधी आलात तर भेटा. त्याचवेळी राष्ट्रपती भवनच्या फोटोग्राफरनं त्यांचा फोटो काढला. राष्ट्रपती भवनच्या फोटोग्राफरना सूचना असते, की ज्यांचा फोटो काढलाय, त्यांना तो द्यावा लागतो. त्यांनी...


इंदिरा गांधी

याच शहरात त्यांचे वडील जवाहरलाल नेहरू आजारी पडले आणि त्यातच त्यांचं 1964 निधन झालं. याच शहरात 1967ला इंदिरा गांधीवर दगडफेक झाली होती, त्यांच्या नाकाचं हाड मोडलं होतं.

30 ऑक्टोबर 1984ला दुपारी इंदिरा गांधी यांनी जे भाषण केलं होतं ते नेहमीप्रमाणे त्यांच्या सल्लागार एच. वाय. शारदा प्रसाद यांनी बनवलं होतं, पण प्रत्यक्षात भाषण करताना त्यांनी वेगळंच भाषण केलं. हे भाषण करताना त्यांचा पूर्ण नूरच बदलला होता.

इंदिरा गांधी यांच्या आयुष्यातल्या अखेरच्या काही तासांमध्ये काय झालं होतं?

त्या म्हणाल्या, "मी आज इथं आहे, पण उद्या नसेनही. मला याची काळजी नाही. माझं जीवन मोठं राहिलं आहे आणि मला याचा अभिमान आहे की मी माझं आयुष्य तुम्हा लोकांच्या सेवेत व्यतीत केलं आहे."

"मी माझ्या शेवटच्या श्वासपर्यंत तुमची सेवा करत राहीन. मी जेव्हा मरेन तेव्हा माझ्या रक्ताचा शेवटचा थेंब आणि थेंब भारताला बळकट करण्यासाठी खर्ची पडेल."

नियती कधी कधी शब्दांतून उद्या येणाऱ्या दिवसाकडे इशारा करत असते. भाषणानंतर त्या राजभवनात आल्या तेव्हा राज्यपाल विश्वंभरनाथ पांडे म्हणाले की, तुम्ही मरणाचा उल्लेख करून मला ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ादरवून टाकलं आहे. यावर इंदिरा गांधी म्हणाल्या होत्या, "मला प्रामाणिक आणि सत्य बोलायला आवडते."

रात्रभर जाग्या होत्या

त्या दिवशी इंदिरा गांधी दिल्लीत आल्या तेव्हा त्या फार थकल्या होत्या. रात्री आरामही फार झाला नव्हता.

तेव्हा सोनिया गांधी समोरच्या खोलीत होत्या. पहाटे 4 वाजता त्या दम्याचं औषध घ्यायला उठल्या तेव्हा त्यांनी पाहिलं की इंदिरा जाग्याच होत्या.

सोनिया गांधी यांनी त्यांच्या 'राजीव' या पुस्तकात या रात्रीबद्दल लिहिलं आहे. त्या सांगतात कशा इंदिरा त्यांच्यामागे आल्या आणि औषध शोधायला सोनियांची मदत केली.

"तुझी तब्येत बिघडली तर मला हाक मार. मी जागीच आहे," असं इंदिरा सोनियांना म्हणाल्या.

सकाळी 7.30 वाजता त्या तयार होत्या. त्यांनी त्या दिवशी काळ्या काठाची केशरी साडी परिधान केली होती.

त्यांची पहिली भेट पीटर उस्तीनोव यांच्यासोबत नियोजित होती. ते इंदिरांवर डॉक्युमेंट्री बनवणार होते. ओडिशा दौऱ्यातही त्यांनी थोडं शूटिंग केलं होतं.

दुपारी ब्रिटनचे माजी पंतप्रधान जेम्स कॅलघन आणि मिझोरमचे एक नेते त्यांना भेटणार होते. सायंकाळी ब्रिटनच्या राजकन्या अॅनसोबत त्यांचं भोजन नियोजित होतं.

त्यादिवशी नाश्त्यात त्यांनी दोन टोस्ट, दोन अंडी आणि संत्र्याचा ज्यूस घेतला होता.

नाश्त्यानंतर त्यांचे मेकअपमन त्यांना पावडर आणि ब्लशर लावत होते. त्यावेळी त्यांचे डॉक्टर के. पी. माथूर तिथे आले. ते दररोज याच वेळी येत असतं. त्यांनी डॉ. माथूर यांना आत बोलवलं. दोघांत काही चर्चा झाली.

इंदिरा गांधी आणि अमरेकीचे राष्ट्राध्यक्ष रोनाल्ड रेगन

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष रोनाल्ड रेगन वयाच्या 80व्या वर्षी तरुण दिसण्यासाठी कसा मेकअप करतात, यावर दोघांत हस्यविनोदही झाला होता.

अचानक गोळीबार

नऊ वाजून 10 मिनिटांनी इंदिरा गांधी बाहेर आल्या तेव्हा वातावरण आल्हाददायक होतं. त्यांचे शिपाई नारायण सिंह छत्री घेऊन बाजूनं चालत होते.

त्यांच्या मागे आर. के. धवन आणि त्यांच्या मागे इंदिरा गांधीचे खासगी कर्मचारी नाथू राम होते. तर सर्वांत मागे त्यांचे खासगी सुरक्षा अधिकारी पोलीस उपनिरीक्षक रामेश्वर दयाल होते. त्यांच्या मधोमध एक कर्मचारी टी सेट घेऊन आला. त्यानं पीटर उस्तीनोव यांना चहा दिला.

इंदिरा गांधी

इंदिरा जेव्हा अकबर रोडला जोडणाऱ्या विकेट गेटवर आल्या, त्यावेळी त्या धवन यांच्यासमवेत चर्चा करत होत्या.

धवन यांनी त्यांना सांगितलं की, येमेनच्या...


इंदिरा गांधी यांच्या बाजूला बंद गळ्याच्या सूटमध्ये दिसणारी व्यक्ती म्हणजे RAWचे पहिले संचालक रामश्वेरनाथ काव.

एका बैठकीत एक बांगलादेशी पत्रकार मागच्या सीटवर बसलेल्या उंच, स्मार्ट आणि आकर्षक दिसणाऱ्या व्यक्तीच्या जवळ गेला आणि म्हणाला, "सर, तुम्ही तिथं मंचावर मध्यभागी असायला हवं. तुमच्यामुळंच तर 1971 शक्य झालं होतं."

