या विजयात मुख्यमंत्री योगी आदित्यानाथ यांचा मोठा वाटा आहे

अलिगढ आणि मीरत ही दोन शहरं वगळून उर्वरीत 14 ठिकाणी भाजपचा महापौर होणार आहे.

बीबीसी हिंदीचे डिजिटल एडिटर राजेश प्रियदर्शी यांनी या निवडणुकांना माध्यमांनी दिलेल्या महत्त्वाबद्दल आश्चर्य व्यक्त केलं.

"सकाळी सहा वाजल्यापासून टीव्ही चॅनल्सनी या निवडणुकांना राष्ट्रीय स्तरावर आणून ठेवलं आहे. गुजरात निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर हे निकाल येत आहेत. तसंच, योगी आदित्यनाथ यांच्या नेतृत्त्वाखालील स्थानिक स्वराज्य संस्थांची ही पहिलीच निवडणूक असल्याने त्याबाबत उत्सुकता होती," असं राजेश प्रियदर्शी यांनी सांगितलं. तरीही याचा निकालाचा परिणाम गुजरात निवडणुकीवर होणार नाही, असंही प्रियदर्शी यांचं म्हणणं आहे.

दुसऱ्या बाजुला हिंदुस्तान टाइम्सच्या लखनऊच्या संपादक सुनीता अॅरॉन यांनीही स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांना दिलेल्या महत्त्वाबद्दल आश्चर्य व्यक्त केलं आहे.

उत्तर प्रदेशच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांवरही भाजपचाच झेंडा फडकला

'याआधी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांच्या प्रचारात मुख्यमंत्री किंवा मोठे नेते क्वचितच येत होते. पण अमित... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शहा यांना अगदी तळागाळात पक्ष पोहोचवायचा असल्याने त्यांनी उत्तर प्रदेशमधील या निवडणुकांवर भर दिला आहे,' असं अॅरॉन यांनी सांगितलं.

'स्थानिक स्वराज्य संस्थांची असूनही ही निवडणूक अगदी राष्ट्रीय स्तरावर चर्चिली गेली. या निवडणुकीत पक्षाच्या चिन्हांचा जास्त वापर झाला. एखाद्या विधानसभेची किंवा लोकसभेची निवडणूक असल्यासारखं वातावरण होतं,' अशी पुष्टी न्यूज-18चे पोलिटिकल एडिटर सुमित पाण्ड्ये यांनी जोडली.

भाजपची लाट

उत्तर प्रदेशात आलेली भाजपची लाट अद्यापही ओसरली नसल्याचं या निवडणुकांमधून दिसत असल्याचं, अॅरॉन नमूद करतात.

'2014च्या लोकसभा निवडणुकीत उत्तर प्रदेशातील 80 पैकी 73 जागांवर भाजपचे उमेदवार निवडून आले. त्यानंतर झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत राज्यातल्या 300 जागांवर भाजपने विजयाची मोहोर उमटवली. आता स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्येही भाजपने मुसंडी मारल्याने 2019मध्ये पक्षाला त्याचा फायदा होईल,' असं अॅरॉन यांनी सांगितलं.

या निवडणुकांसाठी पहिल्यांदाच राज्याच्या मुख्यमंत्र्याने 36 सभा घेतल्या. भाजपने यंदा पूर्ण तयारीने या निवडणुकांकडे लक्ष केंद्रीत केलं होतं.

'विशेष म्हणजे जीएसटी किंवा नोटाबंदी या निर्णयांचा फटका भाजपला बसेल, असं म्हटलं जात होतं. प्रत्यक्षात चित्र वेगळंच असल्याचं निकालांवरून दिसून येत आहे,' असं निरीक्षणही अॅरॉन यांनी नोंदवलं.

योगी आदित्यनाथ यांच्या नेतृत्त्वाखाली उत्तर प्रदेशमध्ये झालेल्या पहिल्याच निवडणुकीत पक्षाला घसघशीत यश मिळाल्याचीही चर्चा आहे.

सपा मागे, बसपाचा कमबॅक

अखिलेश यादव यांच्या नेतृत्वाखाली असलेल्या समाजवादी पक्षाला एकाही स्थानिक स्वराज्य संस्थेवर आपला महापौर बसवता येणार नाही, हे आता निकालांमधून स्पष्ट झालं आहे.

विधानसभा निवडणुकांमध्ये अत्यंत खराब कामगिरी करणाऱ्या बहुजन समाज पक्षाला मीरत आणि अलिगढ दोन शहरांमध्ये यशाची चव चाखायला मिळाली आहे. बसपाची कामगिरी चांगली झाल्याचं निरीक्षण सुनिल पाण्ड्ये यांनी नोंदवलं.

दुसऱ्या बाजुला, 'समाजवादी पक्षाने या स्थानिक निवडणुकांना म्हणावं तेवढ्या गांभीर्याने घेतलं नाही', अशी टिपण्णी सुनीता अॅरॉन यांनी केली आहे.

मुस्लीम-दलित मतांची विभागणी झाल्याचा फटकाही या दोन पक्षांना बसल्याचे हे विश्लेषक सांगतात.

काँग्रेसच्या हाती पुन्हा एकदा ठेंगा

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या गुजरातमध्ये भाजपची सत्ता उलथवून लावण्याच्या प्रयत्नात असलेल्या काँग्रेसला उत्तर...


या विजयी घोडदौडीनंतर ममता बॅनर्जी यांनी म्हटलं, "हा बंगालच्या लोकांचा, भारतातल्या लोकांचा आणि लोकशाहीचा विजय आहे."

भाजपचा या निवडणुकीत पराभव झाला आहे. त्यांनी घाणेरडं राजकारण केलं, असंही ममता बॅनर्जी यांनी म्हटलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

कोरोनाची स्थिती बघता शपथविधीचा कार्यक्रम छोटेखानी केला जाईल, असंही ममता बॅनर्जी यांनी म्हटलं.

ममता बॅनर्जी यांच्या या विजयामुळे देशातील इतर राज्यांमधील नेत्यांनी अभिनंदन करण्यास सुरुवात केली आहे. तर भाजप निवडणूक निकालांबाबत आत्मपरिक्षण करेल, असं वक्तव्य भाजपचे राष्ट्रीय सरचिटणीस कैलाश विजयवर्गीय यांनी केलं आहे.

एकूण 294 जागा असणाऱ्या पश्चिम बंगाल विधानसभेवर वर्चस्व मिळवण्यासाठी 148 जागांचा आकडा पार करणं गरजेचं आहे.

ममता दीदींनी सगळ्यांची धूळदाण उडवली - उद्धव  ठाकरे

ममता जिंकल्या आहेत आणि आता कोरोनाकडे लक्ष देऊया, असं म्हणत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी ममता बॅनर्जी यांना शुभेच्छा दिल्या आहेत.

ते म्हणाले, ममता बॅनर्जी या 'बंगाली' जनतेच्या स्वाभिमानाचा लढा एकाकी लढत होत्या. त्यांच्या हिमतीला दाद द्यावीच लागेल. अखेर त्यांचा विजय झालाच आहे. या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

विजयाचे संपूर्ण श्रेय बंगालच्या या वाघिणीलाच द्यावे लागेल.

"पंतप्रधानांपासून गृहमंत्र्यांपर्यंत संपूर्ण केंद्र सरकार, राज्यांची सरकारे ममता दीदींच्या पराभवासाठी बंगालच्या भूमीवर एकवटली. त्या सर्व शक्तींची धूळदाण उडवत ममता दीदींनी विजय मिळवला. मी त्यांचे व हिंमतबाज बंगाली जनतेचे मनापासून अभिनंदन करतो. आता राजकारण संपले असेल तर सगळ्यांनी मिळून कोरोनाविरुद्धच्या लढाईकडे लक्ष देऊया."

द्धव ठाकरे

शरद पवार, अखिलेश यादव, संजय राऊत यांच्याकडून अभिनंदन

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी ममता बॅनर्जी यांचं अभिनंदन केलं आहे. पश्चिम बंगालमधील विजयाबद्दल ममता बॅनर्जी यांचं अभिनंदन करणारं ट्वीट पवारांनी केलं आहे.

उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांनीही ममता बॅनर्जी यांचं अभिनंदन केलं आहे.

शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी म्हटलं, "पश्चिम बंगालच्या निकालांवरून हे स्पष्ट होतं की देशातली लोकशाही अमर आहे. एक जखमी वाघीण ज्या पद्धतीनं मैदानात उतरली, या वाघिणीच्या पक्षातल्या नेत्यांना फोडण्यात आलं, तिच्यावर केंद्रीय संस्थांचा दबाव टाकण्यात आला, तरीही या वाघिणीनं ऐतिहासिक विजय मिळवला आहे. दिल्लीतून येऊन तुम्ही कोणत्याही राज्यात दादागिरी करू शकत नाही, हे या निकालातून स्पष्ट झालं."

'भाजप निवडणूक निकालांबाबत आत्मपरिक्षण करेल'

पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत तृणमूल काँग्रेसच विजयाच्या दिशेने घोडदौड करत आहे. याचं श्रेय पक्षाध्यक्ष आणि मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांचं असल्याचं सांगत भाजप या निवडणूक निकालांचं आत्मपरिक्षण करेल, असं वक्तव्य भाजपचे राष्ट्रीय सरचिटणीस कैलाश विजयवर्गीय यांनी केलं आहे. सुरुवातीचे कल हाती येत असताना विजयवर्गीय यांनी सकाळीही याबाबत प्रतिक्रिया दिली होती. अंतिम निकाल येईपर्यंत नेमकी परिस्थिती कळू शकणार नाही, असं म्हणत त्यांनी भाजपच्या विजयाबाबत विश्वास व्यक्त केला होता.

कैलाश विजयवर्गीय

बंगाल निवडणूक निकालाबाबत केंद्रीय गृहमंत्री यांच्याशी पक्षाच्या वाईट कामगिरीबाबत आपली फोनवर चर्चा झाल्याचं विजयवर्गीय यांनी सांगितलं.  तसंच भाजप खासदार बाबुल सुप्रियो आणि लॉकेट चॅटर्जी पिछाडीवर असल्याचं आश्चर्य वाटत असल्याचं ते म्हणाले. तृणमूल काँग्रेस पक्ष फक्त ममता बॅनर्जी यांच्यामुळे विजयी झाला आहे. लोकांनी दीदींना निवडलं. आमच्याकडून कोणत्या चुका झाल्या, त्याबाबत आम्ही आत्मपरिक्षण करू, असं...


या विनाशकारी संकटाविषयी जागरुकता निर्माण करण्यासाठी हा फोटो व्हायरल होत असला तरी तो दिशाभूल करणारा आणि चुकीचा आहे. मग या फोटोंचं सत्य काय?

ऑस्ट्रेलियातल्या वेगवेगळ्या भागात गेल्या सप्टेंबर महिन्यापासून लागलेल्या वणव्यांमध्ये आतापर्यंत 25 जणांचा बळी गेला आहे. 2000 घरांचं नुकसान झालं आहे तर लाखो प्राणीही आगीच्या भक्षस्थानी पडले आहेत.

गेल्या आठवड्यात काही भागात पाऊस झाल्याने थोडा दिलासा मिळाला होता. मात्र, शुक्रवारनंतर तापमान पुन्हा वाढणार असल्याने अग्निशमन दलाचे कर्मचारी पुन्हा तयारीला लागले आहेत.

व्हिज्युअलायजेशनचा चुकीचा अर्थ

ट्विटरवर एक फोटो चांगलाच व्हायरल होतोय. सुप्रसिद्ध गायिका रिहाना हिनेदेखील हा फोटो ट्वीट केला आहे. यात ऑस्ट्रेलियाच्या किनारपट्टीच्या मोठ्या भागात वणवा भडकल्याचं दिसतंय.

मात्र, हा फोटो खरा नाही. नासाच्या फायर इन्फर्मेशन फॉर रिसोर्स मॅनेजमेंट सिस्टिम या विभागाने वणवा पेटलेल्या भागाचा एका महिन्याचा जो डेटा गोळा केला होता, त्या माहितीच्या आधारे अँथनी हर्से या कलाकाराने केलेलं हे डेटा व्हिज्युअलायझेशन आहे.

हा फोटो दिशाभूल करणारा आहे, अशी टीका जेव्हा सोशल मीड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ियावर सुरू झाली, तेव्हा स्वतः अँथनी हर्से यांनी इन्स्टाग्रामवर याबाबतचा खुलासा केला.

ते लिहितात, "नासाच्या वेबसाईटवरील माहितीच्या आधारे  त्यांनी हे चित्र बनवलं होतं. ग्राफिक्सच्या काही तांत्रिक कारणांमुळे चित्रात वणव्याची तीव्रता अधिक जाणवते. मात्र, सध्या काही भागातला वणवा शांत झाला आहे आणि वेगवेगळ्या भागात वेगवेगळ्या वेळी पेटलेल्या वणव्याची माहिती एकत्र करून हे चित्र तयार केलेलं आहे. "

दिशाभूल करणारा नकाशा

ऑस्ट्रेलियाचा ज्वाळांचे चिन्हं असलेला आणखी एक नकाशा सध्या व्हायरल झाला आहे. या नकाशासोबत लिहिलंय, "ऑस्ट्रेलियात वेगवेगळ्या ठिकामी लागलेल्या आगी."

ऑस्ट्रेलिया सरकारच्या वेबसाईटवरून हा नकाशा घेतलेला आहे. मात्र, या नकाशात दाखवण्यात आलेली ज्वाळांची चिन्हं म्हणजे केवळ पेटलेला वणवा नाही. तर उष्णतेचा कुठलाही स्रोत या ज्वाळांच्या चिन्हांतून दर्शवण्यात आला आहे. त्यात कारखान्यांच्या चिमणीतून बाहेर पडणाऱ्या आगीच्या ज्वाळा (Gas flares), तेलशुद्धीकरण कारखान्यातील भट्ट्या, उष्णता परावर्तीत करणारे औद्योगिक कारखान्यांचे छत अशा सगळ्यांचा समावेश त्यात असल्याचं ऑस्ट्रेलिया सरकारच्या वेबसाईटवरच दिलेलं आहे.

मात्र, नकाशाचे स्क्रीनशॉट काढून ते पोस्ट केले जातात. त्यासोबत दिलेली माहिती पोस्ट होत नाही आणि त्यामुळे लोकांची दिशाभूल होते.

न्यू साउथ वेल्स राज्यातल्या ग्रामीण अग्निशमन दलाने प्रसिद्ध केलेल्या या नकाशात लाल आणि नारंगी रंगांच्या ज्वाळांच्या चिन्हांच्या माध्यमातून सतर्कतेचे 'सल्ला' ते 'इमरजेंसी वॉर्निंग' असे वेगवेगळे स्तर दाखवले आहेत.

एका नकाशात ऑस्ट्रेलिया खंडाला इतर खंडांशी जोडून वणव्यामुळे प्रभावित झालेला भाग किती मोठा आहे, हे दाखवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे. मात्र, हा दावाही पूर्णपणे खरा नसल्याचं काही ट्विटर युजर्सने सांगितलं आहे.

बीबीसीने ऑस्ट्रेलियातील वणव्याचे नकाशे कसे बनवले?

बीबीसी न्यूजने वणव्यासाठी एक व्हिज्युअल गाईड तयार केलं आहे. हे गाईड तयार करण्यासाठी माहितीचे वेगवेगळे स्रोत एकत्र करून नकाशे आणि व्हिज्युअलायझेशन तयार करण्यात आलं आहे.

वणव्याचा नकाशा तयार करण्यासाठी बीबीसीच्या पत्रकारांनी न्यू साउथ वेल्स आणि व्हिक्टोरिया फायर सर्व्हिसने दिलेल्या लाईव्ह फायर मॅपमधून भौगोलिक डेटा घेण्यासाठी पायथन कोडचा वापर केला.

बीबीसीचे डेटा जर्नलिस्ट टॉम हौसडेन सांगतात, "यामुळे वणवा पेटलेल्या भागाचा आकार...


या विमान प्रवासात त्या दोघांमध्ये झालेलं संभाषण प्रणव मुखर्जी यांच्या पुढच्या राजकीय कारकीर्दीला वेगळंच वळण देणारं होतं. मंत्रीमंडळातली अत्यंत महत्त्वाची मानली जाणारी सर्वं पदं प्रणव मुखर्जींनी सांभाळली पण पंतप्रधान म्हणून मंत्रीमंडळाची सूत्रं कधीही त्यांच्या हाती आली नाहीत.

1984 मधील या प्रसंगाबद्दल बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार राशीद किडवई म्हणतात, "विमानात राजीव गांधींनी प्रणव मुखर्जींना विचारलं की नेहरूंच्या मृत्यूनंतर काय झालं होतं? त्यावर मुखर्जी म्हणाले की गुलझारीलाल नंदा यांना काळजीवाहू पंतप्रधान केलं गेलं कारण ते सगळ्यांत ज्येष्ठ होते. राजीव गांधींनी शास्त्रींच्या निधनाबद्दल विचारल्यावर प्रणव मुखर्जी म्हणाले की तेव्हाही गुलझारीलाल नंदांनाच ज्येष्ठतेच्या आधारावर जबाबदारी सोपवली गेली."

हे दोन्ही नेते दिल्लीत पोहोचले. इंदिरा गांधींच्या काँग्रेसमध्ये प्रणव मुखर्जी हे प्रभावशाली नेते मानले जायचे. सरकारमध्ये ते इंदिरांचे विश्वासू आणि खुद्द इंदिरा गांधींनंतरचे सगळ्यात महत्त्वाचे नेते होते. पण काँग्रेस राजकारणात येऊन उणीपुरी दोन वर्षं झालेल्या राजीव गांधींची काही जवळची माणसं पक्षात होती. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राजीव गांधींना या लोकांनी काय सांगितलं ते किडवई सविस्तर सांगतात, "प्रणव मुखर्जी ज्येष्ठतेचा दाखला देऊन पंतप्रधान बनू पाहत आहेत असं या लोकांनी राजीव यांना सांगितलं. राजीव यांना राजकारणात येऊन जेमतेम दोन अडीच वर्षं झाली होती. राजीव गांधींना बाजूला सारून प्रणव मुखर्जी स्वतः पंतप्रधान बनू पाहत आहेत असा समज या लोकांनी राजीव यांचा करून दिला आणि परिणामी प्रणव मुखर्जींना पक्षातून बाहेरचा रस्ता दाखवण्यात आला." पंतप्रधानपदाची संधी पहिल्यांदा इथे हुकली.

पण खुद्द प्रणव मुखर्जींनी आपल्या पुस्तकात (The Turbulent Years 1980-1996) याबद्दल म्हटलंय की, 'तेव्हाची परिस्थिती अभूतपूर्व होती. एक राजकीय पोकळी तयार झाली होती. अशावेळी राजीव गांधींनीच आपल्या आईच्या पदाची सूत्रं हाती घ्यावीत असं मी आणि इतर काँग्रेस नेत्यांनी मिळून ठरवलं होतं.'

एक गोष्ट मात्र स्पष्ट होती. राजीव आणि प्रणव मुखर्जी यांच्यात दुरावा आला होता कारण 1984 च्या लोकसभा निवडणुकांनंतर काँग्रेसला महाकाय बहुमत मिळूनही प्रणव मुखर्जींना मंत्रीमंडळात स्थान मिळालं नाही. पक्षातून हकालपट्टी झाल्यावर 1986 मध्ये त्यांनी राष्ट्रीय समाजवादी काँग्रेस हा पक्ष स्थापन केला. साधारण तीन-चार वर्षांनंतर राजीव गांधींबरोबर समेट घडून आल्यानंतर ते काँग्रेसमध्ये परतले.

1991 मध्ये राजीव गांधींच्या हत्येनंतर प्रणव मुखर्जी राजकारणात पुन्हा जोर धरू लागले. नरसिंह रावांच्या सरकारमध्ये त्यांनी नियोजन आयोगाचं उपाध्यक्ष करण्यात आलं. 1995 साली त्यांच्याकडे परराष्ट्र मंत्रालयाची सूत्रं दिली गेली. या काळात सोनिया गांधी आपल्या राजकारणात प्रवेश न करण्याच्या भूमिकेवर ठाम होत्या. अखेर 1997 साली सोनिया गांधींनी काँग्रेसचं सदस्यत्व घेतलं आणि 1998 साली त्या पक्षाध्यक्ष झाल्या. पण सोनिया-प्रणव संबंधही पूर्णपणे सलोख्याचे नव्हते.

नरसिंह राव यांचं सरकार गेल्यानंतर केंद्रात अनेक सरकारं बदलली. अखेर अटल बिहारी वाजपेयींनी 1999 ते 2004 अशी पाच वर्षं पूर्ण केली, 'इंडिया शायनिंग' ची हाक लोकांना पटली नाही आणि भाजपला सत्तेतून पायउतार व्हावं लागलं. 2004 मध्ये काँग्रेसच्या नेतृत्वात संयुक्त पुरोगामी आघाडीचं सरकार सत्तेत येणार हे स्पष्ट झालं होतं. पण सोनिया गांधींच्या पंतप्रधान होण्याला कडाडून विरोध झाला.

