जागतिक आरोग्य संघटना आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या मते, अशाप्रकारची टेस्ट ही मानवाधिकारांचं उल्लंघन आहे. अशा चाचण्यांवर निर्बंध घालण्याची या संघटनांची मागणी आहे.

अशाप्रकारच्या चाचण्या अशास्त्रीय आहेत आणि यातून कुणाचा कौमार्य भंग झाला की नाही, हेसुद्धा सिद्ध करता येत नाही, असं टीकाकारांचं म्हणणं आहे. या चाचण्या म्हणजे लैंगिक शोषणाचाच एक प्रकार असू शकतो.

या चाचण्यांध्ये महिलांची योनी तपासली जाते. आणि महिलांसाठी हे लाजिरवाणं ठरतं.

बीबीसीच्या पडताळणीत समोर आलं की, अनेक खासगी क्लिनिक कौमार्य रिपेअर करण्याच्या जाहिराती देत आहेत. ज्यावेळेस त्यांच्याशी संपर्क करण्यात आला, त्यांनी 150 ते 300 पाऊंडदरम्यान (15 हजार ते 30 हजार) कौमार्च चाचणी करण्याचा प्रस्ताव समोर ठेवला.

बळजबरीनं लग्न

बीबीसीनं असे 21 क्लिनिक शोधले आणि 16 क्लिनिकमध्ये चौकशी केली. यातल्या 7 क्लिनिकमध्ये कौमार्य चाचणी होत असल्याचं स्पष्ट झालं आणि इतर क्लिनिकनं आपली भूमिका स्पष्ट केली नाही.

या सगळ्या क्लिनिकमध्ये सांगण्यात आलं की, "तिथं हायमन रिपेअर (योनी दुरुस्ती) शस्त्रक्रिया केली जाते आणि त्यासाठी 500 ते 3000 पाऊंड (जवळपास 49... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हजार ते 3 लाख रुपये) इतका खर्च येतो."

इंग्लंडच्या राष्ट्रीय आरोग्य सेवेनुसार, "गेल्या 5 वर्षांत 69 हायमन रिपेयरी शस्त्रक्रिया पार पडल्या आहेत."

न्यूजबीटनं अशाच एका मुलीविषयी ऐकलं होतं, जिची मदत कर्मा निर्वाना नावाच्या एका चॅरिटी संस्थेनं केली होती.

ही संस्था लैंगिक शोषण आणि बळजबरीनं लग्न झालेल्या पीडितांची मदत करते.

गेल्या वर्षी अमेरिकी रॅप आर्टिस्ट टीआयनं असं म्हटलं होतं की, ते दरवर्षी आपल्या मुलीची चाचणी करतात जेणेकरून तिची योनीची स्थिती कळू शकेल. यानंतर मोठा वाद उद्भवला होता.

'पळून जाणंच एकमेव पर्याय'

त्या मुलीनं सांगितलं, "माझे आई-वडील माझं मानसिक शोषण करत होते आणि ते त्यांच्या मर्जीनं माझं लग्न लावून देऊ इच्छित होते."

"एका दिवशी आमच्या समाजातल्या वृद्ध माणसानं मला माझ्या मित्रांसोबत बाहेर पाहिलं आणि त्यातला एक मुलगा माझा बॉयफ्रेंड असल्याचं माझ्या आईला सांगितलं. त्यानंतर आमच्या समाजात खूप अफवा पसरायला लागल्या."

त्यानंतर मग त्या मुलीच्या आई-वडिलांनी मुलीची कौमार्य तपासण्याची गोष्ट केली.

त्या मुलीनं सांगितलं की, "माझे आई-वडील आणि जिथं माझ्या लग्नाची चर्चा सुरू होती, ते कुटुंब अशा सगळ्यांनी माझ्या कौमार्य चाचणीची मागणी केली. जेणेकरून मी व्हर्जिन आहे की नाही हे कळेल आणि त्यानंतर माझं लग्न होईल."

'एखाद्या महिलेची व्हर्जिनिटी टेस्ट घेणं म्हणजे तिचा लैंगिक छळ करणे'

"मला खूप भीती वाटली होती आणि जे काही सुरू आहे त्याचा मला अर्थ लागत नव्हता. तेव्हा मला पळून जाणं हाच एकमेव पर्याय वाटला आणि मी तो पत्करलाही."

प्रिया मनोटा या कर्मा निरवाना संस्थेची हेल्पलाईन सांभाळतात.

त्यांनी सांगितलं, "आमच्याकडे अनेक मुलींचे फोन आले आहेत आणि त्यांना अशीच चिंता सतावत आहे. कारण त्यांच्या कुटुंबीयांना माहिती झालं की एकतर या मुली रिलेशनशिपमध्ये आहेत किंवा व्हर्जिन नाहीत. यामुळे मग कुटुंबीय त्यांच्यावर दबाव टाकत आहेत आणि टेस्टनंतर येणाऱ्या निकालांविषयी या मुलींमध्ये चिंतेचं वातावरण आहे.

"प्रतिष्ठेपायी शोषण आणि बळजबरीनं लग्न तेव्हा होतं, जेव्हा मुलगी स्वत:हून आपला जोडीदार शोभते किंवा ती रिलेशनशिपमध्ये असते. आम्ही इथं असेही प्रकरणं पाहिले आहेत जिथं मुलींना जीवे मारण्यात आलं आहे. तर काही ठिकाणी पीडितांना कुटुंबीयांना दूर सारलं आहे."

जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार जवळपास 20 देशांमध्ये कौमार्य चाचणी केली जाते, पण या चाचणीमुळे...


जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थान पटकावण्याआधी जोकोविचला अनेक पराभवांचा सामना करावा लागला आहे.

मात्र, अगदी अटीतटीच्या त्या लढतीत त्यांना मागे टाकत चीनने पहिला क्रमांक पटकावला. हा पराभव अॅनीच्या चांगलाच जिव्हारी लागला. खेळातल्या मानसिकतेवर लिहिलेल्या तिच्या 'Mind Game' या पुस्तकाविषयी दिलेल्या एका मुलाखतीत तिने 'तो माझ्या कारकिर्दीतला महत्त्वाचा टप्पा ठरला,' असं म्हटलं होतं.

अटीतटीच्या लढतीत पराभूत होण्याचं दुःख काय असतं त्याची कल्पना सामान्य माणसाला करणं कठीण आहे.

उत्कृष्ट कामगिरी गाठण्यासाठी प्रचंड मानसिक प्रयत्नांची गरज असते. आणि जर तुम्ही जिंकणार अशी खात्री असते त्यावेळी झालेला पराभव तर एखाद्या क्रूर थट्टेसारखाच वाटतो.

पण उत्कृष्ठ खेळाडू तेच असतात जे हे दुःख पचवून त्या दुःखाला एका ऊर्जेत परावर्तित करून पुढच्या प्रयत्नामध्ये यशस्वी होतात. कामगिरी उंचावण्यासाठी पराभवाचीच मदत ते घेतात.

सुवर्ण पदक गमावल्याचा व्हर्नन यांना धक्का लागला त्यांना नैराश्य आलं आणि त्या 2010 साली या नैराश्यातून बाहेर पडल्या. 2010मध्ये रोईंग वर्ल्ड चॅंपियनशिप मिळाल्यावरच त्यांचं समाधान झालं. हे कसं घडलं? युक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े स्पोर्ट्स या संस्थेनी खेळाडूंचा अभ्यास केला आणि यशस्वी खेळाडूंकडे नेमकी कोणती गुरूकिल्ली आहे यावर संशोधन केलं. युके स्पोर्ट्स ही ब्रिटिश सरकारची संस्था आहे आणि जे अभिजात खेळ आहेत त्यांच्या संवर्धनाचं काम ही संस्था करते.

हा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी 85 अॅथलिट्स आणि प्रशिक्षकांच्या तपशीलवार मुलाखती घेतल्या आणि यशस्वी खेळाडूंमध्ये काय समानता आहेत, याचा अभ्यास केला.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

या संशोधनात असं आढळलं की सर्वोत्तम कामगिरी असलेल्या बहुतांश खेळाडूंनी कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात मोठ्या अपयशांचा सामना केलेला होता. मात्र, या अपयशातून खचून न जाता त्यातूनच त्यांना प्रेरणा मिळाली.

पहिल्या स्थानाऐवजी दुसरं स्थान पटकवण्याच्या अनुभवात असं काहीतरी दडलेलं असतं जे तुमच्यातली जिंकण्याची उर्मी अधिक वाढवतं. व्हर्जिनिया विद्यापीठात अर्थतज्ज्ञ असणारे अॅडम लिव्ह यांनी 1846 ते 1948 या कालखंडातल्या ऑलिंपिक आणि अशाच अॅथलेटिक स्पर्धांमध्ये पदक पटकवणाऱ्या विजेत्यांची माहिती गोळा केली आणि पदक जिंकल्यानंतर त्यांच्या आयुष्यात काय बदल झाले, याचा अभ्यास केला.

अॅनी वेर्नोन (डावीकडे)

लिव्ह यांना आढळलं की या स्पर्धांमध्ये अगदी थोड्या फरकाने दुसऱ्या क्रमांकावर आलेले बहुतांश खेळाडू पहिला क्रमांक पटकावणाऱ्या खेळाडूंपेक्षा दीर्घ आणि अधिक यशस्वी आयुष्य जगले.

रौप्य पदक पटकवणारे खेळाडू निवृत्तीनंतरच्या करियरमध्ये अधिक महत्त्वाकांक्षी होते आणि ते चांगल्या पगाराच्या नोकरीच्या शोधात होते. यातल्या जवळपास निम्म्या खेळाडूंनी वयाची 80 वर्षं पार केली होती. याउलट सुवर्णपदक पटकवणाऱ्या खेळाडूंपैकी केवळ एक तृतिआंश खेळाडूंनीच वयाची 80 वर्षं पार केली होती.

पराभवाचा आघात त्यांना जगण्यासाठी प्रेरित करत असल्याचं यातून दिसतं.

हा संदर्भ केवळ क्रीडा क्षेत्रापुरता मर्यादित नाही. Physics and Society या नियतकालिकात नुकताच एक अहवाल प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. त्यात असं  दिसतं की कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात अपयशाला सामोरे गेलेल्या शास्त्रज्ञांनी पुढे इतरांच्या तुलनेत अधिक चांगली कामगिरी केली.

यांग वॅंग, बेंजामिन जोन्स आणि डॅशून वँग या लेखकांनी अमेरिकेच्या राष्ट्रीय आरोग्य संस्थेकडे निधीची मागणी करण्यासाठी कनिष्ठ शास्त्रज्ञांनी पाठवलेल्या अनुदानाच्या प्रस्तावांचा अभ्यास केला. त्यांना यात दोन गट दिसले : पहिला गटाला त्यांनी 'Near-Miss' म्हटलं....


जागतिक क्रमवारीत टॉप 3 मध्ये विराजमान कोहलीला आऊट करणं हे प्रतिस्पर्ध्यांसाठी डोकेदुखी आहे. सेमी फायनलच्या महत्त्वपूर्ण लढतीत कोहलीचं योगदान भारतासाठी निर्णायक ठरणार होतं. मात्र डावखुऱ्या ट्रेंट बोल्टच्या टप्पा पडून आत आलेल्या बॉलने घात केला.

ट्रेंट बोल्टने विराटला आऊट केलं तो क्षण

लेग आणि मिडल स्टंप समोरून खेळणाऱ्या कोहलीने बोल्टविरुध्द शफल अर्थात ऑफस्टंपच्या बाहेर जाऊन खेळण्याचा प्रयत्न केला मात्र त्याआधीच बॉल कोहलीच्या पॅडवर जाऊन आदळला. कोहलीने एका धावेचं योगदान दिलं.

कोहली याआधीच्या तीन वर्ल्डकप सेमी फायनलमध्ये डावखुऱ्या वेगवान गोलंदाजाविरुध्द आऊट झाला आहे.

वहाब रियाझ

2011 वर्ल्डकपमध्ये कोहली पाकिस्तानच्या वहाब रियाझची शिकार ठरला होता. त्यावेळी कोहलीने 9 धावा केल्या होत्या. 2015 वर्ल्डकपमध्ये कोहलीला ऑस्ट्रेलियाच्या मिचेल जॉन्सनने आऊट केलं होतं. त्यावेळीही कोहलीने एका धावेची भर घातली होती.

मिचेल जॉन्सन

न्यूझीलंडच्या ट्रेंट बोल्टने कोहलीच्या खेळातलं दुर्मीळ उणेपण टिपत अचूक टप्प्यावर बॉल टाकत त्याला आऊट केलं.  2017च्या चॅम्पियन्स ट्रॉफी फायनलमध्ये कोहलीला मोहम्मद आमिर या ड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावखुऱ्या बॉलरनेच आऊट केलं होतं.

मोहम्मद आमिरने कोहलीला बाद केलं तो क्षण

कोहलीला वनडे करिअरमध्ये 27 वेळा डावखुऱ्या वेगवान बॉलरने आऊट केलं आहे. डावखुऱ्या स्पिन बॉलर्सनी कोहलीला 13 वेळा जाळ्यात अडकवलं आहे. उजव्या हाताने बॉलिंग करणाऱ्यांविरुध्द आऊट होण्याच्या तुलनेत हे प्रमाण कमी आहे मात्र डावखुऱ्या बॉलर्सची संख्याही मर्यादित असते हेही विसरून चालणार नाही. टीम इंडियाचं ट्रंप कार्ड असणाऱ्या कोहलीला रोखायचं असेल प्रतिस्पर्धी संघांना एक हुकूमी अस्त्र मिळालं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


जागतिक क्रमवारीत पहिल्या स्थानी झेप घेणारा किदम्बी श्रीकांत.

ही गोष्ट आहे, चार वर्षांपूर्वीची म्हणजे जुलै २०१४ मधली. इंडोनेशियातील स्पर्धा खेळून किदंबी श्रीकांत हैदराबादला घरी परतला होता. एका दिवसाच्या विश्रांतीनंतर दुसऱ्याच दिवशी तो सरावासाठी गोपीचंद अकादमीत गेला. सराव सुरू होता. मात्र तब्येत बरी नाही हे त्याच्या देहबोलीतून सहकाऱ्यांना जाणवत होतं. विचारल्यावर डोकं दुखतंय असं त्याने सांगितलं. फार गंभीर नाही म्हणून सराव सुरूच राहिला पण थोड्या वेळाने श्रीकांत चक्कर येऊन कोसळला. त्याला लगेचच हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं. डॉक्टरांनी निदान सांगितलं. श्रीकांतला मेनिनजायटीस अर्थात मेंदूच्या संसर्गजन्य तापाने ग्रासलं होतं.

शुद्धीवर आल्यानंतर तो अकादमीतल्या सहकाऱ्यांना ओळखू शकला नाही. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चांगल्या खेळाने आपल्या आगमनाची वर्दी देणारा, क्रमवारीत अव्वल वीसमध्ये धडक मारणाऱ्या तरुण मुलाला आयसीयूमध्ये पाहून दूर गुंटूरवरून आलेल्या त्याच्या घरच्यांना चिंतेने घेरले. पण डॉक्टरांनी आधार दिला. पुरेशा विश्रांतीनंतर तो बरा होईल हा विश्वास त्यांनी दिला, मात्र स्पर्धात्मक बॅडमिंटनमध्ये कधी परते... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल हे त्याच्यावरच अवलंबून आहे हे डॉक्टरांनी स्पष्ट केले.

करिअर गडबडण्याची चिन्हं होती पण घडलं भलतंच. अचंबित करणाऱ्या इच्छाशक्तीसह श्रीकांतने जेमतेम चार महिन्यात कोर्टवर पराक्रम घडवला. बॅडमिंटन विश्वात लिन डॅन नावाचा अवलिया खेळाडू आहे. वर्षानुवर्षं सतत जिंकण्याचे अनोखे रेकॉर्ड नावावर असणाऱ्या ऑल टाइम ग्रेट लिन डॅनला नमवण्याची किमया 21 वर्षीय श्रीकांतने केली.

संस्मरणीय विजयानंतर आनंद व्यक्त करताना श्रीकांत

बॅडमिंटन विश्वात लिनच्या नावाची धास्ती आहे. दोन ऑलिंपिक पदकं, पाच विश्वविजेतापदं, प्रतिष्ठेच्या ऑल इंग्लंड स्पर्धेसह बॅडमिंटनमधल्या सर्व प्रमुख स्पर्धांची जेतेपदं लिनच्या नावावर आहेत. लवचिक शरीर, त्यामुळे कोर्टवरचा सर्वांगीण वावर, भात्यात असलेली फटक्यांची वैविध्यपूर्ण पोतडी आणि कोणत्याही स्थितीतून विजय खेचून आणण्याची ऊर्मी यामुळे लिन डॅन हे कोडं बॅडमिंटनमधल्या अनेकांना सोडवता आलेलं नाही. मात्र श्रीकांतने सगळी शक्ती आणि युक्ती पणाला लावत लिनला त्याच्या मायभूमीत चीतपट केलं. या सामन्यापूर्वी किदम्बी श्रीकांत हे नाव राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चमकू लागलं होतं. मात्र या विजयाने श्रीकांतच्या नैपुण्यातलं वेगळेपण प्रकर्षाने जाणवलं.

गुंटूरच्या शेतकऱ्याचा मुलगा

भारतीय बॅडमिंटनपटूंच्या उल्लेखनीय विजयांपैकी एकाचा मानकरी ठरलेल्या श्रीकांतची सुरुवात चक्क डबल्स प्लेयर म्हणून झाली होती. आंध्र प्रदेशातलं गुंटूर हे गाव मिरची, कापूस आणि तंबाखूच्या उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. श्रीकांत याच गावचा.

राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते पद्मश्री पुरस्कार स्वीकारताना श्रीकांत

श्रीकांतचे वडील व्यावसायिक शेतकरी. खाऊन पिऊन सुखी असं चौघांचं कुटुंब. श्रीकांत आणि त्याचा भाऊ नंदगोपाळ दोघंही बॅडमिंटन खेळणारे. ही केवळ हौस किंवा टाइमपास नाही, मुलं सीरियस आहेत हे लक्षात आल्यावर त्यांनी हैदराबाद गाठलं. हैदराबादचं उपनगर असलेल्या गच्चीबाऊलीमध्ये गोपीचंद अकादमीत नंदगोपाळचा प्रवेश पक्का झाला. हैदराबाद-गुंटूर अंतर जवळपास 300 किलोमीटरचं आहे. साहजिकच अपडाऊन शक्यच नाही. त्यामुळे घर सोडून राहणं ओघानं आलंच. पण बॅडमिंटनसाठी आधी नंदगोपाळने आणि नंतर श्रीकांतने अकादमीलाच घर मानलं.

श्रीकांत आक्रमक खेळासाठी ओळखला जातो.

खेळातली कारकीर्द दुखापतीमुळे संपुष्टात आणल्यानंतर अकादमीद्वारे युवा बॅडमिंटनपटू घडवण्याचा वसा पुल्लेला गोपीचंद यांनी स्वीकारला...


जागतिक नेते जी20 समिटमध्ये

'अमेरिका फर्स्ट' धोरणांतर्गत ट्रंप यांच्या सरकारचं प्राधान्य अमेरिकेचे राहिवासी, त्यांची सुरक्षा आणि त्यांचं कल्याणाला असेल. ही उद्दिष्टं साध्य करण्यासाठीच राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी राष्ट्रीय सुरक्षा धोरण जाहीर केलं आहे, ज्यामुळे अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल, तसंच सीमांचं रक्षण होईल, सार्वभौमत्वाला तडा जाणार नाही आणि त्यांच्या अमेरिकेन मूल्यांचं रक्षण होण्यास मदत होईल, असं ट्रंप सांगतात.

पण या धोरणातल्या तरतुदी आणि संकल्पना यांच्यात प्रचंड तफावत आहे. दुसऱ्या महायुद्धानंतर अमेरिकेनं जगातल्या इतर देशांशी ठेवलेलं अंतर थोडं कमी केलं, जगाशी संपर्क वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू केले. संयुक्त राष्ट्र आणि जागतिक बँकेसारख्या जागतिक संस्थांमध्ये त्यांनी आपली गुंतवणूक वाढवली आहे, जे अमेरिकेच्या जागतिक भूमिकेचं द्योतक आहे.

त्यामुळे अमेरिकेच्या मूल्यांना पुढे नेणं, त्याचबरोबर 'अमेरिका फर्स्ट' धोरणाची अंमलबजावणी करणं, हे थोडं विरोधाभासी आहे. कारण 'अमेरिका फर्स्ट' हे मुळात अमेरिकेचं धोरण कधीच नव्हतं.

तसंच, 'अमेरिका फर्स्ट' धोरणामुळे अमेरिका पुन्हा जगावर राज्य करत आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे, हे ट्रंप यांचं वक्तव्यही थक्क करणारं आहे. कारण साऱ्या जगाच्या दृष्टिकोनाकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करून एका विशिष्ट अमेरिकन वर्गाला खूश करणाऱ्या बाता करणारा शासक जगावर राज्य करण्याची भाषा कशी करू शकतो?

संयुक्त राष्ट्रात अमेरिकेच्या जेरुसेलम धोरणाबाबत नुकतंच झालेलं मतदान स्पष्ट करतं की सध्या अमेरिकेचा जगाशी किती ताळमेळ आहे.