आकर्षक आणि काहीशा लाजाळू अशा या व्यक्तीनं उत्तर दिलं, "नाही, मी काहीच केलं नव्हतं. जे स्टेजवर बसले आहेत, त्यांचं कौतुक झालं पाहिजे."

आपल्याला कुणीतरी ओळखलं आहे, हे त्यांच्या लक्षात येताच ते तिथून उठले आणि शांतपणे सभागृहातून बाहेर पडले.

या व्यक्तीचं नाव होतं रामेश्वरनाथ काव. ते भारताची गुप्तचर संस्था RAWचे पहिले संचालक.

1982मध्ये फ्रांसची गुप्तचर संस्था SDECEचे प्रमुख काऊंट एलेक्झाड्रे द मेरेंचे यांना विचारण्यात आलं होतं - 1970च्या दशकातले जगातले 5 सर्वश्रेष्ठ गुप्तहेर विभागप्रमुख कोण?

त्यांनी घेतलेल्या 5 नावांमध्ये एक नाव काव यांचंही होतं. ते म्हणाले होते, "ही व्यक्ती शारीरिक आणि मानसिक जडणघडणीचं उत्तम उदाहरण आहे. असं असतानाही ते आपले मित्र, आपलं यश यावर बोलताना फा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रच लाजतात."

पोलीससेवा ते अधिकारी

काव यांचा जन्म 10 मे 1918ला वाराणसीत झाला. 1940मध्ये ते भारतीय पोलीस सेवेची आयपी परीक्षा उत्तीर्ण झाले. त्यांना उत्तर प्रदेश केडर मिळालं होतं.

1948मध्ये जेव्हा इंटेलिजन्स ब्युरोची स्थापना झाली तेव्हा त्यांची नियुक्ती ब्युरोत साहाय्यक संचालक म्हणून झाली. तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्या सुरक्षेची जबाबदारी त्यांच्याकडे होती.

करिअरच्या सुरुवातीलाच त्यांना अत्यंत महत्त्वाची केस मिळाली होती.

1955मध्ये चीन सरकारने एअर इंडियाचं एक विमान 'काश्मीर प्रिसेंस' भाडेतत्त्वावर घेतलं होतं. हाँगकाँगवरून जकार्ताला जाणाऱ्या या विमानातून चू एन लाई हे चीनचे तत्कालीन पंतप्रधान बांडुंग संमेलनाला जाणार होते.

चऊ एन लाई आणि व्हिएतनामचे राष्ट्रपिता हो चीन मिन्ह यांच्या समवेत.

पण लाई यांना अपेंडिक्सचा त्रास सुरू झाल्याने त्यांनी अखेरच्या क्षणी हा प्रवास रद्द केला. पण या विमानाला इंडोनेशियाजवळ अपघात झाला आणि त्यात असलेले चीनचे सर्व अधिकारी आणि पत्रकार ठार झाले होते.

या घटनेचा तपास करण्याची जबाबदारी काव यांच्याकडे होती. त्यांनी तपास करून हा शोध लावला होता की या घटनेमागे तैवानच्या गुप्तचर संस्थेचा हात होता.

RAWची स्थापना

काव यांचे निवटवर्तीय आर. के. यादव यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की या तपासामुळं चीनचे पंतप्रधान चू एन लाई भलतेच खूश झाले होते. त्यांनी काव यांना त्यांच्या कार्यालयात बोलवलं होतं.

या भेटीत त्यांनी काव यांना एक शिक्का भेट दिला होता, जो काव यांच्या टेबलवर अखेरपर्यंत होता.

पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या समवेत चू एन लाई

1968ला इंदिरा गांधी यांनी CIA आणि MI6च्या धर्तीवर भारताच्या बाहेर काम करण्यासाठी Research And Analysis Wing (RAW)ची स्थापना करण्याचा निर्णय घेतला. या संस्थेचे पहिले प्रमुख ठरले ते रामेश्वरनाथ काव.

1971ला झालेल्या भारत पाकिस्तान युद्धात RAWने आपली उपयुक्तता सिद्ध केली. काव आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली बांगलादेश 'मुक्तिवाहिनी'च्या एक लाखापेक्षा जास्त जवानांना भारतात प्रशिक्षण देण्यात आलं होतं. काव यांचं हेरगिरीचं तंत्र इतक भक्कम होतं की पाकिस्तान भारतावर कधी हल्ला करेल, याचीही माहिती त्यांना होती.

RAWचे माजी संचालक आणि त्यांचे निकटवर्तीय आनंद कुमार वर्मा म्हणतात, "पाकिस्तानचे राष्ट्रपती याह्या खान यांच्या कार्यालयातल्या एका सूत्राने...


इंदिरा गांधी यांनी आणीबाणी लागू झाल्याची घोषणा केली होती.

ऑगस्ट 1976चा तो प्रसंग. सुप्रीम कोर्टात ADM जबलपूर विरुद्ध शिवकांत शुक्ला या 'हेबियस कॉर्पस' खटल्यावर सुनावणी सुरू होती. सुनावणीदरम्यान तत्कालीन अटर्नी जनरल नीरेन डे यांनी सर्वोच्च न्यायालयात अजब युक्तिवाद केला - "पोलीस अधिकाऱ्यानं वैयक्तिक आकसापोटी एखाद्या नागरिकावर गोळीही झाडली तरी त्याच्याविरुद्ध नागरिकाला कोर्टात दाद मागता येणार नाही."

कोर्टात त्यावेळी उपस्थित असलेला प्रत्येक जण त्यांचा हा युक्तिवाद ऐकून स्तब्ध होता. तत्कालीन सरकारचा हा दृष्टिकोन डे सर्वोच्च न्यायालयाला पटवून देण्याचा प्रयत्न करत होते.

डे यांच्या युक्तिवादावर न्यायमूर्ती एच.आर. खन्ना यांनी तीव्र मतभेद व्यक्त केले. बाकी चार न्यायमूर्तींनी मात्र मौन बाळगणं पसंत केलं.

शेवटी सरकारचा दृष्टिकोन प्रत्यक्षात अस्तित्वात आला. भारतीय घटनेनं नागरिकांना दिलेल्या हक्कांच्या बाजूनं बोलल्याबद्दल न्यायमूर्ती खन्ना यांना पायउतार करण्यात आलं आणि न्यायमूर्ती एच.एम बेग यांची सरन्यायाधीशपदी नियुक्ती करण्यात आली.