सोनिया पंतप्रधान होणार नाहीत हे स्पष्ट झाल्यानंतर साहजिकच अटकळ बांधली जाऊ लागली की काँग्रेसचे जुने-जाणते प्रणव...


या विमानात 143 प्रवाशी होते. त्यापैकी सर्व सुखरूप असल्याचं सांगण्यात आलं आहे. शुक्रवारी रात्री उशिरा ही घटना घडली.

हे विमान Miami Air International या कंपनीचं होतं. ते क्युबामधल्या गँटानामो बे येथून निघून जॅक्सनविले शहरातल्या लष्करी विमानतळावर उतरणार होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

वादळी वाऱ्यामुळे विमान धावपट्टीवर न उतरता जवळच्या सेंट जॉन्स या नदीत उतरलं. विमानातले 20 प्रवाशी किरकोळ जखमी झाले आहेत. त्यांच्यावर जवळच्या दवाखान्यात उपचार चालू आहे.

धावपट्टीवरून विमान घसरतानाचा अनुभव 'भयंकर' होता, असं चेरिल बोरमन महिला प्रवाशानं CNN TVला सांगितलं.

"विमान अक्षरश: जमिनीवर आदळलं आणि नंतर उडालं. विमानावर वैमानिकाचा पूर्ण ताबा नव्हता हे दिसून येत होतं. ते आणखी एकदा उडालं," असं त्यांनी सांगितलं.

आम्ही पाण्यात होतो तेव्हा नेमकं नदीत आहोत की समुद्रात हेच कळलं नाही, असंही त्यांनी सांगितलं. पाण्याला इंधनाचा वास येत होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता Ji... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

oTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या विमानात 62 प्रवासी होते.

अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, श्रीविजया एयर बोइंग 737चा जकार्ताच्या कलिमनतन प्रांतातल्या रस्त्यात संपर्क तुटला. त्यानंतर विमान बेपत्ता झालं.

फ्लाइट ट्रैकिंग वेबसाइट फ्लाइटरडार24.कॉम नुसार, हे विमान एका मिनिटापेक्षा कमी वेळात 10 हजार फूट खाली आलं.

परिवहन मंत्रालयानं सांगितलंय की, विमानाचा शोध घेण्यासाठी बचावपथकांना सक्रिय करण्यात आलं आहे.

या उड्डाणासंबंधी अधिक माहिती घेत असल्याचं श्रीविजया एअरनं म्हटलं आहे. बेपत्ता झालेल्या विमानाशी शेवटचा संपर्क स्थानिक वेळेनुसार दुपारी 2 वाजून 40 मिनिटांनी झाला असल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.

जकार्तामधील बीबीसी प्रतिनिधी जेरोमी विरावान यांच म्हणणं आहे की, विमान अपघाताची ही घटना इंडोनेशियासमोर काही प्रश्नं उपस्थित करणारी आहे. या देशाची एअरलाइन इंडस्ट्री 2018 मधील भीषण विमान अपघातानंतर अतिशय कठोर अशा समीक्षेला सामोरी जात आहे.

नॅशनल सर्च अँड रेस्क्यू एजन्सीचे एक अधिकारी बामबैंग सुरयो अजी यांनी म्हटलं, "आम्ही अपघाताचं अचूक स्थान शोधण्याचा प्रयत्न करत आहोत. आज रात्रीपर्यंत त्याचा पत्ता लागेल, अशी आम्हाला आशा आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े. समुद्राची खोली जवळपास 20-23 मीटर आहे."

एका प्रत्यक्षदर्शीनं एका मोठा आवाज ऐकल्याचं सांगितलं. सोलिहिन नावाच्या एका मच्छीमारानं बीबीसीच्या इंडोनेशियन सर्व्हिसशी बोलताना म्हटलं की, त्यांनी हा अपघात होताना पाहिला. त्यानंतर त्यांनी त्यांच्या कॅप्टनसोबत बेटावर परतण्याचा निर्णय घेतला.

त्यांनी म्हटलं, "विमान वीजेच्या वेगानं समुद्रात कोसळलं आणि मोठ्ठा आवाज झाला. आम्ही जवळच होतो. काही तुकडे आमच्या जहाजावरही येऊन आदळले."

'26 वर्षं जुनं होतं विमान'

बीबीसीचे प्रतिनिधी थियो लेगेट यांच्या मते इंडोनेशियातील अनेक विमानं खूप जुनी झाली आहेत.

शनिवारी बेपत्ता झालेलं विमान 26 वर्षं जुनं होतं. सुरक्षित विमान उड्डाणांबाबत इंडोनेशियाचा इतिहास फारसा चांगला नाहीये. ऐंशी आणि नव्वदच्या दशकात बनलेली अनेक विमानं इंडोनेशियात अजूनही वापरली जातात.

इंडोनेशियामध्ये याआधीही दोन मोठे विमान अपघात झाले होते, ज्यामध्ये 737 मॅक्स बोइंग विमानं दुर्घटनाग्रस्त झाली होती.

शनिवारी (9 जानेवारी) जकार्ताहून टेक ऑफ केलेलं विमान 737 मॅक्स श्रेणीतलं नाहीये.

ऑक्टोबर 2018 मध्ये इंडोनेशियातील लायन एअरच्या विमानाला अपघात झाला होता. या अपघातात 189 लोक मृत्यूमुखी पडले होते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या विषयावर सोशल मीडियावर दोन गट पडल्याचं पाहायला मिळत आहे.

या प्रकरणाची सुरुवात महाराष्ट्र काँग्रेसचे प्रवक्ते सचिन सावंत यांच्या एका ट्विटनंतर झाली होती. त्यानंतर याबाबत आपलं म्हणणं सिद्ध करण्यासाठी दावे-प्रतिदावे करण्यात येत आहेत. हे प्रकरण नेमकं काय ते आपण समजून घेऊ.

शिवाजी महाराजांनी रायगडावर मशीद बांधली होती की नाही याबाबत इतिहासकारांनी आपलं मत नोंदवलं आहे. ते वाचण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा.

अधिवेशनातील चर्चा आणि सचिन सावंत यांचं ट्वीट

सध्या महाराष्ट्राचं अर्थसंकल्पीय अधिवेशन सुरू आहे. अधिवेशनातल्या चर्चेदरम्यान बाबरी मशिदीचा मुद्दा उपस्थित झाला होता.

बाबरीबद्दल झालेल्या उल्लेखाच्या पार्श्वभूमीवर ट्वीट केलं होतं, अशी माहिती सचिन सावंत यांनी बीबीसीशी बोलताना दिली.

शुक्रवारी (5 मार्च) दुपारी 12 वाजून 26 मिनिटांनी केलेल्या या ट्विटमध्ये सचिन सावंतांनी म्हटलं होतं, "बाबरी मशीद पाडणे हा भारतीय लोकशाहीवरील कलंक होता आणि शिवरायांच्या विचारांच्या विरोधातही आहे. शिवरायांनी मशीद पाडली नाही, बांधून दिली. शिवरायांचे नाव घेऊन त्यांच्या विचारांना विरोध कसा होऊ शकतो? भाजपाला ते भूषणाव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ह वाटणं असेल तर न्यायालयात मान्य का नाही केलं? पळ का काढला?"

यानंतर सचिन सावंत यांनी त्याच दिवशी रात्री संबंधित आशयाचा एक व्हीडिओ ट्विट केला.

आपल्याला ट्रोल करणारे सगळे भाजपचे कार्यकर्ते असून भाजपच्या आयटी सेलचं हे काम असल्याचा आरोप सचिन सावंत यांनी केला आहे.

ट्विटरवरील ट्रोलिंग आणि सावंतांचा पुरावा

सावंत यांच्या या ट्विटनंतर ट्विटरवर दावे-प्रतिदाव्यांना उधाण आलं. काहीजण सचिन सावंत यांचं समर्थन करत होते. तर काहीजण त्यांच्या विरोधात बोलताना दिसले. अनेकांनी सचिन सावंतांना याविषयीचे पुरावेही मागितले.

शंकर मुरकूंबी नामक एका युझरने कल्याण-भिवंडीमधील एका मशिदीबाबत उल्लेख केला आहे. सोबत त्यांनी एक फोटोही जोडलेला आहे. या फोटोची सत्यता बीबीसीने पडताळलेली नाही.

आनंद कथापूरकर यांनीही अशाच प्रकारची प्रतिक्रिया दिली. शिवाजी महाराजांचा खरा इतिहास काँग्रेसनेच बाहेर पडू दिला नव्हता, असा आरोप कथापूरकर यांनी केला.

प्रसिद्ध संगीतकार कौशल इनामदार यांनी यासंबंधी एक थ्रेड ट्वीट केला आहे. मल्हार पांडे यांनी केलेल्या एकाहून अधिक ट्वीट्समध्ये रायगडाबद्दल माहिती दिली आहे. तो ट्वीट करत कौशल इनामदार यांनी लिहिलं आहे की, अत्यंत वाचनीय धागा. आपण सर्वांनी शांत राहून मुळापर्यंत जाणं का गरजेचं आहे हे पुन्हा एकदा अधोरेखित करणारा हा धागा आहे. आपण दक्ष राहिलो नाही तर आपल्या गळी इतिहासाच्या नावावर कुठलीही भेसळ उतरवली जाऊ शकते आणि म्हणून इतिहासाच्या मूळ स्रोतांकडे जायला हवं.

सोशल मीडियावर या उलटसुलट प्रतिक्रियांबद्दल बोलताना सावंत यांनी म्हटलं, "माझ्या त्या ट्विटनंतर मला मोठ्या प्रमाणावर ट्रोल करण्यात आलं. हे काम भाजपचं आहे हे माझ्या तेव्हाच लक्षात आलं होतं. पण कुणीही आपल्या अधिकृत अकाऊंटवरून मला प्रश्न विचारत नव्हतं.

"हिंमत असल्यास भाजपच्या अधिकृत अकाऊंटवरून मला थेट प्रश्न विचारा असं आव्हान मी दिलं होतं. पण कुणीही समोर न आल्याने, अखेर मीच याबाबतचा पुरावा सगळ्यांना दिला," असं सावंत म्हणाले.

मशीद बांधल्याचा पुरावा देताना सावंत म्हणतात, "प्रकांड पंडित इतिहास संशोधक जी. एस. प्रभूदेसाई यांच्या 'न्यू हिस्टरी ऑफ द मराठाज - व्हॉल्यूम 1' या पुस्तकात 264-265 क्रमांकाच्या पानावर शिवरायांनी मुस्लीम सैनिकांसाठी मशीद बांधली याचा उल्लेख आहे."

हे ट्विट त्यांनी शनिवारी (6 मार्च) संध्याकाळी 5 वाजून 20 मिनिटांनी केलं आहे.

यासोबत सावंत यांनी...


या विषाणूपासून होणाऱ्या कोव्हिड या आजाराची साथ चीनच्या वुहान शहरातून सुरू झाली आणि जगातल्या 70 हून अधिक देशांत त्याचे रुग्ण आढळून आले आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनीही ट्विट करून कोरोना व्हायरसचा धोका पाहता, आपण होळी खेळणार नसल्याचं जाहीर केलं.

पण खरंच कोव्हिडच्या साथीची भीती असताना रंग खेळणं धोकादायक ठरू शकतं?

आम्ही त्याविषयी डॉक्टर्सना विचारलं. त्यांचं म्हणणं आहे, की कुठल्याही साथीच्या रोगांच्या काळात, रंग न खेळणं, किंवा पुरेशी काळजी घेऊनच ती खेळणं योग्य ठरतं.

कोरोनाव्हायरस किंवा इतर श्वसनाच्या आजारांचा प्रसार रोखण्यासाठी डॉक्टर्स नाका तोंडाला हात न लावणं चांगलं असं सांगतात. त्यांच्या मते साथीच्या काळात लोकांशी हात मिळवणंही टाळलेलं बरं. पण धुळवडीचे रंग खेळताना एकमेकांच्या हातानं तोंडाला रंग लावला जातो, जे टाळता येत नाही.

गर्दीच्या जागी गरज नसेल तर जाऊ नका, असा सल्लाही जगभरातल्या तज्ज्ञांनी दिला आहे, त्यामुळं महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनीही लोकांना तीच विनंती केली आहे.

उद्धव ठाकरे म्हणतात, मी  महाराष्ट्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राच्या जनतेला एकच आव्हान आणि विनंती करतो. घाबरुन जाण्याची गरज नाही. महाराष्ट्र सरकार दक्षता घेत आहे. पुढचे दहा ते पंधरा दिवस काळजी घेण्याची गरज आहे.

रंगपंचमीच्या काळात वापरल्या जाणाऱ्या पिचकाऱ्या किंवा बाकी अनेक वस्तू, खेळणी चीनमधून आयात होतात. काही जणांनी भीतीमुळं तीही वापरणं बंद केलं आहे. पण त्यात तथ्य नसल्याचं तज्ज्ञ सांगतात.

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्र विभाग अध्यक्ष  डॉ. अविनाश भोंडवे सांगतात, "कोरोना व्हायरसचा उगम चीनमध्ये झाला हे खरं असलं तरी तिथून आलेल्या वस्तूंच्या माध्यमातून कोरोना व्हायरसचा प्रसार होत नाही. रुग्ण व्यक्तीच्या खोकल्यावाटे याचा प्रसार होतो. पण तिथून आलेल्या वस्तूंपासून आपल्याला काहीही धोका नाही."

तज्ज्ञांचा सल्ला आहे, की अचानक ताप आला, खोकला किंवा श्वास घ्यायला त्रास जाणवला, तर अजिबात वेळ न घालवता जवळच्या डॉक्टरकडे गेलेलं चांगलं. तुम्ही अशी लक्षणं जाणवत असतील, तर सरकारी हॉस्पिटलमध्ये जाऊन मोफत तपासणी करुन घेऊ शकता.

तुमची सुरक्षा आणि सावधानता बाळगणं हे तुमच्या हातात आहे, त्यामुळं रंगपंचमी साजरी करायची की नाही, किंवा ती कशी साजरी करायची हेही तुम्हालाच ठरवायचं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या वृत्तात असा दावा करण्यात आला आहे की "24 नोव्हेंबर 2015ची संरक्षण मंत्रालयातील एका अंतर्गत नोटनुसार, पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी संरक्षण मंत्रालय आणि कराराशी संबंधित टीम यांची वेगवेगळी दखल घेतली होती."

दरम्यान संरक्षण मंत्री निर्मला सीतारामन म्हणाल्या की, "द हिंदूने बातमीमध्ये दुसरी बाजू घेणं अपेक्षित होतं पण त्यांनी ती घेतली नाही."

राहुल गांधी काय म्हणाले?

"पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी रफाल करारासंबंधी समांतर व्यवहार केला आहे. सुरुवातील संरक्षण मंत्री निर्मला सीतारामन या खोटं बोलल्या, त्यानंतर पंतप्रधान मोदी खोटं बोलले. याशिवाय मोदी सरकार सर्वोच्च न्यायालयात खोटं बोललं आहे," असं राहुल गांधी यांनी म्हटलं आहे.

द हिंदूने प्रसिद्ध केलेल्या वृत्तामध्ये 2015 मध्ये संरक्षण मंत्रालयाने पाठवलेली इंटर्नल नोट देखील आहे. या नोटमध्ये लिहिलं आहे की "संरक्षण मंत्रालयाव्यतिरिक्त पीएमओमधील अधिकारी करारात हस्तक्षेप करत आहेत. पीएमओच्या हस्तक्षेपामुळे भारताची स्थिती कमकुवत होत आहे," असल्याचं या नोटमध्ये म्हटलं आहे.

"जे अधिकारी वाटाघाटीसाठी खास बनवलेल्या टीमचा भाग नाहीत त्यांनी फ्रान्सच्या अधिकाऱ्यांस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोबत 'समांतर चर्चा' करू नये," असं नोटमध्ये म्हटलं आहे.

या नोटचा आधार घेऊन काँग्रेसनं भाजपवर निशाणा साधला.

निर्मला सीतारामन यांचं प्रत्युत्तर

निर्मला सीतारामन यांनी काँग्रेसला प्रत्युत्तर दिले असून द हिंदूचा रिपोर्ट म्हणजे "सिलेक्टिव्ह जर्नलिजम" असल्याचं त्या म्हणाल्या. या रिपोर्टमध्ये तत्कालीन संरक्षण मंत्री मनोहर पर्रिकर यांनी त्यांच्या हस्ताक्षरात एक टीप लिहिली आहे. द हिंदूने आपल्या रिपोर्टमध्ये हे सांगणं टाळल्याचं त्या म्हणाल्या.

ANI या वृत्तसंस्थेने ते पूर्ण पान ट्विट केलं असून त्यामध्ये पर्रिकर यांच्या हस्ताक्षरातील टिप दिसते. त्यात पर्रिकर म्हणतात की "संरक्षण सचिवांची नोंद ही या मुद्द्यावर दिलेली ओव्हर रिअॅक्शन आहे."

तसेच पुढं ते म्हणाले की, "संरक्षण सचिव आणि पंतप्रधान कार्यालयाचे सचिव यांनी एकत्रितपणे त्यांच्यामध्ये असलेले गैरसमज दूर करून घ्यावेत. तसेच पर्रिकरांनी सचिवांना सबुरीचा सल्ला दिला आहे. ते म्हणतात "सर्व काही सुरळीत सुरू आहे. त्यामुळे शांत डोकं ठेऊन काम करावे."

निर्मला सीतारामन म्हणाल्या या बातमीसाठी द हिंदू समूहाचे अध्यक्ष एन. राम यांनी सरकारची बाजू घ्यायला हवी होती. पण त्यांनी तसं केलं नाही. त्यावर एन. राम यांनी म्हटलं आहे की या बातमीला दुसरी बाजू नाही. आमच्या हाती आलेल्या कागदपत्रांच्या आधारे ही बातमी करण्यात आली आहे. या पूर्ण प्रकरणात मनोहर पर्रिकरांची काय भूमिका आहे याचा तपास होणं आवश्यक आहे.

'द हिंदू'चं भाजपला उत्तर

मनोहर पर्रिकर आणि अरुण जेटली हे दोघेही आजारी आहेत. त्यांच्याशी अशा परिस्थितीमध्ये बोलणं हे माणुसकीला धरून नाही, असंही राम म्हणाले. ANI ने पूर्ण नोट दिली आहे. ती नोट आम्ही दिलेल्या बातमीला दुजोराच देते असं राम म्हणाले.

"माझा निर्मला सीतारामन यांना हाच सल्ला आहे की जर त्यांचा या व्यवहारात सहभागच नाही तर त्यांनी स्पष्टीकरण देण्याचा भार उचलू नये," असा टोला राम यांनी हाणला आहे.

रफाल करार काय आहे?

23 सप्टेंबर 2016 रोजी भारताने फ्रान्सकडून 36 राफेल जेट विमानं विकत घेण्याचा करार केला. यासाठी भारताने 7.87 अब्ज युरो (अंदाजे 59,000 कोटी रुपये) मोजण्यास मान्यता दिली. कराराला दोन वर्षं पूर्ण झाली असली तरी ही विमानं प्रत्यक्ष भारतात येण्यासाठी आणखी एक वर्षाचा कालावधी आहे. हा करार 2016मध्ये झाला पण या कराराची प्रक्रिया खूप आधी म्हणजे डॉ. मनमोहन सिंग सरकारच्या काळात सुरू...


या वेबसाईटमध्ये अब इंडिया बनेगा कामयाब, नौकरी मिलना अब हुआ आसान असे घोषवाक्य लिहिण्यात आले आहे. लक्षावधी स्थलांतरित मजुरांना नोकरी मिळण्यासाठी ही वेबसाईट तयार करण्यात आल्याचे त्यात लिहिले आहे.

रोजगार शोधण्यासाठी स्थलांतरित मजुरांना काही पर्यायही दिले आहेत. व्यक्तीला त्याला ज्या प्रकारची नोकरी करायची आहे ती निवडण्याची संधी देण्यात आली आहे. डीटीपी ऑपरेटर, प्लंबर, मशिन ऑपरेटर, वाहनचालक, इलेक्ट्रिशियन अशा प्रकारच्या कामांची निवड करुन उपलब्ध असणारी संधी घेता येणार आहे. तेथे टोल फ्री नंबर आणि आपल्या नावाची नोंदणी करण्यात येणार आहे.

अमेझॉन, सिल्व्हर स्पार्क, सोडेक्सो, अर्बन कंपनी, मॅक्स हेल्थकेअर, जेबीएम ग्रुप अशा कंपन्यांमध्ये या कामगारांना काम मिळू शकणार आहे.

याआधी स्थलांतरित मजुरांना मदत केल्यामुळे सोनू सूदला रोषही पत्करावा लागला होता.

लॉकडाऊन काळात सोनू सूद हा महात्मा अचानक निर्माण झाला. इतक्या झपाट्याने आणि शिताफीने कोणाला महात्मा बनवलं जाऊ शकते, असा प्रश्न शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी उपस्थित केला होता.

