राज ठाकरे भाषणादरम्यान

महाराष्ट्रात शिवसेनेने काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसबरोबर सरकार स्थापन केल्यानंतर शिवसेनेची जुनी हिंदुत्वाची भूमिका थोडीशी मवाळ झाली का आणि ती जागा मनसे घेणार का असा प्रश्न उपस्थित होऊ लागला.

पक्ष स्थापन झाल्यानंतर 13 वर्षांनंतर राज ठाकरे यांनी पक्षाचे अधिवेशन घेण्याचे निश्चित केले आणि मनसेचा बहुरंगी झेंडाही त्यांनी बदलला.

हिंदुत्वाच्या भूमिकेच्या दिशेने हळूहळू वाटचाल

अधिवेशनामध्ये त्यांनी पुत्र अमित ठाकरे यांचा सक्रीय राजकारणात प्रवेश घडवून आणला तर पक्षाचा झेंडाही बदलला. हा झेंडाबदल केवळ एक उपचार नसून त्यात मोठा संदेश देण्याचा प्रयत्न त्यांनी केला असं दिसतं. राज ठाकरे यांनी मनसेचा अनेक रंगांचा जुना झेंडा बदलून आता तेथे भगवा झेंडा तोही राजमुद्रेसह वापरण्याचा निर्णय घेतला आहे.

मनसेच्या अधिवेशनात सर्वांत महत्त्वाचा बदल दिसून आला तो म्हणजे स्वा. सावरकरांच्या प्रतिमेला व्यासपीठावर मिळालेले स्थान. शिवसेनेने आजवर स्वा. सावरकरांच्या बाजूने भूमिका मांडली असली तरी आता काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेसबरोबर सरकार स्थापन झाल्यानंतर स्पष्ट भूमिका घेण्यात शिवसेनेची थोडी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अडचण झाल्याचं दिसतं.

विधिमंडळाच्या नागपूर अधिवेशनात शिवसेनेची आणि सरकारची भूमिका स्पष्ट करण्याऐवजी उद्धव ठाकरे यांनी भाजपला तरी सावरकरांचे सर्व विचार मान्य आहेत का असा प्रतिप्रश्न विचारला होता.

याबरोबरच राज ठाकरे यांनी या पहिल्या महाअधिवेशनासाठी आणखी एक दिवस साधला आहे कारण 23 जानेवारी हा शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचा जन्मदिवस आहे.

नव्या सरकारच्या स्थापनेनंतर तयार झालेल्या पोकळीला मनसे भरुन काढणार का आणि जर हिंदुत्वाचा झेंडा पूर्णपणे स्वीकारला तर मनसेला त्याचा फायदा होणार का असा प्रश्न निर्माण होतो.

'हे बदल मनसेला सक्रीय करतील'

झेंडा बदलणं हे मनसेत भविष्यात मूलगामी बदल होतील, ह्याचे संकेत आहेत. हे बदल मनसेला अधिक सक्रिय आणि परिणामकारक करतील, अशी आशा वाटते, असं मत 'दगलबाज राज' पुस्तकाचे लेखक कीर्तिकुमार शिंदे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

ते म्हणाले, "2006 साली मनसे पक्षाची स्थापना झाल्यापासून 13 वर्षं झाली. मार्च महिन्यात पक्षाला 14 वर्षे होतील. या सर्व प्रवासात दोन टप्पे स्पष्टपणे दिसून येतात. त्यातल्या 2012 पर्यंतच्या टप्प्यामध्ये कोणत्याही नव्या पक्षाचा विचार करता नजरेत भरेल इतकं मोठं यश पक्षाला मिळालं. त्यामुळे जुन्या प्रस्थापितांना हादरा बसला. मनसेने एक नवा तरुण मतदार वर्ग तयार केला.

पुढे ते सांगतात, "2012 नंतर मात्र या सुसाट वाहनाला अपघात व्हावा तशी अनाकलनीय कारणामुळे खीळ बसली. गांभिर्याने विचार करायला प्रवृत्त व्हावं असं अपयश आलं. या टप्प्यामुळे पक्षाच्या समग्र प्रतिमेचा, विचारांचा, धोरणांचा पुनर्विचार करण्याची वेळ आली. झेंड्यातले रंग बदलणं म्हणजे केवळ झेंड्यापुरता संबंध नाही तर ते प्रतीकं बदलणं आहे. जेव्हा प्रतीकंच बदलली जातात तेव्हा त्यामागे मनापासून आलेला विचार असतो. ही प्रतीकं बदलली म्हणजे पक्षाच्या विचारात, कृतीत, संघटनेत, कार्यपद्धतीत, आंदोलनांमध्ये, लोकांचे प्रश्न घेण्यामध्ये त्याचं प्रतिबिंब दिसणारच."

याचा अर्थ मनसेनं मराठीच्या मुद्द्याचा त्याग केला आहे असे विचारताच कीर्तिकुमार शिंदे म्हणाले, "मराठीच्या मुद्द्याचा पक्षाने त्याग केला असा याचा अर्थ होत नाही. पक्षाच्या या अधिवेशनात मराठी, महाराष्ट्र, मराठी सिनेसृष्टीविषयक ठराव मांडले गेले आहेत. संपूर्ण अधिवेशन मराठीतच झालं आहे. त्यामुळे मराठीचा मुद्दा सोडला असं दिसत नाही."

हिंदुत्वाची भूमिका घेतल्यामुळे मनसे येत्या...


राज ठाकरे म्हणजे मनोरजंन - अमृता फडणवीस

मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे म्हणजे मनोरंजन, मनोरंजन आणि मनोरंजन आहेत, असं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या पत्नी अमृता फडणवीस यांनी म्हटलं आहे. महाराष्ट्र टाईम्सनं ही बातमी दिलीय.

एबीपी माझा या वृत्तावाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत अमृता फडणवीस यांना देशातील राजकीय नेत्यांविषयी मत विचारण्यात आलं. त्यावेळी राज ठाकरेंबद्दल विचारले असता, त्यांनी राज ठाकरेंना मनोरंजन असं म्हटलं. तसेच, "असं म्हटल्यानं त्यांना राग तर येणार नाही ना?" असंही अमृता फडणवीसांनी विचारलं.

यावेळी अमृता फडणवीस यांना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याबद्दलही मत विचारण्यात आलं. त्या म्हणाल्या, "मोदी हे 'नये भारत के राष्ट्रपिता' आहेत." अमृता फडणवीस यांनी काही दिवसांपूर्वी मोदींना दिलेल्या याच उपमेमुळं वादात अडकल्या होत्या.

तर शिवसेनचे पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे हे 'मोठे भाऊ' असल्याचं अमृता फडणवीस यांनी म्हटलं.

काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडी 175 जागा जिंकेल - अजित पवार

महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस आघाडीच्या 175 जागा निवडून येतील, असा विश्वास राष्ट्रवादीचे नेते ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अजित पवार यांनी व्यक्त केलाय. एबीपी माझानं ही बातमी दिलीय.

"मुख्यमंत्री सातत्यानं 'आम्हाला विरोधक दिसतच नाहीत' असं सांगतायत. जर विरोधक मैदानात नाहीत, तर राज्यात इतक्या सभा का घेतायत? केंद्रातून मंत्री कशासाठी येतायत? मोदी, शाह कुणासाठी सभा घेतायत? निवडणुकीआधी यात्रा का काढावी लागली," असे सवालही अजित पवार यांनी मुख्यमंत्र्यांना उद्देशून विचारले.

दुसरीकडे, शरद पवार यांनीही राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या भविष्यातील नेतृत्त्वावर महत्त्वाचं विधान केलंय. पवार म्हणाले, "राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये लोकशाही पद्धतीने राजकीय वारसदार ठरेल." लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

मुख्यमंत्री भाजपचाच, इच्छा असल्यास आदित्य ठाकरेंनी उपमुख्यमंत्री व्हावं - फडणवीस

राज्याचा पुढील मुख्यमंत्री भाजपचाच असेल, असा विश्वास मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी एबीपी न्यूजच्या कार्यक्रमात व्यक्त केला.

यावेळी मुख्यमंत्र्यांना आदित्य ठाकरेंबाबत प्रश्न विचारला असता, ते म्हणाले, "शिवसेनेची इच्छा असेल तर आदित्य ठाकरेंना उपमुख्यमंत्रिपदी बसवू शकतात. पण हा त्यांचा निर्णय असेल."

"भाजपनं गेल्या पाच वर्षात चांगलं काम केल्यानं मला कोणतीही भीती नाहीय. कारण माझ्या मागे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि भाजप भक्कमपणे उभे आहेत," असा दावा फडणवीस यांनी केला.

'एमआय 17' हेलिकॉप्टर चुकून पाडल्याप्रकरणी भारतीय हवाई दलाकडून कारवाई

'एमआय 17' हे हेलिकॉप्टर पाडल्याप्रकरणी भारतीय हवाई दलानं सहा अधिकाऱ्यांवर कारवाई केलीय. दोन अधिकाऱ्यांना कोर्ट मार्शललाही सामोरं जावं लागणार आहे. टाईम्स ऑफ इंडियानं ही बातमी दिलीय.

16 फेब्रुवारीला बालाकोट हल्ल्याच्या दुसऱ्या दिवशी भारतीय हवाई दलाच्या काही अधिकाऱ्यांना श्रीनगरजवळील बडगाममध्ये आपलंच एमआय-17 हेलिकॉप्टर पाडलं होतं. त्यात सहा अधिकारी मृत्यूमुखी पडले होते.

भारतीय हवाई दलानं कारवाई केलेल्या सहापैकी दोन अधिकाऱ्यांना कोर्ट मार्शलला सामोर जावं लागेल, तर उर्वरीत चार जणांना प्रशासकीय कारवाईला सामोरं जावं लागणार आहे.

दरम्यान, एमआय-17 हेलिकॉप्टर चुकून पाडणं ही मोठी आणि गंभीर चूक होती, अशी कबुली काही दिवसांपूर्वीच भारतीय हवाई दलाचे प्रमुख राकेश कुमार सिंह भदौरिया यांनी दिली होती.

PMC बँकेतून आता 40 हजार रूपये काढता येणार

पीएमसी बँकेतून पैसे काढण्याची मर्यादा पुन्हा एकदा वाढवण्याचा निर्णय रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियानं घेतला आहे. आता खातेधारकांना 40...


राज ठाकरे यांची काहीही चूक नसेल तर त्यांनी घाबरण्याचं कारण नाही", असं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.

महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांची कोहिनूर मिल जमिनीच्या कथित आर्थिक गैरव्यवहारप्रकरणी चौकशी केली जाणार आहे. मागच्या सुमारे एक महिन्यापासून राज ठाकरे यांना ईडीची नोटीस पाठवण्यात येईल, अशी चर्चा माध्यमांमध्ये होती. त्यावेळी "मला ईडीच्या चौकशीचा काही फरक पडत नाही," अशी प्रतिक्रिया राज ठाकरे यांनी दिली होती.

अखेर काल त्यांना ईडीने नोटीस बजावली. राज ठाकरे यांना 22 ऑगस्टला ईडीच्या चौकशीला हजर राहण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. त्यामुळे राज ठाकरेंवर ही कारवाई सुडबुद्धीने केली जात असल्याचं मनसे कार्यकर्त्यांचं मत आहे.

मनसे प्रवक्ते संदीप देशपांडे यांनी या प्रकरणी अतिशय संतप्त प्रतिक्रिया दिली होती.

"पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे नवीन भारताचे नवीन हिटलर आहेत. ज्याप्रकारे राज ठाकरे यांनी ईव्हीएमविरुद्ध आंदोलन उभं केलं. ते ममता बॅनर्जी आणि सोनिया गांधी यांना जाऊन भेटले. विरोधी पक्षाला एकत्र आणण्याचं काम राज ठाकरे यांनी केलं. त्यानंतर अशा प्रकारचे नोटीस देण्याची सुरूवात झा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ली आहे.

सीबीआय, ईडी या संस्था स्वायत्त राहिल्या नसून भाजपच्या कार्यकर्त्या झाल्या आहेत. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना अशा कुठल्याही गोष्टीला भीक घालत नाही. राज ठाकरेही अशा गोष्टींना भीक घालत नाहीत. हुकुमशाहीविरुद्धचा लढा यापुढे आणखी तीव्र करण्यात येईल," असं संदीप देशपांडे म्हणाले.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी आज एका बैठकीनंतर (दि. 19) पत्रकार परिषद घेतली. सांगली-कोल्हापूर इथल्या महापुरानंतरच्या परिस्थितीबाबत पुनर्वसन आणि मदतकार्याबाबत पुढच्या नियोजनाबाबत मुख्यमंत्री बोलत होते. यावेळी मुख्यमंत्री फडणवीस यांना राज ठाकरे यांच्या ईडी चौकशीबाबत प्रश्न विचारण्यात आला.

यावेळी पत्रकारांच्या प्रश्नाला मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी उत्तर दिलं. ते म्हणाले, "तुम्हाला जेवढी माहिती आहे, तितकीच माहिती मला आहे. त्यांना नोटीस आली हे मी पण माध्यमांमधूनच ऐकलं आहे. ती नोटीस कशासाठी आली, हे मला माहिती नाही. ईडीशी आमचा काहीच संबंध नाही. ईडी ही स्वतंत्रपणे काम करते."

मुख्यमंत्री पुढे म्हणाले, "राज ठाकरे यांना नोटीस आली असेल तर त्यांनी त्या नोटिशीला उत्तर दिलं पाहिजे. राज ठाकरे यांची काही चूक नसेल तर त्यांनी घाबरण्याचं कारण नाही. याला सुडबुद्धीचं राजकारण म्हणणं चुकीचं आहे. आता ईडीच्या चौकशीत एखाद्याचं नाव आलं किंवा व्यवहार दिसला तर ते नोटिसा पाठवत असतात. योग्य असेल तर सोडतात नाहीतर कारवाई करतात."

मनसे कार्यकर्ते याबाबत आंदोलन करण्याची शक्यता असल्याबाबत मुख्यमंत्र्यांना विचारण्यात आलं. यावेळी "ते खरे असतील तर नागरिकांना त्रास देण्याचं कारण काय? कायदा सुव्यवस्था जे हातात घेतील, ते कोणत्याही पक्षाचे असो, त्यांच्यावर कडक कारवाई केली जाईल, अशा शब्दात मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली."

दरम्यान, मनसे पदाधिकाऱ्यांनी उद्या (दि. 20) तातडीची बैठक बोलावली आहे. नेते, सरचिटणीस तसंच विभाग अध्यक्षांना या बैठकीस बोलावण्यात आलं आहे. राजगड या पक्षाच्या मुख्यालयात उद्या सकाळी 11 वाजता ही बैठक होणार आहे. पक्षाचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांना ईडीने नोटीस बजावल्यानंतर मनसे पदाधिकाऱ्यांच्या या बैठकीकडे सगळ्यांचे लक्ष आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


राज ठाकरे यांची सभा

राममंदिर प्रश्नावरून देशात निवडणुकांच्या तोंडावर दंगली घडवल्या जातील, अशी भीती राज ठाकरे यांनी व्यक्त केली. तसंच, तिसरं स्वातंत्र्य 2019 मिळणार आहे, असं म्हणत 'मोदीमुक्त भारत हवाय', अशी अपेक्षाही व्यक्त केली.

काय म्हणाले राज ठाकरे आपल्या भाषणात -

1. काँग्रेसच्या काळात जे जे जेलमध्ये गेले ते भारतीय जनता पक्षाच्या काळात सत्तेत बाहेर आले. 200 कोटींच्या घोटाळ्याची सीबीआयची केस चालू असताना नीरव मोदी बाहेर कसा? जे काँग्रेसच्या काळात झालं तेच भाजपच्या काळात सुरू आहे.

2. देशात सत्ता बदल झाल्यावर जेव्हा नोटबंदीची चौकशी होईल तेव्हा हा 1947 नंतरचा सगळ्यात मोठा घोटाळा म्हणून येईल.

3. नरेंद्र मोदी मेक इन इंडिया, मॅग्नेटिक महाराष्ट्रसारख्या फसव्या घोषणा करत आहेत. एक रुपयाची गुंतवणूक येत नाहीये आणि तरीही घोषणा सुरू आहेत.

4. 1947ला भारताला पहिलं स्वातंत्र्य मिळालं, दुसरं स्वातंत्र्य 1977 ला मिळालं, तिसरं स्वातंत्र्य 2019 मिळणार. मोदी 2014ला म्हणाले काँग्रेसमुक्त भारत हवाय. मोदी गुजरातच्या पलिकडच्या भारताचा दुस्वास करत आहेत, त्यामुळे मोदीमुक्त भारत हवाय.

5. दाऊदला भारतात या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यचं आहे आणि त्याला त्याचे शेवटचे दिवस भारतात घालवायचे आहेत, हे मी काही महिन्यांपूर्वी बोललो होतो. नेमकं तेच माध्यमांमध्ये काही दिवसांपूर्वी आलं. त्याला भारतात आणण्यासाठी दाऊदशी तडजोडी सुरू आहेत.

6. देशात राममंदिराच्या नावाखाली पुन्हा दंगली घडवल्या जातील. कोर्टाचा निकाल आला की दंगली सुरू होतील. राम मंदिर व्हायलाच पाहिजे, मलाही ते हवंय. पण निवडणुका जिंकण्यासाठी राम मंदिराच्या नावाखाली दंगली होणार असतील, तर मंदिर पुढच्या वर्षी निवडणुकांनंतर झाल्या तरी चालतील.

7. 1 लाख दहा हजार कोटींचं कर्ज घेऊन बुलेट ट्रेन प्रोजेक्ट कोणासाठी आहे. या प्रकल्पासाठी महाराष्ट्राने कर्जाचा भार का उचलायचा?

8. बेरोजगारांची नोंदणीच करायची नाही असा फतवा आता केंद्रसरकारने काढला आहे त्यामुळे नक्की किती बेरोजगार आहेत याचा आकडा कधीच कळणार नाही.

9. महाराष्ट्रातील वनजमिनी लाटल्या जात आहेत, तिथे अनिधिकृत बांधकामं सुरू आहेत. ही अनधिकृत बांधकामं करणारे बाहेरच्या राज्यातून येणारे आहेत. वसईत वनजमिनीवर ज्या अनधिकृत चाळी बांधल्या गेल्यात ते बांधणारे परप्रांतातील आहेत, त्यांच्या नावावर गंभीर गुन्हे आहेत.

10. शेतमालाला दीडपट हमीभाव देऊ, शेतकऱ्यांचं उत्पन्न दुप्पट करू अश्या घोषणा देऊन सत्तेत आलेल्या सरकारने एकही आश्वासन पूर्ण केलं नाही. शेती परवडत नाही, आणि त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या मुला-मुलींना नोकऱ्या हव्यात पण त्या मिळत नाहीयेत. त्या नोकऱ्या बाहेरच्या लोकांना मिळत आहेत.

11. धर्मा पाटीलांची जमीन 204 गुंठे आहे तिथे त्यांना 4 लाख मोबदला दिला गेला, आणि बाजूच्याच जमिनीला जी 74 गुंठे आहे, जिला कोट्यवधी रुपये दिले गेले. धर्मा पाटीलांनी दलालाला जमीन विकायला नकार दिला. समृद्धी महामार्गात हेच सुरू आहे.

12. जस्टीस लोयांच्या मृत्यूची केस एका महिला न्यायाधीशाकडे होती, त्या निःस्पृह होत्या म्हणून त्यांच्याकडून केस काढून घेतली असं वाटू नये म्हणून महाराष्ट्रात १०० न्यायाधीशांची बदली केली. सुप्रीम कोर्टातील त्या ४ न्यायाधीशांनीच पण तेच सांगितलं की आमच्यावर दबाव आहे

13. आणीबाणीची परिस्थिती सध्या देशात आहे. श्रीदेवी यांच्या मृत्यूची बातमी जितकी दाखवली पण जस्टीस लोयांच्या मृत्यूची बातमी का नाही दाखवली गेली. निरव मोदी प्रकरण विसरावं म्हणून श्रीदेवी यांच्या मृत्यूची बातमी इतकी चघळली. श्रीदेवी असतील मोठ्या अभिनेत्री पण प्रश्न पडतो की त्यांनी असं काय महान काम केलं की...


राज ठाकरे यांच्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेला आघाडीत घेण्याची आमची इच्छा होती. मात्र काँग्रेसमुळं त्यांच्या पक्षाला आघाडीत घेऊ शकलो नाही, असं राष्ट्रवादीचे नेते अजित पवार यांनी सांगितलं. एबीपी माझानं ही बातमी दिलीय.

राज ठाकरे यांना आघाडीत घेण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील होतो आणि काँग्रेस वगळता इतर पक्षांचा पाठिंबाही होता. मात्र राज ठाकरेंच्या उत्तर भारतीयांबाबतच्या भूमिकेमुळं काँग्रेस त्यांच्यासोबत आघाडी करण्यास तयार नाही, असं अजित पवार यांनी सांगितलं.

राज ठाकरेंना आघाडीत घेता आलं नाही, याबद्दल वाईट वाटत असल्याचंही अजित पवारांनी नमूद केलं.

दरम्यान, दुसरीकडे भांडुपमधील सभेत राज ठाकरे यांनी पुन्हा एकदा मराठी भाषेच्या मुद्द्याला हात घातलाय. महाराष्ट्र टाईम्सनं ही बातमी दिलीय.

"मुंबईत मराठी, हिंदी आणि इंग्रजी या तीन भाषा ठीक आहेत, पण चौथी भाषा कुणी आणत असेल, तर बांबूचे फटके दिले जातील," असं राज ठाकरे म्हणाले. वरळीमध्ये शिवसेनेनं गुजराती, तामिळ इत्यादी भाषांमधून केलेल्या पोस्टरबाजीवरही राज ठाकरेंनी टीका केली.

जेव्हा काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीची आघाडी झाली तेव्हा अशोक चव्हाण यांनी स्पष्ट के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं होतं की समान विचारधारा असलेल्या लोकांनाच आघाडीत स्थान राहील. मनसेनी काही मुद्द्यांवर आपली भूमिका स्पष्ट करावी असं अशोक चव्हाण यांनी म्हटलं होतं.

2. कोणताही धोका नको म्हणून शिवसेनेशी युती - चंद्रकांत पाटील

शिवसेना आणि भाजपची विचारसरणी जुळणारी आहे. तसेच, कोणताही धोका नको म्हणून शिवसेनेशी युती केली आहे, असं भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील म्हणाले. लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

"गेल्या विधानसभा निवडणुकीत युती नसताना दोन्ही काँग्रेसला मिळालेली मतं आणि यावेळी त्यांची झालेली आघाडी विचारात घेता कसलाही धोका नको म्हणून युती केली," असं चंद्रकांत पाटील म्हणाले.

