ल्युसी म्हणते, "सकाळी डोळे उघडण्याच्या आधीच मला माहीत झालेलं असायचं की सगळं बदलेलं असणार. माझ्यावर मोठं वजन ठेवलं आहे की काय असं वाटत असे. मी डॉक्टरांकडे जात होते आणि त्यांना सांगत असे की मला पिशाच्च बाधा झाली आहे."

वयात येण्यापूर्वी ल्युसी शांत, आनंदी आणि चिंतामुक्त मुलगी होती. पण वयाच्या 13व्या वर्षापासून तीव्र स्वरुपाचं नैराश्य, अस्वस्थ वाटणे आणि पॅनिक अटॅक यांच्याशी तिचा सामना सुरू झाला.

ती स्वतःला इजा करून घेऊ लागली होती आणि मूडमध्ये होणारे तीव्र बदल ती अनुभवत होती. त्यामुळे तिला वयाच्या 14व्या वर्षी तिला शाळेतून काढून किशोरवयीन मुलांच्या मनोविकार केंद्रात भरती करावं लागलं होतं.

ल्युसी या जुन्या आठवणी सांगत होती. "पोस्ट ट्रॉमॅटिक डिसऑर्डर आणि ऑब्सेसिव्ह कंपलसिव्ह डिसऑर्डर हे आजार झाल्याचे निष्पन्न झाले होते. डॉक्टर वारंवार बायपोलर डिसऑर्डरचाही उल्लेख करत असत."

पण तिच्या लक्षणांचं विशिष्ट चक्र मात्र कशातच बसत नव्हतं.

पण 16व्या वर्षी जेव्हा ती गरोदर होती आणि तिचा मुलगा टोबीचा जन्म झाला, त्यानंतर तिची परिस्थिती बदलली.

"दवाखान्यातून बाहेर पडताच मला दिसणारी ही लक्षण गायब झाली.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मी आनंदी होते, मला छान वाटू लागलं होतं. मानसिकदृष्ट्या मला अगदी उत्तम वाटू लागलं होतं. माझ्यासाठीही हा धक्काच होता," असं ती म्हणाली.

गरोदरपणाच्या काळात आणि बाळ स्तनपान करत असे पर्यंत तिची स्थिती चांगली होती. पण पाळी सुरू होताचं तिच्यामधील आजारपणाच्या लक्षणांनी पुन्हा डोकं वर काढलं होतं.

काही वर्षांनंतर ल्युसीनं पुन्हा कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. पण याचं कारणांमुळं तिला कॉलेज सोडावं लागलं. त्यानंतर तिनं टिचिंग असिस्टंट होण्यासाठी नॅशनल व्होकेशनल क्वॉलिफिकेशनसाठी प्रवेश घेतला. पण शेवटची दोन महिने तिला ही लक्षणं असह्य झाल्याने तिला पुन्हा अभ्यासक्रम सोडावा लागला.

ल्युसी वयाच्या 23व्या वर्षी पुन्हा गरोदर होती आणि तिला बेला नावाची मुलगी झाली. तिची मानसिक स्थिती पुन्हा सुधारली.

पण बेलाच्या जन्मानंतर मात्र तिची ही लक्षण पुन्हा सुरू झाली. इतकंच नव्हे तर या लक्षणांची तीव्रता अधिकच वाढली. तिची काही लक्षण शारीरिक स्वरूपाची होती. स्नायू आणि सांध्यांच्या वेदना, आवाज, गंध, स्पर्श अशा संवेदनांसाठीबद्दल अतिसंवेदनशील वाटणे, थकवा वाटणे अशा शारीरिक तक्रारी सुरू झाल्या होत्या. तर विसराळूपणा, आपण मूर्ख आहोत असं वाटणं, अविवेकी वृत्ती अशा, धोकादायक विचार अशा मानसिक व्याधीही होत्याच.

ल्युसी गरोदर असताना तिला दिसणारी लक्षण गायब झाली होती.

ती सांगते, "सगळ्यात भीतीदायक होतं ते म्हणजे मला माझ्या शरीराशी आणि मनाशी संबंध नसल्यासारखं वाटतं होतं. मी स्वप्नात आहे, असं वाटायचं. काहीवेळा माझ्या आजूबाजूला असलेल्या लोकांना मी ओळखू शकत नव्हते. मी त्यांना ओळखलं पाहिजे असं वाटायचं. पण त्यांच्या चेहऱ्यावरून मला कशाचं आकलन व्हायचं नाही."

एकवेळ तर अशी आली होती की मला माझाच आवाज ओळखता येत नव्हता. मला माझा आवाज इतरांचा आवाज वाटत असे, असं ती म्हणाली.

तिच्या मनात आत्महत्येचा विचारसुद्धा येत होते आणि ती तिचं जीवन संपवण्याचा धोका निर्माण झाला होता.

हे सर्वकाही घडत होतं ते महिन्याच्या अंतराने. तिचा पती मार्टिनच्या हे लक्षात आल्यानंतर ल्युसीने तिची मासिक पाळी आणि ही लक्षण यांच्यातील संबंध शोधण्यास सुरुवात केली.

ती म्हणते, "काय होतं आहे हे मला स्पष्ट होत होतं. मासिक पाळीवेळी रक्तस्त्रावानंतर मला चांगलं वाटत असे. त्यामुळे मी माझ्या लग्नाची तारीख ठरवताना मासिक स्त्राव सुरू असण्याचा दिवसच निवडला होता."

ल्युसीला असं वाटत होत की हार्मोन्समुळं...


वंचित बहुजन आघाडीचे नेते प्रकाश आंबेडकर यांनी मराठा आरक्षण आंदोलनावरुन गुरुवारी (8 ऑक्टोबर) उदयनराजे भोसले आणि संभाजीराजे छत्रपती यांच्यावर टीका केली.

'एक राजा तर बिनडोक आहे. दुसरे संभाजी छत्रपती यांनी भूमिका घेतली आहे पण ते आरक्षणापेक्षा इतर गोष्टींवरच भर देत आहेत' असं ते म्हणाले.

त्यानंतर आता प्रकाश आंबेडकर यांच्या वक्तव्याचा निषेध केला जात आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

उदयनराजे यांच्या समर्थकांनी म्हटलं, "ज्या प्रकाश आंबेडकर यांनी सातारा शहरात सर्वसामान्य कार्यकर्त्याचं काम केलं नाही, त्यांनी आमच्या राजाबद्दल असे उद्गार काढणं योग्य नाही. त्यांच्यात धमक असेल तर त्यांनी वेळ आणि ठिकाण सांगावं, त्याठिकाणी आम्ही येऊ आणि राजेंच्या स्टाईलमध्ये त्यांना उत्तर देऊ."

2. महाविकास आघाडीतील पक्ष येणाऱ्या काळात विरोधी बाकावर - जे. पी. नड्डा

महाराष्ट्रात काय चाललंय, काहीच कळत नाही, कोरोना काळात काम करण्यास ठाकरे सरकार पूर्णपणे अपयशी ठरलं आहे, अशी टीका भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जे. पी. नड्डा यांनी केली आहे.  लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

जे. पी. नड्डा

भाजपच्या नवनिर्वाचित राज्य कार्यकार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णी बैठकीत ते बोलत होते.

ते म्हणाले,  राज्यात देवेंद्र फडणवीस यांनाच मुख्यमंत्री करायचं होतं, पण राजकारणात धोका होत असतो राज्यातील जनतेने मुख्यमंत्री म्हणून देवेंद्र फडणवीस यांनाच निवडून दिलं होतं, पण शिवसेनेनं धोका केला, हा धोका भाजपाशी नव्हे तर महाराष्ट्राच्या जनतेशी झाला आहे. येणाऱ्या काळात हे तिन्ही पक्ष विरोधात बसलेले दिसतील, सध्या आपण विरोधकांचे काम करू, येणाऱ्या काळात सत्ता आपलीच असेल.

3. 'आत्मनिर्भर भारत योजनेतून सरकारला काय साध्य करायचंय?'

काही महिन्यांपूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'आत्मनिर्भर भारत'ची घोषणा केली होती. पण, "केंद्र सरकारच्या 'आत्मनिर्भर भारत' योजनेचे परिणाम संरक्षणवादाच्या रूपात होऊ नयेत," असं रिझर्व्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी म्हटलं आहे.  लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे.

राजन म्हणाले, "आत्मनिर्भर भारत राबवताना स्वदेशी मालाच्या स्पर्धेत परदेशी माल उतरू नये यासाठी स्वदेशी मालास सरकारने दिलेले संरक्षण घातक ठरणार नाही याची काळजी घेतली पाहिजे.

"यापूर्वीही अशाप्रकारच्या धोरणांचा अवलंब केला गेला होता. परंतु त्याचा कोणताही फायदा झाला नाही. आत्मनिर्भर भारतातून सरकारला नक्की काय म्हणायचं आहे हेदेखील अद्याप स्पष्ट झालेलं नाही. जर हे उत्पादनासाठी वातावरण तयार करण्याविषयी असेल तर ते 'मेक इन इंडिया' हा उपक्रम सादर करण्यासारखंच आहे."

4. डॉ. पायल तडवी आत्महत्या : आरोपी महिला डॉक्टरांना पुढील शिक्षणास परवानगी

डॉ. पायल तडवी आत्महत्या प्रकरणातील आरोपी डॉ. हेमा आहुजा, डॉ. भक्ती मेहरे आणि डॉ. अंकिता खंडेलवाल या तीन महिला डॉक्टरांना पोस्ट ग्रॅज्युएशन पूर्ण करण्यास सर्वोच्च न्यायालयानं परवानगी दिली आहे. यामुळे आरोपी डॉक्टर मेडिकल कॉलेजमध्ये जाऊन त्यांचे शिक्षण पूर्ण करु शकणार आहेत. इंडियन एक्स्प्रेसनं ही बातमी दिली आहे.

पायल तडवी

मुंबई उच्च न्यायलयानं 3 आरोपी महिला डॉक्टरांना सशर्त जामीन देताना बीवायएल नायर हॉस्पिटलच्या आवारात प्रवेश करण्यास मनाई केली होती. याविरोधात डॉक्टरांनी सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली होती.

मुंबईतील नायर वैद्यकीय महाविद्यालयात शिकणाऱ्या डॉ. पायल तडवीने 22 मे 2019 रोजी आत्महत्या केली. पायलने तिच्या सुसाइड नोटमध्ये वरिष्ठ डॉक्टर सतत मानसिक छळ करत असल्याचा आरोप केला होता.

5. MPSCचा निकालाबाबत नवीन निर्णय

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगानं निकाल जाहीर झाल्यानंतर...


वकील, स्वयंसेवी संस्था, सामान्य नागरिक अशा अनेक स्तरातून चष्म्यासाठी सरकारने लाखो रुपये खर्च करण्याबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे.

या निर्णयावर वकील कल्याणी माणगावे यांनी आक्षेप घेत सरन्यायाधीश आणि मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना पत्र लिहिलं आहे.

याप्रकरणी बीबीसी मराठीने राज्याचे विधी व न्याय विभागाचे सचिव राजेंद्र भागवत यांच्याशी संपर्क केला असता त्यांनी व्यग्र असल्याचं सांगत काही वेळाने प्रतिक्रिया देणार असल्याचे कळवलं. त्यांची प्रतिक्रिया मिळताच तिथं मांडली जाईल.

राज्य सरकारचं पत्रक

सर्वोच्च न्यायालयाने याप्रकरणात सु-मोटो दाखल करत हा निर्णय रद्द करावा अशीही मागणी माणगावे यांनी केलीय.

मुंबई उच्च न्यायालय तसंच औरंगाबाद आणि नागपूर खंडपीठ यामध्ये एकूण 67 न्यायाधीश असून त्यांना प्रत्येकी 50 हजार रुपये दिल्यास 33 लाख 50 हजारांचा वार्षिक बोजा सरकारी तिजोरीवर पडणार आहे.

हा खर्च न्यायाधीशांच्या अनिवार्य कार्यालयीन खर्चातून देण्यात येणार असल्याचंही परिपत्रकात स्पष्ट केलंय.

"कोरोनामुळे राज्य सरकारसमोर आर्थिक संकट असताना न्यायाधीशांना चष्मा खरेदीसाठी प्रत्येकी 50 हजार रुपये दिल्याने सरकार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी तिजोरीवर ताण येईल. चष्मा विकत घेणे ही अतिशय व्यक्तिगत बाब असून अशा सर्व व्यक्तिगत बाबींकरिता न्यायाधीशांना वेतन देण्यात यें," अशी भूमिका कल्याणी माणगावे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना मांडली.

 'ही तर जनतेच्या पैशांची उधळपट्टी'

अनेक वकिलांसह स्वयंसेवी संस्थांनीही याबाबत आक्षेप घेतला आहे.

महाराष्ट्र बार काऊंसिलचे सदस्य वकील विवेक घाटगे यांनीही या निर्णयावर टीका केलीय. बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले," कोरोना आरोग्य संकटात चष्म्यासारख्या गोष्टीसाठी प्रत्येकी तब्बल 50 हजारांचा खर्च सरकार का करत आहे? ही जनतेच्या पैशांची उधळपट्टी म्हणावी लागेल."

न्यायाललयाचं कामकाज कागदोपत्री चालते. त्यामुळे न्यायाधीशांसाठी चष्म्याला महत्व असले तरी त्यांच्या कुटुंबीयांच्या चष्म्याचा खर्च सरकार का उचलणार? असाही प्रश्न आता उपस्थित केला जातोय.

"न्यायालयीन कामाशी कुटुंबीयांचा काहीही संबंध नसून त्यांच्याही चष्म्याचा खर्च सरकारने उचलणं योग्य नाही. या पैशांतून कोरोनासाठी रुग्णांना वैद्यकीय सेवा देता येईल," असं मत कल्याणी माणगावे यांनी व्यक्त केलंय.

एका कुटुंबात जर चार जण ग्राह्य धरले तर वर्षाला चष्म्यासाठी 50 हजार रुपये खर्च करायचे झाल्यास प्रत्येकजण दरवर्षी सरकारच्या खर्चातून 12 हजार रुपयांचा चष्मा वापरणार.

'न्यायाधीशांनी ही सेवा नाकारावी'

न्यायालय ही एक स्वतंत्र आस्थापना आहे. ती कुणाच्याही बाजूने किंवा विरोधात काम करत नाही. त्यामुळे मुंबई उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांनी राज्य सरकारची ही मेहेरनजर नाकारावी, असं मत माजी न्यायाधीश बी. जी. कोळसे पाटील यांनी व्यक्त केलं.

बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, " न्यायाधीशांना सर्व सेवा-सुविधा आजही मोफत असताना न्यायाधीशांनी राज्य सरकारची ही मेहेरनजर नाकारावी. न्यायालयात खटल्यांच्या दाव्यात राज्य सरकारही असते. सुनावणीत एक बाजू सरकारची असतेच. त्यामुळे त्यांच्याकडून येणारी ही सुविधा न्यायाधीशांनी नाकारायला हवी."

न्यायालयीन व्यवस्थेला सरकारकडून अशा सुविधा दिल्या गेल्यास न्यायालयीन प्रक्रियेचे स्वातंत्र्य धोक्यात येऊ शकतं, असं मत माणगावे यांनीही व्यक्त केले आहे.

महाराष्ट्र बार काऊंसिलच्या सदस्यांचाही विरोध

येत्या रविवारी (26 जुलै 2020) महाराष्ट्र बार काऊंसिलची बैठक असून या बैठकीत या निर्णयाविषयी भूमिका घेतली जाण्याची शक्यता आहे. राज्यभरातील वकीलांकडून याला विरोध दर्शवला जातोय....


वक्ते महाराज

हे विचार शिवप्रतिष्ठानचे अध्यक्ष संभाजी भिडे यांचे नाहीत, तर ते आहेत निवृत्ती महाराज वक्ते यांचे!

85 वर्षीय वर्षीय निवृत्ती महाराज वक्ते हे वारकरी संप्रदायातील ज्येष्ठ कीर्तनकार आहेत. मूळचे बुलढाणा जिल्ह्यातील असलेले वक्ते यांचं वास्तव्य पंढरपूरमध्ये असतं. गेली अनेक दशकं ते कीर्तन-प्रवचन करत आहेत.

अंधश्रद्धा निर्मूलन कायद्याला वारकरी संप्रदायातील ज्या व्यक्तींनी विरोध दर्शवला होता त्यापैकी वक्ते एक होते. राज्य सरकारने त्यांना गेल्या वर्षी ज्ञानोबा-तुकाराम पुरस्कारानं गौरवलं आहे. संत साहित्यावर लेखन किंवा संतांना अभिप्रेत मानवतावादी कार्य करणाऱ्या व्यक्तीला राज्य शासनाच्या वतीनं हा पुरस्कार दिला जातो.

खरं तर वारकरी संप्रदाय ही मनुस्मृतीतील विषमता नाकारणारी एक चळवळ म्हणून ओळखली जाते. जेव्हा याच वारकरी संप्रदायातील वक्ते यांच्यासारखा कीर्तनकार थेट मनुस्मृतीचं समर्थन करतो तेव्हा ती आश्चर्याची गोष्ट मानली जाते.

पण वारकरी संप्रदायातले सगळेच काही या भूमिकेचं समर्थन करत नाहीत. पंढरपूरच्या विठ्ठल मंदिरातून बडवे हटाव मोहिमेमध्ये अग्रभागी राहिलेले डॉ. भारत पाटणकर यांचं म्हणणं आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े की, वक्ते जे बोलत आहेत ते वारकरी संप्रदायात घुसलेल्या सनातनी हिंदुत्ववाद्यांचं प्रतीक आहे.

"वक्ते महाराज जे बोलत आहेत त्यावरुन कल्पना येते की सनातनी विचारांची मंडळीही वारकरी संप्रदायात कशाप्रकारे घुसलेली आहेत. वक्ते महाराज हे अशा प्रकारचे एकटे कीर्तनकार नाहीत. त्यांच्यासारखे इतरही काही सनातनी हिंदुत्ववादी कीर्तनकार वारकरी संप्रदायात आहेत. ते हाताच्या बोटावर मोजण्याइतकेच आहेत. पण ते आहेत हे नक्की. या मंडळींची भिस्त अर्थातच मनुस्मृतीवर आहे. खरं तर मनुस्मृतीत जे काही मांडलं आहे ते सगळं वारकरी परंपरेनं नाकारलं आहे," पाटणकर सांगतात.

पाटणकर पुढे सांगतात की, "वारकरी परंपरेत हिंदुत्ववाद्यांचा शिरकाव पहिल्यांदा बडव्यांच्या माध्यमातून झाला. ते केवळ विठ्ठल मंदिरात अस्पृशांना प्रवेश रोखून थांबले नाहीत तर विठ्ठलाबाबत अनेक कथा रचून पवित्र-अपवित्रतेच्या कल्पना त्यांनी पसरावल्या. शूद्र समजल्या जाणाऱ्या नामदेवांसोबत विठ्ठल जेवला म्हणून विठ्ठल अपवित्र झाला आणि त्याचे शुद्धीकरण करण्याची गरज आहे अशी कथा सांगत खुद्द विठ्ठलावरच एक प्रकारे मनुस्मृतीची अंमलबजावणी केली."

"विठ्ठल पूजेच्या वेळी ऋग्वेदातील पुरुषसूक्त म्हटले जाणे हे सुद्धा वारकरी परंपरेशी विसंगत आहे. पुरुषसूक्तामध्ये असे म्हटलं आहे की, विश्वपुरुषाच्या तोंडातून ब्राह्मण, बाहुंमधून क्षत्रिय, धडामधून वैश्य आणि पायामधून शूद्र जन्माला आले. वर्णभेदाचा पाया हे पुरुषसूक्त आहे आणि वारकरी संप्रदाय वर्णभेदाच्या पलीकडे आहे. विठ्ठल मंदिरातून बडवे जरी हटले असले तरी पुरुषसूक्तातून बडव्यांचा हा विचार मात्र कायम आहे."

"हिंदुत्ववाद्यांकडून वारीत शिरकावाचा प्रयत्न सुरूच असतो. विश्व हिंदू परिषदेनंही वारीच्या काळात काही वर्षांपूर्वी पंढरीच्या वाळवंटात मेळावे आयोजित करून शिरकाव करण्याचा प्रयत्न केला. पण त्यात ते यशस्वी झाले नाहीत. ताजा शिरकाव करण्याचा प्रयत्न म्हणजे गेल्या वर्षी संभाजी ऊर्फ मनोहर भिडेंच्या शिवप्रतिष्ठानकडून तलवारी घेऊन वारीत शिरण्याचा प्रयत्न! मात्र वारकऱ्यांनी  त्यांना बाहेर काढायला पोलिसांना भाग पाडले. आता पुन्हा या वर्षी त्याच्याही पुढे पाऊल टाकत ज्ञानेश्वर आणि तुकोबांपेक्षा मनु एक पाऊल पुढे आहे असं वक्तव्य भिडेंनी वारीत केले आहे. वारकरी संप्रदायानं सहिष्णुता, समानता, बंधुतेचा जो विचार प्रचंड दडपशाहीतून टिकवून ठेवला तो यांना मोडायचा आहे. त्यामुळे हा शिरकाव करण्याचा...