सामनामधील 'रोखठोक' या सदरातून संजय राऊत यांनी सोनू सूद याने लॉकडाऊनच्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काळात मजुरांना केलेल्या मदतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं होतं

सोनू सूदकडे अशी कोणती यंत्रणा आहे, ज्यामुळे तो हजारो मजुरांना घरी पोहचवू शकतो असा प्रश्न संजय राऊत यांनी उपस्थित केला आहे. सोनू सूद हा चांगला अभिनेता आहे. तो जे काम करतोय, ते चांगलंच आहे. पण त्यामागे कोणी 'राजकीय दिग्दर्शक' असण्याचीही शक्यता असल्याचं राऊत यांनी म्हटलं होतं. सामनातून झालेल्या या टीकेनंतर अभिनेता सोनू सूद याने 7 जून रोजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांची भेट घेतली.

रुपेरी पडद्यावर व्हिलनच्या भूमिका साकारणारा सोनू सूद सध्या खऱ्याखऱ्या आयुष्यातला हिरो म्हणून गाजतोय.

मुंबईत अडकलेल्या हजारो मजुरांसाठी सोनू सूद हा तारणहार बनल्याचं म्हटलं जात आहे. मुंबईत अडकलेल्या उत्तर प्रदेश आणि बिहारमधील मजुरांसाठी सोनू सूदने बसेसची व्यवस्था केली. त्यानंतर त्याचं सर्व स्तरातून कौतुक होत आहे.

या प्रयत्नांबद्दल बीबीसीनेही सोनू सूदशी संवाद साधला होता.

"मार्चमध्ये आम्ही लोकांना जेवण आणि अन्नधान्य पुरवत होतो. सुरुवातीला आम्ही 500 पाकिटं वाटली आता आम्ही 45,000 हून अधिक लोकांना जेवण आणि किराणा सामान पुरवत आहोत. यामध्ये बरेच जण झोपडपट्टीमध्ये राहणारे आहेत किंवा कुणी रस्त्याने पायी चालणारे आहेत," असं सोनूने फोनवर सांगितलं.

त्यानंतर त्याने मजुरांसाठी बसची सोय केली.

11 मे रोजी 200 जणांची पहिली बॅच जेव्हा निघाली तेव्हा सोनू आणि त्याची मैत्रीण निती यांनी तेव्हा नारळ फोडून सर्वांचा प्रवास सुखरुप होवो अशी प्रार्थना केली.

जेव्हा ते निघाले तेव्हा त्यांच्या चेहऱ्यावर हसू आणि डोळ्यात पाणी होतं, असं सोनूने म्हटलं. तेव्हापासून सोनूने कित्येकांना आपल्या घरी जाण्यास मदत केली आहे.

सोनू सूद मुळचा पंजाबचा असून गेल्या काही वर्षांपासून तो मुंबईत राहतोय. त्याच्या वडिलांचा व्यवसाय असून आई प्राध्यापिका होती. सोनूने नागपूरच्या इंजिनिअरींग महाविद्यालयातून पदवीचं शिक्षण पूर्ण केलं. त्यांनतर सोनूने मॉडेलिंग आणि सिनेमात काम करण्यासाठी मुंबई गाठली.

मुंबईत काम मिळवण्यासाठी संघर्ष सुरू झाला. त्यावेळी नोकरी करून सोनू सिनेमात संधी मिळवण्यासाठी धडपड करत होता. पण पहिली संधी सोनूला एका जाहिरातीसाठी दिल्लीत मिळाली. त्यानंतर त्याने तामिळ सिनेमात एक भूमिका केली.

त्यानंतर त्याने तामिळ, तेलगू, कन्नड या सिनेमांमध्ये अभिनयाला सुरुवात केली. त्यासाठी या भाषा त्याला शिकाव्या लागल्या. 2002 साली...


या वेळी कोलकाता उच्च न्यायालयाचे माजी मुख्य न्यायाधीश पी.व्ही. चक्रवर्ती यांनी क्लेमेन्ट यांच्याकडे पाहून विचारलं, "इंग्रजांकडून भारताला स्वातंत्र्य मिळालं, त्यामध्ये महात्मा गांधींच्या 'चले जाव' आंदोलनाची भूमिका काय होती, असं तुम्हाला वाटतं?"

अॅटली यांच्या उत्तराने उपस्थित मंडळी आश्चर्यचकित झाली. ते म्हणाले, 'गांधींच्या आंदोलनाला आम्ही कसे का होईना सामोरे गेलो होते, पण भारतीय सैन्य दलांमधील असंतोषामुळे, विशेषतः नौसैनिकांनी केलेल्या बंडाने आम्हाला अकाली भारत सोडून जायला भाग पाडलं.'

सर्वसामान्य भारतीयांच्या दृष्टिकोनातून देशात केवळ एक बंड झालं होतं. 1857मध्ये भारतीय सैनिकांनी इंग्रजांविरोधात उठाव केला, तेवढाच. पण अॅटली ज्या बंडाबद्दल बोलत आहेत, ते 18 फेब्रुवारी 1946 रोजी झालं, त्यात सुमारे 2000 भारतीय नौसैनिकांनी सहभाग घेतला आणि सैन्यदलांनी केलेल्या गोळीबारात सुमारे 400 लोक मरण पावले.

या विद्रोही नौसैनिकांनी मुंबईच्या आसपास समुद्रात उभ्या असणाऱ्या जहाजांवर वर्चस्व प्रस्थापित केलं आणि जहाजांवरील चार इंची तोफांची तोंडं 'गेट वे ऑफ इंडिया' व ताज हॉटेलच्या दिशेने वळवली होती. आपल्याला कोणत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीही इजा झाली तर या इमारती कोसळवून टाकल्या जातील, असा इशारा बंडवाल्या सैनिकांनी दिला होता.

क्लेमेन्ट अॅटली

निकृष्ट अन्न दिल्याबद्दल बंड

या उठावाची सुरुवात 18 फेब्रुवारी 1946 रोजी झाली. या दिवशी 'एचएमआयएस तलवार' या संदेशन प्रशिक्षण केंद्रावरील तरुण नौसैनिकांनी 'खाना नही तो काम नही' अशी घोषणा दिली. आपल्याला निकृष्ट दर्जाचं अन्न दिलं जात असल्यामुळे आपण अधिकाऱ्यांच्या आदेशांचं पालन करणार नाही, अशी भूमिका या सैनिकांनी घेतली.

लेफ्टनंट कमांडर जी.डी. शर्मा यांनी 'अनटोल्ड स्टोरी 1946 नेव्हल म्युटिनी लास्ट वॉर ऑफ इन्डिपेन्डन्स' या पुस्तकात लिहिलं आहे की, 'त्या काळी नौसैनिकांना नाश्त्यात आमटी व डबल रोटी दिली जात असे. दर रोज एका प्रकारची आमटी केली जात होती. दिवसाच्या जेवणात त्याच आमटीत पाणी वाढवून भातासोबत ती दिली जात असे.

17 फेब्रुवारीला संध्याकाळी 29 नौसैनिकांनी निषेध म्हणून जेवण खायला नकार दिला. त्या वेळी ड्यूटी ऑफिसर बत्रा व सचदेव यांनी सैनिकांची तक्रार सोडवण्याचा काही प्रयत्न केला नाही आणि आपल्या वरिष्ठांनाही याबद्दल काही कळवलं नाही.

हे नौसैनिक न खाताच झोपी गेले. दुसऱ्या दिवशी नाश्त्यालाही तीच खराब आमटी दिली गेली. तेव्हा मोठ्या संख्येने नौसैनिकांनी नाश्ता करायला नकार दिला आणि घोषणा देत ते मेसच्या बाहेर आले.'

'अनटोल्ड स्टोरी 1946 नेव्हल म्यूटिनी लास्ट वॉर ऑफ इन्डिपेन्डन्स'

नौसैनिकांच्या या बंडावर '1946 नेव्हल अपरायजिंग दॅट शूक द एम्पायर' हे पुस्तक लिहीत असलेले प्रमोद कपूर सांगतात, 'तलवार जहाजावर बंडाची ठिणगी पडली, त्याला उंचेपुरे कमांडिंग ऑफिसर आर्थर फ्रेडरिक किंग यांचं वंशवादी वागणं कारणीभूत होतं.'

निषेध करत बंडवाल्या नौसैनिकांनी किंग यांच्या कारमधील टायरींची हवा काढून टाकली आणि त्यांच्या गाडीच्या बॉनेटवर 'भारत छोडो' असं लिहिलं. यावर किंग ओरडून म्हणाले, "यू सन्स ऑफ कूलीज, सन्स ऑफ बि...ज.' नौसैनिकांचं सरासरी वय 15 ते 24 वर्षं होतं, त्यामुळे या शिवराळ बोलण्याने ते पेटून उठले. दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्यांना कामावर बोलावण्यासाठी बिगुल वाजला, तेव्हा त्यांच्यापैकी कोणीच गेलं नाही."

'1946 नेव्हल अपरायजिंग दॅट शूक द एम्पायर'

आंदोलनात मुंबईवासियांचाही सहभाग

थोड्या वेळाने नौसैनिक ट्रकांवर बसून मुंबईच्या रस्त्यांवरून घोषणा देत जायला लागले. सरकारविरोधात काहीतरी मोठा उठाव होणार असल्याची बातमी पसरायला लागली. हे नौसैनिक...


या व्यक्तींना पाचव्या किंवा त्यापुढच्या दिवशी कोरोनाची लक्षणं दिसली होती.

म्हणजेच कोरोना विषाणुची लक्षणं दिसायला पाच दिवस लागत असल्याचं या अभ्यासात आढळून आल्याचं वैज्ञानिकांचं म्हणणं आहे.

कोरोना विषाणूमुळे होणाऱ्या कोव्हिड-19ने सध्या जगभर थैमान घातलंय. ताप, खोकला आणि श्वास घेताना त्रास होणे, अशी लक्षणं या आजारात दिसून येतात.

ज्या व्यक्तीला 12 दिवसापर्यंत या आजाराची लक्षणं दिसली नाही तिला त्यानंतर ती दिसण्याची शक्यता फार कमी असते. मात्र, अशी व्यक्ती या संसर्गाची कॅरिअर म्हणजेच वाहक असू शकते.

त्यामुळे अशा व्यक्ती ज्या संसर्गाच्या वाहक असू शकतात - आजाराची लक्षणं असो किंवा नसो - त्यांनी स्वतःला 14 दिवसांसाठी विलग म्हणजेच क्वॉरंटाईन करावं, असा सल्ला संशोधकांनी दिला आहे.

यूके आणि अमेरिकेत मान्य करण्यात आलेली ही मार्गदर्शकं तत्त्वं पाळली तर 14 दिवसांसाठी विलग म्हणजेच क्वॉरंटाईन असलेल्या दर 100 व्यक्तींपैकी बाहेर पडल्यानंतर एका व्यक्तीमध्ये ही लक्षणं आढळू शकतात. Annals of Internal Medicine अहवालात ही माहिती देण्यात आली आहे.

हात सतत स्वच्छ ठेवा

एकूण 181 केसेसवरून हा निष्कर्ष काढण्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात आल्याचं जॉन हॉपकिन्स ब्लूमबर्ग स्कूल ऑफ पब्लिक हेल्थमध्ये लीड रिसर्चर असणारे प्रा. जस्टीन लेसलेर यांनी सांगितलं.

मात्र, या विषाणूबद्दल अजून आपल्याला बरंच काही जाणून घ्यायचं असल्याचंही ते म्हणतात.

या संशोधनात एकूण किती जणांमध्ये लक्षणं विकसित होतात, याचा अभ्यास करण्यात आलेला नाही.

तज्ज्ञांच्या मते संसर्ग झालेल्या बहुतांश व्यक्तींना अतिशय अल्प स्वरुपाचा आजार होतो. काही व्यक्ती असिमप्टमॅटिक असू शकतात. असिमप्टमॅटटिक म्हणजे अशा व्यक्ती ज्या संसर्गाच्या वाहक आहेत. मात्र, त्यांना आजाराची लक्षणं दिसत नाहीत.

काही जणांसाठी मात्र हा आजार अतिशय गंभीर आणि प्राणघातकही ठरू शकतो. खासकरून आधीच कुठलातरी आजार असणाऱ्या वृद्धांसाठी कोरोनाचा संसर्ग अधिक गंभीर ठरू शकतो.

कोरोना विषाणूने शरीरात प्रवेश केल्यानंतर प्रत्यक्ष आजार होण्याचा काळ 14 दिवसांचा असतो, असं या संशोधनातून पुढे आल्याचं युनिव्हर्सिटी ऑफ नॉटिंगहममध्ये मॉलिक्युलर व्हायरोलॉजी तज्ज्ञ असणारे प्रा. जोनाथन बॉल सांगतात.

ते पुढे म्हणतात, "लक्षणं नसल्याच्या कालावधीत म्हणजेच असिमप्टमॅटिक कालावधीत संसर्गाचा फैलाव होत असल्याचे ठोस पुरावे नाहीत."

खोकला आणि तापाची लक्षणं असतील तेव्हाच संसर्ग होण्याची शक्यता अधिक असते.

आजाराची लक्षणं प्रत्यक्ष दिसण्यापूर्वी विषाणुचा थोड्याप्रमाणात फैलाव होऊ शकतो. मात्र, विषाणुच्या फैलावाच्या हा मुख्य मार्ग मानला जात नाही.

कोरोनाचा संसर्ग होऊ नये यासाठी काय कराल?

- आजारी व्यक्तींच्या फार जवळ जाऊ नका.

- हात न धुता तोंड, नाक, डोळे, कान यांना स्पर्श करू नका.

- शिंकताना आणि खोकलताना टिशू पेपर वापरा. वापरून झाल्यावर तो कचरापेटीत टाकून हात स्वच्छ धुवा.

- साबणाने नियमित हात धुवा.

कोरोनाव्हायरसमुळे होणाऱ्या कोव्हिड–19 रोगाविषयी सारंकाही?

हेही नक्की वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या व्यक्तीला विषबाधा रोखण्यासाठी 26 इंजेक्शनं द्यावी लागली.

टेक्सासमध्ये राहणाऱ्या जेनिफर स्टक्लिफ यांच्या पतीबरोबर ही घटना घडली आहे. त्यांनी KIII-TV या स्थानिक प्रसारमाध्यमांना या घटनेविषयी माहिती दिली.

स्टक्लिफ यांनी सांगितलं की त्यांचे पती जेरेमी बागकाम करत असताना त्यांना 1.25 मीटर लांबीचा विषारी साप दिसला. त्यांनी त्या सापाचं डोकं कापून वेगळं केलं. तो अमेरिकेत आढळणारा विषारी rattlesnake होता.  सरपटताना या सापाच्या शेपटीचा आवाज येतो.

जेव्हा सापाचे उरलेले तुकडे जेव्हा ते कचऱ्यात टाकायला गेले तेव्हा सापाच्या मुंडक्यात थोडा जीव होता. अर्थात साप मेल्यावरही पुढच्या अनेक तासापर्यंत त्याच्या प्रतिक्षिप्त क्रिया सुरू असतात.

त्याने जेरेमी यांच्या हाताला चावा घेतला. जेरेमी झटके देऊ लागले, तेव्हा मी लगेच अँब्युलन्सला फोन केला, असा जेनिफर यांनी सांगितलं.

त्यांना एअर अँम्बुलन्सच्या मदतीने रुग्णालयात नेण्यात आलं आणि CroFab हे विषबाधा रोखणारं इंजेक्शन देण्यात आलं.

त्यांच्यावर गेल्या एक आठवड्यापासून त्यांच्यावर उपचार सुरू आहे. त्यांची प्रकृती स्थिर आहे. त्यांच्या किडनी कमी क्षमतेने काम करत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे.

अरिझोना विद्यापीठातील VIPER इन्स्टिट्यूटचे डॉक्टर लेस्लि बॉयर यांनी सापांना न मारण्याचा सल्ला दिला आहे. विशेषत: त्यांचे तुकडे करू नये, असं ते सांगतात.

"हा प्राण्यांप्रति क्रूरपणा आहे. शिवाय, जे छोटे छोटे तुकडे उरतात तेही विषारी असतात," असं त्यांनी गिझ्मो वेबसाईटला सांगितलं आहे.

मिनीव्हॅनमध्ये जेव्हा किंग क्रोबा लपून बसतो...

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


या व्हिडिओमधून असं दाखवण्यात येत आहे की दोघा बहिण-भावडांनी आपला निवडणूक प्रचार जवळपास सोडून दिलाय. मोदींच्या हाती देशाचं भवितव्य सुरक्षित आहे, हे त्यांनी मान्यच केलं आहे.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

व्हिडिओच्या पहिल्या भागात प्रियंका गांधी म्हणत आहेत, "तुमच्या देशासाठी मतदान करा, सोनिया गांधींसाठी नाही. तुमच्या मुलांच्या भविष्यासाठी मतदान करा."

व्हिडिओच्या दुसऱ्या भागात प्रियंका गांधी असं म्हणतात, "तुमचं भविष्य नरेंद्र मोदींच्या हातात आहे...जर तुम्हाला तुमचं भविष्य उज्ज्वल हवं असेल तर नरेंद्र मोदींना तुमचा वर्तमानकाळ द्या आणि ते तुम्हाला चांगलं भविष्य देतील."

फेसबुक आणि व्हॉट्स अॅपवरच्या अनेक ग्रुप्समध्ये हा व्हीडिओ शेकडो-हजारो वेळा पाहिला गेलाय.

आमच्या पडताळणीत मात्र या व्हिडिओमध्ये फेरफार करण्यात आल्याचं आढळून आलं आहे. या दोन्ही नेत्यांनी जी लांबलचक भाषणं दिली आहेत, ती संपादित करून हा व्हीडिओ बनवण्यात आला आहे.

उत्तर प्रदेशमध्ये 11 फेब्रुवारी 2019 ला झालेल्या रोड शोमधून प्रियंका गांधींचं राजकारणात औपचारिक पदार्पण झालं. प्रियंकांची पूर्व उत्तर प्रदेशच्या प्रभार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी म्हणून नियुक्ती झाल्यानंतर अनेक राजकीय चर्चा, आरोप-प्रत्यारोपांना सुरुवात झाली होती. उजव्या विचारसरणीच्या फेसबुक ग्रुप्स तसंच ट्विटर हँडलवरून सातत्यानं काँग्रेसच्या नव-नियुक्त सरचिटणीस प्रियंका गांधींना लक्ष्य करण्यात येत आहे.

काही दिवसांपूर्वीच उजव्या विचारधारेच्या काही पेजेसवर प्रियंका गांधींचा एक व्हीडिओ शेअर करण्यात आला होता. त्यामध्ये प्रियंका दारूच्या नशेत लोकांसोबत गैरवर्तन करत असल्याचा दावा केला होता. मात्र हा व्हीडिओही फेरफार करून बनवला असल्याचं, बीबीसीच्या पडताळणीत स्पष्ट झालं होतं.

अर्थात, खोट्या बातम्या पसरवणं ही केवळ उजव्या विचारधारेच्या संघटनांची मक्तेदारी नाहीए. प्रियंका गांधींच्या लखनौमधील रॅलीनंतर काँग्रेसच्या काही नेत्यांनीही चुकीचे फोटो आपल्या अधिकृत ट्विटर हँडलवर टाकले होते. लखनौच्या रोड शोला जमलेली गर्दी म्हणून काँग्रेसनं जो फोटो टाकला होता, तो वास्तविक तेलंगणामधील रॅलीचा असल्याचं नंतर उघडकीस आलं.

 प्रियंका गांधींचा व्हीडिओ

सध्या प्रियंकांचा मोदी स्तुतीचा जो व्हीडिओ व्हायरल होत आहे, त्यातील प्रियंकांची काही वक्तव्यं ही 2014 सालच्या एका व्हीडिओमधली आहेत. 22 एप्रिल 2014 मधलं हे भाषण आहे. काँग्रेसच्या अधिकृत यूट्यूब पेजवर हा व्हीडिओ प्रसिद्ध करण्यात आला होता. या व्हिडिओमध्ये प्रियंका गांधी भाजपवर टीका करत आहेत.

2014 च्या लोकसभा निवडणुकांपूर्वी प्रियंका उत्तर प्रदेशातील रायबरेलीच्या एका सभेमध्ये बोलत होत्या. या व्हिडिओमध्ये त्या भारताच्या विविधतेबद्दल तसंच विकासाच्या प्रक्रियेतून मागे राहिलेल्या समाजघटकांबद्दल बोलत आहेत. रोजगाराच्या समस्येवरही त्यांनी भाष्य केलंय.

प्रियंका यांनी म्हटलं, "मला माहितीये तुम्ही सोनिया गांधींना मत देणार आहात. मला त्याबद्दल कोणतीही शंका नाहीये. तुमच्या विकासासाठी त्यांनी किती निष्ठेनं काम केलंय, हे तुम्ही पाहिलं आहे."

यानंतर प्रियंका म्हणतात, "तुमच्या देशासाठी मतदान करा, सोनिया गांधींसाठी नाही. तुमच्या मुलांच्या भविष्यासाठी मतदान करा. जे तुम्हाला रोजगार देऊ शकतात आणि देशाच्या विकासात योगदान देऊ शकतात, अशा कोणालातरी मत द्या."