हे आणीबाणीतील काळे दिवस होते. सुप्रीम कोर्टानेही इतकी खालची ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पातळी इतिहासात कधी गाठली नव्हती.

माध्यमंही मूग गिळून गप्प

त्या काळ्या दिवसांमध्ये सर्वसामान्य जनतेची बाजू मांडण्याची, त्यांच्या बाजूने उभं राहण्याची ऐतिहासिक संधी मीडियाच्या हाती होती, पण लोकशाहीच्या चौथ्या स्तंभाने तीही घालवली.

लालकृष्ण अडवाणी यांनी मात्र माध्यमांचं वर्तन अचूक टिपलं होतं. त्यांच्या मते, "माध्यमांना फक्त वाकायला सांगितलं असताना ते तर अक्षरश: रांगत होते."

सरकारसमोर मीडियाच्या या शरणागतीला काही अपवाद होते खरे, पण तेही फक्त बोटावर मोजण्याइतपतच. यात रामनाथ गोयंका यांचा इंडियन एक्सप्रेस, द स्टेट्समन आणि मेनस्ट्रीम यांचा समावेश होता.

आणीबाणीदरम्यान भारतीय राज्यघटनेत काही दुरुस्त्या करण्यात आल्या, आणि या दुरुस्त्यांची कोणतंही न्यायालय पडताळणी करू शकणार नाही, अशा पद्धतीचे कायदे करण्यात आले. म्हणजेच सरकार फक्त पवित्र अशा राज्यघटनेबरोबरच नाही तसंच लोकांच्या जीवनाबरोबर, त्यांच्या स्वातंत्र्याबरोबर काहीही करू शकत होतं.

दुसरीकडे भ्रष्टाचार आणि सोयी सुविधांअभावी लोकांमधील संताप अनावर होत होता.

जय प्रकाश नारायण यांची रामलीला मैदानावरील सभा.

वैयक्तिक आकसामुळे पोलीस अधिकारी एखाद्या सामान्य नागरिकाला गोळी घालून ठार करू शकत असेल आणि यावर सुप्रीम कोर्टाला काहीच हरकत नसेल; लोकांचा आवाज व्हायचं सोडून मीडिया सरकारच्या ताटाखालचं मांजर होत असेल; जगण्याचं स्वातंत्र्य आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासारखे मूलभूत अधिकार सामान्य माणसाकडून हिरावले जात असतील, सत्ताधाऱ्यांच्या इच्छेनुसार भारतीय घटनेत बदल होत असतील, आणि हे सर्व आणीबाणीच्या नावाखाली होत असेल, तर अशा काळ्या दिवसांपासून नक्कीच काही गंभीर धडे घेण्यासारखे आहेत.

माणसाला फक्त भाकरीचीच गरज नसते

25 जून 1975ला लादण्यात आलेली आणीबाणी 21 मार्च 1977ला मागे घेण्यात आली. माणसाला जगण्यासाठी फक्त भाकरीचीच गरज नसते. आपल्याला काही गोष्टींचं स्वातंत्र्य आहे आणि ते हिरावून घेतलं तर जीवन नीरस होतं, हे यादरम्यान भारतातल्या जनतेला प्रकर्षाने जाणवलं.

1977च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत मतदारराजानं हेच आणीबाणी लादणाऱ्यांविरुद्ध दिलेल्या कौलातून दाखवून दिलं. त्या काळ्या दिवसांबाबत लोकांनी मतप्रकियेच्या माध्यमातून न्यायनिवाडा केला.

जय प्रकाश नारायण, नानाजी देशमुख आणि राज नारायण

ते 21 महिने खऱ्या अर्थानं स्वतंत्र भारतातले काळे दिवस होते. या दिवसांदरम्यान आलेले अनुभव खूपच भयानक...


इंदिरा गांधी यांनी प्रथम 1974 साली अणुचाचणी घेण्याचा निर्णय घेतला होता. या फाईल फोटोमध्ये 1974 ची चाचणी झाली ते थार वाळवंटातलं ठिकाण दिसतंय. चाचणीमुळे तिथे एक मोठा खड्डा तयार झाला होता.

अणुचाचणीची साईट

1998 साली भारताने एकूण पाच चाचण्या केल्या होत्या.

11 मे रोजी पोखरणमध्ये तीन अणू चाचण्या झाल्या. सगळ्या जगाला आश्चर्याचा धक्काच बसला. मग दोन दिवसांनी 13 मे राजी आणखी दोन चाचण्या केल्या. सरकारने उपलब्ध करून दिलेल्या छायाचित्रांमध्ये थार इथे झालेल्या एका चाचणीचा फोटो आहे.

लष्करी गणवेशात BARC चे शास्त्रज्ञ

चाचण्यांच्या काही दिवसांनंतर भारत सरकारने 17 मे 1998 ला काही व्हीडिओ प्रसिद्धा केले होते. जेव्हा गुप्तपणे परीक्षण केलं गेलं तेव्हाची ही काही छायाचित्रं आहेत. ही छायाचित्रं दिल्लीत घेतलेल्या एका पत्रकार परिषदेत दाखवली गेली होती.

अणूचाचण्या करणारी शास्त्रज्ञ मंडळी - BARCचे तत्कालीन संचालक संथानम, अणूउर्जा विभागाचे अध्यक्ष आर.चिदंबरम आणि पंतप्रधानांचे तत्कालीन वैज्ञानिक सल्लागार ए.पी.जे अब्दुल कलाम.

चाचण्यानंतर पत्रकार परिषदेत व्हिक्टरी म्हणजेच विजयी भावमुद्रा दाखवताना भाभा अटोमिक रिसर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्च सेंटरचे (BARC) तत्कालीन संचालक संथानम, अणूउर्जा विभागाचे अध्यक्ष आर.चिदंबरम आणि पंतप्रधानांचे तत्कालीन वैज्ञानिक सल्लागार ए.पी.जे अब्दुल कलाम.

आर.चिदंबरम आणि कलाम.

पोखरण अणू चाचण्यांनंतर आर. चिदंबरम आणि कलाम यांनी 17 मे 1998 ला झालेल्या एका पत्रकार परिषदेत या चाचण्यांची माहिती दिली.