वटवाघूळ

शास्त्रीय भाषेत या Nipah व्हायरसला निपा असं उच्चारतात.

गेल्या पंधरा दिवसात निपाह व्हायरसची लागण झालेले तीन रुग्ण आढळल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली. अन्य सहा जणांचे तपशील लवकरच मिळतील, असं त्यांनी सांगितलं.

केरळच्या कोळिकोड शहरात इन्फेक्शनची लागण झालेल्या अन्य 25 रुग्णांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आल्याचं आरोग्य अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं.

या व्हायरसची लागण झालेल्या रुग्णांवर उपचार करणाऱ्या एका नर्सचाही मृत्यू झाल्याचं केरळचे आरोग्य सचिव राजीव सदानंदन यांनी सांगितलं.

ते पुढे म्हणाले, "निपाह व्हायरसची कथित लागण झालेल्या तीन रुग्णांच्या रक्त आणि शरीरातील अन्य घटकांचे नमुने पुण्यातील नॅशनल इन्स्टि्यूट ऑफ व्हायरोलॉजी यांना पाठवले आहेत. तीन जणांचा मृत्यू निपाह व्हायरसमुळेच झाला आहे, यावर शिक्कामोर्तब झालं आहे."

"या व्हायरसची लागण होऊ नये, यासाठी काय उपाययोजना करता येतील यावर काम करत आहोत. लस नसल्याने उपचार मर्यादित आहेत पण तरी व्हायरस पसरू नये यासाठी पावलं उचलत आहोत," असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

काय आहे निपाह?

निपाह व्हायरस (NiV) हा एक नव्याने निर्माण होत असलेला इन्फेक्शनर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ूपी आजार आहे. हा व्हायरस प्राण्यांकडून मानवी शरीरात संक्रमित होतो. यावर उपचार म्हणून सध्या कोणतीही लस उपलब्ध नाही.

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) 10 प्रमुख जीवघेण्या आजारांच्या यादीत निपाह व्हायरसचा समावेश आहे. या व्हायरसची लागण झाल्यास मृत्यूची शक्यता 70 टक्के असते.

याची कथित लागण होऊन मेलेल्या तीन जणांच्या घरात वघवाघुळांनी चावा घेतलेले आंबे आढळल्याचं आरोग्य अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं. त्यामुळे फ्रूट बॅट्स अर्थात फळं खाणारे वटवाघूळ या व्हायरसचे नैसर्गिक वाहक असल्याचं मानलं जात आहे.

1999 मध्ये मलेशिया आणि सिंगापूरमध्ये डुकरांशी संपर्क येणाऱ्या शेतकऱ्यांना मेंदू आणि श्वसनासंदर्भात गंभीर आजार झाले होते. त्यावेळी तीनशे माणसांना या आजाराने ग्रासलं होतं आणि शंभर जणांचा मृत्यू झाला होता.

या आजाराचा प्रसार रोखण्यासाठी त्या वेळी मलेशियात लक्षावधी डुकरांना मारण्यात आलं. यामुळे मलेशियातील शेतकरी उद्योजकांचं प्रचंड नुकसान झालं.

ताप, डोकं दुखणं, अशक्त वाटणं, श्वसनाचे आजार, मानसिक गोंधळ उडणं या आजाराच्या शक्यता आहेत. ही लक्षणं दोन दिवस कायम राहिल्यास रुग्ण कोमात जाऊ शकतो.

निपा (Nipah) व्हायरसवर उपचार म्हणन अद्याप लस नाही. तोवर आजारी डुकरं, वटवाघुळं यांच्याशी संपर्क टाळणं हाच या आजारावरचा उपाय आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वडिलोपार्जित संपत्तीच्या अधिकारासंदर्भात अनेक नियम आणि कायदे अस्तित्वात आहेत. प्रकरण इतकं साधं-सरळ नाही.

दिल्ली हायकोर्टात नुकतीच एक खटल्याची सुनावणी झाली. त्यावेळी कोर्टाने सांगितलं की वडिलांच्या मालमत्तेवर पूर्णपणे मुलाचाच हक्क नसतो. कारण आई अजून जिवंत आहे आणि मालमत्तेवर मुलीचाही तेवढाच हक्क आहे.

काय आहे प्रकरण?

दिल्लीच्या एका गृहस्थाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या मालमत्तेची वाटणी झाली. कायदेशीररीत्या त्या संपत्तीचा अर्धा हिस्सा हा पत्नीला आणि अर्धा हिस्सा मुलांमध्ये (एक मुलगा आणि एक मुलगी) वाटण्यात येणं अपेक्षित होतं.

पण जेव्हा मुलीनं संपत्तीतला आपला हिस्सा मागितला, तेव्हा मुलानं (तिच्या भावानं) तो देण्यास नकार दिला. त्यानंतर मुलीनं कोर्टाचं दार ठोठावलं. आईनंही मुलीला पाठिंबा दिला. मुलानं म्हटलं की मलाच पूर्ण संपत्ती मिळायला हवी.

त्यानंतर दिल्ली उच्च न्यायालयाने हिंदू वारसाहक्क कायद्यांतर्गत निर्णय दिला. कोर्टानं निर्णय दिला की अजून आई जिवंत आहे आणि तुम्हाला बहीण देखील आहे.

त्याबरोबर न्यायालयानं मुलाला एक लाख रुपयांचा दंड ठोठावला. या खटल्यामुळं आईला मानसिक त्रास सहन करावा लागला ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्याची नुकसान भरपाई देण्याचा निर्णय दिला.

आजच्या काळात असं प्रकरण होणं काही नवं नाही, असं भाष्य कोर्टानं केलं. पण यातून निष्कर्ष काय काढावा?

वडिलांच्या संपत्तीवर मुलीचा किती हक्क?

तसं पाहायला गेलं तर समाजात वडिलांच्या संपत्तीचा वारसदार हा मुलगाच मानला जातो. 2005 मध्ये या कायद्यात सुधारणा झाली, त्यानुसार मुलाचा आणि मुलीचा संपत्तीवर समान हक्क आहे, असं निश्चित झालं.

हिंदू कुटुंबांमध्ये मुलगा हाच घराचा कर्ता मानला जात असल्यामुळे 2005 आधी कायदा तसा होता.

जर वडिलोपार्जित संपत्तीची वाटणी 20 डिसेंबर 2004 पूर्वी झाली असेल तर त्यावर मुलीचा हक्क नाही. कारण या प्रकरणात संपत्ती वाटपात जुने नियम लागू होतील. ही वाटणी रद्द करता येणार नाही.

हा कायदा हिंदू, बौद्ध, जैन आणि शीख समाजाला लागू होतो.

वडिलोपार्जित संपत्ती म्हणजे काय?

संपत्ती दोन प्रकारची असते. एक म्हणजे तुम्ही कमावलेली आणि दुसरी वडिलोपार्जित.

कोणत्याही पुरुषाला आपल्या वडिलांकडून, आजोबाकडून किंवा पणजोबांकडून जी संपत्ती प्राप्त होते त्याला वडिलोपार्जित संपत्ती म्हणतात. जन्मानंतर त्या मुलाचा वडिलोपार्जित संपत्तीवर हक्क स्थापित होतो.

वडिलोपार्जित संपत्तीमध्ये कुणाकुणाचा वाटा असतो?

वडिलोपार्जित संपत्तीवर पत्नी आणि मुलांचा बरोबरीचा वाटा असतो. जर कुणाच्या कुटुंबात तीन मुलं असतील तर पहिली वाटणी तीन मुलांमध्ये होईल. आणि तिसऱ्या पिढीच्या मुलांना (त्या व्यक्तीची नातवंडे) ती संपत्ती आपल्या वडिलांच्या हिश्शातून मिळेल, असं कायदेतज्ज्ञ सौम्या सक्सेना सांगतात.

तिन्ही मुलांना आपल्या वारसाहक्काप्रमाणे एक तृतियांश संपत्ती मिळेल आणि त्यांच्या मुलांमध्ये आणि पत्नीमध्ये संपत्तीची समान विभागणी होईल.

मुस्लीम समाजात ही संपत्तीच्या वाटणीची पद्धत वेगळी आहे. जोपर्यंत त्या पिढीची अंतिम व्यक्ती जिवंत असते, तोपर्यंत त्या संपत्तीची वाटणी होत नाही.

वडिलोपार्जित संपत्ती विकण्याचे काय नियम आहेत?

वडिलोपार्जित संपत्ती विकण्याचे नियम कडक आहेत, कारण या संपत्तीमध्ये अनेक हिस्सेदार असतात. त्यामुळे विकताना अनेक अडचणी येतात.

वाटणी झाली नसेल तर कुटुंबातली कोणतीही व्यक्ती ती स्वतःच्या मर्जीने विकू शकत नाही.

वडिलोपार्जित संपत्ती विकायची असेल तर कुटुंबातल्या सर्व सदस्यांची सहमती असणं आवश्यक आहे.

दुसरी पत्नी असेल तर...?

हिंदू विवाह कायद्यानुसार दोन लग्न करण्याची परवानगी पुरुषांना...


वडिलोपार्जित संपत्तीवर मुलाप्रमाणेच मुलींचा समान वाटा असल्याचा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने दिला. या निर्णयाबद्दल बोलताना 'मिळून साऱ्याजणी या मासिकाच्या संपादक गिताली विनायक मंदाकिनी यांनी आपले मत मांडले.

हिंदू वारसा हक्क कायद्यामध्ये  2005 साली सुधारणा करण्यात आली. वडील किंवा मुलगी हयात असो वा नसो मुलींचा वडिलांच्या संपत्तीवर समान हक्क आहे, असे सर्वोच्च न्यायालयाने मंगळवारी (11 ऑगस्ट) पुन्हा एकदा स्पष्ट केले.

हा कायदा अस्तित्त्वात येऊन आता 15 वर्षे झाली. पण तरीही प्रत्यक्षात घरातल्या मुलींना आपल्या वडिलांच्या संपत्तीत समान वाटा मिळतो का ? कायद्याने मिळत असलेला वारसा हक्क मुली का नाकारतात? हा हक्क मागितल्याने माहेर तुटेल असे मुलीला का वाटते?

या आणि यासंबंधी विविध प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न आपण करणार आहोत.

माहेर तुटेल असे मुलींना का वाटते?

आज मुली शिक्षण घेत असल्या, नोकरी करत असल्या तरी प्रत्यक्षात संपत्ती विषयी बोलायला त्या अजूनही कचरतात. कारण हा विषय केवळ संपत्तीचा नसून नातेसंबंधांचाही आहे, असं त्यांना वाटतं.

ठाणे जिल्ह्यातल्या कल्याण येथे राहणाऱ्या सोनाली पवारचाही असाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एक अनुभव आहे. उच्च शिक्षण घेतलेली सोनाली स्वतःच्या पायावर उभी आहे.

ती सांगते, "माझ्या आई-वडिलांनी लहानपणापासून कोणत्याच गोष्टीत मला काहीच कमी पडू दिलं नाही. मला एक मोठा भाऊ आहे. आई-वडील आता गावी असतात. पण वडिलांनी काही वर्षांपूर्वी शेतीतल्या जमिनीचा काही वाटा माझ्या भावाला दिला. आमची एकूण शेतजमीन आता आई-वडील आणि माझ्या मोठ्या भावाच्या नावावर आहे. माझ्या नावावर काहीही नाही. मला याचं वाईट वाटतं. जर समान हक्क आहेत तर प्रत्यक्षात संपत्ती नावावर करताना ते कुठे जातात ?"

सोनालीचं लग्न झालं आहे. तिला चार वर्षांची मुलगी आहे. एका सुशिक्षित घरात तिने जन्म घेतला. आपले हक्क माहिती असणाऱ्या मुलींपैकी ती एक आहे. पण तरीही तिला संघर्ष करावा लागतोय

ती सांगते, "माझ्या बाबांना मी हा प्रश्न विचारते, तेव्हा तते म्हणतात, तुला काय हवं ते सांग मी देतो. पण ते कधीच मला गांभीर्याने घेत नाहीत. माझ्या भावाशीही माझे अत्यंत जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत."

लग्न झाल्यावर मुलींसाठी माहेर हा संवेदनशील विषय असतो. "शिक्षण घेतल्यावर आपण समान हक्क, अधिकारांबाबत ठामपणे बोलत असलो तरी प्रत्यक्षात विषय जेव्हा आपल्या आई-वडिलांचा, भावाचा असतो तेव्हा थेट निर्णय घेता येत नाहीत. नाती दुखावली जातील याचीही भीती वाटते."

खरं तर ही व्यथा तिच्या एकटीची नाही. अगदी शहरापासून ते ग्रामीण भागातल्या लेकींपर्यंत मोठ्या संख्यने महिला वर्ग असाच विचार करतात.

स्त्री चळवळीत काम करणाऱ्या वकील वर्षा देशपांडे सांगतात, "माझ्याकडे अशा अनेक महिला येतात. संपत्तीत वाटा मागितला की भावा-बहिणीमध्ये भांडणं सुरू झालेली आम्ही पाहतो. कित्येक प्रकरणांमध्ये केस कोर्टापर्यंत जाते. पण अशा केसेसमध्ये माहेरकडून मुलीला फारसा पाठिंबा मिळत नाही. शेवटी माहेर तुटेल या भीतीनेही अनेक मुली माघार घेतात."

संपत्तीत वाटा मागितला म्हणजे मुलगी कुटुंबाविरोधात उभी राहिली असं चित्र कुठेतरी निर्माण करण्यात येते असल्याचं मुलींना वाटते.

याविषयी कायद्यात वेळोवेळी बदलही करण्यात आलेत. 2005 मध्ये हिंदू वारसा हक्क कायद्यात आणखी दोन बदल करण्यात आले. मुलीला स्वत:हून पुढाकार घेत संपत्तीत वाटा मागता येणार आहे. दुसरा बदल म्हणजे, विधवा स्त्रीने पुनर्विवाह केला तर पहिल्या नवऱ्याच्या मालमत्तेवर तिचा हक्क राहणार नाही.

संपत्तीच्या वाट्यात हक्कसोड पत्र देण्याची 'परंपरा'?

जितके कायदे तितके मार्ग, असं म्हटलं जातं....


वडील झुल्फिकार अली भुत्तो यांच्या छायाचित्रासह बेनझीर भुत्तो.

इंदोरे गावाचा एकंदर व्याप छोटेखानी असला तरी गावातील आठवणी मात्र निराळ्याच आहेत. या गावाचा इतिहास आणि गावातल्या एका बड्या व्यक्तीच्या वास्तव्याबद्दल बोलताना इथले जुने-जाणते नागरिक खंडेराव नामदेव दरगोडे आठवणींमध्ये हरवून गेले होते.

भुत्तोंच्या विहीरीमुळे गावाला संजीवनी

गावाच्या रम्य आठवणी सांगताना 93 वर्षीय वृद्ध दरगोडे म्हणाले की, "दुष्काळामुळे गावाची लोकसंख्या कमी होऊ लागली होती. गाव निर्मनुष्य व्हायला लागलं होतं. १९५२-५३ सालापर्यंत हे गाव चर्चेतही नव्हतं. तर ग्रामपंचायत आणि इतर सुविधा म्हणजे आमच्यासाठी मृगजळच होत्या."

भुत्तो कुटुंबीयांची इंदोरे गावातील विहीर

"अशावेळी गाव नामशेष होणार असं वाटत असताना एक विहीर गावाला बक्षीस म्हणून मिळाली आणि गावाचं चित्रच बदलून गेलं. त्या एका विहीरीनं 750 लोकसंख्या असलेलं दुष्काळी गाव आज 3000 लोकसंख्येचं बागायती शेतीसंपन्न गाव झालं आहे."

दरगोडे न थांबता आपल्या आठवणी सांगत होते. ते म्हणाले की, "ती विहीर होती झुल्फिकार अली भुत्तो यांची. भारत-पाकिस्तान फाळणीनंतर त्यांनी नाशिक सोडलं आणि ते ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पाकिस्तानात स्थायिक झाले. यावेळी ती विहीर त्यांनी गावाला बक्षीस म्हणून दिली."

हे सगळं वाचून वेगळं वाटत असलं तरी पाकिस्तानचे चौथे राष्ट्राध्यक्ष आणि 10वे पंतप्रधान झुल्फिकार अली भुत्तो नाशिक जवळच्या या इंदोरे गावात राहत असत. पाकिस्तानच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान बेनझीर भुत्तो यांचे ते वडील.

या मातीच्या घराच्या शेजारील पडक्या जागेत कोणेएके काळी भुत्तो यांचा वाडा होता. वाडा रिकामा झाल्यावर ग्रामस्थांनी त्याचे दगड बांधून घरे उभारली.

त्यामुळे पाकिस्तानचे नेते झुल्फिकार अली भुत्तो आणि त्यांची कन्या आणि माजी पंतप्रधान बेनझीर भुत्तो यांचा महाराष्ट्रातल्या नाशिकशी वेगळाच ऋणानुबंध आहे.

झुल्फिकार यांचे वडील हे तत्कालीन जुनागढ संस्थानचे दिवाण होते. त्यांच्याकडे परंपरागतरित्या नाशिक भागातल्या जहागिरी होत्या. उच्चशिक्षित झुल्फिकार हे ब्रिटिश लष्करासाठी काम करत असत.

त्यावेळी त्यांचे वास्तव्य नाशिक मधील ब्रिटिश लष्करी छावणीत, देवळाली कॅम्प इथं होतं. तेव्हा त्यांनी इंदोरे गावात स्थायिक होण्याचा निश्चय केला. इथल्या रामशेज किल्ल्याच्या आसपासची सर्व गावं त्यांच्या परंपरागत जहागिरीचा भाग होती.

नाशिकमधल्या जमिनीवर भुत्तोंची मालकी

त्यांनी जहागिरीतील बहुतांश जमीन कुळांना कसण्यासाठी दिलेली होती. आजही काही कुळे त्यांचा दाखला देतात. इंदोरे या गावी एकंदर 14 गटांमध्ये बेनझीर यांच्या वडीलांची जमीन होती. साधारणपणे तत्कालीन एका गटात 1500 हेक्टर जमीन होती.

इंदोरे गावातील हनुमान मंदिराजवळ त्यांचा मोठा बंगला होता आता फक्त काही अवशेष शिल्लक राहिले आहेत. तसंच त्यांचं खानदानी कब्रस्तान देखील इथे असल्याची माहिती गावातील 84 वर्षीय ग्रामस्थ मोहम्मद अली सय्यद अली यांनी दिली.

झुल्फिकार अली भुत्तोंचा 8 सप्टेंबर 1951 ला विवाह झाला. यावेळी भुत्तो नाशिकमध्ये राहत असत तर त्यांचे रानडे म्हणून एक वकील हे शेतसारा वसूल करून नाशिकला त्यांच्या मुक्कामी पोहचवत असत. तर कधी स्वतः गावकरी हा शेतसारा नाशिकला त्यांच्याकडे पोहचवत.

झुल्फिकार अली भुत्तो

खंडेराव दरगोडे यांना त्यांच्या वयाच्या 93 व्या वर्षीही लहानपणीच्या आठवणी लख्ख आठवतात. दरगोडे देखील लहानपणी वडिलांसोबत भुत्तो यांच्या घरी शेतसारा देण्यासाठी गेल्याचं त्यांनी सांगितलं.

"नंतरच्या काही दिवसांतच फाळणीचे परिणाम दिसून लागले होते. झुल्फिकार अली भुत्तो यांच्या पत्नी त्यावेळी गरोदर होत्या. फाळणीनंतर...


वनडे क्रिकेटमधील सर्वोत्तम फिनिशर अशी बिरुदावली पटकावलेल्या धोनीला त्या मॅचमध्ये भोपळाही फोडता आला नव्हता.

130 कोटींहून अधिक जनतेच्या देशातून टीम इंडियात स्थान मिळवणं ही दुर्मीळ गोष्ट आहे. त्यात पहिल्याच सामन्यात भोपळाही फोडता न आल्यावर धोनीचं असंख्य खोगीरभरती खेळाडूंप्रमाणे खेळाडूंप्रमाणे आलेले गेलेले सदरात जाणार असं चित्र होतं. 23  डिसेंबर 2004 रोजी एम.ए.अझिझ स्टेडियमवर धोनीला टीम इंडियाची कॅप देण्यात आली.

श्रीधरन श्रीराम आऊट झाल्यानंतर धोनी मैदानात अवतरला. धष्टपुष्ट शरीरयष्टीचा रांचीचा राजकुमार तोपर्यंत डोमेस्टिक क्रिकेटमध्ये चांगलंच नाव कमवून होता. केनियात झालेल्या तिरंगी स्पर्धेत धोनीच्या तडाखेबंद खेळींनी त्याच्या नावाची चर्चा सुरू झाली होती. याचा परिणाम म्हणजे बांगलादेशच्या मालिकेसाठी त्याची टीम इंडियात निवड झाली.

श्रीधरन श्रीराम आऊट झाल्यावर धोनी मैदानात अवतरला. बांगलादेशचा अनुभवी खेळाडू मोहम्मद रफीक बॉलिंग टाकत होता. ४२वी ओव्हर म्हणजे हाणामारीचा कालखंड. रफीकच्या बॉलिंगवर पहिलाच बॉल धोनीने स्वीप केला.