राहुल गांधींचा व्हीडिओ

राहुल गांधींनी केलेली मोदींची स्तुती म्हणून जो व्हीडिओ व्हायरल केला आहे, त्याचंही वास्तव वेगळं आहे. तालकटोरा स्टेडिअमवर 12 जानेवारी 2017 ला काँग्रेसचं जे अधिवेशन झालं होतं त्यामध्ये राहुल गांधींनी...


या व्हिडियोसोबत जो मजकूर आहे तो असा, "अरे.... हे काय राहुलजी. भाषणातच का होईना पण शेतकऱ्यांची कर्ज वेळेत माफ न केल्यामुळे तुम्ही मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्रीच बदलले. तुमच्यासारखी महान व्यक्तीच असं महत् कार्य इतक्या झटकन करू शकते."

या तेरा सेकंदाच्या व्हिडियोत राहुल गांधी भूपेश बघेल यांचा मध्य प्रदेशचे तर हुकूम सिंह कारडा यांचा छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री म्हणून उल्लेख करताना दिसतात.

या दोन्ही राज्यांमध्ये काँग्रेसचं सरकार आहे.

हा व्हायरल व्हिडियो 50,000 हजारहून जास्त वेळा पाहिला गेला आहे आणि शेअर करण्यात आला आहे.

बीबीसी फॅक्ट चेक टीमने पडताळणी केली तेव्हा असं लक्षात आलं की हा व्हिडियो अपूर्ण आणि दिशाभूल करणारा आहे.

वास्तव

हा व्हिडियो राहुल गांधी यांनी 14 मे रोजी मध्य प्रदेशातल्या निमचमध्ये घेतलेल्या सभेतला आहे.

काँग्रेस पक्षाच्या अधिकृत युट्यूब पेजवर हा संपूर्ण व्हिडियो आहे आणि त्यात राहुल गांधी व्यासपीठावर उपस्थित दोन्ही राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांसह सर्व काँग्रेस नेत्यांची नावं घेत आहेत. यात राहुल गांधी यांनी मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून कमल नाथ आणि छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री म्हण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ून भूपेश बघेल यांची नावं घेतल्याचं स्पष्ट दिसतंय.

या व्हिडियोमध्ये 0.08 सेकंदाला राहुल गांधी म्हणतात, "कमल नाथजी-मध्यप्रदेशचे मुख्यमंत्री! भूपेश बघेलजी-छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री! हुकूम सिंह कारडाजी, पी. सी शर्माजी, हरदीप सिंह डांगजी, प्रकाश रारातीयाजी, उदयलाल अंजानाजी, मिनाक्षी नटराजनजी, इतर सर्व ज्येष्ठे नेतेमंडळी, माध्यम मित्र आणि बंधू आणि भगिनींनो-तुम्हा सर्वांचं स्वागत."

काँग्रेसने आपल्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून हा व्हिडियो शेअर केला. मात्र, त्याची सुरुवात 'मध्यप्रदेशचे मुख्यमंत्री' या शब्दापासून केल्याने तो व्हायर झाला. प्रत्यक्षात मात्र, त्यांनी आपल्या वाक्याची सुरुवात कमल नाथजी-मध्यप्रदेशचे मुख्यमंत्री! भूपेश बघेलजी-छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री!", अशी केली आहे.

मात्र, काँग्रेसनेच आपल्या ट्विटर अकाउंटवर जो व्हिडियो टाकला त्यात कमल नाथजी हा शब्द गाळला आहे. त्यामुळे पुढचा सगळा गोंधळ झाला.

मध्यप्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री आणि भाजपचे ज्येष्ठे नेते शिवराज सिंह चौहान यांनीदेखील स्वतःच्या ट्विटर हँडलवरून हा व्हिडियो शेअर केला आहे.

मात्र, त्यांनी नंतर दुरुस्ती करत नव्याने पोस्ट टाकली. त्यात ते लिहितात, "कुणीतरी मला सांगितलं की हा व्हिडियो एडिट केलेला आहे. राहुल गांधींबाबत अडचण ही आहे की ते इतकं खोटं बोलतात की ते केव्हा काय बोलतात हेच कळत नाही."

दाव्याची पडताळणी: मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगडच्या मुख्यमंत्र्यांची नावं काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी विसरल्याचा व्हिडियो सोशल मीडियावर व्हायरल झाला आहे. बीबीसी फॅक्ट चेक टीमच्या पडताळणीत हा व्हिडियो अपूर्ण आणि दिशाभूल करणारा असल्याचं सिद्ध झालं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या व्हीडिओ क्लिपमध्ये असलेली नऊ वर्षांची चिमुकली मुलगी कधी हसताना दिसते तर कधी रडताना. ती सांगते, 'माझं नाव अनिता इरान्झाद आहे. मी सारदश्तची आहे.'

एका शॉर्ट फिल्मसाठी ही स्क्रीन टेस्ट होती. त्यांच्या गावात शूट करण्यात आली. व्हीडिओच्या आवाजात मागून तिचे वडील रसूल इरान्झाद बोलत असतात. ते म्हणतात, 'मला एक अभिनेत्री व्हायचे आहे असे सांग.'

यातून एका वडिलांचा अभिमानच नव्हे तर त्यांच्या अपेक्षाही कळतात. आपल्या मुलीने तिची स्वप्न पूर्ण करावीत असे त्यांना वाटत होते. पण राजकीयदृष्ट्या शोषित आणि मागासलेल्या भागातील एका मुलीसाठी असे स्वप्न प्रत्यक्षात पूर्ण करणं म्हणजे मोठं आव्हान.

हे कुटुंब पश्चिम इराणमधील कुर्दबहुल शहरातील सारदश्त गावाचे रहिवासी आहेत.

हा व्हीडिओ शूट झाल्यानंतर वर्षभराने रसूल, त्यांची पत्नी शिवा पनाही आणि त्यांची तीन मुलं अनिता, सहा वर्षांचा आर्मिन आणि 15 महिन्यांचे बाळ आर्तिन युरोपच्या एका धोकादायक प्रवासासाठी निघाले.

पण एका चांगल्या आयुष्याची स्वप्न पाहिलेल्या या कुटुंबांच्या अपेक्षांचा 27 ऑक्टोबरला इंग्लिश खाडीत अंत झाला.

खराब हवामानामुळे ब्रिटनकडे जाणारे त्यांचे लहान ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जहाज बुडू लागले. अनितासह तिन्ही मुलं एका छोट्या खोलीत अडकली. त्यांच्याकडे लाईफ जॅकेटही नव्हते.

35 वर्षांच्या रसूल यांनी ऑगस्टमध्ये आपल्या कुटुंबासह इराण सोडले होते. यामागे काय कारण होते हे सांगताना त्यांच्या नातेवाईकांचा थरकाप उडतो. रसूल यांना आपले आयुष्य पुन्हा एकदा नव्याने सुरू करायचे होते असे अनेकांना वाटते.

आर्तिन

इराणच्या पश्चिमेकडील अझरबैजान प्रांतात सारदश्त नावाचे छोटे गाव आहे. हे गाव इराण सीमेजवळ आहे. इथे जिवंत राहण्यासाठीही संघर्ष करावा लागतो. इथे स्वप्न केवळ स्वप्नंच बनून राहतात.

या ठिकाणी कामासाठी मोठे उद्योग किंवा कंपन्या नाहीत. बेरोजगारीची परिस्थिती गंभीर आहे. इथल्या कुर्द लोकांसाठी पुढे जाण्याचे पर्याय मर्यादित आहेत.

अनेक लोकं इराकमधील कुर्दिस्तान येथून मालाची तस्करी करत आहेत. याचा फारसा फायदा होत नाही आणि हे फार सुरक्षितही नाही. पुष्कळ लोक प्रवासात फक्त दहा डॉलर्सपर्यंत कमावतात.

गेल्या काही वर्षांत इराणच्या सीमा सुरक्षा रक्षकांनी शेकडो तस्करांची गोळ्या घालून हत्या केली आहे. अनेक जण दुर्गम डोंगराळ टेकड्यांमधून जाताना खाली कोसळले आहेत, तर काही जण हिवाळ्यात बर्फाखाली गाडले गेले आहेत.

या भागात मोठ्या संख्येने सैन्यबळ तैनात असते. 1979 च्या इराणी क्रांतीनंतर इराणी सुरक्षा दल आणि सशस्त्र कुर्द गट यांच्यात संघर्ष झाला. आपल्या हक्कांसाठी लढणाऱ्या या कुर्द दलांना परदेशातून मदत मिळते असे इराणला वाटते.

इराणच्या 8.2 कोटी लोकसंख्येपैकी जवळजवळ 10 टक्के कुर्द आहेत. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या मते, देशातील तुरुंगातील निम्म्याहून अधिक राजकीय कैदी कुर्द आहेत.

ग्रँड सिंथे कँपमध्ये जवळपास 200-500 कुर्द प्रवासी राहतात

गेल्या वर्षी इराणमध्ये झालेल्या सरकारविरोधी आंदोलनानंतर इराणच्या एजन्सीकडून कुर्द जनतेला त्रास दिल्याच्या तक्रारी आहेत.

इराकच्या पश्चिम सीमेजवळील कुर्दबहुल शहरांमध्ये ही निदर्शने सुरू झाली आणि इराणमधील अनेक प्रमुख शहरांपर्यंत पोहोचली.

शिवाच्या एका मैत्रिणीने बीबीसीशी बोलताना सांगितले, रसूल सरकारी एजंसीपासून आपला बचाव करू पाहत होते. तिने दिलेल्या माहितीनुसार शिवाच्या कुटुंबाकडे जे काही होते ते त्यांनी विकले आणि युरोपला जाण्यासाठी मित्रांकडून आणि नातेवाईकांकडून उधारीवर पैसे घेऊन तस्करांना दिले होते.

कुर्द प्रवाशांचे आवडीचे ठिकाण असलेल्या ब्रिटनमध्ये त्यांना पोहचायचे होते. त्यांना असा...


या व्हीडिओच्या कॅप्शनमध्ये म्हटलंय, "दगडफेक करणाऱ्या एका काश्मिरी मुसलमान तरूणाने सैन्याच्या दोन कुत्र्यांवर दगडफेक केली. कुत्रे शासनाच्या परवानगीची वाट पाहात नसल्याने त्यांना जे योग्य वाटलं ते त्यांनी केलं."

हा व्हीडिओ 70,000 पेक्षा जास्त वेळा पाहिला गेला आहे.

या व्हीडिओमध्ये एक व्यक्ती कुत्र्यांच्या अंगावर काहीतरी फेकताना दिसते. हे कुत्रे बांधलेले नाहीत आणि व्हीडिओत ते हिंस्रपणे त्या व्यक्तीवर हल्ला करताना दिसतात.

हा व्हीडिओ खरा आहे, पण संदर्भाशिवाय शेअर केला जात आहे. आमच्या पडताळणीत आम्हाला आढळून आलं की या व्हीडिओबाबत केले जाणारे दावे खोटे आहेत.

नक्की सत्य काय?

आम्हाला लक्षात आलं की हा व्हायरल व्हीडिओ 2013 सालचा आहे आणि उत्तर आफ्रिकेतल्या मोरोक्को देशातला आहे.

या व्हीडिओतल्या की फ्रेम्सच्या इमेजेसचा रिव्हर्स सर्च केल्यानंतर आम्ही 'युट्यूब' आणि 'डेलिमोशन' पाशी पोहचलो.

या व्हीडिओनुसार दोन कुत्र्यांनी मोराक्कोमधल्या कॅसाब्लांकामध्ये एका माणसावर हल्ला केला.

या व्हीडिओत ज्या गोष्टींचा उल्लेख आहे, त्या गुगलमध्ये शोधल्यानंतर आम्हाला 2013 मध्ये घडलेल्या या घटनेचे अनेक रिपोर्ट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्स सापडले.

मीडियामध्ये आलेल्या बातम्यांनुसार, एका मोराक्कन माणसाला रस्त्यावर दोन मोठे कुत्रे दिसल्याचा राग आला. त्याने त्या कुत्र्यांवर आणि त्यांच्या मालकावर दगडफेक केली. पण याचा परिणाम काय होईल याचा अंदाज त्याला आला नाही.

त्याने कुत्र्यांना दगड मारायला सुरुवात करताच कुत्रे मालकाच्या हाती असलेली दोरी तोडून पळाले आणि त्यांनी त्या माणसावर हल्ला केला.

हा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यावर IPS डी रूपा यांनी ट्वीट केलं, "भारतात, पोलीस आणि सैन्यदल गर्दीला नियंत्रणात आणण्यासाठी कुत्र्यांचा वापर करत नाहीत. अर्थात इतर काही देशात असा वापर होतो. आपल्याकडे दोन गोष्टींसाठी कुत्र्यांचा उपयोग होतो, एक म्हणजे चोर-लुटारुंचा माग काढण्यासाठी आणि स्फोटकांचा वास घेत ते शोधण्यासाठी. याचाच अर्थ हा व्हीडिओ भारतातला नाही. "

बीबीसीने निवृत्त IPS अधिकारी डॉ. विक्रम सिंग यांच्याशी बातचित केली आणि त्यांना विचारलं की आपल्याकडचे पोलिसांचे कुत्रे असे दोरी सोडून कोणाच्याही अंगावर सोडता येतात का?

त्यावर ते म्हणाले, "आपल्याकडे कुत्रे फक्त सुरक्षेच्या कारणासाठी, विमानतळांवर किंवा स्फोटकं शोधण्यासाठी वापरले जातात. आम्ही आमच्या हातातली कुत्र्यांची दोरी कोणत्याही परिस्थिती काढत नाही. कुत्र्यांची दोरी सोडण्याची पद्धत पूर्वीच्या सोव्हिएत रशियात आणि दक्षिण आफ्रिकेत होती. भारतात असं काही करण्याचा प्रश्नच नाही."

एका म्हाताऱ्या माणसावर कुत्र्याने हल्ला केला असाही व्हीडिओ शेअर केला जातोय. त्यासोबत पोस्ट लिहिली आहे की, काश्मिरातल्या या माणसावर हल्ला केला म्हणून दुसऱ्या व्यक्तीने सैन्यदलाच्या कुत्र्यांवर दगडफेक केली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या व्हीडिओच्या सुरुवातीच्या भागात 1800 ते 1930 या काळातील कामगार चळवळीवर भर देण्यात आला आहे. नंतर 1950 ते 1980 हा काळ दाखवण्यात आला आहे. हा काळ महिलांसाठी अतिशय महत्त्वाचा होता. त्या काळात महिला सक्षमीकरण आणि स्त्री पुरुष समानतेसाठी जोमाने प्रयत्न होऊ लागले होते. त्यानंतर 1990 ते आजपर्यंतचा काळ दाखवण्यात आला आहे. गेल्या 100 वर्षांत महिलांच्या हक्काबाबत काय प्रगती झाली हे दाखवण्याचा उद्देश असल्याचं गुगलने सांगितलं आहे.

पुरातन काळात लिंगाधारित भूमिका आणि समाजातील महिलांचं स्थान याविषयी असलेले गैरसमज दूर करून स्वत:चं वेगळं स्थान निर्माण करणाऱ्या महिलांना हे डुडल समर्पित करत असल्याचं गुगलने स्पष्ट केलं आहे.

जगभरात गेली कित्येक वर्ष लोक 8 मार्च रोजी आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा करतात. मात्र, या सगळ्याची सुरुवात कशी झाली?

जागतिक महिला दिन कधी सुरु झाला?

आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचा उदय एका कामगार आंदोलनातून झाला. 1908 साली याची पहिली ठिणगी पडली होती. यावर्षी 15 हजार महिलांनी न्यूयॉर्क शहराच्या रस्त्यावर मोर्चा काढून कामाचे तास कमी करण्याची मागणी केली होती.

याशिवाय त्यांच्या इतर प्रमुख ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मागण्यांपैकी दोन मागण्या होत्या - चांगलं वेतन मिळावं आणि मतदानाचा अधिकार मिळावा.

या आंदोलनाच्या वर्षभरानंतर अमेरिकेतल्या सोशालिस्ट पक्षाने 8 मार्च हा पहिला राष्ट्रीय महिला दिवस म्हणून घोषित केला.

हा दिवस आंतरराष्ट्रीय म्हणून साजरा करण्याची कल्पना कशी सुचली?

ही कल्पनासुद्धा एका स्त्रीचीच होती. क्लारा जेटकीन यांनी 1910 साली कोपनहेगनमध्ये झालेल्या काम करणाऱ्या महिलांसाठीच्या एका आंतरराष्ट्रीय परिषदेत जागतिक महिला दिन साजरा करण्याचा प्रस्ताव मांडला. त्या परिषदेत 17 देशांच्या 100 महिला सहभागी झाल्या होत्या. त्या सर्वांनीच प्रस्तावाला अनुमोदन दिलं.

सर्वप्रथम 1911 साली ऑस्ट्रिया, डेन्मार्क, जर्मनी आणि स्वित्झरलँडमध्ये जागतिक महिला दिन साजरा करण्यात आला होता. मात्र, तांत्रिकदृष्ट्या यावर्षी आपण 109वा जागतिक महिला दिन साजरा करत आहोत.

1975 साली संयुक्त राष्ट्रांनी हा एक वार्षिक उत्सव म्हणून थीमसह साजरा करायला सुरुवात केली. त्यावेळी या जागतिक महिला दिनाला अधिकृत मान्यता मिळाली.

पहिल्या जागतिक महिला दिनाची थीम होती 'Celebrating the Past, Planing for the Future' (भूतकाळाचा आनंद, भविष्यासाठी योजना).

8 मार्च हीच तारीख का?

8 मार्च रोजीच महिला दिन का साजरा करतात, हा प्रश्न तर तुम्हालाही पडला असेल. खरंतर क्लारा जेटकीन यांनी आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा करण्यासाठी कुठलीही तारीख निश्चित केलेली नव्हती.

1917 साली युद्धादरम्यान रशियाच्या महिलांनी 'ब्रेड आणि पीस' (भाकरी आणि शांतता) अशी मागणी केली. महिलांनी केलेल्या कामबंद आंदोलनाने सम्राट निकोलसला पद सोडायला भाग पाडलं आणि त्यानंतर आलेल्या हंगामी सरकारने महिलांना मतदानाचा अधिकार दिला.

त्यावेळी रशियामध्ये ज्युलियन कॅलेंडर वापरलं जायचं. ज्या दिवशी महिलांनी कामबंद आंदोलन पुकारलं ती तारीख होती 23 फेब्रुवारी. ग्रेगरियन कॅलेंडरनुसार हा दिवस 8 मार्च होता आणि त्यामुळेच आंतरराष्ट्रीय महिला दिन 8 मार्च रोजी साजरा करण्यात येतो.

आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनही असतो का?

तुम्हाला आश्चर्य वाटेल, मात्र, आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिनही असतो. जागतिक पुरूष दिवस 19 नोव्हेंबर रोजी साजरा करतात. 1990 सालापासून आंतरराष्ट्रीय  पुरुष दिवस साजरा करायला सुरुवात झाली. मात्र, संयुक्त राष्ट्रांनी अजून त्याला अधिकृत मान्यता दिलेली नाही.

60 हून जास्त देशांमध्ये आंतरराष्ट्रीय पुरुष दिन साजरा केला जातो....


या व्हीडिओत अभिनंदन चहा पिताना दिसत आहेत. तसंच त्यांना पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांकडून काही प्रश्न विचारले जात आहेत.

ते नेमके कुठले आहेत, त्यांच लग्न झालं आहे का, कुठलं विमान ते चालवत होते, तसंच तुमचं लक्ष्य काय होतं असे प्रश्न त्यांना या व्हीडिओमध्ये विचारले जात आहेत.

पाकिस्तानी लष्कराने आधी दोन भारतीय वैमानिकांना अटक केल्याचा दावा केला होता, पण आता मात्र त्यांच्या लष्कराचे प्रवक्ते मेजर जनरल आसिफ गफूर यांनी ट्वीट करून फक्त एकच भारतीय पायलट त्यांच्या ताब्यात असल्याचा दावा केला आहे.

भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रविशकुमार यांनीही पाकिस्तानला प्रत्युत्तर देताना एक भारतीय वैमानिक बेपत्ता झाल्याचं सांगितलं आहे. पण त्याची अधिक माहिती मात्र त्यांनी दिलेली नाही.

पण परराष्ट्र मंत्रालयानं एक पत्रक जारी करून पाकिस्ताननं अटक केलेल्या भारतीय वैमानिकाला जिवंत आणि लवकरात लवकर परत पाठवण्याची मागणी केली आहे.

या संदसर्भात आज सकाळपासून काय घडतंय हे पाहाण्यासाठी इथं क्लिक करा

पाकिस्ताननं आधी जारी केलेल्या व्हीडिओत ती व्यक्ती स्वत:ला विंग कमांडर म्हणवत आहे. त्या व्यक्तीने आपलं नावही सा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंगितलं. त्याच्या डोळ्यावर पट्टी बांधली होती.