'अमेरिका फर्स्ट'धोकादायक?

'अमेरिका फर्स्ट' धोरणाचा अमेरिकेला काही काळासाठी फायदा नक्कीच होईल. त्यामुळे ते जागतिक पातळीवर आर्थिक बांधिलकी कमी करून, काही व्यापार क्षेत्रांमध्ये वर्चस्व प्रस्थापित करू शकतील.

पण दीर्घ काळाचा विचार केल्यास त्याने अमेरिकेचं जागतिक नेतृत्व कमी पडू शकतं. पॅरिस जागतिक हवामान बदल परिषद हे त्याचं सर्वोत्तम उदाहरण आहे.

अमेरिका या करारातून बाहेर पडलेला एकमेव देश आहे. हवामान बदल ही जागतिक पातळीवरची मोठी समस्या आहे. पण आता अमेरिकेनं या करारतून माघार घेतल्यानं त्यांनीच फ्रान्स आणि चीनला जागतिक नेतृत्वाची संधी दिली आहे.

गेल्या पन्नास वर्षांपासून संपूर्ण जग अमेरिकेच्या नेतृत्वावर आणि मदतीवर अवलंबून राहिला आहे. पण आता अमेरिका स्वगृहावर लक्ष केंद्रित करत असल्याने जगाला एका नव्या सक्षम नेतृत्वाची उणीव भासत आहे.

युरोप आधीच अँगेला मर्कल आणि जर्मनीला मुक्त जगाच्या नेतृत्व म्हणून संबोधत आहेत. जागतिक नेत्याचं हे बिरुद नेहेमीच अमेरिकेनं मिरवलं आहे.

मग अमेरिकेनंतर कोण?

ऑक्टोबर 2017मध्ये 'द इकॉनॉमिस्ट'नं चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी झिनपिंग यांना जगातले सगळ्यांत बलाढ्य नेते, असं घोषित केलं होतं. हा किताबसुद्धा फक्त अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांसाठीच तयार झाला होता.

आता प्रश्न असा आहे की, अमेरिकेनंतर चीन किंवा जर्मनी जगाचं नेतृत्व करू शकतील का?

या प्रश्नाचं उत्तर तुम्ही म्यानमारमधल्या रोहिंग्यांना विचारा, ज्यांच्यावर अत्याचार झाले आहेत, ज्यांच्यावर आपलंच घर सोडून जाण्याची वेळ आली आहे. चीन किंवा जर्मनीचं कुणी सैनिक येऊन आपल्याला वाचवेल, असं त्यांना वाटत आहे का? किंवा ट्रंप यांनी जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी घोषित केल्यावर पॅलेस्टाईनच्या लोकांनी बीजिंग किंवा बर्लिनकडे धाव घेतली होती का?

या दोन्ही प्रश्नांचं उत्तर आहे - नाही!

'अमेरिका फर्स्ट' नीतीमुळे अमेरिकेने स्वत:ला ज्या क्षेत्रांमध्ये मागे खेचलं आहे, जिथे एकप्रकारची पोकळी निर्माण झाली आहे, अशा क्षेत्रांसाठी नवं नेतृत्व म्हणून...


जागतिक प्रसारमाध्यमांमध्ये भारतातला कोव्हिड-19 चा मृत्युदर कमी असण्यामागचं गूढ काय, याचीही चर्चा आहे. भारत कोरोनाच्या प्रादुर्भावाचा ट्रेंड कमी करतोय का, यावरही बोललं जातंय.

जगात कोरोनाचे जे हॉटस्पॉट आहेत, त्या तुलनेत भारतातल्या महत्त्वाच्या शहरांमध्ये कोरोनाचा मृत्युदर कमी आहे, याचीही चर्चा आहे.

लोकसंख्येच्या बाबतीत दुसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या भारतात पहिला कोरोनाग्रस्त आढळून आल्याच्या दोन महिन्यांनंतर कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येने 27 हजारांचा आकडा ओलांडला तर तब्बल 800 जणांचा या आजाराने मृत्यू झालाय.

भारतात मृतांची संख्या दुप्पट व्हायला जवळपास 9 दिवस लागतात, तर न्यूयॉर्कमध्ये दोन ते तीन दिवस. यावरूनच भारतातला मृत्युदर किती कमी आहे, याची कल्पना येते.

यामागे वेगवेगळी कारणं सांगितली जातात. काहींच्या मते भारतात महिन्याभरापेक्षा जास्त काळापासून कडकडीत लॉकडाऊन पाळला जात आहे. त्यामुळे भारतात कोव्हिड-19 मुळे मरणाऱ्यांच्या संख्येवर चाप बसला आहे. तर काहींच्या मते भारत तरुणांचा देश असल्याने इथे मृत्युदर कमी आहे.

काही जणांना असंही वाटतं की कोरोना विषाणूचा भारतातला स्ट्रेन हा कमी घातक असावा आण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ि भारतातल्या उष्ण हवामानामुळे त्याचा फारसा फैलाव होत नसावा.

मात्र, या अंदाजांना शास्त्रीय पुरावे नाहीत. उलट कोव्हिड-19च्या रुग्णांवर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांशी बोलताना त्यांनी सांगितलं की जगाच्या इतर भागात कोरोना विषाणू जेवढा घातक आहे तेवढाच तो भारतातही आहे.

तर मग प्रश्न पडतो की भारतात कोव्हिड-19चा मृत्युदर कमी असण्यामागे काय कारण असावं?

भारतीय-अमेरिकन डॉक्टर सिद्धार्थ मुखर्जी पत्रकार बरखा दत्त यांच्याशी बोलताना म्हणाले होते, "याचं उत्तर मलाही माहिती नाही आणि जगालाही माहिती नाही. मी म्हणेन हे एक गूढ आहे आणि याचा एक भाग म्हणजे आपल्याकडे चाचण्यांचं प्रमाण खूप कमी आहे. कदाचित जास्त चाचण्या घेतल्या तर याची अधिक स्पष्ट कल्पना येऊ शकते."

कोव्हिड-19च्या डायग्नोस्टिक चाचण्या आणि अँटीबॉडी चाचण्या दोन्ही मोठ्या प्रमाणावर झाल्या पाहिजे, असं त्यांचं म्हणणं आहे. डायग्नॉस्टिक चाचण्यांमधून एखाद्याला कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे का, हे कळतं. तर अँटीबॉडी चाचण्यातून एखाद्याला कोरोनाची बाधा होऊन तो त्यातून पूर्णपणे बरा झाला आहे का, हे कळतं.

दुसरा महत्त्वाचा प्रश्न आहे की भारतात कोव्हिड-19 मुळे होणाऱ्या मृत्यूंची 'नोंद' होत नाहीय का?

कोरोनाची साथ पसरलेल्या अनेक देशांमध्ये अजाणतेपणाने कमी मृत्यू नोंदवले गेले आहेत.

यासंदर्भात 12 देशांमध्ये झालेल्या मृत्यूच्या आकडेवारीचा अभ्यास करून न्यू यॉर्क टाईम्सने एक वृत्त छापलं आहे. त्यात ते असं म्हणतात की या 12 देशांमध्ये कोव्हिड-19 मुळे जे मृत्यू नोंदवले गेले त्यापेक्षा 40 हजार जास्त मृत्यूं झाले. या 40 हजारांमधले काही मृत्यू इतर कारणांमुळे झाले असले तरी काही कोरोनाच्या संसर्गामुळेच झाले असण्याची शक्यता आहे.

फायनॅन्शिअल टाईम्स वृत्तपत्रानेही 14 देशांमध्ये अशा प्रकारचा सर्व्हे केला. त्यात असं आढळलं की या देशांनी कोरोनामुळे झालेल्या मृत्यूची जी आकडेवारी दिली आहे प्रत्यक्ष आकडेवारी ही त्यापेक्षा 60 टक्क्यांनी जास्त असावी. मात्र, या दोन्ही सर्व्हेमध्ये भारताचा समावेश नाही.

टोरंटो विद्यापीठाचे प्रभात झा म्हणतात, "योग्य आकडेवारी सांगण्यासाठी ज्यांची नोंद झालेली नाही, असेही मृत्यूही ग्राह्य धरायला हवे."

भारतात मलेरिया, न्युमोनियापासून अनेक प्रकारच्या आजारांमुळे होणाऱ्या मृत्यूंपैकी 80% मृत्यू घरीच होतात. त्यामुळे डॉ. झा यांच्या म्हणतात, "भारतात अनेकांवर वैद्यकीय उपचार होतात. परिस्थिती...


जागतिक बँकेनुसार 1990 ते 2015 या काळात 25 कोटींपेक्षा अधिक भारतीय गरिबीतून बाहेर आले.

दुसरी महत्त्वाची घटना म्हणजे, 'वर्ल्ड हंगर इंडेक्स' म्हणजेच जगभरात सर्वांत जास्त भुकेलेल्या देशांच्या निर्देशांकात भारताचं स्थान पाकिस्तानच्याही खाली, जागतिक क्रमवारीत 102व्या क्रमांकावर असल्याचं आढळलंय.

गेल्या कित्येक दशकांपासून देशात 'गरिबी हटाव'चा नारा दिला जातोय. दारिद्र्य रेषेखालील लोकांचा जीवनमान सुधारण्यासाठी सरकार वेगवेगळ्या योजना आणल्याचा दावा करतात. पण तसं खरंच होतंय का?

जागतिक बँकेच्या एका अहवालानुसार एका पिढीच्या कालावधीमध्ये जगभरातील 1.1 अब्ज लोकसंख्या ही गरिबीतून बाहेर पडलेली आहे.

आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्य रेषेखाली राहणाऱ्या म्हणजे ज्यांचं दिवसाचं उत्पन्न 1.90 अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा कमी असणाऱ्या लोकांची संख्या 1990 ते 2015 या काळात 1.9 अब्जांवरून 73.5 कोटींवर आलेली आहे.

म्हणजेच व्याख्येनुसार ज्यांना गरीब म्हटलं जातं त्या लोकसंख्येचं प्रमाण या कालावधीमध्ये 36 टक्क्यांवरून 10 टक्क्यांवर आलेलं आहे.

काही निवडक प्रदेश, 2018चे अंदाज

65.6 कोटीलोक दिवसाला 1.90 डॉलर किंवा त्याहून कमीवर जगत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात

सहाराखालील आफ्रिका43.7 कोटी

दक्षिण आशिया12.1 कोटी

पूर्व आशिया आणि पॅसिफिक3.4 कोटी

लॅटिन अमेरिका आणि करिबियन2.6 कोटी

मध्यपूर्व आणि उत्तर आफ्रिका2.5 कोटी

म्हणजे मग खरंच जगभरातली गरिबी कमी होतेय का?

विकासासाठीची धोरणं ही सर्वांत जास्त गरीब असणाऱ्यांकडे पुरेशी पोहोचत नसल्याचं अर्थतज्ज्ञ म्हणत आहेत.

वर्ल्ड बँकेचे माजी संशोधन संचालक आणि जेष्ठ उपाध्यक्ष मार्टिन रॅवालियन म्हणतात, "गरिबी निर्मूलन करून सामाजिक सुधारणा करण्याच्या मार्गातलं सर्वात मोठं आव्हान आहे ते वाढत्या विषमतेचं."

भिन्न वेग

वर्ल्ड बँकेच्या म्हणण्यानुसार सर्वसमावेशक प्रगती, आर्थिक मंदी आणि संघर्ष यामुळे काही देशांच्या प्रगतीत अडथळे आलेले आहेत.

चीन आणि भारतातल्या मिळून एक अब्ज लोकांची गणना आता 'गरीब' म्हणून केली जात नाही. पण दुसरीकडे सहाराच्या उपखंडातील आफ्रिकेतील अतिशय गरीब असणाऱ्यांची संख्या ही 25 वर्षांपूर्वीच्या आकडेवारीपेक्षा जास्त आहे.

"गेल्या दशकभराच्या कालावधीमध्ये जगामध्ये दोन वेगवेगळ्या गतींनी प्रगती झालेली आहे, " वर्ल्ड बँकेच्या 'पॉव्हर्टी अॅण्ड इक्विटी ग्लोबल प्रॅक्टिस'च्या जागतिक संचालक कॅरोलिना सँचेझ - पॅरामो सांगतात.

यामागे चार कारणं असल्याचं त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं

1. आर्थिक प्रगतीचा वेगळा वेग

"या कालावधीमध्ये सहाराच्या उपखंडातील आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिका या भागातली प्रगती ही पूर्व आशिया वा दक्षिण आशियाच्या तुलनेत मंद आहे. या गोष्टीचा संबंध जर अनेक देशांमधल्या झपाट्याने वाढलेल्या लोकसंख्येशी लावला तर त्यानंतर मिळणारी दरडोई वृद्धीची आकडेवारी ही खूपच कमी आहे," त्या सांगतात.

"जर देशांचाच विकास होत नसेल तर मग गरीबी निर्मूलनाच्या पातळीवर प्रगती होणं कठीण आहे. कारण मोठ्या प्रमाणात उत्पन्नाची पुनर्रचना झाली, तरच गरीबी निर्मूलन होऊ शकतं. आणि असं करणं कठीण आहे."

2. सर्वसमावेशक प्रगती

गरिबी कमी होण्यासाठी अर्थव्यवस्थेची स्थिर प्रगती होत राहणं गरजेचं असतं. पण गरिबी निर्मूलनासाठी गरजेची ही एकमेव गोष्ट नसल्याचं वर्ल्ड बँकेचे संचालक म्हणतात.

अनेक देशांची प्रगती ही पुरेशी सर्वसमावेशक नाही. कारण इथल्या भांडवलवादी उद्योगांमध्ये तुलनेने कमी प्रमाणात रोजगार निर्मिती होते. सहाराच्या उपखंडातील आफ्रिकेत हेच घडतंय.

सांचेझ - पॅरामो म्हणतात, "मजुरी हा गरीबांसाठीचा उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत असतो. पण जर कामगारांना पुरेशा संधी...


जागतिक व्यापार

जागतिक व्यापारावर लक्ष ठेवून असणाऱ्या आणि या व्यापाराचं नियमन करणाऱ्या WTOने काळजीत टाकणारं भाकित वर्तवलं आहे.

यावर्षी जागतिक व्यापारात 13 ते 32 टक्क्यांपर्यंत घट होऊ शकते, असा अंदाज WTOने नुकत्याच प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात व्यक्त केला आहे.

सध्या जग ज्या आरोग्य संकटाचा सामना करत आहे त्याचे भविष्यात काय परिणाम होतील, याचा नेमका अंदाज सध्यातरी कुणालाच नाही. याच अनिश्चिततेमुळे व्यापारावरही मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

दशकभरापूर्वी आलेल्या आर्थिक संकटामुळे जागतिक व्यापारावर जसा परिणाम झाला होता, त्यापेक्षाही मोठा परिणाम सध्याच्या आरोग्य संकटाचा होऊ शकतो, असं WTOचं म्हणणं आहे.

जागतिक व्यापारासंबंधी जे निष्कर्ष काढण्यात आले आहेत ते भयावह असल्याचे WTO चे महासंचालक रॉबर्टो अॅझेव्हेडो यांनी म्हटलं आहे.

सध्याच्या घडीला आरोग्य संकटाचा सामना करणं महत्त्वाचं आहे आणि लोकांचे प्राण वाचवण्यालाच सरकारने प्राधान्य द्यायला हवं, असंही अॅझेव्हेडो यांनी म्हटलं आहे.

त्यांनी म्हटलं, "कोरोनाच्या साथीमुळे आधीच लोकांवर दुःखाचा डोंगर कोसळलेला आहे. त्यात आता व्यापारात होणारी अपरिहार्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

य घट यामुळे सामान्यांच्या कुटुंबावर आणि व्यवसायावरही परिणाम होणार आहे."

जागतिक व्यापार

वस्तूंच्या व्यापारात 13 टक्के घट होणं, तुलनेत आशादायी चित्र असल्याचं या अहवालात नमूद करण्यात आलं आहे.

अर्थात, 2020 च्या उत्तरार्धात म्हणजे पुढच्या काही महिन्यांनंतर आपण आरोग्य संकटातून बाहेर पडू लागलो तरच हे चित्र असू शकेल.

मात्र याची खात्री देता येत नाही. त्यामुळे परिस्थिती सुधारली नाही तर व्यापारावर काय परिणाम होऊ शकतो, याचाही अंदाज बांधण्यात आला आहे. तशा परिस्थितीत सुरुवातीला व्यापारात मोठी घसरण होईल. ही घसरण दीर्घकाळ असेल आणि त्यातून परिस्थिती पूर्णपणे सावरली जाणार नाही.

"अनिश्चिततेची शक्यता खूप जास्त आहे आणि म्हणून 2020 आणि 2021 या दोन वर्षांत व्यापारातील घट अंदाजित आकडेवारीच्या वर किंवा खाली असू शकते," असा इशाराही या अहवालात देण्यात आला आहे.

या अहवालानुसार जागतिक व्यापार वाढ गेल्या वर्षीच्या अखेरीस मंदावली होती. 2019 च्या अंतिम तिमाहित जागतिक व्यापारात 2018च्या शेवटच्या तिमाहीच्या तुलनेत एक टक्क्याची घट झाली होती.

जागतिक आरोग्य संकटानंतर अर्थव्यवस्था पुन्हा रुळावर आणण्यासाठी व्यापार महत्त्वाचा भाग असेल आणि संभाव्य व्यापार संकटातून काही प्रमाणात सावरण्यासाठी बाजार खुले ठेवणं महत्त्वाचं असेल, असं अॅझेव्हेडो यांनी म्हटलं आहे.

महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनीही जनतेशी संवाद सधताना, "हे युद्ध आपण जिंकणार, पण त्यानंतर अर्थव्यवस्थेचं युद्ध असेल. ते लढण्यासाठी आपण सक्षम पाहिजे, ते वेगळं युद्ध सुरू होईल," असं म्हटलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


जागतिक स्तरावर निर्देशाकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर घसरण पाहायला मिळते आहे.

डाऊ जोन्स निर्देशांक हजार अंशांनी घसरला. 4.15 टक्क्यांनी घसरण होऊन तो 23, 860 वर स्थिरावला आहे.

S&P 500 निर्देशांकाचीही शंभर अंशांनी म्हणजेच 3.75 टक्क्यांनी घट होऊन 2581 वर स्थिरावला आहे.

नॅसडॅकमध्ये 3.9 टक्क्यांनी घट होऊन तो 6, 7777 वर स्थिरावला आहे.

युरोपातल्या सर्व प्रमुख शेअर बाजारांमध्ये सुद्धा घसरण पाहायला मिळाली.

निर्देशांकात सातत्यानं घट होत असल्यानं गुंतवणुकदारांनी चिंता व्यक्त केली आहे. लंडन स्टॉक एक्सेंजमध्ये दीड टक्क्यानं तर जर्मनीच्या शेअर बाजारात 2.6 तर फ्रान्सच्या शेअर बाजारात 2 टक्क्यांची घसरण झाली आहे.

जगभरातल्या अर्थव्यवस्थांमध्ये महागाईचा दर तसंच व्याजदरात वाढ होत असल्यानं घसरण कायम होत असल्याचं चित्र आहे.

बँक ऑफ इंग्लंडनं नुकयात्च जाहीर केलेल्या क्रेडिट पॉलिसीनुसार व्याजदर 0.5 टक्के कायम राखण्यात आला आहे. मात्र व्याजरात वाढ होण्याचे संकेत बँकेने दिले आहेत.

गुरुवारी अमेरिकेत साप्ताहिक बेरोजगारीसंदर्भातील आकडेवारी प्रसिद्ध करण्यात आली. बेरोजगारी भत्ता घेणाऱ्यांच्या आकड्यानं 45 वर्ष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांतली सगळ्यांत निच्चांकी पातळी गाठली आहे.

अधिक नोकऱ्या म्हणजे कंपन्यांना नव्या कर्मचाऱ्यांना आकृष्ट करण्यासाठी चांगले पगार द्यावे लागतील जेणेकरून ते कामावर कायम राहतील.

अधिक पगाराचा अर्थ महागाईत वाढ होणं आणि महागाई दर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी व्याज दरांमध्ये वाढ होऊ शकते.

जगभरातल्या बहुतांश बँका महागाईवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी व्याजदर वाढवण्याचं अस्त्र परजतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


जागोजागी EVM आणि VVPAT असलेल्या वाहनांची माहिती सोशल मीडियावर दिली जात आहे. EVM मशीन बदलल्या जात आहे, असा त्यात दावा केला जात आहे. याप्रकारच्या बातम्या बिहार आणि उत्तर प्रदेशच्या झाशी, चंदौली, गाझीपूर, डुमरियागंजमधून येत आहेत.

याप्रकरणी बिहारच्या माजी मुख्यमंत्री राबडी देवी यांनी ट्वीट करत म्हटलं आहे की, EVM  मशीननं भरलेले ट्रक पकडले जात आहेत.

त्या म्हणतात, "देशभरात ट्रक आणि खासगी वाहनांमध्ये EVM  मशीन पकडले जात आहेत. या मशीन कुठून येत आहेत, कुठे जात आहेत? कधी, कोण आणि कशासाठी त्यांना घेऊन जात आहे? पूर्वनियोजित प्रक्रियेचा हा भाग तर नाहीये ना? निवडणूक आयोगानं यावर स्पष्टीकरण द्यायला हवं. "

निवडणूक आयोगाच्या प्रवक्त्या शेफाली शरण यांनी सोशल मीडियावर निवडणूक आयोगाच्या अधिकाऱ्यांच्या प्रतिक्रिया शेयर केल्या आहेत.