तसेच, निवडणुकीनंतर महायुतीचेच सरकार आल्यावर घटक पक्षांचा मान-सन्मान कायम राखला जाईल, असंही ते म्हणाले.

यावेळी चंद्रकांत पाटलांनी शरद पवारांवरील टीकेबाबतही मत मांडलं. ते म्हणाले, "शरद पवार आमचे दुश्मन नाहीत किंवा त्यांच्याशी बांधावरचे भांडण नाही. आम्हाला त्यांचा आदरच. मात्र आमचा पक्ष आणि आमची ताकद वाढवण्यासाठी त्यांच्यावर टीका करणं, कोंडी करणं अपरिहार्य आहे."

या निवडणुकीनतंर शरद पवार यांची ताकद संपल्यास दोन्ही काँग्रेस आपोआप संपुष्टात येतील, असा दावाही चंद्रकांत पाटलांनी केला.

3. पंजाबमध्ये हायअलर्ट, सुरक्षाव्यवस्थेत वाढ

पंजाब पोलिसांनी पठाणकोट आणि गुरूदासपूर जिल्ह्याला लागून असलेल्या पाकिस्तानी सीमेजवळील भागातील सुरक्षेत मोठी वाढ केलीय. कॉर्डन अँड सर्च ऑपरेशन (CASO) या भागात सुरू करण्यात आलंय. हिंदुस्तान टाईम्सनं ही बातमी दिलीय.

गुप्तचर यंत्रणांकडून संभाव्य दहशतवादी हल्ल्याची माहिती मिळताच पंजाब पोलिसांनी सुरक्षेत वाढ केलीय. जवळपास पाच हजार पोलीस या सर्च ऑपरेशनमध्ये सहभागी झाले आहेत.

पठाणकोट, गुरूदासपूर आणि बाटला येथील सर्व हॉस्पिटलमध्ये प्रत्येकी किमान 8 बेड रिकामे ठेवावेत, असे आदेशही पठाणकोटचे वरिष्ठ वैद्यकीय अधिकारी डॉ. भूपिंदर सिंग यांनी दिले आहेत.

पठाणकोट, गुरूदासपूरसह इतर जिल्ह्यातही हे ऑपरेशन सुरू केलं जाणार असल्याचं पंजाबचे पोलिस प्रमुख दिनकर गुप्ता यांनी सांगितलं.

4. जीएसटीमध्ये कमतरता असू शकतात, पण टीकेपेक्षा सूचना करा - निर्माला सीतारामन

जीएसटीमध्ये काही कमतरता असू शकतात, मात्र या क्षेत्रातल्या तज्ज्ञांनी टीका करण्यापेक्षा जीएसटी प्रणाली अधिक चांगली करण्यासाठी सूचना कराव्यात, असं केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन म्हणाल्या....


राज ठाकरे यांच्याकडे आता भाजपबरोबर जाण्याचा पर्याय असल्याचं बीबीसीचे भारतीय भाषांचे डिजिटल एडिटर मिलिंद खांडेकर सांगतात.

त्यांच्या मते, "राज ठाकरे यांच्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना या पक्षाला आता 13हून अधिक वर्षं झाली आहेत. आजपर्यंत त्यांना कधीही राज्याच्या सत्तेत वाटा मिळालेला नाही. त्यांनी पक्ष काढला तेव्हा राज्यात आघाडीचं सरकार होतं, त्यानंतर 2014मध्ये भाजपचं सरकार सत्तेत आलं आणि आता शिवसेनेची सत्ता आहे. त्यामुळे आता भाजपसोबत जावं, हा त्यांच्यासमोरील पर्याय आहे. पण भाजप त्यांना सोबत घेणार का, हा प्रश्न आहे?"

"राज ठाकरेंचा प्रभाव मुंबईबाहेर दिसत नाही, तो मुंबई आणि काही प्रमाणात नाशिकमध्ये दिसतो. संपूर्ण महाराष्ट्रात या पक्षाचा प्रभाव नाही. त्यामुळे भाजप त्यांच्याबरोबर युती करेल का, हा प्रश्न जेव्हा निवडणूक येईल, तेव्हा समोर येईल. पण, सध्या तरी राज ठाकरे यांच्याकडे बसून राहाण्याशिवाय काही पर्याय नाहीये," खांडेकर पुढे सांगतात.

तर राज ठाकरे संधी साधून शिवसेनेला कोंडीत पकडू शकतात, असं मत पत्रकार धवल कुलकर्णी व्यक्त करतात.

ते म्हणतात, "शिवसेनेला अडचणीत आणण्यासाठी राज ठाकरे यांना भा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जपकडून बळ मिळेल. शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस या तिन्ही पक्षांमध्ये सैद्धांतिक म्हणावी अशी कोणतीही समानता नाही. या सरकारमध्ये शिवसेनेला हिंदुत्व आणि मराठीच्या मुद्द्यावर तडजोड करावी लागू शकते आणि ज्यावेळेस शिवसेना मराठीच्या मुद्द्यावर तडजोड करेल, त्याचवेळेस मनसे संधी साधून शिवसेनेला कोंडीत पकडेल."

"राज ठाकरेंची विधिमंडळातली ताकद कमी झालेली असली, तरी 2009ला 13, 2014ला 1 आणि आता 2019मध्ये त्यांचा 1 आमदार निवडून आला आहे. पण, हे लक्षात घ्यायला हवं की, राज ठाकरेंसारखा करिश्मा असलेला नेता कुठल्याही संधीचा वापर करून तिचं सोन्यात रुपांतर करू शकतो. उत्तर भारतीय अथवा मराठीच्या मुद्द्यावर राज ठाकरेंनी तेच केलं होतं आणि हाच इतिहास पुन्हा घडताना येत्या 5 वर्षांत दिसू शकतो."

'राज ठाकरेंना काम करावं लागेल'

राज ठाकरे यांना राज्याच्या राजकारणात पुढं जायचं असेल, तर काम करावं लागेल, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार विजय चोरमारे मांडतात.

त्यांच्या मते, "राज ठाकरे यांना महाराष्ट्राच्या संसदीय राजकारणात फारसं स्थान नाही, कारण त्यांच्या पक्षाचा एकच आमदार निवडून आलेला आहे. आताच्या परिस्थितीत तो आमदार कोणत्याही बाजूला असला. तरी त्यामुळे काही राजकीय चित्र बदलू शकत नाही. पण, राज ठाकरे यांना राज्याच्या राजकारणात पुढं जायचं असेल, त्यांचा पक्ष टिकवायचा असेल, तर काम करावं लागेल, जे की त्यांनी आजपर्यंत केलं नाही."

राज ठाकरे

ते पुढे सांगतात, "राज ठाकरे पक्षसंघटना मजबूत करण्यासाठी काम करत नाहीत. फक्त निवडणुका आल्या की सभा घेतात, सरकारविरुद्ध आवाज उठवतात. पण पक्षवाढीसाठी संघटनेची जी बांधणी करावी लागते, ती त्यांनी केलेली नाही.

गेली 5 वर्षं त्यांना खूप मोठी संधी होती, पण तरीसुद्धा त्यांनी त्याकडे दुर्लक्ष केलं. सध्याच्या राजकारणातील त्यांचं स्थान म्हणजे वेळोवेळी त्यांना जे प्रश्न भावतील त्यावर बोलणं अथवा आंदोलन करणं यापद्धतीनं ते काम करत राहतील."

राज-उद्धव एकत्र येणार?

उद्धव ठाकरे यांच्या मुख्यमंत्रीपदाच्या शपथविधीला राज ठाकरे उपस्थित होते.  शरद पवार हे राज आणि उद्धव या दोघांच्या जवळचे आहेत. त्यामुळे हे दोन्ही भाऊ एकत्र येण्याची शक्यता आहे, अशीही चर्चा सुरू आहे. पण, ज्येष्ठ पत्रकार अभिजीत ब्रह्मनाथकर ही शक्यता फेटाळून लावतात.

ते म्हणतात,"राजकीय भूमिका आणि कौटुंबिक आनंदाचे क्षण वेगवेगळे असतात. काही दिवसांपूर्वी आदित्य ठाकरे वरळी...


राज ठाकरे यांना गुरुवारी 22 ऑगस्ट रोजी ईडीच्या कार्यलयात चौकशीला हजर राहण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

राज ठाकरेंना ज्यामुळे ईडीची नोटीस आली ते कोहिनूर मिल प्रकरण आहे काय? हे तुम्ही इथं क्लिक करून जाणून घेऊ शकता.

उद्धव ठाकरे यांच्या निवासस्थानी आज करमाळ्याच्या माजी आमदार रश्मी बागल आणि इगतपुरीच्या आमदार निर्मला गावित यांनी आज शिवसेनेत प्रवेश केला.

यावेळी आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यक्रमात उद्धव ठाकरे बोलत होते. त्यावेळी पत्रकारांनी त्यांना राज यांना आलेल्या नोटिशीबाबत विचारलं असता 'त्यातून काही निघेल असं वाटत नाही' असं सूचक वक्तव्य त्यांनी केलं आहे.

कोहिनूर मिल प्रकरणात आर्थिक गैरव्यवहार झाल्याचा ठपका ठेवत अंमलबजावणी संचालनालयानं (ईडीनं) महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांना नोटीस बजावली आहे. 22 ऑगस्टला त्यांना चौकशीला हजर राहण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

दरम्यान राज ठाकरे यांनी त्यांना आलेल्या नोटीशीबाबत त्यांची भूमिका मांडणारं पत्रकच प्रसिद्ध केलं आहे.

"इतक्या वर्षांत तुम्हाला-मला केसेस आणि नोटिशांची सवय झाली आहे. म्हणूनच माझी तुम्हाला विनंती आहे, की येत्या 2... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

2 ऑगस्टला तुम्ही शांतता राखा," असं आवाहन महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी कार्यकर्त्यांना केलं.

हे वक्तव्य भाऊ आणि नेते या दोन्ही अनुषंगाने

उद्धव ठाकरे यांचं हे वक्तव्य एक भाऊ आणि एक राजकीय नेता या दोन्ही अनुषंगांनी आलं असल्याचं मत लोकमतचे वरिष्ठ सहाय्यक संपादक संदीप प्रधान यांनी व्यक्त केलं आहे.

"उध्दव आणि राज यांचे कितीही वाद असले तरी ते ठाकरे आहेत. त्यांचं रक्ताच नातं आहे. आपण पी. चिदंबरम यांची अवस्था आज बघतोय. आज कुठल्या ठाकरेवर दोषारोप लागून तश्या पध्दतीने चौकशी व्हावी असं उध्दव ठाकरे यांनाही वाटणार नाही.

याआधीही जर आपण बघितलं तर उध्दव ठाकरे जेव्हा आजारी होते तेव्हा राज ठाकरे मतभेद बाजूला ठेवून लिलावती हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्यासाठी धावून गेले होते. त्यानंतर ते स्वतः गाडी चालवत उध्दव यांना घरी घेऊन आले होते. त्यामुळे कौटुंबिक गोष्टीत ते वेळोवेळी एकत्र दिसतात," संदीप प्रधान सांगतात.

"जर राज यांच्याभोवती ईडीचा फास आवळला गेला. तर कदाचित त्यांचे कार्यकर्ते पेटून उठू शकतात. आजच जर आपण पाहीलं तर राज ठाकरे यांच्या कार्यकर्त्याने त्यांना नोटीस आली म्हणून आत्महत्या केली. जर अश्या पध्दतीने कार्यकर्ते पेटून उठले तर राज्यात मनसे हा पक्ष संपत आल्याचं जे चित्र आहे ते बदलू शकतं. हा पक्ष पुन्हा एकदा उभारी घेऊ शकतो.