या व्यक्तीने वायुसेनेचा गणवेश घातला आहे. त्यावर इंग्रजीत त्याचं नाव लिहिलं आहे. ही व्यक्ती आपला सर्व्हिस नंबरही सांगत आहे.

वरच्या फोटोत दिसत असलेलं ट्विट पाकिस्तानी माहिती प्रसारण मंत्रालयाच्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून टाकण्यात आलं होतं. काही मिनिटांतच ते काढून टाकण्यात आलं.

मात्र पाकिस्तान सरकारच्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून दोन वैमानिकांना अटक केल्याचा दावा केला आणि त्याचे फोटोही दिले. मात्र आता पुन्हा ते ट्वीट डिलिट करण्यात आलं आहे.

पाकिस्तानी लष्कराच्या प्रवक्त्याने दुसऱ्या भारतीय वैमानिकाने सेंट्रल मिलिट्री हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यास सांगितलं आहे.

लष्कराच्या शौर्याचं राजकारण नको - राहुल गांधी

या परिस्थितीवर चर्चा करण्यासाठी नवी दिल्लीमध्ये सर्वपक्षीय बैठक बोलावण्यात आली होती. या बैठकीत विरोधी पक्षांनी लष्कराच्या शौर्याचं भाजप राजकारण करत असल्याचा आरोप केला आहे.

या बैठकीनंतर राहुल गांधी यांनी पत्रकारांशी संवाद साधला.

ते म्हणाले, "14 फेब्रुवारी रोजी जम्मू काश्मीरमधल्या पुलवामामध्ये सीआरपीएफ जवानांवर हल्ल्याचा सर्वपक्षीय बैठकीत निषेध करण्यात आला. या हल्ल्याला भारतीय लष्कराने दिलेलं प्रत्युत्तर अतुलनीय शौर्याचं प्रतीक आहे. बुधवारी पाकिस्तानच्या आक्रमणाला उत्तर देताना आपला एक वैमानिक बेपत्ता झाला आहे. आपला वैमानिक सुखरुप परतेल अशी खात्री आहे. या अवघड काळात भारतीय लष्कराच्या आम्ही भक्कमपणे पाठिशी आहोत. पुलवामा हल्ल्यात आपल्या सैनिकांनी जीव गमावले. त्यांच्या शौर्याचा, बलिदानाचा राजकारणासाठी उपयोग करून घेणं दुर्देवी आहे. त्याप्रती बैठकीत तीव्र नाराजी व्यक्त करण्यात आली. भारतीय वायू सेनेनं दाखवलेलं धाडस सर्वोच्च दर्जाचं आहे."

इम्रान खान यांचा चर्चेचा प्रस्ताव

पाकिस्तानी पंतप्रधान इम्रान खान यांनी राष्ट्राला उद्देशून केलेल्या भाषणात भारता समोर चर्चेचा प्रस्ताव ठेवला आहे.

ते म्हणाले "आज मी भारताशी बोलणार आहे. आता आपण विचार करून कृती करायला हवी. पहिलं महायुद्ध काही महिन्यांत संपेल असं वाटलं होतं, पण ते अनेक वर्षं चाललं. अमेरिकेला वाटलं नव्हतं की दहशतवादाविरोधातला लढा 17 वर्षं चालेल. मी भारताला म्हणतो की वेळेची अशी गणितं चुकली तर आपल्याला मोठी किंमत मोजावी लागेल. युद्ध सुरू झालं तर ते थांबवणं माझ्या हातात नसेल आणि मोदींच्याही हातात नसेल. पुलवामानंतर जर...


या व्हीडिओत इजिप्शियन लहेजा असलेली व्यक्ती एका महिलेच्या बाजूला बसून नाश्ता करताना दिसत आहे. या महिलेने बुरखा घातला असून ती सौदी अरेबियाची असल्याचं लोकांचं मत आहे.

हा प्रकार सौदीतील कायद्याच्या विरुद्ध आहे. सौदीत कामाच्या ठिकाणी, मॅकडोनाल्ड आणि स्टारबक्ससारख्या रेस्टॉरेंटमध्ये पुरुषांना आणि कुटुंबातील इतर सदस्यांना वेगळं बसावं लागतं. या ठिकाणी स्त्रियांना वेगळं बसावं लागतं.

वडील, नवरा, भाऊ, मुलगा सोबत असल्याशिवाय अनेक गोष्टी करण्यासाठी इथल्या स्त्रियांना परवानगी नाही.

या व्यक्तीला कामगार आणि सामाजिक कल्याण मंत्रालयातर्फे अटक करण्यात आली आहे. विविध नियमांचा भंग आणि सौदीच्या लोकांसाठी असलेली नोकरी घेतल्याचा आरोप त्या व्यक्तीवर करण्यात आला आहे.

an Egyptian having breakfast with a Saudi अशा आशयाचा अरेबिक हॅशटॅग ट्विटरवर 113,000 वेळा वापरण्यात आला आहे आणि तेच या सांस्कृतिक भेदभावाचे केंद्रस्थान झाले आहे.

सौदी अरेबियाची भूमिका

या तीस सेकंदाच्या व्हीडिओमध्ये ती व्यक्ती आणि स्त्री हास्यविनोद करताना दिसत आहेत. तिथं कोणालाही बोलावलं नाही अशा आशयाचे विनोद करताना दिसत आहेत.

मात्र व्ही... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डिओच्या शेवटी ती स्त्री त्या व्यक्तीला घास भरवताना दिसली आहे आणि त्यामुळे सगळ्यांत जास्त वाद झाला.

सौदी अरेबियात सोशल मीडियाच्या माध्यमातून लोकांनी दोघांवरही टीका केली. फक्त पुरुषालाच शिक्षा का झाली हा टीकेचा मुख्य मुद्दा होता.

मलक नावाच्या एका ट्विटर युजर आहेत. त्या म्हणतात, "फक्त पुरुषालाच का शिक्षा झाली हे मला समजून घ्यायचं आहे. मी सुद्धा एक (सौदी) स्त्री आहे आणि मला त्या स्त्रीलाही शिक्षा द्यायची इच्छा होत आहे. कामाच्या ठिकाणी एकत्र खातात, हास्यविनोद करतात. कुठे आहेत त्यांच्या मर्यादा?"

तर कामाच्या ठिकाणी असलेले संबंध हे लिंगभेदाच्या पलीकडे असावेत असं काही युजर्सला वाटतं. तारेक अलजिज यांच्या मते, "ऑफिसमधल्या सहकाऱ्यांशी नातं इतर मानवी नातेसंबंधासारखेच असावेत. ते एकत्र खाऊपिऊ शकले किंवा विनोद करू शकले पाहिजेत."

मात्र हमुओद अलधुइयान यांच्याशी सगळे सहमत होते. त्यांच्या मते, "सौदी स्त्रियांनी इतर परदेशी सहकाऱ्यांना भेटण आणि बोलणं हेच मुळी परंपरा आणि मुल्यांची पायमल्ली आहे."

इजिप्तची भूमिका

इजिप्तमध्ये सौदी अरेबियात झालेल्या प्रकाराने लोक अचंबित झाले आहेत. अशा व्हीडिओमुळे कोणाला कशी अटक होऊ शकते याचं त्यांना आश्चर्य वाटलं.

मे महिन्यात इथल्या स्त्रियांना वाहन चालवण्याचा परवाना मिळाला. स्त्रियांच्या सबलीकरणासाठी अनेक उपाय योजले जात आहेत, या मुद्दयांवर अनेकांनी आश्चर्य व्यक्त केलं.

स्थानिक टीव्ही निवदेक ओसामा गावेश म्हणाले की ते या अटकप्रकरणाने गोंधळात पडले आहेत. "मोहम्मद बिन सालेम (सौदीचे राजे) यांना कॉन्सर्ट, चित्रपटगृह आणि समुद्रकिनारे असलेला आणि 2030चं व्हिजन असलेला सौदी हवा आहे ना?"

सोनिया नावाच्या इजिप्तशियन युजरच्या मते हा सगळा प्रकार म्हणजे पुरुषी इगो आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


या व्हीडिओत राष्ट्रवादीचे इतर नेते 'शिवाजी महाराज की जय' अशी घोषणा देत असताना नवाब मलिक गप्प का राहिले, असा प्रश्न भाजपनं उपस्थित केला आहे.

त्यानंतर नवाब मलिक यांना स्पष्टीकरण द्यावं लागलं आहे.

त्यांनी म्हटलंय, "दोन वर्षांपूर्वी शिवस्वराज्य यात्रेचे निमित्त साधून राष्ट्रवादीचे सर्व नेते रायगड किल्ल्यावर गेले होते. तिथे फोटो काढण्यासाठी आम्ही एकत्र उभे राहिलो होतो. तेव्हा धनंजय मुंडे यांनी 'शिवाजी महाराज की जय' अशी घोषणा दिली आणि सर्वांनीच शिवाजी महाराजांचा जयजयकार केला. त्यात मी सुद्धा महाराजांचा जयजयकार करत होतो. फक्त हात वर केला नव्हता."

असं असलं तरी महाराष्ट्राच्या राजकारणात शिवाजी महाराजांच्या नावाचा जयघोष करणं, ही राजकीय गरज झालं आहे का, याला राष्ट्रवादी काँग्रेसही जबाबदार आहे का, असे प्रश्न उपस्थित होत आहेत.

महाराजांभोवती राजकारण

पुण्यातील भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन संस्थेवर जानेवारी 2004 मध्ये हल्ला झाला. या हल्ल्याचा संबंध छत्रपती शिवाजी महाराजांशी संबंधित विषयाशी होता.

जेम्स लेन या लेखकानं 'Shivaji: Hindu King in Islamic India' या पुस्तकात छत्रपती शिवाजी महाराजां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बद्दल आक्षेपार्ह मजकूर लिहिल्याचा आरोप होता.

या प्रकरणाविषयी ज्येष्ठ पत्रकार विजय चोरमारे सांगतात, "2004 पूर्वी राज्यात शिवाजी महाराज हे फक्त शिवसेनेच्या राजकारणाचा विषय होते. पण, 2004मध्ये जेम्स लेनचं प्रकरण समोर आलं आणि त्यावरून वाद सुरू झाला, तेव्हा मात्र शिवसनेनं गप्प राहण पसंत केलं. मग आर. आर. पाटलांनी हाच प्रचाराचा मुद्दा बनवला आणि या भूमिकेचा राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला फायदा झाला होता."

हाच मुद्दे पुढे नेत राजकीय विश्लेषक हेमंत देसाई सांगतात, "शिवाजी महाराजांच्या नावाचा वापर शिवसेनेनं पहिल्यांदा केला. 2004मध्ये जेम्स लेन पुस्तकाचं प्रकरण समोर आलं. हा वाद राष्ट्रवादीनं प्रचारात आणला आणि मराठा संघटना पक्षाच्या पाठीमागे उभ्या राहिल्या. याचा राष्ट्रवादीला तेव्हाच्या निवडणुकीत फायदा झाला. हा अनुभव गाठीशी असल्यामुळे राष्ट्रवादीनं 2019च्या विधानसभा निवडणुकीत पुन्हा एकदा महाराजांच्या नावानं शिवस्वराज्य यात्रा सुरू केली.

"अमोल कोल्हे यांच्या नेतृत्वाखाली ही यात्रा काढण्यात आली. अमोल कोल्हे यांना नेतृत्व करण्याची संधी देऊन भावनात्मक मुद्द्यांना हात घालून मत मिळवणं हा त्यामागचा उद्देश होता आणि त्यात राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाला यशही आलं. त्यामुळे मग रिझल्ट येतो म्हटल्यावर शिवाजी महाराजांच्या नावाचा राजकारणात वापर केला जातो आणि त्यांच्या नावाचा जयजयकार अपरिहार्य होतो," देसाई पुढे सांगतात.

नवाब मलिक यांच्या स्पष्टीकरणाविषयी ते म्हणतात, "नवाब मलिक हे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रवक्ते आहेत. आपल्या कृतीमुळे गैरसमज निर्माण होऊ नये, म्हणून त्यांनी स्पष्टीकरण दिलं असावं. शिवाय AIMIMचे नेते वारिस पठाण यांच्या वक्तव्यामुळे वाद निर्माण झालाय. ते पाहता त्यांना खुलासा करावा लागला असेल."

निवडणुकीवर परिणाम होत नाही?

शिवाजी महाराजांच्या नावाचा प्रचार करून निवडणुकीवर परिणाम होत नाही, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार प्रकाश बाळ मांडतात.

त्यांच्या मते,"शिवाजी महाराजांच्या नावाचा प्रचार करून निवडणुकीवर परिणाम होत नाही. शिवाजी महाराज हा निवडणुकीचा विषय आहे, असं महाराष्ट्रातील जनता मानत नाही."

"शिवाजी महाराजांच्या नावामुळं निवडणुकीचा निकाल बदलतो, असं अद्याप महाराष्ट्रात झालं नाही. त्यामुळं मिथकं तयार केली गेलीत की, शिवाजी महाराजांमुळं मतं मिळतात," असंही प्रकाश बाळ म्हणतात.

'महाराष्ट्राचा डीएनए'

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या नावानं...


या व्हीडिओबरोबर "पुलवामा हल्ल्यानंतर पत्रकार परिषदेमध्ये हसणाऱ्या प्रियंका वाड्रा" असे लिहिण्यात आलेले आहे.

प्रियंका गांधी अशा घटनेबाबत गंभीर आणि संवेदनशील नाहीत असं भासवण्याचा प्रयत्न हा व्हीडिओ शेअर करणाऱ्या लोकांद्वारे केला जात आहे.

गुरुवारी संध्याकाळी उशिरा झालेल्या पत्रकार परिषदेतील व्हीडिओ थोडा संथ करून अत्यंत अयोग्य संदेश जाईल अशी व्यवस्था करून व्हीडिओ शेअर केला जात असल्याचं आम्हाला दिसून आलं आहे.

काँग्रेसद्वारे पूर्व नियोजित प्रियंका गांधींच्या 'पहिल्या पत्रकार परिषदे'चा व्हीडिओ पूर्णपणे पाहिल्यास हा शेअर करणाऱ्यांचा दावा खोटा असल्याचं दिसून येतं.

ट्विटरवर @iAnkurSingh नावाच्या यूजरने अशाच प्रकारचा व्हीडिओ पोस्ट केला आहे.

त्यांचं हे ट्वीट शेअर केलं जात असून हा व्हीडिओ जवळपास 50 हजारवेळा पाहिला गेला आहे.

हे ट्वीट व्हॉटसअॅपवर शेअर केले जात आहे.

गुरूवारी जम्मू-काश्मीरमधील पुलवामा येथे सीआरपीएफ जवानांवर अतिरेक्यांद्वारे हल्ला झाल्याचे समजल्यानंतर सुमारे चार तासांनी प्रियंका गांधी यांची पत्रकार परिषद झाली.

यावेळेस सुरुवातीला त्या म्हणाल्या, "हा कार्यक्रम राजकीय चर्चेसाठी ठे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वण्यात आला आहे हे आपल्या सर्वांना माहिती असेल, परंतु पुलवामामध्ये दहशतवादी हल्ल्यात आपले जवान शहीद झाले आहेत. त्यामुळे आता राजकीय चर्चा करणं आम्हाला उचित वाटत नाही."

यानंतर प्रियंका गांधी म्हणाल्या, "आपल्या सर्वांना अत्यंत दुःख झालं आहे. शहीदांच्या नातलगांचे मनोबल टिकून राहावं यासाठी आम्ही त्यांच्या खांद्याला खांदा लावून उभे आहोत."

यानंतर काँग्रेस नेते ज्योतिरादित्य सिंदिया आणि राज बब्बर यांच्यासह प्रियंका गांधी यांनी काही मिनिटे मौन पाळून चारच मिनिटांमध्ये त्या निघून गेल्या.

पुलवामा हल्ल्यात जवानांचे प्राण गेल्यानंतर प्रियंका गांधी यांनी पत्रकार परिषद रद्द केली अशी माहिती काही माध्यमांनी प्रसारित केली होती.

पुलवामा हल्ल्यामुळे देशभरात ठिकठिकाणी शोक व्यक्त केला जात आहे तर सोशल मीडियावर काही लोक त्यामध्ये राजकारण शोधत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


या व्हीडिओमुळे तामिळनाडूतलं वातावरण ढवळून निघालं आहे आणि त्यानंतर दक्षिण भारतात यासंबंधित बातम्यांचं पेव फुटलं आहे.

तामिळनाडूत एक गँग सक्रिय आहे जी महिलांचा लैंगिक छळ करत आहे, तसंच महिलांना ब्लॅकमेल करत आहे आणि या गँगशी संबंधित आरोपींवर पोल्लाची भागातल्या काही राज्यकर्त्यांचा वरदहस्त आहे, अशा आशयाच्या बातम्या वर्तमानपत्रांमध्ये छापून आल्या आहेत.

वसंत कुमार, सबरीश, सतीश आणि थिरुनावुकारसू या चौघांना या प्रकरणी अटक करण्यात आली होती. हे चौघं संबंधित मुलगी आणि तिच्या मित्रांना एका खासगी जागेवर घेऊन गेले आणि त्यांचा लैंगिक छळ केला. त्यानंतर या घटनेचं चित्रीकरण करण्यात आलं.

यानंतर ते फुटेज वापरून त्यांनी महिलेला धमकावलं. तामिळनाडूच्या कोइंबतूर जिल्ह्यातल्या पोल्लाची गावातले हे चार जण आहेत.

या घटनेचा व्हीडिओ सोशल मीडियात व्हायरल झाल्यानंतर संबंधित मुलीच्या भावानं पोल्लाची पोलीस ठाण्यात तक्रार नोंदवली होती.

24 फेब्रुवारीला 4 जणांविरुद्ध केस दाखल करण्यात आली आणि 28 फेब्रुवारीला तिघांना अटक करण्यात आली. यापैकी थिरुनावुकारसू हा लपून बसला होता. पोलिसांनी 5 मार्चला त्याला अटक केली.

वसंत क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुमार, सबरीश, सतीश आणि थिरुनावुकारसू या चौघांविरुद्ध 59/19, u/s. 354(A), 354(B), IPC r/w 66(E), IT Act 2000 आणि Tamil Nadu Women Harassment Act अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

मुलीच्या भावावर हल्ला

व्हायरल व्हीडिओविरोधात तक्रार दाखल केल्यानंतर पीडितेच्या भावावर काही संशयितांनी हल्ला केला होता. हल्लेखोरांपैकी वसंत कुमार, सेंथील आणि नागराज या तीन जणांना अटक करण्यात आली होती.

यापैकी नागराज सत्ताधारी अण्णा द्रमुक पक्षाशी संबंधित आहे, यामुळे सत्ताधारी पक्ष या केसमध्ये अडथळा आणत आहे, अशी अनेकांनी टीका केली होती.

सोमवारी अण्णा द्रमुकनं निवेदन प्रसिद्ध करून म्हटलं की, नागराजला पक्षातून काढून टाकण्यात आलं आहे.

पोलीस काय म्हणतात?

या प्रकरणी सरकारच्या हस्तक्षेपाचे आरोप, कोइंबतूरचे पोलीस उपअधीक्षक पांड्याराजन यांनी फेटाळले आहेत.

"अटक करण्यात आलेल्यांकडून 4 मोबाईल फोन हस्तगत करण्यात आले आहेत. या फोनमध्ये 4 महिलांचे व्हीडिओ सापडले आहेत. यापैकी 2 महिलांचा शोध लागला असून इतर 2 महिलांचा शोध सुरू आहे. एकदा उरलेल्या 2 महिलांचा पत्ता लागला की त्यांच्याकडून पोलीस जवाब नोंदवून घेणार आहे. यानंतर Gundas Actअंतर्गत कारवाई करण्यात येईल," असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

या प्रकरणातील इतर पीडितांना सहकार्य करण्याचं आणि गरज पडल्यास त्यांची माहिती गोपनीय ठेवण्याची विनंती पोलिसांनी केली आहे.

"या प्रकरणातील मुख्य आरोपी थिरुनावुकारसू हा कॉलेजच्या दिवसांपासून असं वर्तन करत आहे. पण आतापर्यंत एकूण पीडितांची संख्या आणि त्यांची माहिती मिळवण्यात पोलिसांना यश आलेलं नाही," असं पोलीस सांगतात.

2012मध्ये पोल्लाची भागात झालेल्या सर्व तरुण महिलांच्या आत्महत्यांच्या प्रकरणांची नव्यानं चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी All India Democratic Women Associationच्या राधिका यांनी केली आहे.

त्यावर 2012पासूनच्या तरुण महिला आत्महत्या प्रकरणांची नव्यानं चौकशी करू, असं पोलिसांनी म्हटलं आहे. या आत्महत्या आणि सध्याच्या प्रकरणात काही कनेक्शन आढळल्यास दोषींना कडक शिक्षा केली जाईल, असंही पोलिसांनी म्हटलं आहे.