बॉल शॉर्ट फाईनलेगला तापाश बैश्यकडे गेला. मोहम्मद कैफने सिंगलला हो म्हटल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं आणि धोनी धावू लागला. पण आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पहिली धाव धोनीच्या नशिबात नव्हती. तापाश बैश्य आणि खालेद माशूद यांनी धोनीचा प्रयत्न संपवला.

काही कळायच्या आत नावावर भोपळ्यासह धोनी माघारी देखील परतला. हा माणूस पुढे टीम इंडियाचा आधारस्तंभ होईल, कर्णधार होईल असं कुणालाही वाटलं नाही. रनआऊट हा क्रिकेटमधला आऊट होण्याचा सगळ्यात दुर्देवी प्रकार. अशा पद्धतीने कारकीदीर्ची सुरुवात झालेला माणूस भारतीय क्रिकेटमधला लार्जर दॅन लाईफ होईल याचा सुगावा कोणालाही लागला नाही. १० जुलै 2019. साधारण वर्षभरापूर्वीचा दिवस. क्रिकेट एखाद्या धर्माप्रमाणे असणाऱ्या टीम इंडियाच्या चाहत्यांसाठी महत्त्वाचा दिवस. 50 ओव्हर वर्ल्ड कपची सेमी फायनल पावसामुळे दुसऱ्या दिवसावर गेलेली. न्यूझीलंडने ठेवलेलं लक्ष्य होतं 240, पण खेळपट्टी आणि वातावरण गोलंदाजांना साथ देणारं होतं.

चार शतकांसह रोहित शर्मा भन्नाट फॉर्मात होता, परंतु न्यूझीलंडच्या तिखट माऱ्यासमोर टीम इंडियाची 24/4 अशी अवस्था झाली. एवढी पडझड होत असतानाही टीम इंडियाचा माजी 'कॅप्टन कूल' आणि वनडे क्रिकेटमधल्या सर्वोत्तम फिनिशर्सपैकी एक धोनी बॅटिंगला का येत नाहीये, अशा शंका चाहत्यांच्या मनात येत होत्या.

पडझड सुरूच राहिली. धोनीचा वारसदार म्हणून पाहिला जाणारा ऋषभ पंत आऊट आला, आणि अखेर धोनी त्याच्या नेहमीच्या स्टाईलमध्ये खेळायला उतरला. त्या क्षणी टीम इंडियाला 163 बॉलमध्ये 169 रन्स हव्या होत्या आणि टीम इंडियाची अवस्था होती 71/5.परिस्थिती अवघड होती पण धोनी पिचवर असल्याने न्यूझीलंडची टीमही सावधपणे खेळत होती. मॅच जिंकली तर वर्ल्ड कप फायनलचं तिकीट मिळणार,हरलो तर गाशा गुंडाळून घरी- असं थेट समीकरण होतं. न्यूझीलंडला 239 धावांचीच मजल मारता मारल्यावर टीम इंडियाचे चाहते खूश होते.

300 चेंडूत 239 म्हणजे आवाक्यातलं समीकरण होतं. मात्र न्यूझीलंडच्या बॉलर्सनी आपल्या इनिंग्जच्या अर्ध्या तासात सळो की पळो करून सोडलं. सगळी मदार धोनीवर होती.

इनिंग्जच्या सुरुवातीला सिंगल-डबल घेण्याची प्रथा धोनीने या सामन्यातही पाळली. न्यूझीलंडच्या बॉलर्सनी टिच्चून बॉलिंग करत दोघांना फार रन्स करण्यापासून रोखलं. सँटनरने हार्दिक पंड्याला माघारी धाडलं.हार्दिकच्या जागी आलेल्या रवींद्र जडेजाने प्रचंड आत्मविश्वासाने खेळायला सुरुवात केली. जडेजाच्या फटक्यांनी थंड पडलेल्या भारतीय चाहत्यांमध्ये जोश पसरला. एरव्ही अशा रन-चेसमध्ये सूत्रधाराची...


वय आणि सन्मान या दोन्ही निकषांवर श्रेष्ठ असलेलं, कर्तव्य आणि जबाबदारी या दोन्ही गोष्टींशी निगडित असलेलं आणि देशाला पूजनीय बनवणारं संबोधन!

नव्या वर्षातला पहिला आठवडा आता सरतोय. पण 2018 मधल्या पहिल्या सकाळीच मला हे संबोधन थोडं खटकलं. याचं मुख्य कारण म्हणजे 2018 या वर्षात '18' आहे. असा आकडा जो, सज्ञान होणं, मतदानाचा अधिकार मिळणं, लग्न करणं, ड्रायव्हिंग लायसन्स मिळवणं आणि दारू पिण्याचा कायदेशीर अधिकार प्राप्त होणं, या आणि अशा अनेक गोष्टींशी निगडित आहे.

दुसरं कारण म्हणजे देशातली दर तिसरी व्यक्ती सध्या तरुण आहे.

2017मध्ये सरकारने 'युथ इन इंडिया' नावाचा एक अहवाल प्रसिद्ध केला. या अहवालानुसार लोकसंख्येच्या 34.8 टक्के लोकांचा वयोगट 15 ते 29 या दरम्यान आहे.

आता 'माते'च्या तुलनेत तरुण व्यक्तीची प्रतिमा नक्कीच वेगळी असते.

'तरुण भारता'तला तरुण आहे कसा?

तरुणाई नेहमी घाईत असते. त्यांचा पापड लवकर मोडतो, ते लवकर खूश होतात, त्यांची मैत्रीही लवकर होते, चटकन प्रेमातही पडतात, नोकऱ्याही पटापट बदलतात.

त्यांना तर श्वास घेण्याचीही फुरसत नसते. जरा वेळ मिळाला की, सोशल मीडियावर पटकन काहीतरी वाचतात आणि त्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गोष्टींवर विश्वासही ठेवतात.

हे तरुण बुद्धीपेक्षा भावनेला जास्त महत्त्व देतात. मनाची कवाडं उघडी ठेवली की, त्या कवाडांतून एखादं पाखरू सहज आत शिरतं. बिनधास्त प्रेम करतात. कवाडं बंद झाली की, दुस्वासही तेवढाच तीव्र होतो.

'अँटी रोमियो स्क्वॉड', 'बेरोजगारी', 'स्किल इंडिया', 'फेक न्यूज', आणि 'झुंडशाही' अशा परस्परविरोधी गोष्टींमध्ये हा तरुण थोडासा गडबडला आहे.

मुलांच्या तुलनेत मुलींची संख्या कमी

आपल्या या 'तरुण भारतात' मुलांच्या तुलनेत मुलींचं प्रमाण कमी आहे आणि येत्या दशकात ते आणखी कमी होण्याची चिन्हं आहे.

त्यामुळे माझ्या डोक्यात 'माता' ही प्रतिमा बदलली तेव्हा तरुण मुलीच्या जागी तरुण मुलाचं चित्र उमटलं.

मुलींमध्ये साक्षरतेचं प्रमाण वाढलं आहे. जास्तीत जास्त मुली कमावत्या झाल्या आहेत. पण त्याची तुलना मुलांशी केली की, लगेचच हे आकडे अगदीच निष्प्रभ वाटायला लागतात.

2011च्या जनगणेनुसार मुलींच्या साक्षरतेचा दर 64.6 टक्के एवढा आहे, तर मुलांच्या साक्षरतेचा दर 80.9 टक्के! मुली शिकल्या, तरी त्यातल्या एक तृतीयांश घराबाहेर पडून कामही करत नाहीत.

बाल विवाहांचं घटतं प्रमाण

2011-12च्या सरकारी आकडेवारीनुसार कोणत्या न कोणत्या काम करणाऱ्यांच्या संख्येत पुरुषांचं प्रमाण 55 टक्के आणि स्त्रियांचं प्रमाण 18 टक्के आहे. हे प्रमाण ग्रामीण भागातलं आहे.

शहरी भागाकडे लक्ष दिलं तर या सुशिक्षित भागात काम करणाऱ्या महिलांचं प्रमाण जेमतेम 13 टक्के आहे.

एकच दिलासा म्हणजे महिला स्वत: कमावत्या नसल्या, तरी कमी वयात त्यांचं लग्न लावून देण्याचं प्रमाण तरी कमी झालं आहे.

भारत स्वतंत्र झाला त्या वेळी एकूण विवाहित महिलांपैकी 70 टक्के महिलांचं वय 15 ते 19 या दरम्यान होतं.

पण 2011मध्ये जनगणना झाली, त्या वेळी हे प्रमाण 20 टक्के असल्याचं दिसलं. मुलींचं लग्न करण्याचं सरासरी वय वाढून आता 22.3 वर्षांवर आलं आहे.

60 लाख पुरुषांची नसबंदी

मुलं जन्माला घालण्याच्या वयात महिलांच्या प्रजननक्षमतेत किंवा टोटल फर्टिलिटी रेटमध्येही घट झाली आहे. 1971मध्ये हा दर 5.2 एवढा होता. म्हणजेच एका महिलेला सरासरी पाच मुलं होत होती.

सत्तरीच्या दशकात पंतप्रधान इंदिरा गांधी सरकारने लोकसंख्या नियंत्रणावर भर दिला, आणि त्या अंतर्गत देशभर नसबंदीची वादग्रस्त मोहीमही चालवली.

आणीबाणीच्या काळात तर एका वर्षात 60 लाख पुरुषांची नसबंदी करण्यात आली होती.

मनाने 18 वर्षांचाच

या वादग्रस्त...


वय वाढलं की लोक निवृत्तीनंतरचं प्लॅनिंग करायला लागतात. आपलं आयुष्यही याच साच्यातून जातं ना... शिक्षण, नोकरी, आणि मग एक निवांत आयुष्य.

उत्तम रिटायरमेंट प्लॅन, बाजारात मिळणारं आरोग्यदायी खाणं, उत्तम आरोग्यसेवा आणि भरपूर बँक बॅलन्स.  हे सगळं असलं की 'श्रमसाफल्य' किंवा 'सावली' असं आपल्या घराचं नाव ठेवून वयस्कर लोक निवांत आयुष्य जगायला मोकळे असंच आपल्याला वाटतं.

हे सगळं गरजेच आहेच. पण कधी विचार केलाय की ज्येष्ठांचा 'त्या' गरजांचं काय ज्यांच्याबद्दल आजही चारचौघांत बोलणं म्हणजे पाप समजलं जातं?

ज्येष्ठांच्या लैंगिक गरजांविषयी सगळीकडे अळीमिळी गुपचिळीच पाळली जाते. आपले आजी-आजोबाही सेक्स करत असतील असा विचार किती जणांच्या मनात येतो?

काही दिवसांपूर्वी आलेला 'बधाई हो' चित्रपट अशाप्रकारच्या संबंधांवरती भाष्य करतो.

आपल्या संस्कृतीत आयुष्याच्या या टप्प्याला वानप्रस्थाश्रम म्हटलं आहे. या पुढचा टप्पा म्हणजे संन्यास. वानप्रस्थाश्रमात आपल्या जबाबदाऱ्या हळूहळू मुलांकडे सोपवायच्या. आपल्या संपत्तीचा योग्य विनियोग करायचा आणि संसारातून लक्ष काढून घ्यायचं आणि सरतेशेवटी सर्वसंगपरित्याग करून ईश्वराच्या आर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाधनेत वेळ घालवायचा.

सांकेतिक फोटो

म्हणजे आयुष्यातल्या साध्या साध्या इच्छांसाठीही स्कोप नाही, सेक्सची तर बातच नको.

पण ज्येष्ठांना लैंगिक भावनाच नसतात, असा समज का?

80 वर्षांच्या हॉलिवुडच्या अभिनेत्री ज्युडी डेंच एक मुलाखतीत म्हणतात, "सेक्स आणि खोडकरपणा आयुष्यात खूप गरजेचे आहेत. याची इच्छा कधीच कमी होत नाही."

प्लेबॉय मासिकाचे संस्थापक ह्यू हेफ्नर यांनी 86व्या वर्षी लग्न केलं. आपल्याकडे अशी किती लग्न दिसतात?

भारतीय समाजात ज्येष्ठांच्या कामेच्छांना हीन नजरेने पाहिलं जातं. चित्रपटांमध्येही प्रणय करताना फक्त तरुण जोडपीच दाखवली जातात. हिरो 55 वर्षांचा असेल तर केस रंगवून, चेहऱ्यावर मेक-अप थापून त्याला तरुण दाखवायचा प्रयत्न केला जातो.

वयस्कर हिरोईन ही तर कविकल्पनाच आहे.

अर्थात, 'वन्स अगेन' आणि 'चीनी कम' अशा चित्रपटांनी ज्येष्ठांच्या लैंगिक इच्छांच्या विषयाला हात घातला. पण समाजाने या चित्रपटांनाही सहजपणे स्वीकारलं नाही, मग खऱ्याखुऱ्या आयुष्यात हा विषय स्वीकारण्याचा प्रश्न लांबच राहिला.

ज्येष्ठांचे अनुभव काय?

चेन्नईत राहाणाऱ्या 64 वर्षांच्या गोविंदराजांच्या बोलण्यातून कडवटपणा झळकतो. ते म्हणतात, "सोशल मीडिया आणि डेटिंग साईटवर मी अनेक महिलांच्या संपर्कात आहे. पण जेव्हा नात्यात शरीरसंबंधांचा विषय येतो तेव्हा याच महिला आश्चर्य व्यक्त करतात. त्यांना वाटतं की माझ्या वयाच्या मानाने मी जास्तच बोल्ड आहे."

वल्लभ कन्ननांनी 60 पावसाळे पाहिलेत. त्यांच्या लग्नाला 28 वर्षं झाली आहेत आणि त्यांचं लैंगिक आयुष्य समाधानी आहे. पण पत्नीसोबत प्रणय करताना त्यांच्या डोक्यावर कायम भीतीची एक टांगती तलवार असते की चुकून मुलांच्या नजरेत नको यायला.

'बधाई हो' चित्रपटातले दृश्य

त्यांची मुलं आपल्या आईवडिलांचा रोमान्स पाहून अस्वस्थ होतात आणि कित्येकदा तर त्यांच्यावर डाफरतात.

वल्लभ सांगतात, ते एकदा आपल्या पत्नीबरोबर बागेत फिरायला गेले होते. दोघांनी एकमेकांचा हात धरला होता. येणारा-जाणारा प्रत्येक जण त्यांच्याकडे वळून वळून पाहात होता जणू काही ते काही अश्लील कृत्य करत होते.

उत्तर भारतात अजून प्रतिबंध?

उत्तर भारतात जिथे तरुणांना खुलेपणाने प्रेम करण्याची अनुमती नाही तिथे वृद्धांची काय कथा.

पंजाबात राहाणाऱ्या 65 वर्षांच्या सुरेंद्र यांच्या वैवाहिक जीवनात सेक्स उरला नाहीये. पण त्यांना लैंगिक इच्छा तर अजूनही आहेत.

ते खुलेपणाने या...


वरळीमध्ये एक पब रात्रभर सुरू होता यावरून देवेंद्र फडणवीसांनी सरकारवर निशाणा साधला आहे. राज्यपालांच्या अभिभाषणानंतर विधानभवन परिसरात फडणवीसांनी माध्यमांशी संवाद साधला.

देवेंद्र फडणवीस यांच्या टीकेनंतर पर्यटन मंत्री आदित्य ठाकरे यांनी पबवर कारवाई करण्याचे आदेश दिले आहेत.

"मुख्यमंत्र्यांचे सल्ले त्यांचे मंत्री ऐकत नाहीत," अशी टीका महाराष्ट्र विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केली.

फडणवीस म्हणाले, "मुख्यमंत्री जनतेला आणि विरोधकांना सल्ला देतात. आपल्या मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांना सल्ला दिला, तर ते अधिक उचित होईल. अनेक मंत्री स्वत:ला मुख्यमंत्री समजतात. म्हणून ते स्वत:चे निर्णय स्वत:च घेतात. मुख्यमंत्र्यांचे सल्ले त्यांचेच मंत्री धुडकावतात, अशी स्थिती आहे."

अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाआधी महाराष्ट्र प्रदेश काँग्रेसकडून पेट्रोल-डिझेलच्या दरवाढीविरोधात आंदोलन करण्यात आलं. प्रदेशाध्यक्ष नाना पटोले आणि काँग्रेसचे इतर नेते सायकलवरून विधिमंडळात आले. काँग्रेसच्या या आंदोलनावरही फडणवीसांनी टीका केली.

"पेट्रोल-डिझेलवरील कुठलातरी सेस अजितदादा कमी करणार आहेत. त्यामुळे त्याचं श्रेय घेण्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ासाठी नाना पटोले यांनी आंदोलन केला असण्याची शक्यता आहे. पेट्रोल-डिझेल दरवाढीविरोधातील सायकल मोर्चा हा मीडिया इव्हेंट आहे. तो केवळ फार्स आहे. जे स्वत:च्या हाती आहे, ते करायचं सोडून दुसऱ्याकडे बोट दाखवण्याचा हा प्रकार आहे," असं फडणवीस म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "राज्यात विरोधी पक्षाची स्पेस काँग्रेसला घेता येणार नाही. कारण देशात काँग्रेस विरोधी पक्षात असतानाही अस्तित्व नाही. काँग्रेसची अवस्था केविलवाणी आहे. त्यात मीडिया इव्हेंट त्यांना करावा लागतो, ते करतायेत."

वीज बिलाचा मुद्दा

यावेळी पत्रकारांनी फडणवीसांना विचारलं की, कुठल्या मुद्द्यांवर सरकारला घेरणार आहात? त्यावेळी ते म्हणाले, "वीजबिलांचा मुद्दा सर्वात महत्त्वाचा आहे. भयानक मोठे वीज बिलं देण्यात आली आणि वीज कनेक्शन तोडण्याची मोहीम अशी कधीही महाराष्ट्रात घडली नव्हती. अभूतपूर्वी अशाप्रकारे कनेक्शन तोडण्याचं काम चालू आहे. ही मोगलाई आहे."

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस

तसंच, "शेतकऱ्यांना घोषित केलेले पैसे मिळाले नाहीत, अतिवृष्टीचे पैसे दिले नाहीत, विम्याच्या एजन्सी नेमल्या नाहीत, खरेदी झालेली नाही. त्याचसोबत कायदा-सुव्यवस्थेबाबतही सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न करू," असंही फडणवीसांनी सांगितलं.

दादरा-नगर हवलेची अपक्ष खासदार मोहन डेलकर आत्महत्या प्रकरणावरही फडणवीस यांनी मत मांडलं. ते म्हणाले, "मोहन डेलकरांच्या आत्महत्येत कुठल्याही भाजप नेत्याचं नाव नाही. मोहन डेलकर यांची आत्महत्या दुर्दैवी आहे. कुठल्याही आत्महत्येची चौकशी झाली पाहिजे."

तसंच, फडणवीसांनी मोदींनी लसीकरण केल्याचंही कौतुक केलं. "पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्वत: लस घेऊन, लशीबाबत शंका उपस्थित करणाऱ्यांना उत्तर दिलं आहे. दुसऱ्या टप्प्यात लसीकरण मोहीम अधिक वेगवान होईल," असं फडणवीस म्हणाले.

हे वाचलंत का?


वरवरा राव

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

दुसरीकडे या प्रकरणी राष्ट्रीय तपास संस्थेनं दिल्ली विद्यापिठातील सहयोगी प्रध्यापक हनी बाबू मसलीयारवेट्टील तारायील यांना अटक केली आहे.  त्यांना उद्या मुंबईच्या NIAच्या विशेष न्यायालयात हजर केलं जाणार आहे.

वरवरा राव यांना कोव्हिडची लागण

वरवरा राव यांनी कोव्हिडची लागण झाल्यानंतर जे. जे. रुग्णालयात ठेवण्यात आलं होतं. त्यांना नंतर नानावटी रुग्णालयात हलविण्यात आले आहे.

वरवरा यांना सर्व सुविधा असलेल्या खासगी रुग्णालयात पाठवण्यात यावे, असं राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने राज्य सरकारला म्हटलं आहे.

"वरवरा राव यांना वैद्यकीय तपासणीसाठी सर जे. जे. रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. त्यांच्या विविध तपासण्यात करण्यात आल्या. कोव्हिड-19 तपासणी केली असता चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे. त्यांना कोरोनाचा संसर्ग झाल्याचं स्पष्ट झालं," असं रुग्णालय प्रशासनाने सांगितलं.

"सर जे.जे रुग्णालय कोव्हिड-19 रुग्णालय नाही. त्यामुळे राव यांना सेंट जॉर्ज रुग्णालयात कोव्हिड-19 च्या उपचारांसाठी दाखल करण्यात आलं आहे. राव यांची तब्येत स्थिर आहे. त्यांना कोणत्याही प्रकारची लक्षणं नाहीत," अस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं ते पुढे म्हणाले.

सोमवारी संध्याकाळी तब्येत खराब असल्याने वरवरा राव यांना जे जे रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. राव यांना तळोजा जेलमध्ये ठेवण्यात आलं होतं.