उत्तर प्रदेशच्या गाझीपूरच्या निवडणूक अधिकाऱ्यांनी ट्वीटरवर एक व्हीडिओ शेयर केला आहे.

ते म्हणतात, "प्रत्येक उमेदवाराला स्ट्राँग रूमवर देखभाल करण्याण्यासाठी तीन कलेक्शन पॉईंटवर आठ-आठ तासांसाठी एका एका व्यक्तीला पास जारी करण्यासाठी निर्धारित करण्यात आलं आहे. पण काही जागांवर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कधी तीन तर कधी पाच लोकांना पास जारी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. पण यासाठी प्रशासनानं असहमती दाखवली आहे."

झाशीच्या निवडणूक अधिकाऱ्यांनीही याप्रकरणी ट्वीटरवर माहिती दिली आहे.

त्यांच्या मते, "झाशीमध्ये एकाच पोलिंग पार्टी असते. तिथंच स्ट्राँग रूम निर्माण केले जातात आणि तिथंच कलेक्शन पॉईंट असतो. गरोठा आणि मऊ खूप लांबचे विधानसभा मतदारसंघ असल्यामुळए पोलिंग पार्टीला तिथून यायला विलंब झाला होता. त्यामुळे स्ट्राँग रूम सील होण्यासाठी वेळ लागला होता. इथंही सकाळी 7 ते 7.30 पर्यंत आम्ही सर्व EVM  मशीन स्ट्राँग रुमध्ये ठेवल्या होत्या. त्यांचं सीलिंग अधिकृत निरीक्षकांनी केलं होतं. या निरीक्षणादरम्यान व्हीडिओ बनवण्यात आला होता. आणि हे सर्व सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांसमोर झालं होतं. "

निवडणूक आयोगाचं स्पष्टीकरण:

1. गाझीपूर - उमेदवारांनी कंट्रोल रुमच्या देखभालीवर प्रश्न उपस्थित केले होते, त्यावर तोडगा काढण्यात आला आहे.

2. चंदौली - काही लोकांनी आरोप केला होता की, EVM  मशीन प्रोटोकॉलच्या अंतर्गत सुरक्षित आहेत.

3. डुमरियागंज - EVM  मशीन सुरक्षित आहेत. सर्व आरोप चुकीचे आहेत.

4. झाशी - राजकीय पक्षांच्या उमेदवारांच्या उपस्थितीत EVM मशीन्सला सील करण्यात आलं आहे. इथं काही एक समस्या नाहीये.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


जाणून घेऊया ऑनलाईन पैसे हस्तांतरणाबद्दल, म्हणजेच NEFT आणि IMPS बद्दल

संगणक किंवा मोबाईलचं एक बटण दाबलं की पैसे एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात वळते करण्याची सोय झाली. त्यासाठी तुम्हाला ना बँकेत जावं लागतं, ना चेक लिहून द्यावा लागतो.

पैसे दुसऱ्याच्या खात्यात जमा झाले आहेत की नाही, हे ही लगेच ऑनलाईन समजतं. ग्राहक एखादी व्यक्ती असो, उद्योजक किंवा संस्था किंवा विश्वस्त निधी.  दोन वेगवेगळ्या शहरांमध्ये असलेल्या व्यक्तीही कमीत कमी वेळात पैशाची देवाणघेवाण करू शकतात. काही विशिष्ट सेवांसाठी तर बँकेत खातं असण्याचीही गरज नाही.

एका खात्यातून दुसऱ्या बँक खात्यात (दोन्ही खाती स्वत:ची असतील तरी चालेल) ऑनलाईन पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी तीन पद्धती प्रचलित आहेत. NEFT, RTGS आणि IMPS. तीनही पद्धती सर्व प्रकारच्या ग्राहकांसाठी खुल्या आहेत. पण, तिघांचे नियम आणि उपयोग आणि सेवांसाठी लागणारे दर वेगवेगळे आहेत.

आधी त्यांचे अर्थ समजून घेऊया...

NEFT म्हणजे काय?

शब्दश: NEFT म्हणजे नॅशनल इलेक्ट्रॉनिक फंड ट्रान्सफर. देशांतर्गत आणि इलेक्ट्रॉनिक म्हणजे ऑनलाईन पैसे हस्तांतरित करण्याची सोय. रिझर्व्ह बँकेनं 2005 पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सून भारतीय ग्राहकांना उपलब्ध करुन दिली आहे. तुमचं बँक खातं नसेल तर तुम्ही जवळच्या एखाद्या बँकेच्या शाखेत जाऊन तिथं रोखीने पैसे भरु शकता आणि ते पैसे मग तुम्ही सांगितलेल्या खात्यात ऑनलाईन जमा होतील, अर्थात NEFTच्या माध्यमातून...(तुम्ही खातेधारक नसलात तर अशा व्यवहारांसाठी 50 हजार रुपयांची मर्यादा आहे)

बँकेच्या दृष्टीने विचार केला तर दर अर्ध्या तासाला अशा ऑनलाईन नोंदणी झालेल्या व्यवहारांचा उपसा संबंधित बँक एकत्रपणे करत होती. म्हणजे आपण 8 वाजता पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी नोंदणी केली असेल तर पुढच्या सेटलमेंटच्या वेळेला तुमच्या अर्जाची दखल घेतली जाणार. आतापर्यंत सकाळी आठ ते संध्याकाळी सात वाजेपर्यंत ही सेवा उपलब्ध होती. पण, आता 16 डिसेंबर 2019 पासून ही सेवा 24 तास सुरू करण्यात आली आहे.

हे पैसे त्याच दिवशी इच्छित बँक खात्यात जमा होतात. यापूर्वी NEFTचे व्यवहार बँकेला सुटी असेल तर होत नव्हते. आणि व्यवहारांवर रु. 1 ते 25 रुपयांपर्यंत शुल्कही लागू होत होतं. पण, रिझर्व्ह बँकेच्या नवीन निर्णयानुसार आता 2020 पासून ही सेवा पूर्णपणे मोफत झाली आहे.

रिझर्व्ह बँकेनं NEFT सेवा 24 तास सुरू ठेवण्याचा निर्णय जाहीर केला

तर 16 डिसेंबरपासून ही सेवा 24 तास सुरु राहाणार आहे. त्यापूर्वी सकाळी आठ ते संध्याकाळी सात वाजेपर्यंत ही सेवा उपलब्ध होती.

लोकांना ऑनलाईन किंवा डिजिटल व्यवहार करण्यासाठी प्रोत्साहन म्हणून रिझर्व्ह बँकेनं NEFT सेवा मोफत आणि 12 महिने 24 तास सुरु ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

आणि तो घेतल्यानंतर पहिल्याच दिवशी मध्यरात्री 12 ते सकाळी आठ वाजेपर्यंत असे 11 लाख 40 हजार ऑनलाईन व्यवहार पार पडल्याचं रिझर्व्ह बँकेनं एका ट्विटद्वारे स्पष्ट केलं आहे.

RTGS म्हणजे काय?

RTGS म्हणजे रिअल टाईम ग्रॉस सेटलमेंट - हे व्यवहार नावाप्रमाणेच नोंदणी झाल्याझाल्या क्षणी पार पडतात. आणि सांगितलेल्या पूर्ण रकमेचा व्यवहार होतो. पण, हे व्यवहार मोठ्या रकमेचे असतात.

दोन लाखांपेक्षा जास्त पैसे हस्तांतरित करायचे असतील तर या सेवेचा लाभ तुम्हाला घेता येतो. त्यामुळे अनेकदा असे व्यवहार उद्योगधंद्यासाठी होतात.

IMPS म्हणजे काय?

IMPS म्हणजे अलीकडेच सुरू झालेली पैसे हस्तांतरणाची अद्ययावत पद्धत आहे. इमिजिएट पेमेंट सर्व्हिस म्हणजे तात्काळ पैशाची देवाणघेवाण करणारी ही व्यवस्था आहे.

ही सेवा 24 तास सुरू असते, अगदी सुटीच्या दिवशीही. ऑनलाईन बँकिंग,...


जाणून घेऊया या धातूविषयी  माहिती नसलेल्या काही असामान्य गोष्टी:

1. सगळ्यांत जास्त सोनं कुठे?

जगात सर्वांत जास्त सोनं दक्षिण आफ्रिका आणि भारतात आढळतं. दक्षिण आफ्रिकेच्या जोहान्सबर्गमध्ये जगातली सर्वांत मोठी सोन्याची खाण आहे.

विटवॉटर्सरँड खोऱ्यातून जगाला सर्वांत जास्त सोनं मिळतं. आणि या खोऱ्याच्या 40 टक्के भागात अजूनही उत्खनन झालेलं नाही.

सोन्याची जगातली दुसरी सर्वांत मोठी खाण भारतात आहे, जी दक्षिण कर्नाटकमध्ये कोलार जिल्ह्यात आहे.

हडप्पा आणि मोहंजोदाडोमध्ये सापडलेल्या सोन्याच्या वस्तूंचा संदर्भही कोलार जिल्ह्यातील या खाणीशी जोडला गेला आहे.

2003 पासून कोलारमधील ही खाण जरी बंद असली तरी सोन्याच्या उत्पादनात भारत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

दक्षिण आफ्रिका आणि भारतापाठोपाठ उत्तर अमेरिकेमध्ये सोन्याचं मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन होतं. अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिकोमधील खाणींत बरंच सोनं सापडतं.

2. किंमत कशी ठरते?

सोन्याची किंमत लंडनमधून ठरते. 'लंडन बुलियन मार्केट'मध्ये ज्या दिवशी व्यवहार सुरू असतात त्यादिवशी दोन वेळा सोन्याची किंमत ठरवली जाते -- लंडन वेळेनुसार सकाळी 10.30 वाजता आणि दुपारी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

3 वाजता ही किंमत ठरवली जाते.

या पद्धतीला 'लंडन गोल्ड फिक्स' म्हणतात. अशा पद्धतीने ठरवलेल्या सोन्याच्या दराला जगभरातील इतर मार्केट्समध्ये मान्यता आहे.

नाताळच्या आणि नवीन वर्षाच्या पूर्वसंध्येला फक्त एकदाच म्हणजे सकाळी सोन्याचे दर निश्चित केले जातात. हे दर अमेरिकन डॉलर्स, पाऊंड आणि युरोमध्ये निश्चित केले जातात.

3. भारतात सर्वांत जास्त सोनं कुठे सापडतं?

भारतात सध्या सोन्याच्या तीन खाणी आहेत - कर्नाटकाच्या हुट्टी आणि उतीमध्ये आणि झारखंडच्या हिराबुद्दिनी इथं.

गेल्या काही वर्षांपासून या तीनही खाणींमधलं उत्खनन कमी झालं आहे. त्यामुळे भारताला आता सोनं आयातीवर अवलंबून राहावं लागतं.

2001 मध्ये कर्नाटकातील कोलार खाण बंद करण्यात आली. जगात सोन्याच्या मोठ्या खाणींपैकी ती दुसऱ्या नंबरची खाण होती.

4. भारतात सर्वांत जास्त सोनं कुठे साठवलं आहे?

भारतात सर्वांत जास्त सोनं मंदिरांमध्ये आहे. केरळच्या तिरुवनंथपुरममधील पद्मनाभस्वामी मंदिरात नेमकी किती धन आहे, याचा नेमका अंदाज अजून कोणालाच नाही.

पण 2011 मध्ये कोर्टाच्या आदेशानंतर जेव्हा मंदिराचा खजिना उघडला गेला त्यात सोन्याच्या मूर्ती, भांडी, दागिने, नाणी आणि मौल्यवान रत्नं सापडली.

त्याची किंमत जवऴपास 100 अब्ज आहे. जर ही आकडेवारी थक्क करणारी आहे, तर हे वाचा - या खजिन्यातील एक तिजोरी अजून उघडण्यात आलेलीच नाही.

आंध्र प्रदेशच्या तिरुपती बालाजी मंदिरामधल्या सोन्याचा साठा सर्वश्रूत आहे. गेल्या वर्षी तिरुपती बालाजी मंदिरानं 1,311 किलो सोनं पंजाब नॅशनल बँकेत जमा केलं होतं.

यावर्षी या मंदिराच्या ट्रस्टने तब्बल 2,780 किलो सोनं स्टेट बँक ऑफ इंडियात जमा केलं आहे.

या सोनेरी आकड्यांच्या जोरावर ही दोन मंदिरं भारतातील सर्वांत श्रीमंत मंदिरं ठरतात.

5. सरकारने कुठं दडवून ठेवलं आहे सोनं?

भक्तांच्या दानातून खासगी सोनं जसं मंदिरांमध्ये जमा होतं तसं सरकारकडून सर्वांत जास्त सोनं बँकांच्या लॉकर्समध्ये साठवलं जातं.

आकडेवारीनुसार भारताकडे तब्बल 600 अब्ज डॉलर्स किमतीचं सोनं आहे. आणि भारत सरकारने यातला मोठा भाग नागपूरच्या रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियात साठवला आहे.

1956 साली भारत सरकारने आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या परवानगीनंतर मुंबई ऑफिसमधून लष्कराच्या कडक सुरक्षेत देशाचं सोनं नागपूरला नव्या तिजोरीत हलवलं.

तेव्हापासून आजपर्यंत भारत सरकारचं सोनं हे परकीय आक्रमणांना लक्षात घेऊन नागपूरमध्येच...


जानेवारी महिन्यातल्या एका थंड सकाळी आम्ही महिला मल्ल विनेश फोगटला भेटायला गेलो होतो. विनेश सकाळी सकाळी इथे कसून तयारी करताना दिसली.

पाहा व्हीडिओ

आम्हाला पाहून तिने स्मित केलं, हात हलवून अभिवादन केलं आणि परत आपल्या सरावात मग्न झाली. तिच्या प्रशिक्षकांच्या एकेक गोष्ट ती तल्लीनतेने ऐकत होती, जणू पुढच्या मॅचची हारजीत यावरच ठरणार आहे. अधून-मधून ती फक्त आपल्या आवडीची गाणी ऐकायला थांबायची, काही पंजाबी काही हिंदी. त्या दिवसाची तिची थीम होती - उदास प्रेमगीतं.

25 ऑगस्ट 1994 ला हरियाणातल्या बलाली गावात जन्मलेल्या एका अशा महिला खेळाडूची कहाणी आहे, जी आपल्या हिंमतीच्या, मेहनतीच्या आणि जिद्दीच्या बळावर जगातल्या सर्वोतम महिला खेळाडूंपैकी एक बनली.

तीन तास कसून मेहनत केल्यानंतर विनेश मुलाखतीसाठी मॅटवरच बसतानाच म्हणाली, "कुस्ती खेळणं माझ्या नशीबातच लिहिलं होतं."

विनेशचे मोठे काका म्हणजे महावीर फोगट. त्यांनी ठरवून टाकलं होतं की घरातल्या मुलींना कुस्तीपटू बनवायचं. मी तेव्हा फक्त सात वर्षांची होते.

गीती, बबीता महावीर फोगट यांच्या मुली आहेत, तर विनेश त्यांची पुतणी.

असा केला सराव

पण तरीही विनेश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

साठी हे सोपं नव्हतं. "20 वर्षांपूर्वी हरियाणाच्या लहानशा गावातल्या मुलींनी कुस्ती खेळणं, त्यांना कुस्ती खेळायला शिकवणं याचा कोणी स्वप्नातही विचार केला नसेल. पितृसत्ताक विचारसरणी नसानसात भिनली होती. आम्हा बहिणींचे केस कापलेले असायचे, मुलांसारखे. आम्ही शॉर्ट्स घालून सराव करायला जायचो. शेजारच्या बायका आईला येऊन म्हणायच्या कमीत कमी फुल पँट घालायला लावा पोरींना. आईला सुरुवातीला लाज वाटायची हे ऐकून."

सुरुवातीच्या दिवसांमधला संघर्ष विनेश विसरली नाहीये. ती सांगते, "जेव्हा लहान होतो आणि काका खेळायला घेऊन जायचे तेव्हा भारी वाटायचं. कोणत्या लहान मुलाला खेळायला आवडणार नाही. हळूहळू त्यांना वाटलं, या मुलींमध्ये दम आहे, या चांगल्या कुस्तीपटू बनू शकतात. मग आमची दमछाक सुरू झाली. काकांनी असा काही सराव करून घ्यायला सुरुवात केली की विचारता सोय नाही. सकाळी साडेतीनला उठावं लागायचं. आजकालच्या पोरांना असं करावं लागलं ना तर ते पहिल्याच दिवशी पळून जातील."

"जर काही चुकलं तर ट्रेनिंग अजून जास्त वेळ चालायचं आणि फटके पडायचे ते वेगळंच.  मग आम्ही शाळेत जायचो. शाळेत जायचो काय, वर्गात झोपाच काढायचो म्हणा ना" विनेश मिश्कीलपणे सांगते.

"तेव्हा आयुष्याचा अर्थ एकच होता, कुस्ती करा, खा आणि गपचूप झोपा. केस वाढवायचीही परवानगी नव्हती कारण काकांना वाटायचं की याने आमचं लक्ष भलतीकडे जाईल. लोक त्यांना बरंच काही बोलायचे, पण काकांचं एकच लक्ष्य होतं, ऑलिम्पिक मेडल."

'ऑलिम्पिक मेडल म्हणजे काय ठाऊकच नव्हतं'

हरियाणातल्या छोट्याशा गावातल्या चिमुरड्या विनेशला माहितीही नव्हतं की ऑलिम्पिक असतं काय...

"आम्ही सरावाला इतक्या वैतागलो होतो की वाटायचं, अरे काय ते ऑलिम्पिक असतं ते काकांना आणून तरी द्या कोणी. आमचा त्रास तरी संपेल. पण फक्त काकांना माहीत होतं ते किती लांबचा विचार करत होते," विनेशच्या चेहऱ्यावर अभिमान झळकतो.

हळूहळू विनेशच्या मेहनीतला फळ आलं. गावातून निघून ती राष्ट्रीय स्तरावर पदकं जिंकायला लागली. तिचा आयुष्यात टर्निंग पॉईंट तेव्हा आला जेव्हा 19 वर्षांच्या विनेशने कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये सुवर्णपदक जिंकलं. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर एका नव्या महिला कुस्तीपटूचा उदय झाला होता.

प्रत्येक खेळाडूसारखंच विनेशलाही हरायला अजिबात आवडत नाही.

'लहानपणीच वडिलांचं छत्र हरवलं'

हा लढवय्येपणा विनेशला तिच्या आई प्रेमलता यांच्याकडून मिळाला आहे. आपल्या यशाचं श्रेय ती आपले...


जानेवारी महिन्यापासून भारतात लसीकरणाला सुरुवात झाली.

भारताच्या लोकसंख्येच्या 10 टक्क्यांपेक्षा कमी लोकांचे लसीकरण आतापर्यंत झाले आहे आणि लसीकरणाची मागणी पूर्ण करण्यासाठी कच्च्या मालाची कमतरता भासत असल्याची तक्रार देशातील उत्पादकांनी केलीय.

व्हाईट हाऊसने दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, अमेरिकेने एस्ट्राझेनेका लशीचे सुमारे 60 दशलक्ष डोस ठेवले आहेत. उपलब्ध झाल्यानंतर जे इतर देशांना दिले जाऊ शकतात.  याची अधिक माहिती अद्याप निश्चित केलेली नाही. तसंच भारताला काय मिळू शकते याबाबतही अद्याप स्पष्टता नाही.

एस्ट्राझेनेका लस अद्याप अमेरिकेत वापरण्यासाठी अधिकृत नाही.

अमेरिकन प्रशासनाच्या निवेदनात म्हटल्यानुसार, भारतात कोव्हिशील्ड लशीच्या उत्पादनासाठी आवश्यक "विशिष्ट कच्चा मालाची" अमेरिकेला कल्पना आहे. हे "ताबडतोब उपलब्ध" केले जातील.

या वर्षाच्या सुरुवातीला अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी अमेरिकेचा संरक्षण उत्पादन कायदा (डीपीए) लागू केला, ज्याचा अर्थ असा होता की अमेरिकेच्या लस उत्पादकांना पंप आणि फिल्टरेशन युनिटसारख्या विशेष उपकरणांसाठी प्राधान्य मिळेल.

कोव्हिशील्डचे उत्पादन करणाऱ्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया या भारतातील सर्वात मोठ्या लस उत्पादकाने अमेरिकेकडून विशेष सामग्रीची कमतरता भासत असल्याचे तक्रार केलीय. संस्थेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आदर पूनावाला यांनी राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांना हे निर्बंध हटवण्याचे आवाहन केले आहे.

सेल कल्चर मीडिया, सिंगल-यूज ट्युबिंग आणि अमेरिकेतून विशेष रसायने आयात करण्यात अडचणी आल्या आहेत, असंही संस्थेने म्हटलं आहे.

अदर पूनावाला यांनी अलीकडेच एका भारतीय टीव्ही चॅनेलवर बोलत असताना सुचवले की, आता कोव्हिशील्ड उत्पादनातील समस्यांचे निवारण करण्यात आले आहे, पण कोवोवॅक्स या दुसऱ्या लसीच्या मालासाठी समस्या येत होत्या.