भाजप ज्या पध्दतीने स्वबळाची भाषा करतंय त्यानुसार शिवसेनेसमोर आव्हान उभं करण्यासाठीसुद्धा मनसेचा वापर केला जाऊ शकतो. शिवसेनेला जास्तीत जास्त मनसेकडून त्रास दिला जावा मग या चौकशीचा फास सैल करू असंही भाजपकडून सांगितलं जाऊ शकतं. त्यामुळे यामागे असं राजकारणही असू शकतं."

म्हणून उध्दव ठाकरे यांनी जे वक्तव्य केलं आहे ते एक भाऊ म्हणून तर आहेच पण एक राजकीय नेता म्हणूनही सावधगिरीचं हे वक्तव्य असल्याचं प्रधान यांना वाटतं.

राजकीय किनार नाही

दुसरी राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे यांना मात्र उद्धव यांच्या या वक्तव्याला कुठलीही राजकीय किनार नसल्याचं वाटतं.

ते सांगतात, "ही बातमी आल्यानंतर संजय राऊत यांनी 'ईडी ही स्वायत्त संस्था आहे. त्यामुळे ती तिचं काम करेल' असं म्हणत हात झटकले होते. पण दुसरीकडे उध्दव ठाकरेंनी या चौकशीतून काही निष्पन्न होणार नाही असं म्हटलं.

या ईडी प्रकरणात राज ठाकरेंबरोबर शिवसेनेचे जेष्ठ नेते मनोहर जोशी यांचा मुलगा उन्मेष जोशीचाही सहभाग आहे. मनोहर जोशी हे शिवसेनेचे जेष्ठ...


राज ठाकरे यांनी काँग्रेस नेत्या सोनिया गांधींचीही भेट घेतली. महाराष्ट्रात विधानसभा निवडणुका तोंडावर आल्या असताना राज यांनी थेट सोनिया गांधींची भेट घेतल्यामुळे अनेक राजकीय चर्चांना उधाण आलं आहे.

निवडणूक आयोगामधील भेटीनंतर पत्रकारांशी संवाद साधताना राज यांनी निवडणूक आयोगावर आमचा कवडीचा भरवसा नाही असं स्पष्ट केलं. ही भेट म्हणजे विधानसभेची तयारी का, असा प्रश्न विचारल्यावर ही विधानसभेची तयारी आहेच पण त्याचवेळी मॅच फिक्स असेल तर तयारी तरी काय करायची असं ते म्हणाले.

मात्र त्यावेळी त्यांनी सोनिया गांधीसोबत भेट घेतली किंवा घेणार असल्याचा उल्लेखही केला नाही. या भेटीत नेमकी काय चर्चा झाली, हे अद्यापही गुलदस्त्यात आहे, मात्र "यावेळी उभयतांत विविध सामाजिक आणि राजकीय विषयांवर चर्चा झाली," असं मनसेच्या ट्विटर अकाऊंटवरून सांगण्यात आलं.

राज ठाकरे यांनी या भेटीनंतर पत्रकारांशी बोलताना आम्ही EVM संबंधी चर्चा केली, कोणतीही राजकीय चर्चा झाली नाही, असंच सांगितलं. पण राज्यात काँग्रेस-राष्ट्रवादीबरोबर लोकसभा निवडणुकीपूर्वी आघाडी झाली नाही, म्हणून राज यांनी थेट हाय कमांडची त्यांच्या निवासस्थानी सदिच्छा भ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेट घेतली का? हा मुख्य प्रश्न उपस्थित होत आहे.

याविषयी लोकमतचे वरिष्ठ सहायक संपादक संदीप प्रधान सांगतात, की सोनिया गांधी आणि राज ठाकरे यांची ही भेट केवळ सदिच्छा भेट असावी.

"लोकसभेच्या निवडणुकीमध्ये भाजपाविरोधात राज ठाकरे यांनी प्रचार केला होता म्हणून त्यांनी सदिच्छा भेट घेतली असावी. पण एका मर्यादेच्या पलीकडे दोन्ही पक्षांनी सलगी केली तर मनसेच्या भूमिकेमुळे काँग्रेसवर परिणाम होऊ शकतो. काँग्रेसची विचारधारा सर्वसमावेशक असेल आणि ती बदलणारी नाही. त्यांच्या मुलभूत भूमिकेत बदल होऊ शकणार नाही. त्यामुळे भाजपाविरोध हा सामायिक धागा सोडला तर या भेटीत फारसे राजकारण नसावे," असं प्रधान यांना वाटतं.

ज्येष्ठ पत्रकार सुनील चावके म्हणाले, "EVM वर संशय आणि लोकसभा निवडणुकीत जो धक्का बसला आहे, त्याचा दोष ते EVM ला देत आहेत. काँग्रेसची भूमिका EVMच्या बाबतीत संदिग्ध आहे. सर्व पक्ष आलटून पालटून EVMला दोष देत असतात. काँग्रेसने मात्र त्यावर कोणतीही स्पष्ट भूमिका घेतलेली नाही. मुख्य विरोधी पक्ष म्हणून काँग्रेसची एक महत्त्वाची भूमिका आहे.  राज ठाकरेंनी निवडणूक लढवली नाही तरी त्यांना धक्का बसला आहे. कारण सभांना गर्दी होती पण त्यांना मतं मिळाली नाही. त्या पार्श्वभूमीवर सर्व विरोधी पक्षांनी एकत्र यावं आणि व्यापक आघाडी व्हावी हाही त्यामागचा हेतू आहेच."

या मुद्दयावर बोलताना काँग्रेसचे मावळते प्रदेशाध्यक्ष अशोक चव्हाण म्हणाले, की "मला जिथपर्यत माहिती आहे, तिथपर्यंक त्यांच्या भेटीचा मुख्य मुद्दा EVM हा होता. त्यांनीही त्यांचा पुनरुच्चार केला. त्यात काही आणखी राजकीय बाबी असतील तर त्याची मला कल्पना नाही. तसंच मनसे आणि काँग्रेसच्या आघाडीबदद्ल ठोस असं काही अद्याप झालेलं नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


राज ठाकरे यांनी काढलेले ताजे कार्टून.

राज ठाकरे यांनी मंगळवारी त्यांच्या फेसबुक पेजवर हे व्यंगचित्र प्रसिध्द केलं. गुजरात निवडणुकांच्या निकालावर एका महिन्यानंतर भाष्य करताना राज यांनी राहुल गांधींची स्तुती केली आहे. दुसऱ्या नंबरवर असले तरी राहुल मोदींपेक्षा मोठे आहेत, असं या व्यंगचित्रात दाखवलं आहे.

व्यंगचित्राखाली राज ठाकरे लिहितात, "सध्याच्या सरकारचं कर्तृत्वच असं की व्यंगचित्रकारांना विषयांची कमतरता जाणवूच शकत नाही. १९ जानेवारीला 'हजयात्रेच्या अनुदानावरचं' व्यंगचित्रं तुम्ही पाहिलं असेलच. पण तरीही अनेक विषयांवर तडाखे द्यायचे बाकी होते. त्यातलेच काही माझे फटकारे."

राज यांचा 2011चा गुजरात दौरा

2014च्या निवडणुकांनंतर राज यांच्या लक्षात आलं की मोदी आणि त्यांच्या पक्षासोबत युती होणं कठीण आहे. त्यानंतर त्यांनी भाजपवर टीका करायला सुरुवात केली. गुजरातच्या निवडणुकांदरम्यान पहिल्यांदा त्यांनी अप्रत्यक्षपणे राहुल यांची स्तुती केली.

"नरेंद्र मोदी राहुल गांधींना घाबरले," असं विधान त्यांनी केलं.

विरोधक एकत्र येतील?

'शत प्रतिशत भाजप' या अमित शहांच्या धोरणामुळे शिवसेना आणि मनसेमध्ये अस्व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स्थता निर्माण होणं स्वाभाविक आहे. भाजप आता भरवशाचा मित्र नाही, असं या दोन्ही पक्षांना वाटू लागलं आहे.

म्हणूनच शिवसेना आणि मनसे या दोन्ही पक्षांनी भाजपवर हल्लाबोल केला आहे. काँग्रेसबद्दलची त्यांची भूमिका तुलनेनं मवाळ झालेली दिसते.

"भाजपला पराभूत करायचं असेल, तर काही एक वेगळं धोरण ठरवावं लागेल, याची जाणीव सगळ्या विरोधी पक्षांना झालेली आहे. त्यातून भाजपला शह देण्यासाठी परस्परपूरक राजकारण केलं जाईल," अशी शक्यता पत्रकार संदीप प्रधान व्यक्त करतात.

राज ठाकरे हे ऐन निवडणुकीच्या तोंडावर नेमके कसं वागतील, याचा अंदाज बांधता येत नाही, असं ज्येष्ठ पत्रकार अंबरीश मिश्र सांगतात. राज यांना मित्रपक्षाची गरज लागेल हे नक्की, त्यामुळे काँग्रेस त्यांचा वापर करू शकेल, अशी शक्यता मिश्र व्यक्त करतात.

"राज यांचं हे भाष्य हे भेदक आणि मार्मिक आहे. मात्र ते तात्कालिक आहे. त्यावरून ते काँग्रेसच्या जवळ जात आहेत, असं म्हणता येणार नाही. शिवाय, हे व्यंगचित्र म्हणजे त्यांच्या पक्षाची अधिकृत भूमिका आहे, असंही मानता येणार नाही."

शिवसेनेचं राहुल प्रेम?

राष्ट्रीय कार्यकारिणीच्या बैठकीत मंगळवारी शिवसेनेनं 2019 सालच्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुका स्वबळावर लढवण्याचा निर्णय घेतला. यावेळी उद्धव ठाकरेंनी केंद्र सरकार तसंच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यावर जोरदार टीका केली.

'मोदींनी अहमदाबादमध्ये पतंग उडवण्यापेक्षा श्रीनगरमध्ये जाऊन तिरंगा फडकवावा', 'नौदलात जे शौर्य आहे, ते 56 इंच छातीत नाही', 'गाय मारणं पाप आहे, तसंच थापा मारणं पाप आहे' असं म्हणत त्यांनी मोदींचा पराभव करण्याचं आवाहन केलं. पण त्यांचा पक्ष भाजपसोबत केंद्रात आणि राज्यात सत्तेत कायम राहणार आहे की नाही, याविषयी त्यांनी सोयीस्कर मौन बाळगलं.

जाहिरातबाजी करणाऱ्या या सरकारपेक्षा काँग्रेसचा गोंधळ बरा होता, अशीही पुस्ती त्यांनी जोडली.

गुजरात निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर संजय राऊत यांनी 'रोखठोक' या त्यांच्या सदरात राहुल गांधींवर स्तुतिसुमनं उधळली होती.

'विकास व भ्रष्टाचार याबाबत राहुल गांधी यांनी काही मूलभूत प्रश्न गुजरात प्रचारात उभे केले. त्यांची उत्तरं शेवटपर्यंत मिळाली नाहीत. राहुलनी त्यांचा घोडा रणाच्या मध्यभागी नेला व ते लढले. लोक लढणाऱ्याच्या मागे उभे राहतात. मी काँग्रेसचा समर्थक नाही, पण राहुलच्या नेतृत्वाखाली एक मजबूत विरोधी पक्ष उभा राहत असेल तर त्यांचे स्वागत असो.'

पण...