कुटुंबीयांचा आरोप

जे जे रुग्णालयात वैद्यकीय तपासणीसाठी दाखल केल्यानंतर राव यांच्या कुटुंबीयांनी त्यांची भेट घेतली. वरवरा राव यांच्या कुटुंबीयांनी रुग्णालयात राव यांची योग्य पद्धतीने काळजी घेतली नसल्याचा आरोप केलाय. ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्ट (Human Rights Defenders's Alert) या संघटनेनेही कुटुंबीयांच्या आरोपावरून राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाला पत्र लिहिलं आहे.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्ट (Human Rights Defenders's Alert) संघटनेचे राष्ट्रीय सचिव हेन्री टिफांगे म्हणाले, "राव यांच्या तब्येतीबाबत आम्ही राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाला पत्र लिहिलं आहे. वरवरा राव यांना खासगी रुग्णालयात दाखल करावं अशी आमची मागणी आहे. मला आशा आहे की राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग याबाबत लवकरच आदेश देईल."

कुटुंबीयांच्या आरोपावरून ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्ट (Human Rights Defenders's Alert) संघटनेने 15 जुलैला एक निवेदन जारी केलं होतं.

ह्युमन राईट्स डिफेंडर्स अलर्टची भूमिका

"राव यांची पत्नी आणि मुलींनी जे जे रुग्णालयात त्यांची भेट घेतली. राव यांची परिस्थिती पाहून त्यांना धक्का बसला. राव यांना ट्रान्झिट वॉर्डमध्ये ठेवण्यात आलं होतं. त्यांच्याकडे कोणाचच लक्ष नव्हतं. रुग्णालय प्रशासनाने त्यांना वाऱ्यावर सोडलं होतं. ज्या बेडवर राव यांना ठेवण्यात आलं होतं तो लघवी झाल्याने ओला झाला होता. राव यांना त्यांची पत्नी आणि मुलींना ओळखता आलं नाही. काही वेळानंतर त्यांनी कुटुंबीयांना ओळखलं."

"रुग्णालयातील नर्स आणि इतर कर्मचारी त्यांची काळजी घेत नव्हते. पोलीस कर्मचारी दूरवर उभे होते. रुग्णालयातील नर्सने कुटुंबाला सांगितलं की ट्रान्झिट वॉर्डमध्ये रुग्णांवर कोणतेही उपचार केले जात नाहीत. त्यांच्या कुटुंबीयांनी जेव्हा लघवी झालेली बेडशीट बदलली. तर कुटुंबाला बाहेर काढण्यात आलं."

जे.जे रुग्णालयाचं स्पष्टीकरण

राव यांच्या कुटुंबीयांचे आरोप सर जे.जे रुग्णालय प्रशासनाने फेटाळून लावले आहेत. याबाबत बोलताना सर जे. जे समुह रुग्णालयाचे अधिष्ठाता डॉ. रणजित माणकेश्वर म्हणाले, "रुग्णालयात राव यांची रुग्णालयात योग्य प्रकारे काळजी घेण्यात आली."

राव यांना जामिनाची मागणी

80 वर्षाचे...


वरवरा राव

मुंबई उच्च न्यायालयाने राव यांच्या जामीन अर्जावर सुनावणी करताना त्यांना सहा महिन्यांसाठी जामीन मंजूर केला आहे.

या दरम्यान त्यांना मुंबईतच राहावं लागणार आहे, तसंच त्यांना पासपोर्ट जमा करण्याचे आदेश कोर्टानं दिले आहेत.

शिवाय या प्रकणातील इतर कुठल्याही आरोपींशी संपर्क न करण्याची अट कोर्टानं घेतली आहे.

तसंच जामीनाची मुदत संपल्यानंतर पुन्हा सरेंडर करायचं किंवा जामीन वाढवून मिळण्यासाठी कोर्टात अर्ज करावा, असं कोर्टानं जामीन मंजूर करताना म्हटलं आहे.

याआधी मुंबई उच्च न्यायालयाने त्यांना वैद्यकीय उपचारांसाठी रुग्णालयात दाखल करण्याचे आदेश राज्य सरकारला दिले होते.

जेलमध्ये राव यांचे वकील आणि कुटुंबीयांना कोव्हिड-19चं कारण देत, प्रशासन भेटू देत नसल्याचा आरोप राव यांच्या वकीलांना कोर्टात सुनावणी दरम्यान केला होता.

त्यावर कोर्टाने राव यांच्या 15 दिवसांच्या उपचाराचा खर्च सरकारने करावा तसंच रुग्णालयाच्या नियमानुसार नातेवाईकांना भेटू द्यावं असे आदेशही दिले होते.

कोण आहेत वरवरा राव?

वरवरा हे रिवॉल्यूशनरी रायटर्स असोसिएशनशी संलग्न आहेत. वरवरा यांना हैदराबाद इथं अटक करण्यात आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ली आणि त्यांना पुण्याला आणण्यात आलं.

सामाजिक कार्यकर्त्या सुधा भारद्वाज, नागरी हक्कांसाठी काम करणारे गौतम नवलखा, सामाजिक कार्यकर्ते अरुण फरेरा, लेखक आणि सामाजिक कार्यकर्ते व्हर्नोन गोन्सालव्हिस यांनाही अटक करण्यात आली. या सगळ्यांनी मिळून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हत्येचा कट रचला असा त्यांच्यावर आरोप आहे. वरवरा यांनी त्यांना आर्थिक मदत पुरवली, असा त्यांच्यावर आरोप आहे.

पुण्यातल्या विश्रामबाग पोलीस स्थानकात वरवरा यांच्याविरोधात भारतीय दंड संहितेच्या 153 (ए), 505 (1) (B), 117, 120 (B) आणि बेकायदेशीर घडामोडी रोखण्यासाठीची कलमं 13, 16, 17, 18(B), 20, 38, 39, 40 गुन्हे दाखल करण्यात आले.

भीमा कोरेगाव प्रकरणात हिंसा भडकवणारे संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांच्यापासून लक्ष दूर हटावं यासाठी पोलीस कपोकल्पित आरोप लावत आहेत, असं वरवरा यांनी तेव्हा बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं.

या पाचही कार्यकर्त्यांच्या अटकेला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आलं.

न्यायालयाने गेल्या वर्षी आदेश देताना या सगळ्यांना घरीच नजरकैदेत ठेवण्याचा आदेश दिला.

माओवाद्यांशी संबंध असल्याच्या मुद्यावरून वरवरा यांना याआधीही अटक करण्यात आली होती. दरम्यान सामाजिक कार्यकर्त्यांना फसवण्याचं हे षडयंत्र असल्याचं डाव्या विचारसरणीच्या लोकांनी म्हटलं होतं.

वरवरा यांच्या पत्नी हेमलता यांनी गेल्या वर्षी भारताच्या सर्वोच्च न्यायाधीशांना एक पत्र लिहून त्यांच्या सुटकेची मागणी केली होती.

वरवरा यांना पुण्यातल्या येरवडा येथील तुरुंगात ठेवण्यात आलं होतं. अटक झाल्यानंतर वर्षभरानंतरही खटल्याच्या सुनावणीला सुरुवात झाली नव्हती.

काय आहे भीमा कोरेगाव प्रकरण?

मराठा सेना आणि ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यात झालेल्या युद्धाच्या 200व्या स्मृतिदिनानिमित्त 31 डिसेंबर 2017 रोजी `भीमा कोरेगांव शौर्य दिवस प्रेरणा अभियान' या कार्यक्रमाअंतर्गत अनेक दलित संघटनांनी एकत्रितपणे एका रॅलीचे आयोजन केले होते. युद्धात ईस्ट इंडिया कंपनीविरोधात महार रेजिमेंट लढली होती आणि यात बहुतांश दलित सैनिक होते.

पुण्याजवळील भीमा कोरेगाव येथे 1 जानेवारी 2018 रोजी दंगल झाली होती आणि त्या दिवशी इथे लाखोंच्या संख्येने दलित समुदाय जमा होतो. या घटनेचे पडसाद देशभर उमटले होते.

या हिंसाचाराला एक दिवस अगोदर म्हणजे 31 डिसेंबर 2017 रोजी पुण्यात झालेल्या 'एल्गार परिषदे'तील वक्तव्यं कारणीभूत होती अशा...


वरवरा राव

मुंबई उच्च न्यायालयाने राव यांच्या जामीन अर्जावर सुनावणी करताना बुधवारी (18 नोव्हेंबर) त्यांना वैद्यकीय उपचारांसाठी रुग्णालयात दाखल करण्याचे आदेश सरकारला दिले आहेत.

राव यांना दोन आठवड्यांसाठी वैद्यकीय उपचार आणि तपासणीसाठी नानावटी रुग्णालयात दाखल करण्यात येणार आहे.

कोर्टाच्या आदेशानुसार, राव यांच्या वैद्यकीय तपासणीचे रिपोर्ट कोर्टात सादर करावे लागणार आहे.

"वरवरा राव यांची तब्येत ठीक नाही. जेलमध्ये त्यांच्यावर योग्य उपचार केले जात नाहीत. राव यांना कोरोनाचा संसर्ग होऊन गेलाय. ते डायपरवर आहेत. त्यांचा कॅथेटर तीन महिने बदलण्यात आला नाहीये. जेल प्रशासन त्यांच्या उपचारात हलगर्जीपणा करत आहे," असे आरोप राव यांच्या वकीलांनी कोर्टात केले.

"एक व्यक्ती खूप आजारी आहे. त्याला वैद्यकीय उपचारांची गरज आहे. अशा परिस्थितीत राज्य सरकार आम्ही तळोजा जेलमध्ये उपचार करू, असं कसं म्हणू शकतं," असा सवाल कोर्टाने सुनावणी दरम्यान सरकारला विचारला.

सरकारी वकीलांनी राज्य सरकारसोबत झालेल्या चर्चेनंतर राव यांना 15 दिवस उपचार आणि तपासणीसाठी नानावटी रुग्णालयात दाखल करण्याबाबत सरकारची हरकत नसल्याची माह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िती कोर्टाला दिली.

जेलमध्ये राव यांचे वकील आणि कुटुंबीयांना कोव्हिड-19 च कारण देत, प्रशासन भेटू देत नसल्याचा आरोप राव यांच्या वकीलांना कोर्टात सुनावणी दरम्यान केला.

कोर्टाने राव यांच्या 15 दिवसांच्या उपचाराचा खर्च सरकारने करावा तसंच रुग्णालयाच्या नियमानुसार नातेवाईकांना भेटू द्यावं असे आदेशही दिले आहेत.

कोण आहेत वरवरा राव?

वरवरा हे रिवॉल्यूशनरी रायटर्स असोसिएशनशी संलग्न आहेत. वरवरा यांना हैदराबाद इथं अटक करण्यात आली आणि त्यांना पुण्याला आणण्यात आलं.

सामाजिक कार्यकर्त्या सुधा भारद्वाज, नागरी हक्कांसाठी काम करणारे गौतम नवलखा, सामाजिक कार्यकर्ते अरुण फरेरा, लेखक आणि सामाजिक कार्यकर्ते व्हर्नोन गोन्सालव्हिस यांनाही अटक करण्यात आली. या सगळ्यांनी मिळून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हत्येचा कट रचला असा त्यांच्यावर आरोप आहे. वरवरा यांनी त्यांना आर्थिक मदत पुरवली, असा त्यांच्यावर आरोप आहे.

पुण्यातल्या विश्रामबाग पोलीस स्थानकात वरवरा यांच्याविरोधात भारतीय दंड संहितेच्या 153 (ए), 505 (1) (B), 117, 120 (B) आणि बेकायदेशीर घडामोडी रोखण्यासाठीची कलमं 13, 16, 17, 18(B), 20, 38, 39, 40 गुन्हे दाखल करण्यात आले.

भीमा कोरेगाव प्रकरणात हिंसा भडकवणारे संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांच्यापासून लक्ष दूर हटावं यासाठी पोलीस कपोकल्पित आरोप लावत आहेत, असं वरवरा यांनी तेव्हा बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं.

या पाचही कार्यकर्त्यांच्या अटकेला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देण्यात आलं.

न्यायालयाने गेल्या वर्षी आदेश देताना या सगळ्यांना घरीच नजरकैदेत ठेवण्याचा आदेश दिला.

माओवाद्यांशी संबंध असल्याच्या मुद्यावरून वरवरा यांना याआधीही अटक करण्यात आली होती. दरम्यान सामाजिक कार्यकर्त्यांना फसवण्याचं हे षडयंत्र असल्याचं डाव्या विचारसरणीच्या लोकांनी म्हटलं होतं.

वरवरा यांच्या पत्नी हेमलता यांनी गेल्या वर्षी भारताच्या सर्वोच्च न्यायाधीशांना एक पत्र लिहून त्यांच्या सुटकेची मागणी केली होती.

वरवरा यांना पुण्यातल्या येरवडा येथील तुरुंगात ठेवण्यात आलं होतं. अटक झाल्यानंतर वर्षभरानंतरही खटल्याच्या सुनावणीला सुरुवात झाली नव्हती.

काय आहे भीमा कोरेगाव प्रकरण?

मराठा सेना आणि ईस्ट इंडिया कंपनी यांच्यात झालेल्या युद्धाच्या 200व्या स्मृतिदिनानिमित्त 31 डिसेंबर 2017 रोजी `भीमा कोरेगांव शौर्य दिवस प्रेरणा अभियान' या कार्यक्रमाअंतर्गत...


वरवरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

'कुणीतरी आपल्या विरोधी विचारधारेचं आहे म्हणून त्यांना अटक करणं म्हणजे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची पायमल्ली असल्याचंही' त्यांनी या पत्रात म्हटलं आहे.

भीमा कोरेगाव प्रकरणात पुणे पोलिसांनी जून 2018 मध्ये पाच जणांना अटक केली आहे. त्यानंतर ऑगस्टमध्ये चार जणांना अटक झाली.

दुसरीकडे या प्रकरणातल्या पहिल्या अटकसत्राला एक वर्ष पूर्ण होत असताना पोलिसांनी या प्रकरणी झारखंडच्या रांचीमध्ये फादर स्टेन स्वामी यांच्या घरावर छापा मारला आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू ताब्यात घेतल्या.

गेल्या वर्षीही फादर स्टेन स्वामी यांच्या घरावर छापे टाकण्यात आले. मात्र तेव्हा देखील त्यांना अटक झाली नव्हती. दरम्यान याचप्रकरणी अटक झालेल्या मिलिंद एकबोटे यांना मात्र जामीन मिळाला आहे.

भीमा कोरेगाव प्रकरणी अनिता सावळे आणि तुषार दामगुडे यांनी परस्पर विरोधी तक्रार दाखल केल्या आहेत.

नेमकी कुणाकुणाला अटक?

सुरुवातीला पोलिसांनी जूनमध्ये पाच जणांना अटक केली. यात सुधीर ढवळे, वकील सुरेंद्र गडलिंग, सामाजिक कार्यकर्ते महेश राऊत, प्रोफेसर शोमा सेन आणि सामाजिक कार्यकर्ते रोना विल्सन यांचा त्यात स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मावेश आहे.

तर ऑगस्ट 2018 मध्ये वरावरा राव, सुधा भारद्वाज, वरनॉन गोंसाल्विस आणि अरुण फरेरा यांना अटक करण्यात आली.

या सर्वांवर UAPA कायद्यांतर्गत गुन्हे दाखल करण्यात आले. बंदी असलेल्या नक्षलवादी संघटनांशी सबंध ठेवत पुण्यात झालेल्या एल्गार परिषदेला नक्षलवादी संघटनांचा पैसा पुरविल्याचा गुन्हा या सर्वांवर दाखल करण्यात आला.

या प्रकरणात सर्व आरोपींच्या जामीनासंदर्भातली प्रक्रिया वर्षभर सुरू आहे. पुणे पोलिसांनी या प्रकरणी प्रत्येकी 3000 आणि 5000 पानांच्या दोन चार्जशीट दाखल केलेल्या आहेत.

पुणे पोलिसांनी हा तपास केवळ एल्गार परिषदे पुरताच मर्यादित राहिला नसल्याचं चार्जशीटमध्ये  म्हटलं आहे. हा तपास माओवादी संघटनांच्या देशभरातील कारवायांपर्यंत पोहोचला असल्याचं पुणे पोलिसांनी चार्जशीटमध्ये नमूद केलं आहे.

भिडे आणि एकबोटेंवरील आरोपांचं काय झालं?

शिवप्रतिष्ठानचे संभाजी भिडे आणि समस्त हिंदू आघाडीचे मिलिंद एकबोटे यांच्या विरोधात अनिता सावळे यांनी दिलेल्या तक्रारीनुसार पुणे ग्रामीण पोलिसांनी गुन्हा दाखल केला होता.

संभाजी भिडे

यानंतर मिलिंद एकबोटे यांना पोलिसांनी अटक केली. त्यानंतर त्यांना जामीन मंजूर झाला. तसंच त्यांच्यावरील भाषण बंदी आणि पोलीस स्टेशनला हजेरी लावण्याच्या अटी शिथिल करण्यात आल्या आहेत.

संभाजी भिडे यांच्यांवर मात्र अजून कुठलीही कारवाई झालेली नाही. भिडे यांचा सहभाग सिद्ध झाल्यावरच कारवाई होईल, अशी माहिती पुणे ग्रामीण पोलीस उपधीक्षक सचिन बारी यांनी दिली.

तसंच भिडेंवर गुन्हे दाखल असल्याचं आणि अद्याप त्यांच्यावरील गुन्हे मागे घेण्यासंदर्भात काहीही प्रस्ताव गृह विभागाला दिला नसल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

संभाजी भिडे यांचा भीमा कोरेगाव दंगलीशी काहीही संबंध नाही, गुरुजींची बदनामी केली जात असल्याचं त्याचे वकील पुष्कर दुर्गे यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

जर भिडे गुरुजींच्या विरोधात पुरावे असतील तरच त्यांना अटक होईल, एल्गार परिषदेच्या संदर्भात अनेक पुरावे मिळत असल्याने पोलिसांनी अटक केल्या आहेत, त्यामुळे भिडेंवर पुराव्याशिवाय आरोप होत असल्याचं दुर्गे म्हणाले.

पोलीस  तपास करत आहेत आणि कोणत्याही आरोपपत्रात भिडेचं नाव आलेलं नसल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

"सध्या जो तपास सुरू आहे तो योग्य दिशेने सुरू आहे. या घटनेत 100 टक्के शहरी नक्षलवादाचा संबंध आहे," असा आरोप शिव प्रतिष्ठानचे प्रवक्ते नितीन चौगुले यांनी...


वरवरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

अतिरिक्त पोलीस महासंचालक (कायदा व सुव्यवस्था) परमवीर सिंह आणि या प्रकरणाची चौकशी करणाऱ्या पुणे पोलिसांच्या काही अधिकाऱ्यांनी शुक्रवारी ही पत्रकार परिषद घेतली होती. या पत्रकार परिषदेत त्यांनी काही कागदपत्रं सादर केली आणि अटक करण्यात आलेल्या संशयितांविरोधात पुरावे असल्याचा दावा केला.

या वर्षांच्या सुरुवातील भीमा कोरेगाव इथं झालेल्या हिंसाचार प्रकरणी पुणे पोलिसांनी वरावरा राव, अरुण फरेरा, वर्नोन गोन्साल्व्हिस, सुधा भारद्वाज आणि गौतम नवलखा यांना भीमा कोरेगाव हिंसाचार प्रकरणात अटक केली आहे. सुप्रीम कोर्टाने या सर्वांना 6 सप्टेंबरपर्यंत नजरकैदेत ठेवण्याचे आदेश दिले. अटक केलेल्या या कार्यकर्त्यांवर बंदी असलेल्या माओवादी संघटनांशी संबंध असल्याचा आरोप पोलिसांनी केला आहे.

सतीश गायकवाड यांनी या संपूर्ण प्रकरणाची चौकशी राष्ट्रीय तपास संस्थेकडे (NIA) सोपवण्याबाबत याचिका दाखल केली आहे. "हे प्रकरण न्यायप्रविष्ट असताना प्रसारमाध्यमांसमोर पुरावे सादर करण्याच्या निर्णयाबद्दल आम्ही प्रश्न उपस्थित केले होते. उच्च न्यायालयाने हे प्रकरण न्यायप्रविष्ट असतानाही पत्रक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ार परिषद घेतल्याबद्दल तीव्र नाराजी व्यक्त केली," असं याचिकाकर्त्यांचे वकील नितीन सातपुते यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

न्यायमूर्ती एस. एस. शिंदे आणि न्यायमूर्ती मृदुला भटकर यांच्या खंडपीठापुढे या प्रकरणाची सुनावणी झाली.

महाराष्ट्राचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक परमवीर सिंह

या प्रकरणाची सुनावणी 7 सप्टेंबरपर्यंत स्थगित करण्यात आली आहे.

सरकार पक्षाचे वकील दीपक ठाकरे यांना न्यायालयाने या प्रकरणांत तपास संस्थानी पुन्हा पत्रकार परिषद घेऊ नये असे आदेश दिले आहेत.

पत्रकार परिषदेत पोलीस काय म्हणाले?

शुक्रवारी मुंबईत झालेल्या या पत्रकार परिषदेत पोलिसांना तपासादरम्यान अनेक पत्रं मिळाल्याचा दावा केला. तसंच काही पत्रांतील मजकूर वाचून दाखवला. हा पत्रव्यवहार सुधा भारद्वाज, मिलिंद तेलतुंबडे आणि रोना विल्सन यांच्यामध्ये झाला आहे, असा दावाही पोलिसांनी केला.