औषध पुरवठा साखळी ही एक गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे, असं लिव्हरपूलच्या जॉन मूर्स विद्यापीठातील लस पुरवठासंदर्भातील तज्ज्ञ डॉ. सारा शिफलिंग सांगतात.

"जेव्हा (जागतिक) मागणी खूप जास्त असते, तेव्हाही नवीन पुरवठादार इतर उद्योगांच्या तुलनेत लवकर पुरवठा देऊ शकत नाहीत. किंवा त्या नवीन पुरवठादारांवर विश्वास ठेवला जाणार नाही," असंही त्या म्हणाल्या.

जॉन्सन अँड जॉन्सन लस बनवणाऱ्या बायोलॉजिकल-ई या आणखी एका भारतीय कंपनीसाठी उत्पादनाच्या 'भरीव विस्तारासाठी' निधी देणार असल्याचंही अमेरिकेने म्हटलं आहे.

तसंच, यामुळे वर्ष 2022 पर्यंत या कंपनीला किमान एक अब्ज डोसपर्यंत उत्पादन वाढविण्यास मदत होईल, असंही अमेरिकेने सांगितलं आहे.

उत्पादन वाढवण्यासाठी भारत काय करत आहे?

सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया (एसआयआय) आणि भारत बायोटेक (जे कोवक्सिन बनवत आहेत) या दोन मुख्य लस उत्पादकांना भारत सरकारकडून प्रत्येकी 400 दशलक्ष डॉलर्स आणि 210 दशलक्ष डॉलर्स देण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे.

भारतीय अधिकाऱ्यांनी मार्चमध्ये कोव्हिशील्डची मोठी निर्यातही थांबवली. पण काही देशांना छोट्या प्रमाणातला पुरवठा सुरू आहे. तसंच जागतिक कोवॅक्स लस-सामायिक योजनेनुसार काही साहित्य पुरवलं जात आहे.

भारतात उत्पादन झालेली अॅस्ट्राझेनेका लस बांगलादेश येथे पोहचली.

फायझर, मॉडर्ना आणि जॉन्सन अँड जॉन्सन यांसारख्या परदेशी बनावटीच्या लसींच्या आयातीलाही भारताने परवानगी दिली आहे. पण यापैकी अद्याप एकाही लस निर्मात्याने भारतात आपत्कालीन वापर परवान्यासाठी अर्ज केलेला नाही.

भारताच्या औषध नियामकाने अलीकडेच आपत्कालीन वापरासाठी स्पुटनिक-व्ही या रशियन लसीला मान्यता दिलीय.

स्पुटनिक-व्हीच्या संशोधन आणि विकासासाठी...


जानेवारीपासून पगार न झाल्याने जेटमधील पायलट आणि इंजिनीअर्सनी संपावर जाण्याचा निर्णय घेतला होता. नॅशनल एव्हिएटर्स गिल्डनं आपल्या सदस्यांना दिलेल्या संदेशात म्हटलं होतं, की टीम लीडर्सच्या माध्यमातून सदस्यांना कामावर रूजू होण्याची विनंती करण्यात येत आहे. 'पगार नाही, तर काम नाही' ही भूमिका एअरवेजला संकटातून बाहेर काढण्यासाठी उपयोगी ठरणार नाही.

दरम्यान, शनिवारी जेट एअरवेजच्या कर्मचाऱ्यांनी इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या टर्मिनल 3 च्या बाहेर निदर्शनं केली होती. कर्जाच्या बोझ्याखाली दबलेल्या या मालिकेचं नेमकं भविष्य काय, असा प्रश्न या कर्मचाऱ्यांकडून उपस्थित केला जात होता.

जेट एअरवेजनं त्यांची सगळी आंतरराष्ट्रीय उड्डाणं रद्द केली आहेत. युरोप आणि आशियातल्या विमान उड्डाणानांचा यात समावेश आहे. शुक्रवारपासून दिल्लीतून सिंगापूर, लंडन, अॅमस्टरडॅम आणि काठमांडुला जाणारी उड्डाणे रद्द केल्याचं जेटच्या वेबसाईटवर दिसत आहे. 16 एप्रिलपासून जेटची विमानसेवा पूर्ववत होईल, असा अंदाज जेटच्या प्रवक्त्यांनी व्यक्त केला होता.

देशांतर्गत विमान वाहतुकीला फटका

दरम्यान, जेट एअरवेजमधील तणावाच्या पार्श्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वभूमीवर ICRA नं त्यांचा देशांतर्गत विमान वाहतुकीसंदर्भातील आकडेवारी प्रसिद्ध केली आहे. विमानाची उड्डाणं सतत रद्द होऊ लागल्यानं सप्टेंबर 2018 ते मार्च 2019 पर्यंत विमान भाड्यामध्ये 30 ते 40 टक्क्यांनी वाढ झाल्याचं ICRA नं म्हटलं आहे.

ICRA ही स्वतंत्र क्रेडिट रेटिंग संस्था आहे. या संस्थेनं केलेल्या विश्लेषणानुसार विमान प्रवासाच्या दरांचा विचार करता भारत ही अतिशय संवेदनशील बाजारपेठ आहे. या दरांचा परिणाम ऑक्टोबर 2018 पर्यंतच्या पहिल्या तिमाहीतील देशांतर्गत प्रवाशांच्या संख्येवर झाला आहे.

या तिमाहीत प्रवाशांच्या संख्येत 12.4 टक्क्यांची घट पहायला मिळाली. जानेवारी 2019 मध्ये देशांतर्गत प्रवासी वाहतुकीचा टक्का गेल्या 53 महिन्यांतील नीचांकी पातळीवर घसरला. ही टक्केवारी 8.9 इतकी होती तर फेब्रुवारी 2019 मध्ये हा आकडा अजून घसरून 5.6 टक्क्यांवर आला.

जेट एअरवेजवर ही वेळ का आली?

जेट एअरवेजवर ही वेळ का आली, याबाबत बीबीसीचे व्यापार प्रतिनिधी समीर हाशमी यांनी विश्लेषण केलं आहे:

कंपनीच्या या स्थितीला कंपनीचे संस्थापक नरेश गोयलच जबाबदार आहेत. जेट एअरवेजचे 24 टक्के समभाग एतिहाद एअरवेज या कंपनीकडे आहेत. एतिहादने जेट एअरवेजचं नियंत्रण स्वतःकडे घेऊन कंपनीला आर्थिक साहाय्य करण्याची तयारी दर्शवली होती. पण नरेश गोयल यांनी कंपनीच्या अध्यक्षपदाहून पायउतार होण्यास नकार दिला.

नरेश गोयल

ही कंपनी विकत घेण्याची तयारी एकेकाळी टाटा समूहाने दाखवली होती, पण तेव्हाही गोयल यांनी अध्यक्षपदाचा राजीनामा देण्यास नकार दिला.

एतिहादला आपल्याजवळचे 24 टक्के शेअर्स पूर्णपणे विकायचे होते आणि स्वतःला या त्रासातून मुक्त करून घ्यायचं होतं, अशी चर्चादेखील व्यापार वर्तुळात आहे.

2000 मध्ये जेट एअरवेज ही या क्षेत्रातली देशातली सर्वांत मोठी कंपनी होती. पण स्पाईसजेट आणि इंडिगोनं स्वस्तात विमान वाहतूक सेवा सुरू केल्यामुळे जेट एअरवेजच्या नफ्यात घसरण होण्यास सुरुवात झाली.

सरकार दरबारी झालेले प्रयत्न

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी याविषयी एक आपत्कालीन बैठक बोलावल्याची बातमी 'रॉयटर्स' वृत्तसंस्थेने काही चॅनल्सच्या हवाल्याने दिली होती. "जेट एअरवेजच्या मुद्द्यावर पुनर्विचार केला जाईल. प्रवाशांची गैरसोय टाळण्यासाठी आणि त्यांच्या सुरक्षेसाठी योग्य तो निर्णय घेतला जाईल," असं ट्वीट केंद्रीय विमान वाहतूक मंत्री सुरेश प्रभू यांनी केलं होतं.

निवडणुका समोर असताना...


जान्हवी कपूर आणि ईशान कट्टर

धर्मा प्रॉडक्शनच्या अधिकृत ट्विटर अकाऊंटवरून या चित्रपटाचा फर्स्ट लुक प्रदर्शित केलं आहे. 'धडक'मध्ये आर्चीच्या भूमिकेत श्रीदेवीची मुलगी जान्हवी कपूर असेल तर परश्याचा रोलमध्ये शाहिद कपूरचा धाकटा भाऊ ईशान खट्टर दिसेल.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या चित्रपटाची गेल्या अनेक दिवसांपासून उत्सुकता होती. पण आज फर्स्ट लुक रिलीज झाल्यानंतर सोशल मीडियावर या चर्चेला उधाण आलं.

'#धडक', '#IshaanKhattar', #Dhadak, #JhanviKapoor असे हॅशटॅग वापरून अनेकांनी त्यांचं सिनेसृष्टीत स्वागत केलं आहे. तर काहींनी घराणेशाहीवर टीका करत त्यांची खिल्ली उडवली आहे.

स्वप्नील यांना 'धडक'ची स्टारकास्ट फारशी पसंत पडलेली दिसत नाही. ते निर्मात्यांना सल्ला देत लिहितात, "आर्ची आणि परश्याला घ्या... चित्रपट हिट होईल."

करण जोहरच्या धर्मा प्रॉडक्शन्सने या सिनेमाची निर्मित केली आहे. करण जोहरने आतापर्यंत अनेक बड्या स्टार्सच्या मुलामुलींना संधी दिली आहे.

जान्हवी कपूर आणि ईशान खट्टर

करण घराणेशाहीलाच चालना देतो, अशी टीका अनेकांनी केली आहे. "करण जोहर प्रगती झालेल्यांची आणखी प्रगती करून देतात", असं कुमार ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सोनू लिहितात.

त्यांचीच री ओढत राजीव चितगुप्पी या सिनेमाचं नाव बदलण्याचा सल्ला देतात. श्रीदेवी कपूर यांची मुलगी आणि पंकज कपूर यांचा मुलागा यात असल्यामुळे "धडकऐवजी चित्रपटाचं नाव 'कपूर सन्स अँड डॉटर्स' का नाही ठेवलं," असं ते विचारतात.

'सैराट'मध्ये परश्याची भूमिका करणाऱ्या आकाशा ठोसरप्रमाणेच आता ईशान खट्टरही लोकप्रिय होणार का, यावर आतापासूनच चर्चा सुरू झाली आहे. मिनाक्षी चौधरी भाकित व्यक्त करतात की आता ईशान देशभरातल्या मुलींना वेड लावणार. "अनेक रिकामटेकड्या मुली मागणी करतील की आम्हाला ईशान खट्टर ट्विटरवर हवा."

हिंदीत होत असलेल्या रीमेक्सवर नाराज होत एक प्रतिक्रिया आहे: ओरिजिनल चित्रपट का नाही बनवत? याचा रीमेक, त्याचा रीमेक.

ईशान आणि जान्हवी या दोघांसाठीही हा चित्रपट फारच महत्त्वाचा आहे यात शंका नाही. त्यामुळे आता जान्हवी, ईशानचा 'धडक' बॉक्स ऑफिसवर किती यशस्वी ठरणार, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल. हा सिनेमा 6 जुलै 2018ला प्रेक्षकांच्या भेटीला येणार असल्याचंही जाहीर करण्यात आलं आहे.

आकाश ठोसर आणि रिंकू राजगुरू

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


जाफन्यात युद्धानंतर अनेक माणसं हरवली आहेत. त्यांचा शोध अजूनही सुरू आहे.

जाफन्यात आता माणसं गायब होत नाहीत. गोळ्यांनी चाळणी झालेली निपचित शरीरं आता आढळत नाहीत, पण जाफन्यात सगळं नीट आहे का?

एलटीटीई अर्थात 'लिबरेशन टायगर्स ऑफ तामीळ इलम' संघटनेचा गड असलेलं जाफना शहर बॉम्ब आणि बंदुकीच्या गोळ्यांनी निनादत असे.

2009 मध्ये श्रीलंकन सैन्य आणि एलटीटीई यांच्यात झालेल्या युद्धानंतर जाफना शहर शांत असतं. माणसं गायब होणंही थांबलं.

बंदुकीच्या गोळ्यांनी चाळणी झालेले देह आता इथे दिसत नाहीत. लोकांच्या घरात, परिसरात बॉम्ब फुटण्याचं प्रमाण कमी झालं आहे.

आता जाफन्यात चांगले रस्ते आहेत. गगनचुंबी हॉटेल्स आणि झगमगते शॉपिंग कॉम्प्लेक्स उभे राहिले आहेत. मात्र जाफना शहर स्तब्ध आहे.

विदेशी पर्यटक मुक्तपणे फिरत असतात, पण हातात बंदूक घेऊन श्रीलंकेचे सैनिक पहारा देत असतात.

एलटीटीई आणि श्रीलंका यांच्यात सुरू असलेल्या दशकभराच्या युद्धानंतर लाखभर लोकांनी जीव गमावला.

जाफन्यातलं युद्धोत्तर जग नक्की आहे तरी कसं?

हरवलेली माणसं

एकेकाळी जाफना सिमेंट फॅक्टऱ्या आणि मिठागरांसाठी प्रसिद्ध होतं. किनाऱ्याच्या या शहर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात मच्छीचा व्यापार रूजत होता. मात्र हे सगळं ठप्प का झालं?

जाफन्यापासून 60 किलोमीटरवर किलिनोची आहे. हे शहर एलटीटीई संघटनेचा बालेकिल्ला होता.

सुंदर किनारा लाभलेल्या या गावात भव्य हिंदू देवळासमोरच्या एका तंबूत सिमी हडसन यांचं उपोषण सुरू होतं.

युद्ध संपल्यापासून त्यांचा मुलगा गायब आहे. तो एलटीटीईच्या समुद्री टायगर्स संघटनेचा सदस्य होता.

जाफन्यात आपल्या माणसांचा शोध अजूनही सुरूच आहे.

त्यांनी कसोशीनं मुलाचा फोटो जपला आहे. त्याच्याविषयी बोलताना त्यांच्या डोळ्यात पाणी दाटतं.

आपल्या माणसांची प्रतीक्षा

सिमी सांगतात, 'युद्ध संपल्यावर माझ्या मुलाला चेक पॉइंटवर अटक करण्यात आली. लढाईनंतर त्याला का अटक करण्यात आली? त्याला कोर्टात सादर करून शिक्षा देणं अपेक्षित होतं.

जाफन्यातले तंबू हरवलेल्या माणसांच्या प्रतिमांनी भरले आहेत. लहान मुलं, म्हातारी माणसं, बायका हे सगळे फोटोआडून आमच्याकडे पाहात होते.

सिमी यांच्या बाजूला हातात फलक घेऊन जयशंकर परमेश्वरी बसल्या होत्या. त्या फलकावर तीनजणांचे फोटो होते. भाऊ पी. नाथन, पती जयशंकर आणि मुलगा सत्य सीलन हे तिघेही गायब आहेत.

अनेक वर्षांपासून हे तिघे हरवले आहेत. आंतरराष्ट्रीय संघटना रेड क्रॉसपासून श्रीलंका सरकारपर्यंत सगळीकडे त्यांनी दाद मागितली आहे. आपली माणसं परततील अशी त्यांना अजूनही आशा आहे.

मुलगा जिवंत असेल आणि त्याला गुप्त सरकारी कँपमध्ये ठेवलं असेल असं त्यांना वाटतं.

जमिनीवर कब्जा

जाफना आणि किलिनोचीपासून थोडं दूर असलेल्या कपॅपिलोमधली माणसं युद्धकाळात ताब्यात घेण्यात आलेली जमीन परत द्यावी अशी मागणी करत आहेत.

काही वर्षांपर्यंत सैनिकी तळासमोर असं आंदोलन करण्याचा विचारही अशक्यप्राय होता.

जाफना विद्यापीठात मानसशास्त्राचे प्राध्यापक आणि 'ब्रोकन पल्मायरा' पुस्तकाचे लेखक दया सोमसुंदरम सांगतात, 'इथल्या माणसांच्या मनाला झालेल्या जखमा खोलवर आहेत. त्या भरून येणं अवघड आहे.

जाफन्यातली परिस्थिती चिंताजनक आहे.

आपली माणसं हरवलेल्या व्यक्तींच्या कहाण्या सोमसुंदरम यांनी 'ब्रोकन पल्मायरा' पुस्तकात मांडल्या आहेत.

शोक करायला वेळ नाही

सोमसुंदर सांगतात, "इथं शांतता नाही. शांततेचा आभास आहे. इथून जी माणसं विदेशात गेली आहेत ती परत आलेली नाहीत."

ज्यांची माणसं हरवली आहेत, त्यांना शोधण्याची लढाई अखंड सुरू आहे. मी रुग्णांना भेटतो तेव्हा त्यांच्या वेदनांची जाणीव होते. लोकांना सरकार...


जामखेडपासून जवळ रामेश्वर नावाचं ठिकाण आहे. बीड जिल्ह्यात येतं. तिथं खोल दरीत रामाचं मंदिर आहे. 300 पायऱ्या उतरून जावं लागणार होतं. शूटिंग झाल्यावर परत 300 पायऱ्या चढून यावं लागणार होतं.

लागूंना याबद्दल कल्पना होती. त्यांना त्यावेळी थोडा शारीरिक त्रास होता. मात्र चित्रपटाच्या कथानकासाठी लोकेशन चपखल असल्याने त्यांनी कोणतेही आढेवेढे न घेता तिकडे येण्याचा निर्णय घेतला.

'सामना' चित्रपटाचे निर्माते आणि कवी रामदास फुटाणे याबद्दलचा किस्सा सांगतात. "300 पायऱ्या उतरून आम्ही सगळे खाली गेलो. तो सीन चित्रित केला आणि सगळं युनिट पुन्हा 300 पायऱ्या चढून वर आलं. मोठी माणसं मोठी का असतात, याचा प्रत्यय या घटनेने दिला."

डॉ. लागू यांचं मंगळवारी (17 डिसेंबर) रात्री पुण्यात वृद्धापकाळाने निधन झालं. ते 92 वर्षांचे होते. अभिनयसृष्टी आणि सामाजिक क्षेत्रामध्ये पाच दशकांहून अधिक काळ कार्यरत राहिलेल्या डॉ. श्रीराम लागू यांनी मराठी चित्रपट, नाटक आणि सार्वजनिक जीवनात आपल्या योगदानाने आपला एक अमीट ठसा उमटवला.

'सामना'च्या चित्रीकरणाची प्रक्रिया आनंददायी होती, फुटाणे सांगतात, "दिवसभराच्या शूटिंगनंतर निळू फुले आण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ि श्रीराम लागू यांच्यातलं संभाषण ऐकायला मिळणं, हा भाग्याचा क्षण होता. निळूभाऊ राम मनोहर लोहियांच्या विचारांनी भारलेले होते. ते समाजवादी भूमिकेतून बोलायचे. डॉ. लागू तर्कशुद्ध आणि कोणत्याही इझम-विचारधारा यांच्या पल्याडचा रॅशनल विचार मांडायचे. त्या दोघांची विचारसरणी परस्परभिन्न होती. मात्र ते एकमेकांना शांतपणे ऐकून घ्यायचे."

डॉ. लागू यांच्या अभिनयाबद्दल फुटाणे सांगतात, "शूटिंग सुरू असताना निळूभाऊ कशा पद्धतीने आवाज लावतात, त्यांच्या आवाजातले चढउतार कसे होतात, देहबोली कशी आहे, याचा डॉ. लागू निरीक्षणातून अभ्यास करायचे. समोरच्या माणसाची भूमिका काहीही असली तरी डॉ. लागू यांच्या मनात त्या माणसाविषयी द्वेष किंवा तिरस्कार नसे. सुखदु:खाच्या पल्याड असं त्यांचं व्यक्तिमत्त्व होतं."

'सिंहासन' या चित्रपटातील एक दृश्य

"डॉ.लागू अतिशय शास्त्रोक्त विचारसरणीचे होते. नव्या पिढीविषयी त्यांना ममत्व होतं. काय वाचावं आणि काय वाचू नये, यासंबंधीचे त्यांचे मापदंड चोखंदळ होते. त्यांच्याकडून ही मोठीच शिकवण मिळाली.

"विचारांप्रमाणे त्यांची राहणी साधी असायची. भाकरी-भाजी पसंत करायचे. त्यांची सामाजिक बांधिलकी विलक्षण होती. परंतु याचा ते कधीही गाजावाजा करायचे नाही. आयुष्यभर त्यांनी सातत्याने विविध स्तरातल्या माणसांना निरलसपणे मदत केली. इतका दिग्गज माणूस परंतु संयोजकांनी संपर्क करून कार्यक्रमाला बोलावलं तर आवर्जून जायचे," ते सांगतात.

डॉ. लागूंचं वेगळेपण कशात होतं, याबद्दल फुटाणे म्हणाले, "'देवाला रिटायर करायला हवं' यासंदर्भात त्यांनी सांगितलेला एक किस्सा अंतर्मुख करणारा आहे. त्यांचा घराजवळ मंदिर होतं. तिकडचा पुजारी बिड्या ओढायचा. गलिच्छ राहायचा. डॉ. लागूंना ते जराही आवडत नव्हतं. त्यांनी म्हटलं, की देव बुद्धी देतो, असं सांगितलं जातं. हा मनुष्य दररोज देवाची पूजा-अर्चा करतो. देव त्याला बुद्धी देत नाही, मग तुम्हा-आम्हाला काय देणार?"