भारताने केलेल्या अणुचाचण्यांच्या बातम्या दुसऱ्या दिवशी सगळीकडे पहिल्या पानावर होत्या. नवी दिल्लीतील एक गृहस्थ हीच बातमी वाचताना.

या अणू चाचण्यांनंतर तत्कालीन पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांनी 20 मे ला पोखरणला भेट दिली होती. त्यांच्या येण्याआधी उपकरणांची तपासणी करताना भारतीय सैनिक.

या अणुचाचण्यांसाठी भारतावर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर टीका झाली होती.

पण अणू चाचण्यांमुळे तिथल्या इमारतींना तडे गेले होते.

वाजपेयी पोखरण दौऱ्यावर असताना स्थानिकांनी योग्य नुकसानभरपाई न दिल्याबद्दल निदर्शनं केली. आता तिथे रुग्णालय तयार व्हावी, अशी मागणी स्थानिकांची होती.

आज त्या पहिल्या पोखरण चाचणीला 20 वर्षं पूर्ण झाली. त्यानिमित्त संरक्षण मंत्री निर्मला सीतारमण यांनी शेअर केलेला हा आर्काईव्ह फोटो -

पोखरण चाचणीनंतर त्या साईटवर असा खड्डा पडला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इंदिरा गांधीनंतर लोकसभा निवडणुकांमध्ये सलग बहुमत मिळवणारे नरेंद्र मोदी हे पहिलेच पंतप्रधान आहेत. भाजपने पश्चिम आणि उत्तर भारतातले त्यांचे गड तर राखलेच, शिवाय पूर्व आणि दक्षिण भारतातही मुसंडी मारली.

काँग्रेसने आपल्या मतांचा टक्का वाढवला खरा, पण त्यांना आपल्या जागा काही विशेष वाढवता आल्या नाहीत.

काँग्रेससाठी सगळ्यांत मोठा धक्का राहुल गांधींचं अमेठीमधून निवडणूक हरणं, हा होता. 1999 नंतर पहिल्यांदाच काँग्रेसचा हा गड ढासळला आहे. स्वतंत्र भारताच्या इतिहासात आजवर फक्त तीनदा काँग्रेसच्या हातून अमेठीची जागा गेली आहे.

मोदींची जादू

भाजपचा दणदणीत विजय हा फक्त आणि फक्त मोदींमुळे झाला. नरेंद्र मोदी हे इंदिरा गांधींनंतरचे सगळ्यांत शक्तिशाली पंतप्रधान बनले आहेत, असं म्हटलं तरी वावगं ठरू नये.

अनेक कमकुवत बाजू असताना, विशेषतः अनेक उमेदवारांनी मागच्या निवडणुकीत दिलेली वचनं पूर्ण केली नसताना, मोदी थेट मतदारांशी संवाद साधण्यात यशस्वी ठरले.

याचाच अर्थ असा की विरोधी पक्षांनी जात, धर्म, वर्ग, शहरी, ग्रामीण या मुद्द्यांवर विभागलेल्या जनतेला एकत्र करण्याचा प्रयत्न केला असला तरी मोदींच्या करिष्मापुढे तो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

फिका पडला.

नरेंद्र मोदींनी हे सिद्ध केलं की हिंदुत्वाचा मुद्दा राष्ट्रवादाच्या मुद्द्याला जोडला की रोजगार, आर्थिक प्रगती, शेतीसंकट असे महत्त्वाचे मुद्दे बाजूला सारता येतात.

विरोधी पक्षांचा धुव्वा

विरोधी पक्षांच्या सुमार कामगिरीला राहुल गांधीच जबाबदार आहेत असं चित्र रंगवलं जात आहे आणि काही अशी त्यात तथ्यही आहे.

नरेंद्र मोदींवर हल्ला करण्यासाठी त्यांनी दिलेली 'चौकीदार चोर है' ही घोषणा त्यांच्यावरच उलटली. प्रादेशिक पक्षांशी आघड्या न करण्याचं धोरण किंवा त्यात आलेलं अपयश, उमेदवारांची उशीराने केलेली निवड आणि प्रियंका गांधींना शेवटच्या मिनिटाला प्रचारात आणण्याचा निर्णय यामुळे त्यांच्या अपयशावर शिक्कामोर्तब झालं.

पण तरीही भाजपने फक्त राहुल गांधीचं नाही तर प्रत्येक मोठ्या विरोधी पक्षनेत्याला धोबीपछाड दिली हे सत्य नाकारून चालणार नाही.

अखिलेश यादव आणि मायावती यांनी एकत्र येत उत्तर प्रदेशमध्ये महाआघाडी स्थापन केली. सुरुवातीला असं वाटलं होतं की महागठबंधन भाजपला चांगली लढत देईल, पण तसं काही होताना दिसलं नाही.

तृणमूल काँग्रेसच्या ममता बॅनर्जींनी नरेंद्र मोदींविरुद्ध युद्ध पुकारलं होतं, पण त्यांना त्यांच्याच अंगणात, पश्चिम बंगालमध्ये मात मिळाली .

मोदी - ममता

जुने मित्रपक्ष जे आता भाजपसोबत नव्हते, त्यांनाही अपयशाचा सामना करावा लागला. ओडिशाचे नविन पटनायक आणि TRS चे नेते चंद्रशेखर राव, ज्यांनी विरोधी पक्षांची मोट बांधण्याचा प्रयत्न केला आणि स्वतःला पंतप्रधान पदाचे दावेदार म्हणून प्रोजेक्ट केलं, एक प्रकारे भाजपने त्यांना आपली जागा दाखवून दिली.

विस्तारवादी भाजप

भारताचा राजकीय पटलावर आज भाजपचंच साम्राज्य दिसतं आहे. आश्चर्य आहे की भाजपने 2014 सारखंच यश संपादित केलं आहे. किंबहुना थोडं जास्तच. गुजरात, राजस्थान, हिमाचल प्रदेश, दिल्ली, उत्तराखंड, झारखंड, छत्तीसगड आणि मध्य प्रदेशमधले भाजपला जोरदार यश मिळालं आहे.

हो, उत्तर प्रदेशमध्ये भाजपला फटका बसला, त्यांच्या काही जागा कमी झाल्या. पण बिहार, महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि आसाममध्ये चांगली कामगिरी करत त्यांनी आपल्या जागा वाढवल्या आहेत.