थिरुनावुकारसू ज्यावेळेस बेपत्ता होता त्यावेळेस त्याला त्याच्या एका मैत्रिणीनं मदत केली होती. पण या महिलेबद्दल अधिक सांगण्यास पोलिसांनी नकार दिला आहे.

"सोशल मीडियावर व्हीडिओ व्हायरल होत आहेत आणि यामुळे पीडितेच्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. सोशल...


या व्हीडिओमुळे रोहित शर्मा, ऋषभ पंत, शुभमन गिल, पृथ्वी शॉ आणि नवदीप सैनी या पाच खेळाडूंनी बायो-बबल नियमाचं उल्लंघन केल्याचं सांगितलं जात होतं. याबाबत अधिक माहिती घेतली जात आहे.

तोपर्यंत पाचही खेळाडूंना खबरदारी म्हणून आयसोलेट करण्यात आलं आहे. दरम्यान, सर्व खेळाडू सरावासाठी उपलब्ध असतील, असंही संघ व्यवस्थापनाने म्हटलं आहे.

ऑस्ट्रेलिया आणि भारत यांच्यादरम्यान चार कसोटी सामन्यांची मालिका सुरू आहे. यामध्ये दोन सामने झाले असून आणखी दोन सामने होणं बाकी आहे. तिसरा कसोटी सामना 6 जानेवारीपासून सुरू होणार आहे.

नेमकं प्रकरण काय आहे?

हे पाचही जण मेलबर्नमध्ये एका रेस्टॉरंटमध्ये जेवायला गेले होते. बायोबबलच्या नियमांचा भंग झाला आहे का? यासंदर्भात बीसीसीआय आणि क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया तपास करत आहे.

मेलबर्न कसोटीतील दृश्य

बॉर्डर-गावस्कर मालिकेतील अॅडलेड कसोटीत भारताचा मानहानीकारक पराभव झाला होता. मात्र मेलबर्न कसोटीत दिमाखदार विजय मिळवत भारतीय संघाने त्या पराभवाची परतफेड केली.

काय आहे नेमकं प्रकरण?

रोहित शर्मा, ऋषभ पंत, पृथ्वी शॉ, नवदीप सैनी आणि शुभमन गिल जेवणाकरता बाहेर पडले होते. ते ज्या हॉटे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लात गेले होते तिथे नवलदीप सिंग नावाचा चाहताही होता. क्रिकेटपटूंना पाहून त्याला आनंद झाला. त्याने यासंदर्भात केलेल्या ट्वीटमुळे हे प्रकरण उजेडात आलं आहे.

माझ्या मागच्या टेबलावर टीम इंडियाचे स्टार खेळाडू बसले आहेत अशा आशयाचं ट्वीट नवलदीप यांनी केलं होतं. क्रिकेटपटूंना पाहून आनंदलेल्या नवलदीप सिंग यांनी खेळाडूंच्या जेवणाचं बिल परस्पर भरून टाकलं. क्रिकेटपटूंनी पैसे घेण्याची विनंती नवलदीप यांना केली. नवलदीप यांनी पैसे नको, सेल्फी देण्याची विनंती केली. खेळाडूंचा छोटा व्हीडिओही नवलदीप यांनी ट्वीटरवर शेअर केला. सेल्फी झाल्यानंतर ऋषभ पंतला मिठी मारली असंही नवलदीप यांनी म्हटलं आहे.

कोरोनाच्या संसर्गाचा धोका लक्षात घेऊन क्रिकेटपटूंवर कठोर निर्बंध आहेत. अशा परिस्थितीत संघाचा भाग नसलेल्या अनोखळी व्यक्तीला मिठी मारल्याने कोरोना नियमावलीचा भंग झाला आहे का? याचा तपास सुरू आहे. दरम्यान नवलदीप यांनी पुन्हा एक ट्वीट करत उत्साहाच्या भरात ऋषभला मिठी मारल्याचं म्हटलं आहे. मला प्रचंड आनंद झाला होता त्यामुळे मी तसं लिहिलं असं त्यांनी म्हटलं.

प्रातिनिधिक फोटो

ऑस्ट्रेलियाच्या काही भागांमध्ये कोरोनाचा प्रादुर्भाव वाढल्याने निर्बंध पुन्हा लागू करण्यात आले आहेत. सुदैवाने बॉक्सिंग डे ज्या ठिकाणी झाली त्या मेलबर्नमध्ये मात्र कोरोना रुग्णांची संख्या आटोक्यात असल्याने निर्बंध तितके कठोर नाहीत. मात्र खेळाडू तसंच संघातील अन्य खेळाडूंना नियमावली देण्यात आली आहे. त्याचं पालन करणं अनिवार्य आहे. बाहेर गेल्यास आऊटडोअर स्वरुप असलेल्या ठिकाणी खावं असाही एक नियम आहे. मात्र नवलदीप यांनी शेअर केलेल्या व्हीडिओतलं रेस्टॉरंट बंदिस्त स्वरुपाचं दिसत आहे.

कोण आहेत हे खेळाडू?

मांडीच्या स्नायूंना झालेल्या दुखापतीमुळे रोहित शर्मा वनडे तसंच ट्वेन्टी-20 मालिकेत खेळू शकला नाही. अडलेड आणि मेलबर्न कसोटीतही तो नव्हता. ऑस्ट्रेलिया सरकारच्या नियमांप्रमाणे 14 दिवसांचं क्वारंटीन संपवून रोहित भारतीय संघात दाखल झाला. शुक्रवारीच रोहितची उपकर्णधारपदी निवड जाहीर करण्यात आली होती.

ऋषभ पंत वनडे आणि ट्वेन्टी-20 मालिकेचा भाग नव्हता. अडलेड कसोटीत भारतीय संघव्यवस्थापनाने वृद्धिमान साहाला प्राधान्य दिलं. मात्र साहाची कामगिरी लौकिकाला साजेशी न झाल्याने मेलबर्न कसोटीत पंतला स्थान देण्यात आलं. पंतने बॅटिंगमध्ये चांगलं प्रदर्शन केलं मात्र कीपिंगमध्ये त्याच्या हातून चुका...


या शंकराचार्यांनी रुढीवादी परंपरांना तोडलं आणि तामिळनाडूबाहेर देशभर मठ पोचवायचं काम केलं. पण तरीही हे शंकराचार्य वादग्रस्त व्यक्तिमत्व राहिले. मठाशी संबंधित एकाच्या खून प्रकरणात हैदराबादमध्ये स्वामींना अटकही झाली होती.

स्वामींनी रुढीवादी परंपरांना तोडत मठाच्या माध्यमातून समाजकल्याणासाठी काम केलं. दलितांच्या शिक्षणासाठी आणि आरोग्यासाठी काम केलं.

22 मार्च 1954ला चंद्रशेखेंद्र सरस्वती स्वामीगल यांनी त्यांना उत्तराधिकारी म्हणून जाहीर केलं होतं. त्यानंतर स्वामी 69वे मठाधिपती झाले होते.

"मठाला नवीन दिशा देण्याचं काम स्वामींनी केलं. पूर्वी मठ फक्त आध्यात्मिक कार्यांपुरता मर्यादित होता. त्यांनी धार्मिक संस्थांनांना सामाजिक कार्यासोबत जोडलं. यामुळेच ते देशभरात लोकप्रिय झाले," पत्रकार एस गुरुमूर्ती सांगतात.

एका मठाची देखभाल करणारे जयाकृष्णन यांच्या मते, "स्वामींचं कार्य समाजातल्या शेवटच्या स्तरावरील लोकांपर्यंत मदत पोहोचवण्यासाठी होतं. पूर्वी मठ कांचीपुरम आणि राज्यापुरताच मर्यादित होता. पण स्वामी मठाला उत्तर आणि पूर्वेकडच्या राज्यांपर्यत घेऊन गेले. या राज्यांत त्यांनी शाळा आणि दवाखाने सुर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ू केले."

"स्वामींनी मठाला समाजाशी जोडण्याचं काम केलं. सार्वजनिक कामांत रस घेतला आणि दुसऱ्या धर्मातल्या लोकांसोबत चांगले संबंध प्रस्थापित केले," गुरुमूर्ती सांगतात.

वरिष्ठांशी मतभेद

मठाला सामाजिक कार्यांशी जोडण्याबाबत स्वामी आणि श्री श्री चंद्रशेखेंद्र सरस्वती स्वामीगल यांच्यामध्ये मतभेद होते, असं बोललं जातं. पण याबाबत गुरुमूर्ती असहमती दर्शवतात.

"स्वामींचे मतभेद वरिष्ठ स्वामींशी नव्हते तर मठ चालवणाऱ्या लोकांशी होते," असं ते सांगतात.

याच मतभेदांमुळे 1980 साली स्वामी कुणालाही न सांगता कांचीपुरम मठ सोडून कर्नाटकला निघून गेले. नंतर ते कांचीपुरमला परत आले.

तामिळनाडू पोलिसांनी 11 नोव्हेंबर 2004ला हैदराबादमध्ये स्वामींना अटक केली आणि ते पुन्हा चर्चेत आले. कांची मठाचे प्रबंधक शंकररमण यांची हत्या केल्याचा त्यांच्यावर आरोप होता.

मंदिर परिसरात 3 सप्टेंबर 2004ला शंकररमण यांची हत्या करण्यात आली होती. संशयाच्या आधारावर पोलिसांनी स्वामींना अटक केली होती कारण शंकररमण त्यांच्याविरोधात मोहीम चालवत होते.

अटकेत जयललितांचा हात ?

यानंतर स्वामींसह इतर 22 लोकांना अटक करण्यात आलं.  खटल्याची सुनावणी 2009मध्ये सुरू झाली ज्यात 189 साक्षीदारांना न्यायालयात हजर करण्यात आलं होतं.

अपुऱ्या पुराव्यांमुळे पुदुच्चेरी कोर्टानं 13 नोव्हेंबर 2013ला सर्व आरोपींची सुटका केली होती.

"ही एक राजकीय घटना होती. याबद्दल कोणताही पुरावा मिळाला नव्हता. मला नाही वाटत की तत्कालीन मुख्यमंत्री जयललिता यांनी जाणूनबुजून असं काही केलं असेल. हत्येच्या विरोधात डीएमकेचे नेते निदर्शनं करत होते त्यामुळे वातावरणात तणाव असल्यानं पोलिसांनी स्वामींना अटक केली असावी," गुरुमूर्ती सांगतात.

"स्वामींच्या अटकेमुळे लोकांमध्ये प्रचंड रोष होता. स्वामी निर्दोष आहेत असं लोकांना वाटत होतं. मला नाही वाटत की, या प्रकरणामुळे स्वामींच्या प्रतिमेवर परिणाम झाला असेल," गुरुमूर्ती पुढे सांगतात.

स्वामींच्या अटकेनंतर तामिळनाडूपेक्षा उत्तर भारतात अधिक निदर्शनं झाली होती. "तामिळनाडूमध्ये सामाजिक आंदोलनं होऊ शकतील पण हिंदूच्या समर्थनार्थ प्रदर्शनं मात्र होणार नाही," गुरुमूर्ती सांगतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


या शपथविधीनंतर माध्यमांमध्ये, सोशल मीडियावर 'बाप-बेटे की सरकार' अशी प्रतिक्रियाही उमटली. पण नीट पाहिलं तर हे बाप-लेकाचंच नाही, तर भाचे, पुतणे, लेकी यांचंही सरकार असल्याचं दिसतंय. कारण शपथ घेतलेल्या 43 आमदारांपैकी 21 जण हे राजकीय कुटुंबांशी संबंधित आहेत.

घराणेशाहीच्या मुद्यावरून राजकीय पक्ष एकमेकांना लक्ष्य करत असतात. मात्र नव्या मंत्रिमंडळाकडे पाहिल्यानंतर घराणेशाहीपासून कोणताही पक्ष अपवाद नसल्याचंच दिसून येतंय.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे हे स्वतः शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचे पुत्र. बाळासाहेबांनीच उद्धव यांची शिवसेनेच्या पक्षप्रमुखपदी नियुक्ती केली.

आता नवीन मंत्रिमंडळात उद्धव ठाकरे यांचे पुत्र आदित्य ठाकरे आहेत. आदित्य यांच्या निमित्ताने ठाकरे घराण्यातील व्यक्तीने पहिल्यांदाच निवडणूक लढवली. आदित्य वरळी मतदारसंघातून निवडून आले. मंत्रिमंडळ विस्तारात आदित्य यांना कॅबिनेट मंत्रीपद देण्यात आलं आहे.

अर्थात, पिता-पुत्र एकाच मंत्रिमंडळात असण्याची देशातील ही पहिलीच वेळ नाही. तामिळनाडूत करुणानिधी-स्टॅलिन, आंध्र प्रदेशात चंद्राबाबू नायडू-नारा लोकेश, पंजाबमध्ये प्रकाशसिंह बादल आणि सुख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बीर सिंह बादल, तेलंगणात के.चंद्रशेखर राव आणि के.टी. रामा राव तर हरयाणात देवीलाल आणि रणजित सिंह चौटाला या पितापुत्रांनी एकत्र काम केलं आहे.

महाकुटुंब आघाडी

उद्धव ठाकरे यांच्या मंत्रिमंडळात उपमुख्यमंत्रिपदी अजित पवार आहेत. अजित हे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष, राज्याचे माजी मुख्यमंत्री शरद पवार यांचे पुतणे आहेत. काही दिवसांपूर्वी देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री म्हणून तर अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली होती. मात्र हे सरकार तीन दिवस टिकलं.

अवघ्या दीड महिन्यात अजित पवार यांनी पुन्हा उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली. यावेळी उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री आहेत. पृथ्वीराज चव्हाण, अशोक चव्हाण, देवेंद्र फडणवीस आणि आता उद्धव ठाकरे अशा चार मुख्यमंत्र्यांसोबत उपमुख्यमंत्री होण्याचा दुर्मीळ योग अजित पवार यांनी जुळवून आणला आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचा गड असणाऱ्या बारामतीतून अजित पवार यंदा सलग सातव्यांदा निवडून आले. अजित पवार 1,65,265 इतक्या प्रचंड मताधिक्याने सलग सातव्यांदा निवडून आले.

उद्धव ठाकरे यांच्या बरोबर मंत्रिपदाची शपथ घेणारे जयंत पाटील यांचे वडील राजारामबापू पाटील हे आमदार आणि मंत्री होते. सहकाळ चळवळीतील एक अग्रणी नाव म्हणून राजारामबापू पाटील यांच्याकडे पाहिलं जातं. 1962 ते 1970 या काळात राजारामबापू पाटील हे मंत्री होते.

काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष बाळासाहेब थोरात यांनाही घरातूनच राजकारणाचा वारसा मिळाला आहे. बाळासाहेबांचे वडील भाऊसाहेब थोरात आमदार होते. सहकार क्षेत्रातील प्रभावशाली व्यक्तींमध्ये भाऊसाहेब थोरातांचं नाव घेतलं जातं.

विश्वासदर्शक ठरावावेळी प्रोटेम स्पीकर म्हणून कामकाज पाहिलेले दिलीप वळसे-पाटील यांचे वडील दत्तात्रय वळसे-पाटील हेसुद्धा आमदार होते. बाळासाहेब पाटील यांचे वडील पी.डी. पाटीलही आमदार होते.

माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण हेही उद्धव ठाकरे यांच्या मंत्रिमंडळात कॅबिनेट मंत्री म्हणून कार्यरत असणार आहेत. अशोक यांचे वडील शंकरराव चव्हाण हे राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. ते भारताचे माजी अर्थमंत्रीही होते.

अशोक चव्हाण

अजित पवारांनी देवेंद्र फडणवीस यांच्याबरोबरीने शपथ घेतली तेव्हा सिंदखेडराजाचे आमदार राजेंद्र शिंगणे उपस्थित होते. काही तासातच राष्ट्रवादीच्या गोटात परतलेल्या शिंगणे यांनी महाविकास आघाडीच्या व्यासपीठावरून त्यांनी घडलेला प्रसंग कथन केला.

या राजेंद्र शिंगणे यांनी...


या शब्दात शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी कंगना राणावत प्रकरणावरुन राज ठाकरेंना साद घातली आहे.

गेल्या काही दिवसांत अभिनेत्री कंगना राणावत विरुद्ध शिवसेना हा वाद देशभरात गाजतोय. कंगनाने मुंबई पोलिसांवर अविश्वास व्यक्त केल्यापासून ते तिने मुंबईला पीओके आणि नंतर पाकिस्तानाची उपमा देईपर्यंत या वादात मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी मौन बाळगले.

मुंबईत येण्यास मला नकार देण्यासाठी मुंबई कुणाच्या बापाची नाही, असे खुले आव्हान कंगनाने शिवसेनेला दिले. तेव्हा मुंबई मराठी माणसाच्या बापाची आहे, अशा शब्दात संजय राऊतांनी प्रत्युत्तर दिले.

भारतीय जनता पार्टीने कंगनाचे सातत्याने समर्थन केले. तर महाराष्ट्रात सत्तेत असणाऱ्या शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांकडून कंगनाच्या वादग्रस्त विधानांचा निषेध करण्यात आला.

या सर्व घडामोडींवर मनसे अध्यक्ष राज ठाकरेंनी मात्र मौन बाळगले. कंगना आणि शिवसेनेच्या संघर्षात राज ठाकरेंनी सोयिस्कररित्या मौन बाळगले आहे का ? नवीन राजकीय समीकरणांमुळे राज ठाकरे शांत आहेत का? मुंबई आणि मराठी माणसाच्या मुद्यावर उभी राहिलेली मनसे मुंबईला पीओके आणि पाकिस्तान म्हटल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यावरही शांत कशी अशी चर्चा सोशल मीडियावरही रंगली आहे.

काय म्हणाले संजय राऊत?

शिवसेनेचे मुखपत्र सामनाच्या रोखठोक या सदरात संजय राऊत यांनी 'मुंबईचे खच्चीकरण कुणासाठी! जगाची नाही, मुंबई महाराष्ट्राच्या बापाची !! या मथळ्याखाली लेख लिहिला आहे.

या लेखात त्यांनी राज ठाकरे यांचा उल्लेख करत मुंबई आणि महाराष्ट्राची बदनामी होत असताना ते शांत का असा प्रश्न उपस्थित केला आहे.

संजय राऊत म्हणतात, " महाराष्ट्राची राजधानी मुंबईला ग्रहण लावण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. हे ग्रहण 'उपरे' लावत आहेत. मुंबईला पाकिस्तान आणि बाबर म्हणणाऱ्यांच्या मागे भारतीय जनता पार्टी उभी राहते हे दुर्देवच म्हणावे लागेल."

"सुशांत आणि कंगनाच्या मागे उभे राहून भाजपला बिहार निवडणुका लढायच्या आहेत. बिहारातील उच्चवर्णीय रजपूत आणि क्षत्रिय मते मिळवण्यासाठी हा खटाटोप आहे. त्यासाठी महाराष्ट्राचा अवमान झाला तरी चालेल."

"ठाकरे आणि पवार हे महाराष्ट्राच्या स्वाभिमानाचे ब्रँड आहेत. मुंबईतून या ब्रँडला नष्ट करायचे व महाराष्ट्रावर ताबा मिळवायचा हे कारस्थान पुन्हा उघडे पडले आहे. राज ठाकरे हे सुद्धा याच ठाकरे ब्रँडचे घटक आहेत आणि भविष्यात याचा फटका त्यांनाही बसणार आहे."

"शिवसेनेसोबत त्यांचे मतभेद असू शकतात पण महाराष्ट्रात ठाकरे ब्रँडचा जोर असायला हवा. ज्या दिवशी ठाकरे ब्रँडचे पतन होईल त्या दिवशी मुंबईचे पतन होण्यास सुरुवात होईल."

कंगनाच्या मुद्यावर राज ठाकरे कात्रीत सापडले आहेत का?

संजय राऊत यांनी या विषयात राज ठाकरे यांना खेचून त्यांना चांगलंच कात्रीत पकडलं आहे अशी चर्चा राजकीय वर्तुळात आहे.

हा प्रश्न सामनातून संजय राऊत यांनी विचारला असला तरी सोशल मीडियावर गेल्या काही दिवसांपासून याची चर्चा आहे.

संजय राऊतांच्या वक्तव्यावर मनसेचे सरचिटणीस संदीप देशपांडे यांनी प्रतिक्रिया देत जेव्हा जेव्हा मनसेला गरज होती तेव्हा शिवसेना कशी गप्प होती याची आठवण करुन दिलीय.

बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, "मनसेची अधिकृत भूमिका राज ठाकरे मांडतील, पण 2008 मध्ये मनसे परप्रांतियांच्या विरोधात लढत होती तेव्हा राज ठाकरेंच्या बाजूने बोलायला लोकसभेत खासदार शांत होते. मनसेचे रातोरात सहा नगरसेवक चोरले तेव्हा शिवसेनेने डाव साधला. 2014-17 मध्ये बाहेरच्या लोकांशी लढण्यासाठी राज ठाकरेंनी साद घातली तेव्हा शिवसेना शांत होती."

संदीप देशपांडेंनी हे आपले वैयक्तिक मत आहे असंही स्पष्ट केलंय. मनसे...