आढावांच्या संस्थेसाठी काढला नाटकाचा दौरा

ग्रामीण भागात सामाजिक विषयांवर पूर्णवेळ काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांना फेलोशिप द्यायला त्यांनी सुरुवात केली. डॉ. लागू यांची सामाजिक बांधिलकी अचंबित करणारी होती.

बाबा आढाव यांच्या संस्थेसाठी त्यांनी 'लग्नाची बेडी' नाटकाचा दौरा काढला. गावोगावी नाटकाचे प्रयोग झाले. यातून 2-3 कोटींचा निधी उभा राहिला. तो त्यांनी आढाव यांच्या संस्थेला दिला, असं ज्येष्ठ रंगकर्मी सतीश आळेकर यांनी...


जामिया विद्यापीठाजवळ आंदोलकांच्या दिशेने अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडताना दिल्ली पोलीस

या प्रकरणात पोलिसांनी दोन एफआयआर नोंदवल्या आहेत. आंदोलनादरम्यान झालेल्या हिंसाचाराप्रकरणी तसेच मालमत्तेच्या नुकसानीप्रकरणी पोलिसांनी गुन्हा नोंदवला आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा संमत झाल्यापासून देशभरात ठिकठिकाणी निदर्शनं सुरू आहेत. राजधानी दिल्लीसह काही ठिकाणी या संघर्षाला हिंसक वळण लागल्यानं यावरचं राजकारणही तापू लागलं आहे.

दिल्लीचं जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठ या आंदोलनाचं केंद्रबिंदू ठरलं. रविवारी संध्याकाळी इथे निदर्शनादरम्यान आंदोलक आणि पोलिसांमध्ये धुमश्चक्री उडाली. आंदोलकांनी पोलिसांवर दगडफेक केल्याचं पोलिसांनी सांगितलं, तर दिल्ली पोलीस अनेकांना लाठ्याकाठ्यांनी बेदम मारतानाचे अनेक व्हीडिओ व्हायरल झाले.

दिल्ली पोलिसांनी मात्र आपण गरज पडली तेव्हाच आणि कमीच बळाचा वापर केल्याचं सांगितलंय, तसंच या संपूर्ण कारवाईची सखोल चौकशी केली जाईल, असंही त्यांचं म्हणणं आहे.

त्यानंतर देशभरातून विविध शिक्षण संस्थांनी या विद्यार्थ्यांच्या पाठीशी उभं राहत आपापल्या शहरांमध्ये आंद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोलन केलं. यात मुंबई, पुणे, कोलकाता, गुवाहाटी, चेन्नई, आणि चंदीगडमधील विद्यापीठांचा समावेश आहे.

देशभरात हिंसक वातावरण पाहता पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शांततेचं आवाहन केलं आहे. मात्र दिल्ली पोलिसांची ही कारवाई भाजप सरकारच्या आदेशांवरून होत असल्याचे आरोप विरोधक काँग्रेस आणि आम आदमी पार्टी यांनी केले आहेत.

मुंबईच्या टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेसमध्ये निदर्शनं

येत्या दोन महिन्यांत दिल्लीत विधानसभा निवडणुका होणार असल्याने या सर्व वादाला राजकीय वलय प्राप्त झालं आहे.

थोडक्यात -

आज दिवसभरात घडलेल्या घडामोडी थोडक्यात -

पंतप्रधान मोदींचं शांततेचं आवाहन

पंतप्रधान मोदी यांनी काही ट्वीट्समधून या कायद्याविषयीचा गोंधळ स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न केला तसंच लोकांना शांतता बाळगण्याचं आवाहन केलं. ते त्यांच्या ट्वीट्समध्ये म्हणाले -

तर गृहमंत्री अमित शाह यांनी काही पक्षांवर हिंसाचार भडकावण्याचा आरोप केला. "नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा धार्मिकदृष्ट्या पीडित लोकांना भारताचं नागरिकत्व देण्यासाठी आहे, कुणाचंही नागरिकत्व घेण्यासाठी नाही," असं ते म्हणाले.

"काही पक्ष स्वतःच्या राजकीय फायद्यासाठी अफवा पसरवण्याचा आणि हिंसाचार भडकावण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मी विद्यार्थ्यांना विनंती करतो की त्यांनी एकदा हा कायदा वाचावा आणि कुणाच्याही जाळ्यात अडकू नये," असं ते म्हणाले.

प्रियंका गांधींचं मोदींना आव्हान तर सोनिया गांधींचं पत्र

सोमवारी संध्याकाळी 4.30च्या सुमारास काँग्रेस सरचिटणीस प्रियंका गांधी यांनी दिल्लीस्थित इंडिया गेटवर ठिय्या आंदोलन सुरू केलं. विद्यार्थ्यांवर झालेल्या हिंसाचाराच्या निषेधार्थ हे आंदोलन त्या करत आहेत, असं काँग्रेसने सांगितलं आहे.

"सरकारने संविधानवर हल्ला चढवला आहे, मुलांवर हल्ला केलाय, विद्यापीठाच्या आत घुसून हल्ला केलाय. आम्ही लढू संविधानासाठी, सरकारच्या विरोधात प्रत्येक वेळी लढू," असं त्या यावेळी पत्रकारांशी बोलताना म्हणाल्या.

"हा कायदा राज्यघटनेविरोधात आहे. प्रत्येक भारतीयाने याविरोधात लढा दिला पाहिजे. काँग्रेसचा प्रत्येक कार्यकर्ता या सरकारच्या हुकूमशाहीविरोधात लढेल. हा आमचा देश आहे, तुमचा देश आहे, त्या मुलांचा देश आहे, ज्यांना काल मारहाण झाली. हे सरकार चूकच करतंय," असं सांगत त्यांनी पंतप्रधान मोदींना बोलण्याचं आवाहन केलं.

"पतंप्रधान मोदींनी बोलायला हवं, महिलांचा रोज छळ होतोय त्यावर, बेरोजगारीवर, कोणत्या...


जालधंर शहर लहान असलं तरी इथल्या मुलींची स्वप्न मात्र मोठी आहेत. BBCSheच्या चर्चेदरम्यान दोआबा कॉलेजमध्ये भेटलेल्या या मुली पत्रकारितेचं शिक्षण घेत आहेत.

वय जरी 22-23 वर्षं असलं तरी त्यांची वेगवेगळ्या मुद्द्यांवरची समज खोल आहे. त्यांना जाणून घ्यायचं आहे की एक सामान्य माणूस कट्टरवादी का होतो किंवा सुनावणीदरम्यान जेलमध्ये कैदेत असलेल्या आरोपीला काय वाटत असेल?

पण शिक्षणाबरोबरच नोकरी करत असलेल्या या मुलींच्या मते त्यांना मात्र शिक्षण आणि महिलांसंदर्भातल्या विषयांचीच कामं सांगितली जातात.

त्या हिंदी आणि पंजाबी भाषेतली वृत्तपत्र आणि वेबसाइट्समध्ये काम करतात.

"हे तुझ्यासाठी नाही असं मला सांगितलं जातं. ते राहू दे असं म्हणून एखादं प्रसिद्धी पत्रक करण्यासाठी हातात दिलं जातं."

जालधंरमध्ये अनेक मीडिया कंपन्यांची कार्यालयं आहेत. एवढचं नव्हे तर या शहराला पंजाबमध्ये न्यूज मीडियाचा बालेकिल्लाही म्हटलं जातं.

पण या कार्यालयांमध्ये महिलांची संख्या फारच कमी आहे. कुठं शंभर लोकांच्या टीममध्ये दहा तर कुठं साठ लोकांच्या टीममध्ये चारच महिला काम करतात.

विद्यार्थिनींशी बोलल्यानंतर काही प्रमाणात त्यांची तक्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ार रास्त वाटली.

क्राईम, राजकारण किंवा शोध पत्रकारितेसाठी वेळी-अवेळी बाहेर पडावं लागतं. तसंच वेगवेगळ्या लोकांना भेटावं लागतं. जे मुलींसाठी चांगल समजलं जातं नाही.

कित्येक तास काम करायचं आणि तेही अल्प पगारात, त्यांच्या कुटुंबीयांनाही ते आवडत नाही.

सर्वसामान्यपणे असा समज आहे की, मुली शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर फारफार तर काय दोन-तीन वर्षं काम करतील आणि नंतर त्यांच लग्न होईल.

म्हणजे मुली त्यांच्या करिअर विषयी गंभीर नाहीत. ती एक तात्पुरती व्यवस्था आहे. एक हौस आहे, जी पूर्ण झाल्यावर त्या पुढच्या मार्गाला लागतील.

त्यामुळेच अनेक संपादकांच्या दृष्टीने महत्त्वाचं, जबाबदारीचं काम हे फक्त पुरूषांना देणं चांगलं ठरतं.

पण अशा गोष्टी तर वीस वर्षांपूर्वी ऐकायला मिळत होत्या. त्यानंतर काहीच बदललं नाही का?

मोठ्या शहरांमध्ये किंवा इंग्रजी भाषेत कार्यरत असलेल्या मीडिया कंपन्यांमध्ये वातावरण फार वेगळं आहे. महिलांना जास्त संधी उपलब्ध होतात. तसंच आवडीच्या क्षेत्रासाठी किंवा कामासाठी त्या हक्कानं लढू शकतात.

पण जालधंरमध्ये प्रादेशिक भाषांच्या मीडियात काम करणाऱ्या पत्रकार सांगतात की, त्यांची संख्या कमी असल्यानं निर्णय घेताना त्यांची भूमिका तोकडी पडते.

काहीच बदलं झाला नाही असं म्हणता येणार नाही. वीस वर्षांपूर्वी शंभर लोकांच्या न्यूजरुममध्ये एक-दोनच महिला असायच्या. आता किमान दहा तरी आहेत. असं असलं तरीसुद्धा हे प्रमाण फारच कमी आहे.

जालधंरमध्ये सहा विद्यापीठं आहेत. प्रत्येक ठिकाणी पत्रकारितेचं शिक्षण दिलं जातं. यातील काहींमध्ये तर मुलींची संख्या मुलांपेक्षा जास्त आहे.

पण शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर नोकरीमध्ये हेच गुणोत्तर अगदी व्यस्त आहे.

एका विद्यार्थिनीनं आम्हाला सांगितलं, "आई म्हणते हे असं कुठलं काम करते तू. उन्हात भटकत असते. विशेष असा पगारही मिळत नाही. त्यापेक्षा शिक्षकाची नोकरी चांगली. तुझ्याशी लग्न कोण करणार?"

पण या विद्यार्थिनींना पालकांच्या विचारांची तेवढी चिंता नाही जेवढी मीडियातल्या रुढीवादी वागणुकीबद्दलची आहे.

त्या म्हणतात, "पत्रकारांविषयी हे ऐकलं होतं की ते खुल्या विचारांचे असतात. जगाच्या पुढे चालणारे असतात. पण असं तर कुणी भेटलं नाही."

"महिलांच्या मुद्द्यांवर आवाज उठवणारे, त्यावर लेख लिहणारे स्वतः काय करत आहेत. त्यांनी विचार केला पाहीजे."

हे सगळं ऐकून जालंधरमध्ये अनेक वर्षांपासून काम करत असलेल्या एका जेष्ठ महिला पत्रकार...


जालियनवाला बागेतलं स्मारक

13 एप्रिल 1919 रोजी झालेल्या या अमानुष घटनेमुळे तत्कालीन भारत हादरला आणि तिथूनच स्वातंत्र्य लढ्याला कलाटणी मिळाली.

बैसाखीचा सण साजरा करण्यासाठी एकत्र आलेल्यांवर गोळ्या चालवण्याचे आदेश ब्रिगेडिअर जनरल डायर यांनी दिले आणि रायफलधारी 50 पोलिसांनी नि:शस्त्र जमावावर अंधाधुंद गोळीबार सुरू केला.

इतिहासतज्ज्ञांच्या मते या गोळीबारात सुमारे एक हजार लोक मारले गेले, तर 1100 लोक जखमी झाले. ब्रिटिश सरकारनं ही घटना खेदजनक असल्याचं काळाच्या ओघात मान्य केलं आणि 2013च्या भारतभेटीत तत्कालीन ब्रिटिश पंतप्रधान डेव्हिड कॅमेरुन यांनी तसं जाहीरपणे म्हटलंही.

ब्रिटिश पंतप्रधान डेव्हिड कॅमेरुन, 2013

जालियनवाला बागमध्ये झालेल्या गोळीबारात ठार झालेल्या, जखमी झालेल्यांच्या कुटुंबीयांच्या मनात आज, शंभर वर्षें होत आली तरी त्या आठवणी जिवंत आहेत. त्यातल्या काहींनी बीबीसीशी बोलताना त्यांच्या भावना व्यक्त केल्या.

निवृत्त मुख्याध्यापक सत्पाल शर्मा यांचे आजोबा अमीन चंद (45) हे पायघोळ काळा कोट आणि पायजमा अशा पोशाखात जालियनवाला बागेतल्या सभेसाठी गेले होते.

शहरात तणाव होताच. त्या दिवसाबद्दल सत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्पाल यांना वडिलांनी सांगितलं होतं. पेशानं वैद्य असलेले त्यांचे आजोबा गोळीबार झाला तेव्हा स्टेजच्या जवळ उभे होते.

कृष्णा शर्मा आणि सत्पाल शर्मा

"शहरात संचारबंदी लागू करण्यात आली होती. त्यामुळे वडिलांना तत्काळ बाहेर पडून आजोबांचा शोध घेता आला नाही. दुसऱ्या दिवशी जालियनवाला बाग इथं मृतदेहांच्या राशीत त्यांना आजोबांचा मृतदेह मिळाला," अशी माहिती सत्पाल यांनी दिली.

त्यांचे वडिल आणि आजी दरवर्षी न चुकता जालियनवाला बागेत जातात आणि तेथं श्रध्दांजली वाहतात.

"बागेविषयी आमच्या भावना इतक्या तीव्र आहेत, की जालियनवाला बागेचं महत्त्व कोणत्याही पवित्र स्थळापेक्षा कमी नाही," असं सत्पाल यांच्या पत्नी कृष्णा म्हणतात.

"लग्नानंतर माझ्या सासऱ्यांनी आम्हाला सुवर्णमंदिरात नेण्याआधी या बागेत हुतात्म्यांचं दर्शन घेण्यासाठी आणलं होतं," अशी माहितीही त्यांनी दिली.

जालियनवाला बागमध्ये आम्ही ज्या ज्या वेळी गेलो त्या त्या वेळी माझ्या सासऱ्यांच्या डोळ्यात मी अश्रू पाहिलेत. एवढंच नव्हे तर, नवरा आणि सासरे यांनी जेव्हा त्या घटनेविषयी सांगितलं, तेव्हा मलाही रडू आवरलं नव्हतं, असं कृष्णा यांनी सांगितलं.

शाळेच्या अभ्यासक्रमात या शोकांतिकेविषयी विस्तृत माहिती नाहीये, पण तरीही मी मुलांना जालियनवाला बागमध्ये नेऊन त्या घटनेविषयी सांगत असे, असं शर्मा यांनी स्पष्ट केलं.

महेश बहल

याच दुर्घटनेत, आजोबा गमावलेले महेश बहल यांनीही त्या दिवशीच्या हृदयद्रावक घटनेबद्दल माहिती दिली. त्यांचे आजोबा लाला हरी राम यांच्याविषयी त्यांच्या आजी, रतन कौर खूप गोष्टी सांगायच्या.

"माझ्या आजोबांना घरी आणलं तेव्हा त्यांच्या पायाला आणि छातीला गोळी लागलेली होती, भरपूर रक्त वाहत होतं. शहरात सगळीकडे प्रचंड गडबड होती. वैद्यकीय मदतही मिळू शकली नाही. आपण देशासाठी प्राण देत असून मुलांनीही त्याच मार्गावर चालावे, हे त्यांचे शेवटचे शब्द होते,"असं बहल म्हणाले.

जनरल डायर याच मार्गानं बागेत आला होता.

माझ्या आजीनं त्यांच्यासाठी खीर बनवली होती. ते घरी आल्यावर खीर खाणार होते. पण ते परतलेच नाहीत, हे सांगताना त्यांचा स्वर जड झाला होता.

"आमच्या कुटुंबानं खूप सहन केलं. आजोबांच्या इच्छेप्रमाणे आम्ही सगळ्यांनीच परकीय सत्तेशी लढा दिला. 1997मध्ये जेव्हा ब्रिटनच्या राणी एलिझाबेथ भारतात आल्या होत्या तेव्हा आम्ही दिल्लीत हाती फलक धरून निदर्शनंही केली होती.

"प्रायश्चित्त घेतल्याशिवाय...


जाळपोळीच्या घटनेत गाडीचं झालेले नुकसान

दरवर्षी हजारो दलित बांधव भीमा कोरेगावला भेट देतात. 1817 मध्ये ब्रिटिश आणि पेशव्यांमध्ये जोरदार लढाई झाली होती. या लढाईत दलित समाजातले बरेच सैनिक ब्रिटिशांकडून लढले होते. या युद्धात जीव गमावलेल्या बांधवांना अभिवादन करण्यासाठी दरवर्षी दलित समाजाचे हजारो प्रतिनिधी भीमा कोरेगावला भेट देतात.

दलित समाजात महार या जातीचाही समावेश होतो. महार जातीची अनेक माणसं ब्रिटिश सैन्याचा भाग होती. महार समाज आपल्यावर होत असलेल्या अन्यायाचा विरोध म्हणून पेशव्यांच्या ब्राह्मणी प्रशासनाविरुद्ध ब्रिटिश सैन्याचा भाग म्हणून लढले.

दोनशे वर्षांपूर्वीच्या या लढतीत जीव गमावलेल्या महार समाजातील व्यक्तींना अभिवादन करण्यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 1927 मध्ये स्वत: भीमा कोरेगावात आले होते. यंदा या लढाईला 200 वर्षं पूर्ण होत असल्याने विशेष कार्यक्रमांचं आयोजन करण्यात आलं होतं.

ब्रिटिश आणि पेशवे यांच्यात झालेल्या भीमा कोरेगावच्या लढाईला यंदा दोनशे वर्ष पूर्ण झाली.

31 डिसेंबरला गुजरातमधले दलित नेते जिग्नेश मेवाणी यांनी पुण्यातल्या शनिवारवाड्यावर बोलताना "आधुनिक पेशव्यांविरुद्ध,... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्हणजेच भारतीय जनता पक्ष आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाविरोधात बंड पुकारण्याचं" आवाहन केलं. शनिवारवाडा ही पेशव्यांचं निवासस्थान होतं.

काही वृत्तांनुसार, (समस्त हिंदू आघाडी आणि ऑल हिंदू फ्रंटच्या) हिंदुत्ववादी कार्यकत्यांनी भीमा कोरेगावातून पसरलेल्या हिंसाचाराला खतपाणी घातलं. या हिंसाचारातूनच एका व्यक्तीचा जीवही गेला. असंख्य वाहनं, सार्वजनिक मालमत्ता जाळण्यात आली.

भीमा कोरेगावच्या युद्धाची खरी कहाणी आज प्रचलित असणारे अनेक गैरसमज मोडीत काढते. ब्रिटिशांना भारतातल्या साम्राज्याचा विस्तार करायचा होता, तर पेशवांना आपल्या स्वराज्याचं संरक्षण करायचं होतं.

ब्रिटिशांना मनुष्यबळ हवं होतं

ब्रिटिशांना सातत्यानं कुमक मिळणं आवश्यक होतं. हे मनुष्यबळ त्यांना दलित समाजातून मिळालं. दलित समाजाचा भाग असलेले महार, पारायस आणि नामशूद्र अशा जातींची माणसं ब्रिटिश सैन्यात सामील झाली.

ही मंडळी कामाप्रतीच्या निष्ठेत अव्वल होती आणि असं निष्ठावान मनुष्यबळ मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध होतं. म्हणून ब्रिटिशांनी त्यांना आपल्या ताफ्यात दाखल केलं. दुसरीकडे पेशव्यांच्या ताफ्यात अरब सैनिकांचा समावेश होता. यामुळे ही लढाई म्हणजे 'हिंदू विरुद्ध मुस्लिम' हे मिथक निकाली निघालं.

इब्राहिम खान लोधी हे शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात होते. तर अरब सैनिक बाजीराव पेशवांच्या लष्करात होते. दुर्दैवानं, इतिहासातल्या या निर्णायक लढाईकडे आपण जातीपातींच्या चष्म्यातून बघतो. मोठी साम्राज्यं प्रचंड पैसा आणि सामर्थ्याच्या बळावर निर्माण होतात.

परंपरा का मोडली?

थोड्या कालावधीनंतर ब्रिटिशांनी आपल्या सैन्यात दलित/महारांना सामील करणं थांबवलं. उच्चवर्णीय समाज मात्र सैन्यात कनिष्ठ पदांवर कार्यरत होता. हे कर्मचारी सामाजिकदृष्ट्या अस्पृश्य पण सैन्यात वरिष्ठ पदावर कार्यरत दलित अधिकाऱ्यांच्या आदेशाचं पालन करत नसत.