राज ठाकरे यांनी दोघांच्या लग्नाचं निमंत्रणपत्रिका स्वतः मातोश्रीवर जाऊन उद्धव यांना दिली होती.

गेल्या महिन्यात राज ठाकरे यांनी कन्हैय्याकुमार आणि हार्दिक पटेल यांची भेट घेतली होती. आता अमित यांच्या विवाहाच्या निमित्ताने इतर नेत्यांशी तसेच विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांच्या भेटी घेतल्या होत्या.  राज्यातील विविध क्षेत्रातील दिग्गजांचे राज ठाकरे यांचे जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत. या लग्नाच्या निमित्ताने विविध क्षेत्रातील लोक एकत्र आले होते.

फॅशन डिझायनर ते ठाकरे घराण्याची सून

मिताली ही ओबेसिटी सर्जन डॉ. संजय बोरुडे यांची मुलगी आहे. अमित आणि मिताली यांचा 11 डिसेंबर 2017 रोजी साखरपुडा झाला होता.

राज ठाकरे यांची मुलगी उर्वशी आणि मिताली या दोघी मैत्रिणी असून त्यांना वांद्रे-खार येथे "द रॅक" नावाने कपड्यांचा ब्रँडही सुरू केला आहे. उर्वशी चांगली मैत्रिण असल्याने मिताली हीच राज ठाकरे यांच्या घरी येणं जाणं होतं. अमित आणि मिताली कॉलेजमध्ये असल्यापासून एकमेकांना ओळखतात. गेली 10 वर्षं ते एकमेकांचे मित्र आहेत, असं सांगितलं जातं. मध्यंतरी अमित ठाकरे आजारी होते, त्यावेळी मितालीने अमितला खंबीर साथ दिली... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होती, असं त्यांच्या जवळचे मित्र सांगतात.

मिताली बोरुडे राज ठाकरे यांच्या समवेत

मितालीने फॅशन डिझायनिंगचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला असून ती रुईया महाविद्यालयाची विद्यार्थिनी आहे.

अमित यांनी रुपारेल कॉलेजमधून पदवी घेतल्यावर वेलिंगकर कॉलेजमधून एमबीए केलं आहे. त्यांना फुटबॉल, सायकलिंग, किक बॉक्सिंग आणि व्यंगचित्रांची विशेष आवड असल्याचे त्याचे मित्र महेश ओवे सांगतात. "कॉलेज जीवनापासून या दोघांची ओळख होती आणि आता त्यांचा प्रेमविवाह होत आहे. मित्र म्हणून अमित अत्यंत मनमोकळे असतात, त्यांचा कोणताही बडेजाव नसतो. कार्यकर्त्यांमध्ये अत्यंत सहजपणे ते मिसळतात," असं ओवे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले.

अमित ठाकरे यांचं व्यक्तिमत्व

गेल्या वर्षभरापासून अमित ठाकरे भेटी-बैठका आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये दिसत आहेत.

राज ठाकरे आणि मनसेच्या राजकीय भूमिकांचे समर्थक, 'दगलबाज राज'या पुस्तकाचे लेखक कीर्तीकुमार शिंदे सध्या अमित ठाकरे यांच्या कार्यक्रमांचे निरीक्षण करत आहेत.

डिसेंबर महिन्यात शहापूरजवळ गांडूळवाड गावात कार्यक्रमासाठी गेल्यावर अमित ठाकरे यांनी ग्रामस्थांच्या घरी जेवण केले होते.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "अमित यांचे व्यक्तिमत्व आकर्षक आणि मनमिळावू आहे. समोरच्या व्यक्तीचं ऐकून घेणं आणि सार्वजनिक जीवनातील वावर आश्वासक आहे."

मनसेच्या कार्यक्रमांमध्ये सहभाग

शिंदे सांगतात, "मनसेचे कार्यकर्ते आणि पदाधिकारी यांना अमित यांनी राजकारणात सक्रीय व्हावं असं वाटतं."

माहीम येथे मखदूम बाबा दर्ग्यालाही अमित ठाकरे यांनी भेट दिली.

"पक्षाच्या विविध सामाजिक उपक्रमांना त्यांची उपस्थिती भविष्यातील राजकीय संकेत देतात," असं शिंदे यांचं निरीक्षण आहे.

विवाह आणि राजकारण वेगवेगळं

ज्येष्ठ पत्रकार संदीप आचार्य यांच्या मते अमितच्या विवाहाच्या निमित्तानं राजकीय हालचाली करण्याचा राज ठाकरे यांचा कोणताही हेतू नसावा.

ते म्हणतात, "राज ठाकरे यांना सर्वच गोष्टी भव्यदिव्य केलेल्या आवडतात. तेच याबाबतीत असावं. पत्रिकेसाठी ते पहिल्यांदा सिद्धीविनायकाला गेले त्यानंतर रतन टाटा यांच्याकडे आणि मग उद्धव ठाकरे यांच्याकडे गेले आहेत. याचाच अर्थ कौटुंबिक सोहळा आणि राजकारण दोन्ही वेगळं ठेवायचा त्यांचा प्रयत्न आहे."

अमितच्या राजकारण प्रवेशाबाबत सांगताना संदीप आचार्य म्हणाले, "गेल्या काही वर्षांपासून अमित कार्यकर्त्यांच्या भेटी घेतच आहेत. शाखांमध्ये जाणं,...


राज ठाकरे यांनी मुंबईकर प्रवाशांच्या प्रश्‍नावर रेल्वे मुख्यालयावर 'संताप मोर्चा' काढून एक पाऊल पुढे टाकलं.

अपुर्‍या पायाभूत व्यवस्थांपासून बुलेट ट्रेनच्या अनावश्यकतेपर्यंत अनेक बाबतींत राजकीय पक्षांसह अनेकांची मतं पुढे आली.

राज ठाकरे यांनी मात्र मुंबईकर प्रवाशांच्या प्रश्‍नावर रेल्वे मुख्यालयावर धडक मोर्चा काढून एक पाऊल पुढे टाकलं.

त्यांच्या मोर्चाला जो प्रतिसाद मिळाला, तो पाहता हे पाऊल मुंबईकरांना आवश्यक वाटत होतं, ही बाब सूचित होते.

या मोर्चामुळे राज यांची राजकीय दृष्ट्याही सरशी होणार हे त्यामुळे उघड आहे.

लोकसभा, विधानसभा आणि नंतरच्या महानगरपालिकांच्या निवडणुकांमध्ये दारुण पराभव झाल्यानंतर महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना जवळपास सुप्तावस्थेत गेली होती.

पक्षाचे अनेक छोटे-मोठे नेते, कार्यकर्ते, नगरसेवक वगैरेही इतरत्र वळले होते, पांगले होते.

राज पुन्हा सक्रिय

या काळात राज ठाकरेंनीही फार मोठी राजकीय कृती केलेली नव्हती. पण अलिकडेच फेसबुक पेजच्या उद्घाटनाचा मोठा कार्यक्रम आयोजित केला गेला.

त्यानंतर त्यांची मोदीविरोधी व्यंगचित्रंही सोशल मीडियात फिरू लागली. 29 सप्टेंबरच्या घटनेनंतर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांनी लगेचच एक सविस्तर पत्रकार परिषद घेतली. आणि आज हा 'संताप मोर्चा' आयोजित केला.

या मोर्चासाठी सोशल मीडियाचा कल्पक वापर करण्यात आला.

या मोर्चामुळे मुंबईकरांना जसा आवाज मिळाला, तसाच मनसेलाही नवा सूर मिळाला असं म्हणता येईल.

या मोर्चासाठी सोशल मीडियाचा केलेला कल्पक वापर, मराठी नटनट्यांची मिळवलेली व्हीडिओ निवेदनं, मुंबईतील नेत्यांनी प्रवाशांना भेटून मोर्चात सामील होण्यासाठी केलेली 'पर्सनल' विनंती आणि पोलिसांनी परवानगी देण्यास खळखळ करूनही मोर्चा यशस्वी करण्यासाठी पक्षाने दाखवलेली जिद्द, यामुळे मनसे आणि राज ठाकरेंनी मुंबई आणि महाराष्ट्राचं लक्ष खचितच वेधून घेतलं आहे.

मुंबईमधलं दैनंदिन जगणं क्रमाक्रमाने अधिकाधिक अवघड होत गेल्याला आता वर्षं लोटली आहेत. शहराच्या क्षमतेपेक्षा खूप जास्त लोकसंख्या असणं आणि त्या प्रमाणात पायाभूत सुविधा अजिबात नसणं, या वास्तवाचा फटका सामान्य मुंबईकरांना सर्वाधिक बसतो आहे.

त्यात त्यांची जी कुचंबणा आणि घुसमट होते आहे, त्याला कुणी वाली उरलेला नाही. माणसं कधी अतिवृष्टीमुळे पाणी तुंबून, कधी इमारती पडून, कधी छोट्या-मोठ्या रेल्वे अपघातांमध्ये सापडून तर कधी अन्य दुर्घटनांमुळे सातत्याने मारली जात आहेत.

सुविधांअभावी आचके देणारं हे शहर मुंबईकरांचे दररोज बळी घेत चाललं आहे.

असं असूनही केंद्र-राज्य सरकारं आणि महापालिका लोकांचं जगणं सुकर करण्यात सर्वस्वी अपयशी ठरत आहेत. मुंबईत जगायचं तर असंच किडामुंगीसारखं जगावं लागेल, अशी मानसिकता एका पातळीवर तयार झाली आहे.

पण जेव्हा किडामुंगीसारखं मरण येतं तेव्हा लोकांमध्ये संताप निर्माण होतो, हेही खरं आहे. हाच संताप राज ठाकरे यांनी मोर्चा काढून सरकार आणि प्रशासनासमोर आणला आहे.

राज ठाकरेच बोलू शकतात

ही घटना कोणत्या राजकीय पार्श्‍वभूमीवर होते आहे पाहा. लोकांचं दु:ख आणि राग वेशीवर टांगण्यात इतर सर्व प्रमुख पक्षांच्या काही अडचणी आहेत.

शिवसेना मुंबई महापालिकेत सत्तेवर आहे आणि राज्यात-केंद्रात सहभागी आहे, राज्य आणि केंद्र अशा दोन्ही ठिकाणी भाजप ड्रायव्हिंग सीटवर आहे.

मोदींपासून महापालिकेपर्यंत सर्वांच्या कारभाराचे वाभाडे काढण्यात राज ठाकरेंना कोणतीही अडचण नाही.

काँग्रेस-राष्ट्रवादी हे तूर्त सत्तास्थानांवर नसले, तरी त्यांच्या हाती देशाची सत्ता दीर्घकाळ होती. त्यामुळे मुंबईकरांचं दु:ख कोणत्या तोंडाने बोलणार, असा प्रश्‍न या पक्षांसमोर असणार.

मात्र असा...


राज ठाकरेंचं कार्टून

शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी 2019च्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकीत स्वबळावर लढण्याची घोषणा मंगळवारी मुंबईत केली.

राज यांनी आपल्या फेसबुक अकाऊंटवर शिवसेनेच्या या घोषणेची खिल्ली उडवणारं व्यंगचित्र टाकलं आहे.

आपल्या व्यंगचित्रातून राज ठाकरे यांनी शिवसेनेच्या सत्तेवर लाथ मारण्याच्या घोषणेला नाटकाची उपमा दिली आहे, असं लोकसत्ताच्या वृत्तात म्हटलं आहे.

या व्यंगचित्रात उद्धव ठाकरे हे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या पोटावर बसून 'सत्ता सोडू का?' अशी धमकी देताना दाखवले आहेत.