पण भाजप आणि मोदी-शाह या जोडगोळीसाठी सगळ्यांत आनंदाची बातमी म्हणजे नव्या राज्यांमध्ये पाय रोवणं.

बंगाल, ओडिशा आणि तेलंगणामध्ये भाजपचा रितसर प्रवेश झाला आहे. भाजपचा या राज्यांमध्ये वाढता प्रभाव प्रादेशिक पक्षांसाठी धोकादायक आहे....


इंदिरा यांनी त्यांच्या दोन मुलांना घेऊन लखनऊमधलं आपलं घर सोडलं आणि आपल्या वडिलांच्या आनंद भवन या घरात रहायला आल्या आणि हे सगळे ताणतणाव सुरू झाले.

बहुतेक हा योगायोग नव्हता. पण त्याचवर्षी म्हणजे 1955 साली फिरोज यांनी काँग्रेस पक्षातील भ्रष्टाचारविरोधात अभियान सुरू केलं होतं. महत्त्वाचं म्हणजे इंदिरा गांधीसुद्धा याचवर्षी काँग्रेस वर्किंग कमिटी आणि केंद्रीय निवडणूक समितीच्या सदस्य झाल्या होत्या.

त्याकाळी संसदेत फक्त काँग्रेसचं वर्चस्व होतं. विरोधी पक्ष छोटे आणि अतिशय दुर्बळ होते. म्हणून भारतीय लोकशाहीत एक प्रकारची पोकळी निर्माण झाली होती.

फिरोज हे सत्तारूढ पक्ष असलेल्या कुटुंबाच्या जवळचे होते. पण ते विरोधी पक्षाचे अनौपचारिक नेते आणि या देशाचे पहिले व्हिसलब्लोअर नेते झाले होते.

त्यांनी खूप दक्षता घेऊन भ्रष्ट लोकांचा पर्दाफाश केला होता. त्यामुळे अनेकांना तुरुंगात जावं लागलं होतं. विमा क्षेत्राचं राष्ट्रीयीकरण झालं आणि देशाच्या अर्थमंत्र्यांनासुद्धा राजीनामा द्यावा लागला होता.

जेव्हा फिरोज यांनी इंदिरांना फॅसिस्ट म्हटलं...

फिरोज यांचे सासरे जवाहरलाल नेहरू त्यांच्यावर फारसे खूश नव्हते. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

इंदिरा गांधी यांनी देखील संसदेत फिरोज यांच्या महत्त्वपूर्ण कामाची फारशी स्तुती केली नव्हती.

आपल्या पत्नीच्या मनमानी वृत्ती ओळखणारे फिरोज हे पहिले व्यक्ती होते.

1959 साली जेव्हा इंदिरा गांधी काँग्रेसच्या अध्यक्ष झाल्या तेव्हा केरळचं पहिलंवहिलं कम्युनिस्ट सरकार बरखास्त करून तिथं राष्ट्रपती राजवट लागू करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला.

आनंद भवनमध्ये जेवणाच्या टेबलवर फिरोज यांनी इंदिरा यांना 'फॅसिस्ट' म्हटलं. त्यावेळी तिथं नेहरूसुद्धा उपस्थित होते. त्यानंतर एका भाषणात त्यांनी आणीबाणीचेही संकेत सुद्धा देऊन टाकले होते.

फिरोज गांधी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचे पुरस्कर्ते होते. त्या काळात संसदेत काहीही बोलता यायचं. पण एखाद्या पत्रकारानं त्याविषयी काही लिहिलं तर त्याला त्याची शिक्षा मिळण्याची शक्यता असायची.

हे सगळं थांबवण्यासाठी फिरोज गांधी यांनी संसदेत एक खासगी विधेयक आणलं होतं. हे विधेयक आणल्यानंतर एक कायदा अस्तित्वात आला. या कायद्यालाच 'फिरोज गांधी प्रेस लॉ' या नावानं ओळखलं जातं. हा कायदा तयार होण्याची गाथा फारच रोचक आहे.

फिरोज गांधी यांच्या मृत्यूनंतर पंधरा वर्षांनी इंदिरा गांधी यांनी आणीबाणीची घोषणा केली. आपल्याच नवऱ्याच्या नावावर बनवलेल्या कायद्याला त्यांनी यावेळी कचऱ्याची पेटी दाखवली होती.

त्यानंतर सत्तेवर आलेल्या जनता सरकारनं हा कायदा पुन्हा लागू केला. त्यामुळे संसदेतलं कामकाज आपण टीव्हीवर बघू शकतो. त्याबरोबरच फिरोज गांधी यांचे प्रयत्न अमर झाले.

राजकीय विचारसरणीत मतभेद

फिरोज आणि इंदिरा गांधी यांचे जवळजवळ सगळ्याच बाबतीत मतभेद होते. मुलांचं संगोपन कसं करावं याबाततीत दोघांची मतं फारच वेगळी होती. राजकारणाबद्दल त्यांचे विचार वेगळे होते.

इंदिरा गांधी आपल्या मुलांसोबत

इंदिराचे निकटवर्तीय असलेल्या मेरी शेलवनकर यांनी मला सांगितलं, "इंदिरा आणि मी प्रत्येक गोष्टीवर चर्चा करायचो. ही चर्चा मैत्रीपूर्ण असायची. मला वाटतं प्रत्येकाला आपलं मत सांगण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. पण त्या मदर इंडियासारख्या प्रतिमांवरून प्रेरित होत्या. त्यांना आपल्या हातात पूर्ण ताकद हवी होती. त्यांचा भारताच्या लोकशाही पद्धतीला विरोध होता. त्यांना असं वाटायचं की भारत संघराष्ट्र होण्यासाठी अजून पूर्णपणे विकसित नाही."

त्यांनी सांगितलं, "फिरोज यांचे विचार यापेक्षा वेगळे होते. 1950च्या दशकात मी  नवी दिल्लीत फिरोज यांना तीन ते चार वेळाच भेटले होते. पण...


इंदुरीकर महाराज

1. इंदुरीकर महाराजांच्या मदतीला संभाजी भिडे

इंदुरीकर महाराजांवर गुन्हा दाखल झाला तर आंदोलन करू असा इशारा शिवप्रतिष्ठानने दिला आहे. शिवप्रतिष्ठानचे संभाजी भिडे यांनी इंदुरीकर महाराजांना पाठिंबा दिला आहे.