या शहरांमधल्या जीवनावश्यक सेवा वगळता इतर दुकानं आणि व्यापार बंद ठेवण्याचे आदेश मुख्यमंत्र्यांनी दिले आहेत. मात्र काम बंद ठेवण्यात आलं तरीही खासगी कंपन्यांनी कर्मचाऱ्यांचं वेतन कापू नये, असंही आवाहन उद्धव ठाकरेंनी केलं आहे.

हे चार भाग 'अंशत: लॉकडाऊन'

देशाच्या आर्थिक विकासाला हातभार लावणाऱ्या महाराष्ट्राला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम ग्रामीण भागातील शेती आणि शेतीपूरक उद्योगधंद्यांचा वाटा आहेच. मात्र निमशहरी आणि शहरी भागातील कारखाने, माहिती तंत्रज्ञान आणि कॉर्पोरेट कंपन्यांची भूमिकाही मोलाची मानली जाते.

कोरोना व्हायरसचे राज्यातील रुग्ण वाढू नयेत, यासाठी सरकारनं वेगानं पावलं उचलत मुंबई आणि महानगर क्षेत्र (MMR), पुणे, पिंपरी-चिंचवड या भागातील व्यापरी केंद्र, दुकानं बंद करण्याचे निर्देश दिले खरे. पण यामुळं आर्थिक भार वाढण्याची चिन्ह दिसतायत.

विशेषत: मुंबई, पुणे, नागपूरसारख्या 'इंडस्ट्रियल हब'मधील व्यापार ठप्प झाल्यास ही चिन्हं अधिक गडद होतील, असं तज्ज्ञांचं मत आहे.

मात्र, व्यावसायाच्या दृष्टीनं अत्यंत महत्त्वाचे मानले गेलेल्या या शहरांमधील 'अंशत: लॉकडाऊन' राज्याच्या आर्थिक अंगावर किती परिणाम ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करेल, हा खरा प्रश्न आहे. याच प्रश्नाचं उत्तर बीबीसी मराठीनं महाराष्ट्रातील उद्योजक, उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञ, संबंधित क्षेत्रातील अभ्यासक यांच्याशी बातचित करून शोधण्याचा प्रयत्न केलाय.

ज्या भागांमध्ये राज्य सरकारनं 'अंशत: लॉकडाऊन' केलंय, त्या त्या क्षेत्रात कोणते उद्योग, व्यावसाय आहेत, याची माहिती घेऊया. त्यानंतर हे बंद केल्यानं उद्भवणारे आर्थिक प्रश्न यावर चर्चा करूया.

मुंबई आणि महानगर क्षेत्र (Mumbai Metropolitan Region - MMR)

महाराष्ट्रातील सर्वात मोठा व्यावसायिक भूभाग म्हणून मुंबई आणि महानगर (MMR) क्षेत्राकडे पाहिलं जातं. या क्षेत्रात मुंबई शहर, मुंबई उपनगर, ठाणे, पालघर (काही भाग) आणि रायगड (काही भाग) असे पाच जिल्हे येतात. तसंच 9 महानगरपालिका आणि 9 नगरपालिका या भूभागात आहेत, त्यावरून MMRची व्याप्ती लक्षात येते.

भारतातील बहुतांश मोठ्या कॉर्पोरेट कंपन्यांची मुख्यालयं मुंबईत आहेत. बँक, उत्पादक कंपन्या, सेवा क्षेत्र यांची मुख्यालयं मुंबई आणि परिसरात आहेत.

बँकिंग, माहिती तंत्रज्ञान (IT), प्लास्टिक, रबर, स्टील, औषधं, इंजिनिअरिंग, खते ही क्षेत्रं मुंबई आणि महानगर क्षेत्रात आढळतात. त्यातही आणखी केंद्रित सांगायचं झाल्यास, डोंबिवली, अंबरनाथ या परिसरात केमिकल कंपन्या, दक्षिण मुंबईत बँकिंग आणि कॉर्पोरेट हाऊसेस, मुंबई उपनगरात अंधेरी MIDC, ठाणे भागात कॉर्पोरेट हाऊस, नवी मुंबईत MIDCसह कारखाने दिसून येतात.

याबाबत आम्ही उद्योजक आणि आर्थिक विषयाचे जाणकार जयराज साळगावकर यांच्याशी बातचीत केली. त्यांनी मुंबई आणि उपनगरातील दोन भागांवर विशेष भर दिला, ते म्हणजे अंधेरीतील औद्योगिक वसाहत आणि धारावीतील लघुद्योग.

या दोन्ही भागांबाबत साळगावकर म्हणतात, "अंधेरी आणि धारावी हे दोन भाग मुंबईच्या दृष्टीनं अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. 'अनऑफिशियल इंडस्ट्रियल हब' म्हणून धारावीकडं पाहता येईल आणि 'ऑफिशियल हब' म्हणून अंधेरीकडं पाहता येईल."

"अनेक लघुद्योग धारावीत आहेत. गॅरेजपासून अनके बारीक सारीक कामं, जी दैनंदिन गोष्टींशी निगडित आहेत. तर अंधेरीतला MIDCचा भाग आहेच. मात्र, IT, सिनेक्षेत्र, सिप्झ, मीडिया हाऊसेस, मल्टिनॅशनल कॉर्पोरेट ऑफिसेस इत्यादी या भागात आहेत. त्यामुळं हा भाग बंद पडल्यास मोठा आर्थिक फटका नक्कीच बसेल," असं साळगावकर सांगतात.

'ITमुळं कॉर्पोरेट जगताला फटका'

अनेक कंपन्यांनी कर्मचाऱ्यांना वर्क फ्रॉम होमचा पर्याय दिला आहे, मात्र...


या शहरातील स्थानिक लोक हळूहळू चालतात. त्यांच्याकडे खूप वेळ असल्याचं दिसून येतं. इतर शहरांच्या तुलनेत या शहरात ट्रॅफिक खूप कमी आहे.

 शहराच्या मध्यभागी असलेल्या पार्कमधून फेरी मारताना ज्येष्ठ नागरिक एकत्र येऊन बुद्धीबळ खेळताना दिसून येतात. झाडांच्या सावलीत लोक गप्पा मारताना पहायला मिळतात. त्यामुळे 'प्लोवदिव' शहर पहाताक्षणी वेगळं आहे याची जाणीव होते.

 लोक बार, कॅफेच्या बाहेर रस्त्यावर बसलेले आढळून येतात. भिंतीवर विविध प्रकारची चित्र काढलेल्या इमारतींच्या खाली युवा फिरताना, एकमेकांसोबत गप्पा मारताना आणि फोनवर बोलताना आढळून आले. शहरातील मध्यभागी असलेल्या मशिदीच्या जवळ असलेल्या कॅफेमध्ये अनेक लोक तासन् तास बसून तुर्किश कॉफीचा आस्वाद घेताना पहायला मिळतात.

या शहरातल्या मांजरीही इतर शहरांच्या तुलनेत निरुत्साही दिसतात. आळस देतात आणि पुन्हा झोपून जातात. या शहरात राहणाऱ्या स्थानिकांना विचारलं, हे शहर इतकं आरामात का आहे? तर लोक सांगतात, 'प्लोवदिव' मध्ये याला "अय्ल्याक" (Aylyak) असं म्हणतात.

19 साव्या शतकाच्या उत्तरार्धात बल्गेरिअन भाषेत हा शब्द आढळून येत असला तरी "अय्ल्याक" (Aylyak) हा शब्द ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या शहराबाहेर कोणीच उच्चारत नाही. हा शब्द मुळचा तुर्कस्थानचा असलेला शब्द "aylaklık" "अय्लाकिक" या शब्दापासून घेण्यात आला आहे. याचा अर्थ…रिकामपण असा होतो.

सोफिया लिट्रेचर आणि भाषांतर हाऊसच्या संचालक याना जिनोआ म्हणतात, खरंतर "अय्ल्याक" या शब्दाचा अर्थ प्रत्येक काम करणाऱ्या व्यक्तीच्या सोबतीला कामासाठी दुसरा व्यक्ती असा होता. "अय्ल्याक" या शब्दासोबत जाणारा शब्द म्हणजे 'बिचिम'..याचा अर्थ हल्ला करणे किंवा झाडाच्या बुंध्याचे तुकडे करणं.

हल्ला करणे किंवा कापणे या शब्दावरून एक गोष्ट स्पष्ट होते की "अय्ल्याक" हा शब्द काहीतरी कामासंबंधी होता. तुम्हाला "अय्ल्याक" करायचा असेल, तर तुम्हाला तुमच्या कामातून काही वेळ तुमच्यासाठी काढायला हवा. तुमच्या रोजच्या धकाधकीच्या जीवनातून काळजीतून मुक्त होणं.

2019 मध्ये 'प्लोवदिव' शहराला इटलीच्या मटेरा शहरासोबत युरोपची सांस्कृतिक राजधानीचा पुरस्कार विभागून मिळाला होता. बल्गेरिअन कलाकार, दिग्दर्शक पालमेन राडेव यांच्या फायर थिएटर माईम कंपनी "अय्ल्याक" बाबत अधिक जाणून घेण्यासाठी लोकांमध्ये जाऊन याची चर्चा केली होती. त्यांना "अय्ल्याक" म्हणजे काय? हा शब्द कसा आला..आणि लोकांच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग कसा बनला हे जाणून घ्यायचं होतं.

सोफियातील एका कॅफेत मला 2018 मध्ये 'प्लोवदिव' शहरात राहण्यासाठी आलेला जॉर्जिव भेटला. या शहरातील "अय्ल्याक" संस्कृतीला तो पूर्णत: नवा आणि अनोखळी होता. 'आमचा अभ्यास खूप कठीण होता' असं तो मला म्हणाला. ते म्हणतात याची काहीच किंमत नाही…हा निव्वळ आळशीपणा आहे"

पण, लोकांशी याबाबत चर्चा केल्यानंतर एक वेगळं चित्र उभारून आलं. लोकांच्या म्हणण्याप्रमामे, "अय्ल्याक" म्हणजे वेळ काढणं. मित्रांसोबत ब्रेकफास्ट करण्यासाठी बसायचं, आणि रात्र होईपर्यंत तिथेच बसून रहायचं. आसपासच्या वातावरणाचा आनंद घेणं म्हणजे "अय्ल्याक". पुढे जाऊन जॉर्जिव याला "झेन अय्ल्याक" असं म्हणतो. याचा अर्थ तुमच्या आत्म्यापासून वेगळं होणं. "अय्ल्याक" म्हणजे तुम्ही जीवनात अनेक अडचणींना तोंड देत असताना जीवनातील सर्व दुखांपासून सुरक्षित रहाणं"

सोफियामध्ये मी अनेक लोकांशी बोललो. हे लोक या शब्दाबाबत संशयवादी आहेत. त्यांच्यामते हे फक्त मार्केटिंगमुळे झालं आहे. मला हे पटत नव्हतं..त्यामुळे मी सोफियातून 'प्लोवदिव' शहरात जाण्यासाठी बसमध्ये बसलो. मी या शहरात अनेक दिवस राहिलो.

माझी भेट डॉ. सेवेतोस्वा मान्चेव्हा...


या शाखेचं अरबी भाषेतलं नाव आहे 'विलायाह ऑफ हिंद' म्हणजेच भारतीय प्रांत. याबद्दलची विशेष अशी घोषणा त्यांनी केली नाही किंवा या शाखेचं कार्यक्षेत्र नेमकं कोणतं, याबद्दलचा तपशीलही दिला नाही.

या संघटनेने काश्मीरमध्ये नुकत्याच झालेल्या एका चकमकीची जबाबदारी स्वीकारणारं पत्रक प्रसिद्ध केलं आहे. ISने 10 मे रोजी टेलिग्राम या मेसेजिंग अॅपवर आलेल्या या पत्रकात ते म्हणतात, "काश्मीरमधल्या शोपिआन जिल्ह्यातल्या आमशिपोरा गावात मशिनगने सुसज्ज ISच्या अतिरेक्यांची धर्मनिंदक भारतीय सुरक्षा दलाशी चकमक झाली. या चकमकीत त्यातले (भारतीय जवान) बरेच ठार झाले आणि जखमीही झाले."

मात्र ही चकमक कधी झाली, याचा उल्लेख पत्रकात नाही. भारतीय मीडियाने 10 मे रोजी काश्मीरमधल्या शोपिआन जिल्ह्यातल्या आमशिपोरा गावात एक चकमक झाल्याची बातमी दिली आहे. यात एक अतिरेकी ठार झाल्याचं म्हटलं आहे.

त्यामुळे या पत्रकात काश्मिरातही ISची शाखा उघडल्याचा ओझरता उल्लेख आहे. एखाद्या शाखेबद्दलचा अशाप्रकारचा ओझरता उल्लेख त्यांच्या मीडिया रणनीतीचा भाग आहे.

2017च्या शेवटी शेवटी ISचं कार्यक्षेत्र कमी होऊ लागलं. वेगवेळ्या देशांमध्ये ISचा बिमोड सुरू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

झाला आणि त्यांचे प्रांत त्यांच्या हातून निसटू लागले. त्यानंतरच त्यांनी आपल्या कार्यक्षेत्राची माहिती दडवणं सुरू केलं.

इस्लामिक स्टेटने मध्य आफ्रिकेतल्या आपल्या शाखेची घोषणाही अशीच केली होती. कांगो प्रजासत्ताकमध्ये एप्रिलमध्ये एक हल्ला झाला होता. या हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर ISने जारी केलेल्या पत्रकात या शाखेचा ओझरता उल्लेख होता.

ISने नुकताच नेतृत्वासंबंधीचा एक व्हिडियो प्रसिद्ध केला आहे. यात 'टर्की प्रांत' असा उल्लेख आहे.

आयएसने नोव्हेंबर 2017 पासून काश्मीरमध्ये भारतीय सुरक्षा दलांवर हल्ला केल्याचा दावा करायला सुरुवात केली होती. मात्र, त्यात भारतातल्या शाखेचा उल्लेख नव्हता.

मात्र मार्च 2018 पासून या संघटनेकडून काश्मीरमध्ये जे हल्ले होऊ लागले त्याची जबाबदारी या संघटनेच्या खोरसन प्रांतातल्या शाखेकडे देण्यात आली होती. खोरसान प्रांतातली ही शाखा 2015 साली स्थापन करण्यात आली होती. अफगाणिस्तान, पाकिस्तान आणि आसपासच्या प्रदेशाची जबाबदारी या शाखेकडे होती.

पश्चिम आशियात आएसला सुरुंग लागायला सुरुवात झाल्यानंतर जागतिक पातळीवर आपलं अस्तित्व असल्याचं पटवून देण्यासाठी किंवा किमान तसं भासवण्यासाठी त्यांनी आखलेल्या नव्या रणनीतीनुसार ही शाखा सुरू केली असण्याची शक्यता आहे.

आएसचा मोऱ्हक्या अबू बक्र अल-बगदादीने 29 एप्रिलला दिलेल्या एका संदेशात या नव्या रणनीतीचा उल्लेख होता. त्यानुसार जगातल्या वेगवेगळ्या भागातून आएसमध्ये येणाऱ्यांचं त्याने स्वागत केलं होतं आणि अतिरेकी म्हणून त्यांचा उल्लेख केला होता.

भारतातल्या 'शाखेची' घोषणा करून 21 एप्रिलला श्रीलंकेत झालेल्या स्फोटांचं श्रेय घेण्याचा त्यांचा प्रयत्न दिसतो. श्रीलंकेतला अतिरेकी हल्ला आपणच केल्याचा दावा त्यांनी केला होता.  दक्षिण आशियात आयएसचं जाळं विस्तारत असल्याचं यातून दिसतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या शिक्षेमुळे चिमुकल्याचा पार्श्वभाग चांगलाच भाजला आहे. त्याला शासकीय रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं. आर्यन खडसे असं या मुलाचं नाव आहे.

याप्रकरणी पोलिसांनी पीडित मुलाच्या वडिलांच्या तक्रारीवरून आरोपी अमोल ढोरेला अटक करून त्याच्यावर अॅट्रोसिटी अॅक्ट आणि बाल संरक्षण अॅक्ट अंतर्गत गुन्हा दाखल केला आहे. राष्ट्रीय अनुसूचित आयोगानेही या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे.

आरोपी अमोल ढोरे गुन्हेगारी पार्श्वभूमीचा असून त्याच्यावर यापूर्वी दारूविक्रीचे गुन्हे नोंद असल्याची माहिती पोलीस विभागाकडून मिळाली आहे.

पीडित मुलगा हा अनुसूचित जातीचा आहे. दुपारच्या वेळी तो मंदिरात चोरीच्या उद्देशाने आला, म्हणून आरोपीने त्याला मारहाण केली असल्याचं आर्वी पोलीस स्टेशन डायरीवर हजर पोलिसांनी सांगितलं.

नेमकं काय घडलं?

आर्वी शहरातील राणी लक्ष्मीबाई वॉर्डामधील जोगना माता मंदिर परिसरात दुपारी शांतता असते. स्थानिक सामाजिक कार्यकर्ते दिलीप पोटफोडे सांगतात, की हे मंदिर फारसे काही प्रसिद्ध नाही. वटपौर्णिमा सोडल्यास मातेच्या दर्शनाला मंदिरात फार कुणी जात नाही. फक्त वडाच्या झाडामुळे वटपौर्णिमेला तिकडे गर्दी होते.

"अन्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

य दिवशी सट्टा आणि जुगार खेळणारेच जास्त असतात. मंदिराच्या बाजूला वडाच्या झाडाखाली जुगार खेळला जातो. दारूचा धंदा तसेच सट्टा व्यवसाय या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात चालतो. आरोपी ढोरे हा गुन्हेगारी पार्श्वभूमीचा असून त्याचा दारूचा धंदा आहे," असं ते सांगतात.

नेहमीप्रमाणे दुपारी 12 च्या सुमारास आर्यन मंदिर परिसरात खेळत होता. मंदिराच्या चव्हाट्यावर आरोपी ढोरे बसून होता. काही कळण्याच्या आतच अमोल ढोरेने त्याला पकडलं आणि मारहाण करायला सुरुवात केली.

त्यानंतर त्याने या मुलाला नग्न केलं आणि 45 अंश सेल्सियसच्या रणरणत्या उन्हात मंदिराच्या गरम टाईल्सवर बसवलं. यामध्ये त्याचा पार्श्वभाग गंभीररीत्या भाजला.

जखमी मुलगा

जखमी चिमुकला घरी पळत गेला आणि आईजवळ रडू लागला. गंभीर दुखापत बघून आईलाही धक्काच बसला. त्याला तातडीने शासकीय रुग्णालयात दाखल करण्यात आले.

'कठोर कारवाई व्हावी'

आर्यनवर वर्धा जिल्हा सामान्य रुग्णालयात अति दक्षता विभागात उपचार सुरू आहे. त्याला अजून दहा दिवस तरी रुग्णालयात ठेवायला लागेल, अशी माहिती त्याचे वडील गजानन खडसे यांनी दिली.

बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले "आरोपीची मनस्थिती नेमकी काय होती हे कळण्यापलिकडंच आहे. आर्यननं खरंच चोरी केली होती की जातीय द्वेषामुळं त्याला अशी शिक्षा केली गेली? समजा मंदिरातून पाच-दहा रुपये चोरले असतील तर थपडा मारून समजवायचं होतं. मात्र 45 डिग्रीमध्ये त्याचे कपडे काढून त्याला टाईल्सवर बसवलं. किती त्रास झाला असेल त्याला.  चटके बसल्यामुळं तो रडत होता. त्याच्या वेदना वाढतच होत्या. मात्र आरोपीला जराही दया आली नाही." "समोरच्या घरातून एक महिला हे कृत्य पाहत होती. तिनेही त्याला हटकलं. पण तो माघार घायला तयार नव्हता. शेवटी त्या महिलेने खाली उतरून त्याच्या तावडीतून मुलाला सोडवले. तो माझ्या मुलाचा जीव घेण्याच्या तयारीत होता असं मला वाटतं. आमचं नशीब की ती महिला देवासारखी धाऊन आली. नाहीतर मुलगा हाती लागला नसता," असं गजानन खडसेंनी सांगितलं. "त्या व्यक्तिशी आमचं काही वैर नाही. आम्ही हातमजुरी करणारं कुटुंब आहोत. दोन मुलं-दोन मुलींचा आमचा संसार आहे. त्याच्यावर कठोर कारवाई व्हावी एवढीच आमची मागणी आहे," असं गजानन खडसे यांनी म्हटलं.

गमतीतला प्रकार?

"हा मुलगा रोज दुपारी खेळायला मंदिर परिसरात जात असल्याने त्यांच्या व्यवसायावर परिणाम होतो. त्यामुळं त्याने ही शिक्षा दिली असावी," असं अंदाज पोटफोडेंनी...


या शिक्षेविरोधात तिनं इंडोनेशियाच्या सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली होती. तिची याचिकाही न्यायालयाने फेटाळली आहे.