2. 'गोपनियतेचा हक्क आणि राष्ट्रहित यामध्ये हवं संतुलन'

UIDAI ने जमा केलेल्या डेटाचा गैरवापर होणार नाही किंवा तो लीक होणार नाही, याची काळजी घेणं आधारशी निगडीत खरी समस्या आहे, असं सुप्रीम कोर्टानं बुधवारी म्हटलं आहे.

आधारच्या वैधतेबाबत झालेल्या सुनावणीदरम्यान बोलताना कोर्टानं म्हटलं आहे की, दहशतवादाचा मोठा धोका आणि समाज कल्याणासाठीच्या उपाययोजनांवर सरकारनं हजारो कोटी रुपये खर्च केले आहेत.

अशा वेळी नागरिकांचा गोपनीयतेचा हक्क आणि राष्ट्रहित यामध्ये समतोल साधणं आवश्यक आहे, असं द टाइम्स ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ऑफ इंडियानं दिलेल्या वृत्तात कोर्टानं म्हटलं आहे.

खाजगी आयुष्यात लोक काय करतात, हे ट्रॅक करण्यासाठी डेटाचा वापर होऊ नये, पण कधीकधी राष्ट्रहितासाठी डेटा ट्रॅक करण्यास हरकत नसावी, असं न्यायालयानं सांगितलं.

3. पद्मावतविरोधाचे लोण महाराष्ट्रातही

'पद्मावत' चित्रपटाविरोधात पेटलेल्या आंदोलनाचं लोण महाराष्ट्रातही पोहोचलं आहे. बुधवारी अनेक ठिकाणी तोडफोड, निदर्शनं झाली.

लोकमतच्या वृत्तानुसार, करणी आणि राजपूत सेनेच्या आंदोलनांमुळं गुरुवारी राज्यात अनेक ठिकाणी हा चित्रपट पोलीस बंदोबस्तात प्रदर्शित होत आहे.

प्रतिबंधात्मक कारवाई करत एकट्या मुंबईतच १०० हून अधिक जणांना अटक करण्यात आली.

ठाणे, डोंबिवलीत बुधवारी थ्रीडी चित्रपटाचे खेळ बंद पाडण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या 35 कार्यकर्त्यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतलं. पुण्यात मंगळवारी मध्यरात्री 25 जणांनी सातारा-मुंबई महामार्गावर वाहनांवर दगडफेक करून तोडफोड केली.  त्यात 10 वाहनांचं नुकसान झालं. पोलिसांनी 15 जणांना अटक केली.

औरंगाबादेत जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर तर बुलडाणा जिल्ह्यात मलकापूर इथं निदर्शनं झाली. धुळे महामार्गावर रास्ता रोको झाला. नाशिकला गंगापूर धरणावरील जलसमाधी आंदोलन पोलिसांनी उधळले.

दुसरीकडे, मनसे चित्रपट सेनेच्या कार्याध्यक्ष शालिनी ठाकरे यांनी 'पद्मावत'च्या प्रदर्शनाला संरक्षण देण्याचं वक्तव्य केलं होतं. ही पक्षाची अधिकृत भूमिका नसल्याचा खुलासा मनसेनं केला आहे.

4. यवतमाळ प्रकरणात कंपन्यांना क्लीन चिट

कीटकनाशकांच्या फवारणीमुळं विदर्भात झालेल्या शेतकरी मृत्यूंच्या प्रकरणात कीटकनाशक कंपन्यांना चौकशी समितीकडून क्लीन चिट देण्यात आली.

यवतमाळमध्ये आजही सुरक्षा साधनांशिवाय शेतात फवारणी केली जाते.

दिव्य मराठीनं याबाबत वृत्त दिलं आहे. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठात दाखल झालेल्या याचिकेच्या पार्श्वभूमीवर एसआयटीनं हा अहवाल न्यायालयात सादर केला.

कोणतीही संरक्षक उपकरणं उपलब्ध न करता शेतमजुरांना फवारणीची कामं देणाऱ्या शेतमालकांवर सदोष मनुष्यवधाचे गुन्हे नोंदवण्यात यावेत, अशी शिफारस या मृत्यूंची चौकशी करणाऱ्या एसआयटीनं अहवालात केली आहे.

अमरावतीच्या विभागीय आयुक्तांच्या अध्यक्षतेखालील SITनं आपल्या अहवालात महत्त्वाच्या शिफारशी केल्या आहेत.

SITनं कीटकनाशक कंपन्यांना दोषी धरलेलं नाही. तसंच, मृत्यूंची व्याप्ती वाढण्यात स्थानिक प्रशासनही जबाबदार असल्याचा उल्लेख...


राज ठाकरेंना ईडीनं पाठवलेली नोटीस म्हणजे त्यांना भीती दाखवण्यासाठी सरकारनं उचललेल पाऊल आहे, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई नोंदवतात.

त्यांच्या मते, "कोहिनूर मिल प्रकरण खूप जुनं आहे. त्यामुळे राज ठाकरेंना इतक्या वर्षांत ईडीची नोटीस का आली नाही, हा प्रश्न आहे. खरं तर येत्या विधानसभा निवडणुका लक्षात घेऊन सरकारनं अवलंबलेली ही प्रेशर टॅक्टिक आहे. कारण या निवडणुकीत मनसे आणि वंचित बहुजन आघाडी एकत्र येतील, असा माझा अंदाज आहे. तशी दबक्या आवाजात चर्चा सुरू आहे. असं झाल्यास भाजपला मोठा फटका बसेल. याशिवाय कोल्हापूर-सांगलीतल्या महापुरामुळेही फटका बसेल, असं भाजपला वाटत आहे. म्हणून मग राज ठाकरेंना भीती दाखवण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आलं आहे."

"खरंतर 2014च्या निवडणुकीत राज यांनी नरेंद्र मोदींची भलामण केली होती. तेव्हा मात्र सरकारनं काहीच केलं नाही. आता ते सरकारच्या विरोधात बोलायला लागले आहेत, तर त्यांना ईडीची नोटीस बजावण्यात आली आहे," देसाई सांगतात.

कोहिनूर मिल खरेदी प्रकरणात राज ठाकरे आणि शिवसेना नेते मनोहर जोशी यांचे पूत्र उन्मेष जोशी पार्टनर होते.

या प्रकरणाच्या तारा मनोहर जोशी यांच्यापर्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंत जातील का, यावर देसाई सांगतात, "भाजप काही मनोहर जोशींना त्रास देणार नाही. कारण ते शिवसेनेला धरून आहेत. शिवाय मनोहर जोशींना आता फारसं राजकीय महत्त्व नाहीये."

'दबावाचं राजकारण'

"आतापर्यंत एकाही भाजप, खासदार अथवा भाजपशी संबंधित व्यक्तीवर ईडीची चौकशी झाली नाही. प्रकाश मेहता असो की मुंबई बँकेशी घोटाळ्याशी संबंधित प्रवीण दरेकर या सगळ्यांना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांनी क्लीन चीट दिली आहे. राज ठाकरेंना पाठवलेली नोटीस म्हणजे भाजपचं दबावाचं राजकारण आहे. पण, मनसे याला भीक घालत नाही. मनसे ईव्हीएमविरोधी मोर्चा सुरूच ठेवणार आहे," असं मनसेचे प्रवक्ते संदीश देशपांडे यांनी सांगितलं.

पण , मुंबई बँक घोटाळा मनसेचा आमदार असताना घडला, असं म्हटलं जातं, यावर देशपांडे सांगतात, "जेव्हा मनसेचा आमदार होता, तेव्हा तो घोटाळा बाहेर आला. या घोटाळ्याची चौकशी करा, असं आम्ही सरकारला म्हटलं होतं. पण भाजप सत्तेत आल्यापासून काहीच करण्यात आलं नाही."

'कायदेशीर प्रक्रियेचं पालन करावं'

"जी काही कायदेशीर प्रक्रिया आहे, तिला राज ठाकरेंनी कायदेशीर उत्तर द्यायला हवं. त्यांनी कायदेशीर प्रक्रियेचं राजकीय भांडवल करू नये," असं भाजप प्रवक्ते माधव भंडारी यांनी म्हटलं आहे.

भाजपचं हे दबावाचं राजकारण आहे, असा मनसेचा आरोप आहे, यावर ते म्हणाले, "मला जेवढं उत्तर द्यायचं तेवढं मी दिलं, त्यांच्या प्रत्येक शब्दाला उत्तर देणं माझ्यावर बंधनकारक आहे का?"

या प्रकरणात राज्याचे माजी मुख्यमंत्री मनोहर जोशी यांचे पुत्र उन्मेष जोशी यांनाही नोटीस बजावण्यात आली आहे.

याविषयी त्यांनी एबीपी माझाला प्रतिक्रिया दिली की, "मला याबाबतची बातमी वाचावी लागेल, त्याशिवाय काही बोलणं योग्य नाही. माझी उन्मेषशी भेटच झालेली नाही. यामागे काही कळंबेरं असू शकेल, पण याबाबत पूर्ण माहिती घेतल्याशिवाय काही बोलणं मी योग्य मानत नाही. तुम्ही ज्यावेळीस बिझनेसमध्ये उतरता त्यावेळी अशा गोष्टींना तोंड द्यावं लागतं. मी पाहत असताना या संस्थेत असे गैरप्रकार झाले नव्हते, यावेळी अशी बातमी प्रथमच येत आहे. याबाबत विचारपूर्वक उत्तर देऊ. वाटलंच तर मुख्यमंत्र्यांना भेटेन."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


राज ठाकरेंनी स्वागत करणं, यात नवल ते काय, असा प्रश्न तुम्हाला पडण्याआधी हे सांगायला हवं की, राज ठाकरे हे चालू घडामोडींवर तातडीने प्रतिक्रिया देत नाहीत. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवरुन तर ते फारच कमी व्यक्त होतात. त्यामुळं त्यांचं हे ट्वीट चर्चेच्या केंद्रस्थानी राहिलं.

थोडसं आधी म्हणजे गेल्या काही महिन्यांमध्ये डोकावून पाहिलं तर राज ठाकरेंच्या भूमिकांमधील बदल आश्चर्यकारकरीत्या बदलेला दिसतो.

लोकसभा निवडणुकीत 'मोदी-शाहमुक्त भारता'ची घोषणा राज ठाकरेंनी केली होती. मात्र, विधानसभा निवडणुका झाल्या, शिवसेना ही काँग्रेस-राष्ट्रवादीसोबत गेली आणि राज ठाकरेंची भूमिका 'मोदी-शहां'च्या दिशेनं झुकली.

राष्ट्रीय नागरिक नोंदणी अर्थात NRC च्या मुद्द्यावर भाजपचं समर्थन करुन राज ठाकरेंनी आपल्याच लोकसभेत भूमिकेला छेद दिलाय. बहुतांश विरोधी पक्ष NRC विरोधात असताना, राज ठाकरे मात्र समर्थनार्थ उतरलेत. त्यामुळं ते एनडीएच्या जवळ जाण्याचा आणि हिंदुत्त्वाचा मुद्दा हाती घेण्याचा प्रयत्न करतंय का, असा साहजिक प्रश्न उभा राहतो. याच प्रश्नाचा बीबीसी मराठीनं आढावा घेतलाय.

तत्पूर्वी, आगामी काळात हिंदुत्वाचा मुद्दा हाती घ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेण्याबाबत राज ठाकरे यांनी अद्याप जाहीररित्या सांगितलं नसलं, तरी गेल्या काही दिवसात संकेत मात्र दिले आहेत.