"सम तिथीला स्त्री संग केला तर मुलगा होतो, विषम तिथीला स्त्री संग झाला तर मुलगी होते. टायमिंग हुकलं की क्वालिटी खराब," असं वक्तव्य इंदुरीकर महाराजांनी केलं होतं.

महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीने या वक्तव्याप्रकरणी इंदुरीकर महाराजांवर गुन्हा दाखल करावा अशी भूमिका घेतली आहे. 'झी न्यूज'ने ही बातमी दिली आहे. तृप्ती देसाई यांनी देखील तशी मागणी केली आहे.

त्यानंतर इंदुरीकर महाराजांविरोधात गुन्हा दाखल झाला तर रस्त्यावर उतरून आंदोलन केलं जाईल असा इशारा शिवप्रतिष्ठानतर्फे देण्यात आला आहे.

2. नागरिकत्व कायद्याला विरोध नाहीच- मुख्यमंत्री

नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याला राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस या महाविकास आघाडीतील घटक पक्षांचा विरोध असताना, मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी मात्र या कायद्याला आपला विरोध नाही याचा ठाम पुनरुच्चार केला. मंगळवारी सिंधुदुर्ग दौऱ्यात ओरो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स इथे त्यांनी ही भूमिका मांडली. 'महाराष्ट्र टाईम्स'ने ही बातमी दिली आहे.

"नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा आणि राष्ट्रीय नागरिक नोंदणी हे दोन वेगळे विषय आहेत. राष्ट्रीय लोकसंख्या नोंदणी हा तिसरा स्वतंत्र विषय आहे. सीएए लागू झाला तरी आपल्याला घाबरण्याचं कारण नाही. एनआरसी हा आलेला नाही, तो येणारही नाही. कारण एनआरसी लागू केला तर मुस्लिमांनाच नव्हे तर हिंदू, आदिवासी आणि इतर वंचितांनाही त्रासदायक ठरेल. एनपीआर ही जनगणना आहे. ती दर दहा वर्षांनी होते आणि त्यामुळे कुणालाही त्रास होणार नाही," असं मुख्यमंत्री म्हणालेत.

देशातील अनेक राज्यात नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याला विरोध करण्यात येत आहे. ठिकठिकाणी निदर्शनं सुरू आहेत. राज्यात शिवसेना आणि काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांच्यात या मुद्यावरून एकमत होताना दिसत नसल्याचं मंगळवारी दिसून आलं.

3. उच्च न्यायालयाच्या आदेशाचीच बनावट प्रत

उच्च न्यायालयाच्या आदेशाची बनावट प्रत तयार करून ती वितरीत करण्यात आल्याचा गंभीर प्रकार उघडकीस आला आहे. त्याची गंभीर दखल घेत या प्रकरणाच्या अंतर्गत चौकशीसह अज्ञात व्यक्तीविरोधात फौजदारी कारवाईचेही आदेश न्यायालयाने दिले. 'लोकसत्ता'ने ही बातमी दिली आहे.

न्यायमूर्ती गौतम पटेल यांनी डिसेंबर 2019 मध्ये एका प्रकरणात दिलेल्या आदेशाची बनावट प्रत तयार करण्यात आली. ही प्रत वितरीत केली जात आहे. दोन वकिलांनी यासंदर्भात न्यायमूर्ती पटेल यांच्याकडे तक्रार केली. न्यायालयाने याची गंभीर दखल घेत कारवाईचा आदेश दिला.

आपल्या बाजूने न्यायालयाचा आदेश आहे हे दाखवण्यासाठी आणि दोन ठेवीदारांचा शोध घेण्यासाठी बनावट आदेशाची प्रत तयार करण्यात आल्याची बाब याप्रकरणाची तक्रार करणाऱ्या वकिलांनी न्यायालयाच्या निदर्शनास आणून दिली.

न्यायमूर्ती पटेल यांनी बनावट आदेशाच्या प्रतीची पडताळणी केली. त्यानंतर आदेशाची ही प्रत आपली नसल्याचं आणि ती पूर्णपणे बनावट असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं. आदेशाच्या बनावट प्रतीचा प्रकार उघडकीस येताच संबंधित बँक खाती गोठवण्याचे आदेश न्यायालयाने दिले आहेत. न्यायालयाने हे प्रकरण मुख्य न्यायमूर्तींच्या निदर्शनास आणून देण्याचे आदेश महानिबंधक कार्यालयाला दिले आहेत.

4. जम्मू काश्मीरातील पंचायत निवडणुका लांबणीवर

जम्मू काश्मीरमध्ये पुढील महिन्यात होणाऱ्या पंचायत निवडणुका लांबणीवर टाकत असल्याचं निवडणूक अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं. कायदा आणि सुव्यवस्था लक्षात...


इंदुरीकर महाराज

काही वाचकांनी इंदुरीकर महाराज समाजाची सध्याची स्थिती मांडतात, असं मत व्यक्त करत त्यांच्या कीर्तनातील विषयांचं समर्थन केलं आहे. तर अनेक वाचकांना असं वाटतं की चांगले सामाजिक कामं करत असले तरी इंदुरीकर महाराजांनी महिलांचा आदर केला पाहिजे.

या बातमीवर आलेल्या प्रतिक्रियांपैकी काही निवडक प्रतिक्रिया इथं देत आहोत.

ज्योती ऋषिकेश यांनी फेसबुकवरील प्रतिक्रियेत म्हटलं आहे की, "जगात जसं काही सर्व प्रश्न फक्त बायकांशीच संबंधित आहेत. प्रवचनाचे विषय काय तर नवरा-बायको, सासू-सुन इतकंच.  महिला सुरक्षा, स्वच्छता , भ्रष्टाचार, कुपोषण, शिक्षण आदी अनेक विषय आहेत, पण इंदोरीकर फक्त बायकांची नक्कल करतात."

ज्योती ऋषिकेश यांच्या प्रतिक्रियेला प्रत्युत्तर देताना ओंकार इंगवले यांनी म्हटलं आहे की, "इंदोरीकर प्रबोधनकार आहेत. ते ज्या भागात काम करतात तिथल्या परिस्थितीबद्दल बोलतात. तुम्ही शहरी भागात राहून त्यांचे विचार समजू शकत नाही हे वास्तव आहे."