भीमा कोरेगावमध्ये कार्यक्रम आयोजित करण्यासाठी माओवादी संघटनांकडून पैसै देण्यात आल्याचंही सिंह यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

तसंच रोना विल्सन यांच्या कॉम्प्युटरचा पासवर्ड संरक्षित पत्र पोलिसांच्या हाती लागलं. विल्सन यांनी बंदुकींच्या 4 लाख गोळ्या, ग्रेनेड आणि 8 कोटी रुपयांचा उल्लेख असलेलं पत्र कॉम्रेड प्रकाश यांना लिहिलं होतं, यात राजीव गांधी यांची जशी हत्या करण्यात आली तसा घातपात घडवून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हत्येच्या कटाचा उल्लेख होता, असा दावाही पोलिसांनी केला.

तर सुधा भारद्वाज यांनी माध्यमांना पाठवलेल्या पत्रात पोलिसांचे हे सर्व आरोप फेटाळले आहेत. पोलीस ज्या पत्राचा उल्लेख करत आहेत, ते पत्र बनावट असल्याचा दावा भारद्वाज यांनी केला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वरवरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

भीमा कोरेगाव प्रकरणी पुणे पोलिसांनी देशभरातील सामाजिक चळवळीतील पाच कार्यकर्त्यांना 28 ऑगस्टला अटक केली होती. पण, पुढील सुनावणी होईपर्यंत या पाच जणांना घरातच नजरकैदेत ठेवण्यात आलं आहे. या कारवाईसंदर्भात हा गौप्यस्फोट पोलिसांनी केला आहे.

मूळचे तेलंगणाचे असलेले वरावरा राव, अरुण फरेरा, सुधा भारद्वाज, गौतम नवलखा आणि वर्होन गोन्सालविस यांच्याविरोधात ठोस पुरावे हाती लागल्याचं सिंह यांनी सांगितलं.

अटकेतील सगळ्यांचे नक्षलवाद्यांशी संबंध होते आणि तसे संबंध असल्याची पत्रं पोलिसांना मिळाली आहेत. या पत्रांमध्ये नक्षलवाद्यांना मदत, पैसा, हत्यारे पुरवण्याचा उल्लेख असल्याचं सिंह यांनी या पत्रकार परिषदेत स्पष्ट केलं.

पोलिसांच्या पत्रकार परिषदेतील महत्त्वाच्या 9 गोष्टी पुढीलप्रमाणे -

1. पोलिसांना तपासादरम्यान हाती लागलेल्या पत्रांचं या पत्रकार परिषदेत वाचन करण्यात आलं. यात सुधा भारद्वाज, मिलिंद तेलतुंबडे आणि रोना विल्सन यांची पत्र होती. नक्षलवादी चळवळीसाठी योजना आखणं, पैशाची उभारणी आणि मागणी, हत्यारं यांचा उल्लेख या पत्रांमध्ये आहे.

2. अशी हजारो पत्र मिळाल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी आहेत. ज्यामध्ये नक्षलवाद्यांना मदत होत असल्याचं स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

3. फरार झालेल्या मिलिंद तेलतुंबडे यांनी रोना विल्सन यांना लिहीलेल्या पत्रात नक्षली कारवायांचा थेट उल्लेख केल्याचं पोलिसांनी सांगितलं.

4. भीमा कोरेगावमध्ये कार्यक्रम आयोजित करण्यासाठी सुधीर ढवळे यांना माओवादी संघटनांकडून प्रथम 5 लाख आणि नंतर 10 लाख असे एकूण 15 लाख रुपये देण्यात आल्याचं सिंह यांनी बोलताना स्पष्ट केलं.

महाराष्ट्राचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक परमवीर सिंह

4. काही पत्रांमध्ये आरोपींनी जम्मू-काश्मीरमध्ये भूमिका बजावल्याचा उल्लेख आहे. काश्मीर खोऱ्यात दगडफेक करणाऱ्यांना एकत्र कसं आणलं जातं, तशी कल्पना देशात राबवता येईल, असंही पत्रांत लिहीलं आहे. अटकेतील आरोपींचा मणिपूर, जम्मू-काश्मीर इथल्या फुटीरतावाद्यांशी संबंध आहे.

5. नक्षली कारवाया करण्यासाठी विविध स्तरावरून पैशाचा पुरवठा करण्यासंदर्भातही पत्रं असल्याचं परमवीर सिंह यांनी स्पष्ट केलं.

6. दिल्लीमधील JNUमधून विद्यार्थ्यांना वळवून त्यांना जंगलात पाठवण्याचा यांचा विचार असल्याचं सिंह यांनी सांगितलं.

कॉम्रेड प्रकाश यांना लिहीलेलं पत्र. या पत्रात राजीव गांधी यांच्या हत्येसारखा प्रकार करण्याबद्दलचा उल्लेख आहे.

7. रोना विल्सन यांचा पासवर्ड, संरक्षित पत्र पोलिसांच्या हाती लागलं आहे. विल्सन यांनी 4 लाख राऊंड, ग्रेनेड आणि 8 कोटी रुपयांचा उल्लेख असलेलं पत्र कॉम्रेड प्रकाश यांना लिहीलं होतं. यात राजीव गांधींसारख्या घातपाताचा उल्लेख होता.

8. कॉम्रेड सुदर्शन यांनी कॉम्रेड नवलखा यांना लिहीलेलं पत्र पोलिसांनी वाचून दाखवलं.

ते पत्र कपोलकल्पित

या पत्रकार परिषदेनंतर प्रसारमाध्यमांकडे दिलेल्या निवेदनात सुधा भारद्वाज यांनी त्यांची बाजू मांडली. सुधा भारद्वाज सध्या नजरकैदेत आहेत. त्यांनी त्यांच्या वकील वृंदा ग्रोवर यांच्या मार्फत पत्र लिहून हे निवेदन दिलं आहे.

त्या म्हणतात," पोलिसांनी जे पत्र सादर केलं आहे ते कपोलकल्पित आहे. अशाप्रकारे पत्र सादर करून माझी प्रतिमा गुन्हेगार म्हणून ठसवण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे."

सुधा लिहितात, ज्या बैठकांना अपराध म्हणून दाखवलं जात आहे, त्या कुणापासून लपवून झालेल्या नाहीत. बऱ्याच लोकशाही घडामोडी, बैठका, परिषदा आणि आंदोलनं यांना माओवाद्यांचा हात आहे, असं म्हणून परवानगी देण्यात नाकारण्यात येत आहे.

पोलिसांनी पत्रकार परिषदेत या कार्यकर्त्यांचा माओवाद्यांसह...


वरावरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

जेव्हा एखादी राजवट वैचारिक प्रभुत्व स्थापण्याचा जिवापाड प्रयत्न करू लागते तेव्हा दोन परस्परविरोधी क्षेत्रांवर ती आपली सगळी शक्ती एकवटते-एकीकडे ती निवडक प्रतिपक्षीयांवर दमनाचा प्रयोग करते आणि दुसरीकडे स्वतःकडे वैचारिक पुढाकार यावा म्हणून नवनव्या कल्पना आणि शब्दप्रयोग यांचे फुगे हवेत सोडून देते-विरोधकांसाठी शेलक्या शाब्दिक लेबलांचा वापर प्रचलित करते.

गेल्या चार वर्षांत आपण 'राष्ट्रद्रोही' हे घनघोर वर्णन, 'सिक्युलर' हा टवाळीवजा शब्दप्रयोग (हा शब्द नव्या राजवटीला बौद्धिक कुर्निसात करणार्‍या खास स्वतंत्र बाण्याच्या विचरवंतांचा!), एका थोर सुसंस्कृत सेनानींनी प्रचलित केलेला 'प्रेस्टिट्यूट' हा शेलका शब्द, अशी वैचारिक संपत्तीची कितीतरी उधळण पाहिली आहे.

त्याच पठडीतला आणि अगदी अलीकडे प्रचारात आणला गेलेला शब्दप्रयोग म्हणजे 'शहरी माओवादी' किंवा 'शहरी नक्षली'. बराच काळ चिकाटीनं बिनखात्याचे मंत्री राहिलेल्या एका बुद्धिमान मंत्र्यांनी हा शब्दप्रयोग प्रथम वापरला असे म्हणतात.

सध्या त्याच्या वापराचा घाऊक परवाना चित्रपट क्षेत्रातील एक लेखक-दिग्दर्शक विवेक अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ग्निहोत्री यांच्याकडे आहे.

इतका, की त्यांनी देशविघातक अशा शहरी नक्षलींची यादी करून खाजगीत आपल्याला कळवावी असे जाहीर आवाहन ट्विटरवरून केले आहे! त्या यादीतल्या लोकांची नावे ते पुणे पोलिसांना कळवणार की काय हे माहीत नाही.

शहरी नक्षली ही काय भानगड आहे?

मुळात नक्षलवादी (आणि आता माओवादी) हे कम्युनिस्ट विचारांच्या, पण भारतातल्या कम्युनिस्ट पक्षांशी मतभेद होऊन बाजूला झालेल्या, अनेक गटांचे एक ढोबळ नाव आहे.

१९६०च्या दशकात (१९६७) पश्चिम बंगालमधील नक्षलबारी भागात शेतकर्‍यांचा सशस्त्र उठाव करण्याचा प्रयत्न काही मार्क्सवाद्यांनी केला आणि त्या मुद्द्यावरून कम्युनिस्ट पक्षात फूट पडून हे सशस्त्र उठाववाले कम्युनिस्ट वेगळे झाले.

त्यांच्यापासून प्रेरणा घेऊन पुढे देशाच्या अनेक भागांमध्ये - पण जास्त करून आदिवासी प्रदेशांत आणि दुर्गम वन्य प्रदेशांमध्ये - असे अनेक गट अस्तित्वात आले.

त्यांचा भारतीय कम्युनिस्ट पक्ष आणि मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष या दोघांवर अतोनात राग राहिला, कारण त्यांच्या मते हे दोन्ही पक्ष संसदीय राजकारणाच्या नादी लागून क्रांतीच्या रस्त्यापासून दूर गेले आहेत.

तेव्हा नक्षलबारीच्या उठवापासून स्फूर्ती घेणारे ते सगळे 'नक्षलवादी' असे ढोबळ वर्गीकरण केलं जाऊ लागलं. त्यांच्या मार्क्सवादी विचारांवर खास प्रभाव होता तो माओच्या विचारांचा आणि माओप्रणीत शेतकर्‍यांच्या गनिमी उठावाच्या कल्पनेचा, म्हणून त्यांना 'माओवादी' असंही म्हटलं जातं.

सशस्त्र उठाव करायचा तो अंतिमतः भांडवलदार वर्गाच्या पाडावासाठी, पण तातडीची लढाई भारत सरकारच्या ताकदीशी आणि पोलिसदलांशी. कारण या गटांच्या आकलनाप्रमाणे राज्यसंस्था ही भांडवलदारांचीच हस्तक असते.

शिवाय यांना पक्षीय स्पर्धा आणि निवडणुका यांच्यात स्वारस्य नाही. (अर्थात वेळोवेळी अनेक 'नक्षली' गट भूमिगत काम सोडून खुल्या स्पर्धेत उतरल्याचे दाखले आहेत.) त्यामुळे माओवाद्यांचे राजकारण हे हिंसा, सशस्त्र प्रतिकार आणि राज्यसंस्था विकलांग करण्याचे धोरण यांचा अवलंब करते. मुख्यतः मध्य भारतातील आदिवासी बहुल प्रदेशात दीर्घकाळ माओवाद्यांचा दबदबा राहिला आहे.

'शहरी माओवादी' म्हणजे जे थेट हिंसेत सामील नाहीत, पण ज्यांचा वैचारिक दृष्ट्या भांडवलशाहीला पूर्ण विरोध आहे आणि भारतीय राज्यसंस्था लोकविरोधी आहे असं ज्यांना वाटतं असे लेखक, कलावंत, बुद्धिवंत, इत्यादी असं म्हणता येईल.

ते सगळे भारत सरकार उलथवून...


वरावरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

पुणे, हैदराबाद, दिल्ली, मुंबई आणि रांची या शहरांमध्ये मंगळवारी सकाळी या धाडी टाकण्यात आल्या, असं एका पोलीस अधिकाऱ्याने बीबीसी मराठीला सांगितलं.

या धाडसत्राशी निगडित एका अधिकाऱ्याने बीबीसीला सांगितलं की मुंबईत व्हर्नोन गोन्साल्विस आणि अरुण फरेरा, दिल्लीचे मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि पत्रकार गौतम नवलखा, नागरी हक्कांच्या वकील सुधा भारद्वाज, हैदराबादचे चळवळवादी आणि कवी वरावरा राव तसंच रांची येथील स्टेन स्वामी यांच्या घराची झडती घेण्यात आली.

त्यानंतर स्टेन स्वामी वगळता इतर पाच जणांना अटक करण्यात आली.

पुण्याच्या विश्रामबाग पोलीस ठाण्यात एल्गार परिषदेविरुद्ध बेकायदेशीर कारवाया रोखण्यासाठी तयार केलेल्या कायद्याअंतर्गत FIR दाखल केला होता. ही एल्गार परिषद 31 डिसेंबर 2017 ला पुण्याच्या शनिवार वाड्यासमोर आयोजित करण्यात आली होती. पोलिसांचा दावा आहे की या परिषदेत देण्यात आलेल्या भाषणांमुळे दुसऱ्या दिवशी पुण्याजवळच्या भीमा कोरेगावात मोठ्या प्रमाणात हिंसाचार झाला होता.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, जूनमध्ये अटक झालेल्या पाच कार्यकर्त्यांची चौकशी केल्यावर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ही नावं समोर आली, म्हणून त्यांच्या घरांवर हे धाडसत्र झालं.

सुधा भारद्वाज यांची मुलगी अनुषा भारद्वाज यांनी बीबीसीला सांगितलं की पोलिसांनी त्यांच्या घरी सकाळी सात वाजता धाड टाकली आणि सुधा भारद्वाज यांचा फोन आणि लॅपटॉप जप्त केला आहे. सुधा भारद्वाज यांनाही हरियाणाच्या सुरजकुंड येथील पोलीस ठाण्यात घेऊन गेले आहेत.

सुधा भारद्वाज नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटीमध्ये गेस्ट फॅकल्टी आहेत.

गौतम नवलखा

'...मग भिडेंना अटक का नाही?'

मुंबईतील 60 वर्षीय व्हर्नोन गोन्सालवीस यांच्या घरी आज सकाळी 6 वाजता पोलीस आले. दुपारपर्यंत चौकशी सुरू होती. दुपारी पावणे दोन वाजता पोलीस त्यांना अटक करून घेऊन गेले, असं त्यांच्या मुलाने सांगितलं. "त्यांनी आमचं अख्खं घर धुंडाळून काढलं, आमचे पेन ड्राईव्ह चेक केले आणि आमच्या काँप्युटरमधली हार्ड डिस्क आणि मोबाईल फोन घेऊन गेले. त्यांनी काही अशी पुस्तकंही नेली, जी बाजारात सहज उपलब्ध आहेत," असं सुनील गोन्साल्वेस यांनी सांगितलं.

हिंदू संस्थांशी संबंधित लोकांना झालेल्या अटकसत्रावरून लक्ष विचलित करण्यासाठीच ही कारवाई केली जात आहे, असा आरोप व्हर्नोन गोन्सालवीस यांच्या पत्नी सुझन अब्राहम यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना केला.

भीमा-कोरेगांव येथील दंगल भडकवणाऱ्या संभाजी भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांच्यावर काहीच कारवाई करण्यात आलेली नाही. पण जी माणसं निर्दोष आहेत, त्यांना नाहक त्रास दिला जातोय, असं सुझन पुढे म्हणाल्या.

व्हर्नोन गोन्साल्विस (मध्ये) त्यांच्या परिवारासह

एप्रिल 2007 मध्येही व्हर्नोन यांना माओवादी ठरवून अटक करण्यात करणात आली होती. आर्थर रोड आणि नागपूर कारागृहात ते अडरट्रायल होते. जून 2013 मध्ये त्यांची सुटका करण्यात आली.

शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी सिमेन्स कंपनीत नोकरी धरली होती. मात्र आणीबाणीच्या काळात नोकरी सोडून स्वतंत्रपणे काम करू लागले. त्यानंतर काही काळ ते मुंबईच्या डी. जी. रुपारेल महाविद्यालय आणि एच. आर. कॉलेजमध्ये कॉमर्सच्या विद्यार्थ्यांना शिकवायचे. अलीकडे ते DailyO, The Wire या संकेतस्थळांसाठी विविध विषयांवर लेखन करत होते.

हैदराबादमध्ये धाडीदरम्यान पोलीस

शिवाय, राजकीय कार्यकर्ते आणि वकील अरुण फरेरा यांच्या ठाण्यातील घरावर पोलिसांनी आज पहाटे धाड टाकून त्यांना दुपारी अटक करून पुण्याला नेलं. "मला त्याच प्रकरणात पुणे पोलिसांनी अटक केली आहे," एवढंच सांगत फरेरा यांनी आणखी काही सांगण्यास...


वरावरा राव, गौतम नवलखा आणि सुधा भारद्वाज

मुंबईतील व्हर्नोन गोन्साल्विस आणि अरुण फरेरा यांच्या घरावर पहाटे धाडी टाकून त्यांना दुपारी अटक करण्यात आली आहे. यांच्याशिवाय नागरी हक्कांच्या वकील सुधा भारद्वाज यांना हरियाणातील फरिदाबादहून, मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि पत्रकार गौतम नवलखा यांनी दिल्लीतून आणि तेलुगू चळवळवादी आणि कवी वरवरा राव यांना पुण्याहून अटक करण्यात आली आहे.

यांच्याबरोबरीनं रांचीचे स्टेन स्वामी, पत्रकार क्रांती तेकुला आणि K. V. कुर्मनाथ यांच्या घरांवरही धाडी टाकण्यात आल्या असून काही वस्तू जप्त करण्यात आलं आहे. पण त्यांना अटक झालेली नाही.

दरम्यान, मंगळवारी झालेल्या अटकसत्रात योग्य प्रक्रिया अवलंबलेली नाही, असं निरीक्षण प्रसारमाध्यमांत आलेल्या बातम्यांच्या आधारे केंद्रीय मानवाधिकार आयोगाने  बुधवारी नोंदवलं. तसंच महाराष्ट्राचे मुख्य सचिव आणि पोलीस महासंचालक यांना आयोगानं नोटीस बजावली आहे. या संपूर्ण प्रकरणाचा अहवाल चार आठवड्याच्या आत सादर करण्याचे आदेश दिले आहेत.

अटकेत असलेले वकील आणि चळवळीतले कार्यकर्ते नेमके कोण?

1. गौतम नवलखा

गौतम नवलखा हे चळवळीतले ज्येष्ठ कार्यकर्ते असून... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांनी यापूर्वी नागरी हक्क, मानवी हक्क आणि लोकशाही हक्कांसाठी कार्य केलं आहे.

तसंच सध्या ते Economic and Political Weekly (EPW) या इंग्रजी मासिकाचे संपादकीय सल्लागार आहेत. डेमोक्रॅटीक राईट्स ग्रुप, पीपल्स युनियन फॉर डेमोक्रॅटीक राईट्स (PUDR) या संघटनांशी ते संबंधित आहेत.

गौतम नवलखा

नवलखा यांनी PUDR या संस्थेचं सचिव पद अनेकदा भूषवलं आहे. तसंच International People's Tribunal on Human Rights and Justice in Kashmir या संस्थेचे समन्वयक म्हणूनही त्यांनी काम पाहिलं आहे.

काश्मीर आणि छत्तीसगडमध्ये अनेक घटनांमधलं तथ्य शोधण्यात त्यांनी बराच वेळ दिला आहे. काश्मीरमध्ये सार्वमत घेण्यात यावं, याबद्दल ते आग्रही असून मे 2011मध्ये त्यांना श्रीनगरमध्ये प्रवेश नाकारण्यात आला होता.

PUDRचे हरीश धवन यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "नवलखा गेल्या अनेक दशकांपासून आमच्या संस्थेशी संबंधित आहेत. कामगार, दलित, आदिवासींच्या समस्या, जातीय दंग्यांचे प्रश्न यावर ते प्रामुख्याने काम करतात."

हरीश पुढे सांगतात, "काश्मीरप्रश्नी त्यांनी सखोल अभ्यास केला असून याविषयी त्यांचं चांगलं योगदान आहे. नागरिकांवर जेव्हा लष्कराकडून कारवाई सुरू झाली तेव्हाच्या काळात ते नियमित काश्मीरमध्ये जायचे. काश्मीरमध्ये ज्या पद्धतीनं लष्कराकडून कारवाया सुरू होत्या तशाच कारवाया छत्तीसगड आणि झारखंडमध्ये सुरू आहेत असं कळल्यावर माओवादी चळवळ त्यांच्या रडारवर आली."

नवलखा यांच्या घरावर धाड टाकल्याबद्दल धवन यांनी टीका केली. ते सांगतात, "समस्यांविरोधात आवाज उठवणाऱ्यांचा आवाज दाबण्याचा हा प्रकार आहे. अशा प्रकारांचा विरोधच व्हायला हवा."