हे लक्षात आल्यावर ब्रिटिशांनी महार आणि पर्यायानं दलितांना सैन्यात सामील करण्याची परंपरा मोडीत काढली.

ही पद्धत पुन्हा रुजावी यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी प्रयत्न केले. याचाच भाग म्हणून त्यांनी महार रेजिमेंटची संकल्पना मांडली. सामाजिक रचनेत दलितांना स्थान मिळावं यासाठी आंबेडकरांनी महार सैनिकांच्या प्रश्नाला वाचा फोडली. भीमा कोरेगाव लढाई म्हणजे पेशवाई उलथवून टाकण्यासाठी दलितांनी केलेलं बंड असं म्हणता येईल का?

पेशवाई प्रशासनाचं धोरण ब्राह्मणी वळणाचं होतं यात शंकाच...


जाळ्यात अडकलेला कासव

जलचर कधी प्लास्टिकमध्ये गुरफटले जातात तर कधीकधी ते प्लास्टिकच गिळून टाकतात. स्पेनमध्ये एका कचऱ्याच्या ढिगावर बसलेला हा सारस पक्षी प्लास्टिक बॅगमध्ये गुरफटला गेला. त्याचं नशीब जोरावर होतं म्हणून तो वाचला. फोटोग्राफरने त्याच्या शरीराभोवती गुंडाळली गेलेली बॅग वेगळी केली. प्लास्टिक बॅग अनेकांचा जीव घेऊ शकते. कारण त्यात फसलेला जीव मृत्यूनंतर विघटीत होईल पण प्लास्टिक बॅग तशीच राहिल.

प्लास्टिक प्रदूषणाला सामोरा जाणारा सारस पक्षी

पहिल्या फोटोतलं कासव बघा. मासे पकडण्याच्या जाळ्यात अडकलं आहे. कुणीतरी वापरून खराब झालेलं हे जाळं समुद्रात फेकून दिलं असेल. मोठ्या मुश्किलीनं पाण्याबाहेर डोकं काढल्यानंतर कासवाला श्वास घेता येत होता. कासवाला त्या जाळ्यातून सोडायचा प्रयत्न करताना भीतीमुळे कासवाने प्राण सोडून नये एवढ्याच विचाराने फोटोग्राफरने त्याची सुटका केली नाही.

जाळ्यात अडकलेला कासव

जपानच्या ओकिनावा इथं हा खेकडा शिकाऱ्यांपासून वाचण्यासाठी या प्लास्टिकच्या बाटलीच्या झाकणात घुसला. नंतर तिथंच अडकून पडला. समुद्र किनाऱ्यावर शिंपले गोळा करण्यासाठी येणाऱ्यांकडून अशा वस्तू किनाऱ्याव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रच टाकून दिल्या जातात. हाच कचरा खेकड्यांसाठी जीवघेणा ठरतोय.

ओकिनावाच्या किनाऱ्यावर अडकलेला हा खेकडा

भूपृष्ठावर आपण जे प्लास्टिक प्रदूषण बघतो त्यापेक्षा कैक पटीने प्लास्टिक प्रदूषण हे समुद्रात असतं. प्लास्टिक कचऱ्याचे लहान-लहान तुकडे केले जाऊ शकतात. पण त्यानंतरही ते जल जीवनावर परिणाम करताना दिसतातच.

नॅशनल जिओग्राफिकलचा जूनचा अंक

इथोपियामधील या तरसांनी कदाचित स्वतःला प्लास्टिक प्रदूषण असलेल्या वातावरणाशी जुळवून घेत जीवन जगण्याची कला अवगत केली असावी. डंपिंग ग्राउंडवर जेव्हा कधी एखादा ट्रक कचरा टाकून जातो, तेव्हा तरस या कचऱ्यातून आपलं अन्न शोधण्यात गुंतून जातात.

इथोपियामधील तरस

ढाका इथं बुरीगंगा नदीत प्लास्टिकच्या पिशव्या धुतल्या जातात. अशाच एका ढिगावर बसलेली ही महिला आपल्या मुलाच्या मदतीनं पिशव्या धुते. यानंतर प्लास्टिक बॅग रिसायकलकरिता पाठवण्यात येतात.

जगात अस्तित्वात असलेल्या एकूण प्लास्टिकचा पाचव्या भागापेक्षाही कमी प्लास्टिक हे रिसायकलिंगकरिता पाठविलं जातं. अमेरिकेत तर फक्त 10 टक्केच प्लास्टिकचं रिसायकलिंग केलं जातं.

ढाका इथलं हे चित्र

हे छायाचित्र तर तुम्ही या आधीही बघितलं असेलच. अवघ्या जगाला हादरून टाकणारं हे छायाचित्र इंडोनेशियातील एका बेटाच्या परिसरात घेण्यात आलं. कॉटन बग ओढून घेऊन जाणारा हा सीहॉर्स. फोटोग्राफर हॉफमॅन म्हणतात, "हे एक असं छायाचित्र आहे, जे खरं तर अस्तित्वात असायला नको होतं."

कॉटन बग ओढून घेऊन जाणारा हा सीहॉर्स.

प्लास्टिक बाटल्यांनी गच्च भरलेला माद्रिदमधला थीबेलेस फाउंटन. लुजिन ट्रप्टस नावाच्या एका कलाकाराने माद्रिदमधील या फाउंटनसह दुसरी आणखी दोन फाऊंटन तब्बल 60 हजार बाटल्यांनी भरून टाकली. लोकांमध्ये प्लास्टिक प्रदूषणाविषयी जनजागृती करण्यासाठी त्यांनी हे पाऊल उचललं.

माद्रिदमधील हे दृष्य.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


जास्त कमाई, दीर्घ आयुष्य आणि उत्तम वैवाहिक जीवनाचा आनंद मिळवण्यासाठी तुमचा रागीट आणि निराशावादी स्वभाव मदत करतो. एखाद्या सुतकी चेहऱ्यावरही थोडेसं स्मित आणण्यासाठी हे बहुदा पुरेसं ठरेल. नाही का?

रंगभूमीवरचा तो म्हणजे एक प्रेमळ, देखणा राजपुत्रच जणू... पण कॅमेरा बंद होताच हे चित्र एकदम बदलतं - वैयक्तिक आयुष्यात त्याच्या दृष्टीनं त्याचं स्वतःचं अवकाश अतिशय महत्त्वाचं आहे. आपल्या 'सेलिब्रिटी' असण्याचा त्याला तिटकारा आहे. अभिनेता असल्याबद्दल चीड आहे. एलिझाबेथ हर्ली ही एकेकाळी त्याची प्रेयसी होती. तिची मित्रमंडळी तर याला 'ग्रम्पलस्टील्टस्कीन' म्हणूनच ओळखत असत. हा अभिनेता म्हणजे ह्यूज ग्रांट....

ह्यू ग्रांट हा कदाचित लहरी म्हणून प्रसिद्ध असेलही आणि त्याच्याबरोबर काम करणं थोडं आव्हानात्मकही असेल. पण त्याची ही चिडखोर वृत्तीच तर त्याच्या यशाचं गमक नसेल?

आशावाद बाळगण्याचा एवढा ताण यापूर्वी कधीच नव्हता. यश आणि आनंदाचा पाठलाग करा असं सतत मनावर बिंबवलं जात आहे. त्यातूनच सेल्फ हेल्प पुस्तकांची अब्जावधी डॉलर्सची इंडस्ट्री नावारुपाला आली आहे. प्रेरणादायी 'कोट्स'चं तर इंटरनेटवर पेवचं फुटले आहे.

आज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काल तर तुम्ही 'हॅपीनेस एक्सपर्ट'ची सेवाही घेऊ शकता. 'सजगता' या विषयावर प्रशिक्षण घेऊ शकता किंवा चक्क एखाद्या अॅपच्या माध्यमातून आत्मिक समाधान शोधू शकता.

अमेरिकेत सैनिकांना सध्या सकारात्मक मानसशास्त्र शिकवलं जात असून यामध्ये दहा लाखांहून जास्त सैनिकांचा समावेश आहे.

तर युकेमधल्या शाळांमध्येही आशावादाचं शिक्षण देण्यात येत आहे. दरम्यानच्या काळात, जीडीपीची जागा 'हॅपीनेस इंडेक्स'नं घेतली असून, तोच आता राष्ट्रीय कल्याणाचा द्योतक बनला आहे.

खरं तर, सर्वांत वाईट गोष्टीचा विचार करण्याचे निश्चितपणे काही फायदे आहेत. वाटाघाटी करण्याची वेळ आल्यास विक्षिप्त लोक हे जास्त सरस ठरू शकतात, चाणाक्षपणे निर्णय घेऊ शकतात आणि त्यांच्यामध्ये हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका कमी असतो.

तर शंकेखोर लोक वैवाहिक जीवनातील स्थैर्य, अधिक चांगली कमाई आणि दीर्घ आयुष्याची अपेक्षा करू शकतात - अर्थात त्यांचा अंदाज मात्र याच्या अगदी उलट असेल.

तर दुसऱ्या बाजूला चांगली मनस्थिती स्वत:बरोबर मोठ्या प्रमाणात जोखीम घेऊन येते - तुमच्यातील धडाडीचा ऱ्हास होतो, बारीकबारीक गोष्टींवरचं लक्ष काहीसं उडतं आणि अशी मनस्थिती तुम्हाला एकाच वेळी भोळसट आणि स्वार्थी बनवते.

त्याचबरोबर सकारात्मकतेमुळे मद्यपान, अतिखाणं आणि असुरक्षित लैंगिक संबंध या गोष्टींना प्रोत्साहन मिळत असल्याचं दिसून आलं आहे.

या सगळ्याच्या केंद्रस्थानी एकच संकल्पना आहे, ती म्हणजे आपल्या भावना या आसपासच्या परिस्थितीशी जुळवून घेणाऱ्या असतात.

राग, दुःख आणि निराशावाद या भावना म्हणजे काही दैवाचा क्रूर खेळ किंवा फक्त खराब नशीब एवढेच नसतात, तर काही उपयुक्त कामांसाठी आणि आपली भरभराट होण्यात मदत म्हणूनही त्या विकसित होत जातात.

आता न्यूटनच्या रागाचंच बघा ना. मनात अढी धरून ठेवण्याच्या स्वभावापासून ते बीथोवेनच्या नखऱ्यांपर्यंत- जे कधीकधी हाणामारीवरही उतरले होते - असं वाटतं की, प्रतिभासंपन्न कलाकार हे बहुतेकवेळा अतिशय रागीटच असतात.

सिलिकॉन व्हॅलीमध्ये अशी कितीतरी उदाहरणं मिळतील. अॅमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेजोस हे त्यापैकीच एक... रागाचा उद्रेक आणि त्याभरात इतरांचे अपमान करण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. आणि असं असूनही त्यांनी 300 अब्ज डॉलर्सची कंपनी उभी केली आहेच की!

ह्यूज ग्रांट यांना स्वत:चा एकही चित्रपट आवडत नसे.

पण गेली कित्येक वर्षं, या दोन गोष्टींमध्ये नक्की काय दुवा आहे हे एक गूढच होतं. मग २००९...


जास्तीत जास्त मुस्लीम महिलांनी पोलीस खात्यात भरती व्हावं म्हणून हा निर्णय घेण्यात आलेला आहे.

न्यूझीलंडच्या पोलीस खात्यात नव्याने जॉईन झालेल्या पोलीस कॉन्स्टेबल झीना अली या अधिकृतरीत्या हिजाब वापरणाऱ्या पहिल्या मुस्लीम पोलीस कर्मचारी ठरतील.

"विविध प्रकारच्या लोकांनी मिळून या देशाचा समाज बनला आहे आणि या देशातलं पोलीस खातं जास्तीत जास्त सर्वसमावेशक असावं," म्हणून हा निर्णय घेतल्याचं पोलीस खात्याच्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं.

अधिकृत युनिफॉर्ममध्ये हिजाबचा पर्याय देणारी इतर पोलीस खाती म्हणजे लंडनचं मेट्रोपॉलिटन पोलीस खातं आणि स्कॉटलंड पोलीस ही आहेत.

2006 साली मेट्रोपॉलिटन पोलिसांनी हिजाबला अधिकृत युनिफॉर्म म्हणून मान्यता दिली. 2016 मध्ये स्कॉटलंड पोलिसांनी मान्यता दिली. ऑस्ट्रेलियात व्हिक्टोरिया पोलीस दलाच्या सदस्य महा सुक्कर या 2004 मध्ये हिजाब वापरणाऱ्या पहिल्या महिला ठरल्या.

2006 साली मेट्रोपॉलिटन पोलिसांनी हिजाबला अधिकृत युनिफॉर्म म्हणून मान्यता दिली.

न्यूझीलंड पोलिसांनी सांगितलं की, त्यांनी हिजाबचा अधिकृत युनिफॉर्ममध्ये समावेश करण्याची प्रक्रिया 2018 साली सुरू केली. एका माध्यम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िक शाळेला भेट दिली असताना कोणीतरी अशी विनंती केली आणि त्या विनंतीला उत्तर म्हणून त्यांनी हिजाबला आपल्या गणवेशात स्थान द्यायचं ठरवलं.

कॉन्स्टेबल अली यांनी हा पहिल्या पोलीस कर्मचारी होती ज्यांनी हिजाब वापरू देण्याची विनंती केली. झीना अली यांचा जन्म फिजीत झाला आणि त्यांच्या लहानपणी त्यांचं कुटुंब न्यूझीलंडला स्थायिक झालं.

झीना यांनी स्थानिक पेपर न्यूझीलंड हेराल्डशी बोलताना सांगितलं की त्यांनी ख्राईस्टचर्च हल्ल्यानंतर पोलीस दलात भरती व्हायचं ठरवलं.

"मला जाणवलं की पोलीस दलात जास्तीत जास्ती मुस्लीम महिला येण्याची गरज आहे कारण अशा पोलीस कर्मचारी लोकांना धीर आणि आधार देऊ शकतील," झीना म्हणतात.

"मी जेव्हा बाहेर जाते आणि न्यूझीलंड पोलिसांच्या युनिफॉर्मचा अधिकृत भाग असलेला हिजाब इतरांना दाखवते तेव्हा मला खूपच छान वाटतं. यामुळे इतर मुस्लीम मुलींना पोलिसात भरती व्हायची प्रेरणा मिळेल असं मला वाटतं."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री आठ वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)


जितका मोठा केक असेल तितका मोठा तुकडा तुम्हाला मिळेल अशा अर्थाची एक इंग्रजी म्हण आहे असं मोदींनी म्हटलं. पुढे ते म्हणाले की जितकी मोठी अर्थव्यवस्था असेल तितका लोकांना फायदा होईल हे लक्षात घेऊन देशाची अर्थव्यवस्था वाढवण्यास हातभार लावावा.

हे लक्ष्य गाठू शकणार नाही अशी टीका काही लोक करत आहेत. ते लोक व्यावसायिक निराशावादी आहेत. सरकारच्या धोरणांवर टीका करण्याचा त्यांना अधिकार आहे पण हे लक्ष्य आम्ही गाठूच शकत नाही असं ते कसं म्हणू शकतात असा प्रश्न मोदींनी केला.

सध्या आपण अन्न-धान्यासाठी स्वयंपूर्ण आहोत. भविष्यात जास्तीत जास्त निर्यात कशी करता येईल यासाठी प्रयत्न केले जातील असं पंतप्रधान म्हणाले.

देशातील शेतकऱ्यांचं उत्पन्न निर्यात करण्याची व्यवस्था करण्यात येईल. शेतकरी जे काही करत आहे त्यात व्हॅल्यू अॅडिशन करून त्याचं उत्पन्न वाढवण्याचं सरकारचं धोरण आहे.

गरीबी हा सद्गुण समजला जातो ही खेदाची बाब आहे असं पंतप्रधान मोदींनी म्हटलं. गरीबीमध्ये लोकांना एक गौरव वाटतो, अभिमान वाटतो ही वाईट गोष्ट आहे. आपण ऐकलं असेल जेव्हा सत्यनारायणाची कथा सांगितली जाते तेव्हा म्हटलं जातं एका गावात एक गरीब ब्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राह्मण होता. गरिबीमध्ये काय अभिमानाची गोष्ट आहे असा प्रश्न पंतप्रधानांनी विचारला. गरिबी दूर व्हायला हवी की नाही असा प्रश्न त्यांनी विचारला.

या वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर केल्यानंतर मोदींनी प्रथमच सार्वजनिक कार्यक्रमात सहभाग घेतला. या कार्यक्रमात त्यांनी अर्थसंकल्पाबाबत भाष्य केलं. गरीब आणि श्रीमंत हे दोन्ही घटक नव्या भारत भूमीचे हात व्हावे असा प्रयत्न राहील असं मोदी म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


जितके लोक तितके अनुभव.

बदलत्या काळानुसार ऑनलाईन शॉपिंग ही गरज बनली असली तरी एका मोठ्या वर्गाला यापासून भीती वाटते. काही लोकांना वाटतं की त्यांच्या डेबिट किंवा क्रेडिट कार्डचे डिटेल्स लीक होतील, तर काहींना वाटतं की ऑर्डर केलेलं सामान न मिळता दुसरंच काहीतरी घरी पोहोचेल.

बऱ्याच लोकांसोबत असं झालं आहे. याचं ताजं उदाहरण म्हणजे अभिनेत्री सोनाक्षी सिन्हा हिच्यासोबत घडलेला प्रसंग.

सोनाक्षीनं अमेझॉनवरून 18 हजार रुपयांचा बोस या कंपनीचा एक हेडफोन ऑर्डर केला होता. पण ज्यावेळेस तिला ऑर्डर मिळाली तेव्हा त्यात लोखंडाचा एक तुकडा निघाला.

तो तुकडा एखाद्या नळाचा भाग आहे असं पाहिल्याक्षणी वाटत होतं. या प्रकारानंतर सोनाक्षीनं एक फोटो ट्वीटर अकाउंटवर शेयर करत घडलेल्या प्रसंगाची माहिती सांगितली.

पण एखाद्या व्यक्तीनं 18 हजारांचा हेडफोन ऑर्डर केला असेल तर तिला लोखंडाचा तुकडा कसा काय मिळाला?  हा प्रश्न अनेकांना पडला असेल.

हे प्रकरण आम्ही निकाली काढलं आहे, असं अमेझॉननं यानंतर स्पष्ट केलं आहे.

"आम्ही ग्राहकांची काळजी करणारी कंपनी आहोत. त्यामुळे ग्राहकांच्या वस्तू त्यांच्यापर्यंत सुरक्षितरित्या पोहोचवण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याची जबाबदारी आमची आहे. आम्ही या प्रकरणाची संपूर्ण चौकशी करत आहोत.

आम्ही ग्राहकाशी यासंबंधी बोललो आहोत आणि त्यांना झालेल्या त्रासाबद्दल क्षमाही मागितली आहे," असं अमेझॉननं म्हटलं आहे.

सामानाची डिलिव्हरी कशी होते?

जगातल्या सर्वाधिक मोठ्या ऑनलाईन रिटेलरपैकी एक असलेलं अमेझॉन दररोज लाखो वस्तू जगातल्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये पोहोचवतं.

ज्यावेळी आपण एखादी वस्तू ऑर्डर करतो तेव्हा ती कुठे ठेवण्यात आली आहे, याचा शोध सॉफ्टवेअर घेतं. वस्तूच्या ठिकाणाबद्दल हे सॉफ्टवेअर कर्मचाऱ्याला माहिती देतं.

मग तो कर्माचारी वेअर हाऊसमधील वस्तूच्या कपाटापर्यंत पोहोचतो, ती वस्तू उचलतो आणि हातातल्या स्कॅनरनं तिला स्कॅन करतो. संबंधित पाकिट बरोबर आहे की नाही, त्यावर योग्य पत्ता आहे की नाही हे स्कॅनर ठरवतं. नंतर त्यावर ग्राहकाचं नाव आणि पत्त्याची माहिती चिकटवली जाते.

त्यानंतर हे सामान डिलिव्हरीसाठी तयार केलं जातं.

पण ऑर्डर केलेली वस्तू एक आणि डिलिव्हरी मात्र दुसऱ्या वस्तूची का?

यावर ई-कॉमर्स आणि सायबर तत्ज्ञ विनीत कुमार सांगतात की, "चांगल्या ई-कॉमर्स वेबसाईटरून तुम्ही सामान ऑर्डर केलं असेल तर चुकीची शक्यता खूपच कमी असते.

पण बहुतेकदा लोक विक्रेत्यांच्या रेटिंग्सकडे लक्ष देत नाहीत. विक्रेत्यांची रेटिंग्स याप्रकारच्या गडबडींसाठी जबाबदार असते. कधीकधी डिलिव्हरी बॉयसुद्धा ऑर्डर केलेली वस्तू काढून त्या जागी दुसरंच काहीतरी भरून ठेवतात."

यापासून स्वत:ला कसं वाचवाल?

विनीत सांगतात, "सर्वांत आधी रेटिंग चेक करावी. डिलिव्हरी ब्वॉय सामान घेऊन आल्यानंतर त्याला थांबवावं आणि त्याच्या देखत पार्सलचं पाकिट उघडावं. पाकिट उघडताना व्हीडिओही बनवावा जेणेकरून तुम्हाला चुकीची वस्तू मिळाल्याचा तो पुरावा राहिल.