किरण अंभोरे लिहितात की, "महाराज महिलांना जास्त टोमणे मारतात, त्यामुळे सासुरवाशीण महिलांना सासरच्या मंडळींकडून मिळणाऱ्या वागणुकीला प्रोत्साहन मिळते. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांच्यामुळे काही लोक महिलांना वेगळ्या दृष्टीने बघतात."

तर पंजाबराव देशमुख यांच्या मते, "कालबाह्य झालेल्या भाकडकथांवर कीर्तन करणाऱ्यांपेक्षा ज्वलंत समस्यांवर भाष्य करणारे इंदोरीकर कधीही चांगले. इंदोरीकर फक्त महिलांवरच नव्हे तर मुलं, पुरुष, राजकारणी, ढोंगी भक्त, वाईट रूढी आणि परंपरा इ. सर्वच गोष्टींवर टीका करतात. त्यांची शैली लोकांना अपील होते. म्हणून टीका ऐकायलाही हजारो महिला कीर्तनाला येतात."

पण पूर्णिमा बेडेकर यांच्या मते, "इंदोरीकरांचे सामाजिक कार्य लाजवाब आहे. ते जरी आपल्या विशेष पठडीतला बाज समाज सुधारणेसाठी वापरत असतील तरी, त्यांना महिलांना टार्गेट करण्याचा काही अधिकार नाही. कीर्तनकारांनी महिलांचा आदर ठेऊन भाष्य करावे ही विनंती."

याला जोडून मृणाली नलावडे-सुर्वे लिहितात, "महाराज असतील चालवत अनाथ मुलांची शाळा आणि इथे असणाऱ्यांना समजत ही नसेल कीर्तन पण म्हणून ते जे स्त्रियांबद्दल अपशब्द वापरतात ते चुकीचेच आहेत आणि जर त्यांना समाज प्रबोधन करायचे असेल तर त्यांनी ते योग्य शब्दांत आणि योग्य उदाहरणे करून करावे. कसे आहे की तुमची बोलण्याची पद्धत सांगते की तुम्ही कसे व्यक्ती आहात."

रोहित भोरे यांना वाटतं की इंदुरीकर महाराजांना "फक्त टिकटॉकच्या माध्यमातून ओळखणाऱ्यांना" त्यांचं कीर्तन कळत नाही. "महाराजांचा जास्त वेळ हा समाज प्रबोधनात असतो.. आई-वडिलांची सेवा करा... घर-गृहस्ती नीट ठेवा, ह्यावर जास्त भर असतो..." असं त्यांना वाटतं.

प्रतीक दगडे यांनी ट्विटरवरील प्रतिक्रियेत म्हटलं आहे की, "महाराजांचं बोलणं वेगळ्या पद्धतीचं आहे, पण जे बोलतात ती सत्य परीस्थिती आहे आजच्या समाजाची. गोड बोलून, समज देऊन आजचा समाज समजत नाही, म्हणून ते तशी भाषा वापरत असतील. महिलांना शिकून मोठं व्हायला पण तेच कीर्तनात सांगतात."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इंदुरीकर महाराज

या वक्तव्यामुळे इंदुरीकर महाराज पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. त्यांच्या हे वक्तव्य गर्भलिंग निदान निवडीची जाहिरात असून त्यांच्यावर गर्भलिंग निदान चाचणी प्रतिबंधक कायद्याचं (PCPNDT) कायद्यांतर्गत गुन्हा दाखल झाला आहे. हा गुन्हा अहमदनगर जिल्ह्यातील संगमनेर कोर्टात गुन्हा दाखल झाला आहे. इंदुरीकर महाराज त्यांच्या अशा वक्तव्यांमुळे कायम चर्चेत राहिले आहेत. त्यांची ही वक्तव्यं कोणती आणि इंदुरीकर महाराजांचा प्रवास जाणून घेऊया.

निवृत्ती देशमुख म्हणजेच इंदुरीकर महाराज हे नाव आता घरोघरी ओळखीचं झालं आहे. खेडोपाड्यात कीर्तनं करून हसत हसत लोकांना चार आध्यात्मिक गोष्टी सांगणारे इंदुरीकर महाराज युट्यूबमुळे शहरांमध्येही पोहोचले आहेत.

पण त्यांच्या कीर्तनातील अनेक वक्तव्यं ही महिलांचा अपमान करणारी असतात, असा आक्षेप महिलांनीच नोंदवला आहे. या आक्षेप घेणाऱ्या महिला कोण आहेत, त्यांचे आक्षेप काय आहेत, त्यावर इंदुरीकर महाराजांचं काय मत आहे, हे सारं काही आपण पुढे पाहणार आहोतच.

इंदुरीकर महाराज कोण आहेत, याविषयीही आपण सविस्तर जाणून घेऊया. पण आधी पाहूया की ही वादग्रस्त विधानं काय आहेत.

"चप्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पल कितीही भारी झाली म्हणून काय गळ्यात घालतो का? अहो चप्पल कुठं शोभती? बायको आहे ती. तिनं त्या मापात असावं."

"पोरीच्या अंगात जितके कपडे कमी, तितकी पोरगी फटकावली पाहिजे."

"नोकरीवाल्याच्या बायकांनो सांगा, काय काम करता तुम्ही? लाज धरा लाज."

"नवरदेवापुढे पोरीनं नाचायला सुरुवात केली लग्नात, अरे खानदान तपासा आपले कोणते आहेत?"

"पालकांनी जरा आपल्या मुलींचे हात तपासा. बांगडी आहे का बघा. की बुडवला धर्म?"

"पोरीयलाबी अकली नाही राहिल्या. कुणावरबी प्रेम करायला लागल्या. आम्ही एका वर्गात होतो आणि प्रेम झालं म्हणे. कानफाड फोडलं पाहिजे."

"गोरी बायको करू नये, कारण ज्यांनी ज्यांनी गोऱ्या बायका केल्या त्यांच्या बायका निघून गेल्या."

इंदुरीकर महाराजांची अशी अनेक विधानं युट्यूबवर सहज उपलब्ध आहेत. काहींना ही विधानं विनोदी वाटू शकतात. कदाचित ती विनोदनिर्मितीच्या हेतूनेच केली असावीत. पण त्यात महिलांचा अपमान होत नाही का?