2. सुधा भारद्वाज

आज सकाळी वकील आणि ज्येष्ठ कार्यकर्त्या सुधा भारद्वाज यांना हरियाणातल्या सुरजकुंड पोलीस ठाण्यात चौकशीसाठी नेण्यात आलं. त्यानंतर भारद्वाज यांना पुण्यात नेण्यात आलं.

सुधा भारद्वाज

त्यांची मुलगी अनुशा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, Peoples Union for Civil Liberties (PUCL) या संस्थेसोबत त्या काम करतात. तसंच, दिल्लीतल्या नॅशनल लॉ युनिव्हर्सिटीमध्ये त्या गेस्ट फॅकल्टी आहेत.

त्या कामगार संघटनांशी संबंधित असून नेहमीच कामगारांच्या केसेस लढवण्यासाठी पुढाकार घेत. त्या आदिवासींचे हक्क आणि जमीन अधिग्रहणाच्या कायद्याबद्दल तसंच गरिबी निर्मूलनाशी निगडित कायद्यासंदर्भात सेमिनार भरवून संबंधितांना माहिती देत असतात.

दिल्ली...


वरिष्ठ अधिवक्ता सुनील मनोहर यांनी फडणवीस यांची बाजू मांडली.

"हा गुन्हा जामीनपात्र स्वरूपाचा आहे. देवेंद्र फडणवीस हे नागपूरचे रहिवासी आहेत. ते विरोधी पक्षनेते आहेत. ते कुठेही पळून जाण्याची शक्यता नाही. माननीय कोर्टाने दिलेल्या आदेशाचा ते तंतोतंत पालन करतील. त्यामुळे यांना वैयक्तिक जातमुचलक्यावर सोडण्यात यावं, अशी मागणी कोर्टाकडे केली होती. दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद ऐकून घेतल्यानंतर न्यायाधीशांनी फडणवीस यांना वैयक्तिक जातमुचलक्यावर सोडलं आहे. तर पुढची तारीख 30 मार्च देण्यात आली आहे." अशी माहिती त्यांच्या सहकाऱ्यांनी दिली.

माजी मुख्यमंत्री आणि विद्यमान विरोधी पक्षनेते यांनी वैयक्तिक केस नसल्याचं सांगत सर्व गुन्हे सार्वजनिक आंदोलनात दाखल असल्याचं स्पष्टीकरण दिलं आहे.

ते म्हणाले, "1995 ते 1998 दरम्यान एक झोपडपट्टी काढण्याच्या संदर्भात कारवाई चालू असताना एक आंदोलन आम्ही केलं होतं. त्यावेळी दोन खासगी तक्रारी माझ्याविरुद्ध दाखल झाल्या होत्या. पण ते खटले मी प्रतिज्ञापत्रात नोंद केले नाही, याप्रकरणी केस दाखल होती. यात मला पीआर बाँड देऊन पुढील तारीख दिली आहे."

"माझ्याविरुद्धच्या सगळ्या केसेस ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सार्वजनिक जीवनात लोकांसाठी केलेल्या आंदोलनादरम्यानच्या आहेत. त्यामुळे निवडणूक जिंकण्यासाठी खटले लपवण्याचा कोणताही फायदा मला होणार नव्हता. त्यांची नोंद न करण्याचं कुठलंही कारण नव्हतं. माझ्यावर एकही वैयक्तिक केस नाही, यामागे कोण आहे, हे मला माहीत आहे, योग्य वेळी बाहेर येईल," असंही फडणवीस म्हणाले.

दरम्यान याचिकाकर्ते सतीश उइके यांनीही सुनावणीनंतर माध्यमांना प्रतिक्रिया दिली. "चारवेळा अनुपस्थित राहिल्यामुळे आज देवेंद्र फडणवीस यांना उपस्थित राहावं लागलं. केजरीवाल यांनाही तुरूंगात जावं लागलं होतं. ही केस याच पद्धतीची असल्यामुळे आम्ही समानतेच्या कायद्यानुसार सुनावणी करण्याची मागणी केली. त्यानंतर त्यांना 15 हजारांच्या जातमुचलक्यावर जामीन मंजूर केला आहे. पण जामीन मिळाला असला तरी दर महिन्याला कोर्टात हजर राहावं लागेल. फडणवीस यांची पार्श्वभूमीच गुन्हेगारी स्वरूपाची आहे. याच्या मागे कोणतंही षडयंत्र नाही," असं उइके म्हणाले.

काय आहे प्रकरण?

माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी 2014ची विधानसभा निवडणूक लढवताना त्यांच्यावरील गुन्ह्यांची माहिती निवडणूक प्रतिज्ञापत्रात दिली नाही, त्यामुळे त्यांची आमदारकी रद्द करण्यात यावी, अशी याचिका सतीश उइके यांनी केली होती.

उइके यांनी यापूर्वी नागपूर कोर्टात, नंतर मुंबई हाय कोर्टात ही याचिका दाखल केली होती. कोर्टानं ती तथ्यहीन मानून फेटाळली होती.

त्यानंतर उइके यांनी सुप्रीम कोर्टात धाव घेतली. त्यानंतर सुप्रीम कोर्टाने हे प्रकरण पुन्हा नागपूर कोर्टाकडे पाठवलं होतं.

या याचिकेसंदर्भात मुख्यमंत्री कार्यालयानं त्यावेळी एक प्रसिद्धीपत्रक जारी केलं होतं.

"2014च्या विधानसभा निवडणुकीच्या वेळी माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी जे प्रतिज्ञापत्र सादर केले, त्यात त्यांच्यावर दाखल सर्व प्रकरणांची माहिती स्पष्टपणे देण्यात आली होती.

सर्वोच्च न्यायालयानं राज्य सरकारला दिलेली नोटीस संबंधित याचिका दाखल करून घ्यायची की नाही यासंदर्भातील आहे. या नोटिसीला योग्य उत्तर दिलं जाईल," असं या पत्रकात स्पष्ट करण्यात आलं होतं.

फडणवीसांविरोधात कोणते गुन्हे?

'असोसिएशन फॉर डेमोक्रॅटिक रिफॉर्म्स' या संस्थेच्या फेब्रुवारी 2018मध्ये आलेल्या अहवालानुसार इतरांच्या तुलनेत देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना यांच्याविरोधात सर्वाधिक 22 गुन्हे दाखल होते.

यांतील 3 गुन्हे गंभीर स्वरूपाचे आहेत, ज्यामध्ये हल्ला...


वरील कागदपत्रावर स्टीफन हॉकिंग्ज यांचं हस्ताक्षर दिसून येतं.

1966 साली स्टीफन हॉकिंग यांनी या प्रबंधावर काम केलं होतं.

केंब्रिज विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर हा प्रबंध प्रकाशित करण्यात आला आहे. आणि त्यावर इतके 'हिटस्' आले की केंब्रिज विद्यापीठाच्या प्रकाशन विभागाची वेबसाइट क्रॅश झाली.

'प्रॉपर्टीज ऑफ एक्स्पांडिंग यूनिवर्स' असं शीर्षक असलेला हा प्रबंध पाच लाखांहून अधिक लोकांनी डाउनलोड करण्याचा प्रयत्न केला आहे.

वयाच्या 75व्या वर्षी सुद्धा स्टीफन हॉकिंग केंब्रिज विद्यापीठात काम करत आहेत.

विद्यापीठातील डॉ. ऑर्थर स्मिथ यांनी या आकड्याला विस्मयकारक म्हटलं आहे.

'सर्वांत जास्त पाहिला गेलेला प्रबंध'

"विद्यापीठाच्या अपोलो संग्रहालयातला हा प्रबंध इतर दस्तावेजांपेक्षा सर्वांत जास्त प्रमाणात अभ्यासकांनी पाहिला आहे," असं स्कॉलर्ली विभागाचे उपप्रमुख डॉ. स्मिथ यांनी सांगितलं.

"जगातील कोणत्याही संग्रहालयाचा विचार केल्यास स्टीफन हॉकिंग यांचा प्रबंध हा इतर कोणत्याही गोष्टीपेक्षा सर्वांत जास्त प्रमाणात वाचण्यात आणि पाहण्यात आल्याचा माझा अंदाज आहे," असं स्मिथ म्हणतात.

कोण आहेत स्टीफन हॉकिंग्स

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

1963 साली स्टीफन हॉकिंग यांना 'मोटर न्यूरॉन' हा रोग असल्याचं निदान झालं.

एका दिवसात 20 लाख हिट्स!

वयाच्या चोवीसाव्या वर्षी स्टीफन हॉकिंग यांनी 134 पानांचा एक दस्तावेज लिहिला होता. त्यावेळी हॉकिंग केंब्रिजच्या ट्रिनिटी हॉलमध्ये पोस्टग्रॅज्युएशन करत होते.

1962 पासून हॉकिंग केंब्रिज विद्यापीठात खगोलतज्ज्ञ म्हणून काम करत आहेत. पुढे त्यांनी 'अ ब्रीफ हिस्टरी ऑफ टाईम' हे पुस्तक लिहिलं जे विज्ञान क्षेत्रातील आजवरचं सर्वांत प्रभावी पुस्तक मानलं जातं.

सोमवारी मध्यरात्री स्टीफन हॉकिंग यांचा प्रबंध सार्वजनिक करण्यात आला. त्यानंतर जगाभरातल्या आठ लाख युनिक ब्राऊजर्सनी हा प्रबंध जवळपास 20 लाख वेळा पाहिला आहे.

स्टीफन हॉकिंग्स यांच्या प्रबंधाचं ओपनिंग पेज.

2017 मध्ये आतापर्यंत दुसरा सर्वाधिक वाचला गेलेला प्रबंध फक्त 7,960 वेळा डाउनलोड करण्यात आला आहे.

इतरही प्रबंध सार्वजनिक होणार?

यापूर्वी स्टीफन हॉकिंग यांचा प्रबंध वाचण्यासाठी लोकांना 65 पौंड एवढी रक्कम विद्यापीठाला शुल्क म्हणून द्यावी लागत होती.

हॉकिंग यांच्याप्रमाणेच विद्यापीठाच्या इतर माजी संशोधकांनी त्यांचे कार्य सार्वजनिक करावं, यासाठी केंब्रिज विद्यापीठ त्यांना प्रोत्साहित करणार आहे.

"ज्ञान आणि माहिती बंदिस्त करून ठेवल्यास त्याचा कुणालाही फायदा होत नाही," असं डॉ. स्मिथ सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वरुण चक्रवर्ती आणि संदीप वॉरियर यांना कोरोनाची लागण झाली आहे.

देशभरात दररोज आढळणारे कोरोनाचे लाखो रुग्ण आणि लॉकडाऊनसदृश परिस्थिती असतानाही इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धा सुरू होती. मात्र आता आयपीएलमध्येही कोरोनाने शिरकाव केल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

कोलकाता संघातील दोन खेळाडूंना कोरोनाचा संसर्ग झाल्याचं स्पष्ट झालं आहे. आयपीएलच्या वेळापत्रकानुसार सोमवारी कोलकाता आणि बेंगळुरू यांच्यात अहमदाबाद इथल्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी स्टेडियमवर मुकाबला होणार होता. मात्र कोलकाताचे दोन खेळाडू कोरोना पॉझिटिव्ह आढळल्याने बेंगळुरूचा संघ सामना खेळण्यास अनुत्सुक असल्याने आयपीएल प्रशासनाने ही लढत रद्द केली आहे. आता हा सामना नंतर खेळवण्यात येईल.

कोलकाता संघातील फिरकीपटू वरुण चक्रवर्ती आणि वेगवान गोलंदाज संदीप वॉरियर यांना कोरोना संसर्ग झाल्याचं स्पष्ट झालं.

गेल्या वर्षी देशातील कोरोना रुग्णांच्या वाढत्या संख्येमुळे तेरावा हंगाम युएईत आयोजित करण्यात आला होता. मात्र यंदाचा हंगाम भारतातच होत आहे. देशभरात लाखो कोरोना रुग्ण आढळत असताना आणि हजारो देशवासीयांना ऑक्सिजन, बेड, औषधं यांच्यासाठी वणवण करावी लागत असतान... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा ही स्पर्धा सुरू असल्याने जोरदार टीकाही करण्यात आली होती.

यंदाचा हंगाम सुरू होण्यापूर्वी दिल्ली संघातील अक्षर पटेलला कोरोनाचा संसर्ग झाला होता. काही दिवसांपूर्वीच तीन निगेटिव्ह चाचण्यांनंतर तो मैदानात खेळायला उतरला. कोलकाता संघाच्या नितीश राणालाही कोरोना झाला होता. मात्र त्याने क्वारंटीन प्रक्रिया पूर्ण केली.

निगेटिव्ह निकालानंतर तो सरावात सहभागी झाला. मुंबईतल्या वानखेडे स्टेडियममध्ये कार्यरत ग्राऊंडस्टाफपैकी दहाजण कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले होते. मात्र तरीही मुंबईत दहा सामन्यांचं यशस्वी आयोजन करण्यात आलं.

केकेआर संघ

स्पर्धेच्या आताच्या टप्प्यात राजधानी दिल्लीत आणि अहमदाबाद इथे सामने होत आहेत.

दरम्यान घरात आणि नात्यात कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्ण असल्याने अव्वल फिरकीपटू आणि अष्टपैलू रवीचंद्रन अश्विनने यंदाच्या हंगामातून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला होता.

ऑस्ट्रेलियाचे केन रिचर्डसन, अडम झंपा आणि अँड्यू टाय यांनी मायदेशी परतण्याचा निर्णय घेतला होता. ऑस्ट्रेलियाचे पंच पॉल रायफेल हेही परतणार होते मात्र ऑस्ट्रेलियाला जाणारी विमानसेवा स्थगित असल्याने ते भारतातच आहेत. घरातील सदस्यांना कोरोना झाल्याने पंच नितीन मेमन स्वगृही परतले आहेत.

देशातल्या कोरोना रुग्णांची प्रचंड संख्या आणि भयावह परिस्थिती यामुळे काही परदेशी खेळाडूंनी भीती व्यक्त केली होती. मात्र बायोबबल अत्यंत सुरक्षित आहे अशी हमी बीसीसीआयने दिली होती. स्पर्धा संपेपर्यंत आणि तुम्हाला सुखरुप घरी सोडण्याची जबाबदारी आमची असं बीसीसीआयने स्पष्ट केलं होतं.

यंदाच्या हंगामात सर्वच सामने तटस्थ ठिकाणी होत आहेत. मुंबई, दिल्ली, अहमदाबाद, कोलकाता, बेंगळुरू, चेन्नई याठिकाणी होत आहेत. यंदाच्या हंगामात 60 सामने होणार आहेत. आतापर्यंत 29 सामने झाले होते. स्पर्धा निम्म्यावर आलेली असताना खेळाडूच पॉझिटिव्ह आढळल्याने उरलेले सामने होणार का? असाही प्रश्न निर्माण झाला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


वरुण सरदेसाई

"माझे वडील मेकॅनिकल इंजिनियर आहेत. माझे आजोबा एमएसससी केमिकल इंजिनियर आहेत. सुशिक्षित सुसंस्कृत कुटुंबाची माझी पार्श्वभूमी आहे. आजचे आरोप घाणेरडे आहेत. असलं काम करण्याची मला गरज नाही", असं सरदेसाई म्हणाले.

"ज्यांनी माझ्यावर आरोप केले त्या राणे कुटुंबाची पार्श्वभूमी सर्वश्रुत आहे. त्यांची गँग असो. मर्डर, किडनॅपिंग असे गंभीर गुन्हे दाखल आहेत. माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीच सगळ्या गुन्ह्यांचा पाढा विधानसभेत वाचला आहे. राणे कुटुंबीय आज भाजपमध्ये आहेत तेव्हा ते सेना नेत्यांवर असे आरोप करायचे.  राणे कुटुंबीयांना महाराष्ट्रात कोणी गांभीर्याने घेत नाही" असं सरदेसाई म्हणाले.

"पत्रकार परिषदेच्या खालच्या कमेंट्स वाचा. भाजप आमदार नितेश राणे यांनी माझ्यावर अतिशय घाणेरडे आरोप. तथ्यहीन असून, मी आमदार नितेश राणे क्रिमिनल डिफेमेशन दाखल करणार असून, त्यांनी आरोप सिद्ध करावेत किंवा कायदेशीर प्रक्रियेला सामोरं जावं", असं सरदेसाईंनी सांगितलं.

उभरती राजकीय कारकीर्दाला धक्का लागू नये यासाठी खटला दाखल करणार आहे. कोणी काय बोलायचं यावर माझं नियंत्रण नाही. विरोधी पक्षाच्या नेत्यावर बे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

छूट आरोप करायचे. आजचे आरोप चुकीचे आहेत, वेदना देणारे आहेत.

मला एक्स दर्जाची सुरक्षा पुरवण्यात आली आहे. यामध्ये एक पोलीस काँस्टेबल अधिकारी माझ्यासोबत असतात.

भाजप आमदार नितेश राणे यांनी काय आरोप केले होते?

सचिन वाझे यांना अटक आणि निलंबित केल्यानंतर आता हे प्रकरण अधिकच गुंतागुंतीचं होत असल्याचं दिसत आहे. भारतीय जनता पक्षानं आज या प्रकरणी नवे आरोप केले आहेत.

भाजपचे नेते नितेश राणे, राम कदम यांनी आज नवे आरोप उपस्थित केले आहेत. महाराष्ट्र सरकार काही बडे नेते आणि अधिकाऱ्यांना वाचवण्याचा प्रयत्न केले आहेत असा आरोप भाजपचे आमदार राम कदम यांनी केला आहे. त्याचप्रमाणे नितेश राणे यांनीही शिवसेनेवर घणाघाती आरोप केले आहेत.

वरुण सरदेसाई आणि सचिन वाझे यांच्यात काय संबंध आहे, त्यांचे सीडीआर तपासावेत अशी मागणी आदार नितेश राणे यांनी केली आहे. वाझे यांच्याबरोबर शिवसेना नेत्याचे टेलिग्राम चॅटही आहेत अशी माहिती राणे यांनी दिली आणि ते तपासण्याची मागणीही राणे यांनी केली.

नितेश राणे म्हणाले, 'एका पोलीस अधिकाऱ्याच्या संरक्षणासाठी मुख्यमंत्री, शिवसेनेचे नेते, सामनाचे संपादक पुढे येतात तेव्हा त्यामागे काही कारणे आहेत.' तसेच, 'काय आहे असं सचिन वाझेकडे की त्यासाठी या लोकांना सगळं पणाला लावावं वाटतं?' असा प्रश्न नितेश राणे यांनी विचारला.

नितेश राणे यावेळेस म्हणाले, 'गेल्या वर्षी आयपीएल खेळलं गेलं. त्या टुर्नामेंटअगोदर  बेटिंगचं रॅकेट मुंबईत चालतं. काही लोक फ्लॅटमध्ये, हॉटेलमधून करतात. या सगळ्या बेटिंगवाल्यांना सचिन वाझेचे फोन जातात. आणि त्यांना सांगितलं जातं.

नितेश राणे

तुम्ही जे करत आहात ते सगळं आम्हाला माहिती आहे. मग ते लोक घाबरल्यावर तुमची अटक, छापे टाळायचे असतील तर दीडशे कोटी रुपये द्या अशी मागणी केली जायची. ती पूर्णपणे माझ्याकडे पोहोचवा किंवा मी छापे मारेन असं सांगितलं जायचं. तुमची बदनामी, अटक करू अशी धमकी दिली गेली.

नितेश राणे पुढे म्हणाले, 'अशी रक्कम मागितली गेल्यावर वाझेंना एका व्यक्तीचा फोन जायचा. तू इतकी रक्कम मागितली आहेस, त्यात आमचे किती, आम्हाला किती देणार असं संभाषण केलं जायचं. ही व्यक्ती कोण? विधिमंडळात मी ज्याचं नाव घेतलं, त्याला वाय प्लस संरक्षण दिलेलं आहे, पालिकेच्या सर्व टेंडरमध्ये ज्याचं नाव आहे अशा वरुण सरदेसाईचं वाझेशी हे संभाषण झालं होतं. हा सरदेसाई कोणाचा नातेवाईक आहे, तो कोणाच्या आशीर्वादाने फोन...


वरुण सरदेसाई

वरुण सरदेसाई आणि सचिन वाझे यांच्यात काय संबंध आहे, त्यांचे सीडीआर तपासावेत अशी मागणी आमदार नितेश राणे यांनी केली आहे. वाझे यांच्याबरोबर शिवसेना नेत्याचे टेलिग्राम चॅटही आहेत, अशी माहिती राणे यांनी दिली आणि ते तपासण्याची मागणीही राणे यांनी केली.

नितेश राणे, आशीष शेलार आणि वरुण सरदेसाई यांच्यामध्ये वेळोवेळी ट्वीटरवर आरोप-प्रत्यारोपांचं युद्ध पाहायला मिळतं. इतकच नव्हे तर मनसेचे नेते संदीप देशपांडे आणि वरुण सरदेसाई यांच्यामध्येही ट्वीटरवर चकमकी झडत असतात. यासर्व आरोप-प्रत्यारोपांमध्ये वरुण सरदेसाई शिवसेनेची बाजू लावून धरताना दिसतात. 2019 सालच्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांच्या प्रचारापासून वरुण सरदेसाई यांचं नाव त्यांच्या पक्षामध्ये आणि माध्यमांमध्ये आणि सोशल मीडियावर झळकताना दिसून येतं.