बऱ्याच वेळा चुकीचं सामान येतं. पण असंही होतं की लोक मुद्दामहून चुकीचं सामान आल्याची तक्रार करतात. यामुळे व्हीडिओ बनवणं चांगला पर्याय आहे. ज्या वेबसाईटवरून तुम्ही सामान खरेदी करत आहात ती प्रसिद्ध असावी आणि तिचं रेटिंग चांगलं असावं."

ऑनलाईन शॉपिंग करताना काय लक्षात ठेवावं?

ऑनलाईन शॉपिंग सुरू करण्यापूर्वी कॉम्प्युटरवर अॅन्टी-व्हायरस असणं गरजेचं असतं. बाकी वरच्या बाबींची काळजी घ्यावी.

डिस्काउंटपासून सावधान

ज्या साईटवरून तुम्ही शॉपिंग करत आहात तिच्या नावात http नाही तर  https असावं, हे सर्वांत आधी लक्षात घ्यावं.

S लागल्यानंतर सुरक्षिततेची हमी...


जितेंद्र

26 एप्रिलच्या रात्री उत्तराखंडच्या शहरी भागापासून लांब कोट गावात कालेदास यांच्या मुलाच्या लग्नात जवळपासच्या गावातून शेकडो लोक आले होते.

डोंगरांमधल्या लहान लहान शेताजवळ असलेल्या या गावातल्या एका मैदानात लग्नकार्य होतं.

कालेदास दलित आहेत आणि परंपरेप्रमाणे लग्नातलं जेवण सवर्ण बनवत होते. या भागात अनेक सवर्ण दलितांच्या हातचं जेवत नाहीत, पाणीही पीत नाहीत.

दलित सांगतात की लग्नातही दलित आणि सवर्णांच्या वेगवेगळ्या पंगती बसतात. मात्र, काही सवर्ण याचा इन्कार करतात.

अनेक दलितांनी सांगितलं की सवर्ण त्यांना घराबाहेरच चहा आणून देतात. त्यांना चहाचा कप धुवून द्यायला सांगतात. त्यानंतर तो कप पुन्हा धुतला जातो.

कुणीच काही बघितलं नाही

26 एप्रिलच्या रात्री मैदान पाहुण्यांनी भरलं होतं. 21 वर्षांचा दलित तरुण जितेंद्र लग्नासाठी आला होता. त्याला काही जणांनी बेदम मारहाण केली आणि त्यात त्याचा मृत्यू झाला असा आरोप आहे.

पण या घटनेला साक्षीदारच नाहीत. जितेंद्रला आधी मंडपात आणि त्यानंतर मंडपापासून काही अंतरावर नेऊन मारल्याचा आरोप आहे.

या मारहाणीत तो अर्धमेला झाला. मात्र कुणीच बघितलं नाही.

ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ितेंद्रच्या कुटुंबीयांच्या मते तो सवर्णांच्या समोर बसून जेवला म्हणून त्याला मारहाण करण्यात आली.

कालेदास (ज्यांच्या मुलाचं त्या रात्री लग्न होतं) सांगतात की डीजेच्या मोठ्या आवाजात त्यांना काहीच ऐकू आलं नाही.

जितेंद्र बसाणगावचा होता. त्याच्या गावातलेही अनेक जण लग्नात आले होते. मात्र, कुणीच काही बघितलं नाही.

कोट गावातलेही शेकडो लोक त्या मंडपात होते. मात्र, त्यांनीही काहीच बघितलं नाही. असंच ते म्हणत आहेत.

'हा जातीचा मुद्दा आहे'

मात्र, त्या रात्री काय घडलं, हे सगळ्यांनी ऐकलं आहे. लग्नात जेवताना जितेंद्र खुर्चीत बसला आणि त्याने घास घेतला तेव्हा एकाने त्याला जातीवाचक भाषा वापरत दुसरीकडे बसायला सांगितलं.

जितेंद्रने त्याच्याकडे दुर्लक्ष केल्यावर त्या व्यक्तीने लाथ मारून ताट फेकलं.

वाद वाढला आणि त्या आरोपीसोबतच्या लोकांनी मिळून जितेंद्रला मारायला सुरुवात केली.

जितेंद्रने कशीबशी आपली सुटका करून घेतली आणि तो मंडपातून बाहेर पळाला. त्यानंतर काही अंतरावर आरोपींनी त्याला पुन्हा घेरलं आणि पुन्हा मारहाण केली.

प्रकरणाचा तपास करणारे उत्तराखंडचे पोलीस महासंचालक (कायदा आणि सुव्यवस्था) अशोक कुमार म्हणतात, "मारहाण जेवतानाच झालेली आहे. खुर्चीत बसण्यावरून वाद झाला. त्यात त्यांच्या कपड्यांवर जेवण सांडलं. यामुळेच मारहाण झाली. एससी- एसटी कायद्यांतर्गत गुन्हा दाखल झाल्याने प्रकरण जातीशी संबंधित असल्याचं कळतं."

दुसऱ्या दिवशी जितेंद्रची आई गीता देवी पहाटे पहाटे उठल्या तेव्हा त्यांना जितेंद्र अर्धमेल्या अवस्थेत घराबाहेर पडलेला दिसला.

लग्नात तो जो शर्ट घालून गेला होता तो ठिकठिकाणी फाटला होता.

जितेंद्रच्या छाती, चेहरा, हात आणि गुप्तांगावर जखमा झालेल्या दिसत होत्या.

जितेंद्रला घराबाहेर कोण सोडून गेलं?

मुलाला या अवस्थेत बघून घाबरलेल्या गीता देवी पळत पळत शेजारच्या टेकडीवर असलेल्या आपल्या मुलीच्या घरी गेल्या आणि जोरजोरात दार ठोठावू लागल्या. आयुष्यात पुन्हा काहीतरी अघटित घडणार, याची चाहूल त्यांना लागली होती.

जवळपास पाच वर्षांपूर्वी घरी कुणी नसताना त्यांच्या पतीचा मृतदेह घरात गळफास घेतलेल्या अवस्थेत आढळला होता.

सर्वांनी ही आत्महत्या असल्याचं म्हटलं होतं. मात्र, हा खून असल्याचा दाट संशय कुटुंबीयांना आहे.

दोन खोल्यांच्या आपल्या झोपडीवजा घराबाहेर मातीच्या ढिगाऱ्याजवळ बसलेली गीता देवी यांची मुलगी पूजा सांगत होती, "जितेंद्र...


जितेंद्र आव्हाड, धनंजय मुंडे आणि अन्य नेत्यांनी अजित पवारांच्या नावाला अनुमोदन दिलं.

विधिमंडळ नेतेपदी निवड झाल्यानंतर कार्यकर्त्यांशी बोलताना अजित पवारांनी म्हटलं, की अनेक सहकारी पक्ष सोडून गेले. हे सर्व जण आमच्यासोबत असते तर आमचं सरकार स्थापन झालं असतं. पण राजकारणात जर-तरला स्थान नसतं. आता आम्ही सभागृहात शेती, बेरोजगारीसारख्या प्रश्नांवर आक्रमकपणे भूमिका मांडू.

"1 लाख 65 हजार मताधिक्यानं निवडून आलो यावर अजूनही विश्वास नाही. सर्वांची डिपॉझिट बारामतीकरांनी जप्त केली त्याबद्दल मी त्यांचे आभार मानतो," या शब्दात अजित पवारांनी विजयाबद्दलच्या आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

यावेळी सत्ताधारी पक्षाला यंदा दिवाळी गोड गेली नाही, असं म्हणत अजित पवारांनी भाजप-सेनेला टोला लगावला.

सोबत राहण्यातच शिवसेना-भाजपचं हित : संजय राऊत

राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि भाजपच्या विधिमंडळ नेता निवडींच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी पत्रकार परिषद घेतली.

शिवसेना महत्त्वाची खाती घेऊन तडजोड करणार का, या प्रश्नावर उत्तर देताना संजय राऊत यांनी म्हटलं, की आम्ही खातेवही घेऊन बसलेलो नाही. युतीसंदर्भात जे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठरलंय ते होऊ द्या एवढीच आमची अपेक्षा आहे.

विधिमंडळ नेतेपदी निवड झाल्यानंतर देवेंद्र फडणवीस यांनी शिवसेनेसोबत सरकार बनवणार अशा विश्वास व्यक्त केला. याबद्दल बोलताना संजय राऊत यांनी म्हटलं, "देवेंद्र फडणवीसांची भूमिका स्वागतार्ह आहे. शिवसेना आणि भाजपनं सोबत राहण्यातच एकमेकांचं आणि महाराष्ट्राचं हित आहे. फक्त जे ठरलंय ते होऊ द्या."

सरकार स्थापनेबाबत घाई करून चालणार नाही. थंड डोक्यानं महाराष्ट्राच्या जनतेचा विचार करून शिवसेना पक्षप्रमुख निर्णय घेतील आणि तो पुढे घेऊन जायला आम्ही समर्थ आहोत, असंही राऊत यांनी यावेळी म्हटलं.

भाजपमध्ये देवेंद्र फडणवीसांच्या नावावर शिक्कामोर्तब

दरम्यान आज दुपारी भाजपनं विधिमंडळ नेतेपदी देवेंद्र फडणवीस यांची निवड केली.

विधिमंडळ नेतेपदासाठी चंद्रकांत पाटलांनी देवेंद्र फडणवीसांच्या नावाचा प्रस्ताव मांडला . या प्रस्तावाला सुधीर मुनगंटीवारांनी अनुमोदन दिलं.

मुनगंटीवारांसह संजय कुटे, हरीभाऊ बागडे, राधाकृष्ण विखे-पाटील, शिवेंद्रराजे भोसले, आशिष शेलार, गणेश नाईक, सुरेश खाडे, देवयानी फरांदे, गणेश नाईक, मंगलप्रभात लोढा यांनीही या प्रस्तावाला अनुमोदन केलं.

विधिमंडळ नेतेपदी निवड केल्याबद्दल देवेंद्र फडणवीस यांनी सर्वांचे आभार मानले.

'माझ्यासारख्या लहानशा कार्यकर्त्याला 2 वेळा जबाबदारी दिल्याबद्दल नरेंद्र मोदींचे विशेष आभार मानतो,' असं देवेंद्र फडणवीस यांनी यावेळी बोलताना म्हटलं. त्यांच्याबरोबरच फडणवीस यांनी  जे.पी.नड्डा आणि अमित शहांचेसुद्धा आभार मानले.

शिवसेनेच्या साथीमुळेच महायुतीला प्रचंड मोठं यश प्राप्त झाल्याचं म्हणत देवेंद्र फडणवीसांनी उद्धव ठाकरेंचेही आभार मानले.

"100 पेक्षा जास्त जागा मिळल्यानं हा मोठा विजय आहे. महायुतीला लोकांनी जनादेश दिला आहे. सरकार महायुतीचं येईल, अफवांवर विश्वास ठेवू नका. चर्चा झाल्याशिवाय मजा येत नाही. लवकरच सरकार स्थापन होईल," असा विश्वास देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केला.

नेता निवडीचा आनंद-पंकजा मुंडे

नेता निवड झाली याचा आनंद झाला आहे. 2014 मध्येही देवेंद्र फडणवीस यांची विधिमंडळ नेतेपदी निवड झाली होती. आता दुसऱ्यांदा ते निवडले गेले आहेत. हा एक इतिहास आहे आणि मी त्याबद्दल देवेंद्रजींचं अभिनंदन करते, अशी प्रतिक्रिया भाजप नेत्या पंकजा मुंडे यांनी माध्यमांशी बोलताना व्यक्त केली.

2014 साली देवेंद्र फडणवीसांची गटनेता म्हणून निवड करताना माझा हात वर...


जितेंद्र सिंह नॉयडा सुरक्षा रक्षक म्हणून काम करतात.

जितेंद्र सिंह कोरी, नॉयडा

"मी या मार्केटची सुरक्षा करतोय. जिथपर्यंत माझी नजर जाते त्या ठिकाणापर्यंत मी लक्ष ठेवतो. चौकीदारी म्हणजे सर्व गोष्टींवर नजर ठेवणं. बसून राहणं किंवा झोपणं म्हणजे चौकीदारी नाही. आपली जबाबदारी सांभाळणं म्हणजेच चौकीदारी. इथं काही जरी चुकीचं घडलं तर ती माझी जबाबदारी आहे," असं जितेंद्र सांगतात.

28 वर्षांचे जितेंद्र सिंह कोरी उत्तर प्रदेशातील फिरोजाबादचे रहिवासी आहेत. ते दिल्लीनजीकच्या नॉयडामध्ये सुरक्षारक्षक म्हणून काम करतात. ते या ठिकाणी पूर्ण महिनाभर असतात आणि त्यांची ड्युटी 12 तासांची असते.

त्यांना 9 हजार रुपये मिळतात. जर कधी त्यांना सुट्टी घ्यावी लागली तर त्यांचा दोन दिवसांचा पगार कापला जातो. त्यामुळे ते कधी सुट्टी घेत नाहीत. त्यांना आता हे देखील आठवत नाही की शेवटची सुट्टी त्यांनी कधी घेतली.

लोकसभा निवडणुकांचं मतदान काही आठवड्यांवर आलं असताना पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या नावापुढे 'चौकीदार' लावलं. काँग्रेसच्या 'चौकीदार चोर है' या घोषणेला प्रत्युत्तर म्हणून भाजपची 'मैं भी चौकीदार' मोहीम सुरू आहे.

"त्यांच्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या मोहिमेमुळे मी चौकीदार असल्याचा अभिमान वाटतो," अशी भावना जितेंद्र सिंह यांनी व्यक्त केली.

तुम्हाला हे काम चांगलं वाटतं का, असं विचारलं असता जितेंद्र सिंह सांगतात, "बेरोजगार आहे म्हणून चौकीदार झालो. जर चांगलं काम मिळालं असतं तर नक्कीच हे काम केलं नसतं. या क्षेत्रात मेहनतीचं फळ मिळत नाही."

रोजगाराचं चित्र

ते सांगतात, "आमच्या फिरोजाबादमध्ये आम्ही बांगड्यांचं काम करतो. जर दिवसभर काम केलं तर 150-200 रुपये मिळतात. इतक्यात कुटुंबाचं भागत नाही. त्यामुळे सुरक्षा रक्षकाची नोकरी करण्यासाठी बाहेर पडलो. मला दुसरं काही काम करता येत नाही. सिक्युरिटी हे जबाबदारीचं काम आहे आणि मला जबाबदारी सांभाळता येते."

"पाहणाऱ्याला हे सोपं काम वाटतं, पण जो करतोय, त्यालाच माहीत आहे की या कामात किती जोखीम आहे. आम्ही रात्रभर ड्युटी करतो, आम्हाला ही देखील भीती असते की आम्हाला काही होईल?"

पंतप्रधान मोदी यांनी आता चौकीदार नाव ठेवून घेतलं आहे तर त्यांनी चौकीदारांबद्दल काही करायला हवं देशातल्या बेरोजगारांबद्दल काही करायला हवं, असंही ते सांगतात.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

23 वर्षांचे दीपक कुमार झा हे बिहारच्या भागलपूर येथून येऊन नोकरी करत आहेत. दुसरं काही काम मिळालं नाही म्हणून हे काम करत असल्याचं ते संगतात. जितेंद्र यांच्याप्रमाणे ते देखील 12 तास काम करतात.

ते सांगतात, "हे काम नाइलाजाने करावं लागतं. महिन्याला 9 हजार रुपये मिळतात. काही बचत होत नाही. नुकतंच बहिणीचं लग्न केलं, तेव्हा 25 हजारांचं कर्ज झालं. जे कमवतो ते खाण्या-पिण्यातच खर्च होतात. दोन हजार रुपये उरतात, त्यातून काय होईल? कर्जदेखील फेडता येईना."

ते सांगतात की हे काम अवघड आहे. "पूर्ण रात्रभर जागावं लागतं. जर आठ तासांची ड्युटी असेल आणि महिन्यात चार सुट्या मिळाल्या तर बरं होईल. खूप काम शोधलं पण दुसरं काही मिळत नसल्यामुळे शेवटी हेच काम हाती धरलं. रात्रभर जागावं लागतं. स्वतःला वाया घालतोय," असं वाटतं.

योजना लागू झाल्या तर बरं होईल

60 वर्षांचे राम सिंह ठाकूर गेल्या 20 वर्षांपासून सुरक्षा रक्षकाचं काम करत आहेत. "नाइलाजाने काम स्वीकारलं होतं पण अजूनही मी हे काम करत आहे," ते सांगतात.

त्यांना महिन्याला साडेआठ हजार मिळतात. बाकी गार्डप्रमाणे त्यांना देखील सुट्टी मिळत नाही. कंपनीकडून काही सुविधा मिळत नाहीत. "विमा, PF, काहीच मिळत नाही. जर आजारी पडलो तर घरी पाठवलं जातं. पंतप्रधानांनी...


जिथे एकेकाळी पंगती वाढल्या गेल्या, तिथे तेलाचे डाग पडलेली शुष्क चूल उरावी. माणसांनी गजबजलेल्या दिवाणखान्यात फक्त सदरा टांगायची खुंटी उरावी तशी अवस्था.

लिंबू टिंबू ते दखल घ्यावी असे आणि वचकून राहावं असा संघ अशा स्थितीतून झिम्बाब्वेच्या अधोगतीला सुरुवात झाली. सोळा वर्षांपूर्वी अधपतनाला सुरुवात झाली. शुक्रवारी ICCच्या एक पत्रकाने एका पर्वाला अधिकृतरीत्या पूर्णविराम मिळाला.

नव्वदीत जन्मलेल्या आणि वायटूके आधीच्या काळात लहानाचे मोठे होत असलेल्या मंडळींसाठी झिम्बाब्वे क्रिकेट हा हळवा कोपरा होता. आणि हे हळवेपण सहानुभूती, अनुकंपेतून नव्हे तर खणखणीत कर्तृत्वाच्या बळावर त्यांनी मिळवलं होतं.

यंत्रवत सातत्यासह रन करणारा अँडी फ्लॉवर, हळूवार बॉलिंग अॅक्शन असणारा ग्रँट फ्लॉवर, शैलीदार अॅलिस्टर कॅम्पबेल, बॉलिंग आणि बॅटिंगमध्ये ओपनिंग करून स्लिपमध्ये उभा राहणारा भन्नाट ऑलराऊंडर नील जॉन्सन, चित्याप्रमाणे बॉलवर झडप घालणारा मरे गुडविन, दणकट बांध्याचा हिथ स्ट्रीक, पॉल आणि ब्रायन स्ट्रँग, गॅव्हिन आणि जॉन रेनी, बोर्डाशी पंगा घेणारा हेन्री ओलोंगा, चिवटपणे रन्स करणारा स्टुअर्ट कॅरलाइस, क्रिकेटपेक्षा WWEमध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ये शोभेल असा इडो ब्रँडेस, क्लूसनरप्रमाणे फटकेबाजी करणारा अँडी ब्लिगनॉट, स्कूप शॉटने आपल्याला हरवणारा डग्लस मॅरेलिअर, उंची लहान पण कीर्ती महान तातेंदा तैबू, संघासाठी युटिलटी ठरणारा ट्रॅव्हिस फ्रेंड - किती नावं घ्यावी.

अँडी आणि ग्रँट फ्लावर ही भावांची जोडी अनेक वर्षं झिम्बाब्वे क्रिकेटची ओळख होती

अंगीभूत गुणवत्ता, मेहनतीने मिळवलेली गुणकौशल्यं, मोठ्या संघांविरुद्ध दडपण न घेता केलेलं दमदार प्रदर्शन यामुळे झिम्बाब्वे क्रिकेटचे असंख्य शिलेदार कायमचे मनात कोरले गेले. चांगला आंतरराष्ट्रीय संघ होण्यासाठी बॅटिंग, बॉलिंग आणि फिल्डिंग अशा तिन्ही आघाड्या पक्क्या लागतात.

झिम्बाब्वेचे बॅट्समन पेस आणि स्पिन दोन्ही उत्तम खेळायचे. त्यांची बॉलिंग प्रतिस्पर्ध्यांना अडचणीत आणायची. फिल्डिंगबाबतीत ते बाप होते. कॅचेस, रनआऊट्स आणि प्रत्येक मॅचमध्ये 20-30 वाचवणं ही त्यांची खासियत होती. त्यांच्या मॅचेस बघताना सकस काहीतरी बघितल्याची अनुभूती मिळायची.

झिम्बाब्वे म्हणजे पूर्वीचा ऱ्होडेशिया. हा संघ दक्षिण आफ्रिकेतल्या कुरी कपमध्ये खेळायचा. 1980 मध्ये ते स्वतंत्र झाले आणि पुढच्याच वर्षी ICCने झिम्बाब्वेची असोसिएट मेंबर म्हणून नोंद केली.

1983 वर्ल्ड कपमध्ये त्यांनी ऑस्ट्रेलियाला पराभवाचा धक्का दिला. 1987ची वर्ल्ड कपवारी त्यांच्यासाठी फारशी ग्रेट नव्हती, मात्र 1992 वर्ल्ड कपमध्ये त्यांनी इंग्लंडला हादरवलं.

वनडेमधली चांगली कामगिरी लक्षात घेऊन त्याचवर्षी झिम्बाब्वेला कसोटी दर्जा देण्यात आला. 1995 मध्ये हरारेत झिम्बाब्वेने पाकिस्तानविरुद्ध पहिल्यावहिल्या कसोटी विजयाची नोंद केली. 1999 वर्ल्ड कपमध्ये झिमाब्वेने भारताला हरवलं आणि खऱ्या अर्थाने जगाला दखल घ्यायला भाग पाडलं.