इंदुरीकरांच्या वक्तव्यांबाबत वाचत असताना अॅड. कविता शिवरकर-कलगुटकर यांची एक फेसबुक पोस्ट आमच्या निदर्शनास आली. कविता यांची फेसबुक पोस्ट नंतर पत्राच्या स्वरूपात व्हायरल झाली.

पण या एका पोस्टमुळे मानसिक त्रासाला सामोरं जावं लागेल, शिव्या खाव्या लागतील, याची त्यांना कल्पनाही नव्हती. काही लोकांनी त्यांच्या धाडसाचं कौतुक केलं, तर काहींनी त्यांना 'झोपण्याचा' सल्ला दिला.

"एकीकडे महिला सबलीकरण, महिला सक्षमीकरणासाठी आपण प्रयत्न करतोय आणि दुसरीकडे इंदुरीकर या गोष्टींना धक्का लावत आहेत. जेव्हा हे माझ्या डोक्यात आलं तेव्हा मी फेसबुकवर पोस्ट लिहिली," पोस्ट का लिहिली यावर कविता सांगतात.

इंदुरीकरांविषयी तुम्हाला कसं कळालं, यावर कविता सांगतात, "मी वकिलीची प्रॅक्टीस करत असताना राज्यभर प्रवास करायचे. त्यावेळेस काही गावांमध्ये मी इंदुरीकरांच्या कीर्तनाविषयीचे होर्डिंग्स बघितले. पहिल्यांदा जेव्हा मी त्यांच्या क्लिप्स बघितल्या तेव्हा मला ते आक्षेपार्ह वाटलं. घटनेनं महिलांना माणूस म्हणून स्वातंत्र्य दिलं असतानाही ते आमच्या स्वातंत्र्याच्या मध्ये येत आहेत, असं मला वाटलं."

"मी इंदुरीकरांची एक क्लिप पाहिली तेव्हा त्यासंबंधीच्या अनेक क्लिप्स समोर येत गेल्या. मला ते खूप दुर्दैवी वाटलं. या क्लिप्स बघून मी एवढी निराश झाले की त्यांनी महिलांची कुठलीच बाजू सोडलेली नाहीये, असं मला वाटलं. एकीकडे महिलांचे कपडे, राहणीमान यांच्याबाबत ते...


इंशा मुश्ताक

16 वर्षीय इन्शाची दृष्टी 2016 साली छर्रा लागल्यामुळे गेली. इन्शानं त्या वेळची दहशत आणि शारीरिक दुर्बलेतेवर मात करत दहावीची परीक्षा दिली आणि ती उत्तीर्ण झाली.

छर्रे लागल्यामुळे वेदना तर झाल्याच पण त्यानंतर कायकाय बदललं याविषयी बोलताना ती सांगते की, तिला यादरम्यान अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला.

ती सांगते, "छर्रे लागल्यावर मला अनेक अडचणी आल्या. आधी शाळेत मला एकदा सांगितल्यावर सगळं लक्षात रहायचं. पण छर्रे लागल्यावर मला प्रत्येक गोष्ट अनेकदा विचारावी लागते तेव्हा मला लक्षात राहतं. तरी कधी कधी मी विसरते."

पॅलेटगनमुळे दृष्टी गेली

बुरहान वानी पोलीस चकमकीत ठार झाल्यानंतर जवळजवळ सहा महिने भारताविरोधी झालेल्या निदर्शनांदरम्यान हिंसाचार झाला. यात 80पेक्षा अधिक नागरिकांचा मृत्यू झाला होता आणि हजारो लोक जखमी झाले. अनेक लोक पॅलेटगनमुळे जखमी झाले होते. अनेकांची दृष्टी गेली होती.

त्यापैकी एक इन्शा. आज इन्शाच्या घरी उत्साहाचं वातावरण आहे. इन्शाच्या अनेक मित्रमैत्रिणींनी तिला शुभेच्छा दिल्या. तिच्या यशानंतर घरात उत्साहाचं वातावरण आहे. पण हे यश मिळवणं तिच्यासाठी सोपं नव्हतं.

छर्रे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लागल्यावर इन्शावर दिल्ली आणि मुंबईमध्ये तीन शस्त्रक्रिया झाल्या. इन्शाला चालण्यासाठी आजही दुसऱ्यांचा आधार घ्यावा लागतो.

गणिताची परीक्षा पुन्हा देणार

इन्शा सांगते, "मला माझ्या वडिलांनी निकाल सांगितला. त्यांना कोणीतरी फोन करून सांगितलं. त्यानंतर माझ्या अनेक मित्रांनी माझं अभिनंदन केलं. मी खूप खूश आहे."

इन्शाला काही महिन्यांनंतर गणिताची परीक्षा पुन्हा द्यायची आहे. पण ती अकरावीत प्रवेश घेऊ शकते.

तिनं गणिताऐवजी संगीत हा विषय घेतला होता आणि दहावीच्या परीक्षेत तोच पेपर दिला होता.

ती सांगते, "जितके मार्क मिळाले आहेत, त्यापेक्षा मला जास्त मार्कांची अपेक्षा होती."

जखमेवर थोडंसं मलम

इन्शाचे वडील मुश्ताक मुलीच्या यशामुळे खूप आनंदात आहेत. त्यांच्या मुलीनं अशक्य वाटत होतं ते केलंय, असं ते म्हणतात.

ते सांगतात, "ती दहावीची परीक्षा उत्तीर्ण होईल अशी मलापण अपेक्षा नव्हती. पण तिनं हे केलं. मला खूप आनंद होत आहे. लोकांचे सारखे फोन येत आहेत आणि ते अभिनंदन करत आहेत. आम्ही सगळे खूप खूश आहोत. इन्शा पास झाल्यामुळे आमच्या जखमेवर थोडंफार तरी मलम लागलं आहे."

इन्शाचे पेपर लिहिण्यासाठी शाळेच्या प्रशासनानं तिच्यापेक्षा खालच्या वर्गात शिकणाऱ्या विद्यार्थ्याला नेमलं होतं. इन्शाचा तो लेखनिक बनला होता.

माजी मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्ला यांनी तिचं अभिनंदन केलं आहे  आणि हुर्रियत कॉन्फरन्सचे नेते मीरवाइज उमर फारुख यांनी ट्वीटच्याच माध्यमातून इन्शाला शुभेच्छा दिल्या.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

हे जरूर वाचा