हिंदुत्त्वाच्या राजकारणाचे राज ठाकरेंनी दिलेले निवडक 5 संकेत

मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी 23 जानेवारी 2020 रोजी म्हणजे दिवंगत बाळासाहेब ठाकरे यांच्या स्मृतीदिनी मुंबईत पक्षाचं अधिवेशन घेतलं.

1) मनसेच्या मुंबईतील अधिवेशनावेळी राज ठाकरेंनी हिंदुत्त्वाच्या अनेक संकेत दिले. या अधिवेशनाच्या आमंत्रणाची टॅगलाईन होती - 'विचार महाराष्ट्र धर्माचा, निर्धार हिंदवी स्वराज्याचा'

2) याच अधिवेशनात मनसेचा झेंडा म्हणून 'शिवमुद्रा' असलेला भगवा झेंडा स्वीकारला आणि अधिवेशनातील भाषणही हिंदुत्वाच्या जवळ जाणारं केलं.

3) 'मोदी-शाहमुक्त भारत' अशी घोषणा देणारे राज ठाकरे यांनी राष्ट्रीय नागरिक नोंदणी अर्थात NRC ला समर्थन दिलं. ते पाकिस्तानी आणि बांगलादेशी घुसखोरांच्या हकालपट्टीचा मुद्दा मांडतायत.

4) NRC च्या समर्थनार्थ नियोजित मोर्चासाठी राज ठाकरे यांनी भायखळा ते आझाद मैदान अशा मार्गाची मागणी मुंबई पोलिसांकडे केली होती. मात्र, पोलिसांनी या मार्गाला नकार दिला. कारण भायखळा हा मुस्लीमबहुल परिसर आहे. आता गिरगाव चौपाटीच्या हिंदू जिमखान्यापासून महामोर्चाला सुरुवात होईल.

5) पाच फेब्रुवारीला संसदेत मोदींनी राम मंदिर उभारणीसाठी ट्रस्टची घोषणा केली. इतक्या लगेच कुठल्याही घटनेवर प्रतिक्रिया न व्यक्त करणाऱ्या राज ठाकरेंनी यावेळी मात्र अवघ्या काही तासात राज ठाकरेंनी मोदी सरकारचं आभार मानणारे ट्वीट केलं.

भाजपसोबत जाणार का? मनसेचे नेते म्हणतात...

महाराष्ट्र धर्म म्हणजे हिंदुत्व नव्हे, असं म्हणत अनिल शिदोरे म्हणतात, "महाराष्ट्र धर्म आणि हिंदवी स्वराज्य. महाराष्ट्र धर्म ही लाईन आमची पहिल्यापासूनच आहे. महाराष्ट्र धर्म म्हणजे हिंदुत्त्व नव्हे, त्याचा वेगळा अर्थ आहे."

राज ठाकरे उद्या हिंदुत्वाच्या मुद्द्यावर आपली भूमिका जाहीर करतील, अशी मला वाटतं, असंही शिदोरे म्हणाले.

मात्र, भाजपसोबत जाणार का, या प्रश्नाला अनिल शिदोरे स्पष्टपणे नकारार्थी उत्तरही देत नाहीत. ते म्हणतात, "त्या निष्कर्शापर्यंत जाण्याची गरज नाही. राजकीय पक्ष नेहमीच बदलत जाणारे असतात. एका पुस्तकात लिहून ठेवलंय, तसंच पुढे जायचं, असं नसतं. राज्याच्या राजकारणात पर्याय खुले आहेत."

अनिल शिदोरे यांनी एकप्रकारे भाजपसोबत जाण्याचे संकेतच दिलेत. शिवाय, असेच संकेत मनसेचे नेते अविनाश...


राज राणी (प्रीतपाल शर्मा यांची पत्नी)

पंजाबमधील संगरूर जिल्ह्यातील धुरी शहरातील घरात प्रीतपाल शर्मा यांच्या कुटुंबीयांवर दुःखाचा डोंगरच कोसळला आहे. 2014ला ज्या 39 भारतीयांचं आयएसआयएसने अपहरण केलं होते, त्यांची हत्या झाली असल्याची माहिती परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांनी संसदेत मंगळवारी दिली.

स्वराज यांचं निवेदन धुरी शहरात पोहोचलं ते धक्का देतच.

या 39 जणांत प्रीतपाल यांचाही समावेश होता. शर्मा यांची घरची परिस्थिती यथातथा असल्याने एका एजंटच्या मदतीने त्यांनी 2011ला इराक गाठलं होतं. घरची परिस्थिती सुधारावी, म्हणून प्रीतपाल इराकला गेले. पण पुढं काय वाढून ठेवलं आहे, याची त्यांना कल्पना नव्हती.

निम्न मध्यमवर्गीय वस्तीत शर्मा कुटुंबीयांचं घर आहे. इराकमधल्या त्या भारतीयांच्या मृत्यूची माहिती सर्वत्र झालेली असल्यानं पत्रकार घरी येतील, याची कल्पना शर्मा यांचा मुलगा नीरजला होती. घरातही सगळे टीव्ही पाहात होते. प्रीतपाल यांच्या पत्नींचे, राज राणी यांचे अश्रू थांबतच नव्हते. नीरजनं स्वत:चे अश्रू कसेबसे रोखून धरलेत. त्यांची मुलगी कॉलेजमध्ये गेली होती. तिला अजून ही बातमी कळवण्यात आलेली नव्हती.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शर्मा यांच्या घरची स्थिती ही अशी ह्रदयद्रावक होती. कुणीही बोलण्याची मानसिक स्थितीमध्ये नव्हते.

प्रीतपाल शर्मा यांचं घर

राज राणी यांना बोलण्याच्या स्थिती येण्यासाठी बराच वेळ जावा लागला.

प्रीतपाल इराकला कसे गेले, हे त्या सांगू लागल्या. त्या म्हणाल्या, "माझे पती इलेक्ट्रिशिअन होते. घरची परिस्थिती बरी नव्हती. एका एजंट मार्फत त्यांना 2011मध्ये इराकला जाण्याची संधी मिळाली. त्यासाठी त्यानी दोन लाख रुपये जमवले होते."

इराकला गेल्यावर प्रीतपाल 2014पर्यंत नियमित पैसे पाठवत होते. 2014मध्येच इराकच्या मोसूल या शहरातून त्यांचं इस्लामिक स्टेटनं अपहरण केलं.

पकडण्यात आल्यावरही त्यांनी एकदा फोन केला आणि तो अखेरचाच ठरला, त्या सांगत होत्या. राज राणी यांच्या डोळ्यातून अश्रूंचा बांध फुटला होता.

राज राणी यांनी ते संभाषण आजही स्पष्टपणे आठवते. "ते म्हणाले होते की हा बहुधा त्यांचा शेवटचा फोन असेल आणि तसंच झालं."

थोड्या वेळानं त्या म्हणाल्या, "त्यांना एका कारखान्यात ठेवण्यात आलं होतं."

मुलाचं शिक्षण थांबलं

त्या फोननंतर राज राणी यांना सरकारी कार्यालयात खेटे घालावे लागले. त्यात त्यांचे सुमारे दीड लाख रुपये खर्च झाले.

राज राणी म्हणतात, "सरकारला जर आधीपासून त्यांच्याविषयी माहिती होतं, तर त्यांनी आम्हाला तेव्हाच कल्पना द्यायाला हवी होती. म्हणजे आम्हाला एवढा त्रास झाला नसता."

प्रीतपाल इराकला गेले तेव्हा नीरजचं शिक्षण सुरू होतं. ते म्हणतात, "वडील गायब झाल्यावर माझं शिक्षण थांबलं. कारण घर चालवण्यासाठी मला मोलमजुरी करण्याशिवाय पर्याय नव्हता.

नीरज स्वत:च्या कुटुंबाविषयी बोलतानाच त्या सर्व 39 जणांच्या कुटुंबीयांविषयी बोलू लागतात.

डीएनए टेस्ट

इराकमध्ये कोणाचे वडील गेले तर कोणाचा भाऊ गेला. ते सगळे तिथे नोकरीसाठी गेले होते.  नीरज पुढं आता भवितव्याचाही प्रश्न निर्माण झाला आहे.

कुठे नोकरी मिळाली तर आमचं जगणं शक्य होईल, असं नीरज म्हणतात.

या कुटुंबाशी बोलण्यासाठी स्थानिक नायब तहसीलदार करमजीत सिंह घरी पोहोचले. त्यांनीच प्रीतपाल शर्मा यांच्या निधनाची खात्री करण्यासाठी डीएनएचे नमुने इराकला पाठवले होते.

ते म्हणाले, "परिवाराच्या मागणीनुसार इराकहून त्यांच्या अस्थी मिळवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. शिवाय कुटुंबातल्या एकाला नोकरी मिळावी यासाठी शिफारसही करण्यात आली आहे."

हे बोलणं सुरू असेपर्यंत प्रीतपाल यांची मुलगी दीक्षा कॉलेजमधून परतली...


राजकन्या लतिफा

यानंतर लतिफा यांनी मित्रांना एक व्हीडिओ संदेश पाठवला. आपल्या वडिलांनी 'ओलीस' ठेवल्याचा आरोप केला आणि आपला जीव धोक्यात असल्याचेही सांगितले.

राजकुमारी लतिफा यांच्या या व्हीडिओचे फुटेज बीबीसी पॅनोरमाच्या हाती लागले आहे. बोटीतून पळून जात असताना कमांडोंनी पकडले असून त्यांना तुरुंगात आणले आहे असं त्या व्हीडिओमध्ये लतिफा सांगत आहेत.

लतिफा यांच्याकडून आता मात्र गुप्त संदेश येणं बंद झालं आहे. यामुळे तिच्या मित्रांनी संयुक्त राष्ट्र संघाला याप्रकरणात लक्ष घालण्याचे आवाहन केले आहे.

दुबई आणि संयुक्त अरब अमिरातीने (यूएई) लतिफा कुटुंबासोबत असून सुरक्षित असल्याचं यापूर्वीच सांगितलं आहे.

2018 मध्ये लतिफाची भेट घेतल्यानंतर तिला 'अस्वस्थ तरुणी' म्हणणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या माजी मानवाधिकार दूत मेरी रॉबिन्सन यांनी आता राजकन्येच्या कुटुंबीयांनी तिचा 'मोठा विश्वासघात' केला आहे असं म्हटलं आहे.

संयुक्त राष्ट्रसंघाचे मानवी हक्क उच्चायुक्त आणि आयर्लंडचे माजी अध्यक्ष रॉबिन्सन यांनी लतिफाची सद्यस्थिती जाणून घेण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर पावलं उचलण्याची मागणी केली आहे.

त्या म्हणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल्या, "मला सतत लतिफाची काळजी वाटते. परिस्थिती फार बदलली आहे आणि आता मला वाटते याप्रकरणाची चौकशी झाली पाहिजे."

लतिफाचे वडील शेख मोहम्मद बिन रशीद अल मक्तूम हे जगातील सर्वात श्रीमंत राष्ट्रप्रमुखांपैकी एक आहेत. ते दुबईचे शासक आणि संयुक्त अरब अमिरातीचे उपाध्यक्ष आहेत.

लतिफाला पकडल्यानंतर त्यांना दुबईला नेण्यात आलं. अनेक महिने त्यांनी गुप्तपणे व्हीडिओ बनवले. त्या आपल्या बाथरूममधून व्हीडिओ बनवत होत्या. कारण हीच एकमेव जागा होती ज्याठिकाणी दरवाजा बंद करता येणं शक्य होतं.