झिम्बाब्वेच्या खेळात लिंबूटिंबू संघाकडे असतं तसं नवखेपण नव्हतं. वेस्ट इंडिज संघ मनमौजी दृष्टिकोनासाठी ओळखला जातो, झिम्बाब्वे कट्टर व्यावसायिक संघ होता. 1997 ते 2002 या कालखंडात त्यांनी यशाचे अनेक टप्पे गाठले.

मात्र या उष:कालावर भविष्यातला काळोख झडप घालणार होता. खेळ रुजण्यासाठी सामाजिक बैठक, आर्थिक सुबत्ता, राजकीय इच्छाशक्ती प्रबळ लागते. झिम्बाब्वेचे खेळाडू गुणवान होते, पण सभोवतालाने त्यांचा घात केला.

वर्णभेदाचे वाढते प्रसंग आणि सरकारकडून झिम्बाब्वे क्रिकेट बोर्ड बळकावण्याचे प्रयत्न यातून विनाशाचा मार्ग रेटला गेला. 2003 वर्ल्ड कपचे दक्षिण आफ्रिका, झिम्बाब्वे, केनिया...


जिथे राम मंदिराच्या भूमिपूजनाचा कार्यक्रम होणार आहे, त्या अयोध्येतही कोरोनाची लागण गंभीर बनली आहे. अयोध्येतील रुग्णसंख्याही चिंताजनक आहे.

कोरोनाची स्थिती पाहता पाच ऑगस्टच्या कार्यक्रमात केवळ 150 लोकांनाच सहभागी करून घेतलं जाईल, असं आधी ठरलं होतं. कारण सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम योग्यपणे पाळले जाऊ शकतील. मात्र, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांना कोरोनाची लागण झाल्यानंतर उपस्थितांची संख्या आणखी कमी करण्यावर विचार केला जात आहे.

अमित शाह यांनी काल (3 ऑगस्ट) ट्वीटमधून आवाहन केलं की, जे कुणी माझ्या संपर्कात आले असतील, त्यांनी स्वत:हून अलगीकरण कक्षात राहावे आणि स्वत:ची चाचणीही करावी.

त्यामुळे अर्थात प्रश्न उपस्थित होतो की, अमित शाह यांच्या संपर्कात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे सुद्धा होते? किंवा अयोध्येत भूमिपूजनाला आमंत्रित असलेले भाजपचे वरिष्ठ मंत्री आणि नेतेही शाह यांच्या संपर्कात होते?

कालच (3 ऑगस्ट) उत्तर प्रदेशच्या तंत्रशिक्षण मंत्री कमलराणी वरुण यांचं कोरोनामुळे निधन झालं. भाजपच्या उत्तर प्रदेशच्या प्रदेशाध्यक्षांनाही कोरोनाची लागण झाली आहे.

शिवाय, मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री शिवराज सिंह ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चौहान आणि कर्नाटकचे मुख्यमंत्री बीएस येडियुरप्पा यांनाही कोरोनानं गाठलं आहे. हे दोघेही भाजपचे ज्येष्ठ नेते आहेत. तामिळनाडूच्या राज्यपालांनाही कोरोनाची लागण झाली आहे.

अडवाणी, जोशी आणि उमा भारती

भाजपच्या ज्येष्ठ नेत्या उमा भारती यांनी आज ट्वीट करून सांगितलं की, त्या अयोध्येत जातील, मात्र भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमस्थळी जाणार नाहीत. कार्यक्रमस्थळी उपस्थित लोक आणि विशेषत: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या आरोग्याची काळजी वाटते, असं त्या म्हणाल्या.

उमा भारती या भोपाळ ते अयोध्या असा ट्रेनने प्रवास करणार आहेत. कोरोनाच्या काळात असा प्रवास केल्यानंतर कार्यक्रमाच्या ठिकाणी जाणं योग्य होणार नसल्याचं त्यांचं उमा भारतींचं म्हणणं आहे. त्या शरयू नदीच्या किनाऱ्यावर दुसऱ्या कुठल्यातरी ठिकाणी पूजा करतील.

राम मंदिर आंदोलनाशी जोडलेले भाजपचे वरिष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी आणि मुरली मनोहर जोशी हे व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमात सहभागी होणार आहेत.

मात्र, श्रीराम जन्मभूमि तीर्थ क्षेत्राचे प्रवक्ते अनिल मिश्र यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, कार्यक्रमाला किती लोक येतील, याबाबत अजूनही विचार सुरू आहे.

अनिल मिश्र यांच्या मते, भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमाला 150 लोकांनाच आमंत्रित करण्यात आलं होतं आणि आता त्यांची संख्या कमी करण्यात आली आहे. यावर अजून विचारच सुरू आङे, त्यामुले नेमके किती लोक हजर असतील, हे निश्चित सांगता येत नाही.

मात्र, भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमाला नेमके किती लोक उपस्थित अशतील, याबाबत लवकरच घोषणा केली जाईल, असंही ते म्हणाले.

निर्मोही आखाड्याचा आक्षेप

भूमिपूजनाची आयोजनाची वेळ आणि आमंत्रितांची नावं, यावर केवळ राजकीय पक्षांसह राम जन्मभूमी आंदोलनात महत्त्वाची भूमिका बजावलेल्या निर्मोही आखाड्यानेही आक्षेप नोंदवला आहे.

राष्ट्रीय जनता दलाचे प्रवक्ते मनोज झा म्हणतात, सुप्रीम कोर्टानेच राम मंदिराच्या बाजूने निर्णय दिल्यानं राम मंदिर बनणार हे निश्चित होते. त्यामुळे कोरोनाच्या काळात भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमाच्या आयोजनावर पुनर्विचार करण्याची आवश्यकता होती.

"मंदिर बांधण्यास सुप्रीम कोर्टानं परवानगी दिली आहे. मात्र, सध्या परिस्थिती अशी आहे की, एखाद्या ठिकाणी बऱ्याच जणांनी गर्दी करणं कुणालाच परवडणारं नाही," अशं मनोज झा म्हणतात.

निर्मोही आखाड्यालाही सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशाने स्थापन करण्यात आलेल्या ट्रस्टमध्ये...


जिनिव्हात अनेक महत्त्वाच्या संस्थांची कार्यालयं आहेत.

जिनेव्हा खूप श्रीमंत शहर आहे. या शहरात बड्या खासगी बॅंका आहेत. संयुक्त राष्ट्रांचं (United Nations) मुख्यालय याच शहरात आहे. एवढंच नाही तर, डोळ्यांचं पारणं फेडणाऱ्या किमतीत विक्री होणाऱ्या प्रचंड मोठ्या आणि मौल्यवान रत्नांचा लिलाव करणाऱ्या सोथबीज आणि क्रिस्टिज यांसारख्या कंपन्याही याच शहरात आहेत.

नव्या कायद्यानुसार या शहरात कामासाठी ताशी 23 स्विस फ्रॅन्क म्हणजे 25 अमेरीकन डॉलर्स, 19 पाउंड किंवा 22 यूरो मिळणार आहेत. भारतीय रुपयांमध्ये एका तासाच्या कामासाठी सरासरी 1800 रुपये मिळणार आहेत. या शहरात आता महिन्याचा किमान पगार 4000 स्विस फ्रॅन्क म्हणजे 3350 पाऊंड असणार आहे.

एवढ्या पगाराची गरज काय?

स्वित्झर्लंडचा हा भाग सधन आणि श्रीमंत आहे. पण, त्याचसोबत दुसरीकडे या भागात लाखोंच्या संख्येने हॉटेलमध्ये काम करणारे कामगार, वेटर, सफाई कर्मचारी राहतात ज्यांना जगण्यासाठी खूप मोठा संघर्ष करावा लागतो.

स्वित्झर्लंडमध्ये मार्च महिन्यात लॉकडाऊन करण्यात आला. त्यानंतर 'फूड बॅंक' च्या बाहेर लाईनमध्ये उभे असणाऱ्या लोकांचे फोटो बातम्यांच्या हेडलाईनमध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ये झळकले होते.

जिनिव्हात फूड बँकही आहे.

खरंतर, कोव्हिड-19 संसर्गाच्या आधीपासून या शहरात 'फूड बॅंक' होत्या. मात्र आता लॉकडाऊन संपल्यानंतरही 'फूड बॅंक' या शहरात सुरूच आहेत.

शहरातील सिटी सेंटरमध्ये सुरू असलेल्या फूड बॅंकेत चार्ली हर्नांडेझ चॅरिटीतर्फे हजारोंच्या संख्येने धान्याच्या पिशव्यांचं गरजूंना दर आठवड्याला वाटप केलं जातं.

'फूड बॅंकेबाहेर लावण्यात आलेल्या या लाईन फार मोठ्या असतात. धान्य घेण्यासाठी लाईनमध्ये उभ्या असलेल्यांमध्ये प्रामुख्याने लहान मुलं आणि त्यांची आया दिसून येतात.

"स्वित्झर्लंड हा खूप श्रीमंत देश आहे. पण, 8.5 दशलक्ष लोकसंख्या असलेल्या या देशात 6 लाख गरीब आहेत. हे काही कमी नाही," चार्ली हर्नांडेझ सांगतात.

पण, 4000 स्विस फ्रॅंक फार जास्त नाहीत?

चार्ली सांगतात, 4000 स्विस फ्रॅंक ऐकायला खूप वाटत असतील. पण, तुम्ही जिनिव्हामध्ये रहात नसाल तर.

"इथं एका खोलीचं भाडं 1000 स्विस फ्रॅंक आहे. जेवणावर 500 स्विस फ्रॅंक खर्च केलेत तर तुम्हाला चांगला मॅनेजर म्हणावं लागेल. प्रत्येक व्यक्तीचा आरोग्य विमा 550 स्विस फ्रॅंक आहे. तुमच्या कुटुंबात दोन मुलं असतील तर अशा परिस्थितीत निभावणं म्हणजे तारेवरची कसरतच आहे."

जिनिव्हातलं जगणं खर्चिक आहे.

महिन्या अखेरीस आता पगारात किमान ठिकठाक रक्कम मिळणार असल्यामुळे फूड बॅंकेत जाणाऱ्यांना मोठा फायदा होईल.

लॉरा नावाची महिला सांगते, "आठवड्याच्या शेवटाला माझ्याकडे पैसेच उरायचे नाहीत. पाकिटात काहीच शिल्लक राहायचं नाही. ही फूड बॅंक खूप चांगली आहे. कारण, तुम्हाला याठिकाणी आठवड्याभराचं धान्य मिळतं."

लॉरासारख्या स्वयंसेवकांनाही जिनेव्हामध्ये राहण्यासाठी येणारा खर्च फार जास्त आणि परवडण्यासारखा नाही. नर्स म्हणून काम केल्यानंतर मिळणाऱ्या पगारात, या शहरात ती स्वत:चं घर घेण्याचा विचारही करू शकत नाही.

26 वर्षांची लॉरा म्हणते, मी अत्यंत छोट्या फक्त एका खोलीच्या घरात माझ्या कुटुंबीयांसोबत रहाते.

कोण भरणार पैसे?

ज्या दुकानात किंवा कंपनीत कामगारांना एक तास काम केल्यानंतर 23 स्विस फ्रॅंकपेक्षा कमी पगार दिला जात होता. त्यांना कामगारांच्या पगारात वाढ करावी लागेल. पण, कोरोना संसर्गाच्या काळात व्यापार मंदावलेला असताना कामगारांची पगारवाढ करणं म्हणजे फायद्यापेक्षा तोटा जास्त असल्याचं मत जिनिव्हा चेंबर ऑफ कॉमर्सच्या विन्सेंट सुबिलिया यांनी व्यक्त केलं आहे.

"कोव्हिड-19...


जिनिव्हामध्ये आयोजित एका पत्रकार परिषदेत डॉ. ट्रेडोस यांनी म्हटलं, की जागतिक आरोग्य संघटनेने याबाबत संशोधन केलं आहे. या अभ्यासात असं आढळून आलं आहे की, स्तनपानातून विषाणूचा संसर्ग होण्याच्या धोक्यापेक्षाही स्तनपानातून बाळाला होणारे फायदे जास्त आहेत.

डॉ. ट्रेडोस यांनी म्हटलं, "प्रौढ व्यक्तींच्या तुलनेत लहान मुलांना कोव्हिड-19 आजाराचा धोका कमी असल्याचं आपल्याला माहिती आहे. मात्र, इतर अनेक असे आजार आहेत ज्यांचा बालकांना अधिक धोका असतो. स्तनपानामुळे असे आजार होत नाहीत. सध्या उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे जागतिक आरोग्य संघटना हे सांगू शकते की, कोरोना विषाणू संसर्गापेक्षा स्तनपानातून मिळणारे फायदे जास्त आहेत."

ते पुढे म्हणाले, "ज्या मातांना कोरोना विषाणूची लागण झाल्याची शक्यता आहे किंवा ज्यांना लागण झाली आहे, अशा मातांना स्तनपान करण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याची गरज आहे. आईची प्रकृती गंभीर नसेल तर बाळाला आईपासून दूर ठेवू नये."

जागतिक आरोग्य संघटनेत रिप्रोडक्टिव्ह हेल्थविषयक सल्लागार डॉ. अंशू बॅनर्जींनी सांगितलं, "आतापर्यंत आम्हाला आईच्या दुधात म्हणजे ब्रेस्टमिल्कमध्ये सक्रीय विषाणू आढळलेला नाह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी. अनेक केसेसमध्ये या दुधात विषाणूच्या आरएनएचे तुकडे आढळले आहेत. मात्र, सक्रीय विषाणू सापडलेला नाही. त्यामुळे स्तनपानातून आईमुळे बाळाला कोरोनाची लागण होईल, असं सिद्ध होऊ शकलेलं नाही."

आईचं दूधच सर्वोत्तम

अमेरिकेतल्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेंशन (CDC) यांचं म्हणणं आहे की, नवजात बालकासाठी आईचं दूधच सर्वोत्तम आहार आहे.

आईच्या दुधातून बाळाला कोरोना विषाणूचा संसर्ग होऊ शकतो, अशी कुठलीही माहिती आतापर्यंत मिळालेली नाही. आतापर्यंत जो काही डेटा मिळाला आहे, त्यानुसार अशाप्रकारे कोरोनाचा संसर्ग होत नाही.

आई कोरोनाग्रस्त असल्यास आपल्यापासून बाळाला या आजाराची लागण होऊ नये, यासाठी आईने वारंवार हात धुवावे आणि चेहऱ्यावर मास्क लावावा, असा सल्लाही सीडीसीने दिला आहे.  याच मुद्द्यावर ब्रिटनमधली NHS ही राष्ट्रीय आरोग्य सेवाही जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मताशी सहमत आहे.

या संस्थेनुसारही आईच्या दुधातून बाळाला कोरोना विषाणूचा संसर्ग झाल्याचे कुठलेच पुरावे अजूनतरी सापडलेले नाहीत.

मात्र, स्तनपान करताना बाळ आईच्या खूप जवळ असतं. या जवळिकीमुळे कोरोना विषाणूची लागण होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे कोरोनाग्रस्त किंवा संशयित कोरोनाग्रस्त मातांनी बाळाला ब्रेस्टफिड कसं करावं, यासाठी डॉक्टरांचं मार्गदर्शन घ्यावं, असंही NHS ने म्हटलं आहे.

भारतातल्या भारतीय आयुर्विज्ञान संशोधन परिषदने (ICMR) कोरोनाग्रस्त मातांनी स्तनपान करण्याआधी हात स्वच्छ धुवावे आणि चेहरा मास्कने योग्यपद्धतीने झाकावा, असं सांगितलेलं आहे.

स्तनपानातून बाळाला कोरोना संक्रमण होत असल्याचं पुराव्यानिशी सिद्ध झालेलं नाही, असं आयसीएमआरनेही म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


जिन्ना यांची प्रतिमा

जिन्ना यांच्या आयुष्यात धर्माला काहीच स्थान नव्हतं. मात्र अभ्यासकांच्या मते ते इस्माइली होते. इस्माइली पंथाचे लोक आगा खाँ यांचे विचार मानतात.

1948 मध्ये सप्टेंबर महिन्यातच जिन्ना यांचं निधन झालं. तेव्हा त्यांच्या पार्थिवाचं दफन शिया पंथानुसार करायचं की सुन्नी पंथानुसार यावरून प्रश्न निर्माण होण्याची शक्यता होती.

मात्र तशी वेळच आली नाही. कारण ते शिया पंथाचे अनुयायी होते याबाबत कोणाच्याही मनात संभ्रम नव्हता.

निधनानंतर शिया-सुन्नी वाद

पाकिस्तानचे इतिहासकार मुबारक अली यांनी यासंदर्भात अधिक माहिती दिली.

"जिन्ना यांच्या पार्थिवाच्या दफनाविधीला मौलवी म्हणून मुस्लिम लीगशी संलग्न शब्बीर अहमद उस्मानी उपस्थित होते. कायद-ए-आजम अर्थात जिन्ना यांचे दफनविधी सुन्नी पंथानुसार व्हावेत असा त्यांनी आग्रह केला."

"वातावरण संवेदनशील असल्यानं जिन्ना यांचा दफनविधी शिया आणि सुन्नी अशा दोन्ही पंथानुसार करण्यात आला".

मुबारक अली पुढे सांगतात, "जिन्ना यांनी इस्माइली ऐवजी शिया पंथाचा स्वीकार केला होता. इस्माइली 6 तर शिया पंथ 12 इमामांना मानतात. माझ्या वैयक्तिक मतानुसार जिन्ना धार्मिक स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्वरुपाचे व्यक्ती नव्हते."

"मात्र त्यांच्या व्यक्तिमत्वात अहंकार खूप होता. इस्माइली पंथाचे समर्थक आगा खाँ यांना ते मानत. मात्र जिन्नांना ते इमाम म्हणून मान्य नव्हते. यासाठी त्यांनी शिया पंथाचा स्वीकार केला."

जिन्ना यांचे संग्रहित छायाचित्र

धर्माची दखल नाही

जिन्ना यांच्या संदर्भातील रोचक प्रसंग मुबारक अली यांनी सांगितला.

"जिन्ना यांच्या पत्नी एकदा त्यांच्यासाठी जेवण घेऊन आल्या. त्यावेळी उपस्थित लोकांनी त्यांची फिरकी घेत त्यांना विचारलं, जिन्ना आता 12 इमामांना मानतात हे तुम्हाला ठाऊक आहे ना?"

त्यावर मुळच्या पारसी असलेल्या जिन्ना यांच्या पत्नीनं सांगितलं, "जिन्नासाहेब ज्यावेळी ज्या पंथाचे पाईक असतात तोच पंथ मी मानते."

मुबारक अली यांच्या मते जिन्ना यांच्या आयुष्यात धर्माला काहीच स्थान नव्हतं.

लॉर्ड माउंटबॅटन सोबत भारताचे प्रथम पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू आणि मोहम्मद अली जिन्ना

शिया आणि अहमदियांनी बनवला पाकिस्तान

भारतातील प्रसिद्ध इतिहासकार हरबंश मुखिया यांनी जिन्ना इस्माइली पंथाचे पाईक असल्याचं सांगितलं. "जन्माचा संदर्भ सोडला तर त्यांच्या आयुष्यात धर्माला काहीच स्थान नव्हतं."

हरबंश म्हणाले, "इस्लामचा पवित्र ग्रंथ अर्थात कुराण जिन्ना यांनी वाचलं नव्हतं. ते सिगारेट ओढत असत, दारू पित असत आणि डुकराचं मांसही खात असत. इस्लाम धर्मानुसार या तिन्ही गोष्टी निषिद्ध आहेत. जिन्ना आचारविचारानं मुसलमान वाटायचे नाहीत. पण, ते मुसलमानांचे नेते होते."

पाकिस्तानच्या संदर्भातील दोन अनोख्या घटनांचा उल्लेख हरबंश यांनी केला. "पाकिस्तानची सीमा काय असेल यावर अहमदिया पंथाच्या व्यक्तीनं शिक्कामोर्तब केलं. आजही पाकिस्तानमध्ये अहमदिया पंथाला बिगरमुस्लिम मानलं जातं. पाकिस्तानचे प्रणेते जिन्ना शिया पंथाचे पाईक होते. आजच्या घडीला पाकिस्तानात दोन्ही पंथांचं अस्तित्व डळमळीत आहे."

फाळणीत दोन राष्ट्रांची निर्मिती झाली. एकीकडे महात्मा गांधी राष्ट्रपिता झाले तर मोहम्मद अली जिन्ना पाकिस्तानचे संस्थापक झाले.

जिन्ना काहीच लपवून ठेवत नव्हते

हरबंश यांच्या मते "जिन्ना अखंड भारताचा भाग होते तेव्हा त्यांचा पंथ शिया की सुन्नी हा मुद्दा उपस्थित झाला नाही. कारण, त्यावेळी हिंदू विरुद्ध मुस्लिम अशी परिस्थिती होती. मुसलमानांचे नेते असल्यानं जिन्ना यांना पाठिंबा मिळाला."

हरबंश पुढे सांगतात "पाकिस्तानची निर्मिती झाल्यानंतर अनेक वर्ष...