आदित्य ठाकरे यांच्या निकटच्या वर्तुळात त्यांचा समावेश असल्यामुळे आणि ते आदित्य यांचे थेट नातेवाईक असल्यामुळे त्यांच्याबद्दल चर्चाही होत असते. नुकत्याच संपलेल्या विधिमंडळाच्या अधिवेशनामध्ये भाजपचे आमदार नितेश राणे यांनी सरदेसाई यांचं थेट नाव घेऊन आरोप केले होते. कोणत्याही पदावर नसताना ही व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यक्ती मंत्रालयात का फिरते? त्यांना वाय प्लस दर्जाचं संरक्षण का मिळालं आहे असे प्रश्न विचारुन वांद्र्यामधील एका इमारतीचा उल्लेखही केला होता. मात्र त्यावेळेस या आरोपांची फारशी चर्चा झाली नाही.

मात्र 15 मार्च 2020 रोजी सचिन वाझे- मनसुख हिरेन प्रकरण तापलेले असताना त्यांनी या आरोपांचा उल्लेख परत एकदा केला. इतकेच नव्हे तर वरुण सरदेसाई आणि वाझे यांच्यामध्ये संभाषण व्हायचं असा आरोपही केला.

मावसभाऊ ते स्टार प्रचारक

वरुण सरदेसाई शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांच्या पत्नी रश्मी ठाकरेंच्या बहिणीचे पुत्र आहेत. म्हणजेच ते आदित्य ठाकरे यांचे मावसभाऊ आहेत.

वरुण सरदेसाई यांच्याकडे शिवसेनेच्या युवासेनेची सचिवपदाची जबाबदारी आहे.  तसंच वरुण यांच्याकडे शिवसेनेच्या आयटी सेलचीही जबाबदारी आहे. त्यांनी सिव्हिल इंजिनिअरिंगची पदवी संपादन केली आहे.

वरुण सरदेसाई

आदित्य ठाकरे यांनी विधानसभा निवडणूक लढवावी अशी जाहीर मागणी सर्वप्रथम वरुण यांनीच केली होती. लोकसभा निवडणुकीच्या वेळी वरुण सरदेसाई हे शिवसेनेचे स्टार प्रचारक होते. आदित्य ठाकरेंच्या जन आशीर्वाद यात्रेच्या नियोजनात वरुण सरदेसाई यांचा मोठा सहभाग होता.

2017 मधील कल्याण डोंबिवली महापालिका निवडणुकीतही त्यांनी महत्त्वाची जबाबदारी पेलली होती. 2014 मधील लोकसभा निवडणुकीत श्रीकांत शिंदेंसाठी त्यांनी प्रचार केला होता. विशेष म्हणजे वरुण सरदेसाई गेल्या वेळी विधानसभा निवडणूक लढवण्याची शक्यताही वर्तवली जात होती.

वरुण सरदेसाई यांच्यामुळे अनेकदा वादही निर्माण झाला आहे.

1) संरक्षण दिल्यामुळे वाद

उद्धव ठाकरे सरकारनं विरोधी पक्षनेते आणि माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांच्या सुरक्षा व्यवस्थेत कपात केली होती, मात्र त्याचवेळी वरुण सरदेसाई यांना मात्र सरकारनं सुरक्षा दिली होती. भाजपनं सरकारच्या या निर्णयावर टीका केली होती.

2) सीकेपी मुमेंट, सुळे-ठाकरे-सरदेसाई-पाटणकर फोटोचा वाद

गेल्या वर्षी म्हणजेच 31 ऑगस्ट 2020 रोजी राष्ट्रवादीच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांनी एक फोटो ट्वीट केला होता. या फोटोला 'माय सीकेपी मुमेंट-पाटणकर, सरदेसाई, ठाकरे, सुळे' अशी फोटो ओळ सुप्रिया यांनी दिली होती.

या फोटोत सुप्रिया सुळे यांच्यासह त्यांचे पती, मंत्री आदित्य ठाकरे, वरुण सरदेसाई, तेजस उद्धव ठाकरे, शौनक पाटणकर हे दिसत होते. या ट्वीटनंतर सुप्रिया यांना जोरदार...


वरुण सुभाष चंद्रन

पण या अपयशासमोर त्यांनी हार न मानता जोमाने चौथ्या परीक्षेची तयारी सुरू केली आणि 3 जूनला पूर्वपरीक्षा द्यायला ते परीक्षा केंद्रावर गेले. पण त्यांना माहीत नव्हतं की आजचा दिवस हा त्यांच्या जीवनातील शेवटचा दिवस ठरेल.

पण परीक्षा केंद्रावर 4 मिनिटं उशीरा पोहोचल्यामुळे गेटवरल्या अधिकाऱ्यानं त्यांना परीक्षा केंद्रात प्रवेश दिला नाही. परीक्षा केंद्रावर प्रवेश न मिळालेल्या वरुणने अखेर आत्महत्येचा मार्ग स्वीकारला.

वरुण यांच्यासोबत काय झालं, हे जाणून घेण्यासाठी आम्ही पहाडगंजला पोहोचलो. इथंच त्यांचं परीक्षा केंद्र होतं. सर्वोदय बाल विद्यालय असं या शाळेचं नाव. वरुण ओल्ड राजेंद्र नगरमध्ये राहत होते.

तिथून हे सर्वोदय बाल विद्यालय 5 किलोमीटरवर आहे.

वरुण यांना परीक्षा केंद्रावर पोहोचण्यास उशीर का झाला?

पहाडगंज परिसरात एक नव्हे तर 3 सर्वोदय बाल विद्यालय आहेत. एक ओल्ड राजेंद्र नगर पोलीस स्थानकाजवळ,  दुसरं 'रानी झांसी' परिसरात आणि तिसरं कसेरुवालानमध्ये. वरुणचं परीक्षा केंद्र शोधत असताना ही बाब आमच्या लक्षात आली.

वरुणच्या फ्लॅटमध्ये मिळालेल्या सुसाईड नोटमध्ये त्यांनी लिहिलंय ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

की, "3 जूनच्या सकाळी ते  8.45ला घरातून निघालो होतो आणि चुकून दुसऱ्याच सर्वोदय बाल विद्यालयात पोहोचलो."

वरुण यांचं परीक्षा केंद्र कसेरुवालानमधील सर्वोदय बाल विद्यालय होतं. या विद्यालयाचे मुख्याध्यापक सुनील कुमार श्रीवास्तव त्या दिवशी UPSC परीक्षेसाठी सेंटर सुपरिटेंडंट म्हणून काम पाहात होते.

"UPSCच्या नियमानुसार सकाळी 9.20च्या नंतर कुणालाही परीक्षा केंद्रामध्ये प्रवेश दिला जात नाही. 9 वाजून 21 मिनिटांनी आम्ही गेट बंद केलं आणि परीक्षा वर्गात पेपर वाटपासाठी आम्ही निघून गेलो," श्रीवास्तव परीक्षेच्या दिवसाबद्दल सांगतात.

"गेट बंद झाल्यानंतर त्याची जबाबदारी दिल्ली पोलिसांना सोपवली जाते. त्या दिवशी 9 वाजून 24 मिनिटांनी वरुण आला आणि दिल्ली पोलिसांच्या 5 शिपायांनी त्याला परीक्षा केंद्रात प्रवेश देण्यास मनाई केली. ते UPSCनं दिलेल्या निर्देशांचं पालन करत होते," श्रीवास्तव पुढे सांगतात.

परीक्षा केंद्रावर UPSCकडून इन्स्पेक्टर म्हणून नियुक्त करण्यात आलेल्या अधिकारी अभी रामी यांच्याशी बोलण्याचा आम्ही प्रयत्न केला. पण त्यांनी बोलण्यास नकार दिला.

सुनील कुमार श्रीवास्तव

वेळेच्या नियमांविषयी आम्ही UPSCची तयारी करणाऱ्या काही विद्यार्थ्यांची चर्चा केली.  UPSCची तयार करण्यासाठी अलाहाबादहून दिल्लीत आलेल्या हरेंद्र यांच्या मते, 4 मिनिटांच्या उशिरासाठी  UPSCनं इतकी कठोरता दाखवायला नको होती.

असं असलं तरी UPSC ही व्यवस्था कठोर ठेवण्यामागे काही कारणं आहेत, असं आयकर विभागातील अधिकारी अंकित कौल यांचं मत आहे.

कुणालाही उशिरानं परीक्षा केंद्रावर प्रवेश दिल्यास नियमांची गरजच काय आहे, असं प्रश्न कौल विचारतात.

"विद्यार्थी हा सर्व काही विसरून UPSCची तयारी करत असतो. उशिरा येण्याचं योग्य कारण वरुणजवळ होतं. चुकून तो दुसऱ्याच परीक्षा केंद्रावर गेला होता आणि असं कुणासोबतही घडू शकतं. फक्त 4 मिनिटं तर उशीर झाला होता त्याला," राजस्थानचे रिभुराज सिंह सांगतात.

वस्तुस्थिती काय आहे?

सर्व विद्यार्थ्यांनी परीक्षा सुरू व्हायच्या 10 मिनिटं अगोदर परीक्षा केंद्रावर उपस्थित राहायला हवं, असं UPSCकडून देण्यात आलेल्या हॉल तिकीटवर लिहिलेलं होतं.

म्हणजे सकाळी 9.30 वाजता सुरू होणाऱ्या परीक्षेसाठी विद्यार्थ्यानं 9.20 वाजता परीक्षा केंद्रावर पोहोचणं आवश्यक असतं. दुपारच्या परीक्षेसाठी 2.20 वाजेपर्यंत पोहोचणं अनिवार्य असतं.

UPSCकडून परीक्षार्थींना दिलं...


वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय तुम्ही निवडलात का?

कर्मचाऱ्यांना कोरोना व्हायरसची लागण होऊ नये म्हणून अनेक कॉर्पोरेट कंपन्यांनी 'वर्क फ्रॉम होम'चा पर्याय निवडला आहे.

गुगल, मायक्रोसॉफ्ट, ट्विटर, हिताची, अपल, अॅमेझॉन, शेवरॉन, सेल्सफोर्स किंवा स्पॉटीफाय यांसारख्या काही कंपन्यांनी गेल्या काही दिवसांपासून त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना घरातून काम करण्यास सांगितलं आहे.

जागतिक आरोग्य संघटनेनेही बुधवारी कोरोना व्हायरस पँडेमिक असल्याचं जाहीर केलं होतं. त्यामुळे येणाऱ्या काही कालावधीसाठी प्रत्येक देशातील घरातून काम करण्याची सवय लोकांनी लावून घ्यावी लागेल.

भारतात वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय चालेल का?

पण भारतात वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय कितपत चालू शकतो, याबाबत बीबीसी मराठीने आयटीसह इतर क्षेत्रांतील लोकांशी बातचीत केली. वर्क फ्रॉम होमबाबत लोकांची मत-मतांतरे आहेत.

त्यामुळे कोरोना व्हायरसने निर्माण झालेली परिस्थिती नियंत्रणाखाली आणण्यासाठी लोकांना घरातून काम करावं लागलं तर अशा वेळी काय करावं आणि काय करु नये, या प्रश्नांचं उत्तर शोधण्याचा बीबीसी मराठीने प्रयत्न केला.

आयटी कंपन्यांचं लवचिक धोरण

कौस्तुभ इतकूरकर पु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण्याच्या खराडी परिसरातील एका आयटी कंपनीत सॉफ्टवेअर इंजिनियर आहेत.

त्यांच्या मते, "आयटी क्षेत्रात वर्क फ्रॉम होमबाबत लवचिक धोरण असतं. पूर्वीपासूनच या क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांना वर्क फ्रॉम करण्याची सोय उपलब्ध असते."

"एखाद्या कर्मचाऱ्याला विशिष्ट कारणासाठी घरातून काम करायचं असेल, तर त्यांनी आपल्या मॅनेजरकडे अर्ज करावा लागतो. योग्य कारण असेल तर मॅनेजर त्यांना परवानगी देतात. पण ते कारण तितकं महत्त्वाचं असलं पाहिजे."

"कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकामुळे बहुतांश आयटी कंपन्यांनी आधीपासूनच त्यांच्या कर्मचाऱ्यांना मेल केले आहेत. घरातून काम करण्याची तयारी ठेवण्यास त्यांनी सांगितलं आहे. यामध्ये वेगवान इंटरनेट, लॅपटॉप यांची उपलब्धता तपासून पाहिली जात आहे. कधी कधी कंपन्या या गोष्टी पुरवतात. पण कर्मचाऱ्यांनीही या सर्व सोयींनी सुसज्ज राहावं," असं कौस्तुभ यांनी सांगितलं.

'कामाचा वेग मंदावण्याची शक्यता'

ऑफिसमध्ये असताना कर्मचारी आपल्या मॅनेजरची कधीही भेट घेऊ शकतात. कोणत्याही विषयावर चर्चा करण्याची संधी याठिकाणी भेटते. पण घरून काम करताना या गोष्टी शक्य नसतात. त्यामुळे संपर्क तुटू शकतो.

प्रतीकात्मक छायाचित्र

याबाबत बोलताना खराडी परिसरातील एका आयटी कंपनीत प्रोजेक्ट मॅनेजर पदावर काम करणारे शार्दूल व्यवहारे सांगतात, "कोरोना व्हायरस असो किंवा नाही, जर वर्क फ्रॉम होम करत असाल, तर आपल्या मॅनेजरसोबत नेहमीच संपर्कात राहणं अनिवार्य असतं."

"कंपनीने आपल्याला घरून काम करण्याची परवानगी दिल्यानंतर आपल्या मॅनेजरशी सतत चर्चा करून वेळोवेळी कामाचे अपडेट्स त्यांना देत राहणं गरजेचं असतं. गरज भासल्यास व्हीडिओ कॉलवर मिटींग घेण्यात येते. अशा वेळी संपर्कात राहिलं नाही, तर कामाचा वेग मंदावण्याची शक्यता असते."

'काही दिवसांपासून घरूनच काम'

"सध्या कोरोना व्हायरसचा प्रसार टाळण्यासाठी आमच्या कंपनीने घरून काम करण्याची परवानगी आधीपासूनच दिलेली आहे. मी सुद्धा सोमवारपासून घरूनच काम करत आहे," असं सॉफ्टवेअर इंजिनिअर विराज मोटेगावकर सांगतात.

"पण घरातून काम करत असताना पूर्णपणे कामावर लक्ष केंद्रित करणं गरजेचं आहे. आपला इंटरनेट स्पीड, मनापासून काम करण्याची तयारी या बाबी घरातून काम करताना महत्त्वाच्या असतात. त्यामुळे गांभीर्याने काम करत असल्यास कुठूनही काम करणं शक्य आहे," असं विराज सांगतात.

सगळंच काम घरातून शक्य नाही

कौस्तुभ इतकूरकर यांच्या मते, "आयटी...


वर्धा आणि गडचिरोलीनंतर चंद्रपूर जिल्ह्यात पाच वर्षांपूर्वी म्हणजेच 20 जानेवारी 2015 रोजी फडणवीस सरकारने दारुबंदी घोषित केली होती.

त्यानंतर आता ठाकरे सरकारने मंत्री झालेले विजय वडेट्टीवार यांनी चंद्रपूरच्या पालकमंत्रिपदाची सूत्र हाती घेतल्यानंतर गेल्या आठवड्यात प्रथमच जिल्ह्याला भेट दिली. तेव्हा माध्यमांशी बोलताना वडेट्टीवार म्हणाले, "जगातील 46 देशांना पर्यटनामधून महसूल मिळतो. चंद्रपूरमधला महसूल वाढवण्यासाठी राज्य सरकार प्रयत्न करणार आहे. आता पर्यटकांना बिअर उपलब्ध करून देण्याचाही विचार केला जात आहे."

चंद्रपूर जिल्ह्यात ताडोबा व्याघ्र प्रकल्प पाहायला येणारे पर्यटक दारूबंदीमुळे त्यांचा मुक्काम जिल्ह्याबाहेर करतात. "त्यामुळे चंद्रपूर, वर्धा आणि गडचिरोलीच्या दारूबंदीच्या फायद्या-तोट्यांचा अभ्यास केला पाहिजे," असंही पालकमंत्री म्हणाले.

"जर अशी मागणी झाली तर सरकार समिती स्थापन करू दारुबंदीच्या फायद्या-तोट्यांचा अभ्यासही करेल," असं त्यांनी सांगितलं.

मात्र, वडेट्टीवारांच्या या वक्तव्यावर सामाजिक कार्यकर्ते आणि 'सर्च' संस्थेचे संस्थापक डॉ. अभय बंग यांनी सरकारने "चांगल्या मार्गाने उत्पन्न... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाढवावं, पापाचा कर नको," अशी प्रतिक्रिया दिली.

त्यावर, "दारुपासून मिळणाऱ्या कराचा पैसा हा पापाचा आहे तर मग संपूर्ण महाराष्ट्रातच दारूबंदी करायला हवी," असं मत विजय वडेट्टीवार यांनी व्यक्त केलं.

विजय वडेट्टीवार

"राज्यात भाजप सरकार असताना बंग यांना हे पाप दिसले नाही, कारण तेव्हा त्यांचा मुलगा मुख्यमंत्र्यांसमवेत सहाव्या मजल्यावर बसून काम करीत होता," अशी टीका वडेट्टीवार यांनी केली.

डॉ. बंग यांचे चिरंजीव डॉ. आनंद बंग हे माजी मुख्यमंत्री देवेंद फडणवीस यांचे सार्वजनिक आरोग्यविषयक सल्लागार होते.

दारुबंदीची मागणी लोकांचीच- डॉ. अभय बंग

चंद्रपूरची दारुबंदी आणि विजय वडेट्टीवार यांनी केलेल्या विधानावरती डॉ. अभय बंग यांची प्रतिक्रिया बीबीसी मराठीने जाणून घेतली. त्याबद्दल बोलताना डॉ. बंग म्हणाले, "चंद्रपुरात दारुबंदीची मागणी जिल्ह्यातल्या लोकांनीच केली होती. दोन तृतीयांश ग्रामपंचायती आणि जिल्हा परिषदेने तशी  मागणी केली होती. तसंच या जिल्ह्यातल्या 5 लाख महिलांनीही दारुबंदीची मागणी केली होती."

दारुबंदीमुळे महसूल बुडतो, असं जे मत सर्वत्र मांडलं जातं, याबाबत बोलताना ते म्हणाले, "चंद्रपूरच्या दारुबंदीच्या निर्णयाआधी तेथे आम्ही सॅंपल सर्व्हे करून जिल्ह्यात किती रुपयांची दारू खपते, याची आकडेवारी काढली होती. तेव्हा चंद्रपूरमध्ये लोक प्रतिवर्षी 192 कोटी रुपयांची दारू पितात, असं दिसून आलं होतं. दारुबंदीनंतर याच पद्धतीने सर्व्हे केला तेव्हा त्यात 90 कोटींची घट झाल्याचं दिसून आलं, म्हणजेच हा पैसा लोकांनी दारुऐवजी घरात वापरला.

"चंद्रपूरच्या जनतेला दारूबंदीमुळे एका वर्षात 90 कोटींचा फायदा झाला, असं म्हणता येईल. जर दारुबंदीची अंमलबजावणी नीट झाली तर हा लोकांना जास्तीत जास्त फायदा होईल. शासनाच्या कोणत्याही योजनेत 100 टक्के लोकांना फायदा मिळत नाही. मात्र दारुबंदीत वाचलेला 100 टक्के पैसा लोकांना घरात वापरता येतो," असं डॉ. बंग सांगतात.

'दारुमुळे महिला असुरक्षित'

दारुमुळे महिलांवर अत्याचार होतात, हे सांगताना डॉ. बंग म्हणाले, "एकीकडे दारुमध्ये महसूल मिळतो म्हणायचं आणि दारू विकायची, तसंच दुसऱ्या बाजूला लोकांसाठी आरोग्यविमा योजना काढायच्या, हा विरोधाभास आहे.

"दारूमुळे प्रतिवर्षी 30 लाख लोकांचे प्राण जातात. दारूमुळे स्त्रियांवर अत्याचार होतात. जिथं दारू तिथं स्त्रिया असुरक्षित, हे लक्षात ठेवलं पाहिजे," असंही डॉ. बंग...


वर्ध्याचे अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक निखिल पिंगळे यांनी बीबीसी मराठीला ही माहिती दिली.

पुलगावमध्ये भारतीय लष्करासाठीच्या दारूगोळ्याचं भांडार आहे. या भांडाराच्या बाजूला असलेल्या खुल्या मैदानात हा स्फोट झाला. जुनी स्फोटक नष्ट करण्यासाठी भांडाराच्या मालकीची स्वतंत्र जागा आहे.

सकाळी 7 वाजून 10 मिनिटांनी हा स्फोट झाला अशी माहिती संरक्षण विभागाच्या जनसंपर्क अधिकाऱ्यांनी  दिली आहे. स्फोटक उतरवताना हा स्फोट झाला असल्याचं सांगितलं जात आहे. घटनास्थळी लष्कराच्या तज्ज्ञाचं पथक रवाना झालं आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे :

1. खमारिया आणि जबलपूर इथली जुनी स्फोटकं नष्ट करताना हा स्फोट झाला.