बैक नुरील कमनून असं या महिलेचं नाव आहे. नुरील 'अश्लील' मजकूर पसरवत असल्याचं कारण देत सर्वोच्च न्यायालयानं तिची याचिका फेटाळली. न्यायालयाच्या या निर्णयाचा मानवाधिकार कार्यकर्त्यांनी निषेध केला आहे.

लैंगिक छळाविरोधात तक्रार करणाऱ्या महिलेलाच शिक्षा झाल्यामुळे देशात असंतोष निर्माण झाला आहे असं इंडोनेशियातल्या मानवाधिकार कार्यकर्त्यांचं म्हणणं आहे.

काय होतं हे प्रकरण?

2015 साली नुरीलच्या मुख्याध्यापकानं तिच्याविरोधात तक्रार दाखल केली होती. नुरील इंडोनेशियाच्या लोंबॉक बेटावरच्या मातरम शहरातल्या एका शाळेत नोकरीला आहे. या शाळेचा मुख्याध्यापक आपल्याला 'अश्लील' फोन कॉल करत असल्याची तक्रार नुरीलनं केली होती.

यानंतर तिनं या मुख्याध्यापकाचा एक फोन कॉल रेकॉर्ड केला. तो नुरीलशी कथितरीत्या अश्लाघ्य आणि अपमानकारक शब्दांत बोलत होता.

हे रेकॉर्डिंग तिनं शाळेतल्या स्टाफला पाठवलं. तसंच स्थानिक शिक्षण संस्थेलाही तिनं हे रेकॉर्डिंग शेअर केलं. हे संभाषण सोशल मीडियावरही व्हायरल झाल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं. यामुळे मुख्याध्यापकाला आपली नोकरी गमवावी लागल्याचं न्यायालयाच्या कागदपत्रांमध्ये म्हटलं आहे. यानंतर या मुख्यध्यापकानं नुरीलविरोधात पोलिसांत तक्रार केली.

इंडोनेशियाच्या सर्वोच्च न्यायालयानं गेल्या नोव्हेंबरमध्ये तिच्यावर इलेक्ट्रॉनिक्स इन्फॉर्मेशन अँड ट्रान्झॅक्शन्स कायद्याअंतर्गत 'सभ्यतेचं उल्लंघन' केल्याचा ठपका ठेवत तिला दोषी ठरवलं. या निर्णयाविरोधात तिनं दाखल केलेली याचिकाही न्यायालयानं नवीन पुरावे सादर करण्यात अपयशी ठरल्याचं म्हणत गेल्या गुरुवारी फेटाळली.

नुरीलचा अयशस्वी लढा

न्यायालयाचे प्रवक्ते अब्दुल्ला यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला दिलेल्या प्रतिक्रियेत म्हटलं, "तिचा गुन्हा कायदेशीरपणे आणि खात्रीपूर्वक सिद्ध झाल्याने तिची फेरविचार याचिका न्यायालयाने फेटाळली आहे." न्यायालयाने नुरीलला 500 इंडोनेशिअन रुपयांचा दंडही सुनावला आहे.

मुख्याध्यापकासोबतच्या संभाषणाचं रेकॉर्डिंग आपण नाही तर आपल्या एका मित्राने पसरवल्याचं नुरीलचं म्हणणं आहे. नुरीलचे वकील जोको जुमाडी यांनी बीबीसी इंडोनेशिआच्या प्रतिनिधीला सांगितलं, की त्यांचा अशील (नुरील) न्यायालयानं दिलेला निकाल मान्य करायला तयार आहे. मात्र, इंडोनेशियामध्ये लैंगिक छळवणुकीविरोधात आवाज उठवल्यामुळं कायदेशीर कारवाईला सामोरी जाणारी आपण शेवटची महिला ठरावं, अशी भावना नुरीलनं व्यक्त केली आहे.

नुरीलच्या वकीलांनी सांगितलं, की न्यायालयाचा निकाल ऐकल्यानंतर ती बऱ्यापैकी शांत होती.

सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निकालाविरोधात नुरील आता पुन्हा याचिका दाखल करू शकत नाही. मात्र, ती इंडोनेशिआचे अध्यक्ष जोको विडोडो यांच्याकडे माफीचा अर्ज करू शकते, असं नुरीलच्या वकिलांचं म्हणणं आहे.

न्यायालयाच्या निर्णयामुळं चिंता

कायदेशीर लढ्यात अपयशी ठरल्यास आपण तिच्या माफीच्या विनंतीचा विचार करू, असं राष्ट्राध्यक्षांनी यापूर्वी म्हटलं होतं. मात्र, आपल्या अशिलाने कुठलाही गुन्हा केलेला नाही. त्यामुळे तिला माफी नको, असं नुरीलच्या वकिलांनी म्हटलं आहे.

या खटल्यानं इंडोनेशियामध्ये असंतोष निर्माण केला आहे. न्यायालयाच्या या निकालामुळे लैंगिक शोषणाला बळी पडलेल्या पीडितांमध्ये चुकीचा संदेश जाईल, अशी भीती मानवाधिकार कार्यकर्त्यांनी व्यक्त केला आहे.

'लिगल एड फाउंडेशन फॉर द प्रेस'चे कार्यकारी संचालक अॅदी वाहिउद्दीन यांनी रॉयटर्स या वृत्तसंस्थेला दिलेल्या प्रतिक्रियेत म्हटलं, "या निर्णयाच्या...


या शिष्टमंडळात काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते गुलाम नबी आझाद, आनंद शर्मा, केसी वेणुगोपाल, CPMचे महासचिव सीताराम येचुरी, DMKचे नेते तिरुची शिवा, शरद यादव, राष्ट्रवादीचे नेते माजिद मेमन यांचा समावेश आहे.

"आम्ही राज्यपालांच्या निमंत्रणावरून इथे आलो होतो. आम्ही जबाबदार नेते आहोत आणि आमचा हेतू शांततेचा आणि मानवतेचाच होता. मात्र आम्हाला बडगाम येथील विमानतळावरूनच माघारी पाठवण्यात आलं.

"आम्हाला अडवण्यासाठी जी कारणं देण्यात आली, आम्ही त्यांचा तीव्र विरोध करतो. हे सरळसरळ लोकशाहीविरोधी आणि घटनाबाह्य आहे, असं या शिष्टमंडळाने दिल्लीत परतल्यावर एका लेखी तक्रारीत म्हटलं आहे.

ती लेखी तक्रार

दुसरीकडे जम्मू-काश्मीर प्रशासनानं राजकीय नेत्यांना काश्मिरात न येण्याचं आवाहन केलं आहे. "सरकार सध्या काश्मीरमधील लोकांचा सीमेपार दहशतवाद आणि कट्टरतावादी आणि फुटीरतावाद्यांपासून बचाव करण्याचा प्रयत्न करत आहे, इथे शांतता प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न करत आहे. अशात जर काही ज्येष्ट राजकीय नेते काश्मीरमध्ये आले तर त्यामुळे सरकारच्या या प्रयत्नांना तडा जाईल, शिवाय स्थानिकांची गैरसोय होईल," असं ट्वीट जम्मू-काश्मीर प्रशासनानं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केलं होतं.

पण असा कोणताही सल्ला आपल्याला मिळालेला नसल्याचं विरोधी पक्षांचं म्हणणं होतं.

"काश्मीरमधील परिस्थिती ठीक आहे, तर विरोधी पक्षांना तिथं जाण्यापासून का रोखण्यात येत आहे, दोन माजी मुख्यमंत्र्यांना नजरकैदेत का ठेवण्यात आलं आहे," असं गुलाम नबी आझाद यांनी माध्यमांना सांगितलं होतं. "माझं घर तिथं आहे आणि मी घरी जाऊ शकत नाहीये," असंही त्यांनी म्हटलं होतं.

भाजप नेते आणि केंद्रीय मंत्री मुख्तार अब्बास नक्वी यांनी विरोधकांच्या भेटीला 'पर्यटन दौरा' म्हटलं आहे.

सत्यपाल मलिक यांचं निमंत्रण होतं

जम्मू-काश्मीरला विशेष राज्याचा दर्जा देणारं कलम 370 केंद्र सरकारने रद्द केल्यानंतर राहुल गांधींनी आपल्या प्रतिक्रियेत म्हटलं होतं की, "जम्मू-काश्मीर अशांत असल्याचे वृत्त समोर येतायत. सरकारने तिथे माध्यम आणि एकूणच संवादावर बंदी आणलीय. मी सरकारला विनंती करतो की, त्यांनी जम्मू-काश्मीरच्या लोकांना सुरक्षेची हमी द्यावी आणि जी गोपनीयता पाळली जातेय, त्यावरील पडदा हटवावा."

राहुल गांधींच्या प्रतिक्रियेला उत्तर देताना जम्मू-काश्मीरचे राज्यपाल सत्यपाल मलिक म्हणाले, "राहुल गांधी यांना मी जम्मू-काश्मीरमध्ये येण्याचं निमंत्रण देतो. मी तुमच्यासाठी विमानही पाठवेन, तुम्ही या आणि इथली परिस्थिती पाहून बोला. तुमच्यासारख्या जबाबदार व्यक्तीने असं वक्तव्य करायला नको होतं."

सत्यपाल मलिक म्हणाले होते, "कलम 370 आणि कलम 35ए हटवण्यात आलं आहे. याला धार्मिक रंग नाही. लेह, कारगिल, राजौरी, जम्मू, पुंछ कोठेही जातीय तणावाच्या घटना घडलेल्या नाहीत. काश्मीर खोऱ्यात कोठेही जातीय तणावाच्या घटना घडलेल्या नाहीत."

यानंतर राहुल यांनी ट्वीट केलं होतं, "प्रिय राज्यपाल मलिक, विरोधी पक्षनेत्यांचं शिष्टमंडळासह मी स्वत: तुमचं निमंत्रण स्वीकारून जम्मू-काश्मीर आणि लडाखमध्ये येण्यास तयार आहे. आम्हाला तुमच्या विमानाची गरज नाही. मात्र, जम्मू-काश्मीरमध्ये आम्ही मुक्तपणे फिरू शकतो आणि स्थानिक नागरिक, राजकीय नेते आणि जवानांशी संवाद साधू शकतो, याची खात्री द्या."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


या संकल्पनेचा एक अद्ययावत अवतार सध्या सोशल मीडियावर धुमाकूळ घालतोय. नाव आहे फेसअॅप आणि त्यातून तुम्ही भविष्यात कसे दिसाल, याचं अगदी भरवसा करता येणारं चित्र दिसतं.

लाखो लोक या अॅपवर आपले फोटो अपलोड करत आहेत, आणि त्यावर मग त्यांचा म्हातारा किंवा तरुण अवतार तयार होतो. असे लाखो फोटो सामान्यांपासून ते सेलेब्रिटींपर्यंत सध्या सोशल मीडियावर शेअर होत आहेत.

गेल्या काही दिवसांमध्ये हे फेस-एडिटिंग टूल व्हायरल झालेलं असलं तरी काहींनी या अॅपच्या सुरक्षिततेविषयी, आणि अॅप घालत असलेल्या अटी-शर्थींविषयी शंका उपस्थित केल्या आहे.

युजर्सच्या डेटाबाबत कंपनी काळजी घेत नसल्याचा आरोप होतोय. तर यापैकी बहुतेक इमेजेस या अपलोड केल्याच्या 48 तासांमध्ये सर्व्हरमधून डिलीट करण्यात येत असल्याचं फेसअॅपने एका निवेदनामध्ये म्हटलं आहे.

शिवाय युजर्सनी एडिटिंगसाठी निवडलेलेच फोटो अपलोड करण्यात येत असून फोनमधल्या गॅलरीतले इतर दुसरे फोटो सर्व्हरवर अपलोड होत नसल्याचं कंपनीने स्पष्ट केलं आहे.

फेसअॅप (FaceApp) काय आहे?

फेसअॅप खरंतर नवीन नाही. दोन वर्षांपूर्वी हे अॅप पहिल्यांदा चर्चेत आलं होतं त्याच्या 'एथनिसिटी फिल्टर्स'मुळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े.

आपण दुसऱ्या वंशाचे असतो तर कसे दिसलो असतो, हे या फिल्टरच्या माध्यमातून युजर्सना पाहता येत होतं. पण यावर टीका झाल्यानंतर हा फिल्टर काढून टाकण्यात आला.

पण हे अॅप तुमच्या मख्ख किंवा वैतागलेल्या चेहऱ्याचं रूपांतर हसऱ्या चेहऱ्यात करू शकतं आणि तुमचा मेक-अपही बदलू शकतं.

आर्टिफिशय इंटेलिजन्सच्या (AI) मदतीने हे करण्यात येतं. एक अल्गोरिदम तुमच्या चेहऱ्याच्या तपशीलाची नोंद घेतं आणि उपलब्ध असणाऱ्या इतर फोटोंच्या मदतीने तुमच्या फोटोत बदल करतं.

म्हणूनच मग तुमच्या चेहऱ्यावरचं हसू बदलून त्याजागी दात दाखवणारं हसू येऊ शकतं, किंवा जिवणीजवळच्या सुरकुत्या, हनुवटी आणि गालांवर 'नॅचरल लुक' मिळवता येतो.

अडचण काय?

फेसअॅप लोकांच्या स्मार्टफोन्समधले अनेक फोटो परवानगीशिवाय अपलोड करत असल्याचं ट्वीट जोशुआ नोझ्झा या अॅप डेव्हलपरने केल्यानंतर सगळ्यांनी भुवया उंचावल्या.

इलियट अल्डरसन या टोपणनावाने काम करणाऱ्या एका फ्रेंच सायबर सिक्युरिटी अभ्यासकाने नोझ्झी याच्या दाव्यांचा अभ्यास केला.

तेव्हा अशा प्रकारे भरमसाठ फोटो फेसअॅपवर अपलोड होत नसून युजर्सनी जे फोटो देण्याचा निर्णय घेतलेला आहे तेच फोटो फेसअॅप घेत असल्याचं त्यांना आढळलं. तर फेसअॅपनेही बीबीसीला हेच सांगितलं की युजर्स जे फोटो अपलोड करत आहेत, तेच जमा होत आहेत.

फेशियल रेकग्निशनचं काय?

फेसअॅप युजर्सनी दिलेल्या फोटोचा वापर फेशियल रेकग्निशनसाठीच्या अल्गोरिदमसाठी करेल, अशी शंका अनेकांनी व्यक्त केली आहे.

आणि फोटोज डिलीट झाल्यानंतरही हे होऊ शकतं, कारण एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची वैशिष्ट्यं, ठेवण यांचं मोजमाप घेतलं जातं, आणि त्याचा वापर फेशियल रेकग्निशनसाठीच्या अल्गोरिदमसाठी होऊ शकतो.

मात्र, "नाही, आम्ही फोटोजचा वापर फेशियल रेकग्निशन ट्रेनिंगसाठी करत नाही, फक्त फोटो एडिट करण्यासाठी करतो," फेसअॅपचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह यारोस्लाव्ह गाँचरोव्ह यांनी बीबीसी न्यूजला सांगितलं.

अजून काय?

गोष्टी इथेच संपत नाहीत. जेव्हा फोटोज स्मार्टफोनवरच प्रोसेस करून (एडिटिंग करून) अपलोड करणं शक्य असताना ते अॅपच्या क्लाऊड सर्व्हरकडे पाठवणं का गरजेच आहे, हा सर्वांत जास्त विचारला जाणारा प्रश्न आहे.

युजर्सचे फोटोज स्टोअर करणारा फेसअॅपचा हा सर्व्हर अमेरिकेमध्ये आहे. तर फेसअॅपही रशियन कंपनी असून सेंट पीटर्सबर्गमध्ये त्यांचं ऑफिस आहे.

असं केल्याने फेसअॅपला त्यांच्या प्रतिस्पर्ध्यांपेक्षा काहीशी आघाडी...


या संघर्षात आणखी एका महत्त्वाच्या गोष्टीकडे लक्ष वेधणं गरजेचं आहे आणि ते म्हणजे ब्रिटीश आणि भारतीयांमधला अविश्वास.

दिल्लीच्या चांदणी चौकात लाला हनवंत सहाय यांच्या आजोबांनी एक गोष्ट ऐकली होती. लाल किल्ल्याच्या बरोबर वर नवीन चंद्र दिसेल (पंधरवाड्यातला पहिला चंद्र) त्यावेळी लाल किल्ल्याचं आंगण ब्रिटिशांच्या रक्ताने माखलेलं असेल. पण, हे रक्त वाहून यमुना नदीत मिसळलं तर ब्रिटिशांनी जे गमावलं ते सगळं त्यांना पुन्हा मिळेल.

1912 साली झालेल्या हार्डिंग बॉम्बस्फोटाचा कट रचण्याच्या आरोपात लाला हनवंत सहाय यांना अटक झाली होती, पण तोपर्यंत त्यांच्या आजोबांचं निधन झालं होतं.

फैजाबादचे मौलवी अहमदुल्लाह शहा यांनी ही भविष्यवाणी केली होती. मात्र, दिल्लीतल्या चांदणी चौकात नाही तर मेरठमधल्या मुख्य बाजारात त्यांनी ही भविष्यवाणी केली होती. तिथल्या भितींवर लाल रंगात 'सगळं लाल होणार' असं लिहिलं होतं.

सर चार्ल्स नेपियर म्हणाले होते, "मी गव्हर्नर जनरल झालो तर ख्रिश्चन धर्माला राज्य धर्म बनवेल. कारण भारत आता इंग्लंडच्या अधिपत्याखाली आहे." त्यांच्या या वक्तव्याला विरोधक करताना मौलवी अहमदुल्लाह यांनी हिंदू आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णि मुस्लिमांनी मिळून आपल्या पूर्वजांच्या विश्वासाला तडा जाऊ देता कामा नये, असं आवाहन केलं.

मेरठमधल्या सदर बाजारात मौलवींनी केलेल्या या वक्तव्याचा तिथे उपस्थित शिपायांवर मोठा परिणाम झाला. 'फिरंग्यांना मारा'च्या घोषणा देत शिपाई छावणी परिसरावर चालून गेले आणि इंग्रजांच्या बंगल्यात घुसले.

40  वर्षांचे कर्नल जॉन फिनिस यांनी त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, संतप्त शिपायांनी त्यांच्या डोक्यात गोळी घातली. रविवार आणि सोमवार या दोन दिवसात अनेकांना ठार करण्यात आलं. पहिला मृत्यू जॉन फिनिस यांचा झाला. यानंतर शिपाई दिल्लीला गेले.

शिवशंकराचा संदेश, फकिराचा कलमा

दिल्लीकडे जाताना या शिपायांना आकाशात उडणारा निलकंठ पक्षी दिसला. शिपायांमधल्या हिंदू शिपायांनी, बघा आमचे ईश्वर शिवशंकर स्वतः आपल्याला मार्ग दाखवत असल्याचं म्हणाले.

काही वेळातच पांढऱ्या कपड्यातले एक फकीर दिसले. ते कलमा वाचत होते. मुस्लीम शिपायांनी हा त्यांच्यासाठी शुभसंदेश मानलं. मात्र, कलमा वाचत असताना एका कोबरा सापाने त्यांना फार त्रास दिला होता. कलमा वाचताना तो फना काढून त्या फकिरासमोर उभा ठाकला होता. हा साप कुठल्याही क्षणी आपल्याला दंश करेल, अशी भीती त्यांना वाटत होती.

पठाण शिपायांनी दगड उचलून त्या सापाला ठेचायचा प्रयत्न केला. तेव्हा शिपायांमधल्या ब्राह्मण आणि राजपूत शिपायांनी त्यांना रोखलं. साप भगवान शंकराचं प्रतिक आहे आणि ते आपल्याला आशीर्वाद द्यायला आल्याचं त्यांचं म्हणणं होतं.

सापाच्या भीतीने फकीर आपला चिमटा घेऊन तिथून निघून गेले आणि तो सापही झाडांमध्ये गुडूप झाला.

बहादूर शहा यांचं स्वप्न

त्या काळातली आणखी एक गोष्ट फार प्रचलित आहे. ही कहाणी तत्कालिन मुघल बादशाह बहादूर शहा जफर यांच्याशी संबंधित आहे. बहादूर शहा जफर बंडखोर सैनिकांचं नेतृत्त्व करायला पूर्णपणे तयार नव्हते. मात्र, एका स्वप्नाने त्यांचा विचार बदलल्याचं सांगतात.

बहादूर शहा जफर यांचे स्वीय सहायक यांनी सांगितल्याप्रमाणे एक दिवस बहादूर शहा जफर यांना त्यांचे आजोबा शहा आलम यांनी स्वप्नात दृष्टांत दिला. 100 वर्षांपूर्वी झालेल्या प्लासीच्या युद्धाचा सूड उगारण्याची वेळ आल्याचं ते म्हणाले. स्वप्नातल्या या दृष्टांतानंतरच बहादूर शहा जफर यांनी सैनिकांचं नेतृत्त्व करायला होकार दिल्याचं सांगतात.

बहादूरशहा जफर यांचं आत्मसमर्पण

मात्र, ज्यावेळी त्यांना हा दृष्टांत झाला त्यावेळी त्यांचं वय 82...