2. जखमी आणि मृतांतील काही लोक प्रशिक्षित तर काही अप्रशिक्षित कामगार होते.

3. स्फोटकं नष्ट करण्यासाठी खड्डा खणून त्यात स्फोटक ठेवली जातात. त्यानंतर त्यावर वाळूची पोती ठेवलेली जातात. हे काम अप्रशिक्षित कामगारांकडे असते.

4. हा स्फोट स्फोटक उतरवत असताना झाला अशी माहिती स्फोटावेळी तिथं असणाऱ्या व्यक्तीने दिली आहे.

सोनगाव इथलं ग्रामस्थ राजेश टेकाम म्हणाले, "स्फोटकं निकामी करण्याचं काम खासगी कंत्राटदारांकडे आहे. त्यांन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी गावातील काही लोकांना या कामावर घेतलं होतं. स्फोटकं उतरवताना हा स्फोट झाला."

जनसंपर्क अधिकारी कॅप्टन बी. बी. पांड म्हणाले, "मृतांमध्ये एक व्यक्ती शस्त्र भांडारातील कर्मचारी आहे. तर इतर सर्व खासगी कंत्राटदाराचे कर्मचारी आहेत. चंद्रपूर ऑर्डन्स फॅक्टरीतील तज्ज्ञांचं पथक पुलगावला येत असून त्यांनी पाहाणी केल्यानंतर स्फोट नेमका कसा झाला ते सांगता येईल."

जुनी आणि निरुपयोगी स्फोटक निकामी करताना हा स्फोट झाला असं ते म्हणाले. या प्रक्रियेसाठी खड्डा खोदण्याचं आणि खड्ड्यात स्फोटकं ठेवल्यानंतर त्यावर वाळूचे पोती ठेवली जातात, हे काम कंत्राटदारांच्या कामगारांकडे होते, असं ते म्हणाले.

2016चा स्फोट

पुलगाव इथल्या दारूगोळा भांडारात 31 मे 2016ला झालेल्या स्फोटात 17 जण ठार झाले होते. या भीषण स्फोटानंतर आजूबाजूच्या गावातील लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवावे लागले होते.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वर्ध्यामध्ये रामदास तडस आणि चारुलता टोकस यांच्यामध्ये लढत होत आहे. रामटेक मतदारसंघात कृपाल तुमाणे यांच्याविरोधात काँग्रेसचे किशोर गजभिये, नागपूरमध्ये केंद्रीय मंत्री नितिन गडकरी यांच्याविरोधात नाना पटोले, भंडारा-गोंदियामध्ये सुनील मेंढे आणि नाना पंचबुद्धे, गडचिरोली-चिमूरमध्ये अशोक नेते आणि नामदेव मुसंडी, चंद्रपूरमध्ये हंसराज अहिर यांच्याविरोधात सुरेश धानोरकर आणि यवतमाळ-वाशिममध्ये भावना गवळी यांच्याविरोधात माणिकराव ठाकरे असे उमेदवार निवडणूक लढवत आहेत.

शिवसेनेच्या भावना गवळी यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करत आहेत. शिवसेनेच्या भावना गवळी यांनी 1999 साली झालेल्या निवडणुकीत विजय मिळवून लोकसभेत प्रवेश केला. त्यानंतर 2004मध्ये त्यांनी पुन्हा एकदा विजय मिळवून या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.

2009 साली मतदारसंघ पुनर्रचनेमध्ये यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघ तयार झाला. त्या निवडणुकीतही विजय मिळाल्यावर भावना गवळी यांनी या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले. 2014 साली त्या पुन्हा विजयी झाल्या. आता त्या पाचव्यांदा निवडणुकांना सामोरे जात आहेत. त्यांच्याविरोधात काँग्रेसने माजी प्रदेशाध्यक्ष माणिकराव ठाकर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े यांना तिकीट दिले आहे.

'दोन्ही नेत्यांना पक्षांतर्गत विरोध'

वाशिम-यवतमाळ मतदारसंघाबाबत बोलताना नागपूर तरूण भारतचे पत्रकार विवेक कवठेकर म्हणाले, "भावना गवळी आणि माणिकराव ठाकरे या दोन्ही नेत्यांना पक्षांतर्गत विरोध होतो आहे. शिवसेनेत संजय राठोड आणि भावना गवळी यांच्यामधील मतभेद गेल्या दोन वर्षांमध्ये अधूनमधून दिसले आहेत. तसेच सलग चारवेळा निवडून गेल्यामुळे त्यांच्याविरोधात प्रस्थापितांविरोधात असलेल्या जनमताचेही आव्हान त्यांच्यासमोर आहे.

तर माणिकराव ठाकरे यांच्याबाबतही परिस्थिती फारशी वेगळी नाही. त्यांचं प्रदेशाध्यक्षपदी काम केलेलं असणं, विधानपरिषदेत जाणं या जमेच्या बाबी असल्या तरी यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघात शिवाजीराव मोघे आणि वसंतराव पुरके यांचे पक्षांतर्गत आव्हान त्यांच्यासमोर आहेच. भावना गवळी आणि माणिकराव ठाकरे हे दोघेही कुणबी समाजाचे आहेत. कदाचित एखाद्या पक्षाने बंजारा समाजाला उमेदवारी दिली असती जातीय समीकरणांचाही मतदानावर प्रभाव दिसला असता."

माणिकराव ठाकरे यांना होणाऱ्या पक्षांतर्गत विरोधाबाबत लोकमतचे औरंगाबाद आवृत्तीचे निवासी संपादक प्रेमदास राठोड यांनी सांगितले, "काँग्रेसमधील अंतर्गत विरोधाचा फायदा भावना गवळी यांना होईल असे दिसते. प्रस्थापित विरोधी लाटेचा सामना गवळी यांना करायचा असला तरी काँग्रेसमधील वादाचा त्यांना फायदा होईल असे दिसते. माणिकराव ठाकरे जवळपास 15 वर्षांनी लोकसभेची निवडणूक आहेत.

विदर्भ आणि मराठवाड्यामध्ये देशातील इतर निकालांपेक्षा वेगळे निकाल लागू शकतात असंही राठोड यांचं निरीक्षण आहे. ते म्हणतात 1977 साली संपूर्ण देशभरात काँग्रेसविरोधात निकाल लागत असताना येथे मात्र काँग्रेसला यश मिळालं होतं. त्यामुळे यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघाचा निकालाबद्दल भाकीत करता येत नाही."

"यवतमाळमध्ये शेतकरी आत्महत्या, शेतकऱ्यांचे प्रश्न यवतमाळ-वाशिम मतदारसंघात महत्त्वाचे आहेत. भर उन्हाळ्यात मतदान होणार असल्यामुळं त्याचाही निवडणुकीवर कसा परिणाम होतो हे पाहाणं ही महत्त्वाचं आहे", असंही राठोड यांनी सांगितले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वर्ल्ड कप प्रवेशाची अंतीम फेरी जिंकल्यानंतर जल्लोष करताना टीम

अफगाणिस्तानच्या क्रिकेट टीमचंही तसंच आहे. असगर स्टानिकझाईच्या नेतृत्वाखाली हा संघ आज 14 जून रोजी बंगळूरूच्या चिन्नास्वामी स्टेडिअमवर भारताविरुद्ध खेळायला उतरला आहे.

क्रिकेटच्या इतिहासात अफगाणिस्तानचा हा पहिलावहिला कसोटी सामना आहे. सगळ्या क्रिकेटविश्वाची उत्सुकता वाढवणाऱ्या याच सामन्याची एक भारतीय तर गेली दोन वर्ष फार आतुरतेनं वाट पाहत होता.

भारताचे माजी कसोटीवीर आणि 2007 सालच्या T20 विश्वचषक विजेत्या भारतीय संघाचे प्रशिक्षक लालचंद राजपूत यांचं अफगाणिस्तानशी खास नातं आहे.

जून 2016 ते ऑगस्ट 2017 या दरम्यान राजपूत हे अफगाण क्रिकेट संघाचे प्रशिक्षक होते. त्यांच्याच कार्यकाळात अफगाणिस्ताननं कसोटीचा दर्जा मिळवला. म्हणूनच या ऐतिहासिक सामन्याच्या पार्श्वभूमीवर आम्ही राजपूत यांना बोलतं केलं.

अफगाण खेळाडूंचे भारतीय गुरू

"मी प्रशिक्षक झालो, तेव्हा अनेकांना माहितच नव्हतं की अफगाणिस्तानचा संघ जगातल्या आघाडीच्या संघांना टक्कर देतो आहे." लालचंद राजपूत त्या दिवसांबद्दल सांगतात.

अफगाणिस्तानात क्रिकेटची लोकप्रियता वाढत आहे.

"लोक प्रश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्न विचारत होते, तुम्हाला हे कसं जमेल? मलाही खात्री नव्हती... मला त्यांच्या संस्कृतीविषयी माहिती नव्हतं, आणि संवाद कसा साधणार? ते हिंदी बोलतात की नाही, त्यांना इंग्लिश समजतं की नाही. काहीच माहीत नव्हतं."

अर्थात बहुतेक खेळाडूंना हिंदी समजत असल्यानं त्यांची ही पहिली अडचण दूर झाली.

मग राजपूत यांच्या कार्यकाळात मर्यादित षटकांच्या (वन डे आणि ट्वेन्टी20) क्रिकेटमध्ये अफगाणिस्तानं दहापैकी सहा मालिका जिंकल्या आणि वेस्ट इंडिजला वेस्ट इंडिजमध्ये एका सामन्यात हरवण्याचा पराक्रम गाजवला. अखेर ICCनं आयर्लंडसोबत अफगाणिस्तानलाही कसोटीचा दर्जा दिला.

खडतर वाटा, अपार कष्ट

राजपूत म्हणतात, "आयुष्यात एकदा तरी कसोटी खेळता यावी, हे प्रत्येक क्रिकेटरचं स्वप्न असतं. ही गोष्ट लक्षात आल्यावर अफगाण खेळाडूंनी खूप मेहनत घेतली."

"अफगाणिस्तानचे खेळाडू मेहनतीत कमी नाहीत. ते म्हणायचे, आमच्या देशवासीयांकडे काही नाही, पण क्रिकेटनं आम्हाला त्यांचं प्रेम मिळवून दिलं आहे. आम्ही मेहनत घेतली तर त्यांना आनंद देऊ शकतो."

याच निर्धारानं या खेळाडूंना वेळोवेळी बळ दिलं आणि त्यांच्या संघासाठी कसोटी क्रिकेटचं दारही उघडलं.

लालचंद राजपूत

अफगाण क्रिकेटवीरांचा प्रवास किती खडतर होता, त्याविषयी राजपूत सांगतात, "मला काही खेळाडूंनी सांगितलं, की 2004 साली ते पहिल्यांदा कुठल्याशा सामन्यासाठी भारतातच आले होते. तेव्हा पूर्ण टीमला मिळून त्यांच्याकडे केवळ 12 डॉलर्स होते. खाणं-पिणं, राहणं सगळ्याच ठिकाणी अडचणी आल्या."

पण त्यांनी अडचणींचा विचार मागे सोडला आणि क्रिकेटला प्राधान्य दिलं, याकडे राजपूत लक्ष वेधतात. "आपल्याला क्रिकेट खेळायचं आहे, पैसे तर येत राहतील, असाच विचार त्यांनी केला. आणि आता त्यांची टीम कसोटीच्या उंबरठ्यावर आहे."

अफगाणिस्तानच्या क्रिकेट संघाची आजवरची वाटचाल कठीण आणि विलक्षणच आहे. 2008 साली अफगाणिस्तानच्या क्रिकेट फेडरेशनला ICCनं संलग्न संघटना म्हणून मान्यता दिली.

मग 2009 साली ते पहिला आंतरराष्ट्रीय वन-डे सामना खेळले. 2014 साली अफगाणिस्तानला ICCचं सहसदस्यत्व मिळालं. हा संघ 2010 सालच्या ट्वेन्टी-20 विश्वचषकात आणि 2015 सालच्या वन-डे विश्वचषकातही खेळला.

"अफगाणिस्तान क्रिकेटवेडा देश आहे. सततच्या युद्धांमुळे तिथं राजरोसपणे खेळणंही सोपं नव्हतं. तरीही क्रिकेटमध्ये त्यांनी प्रगती केली आहे, हे आश्चर्यच आहे. ते मोठ्या जिद्दीनं खेळतात आणि म्हणूनच...


वर्ल्ड कप स्पर्धेत पाच सामन्यात पाच पराभव पदरी पडलेल्या अफगाणिस्तानने टीम इंडियाला 224 धावांवरच रोखलं. छोट्या पण आव्हानात्मक लक्ष्याचा पाठलाग करताना अफगाणिस्तानचा निम्मा संघ माघारी परतला आहे. त्यांची 5 बाद 130 अशी अवस्था आहे.

गुलबदीनने 27 तर हझरतुल्ला झाझाईने 10 धावा केल्या. रहमत शाह आणि हशमतुल्ला शाहिदी यांनी पडझड थांबवत सनसनाटी विजयासाठी पायाभरणी केली आहे.

जसप्रीत बुमराहने एका ओव्हरमध्ये दोन विकेट्स मिळवत अफगाणिस्तानला अडचणीत टाकलं. युझवेंद्र चहलने अशगर अफगाणला पॅव्हेलियनचा रस्ता दाखवला.

कर्णधार विराट कोहलीने 67 तर केदार जाधवने 52 धावांची खेळी केली आहे. अफगाणिस्तानतर्फे गुलबदीन नईब आणि मोहम्मद नबी यांनी प्रत्येकी 2 विकेट्स घेतल्या.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना मोहम्मद शमीने हझरतुल्ला झझाईला त्रिफळाचित केलं. त्याने 10 धावा केल्या. रशीद खान, मोहम्मद नबी, रहमत शाह आणि मुजीब उर रहमान या फिरकी चौकडीने टीम इंडियाच्या बॅटिंगला वेसण घातली.

अफगाणिस्तानने सातत्याने विकेट्स मिळवत टीम इंडियाला अडचणीत टाकलं आहे. रशीद खानने महेंद्रसिंग धोनीला बाद केलं. 52 चेंडूत 28 धावांची संथ खेळी करून धोनी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

परतला. कोहली बाद झाल्यानंतर धोनीकडून टीम इंडियाला अपेक्षा होत्या. टीम इंडियाने दोनशे धावांचा टप्पा ओलांडला आहे.

अफगाणिस्तानने दमदार वाटचाल केली आहे.

भारत आणि अफगाणिस्तान सामन्याला सुरुवात झाली आहे. भारताने टॉस जिंकत प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. कर्णधार विराट कोहलीने अर्धशतकी खेळी करत टीम इंडियाच्या डावाला आकार दिला. मात्र मोहम्मद नबीने त्याला बाद केलं. विराटने 67 धावांची खेळी केली.

रशीद खानच्या गोलंदाजीवर एकेरी धाव घेत कोहलीने अर्धशतक पूर्ण केलं. रहमत शहाच्या गोलंदाजीवर स्विप करण्याचा विजयचा प्रयत्न फसला. त्याने 29 धावा केल्या.

मुजीब उर रहमानने रोहित शर्माला बाद केलं. आफ्ताब आलमच्या गोलंदाजीवर लोकेश राहुलला जीवदान मिळालं. याचा फायदा उठवत राहुलने सावधपणे खेळण्याचा निर्णय घेतला. मोहम्मद नबीच्या गोलंदाजीवर रिव्हर्स स्वीप करण्याचा राहुलचा प्रयत्न हझरतुल्ला झाझाईच्या हातात जाऊन विसावला.

मोठी खेळी करण्याची संधी असताना राहुलने विकेट गमावली.

पहिल्यावहिल्या विजयासाठी संघर्ष करणाऱ्या अफगाणिस्तानसमोर भन्नाट फॉर्मात असलेल्या टीम इंडियाचं आव्हान आहे.

टीम इंडियाने 4 मॅचेस खेळल्या असून त्यापैकी तीन जिंकले आहेत तर एक सामना पावसामुळे रद्द झाला आहे. त्यामुळे एकूण 7 गुण भारताकडे आहेत.

दुसरीकडे, अफगाणिस्तानने स्पर्धेत आतापर्यंत 5 सामने खेळले आहेत, मात्र त्यांची गुणांची पाटी कोरी आहे. त्याशिवाय, संघ, व्यवस्थापन, बोर्ड यांच्यातला बेबनाव उघड झाल्यामुळे अफगाण कॅम्पमध्ये आलबेल नसल्याचं चित्र आहे.

खेळपट्टी आणि हवामान

साऊथहॅम्पटनची खेळपट्टी बॅटिंगला पोषक आहे. टॉस जिंकून धावांचा डोंगर उभारायचा आणि या धावसंख्येचा बचाव करणं हे टीम इंडियाचे डावपेच असू शकतात.

हेड टू हेड

टीम इंडिया आणि अफगाणिस्तान वर्ल्ड कप स्पर्धेत एकमेकांसमोर आलेले नाहीत. मात्र या संघांमध्ये आजवर दोन वनडे झाल्या आहेत. यापैकी एक टीम इंडियाने जिंकली आहे तर दुसरी मॅच टाय झाली होती. टाय मॅचचा इतिहास लक्षात घेता टीम इंडिया अफगाणिस्तानला कमी लेखणार नाही.

ऋषभ खेळणार का?

शिखर धवन स्पर्धेबाहेर गेल्याने टीम इंडियात विकेटकीपर बॅट्समन ऋषभ पंतचा समावेश करण्यात आला आहे.

पाकिस्तानविरुद्ध केएल राहुल सलामीला आला होता. चौथ्या क्रमांकावर राहुलऐवजी विजय शंकरच्या नावाला पसंती देण्यात आली होती. मात्र हाणामारीची षटकं लक्षात घेऊन, हार्दिक पंड्याला चौथ्या...


वर्ल्ड ट्रेड सेंटरच्या कोसळलेल्या टॉवर्सचा ढिगारा साफ करण्यासाठी मदत करणाऱ्या एका कामगाराने हे फोटो क्लिक केलेले आहेत. पण या व्यक्तीची नेमकी ओळख आतापर्यंत पटू शकलेली नाही.

या सीडीजची दुर्दशा झाली होती पण त्याला डेटा मिळवणं अखेरीस शक्य झालं.

या संग्राहकाने हे सगळे फोटो फ्लिकरवर अपलोड केले आहेत.

या डिजिटल अल्बममध्ये ग्राऊंड झिरोचे प्रत्यक्ष घटनास्थळावरून काढलेले फोटो आहेत आणि उंचीवरून काढलेले फोटोही आहेत. याशिवाय ढिगारा साफ करणारे कामगार, या टॉवर्सच्या आजूबाजूच्या इमारतींमध्ये आतमधून झालेली नासधूस याचेही फोटो आहेत.

हायजॅक करण्यात आलेल्या 4 विमानांपैकी दोन वर्ल्ड ट्रेड सेंटरला धडकली, एक पेंटागॉनजवळ तर एक पेन्सलव्हेनियामधल्या शेतात कोसळलं. यामध्ये जवळपास 3000 जणांचा मृत्यू झाला.

"सेलदरम्यान सहसा या गोष्टींकडे दुर्लक्ष होतं. आम्ही जर या सीडीज घेतल्या नसत्या तर त्या कचऱ्यात टाकून देण्यात आल्या असत्या, "डॉ. जोनाथन बर्गेस सांगतात. त्यांचा सहकारी जेसन स्कॉटने या सेलमधून सीडीज विकत घेतल्या होत्या."

"या सीडीज मधून डेटा मिळवता आला, हेच आश्चर्यकारक आहे. त्या काळच्या सीडीज आता खूपच खराब झाल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेल्या असतात. "

यातले काही फोटो रिकव्हर करण्यासाठी त्यांनी 'सीडी रिकव्हरी सर्व्हिस'ची मदत घेतली.

पण या फोटोग्राफरला किंवा त्याच्या नातेवाईकांना शोधून काढण्यात आपल्याला किंवा स्कॉट यांना यश आलं नसल्याचं डॉ. बर्गेस सांगतात.

9/11च्या नंतरच्या हाहाःकारादरम्यान ज्यांनी काम केलं त्या सर्वांना नंतर व्याधींनी ग्रासलं. 'सेंटर फॉर डिसिज कंट्रोल अॅंड प्रिव्हेंशननुसार (सीडीसी) तब्बल 4 लाख लोक हे विषारी गोष्टींच्या संपर्कात आले किंवा त्यांना इजा झाली किंवा त्यांना या सर्व गोष्टींचा मानसिक त्रास झाला.

हे सगळे फोटो शेअर करणं हे मानवतेच्या दृष्टीने योग्य असल्याचं डॉ बर्गेस म्हणतात. हे फोटो पाहून एखाद्या व्यक्तीला मानवतेसाठी काही काम करण्याची प्रेरणा मिळाली तर नक्कीच चांगली गोष्ट ठरेल असं बर्गेस म्हणतात.

फ्लिकरवरील त्यांच्या कलेक्शनमधले हे काही फोटो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)