टीना जोहोनन, लतिफाच्या फिटनेस ट्रेनर

या व्हीडिओ संदेशांमध्ये त्या सांगतात-

लतिफा यांची मैत्रिण टीना जोहाएनन, मामे भाऊ मार्कस एसाबरी आणि डेविड हाए यांनी लतिफाला पकडण्यात आले असून त्यांना ताब्यात घेतल्याची माहिती बीबीसीला दिली. या सर्वांनी लतिफाची सुटका व्हावी यासाठी एक मोहीम सुरू केली आहे.

राणी एलिजाबेथ यांच्यासमवेत शेख मोहम्मद (उजवीकडून दुसरे)

लतिफाच्या सुरक्षेसाठी त्यांनी पाठवलेले व्हीडिओ संदेश सार्वजनिक करण्याचा आव्हानात्मक निर्णय त्यांनी घेतला असल्याचं ते सांगतात.

याच लोकांनी दुबईतील एका घरात राहत असताना लतिफाशी संपर्क साधला होता.

लतिफाला कुठे ठेवण्यात आले होते याचा तपास पॅनोरमाने स्वतंत्रपणे केला.

कोण आहेत दुबईचे शासक ?

शेख मोहम्मद यांनी एक अतिशय यशस्वी शहर उभारले आहे. पण त्यांच्या शहरात असहमतीला स्थान नाही आणि न्यायव्यवस्था ही स्त्रियांविरुद्ध भेदभाव करणारी आहे, असं मानवाधिकार कार्यकर्त्यांचे मत आहे.

शेख मोहम्मद यांचा घोड्यांच्या शर्यतीचा मोठा उद्योग आहे. ते राजघराण्यांसह इतर शाही सोहळ्यांमध्येही उपस्थित राहतात. राणी एलिझाबेथ द्वितीय यांच्यासोबतही त्यांचा फोटो आहे.

राजकन्या लतिफा आणि त्यांच्या सावत्र आई यांच्यासंदर्भात शेख मोहम्मद यांच्यावर टीकेची झोड उठली आहे. त्यांची पत्नी हया बिंत अल हुसैन 2019 मध्ये आपल्या दोन मुलांसह लंडनला पळून गेली.

पळून जाण्यासाठी बोटीचा मार्ग

लतिफाने (35) पहिल्यांदा वयाच्या 16 व्या वर्षी पळून जाण्याचा प्रयत्न केला होता. गेल्या वेळेस आपला फिटनेस प्रशिक्षक जोहाएननच्या मदतीने त्यांनी पळून जाण्याचा प्रयत्न केला.

24 फेब्रुवारी 2018 रोजी लतिफा आणि जोहाएनन हे एका बोटीसह जेट स्की घालून आंतरराष्ट्रीय सागरी सीमेवर पोहचले. याठिकाणी फ्रेंच व्यावसायिक हर्व जॉबर्ट अमेरिकन झेंडे लागलेल्या यॉटमध्ये त्यांची वाट पाहत...


राजकारण, समाजकारण, क्रीडा इत्यादी क्षेत्रांमधील अशा 10 निवडक घटना....

1) चांद्रयान-2 अयशस्वी

भारताच्या 'चांद्रयान 2'च्या विक्रम मून लँडरशी चंद्रभूमीपासून दोन किलोमीटरवर असताना संपर्क तुटला. 22 जुलै 2019 रोजी 'चांद्रयान 2'चं प्रक्षेपण झालं होतं. त्यानंतर 47 दिवस प्रवास करून 'चांद्रयान 2' चंद्रभूमीपासून अवघ्या काही अंतरावर पोहोचला होता.

सुरूवातीला सर्वकाही नीट होतं, मात्र चंद्राच्या पृष्ठभागापासून 2.1 किमी अंतरावर विक्रम लँडरचा संपर्क तुटला, असं इस्रोचे प्रमुख के. सिवन यांनी सांगितलं.

आतापर्यंत अमेरिका, रशिया आणि चीन हे देश चंद्रावर अंतराळ यानाचं सॉफ्ट लँडिंग करू शकले आहेत. भारत या यशापासून केवळ दोन पावलं दूर राहिला आहे.

विक्रम मून लँडर चंद्रभूमीवर उतरणार असल्यानं या क्षणाचा साक्षीदार होण्यासाठी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे बंगळुरूस्थित इस्रोच्या मुख्यालयात उपस्थित होते.

यावेळी विक्रम मून लँडरशी संपर्क तुटल्यानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी इस्रोच्या शास्त्रज्ञांचं मनोधैर्य वाढवण्याचा प्रयत्न केला. ते म्हणाले, कोणत्याही मोठ्या कामात चढ-उतार येत असतात.

चांद्रयान बाबत भारतीया... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंमध्ये उत्साहाचं वातावरण होतं. लोकांच्या नजरा इस्रोच्या मिशनवर होतं. जेव्हा विक्रम मून लँडरशी संपर्क तुटण्याचं वृत्त इस्रोनं दिलं, त्यावेळी भारतीय निराश झाले. मात्र, याही स्थितीत भारतीयांनी इस्रोच्या शास्त्रज्ञांना धीर देण्याचा प्रयत्न केला.

पाकिस्तानातून मात्र विक्रम मून लँडरशी संपर्क तुटल्याच्या वृत्तानंतर इस्रोवर टीका केली आणि भारताची खिल्ली उडवली गेली. पण भारताच्या या अयशस्वी मोहिमेचं जगभरातून कौतुक झालं होतं. अवकाश संशोधन क्षेत्रातील ही महत्त्वाची घटना असल्याचं म्हटलं जातं.

2) पीएमसी बँकेवर आरबीआयचे निर्बंध

पंजाब अँड महाराष्ट्र बँकेवर (PMC) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियानं (RBI) सप्टेंबर 2019 मध्ये निर्बंध लादले. या निर्बंधांमुळं हजारो खातेदारांची कमाई बँकेत अडकली आणि एकच गदारोळ सुरू झाला.

35 वर्षं जुनी असलेल्या PMC बँकेच्या भारतातल्या सहा राज्यांमध्ये शाखा आहेत.

बँकेचे पदाधिकारी आणि संचालक यांनी ऑगस्ट 2008 ते 2019 या कालावधीत भांडुपमधील (मुंबई) शाखेतील ठराविक खात्यांची परतफेड होत नसतानाही, ती माहिती आरबीआयपासून लपवून ठेवली. कमी रकमेचा अर्ज, बनावट खात्यांचा खोटा अभिलेख तयार करुन आरबीआयसमोर सादर केलं. या सगळ्यामुळं बँकेचा जवळपास साडेचार हजार कोटींचा तोटा झाला.

हा सगळा गैरव्यवहार हाऊसिंग डेव्हलपमेंट अँड इन्फ्रास्ट्रक्चर लि. ग्रुप ऑफ कंपनीच्या (HDIL) पुढाकारातून झाल्याचा आरोप आहे.

ऑगस्ट 2019 च्या शेवटच्या आठवड्यात हा गैरव्यवहार उघडकीस आला.

या गैरव्यवहारामुळं खातेदारांना बँकेतून स्वत:चेच पैसे काढणं मुश्कील होऊन बसलं. अखेर आरबीआयनं खातेदारांच्या रोषाची दखल घेत काही दिवसांच्या अवधीनं पैसे काढण्याची मर्यादा वाढवत नेली.

सुरुवातीला हजार रुपयेच खातेदार काढू शकत होते. मात्र त्यानंतर ही मर्यादा 25 हजारांवर नेण्यात आली. आता सहा महिन्यांच्या कालावधीत खातेदार 40 हजार रुपये काढू शकतात.

आतापर्यंत HDIL, तसंच बँकेशी संबंधित दहापेक्षा अधिक जणांवर गुन्हा दाखल झाला असून, काही जणांना अटकही करण्यात आलीय.

बँकेचे व्यवस्थापकीय संचालक जॉय थॉमस यांच्यासह HDIL चे राकेश वाधवान, सारंग वाधवान यांच्यावर अटकेची कारवाई झालीय.

PMC बँकेच्या खातेदारांच्या हिताचं रक्षण केलं जाईल, असं विश्वास आरबीआयच्या गव्हर्नरनी आपल्याला दिल्याचं अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी ऑक्टोबरमध्ये सांगितलं होतं.

3) जेट एअरवेज बंद

17 एप्रिल 2019 रोजी जेट...


राजकारणी लोकांनी प्रशासकांकडे बोट दाखवण्याची पद्धतही मुंबईकरांसाठी नवी नाही. त्यामुळे मुंबईकरांचं आयुष्य आता खरोखर स्वस्त झालं आहे का, असा प्रश्न विचारला जात आहे.

एकेकाळी औद्योगिकीकरणानंतर मुंबईमध्ये कोकण, महाराष्ट्रातील इतर भाग आणि देशभरातील विविध भागांमधून लोक जगण्यासाठी येऊ लागले.

पण विकासाच्या नावाखाली शहराचा बोजवारा उडाल्यावर या शहरात मरण स्वस्त होत गेलं त्यामुळे लोक इथं थेट मरण्यासाठीच येतात का असं वाटू लागलं आहे.

दीड वर्षांपूर्वी एलफिन्स्टन स्टेशनच्या पुलावर झालेल्या चेंगराचेंगरीनंतर मुंबईतील प्रवाशांची आणि पर्यायानं लोकांची काळजी घेतली जाईल असा भास निर्माण करण्यात आला होता. पण त्या दुर्घटनेनंतर काहीच बदललं नसल्याचं आता दिसत आहे.

भरपूर यंत्रणांमध्ये हरवलं शहर

मुंबईत महानगरपालिका, राज्य शासन, म्हाडा, एमएमआरडीए, विमानतळ, पोर्ट ट्रस्ट, रेल्वे अशा विविध प्रकारच्या प्रशासन यंत्रणा एकाचवेळी काम करत आहेत. त्यामुळे दुर्घटना घडल्यावर जबाबदारी घेण्याऐवजी एकमेकांवर जबाबदारी ढकलणं सोपं जातं. नंतर या गदारोळात मूळ प्रश्न सोडवणं राहून जातं.

मुंबईच्या नगरसुधारणेचा कार्यक्रम एकाही राजकीय ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नेत्याकडे असू नये?

मुंबईच्या या गोंधळावर आणि वारंवार घडणाऱ्या घटनांवर नगरनियोजनकार सुलक्षणा महाजन यांनी बीबीसी मराठीकडे आपली प्रतिक्रिया दिली.

मुंबईत पावसाळ्यात हे ठरलेलं चित्र असतं.

त्या म्हणाल्या, "या शहरात राजकारणी लोकांना राजकारणापुढे काहीच दिसत नाही. ब्रिटिश गेल्यावर काय सुधारणा झाल्या, कोणत्या कायद्यांमध्ये काय बदल झाले हे या राजकारण्यांना सांगताही येणार नाही.

एकाही राजकीय नेत्याकडे मुंबईच्या नगरसुधारणेचा कार्यक्रम नाही. सत्ता सर्वच पक्षांना पाहिजे असते, पण सत्ता कशी राबवायची, कशासाठी राबवायची याची आजिबात दृष्टी मुंबईच्या नेत्यांमध्ये नाही. एकाही नेत्याला मुंबई आणि् एकूणच शहराच्या नियोजनाचं काडीचंही ज्ञान नाही. किंवा ते असलं पाहिजे याची कल्पना नाही. एकूणच शहरांबाबत राजकीय नेत्यांना आस्था, किंवा अभ्यास नाही हे दिसून येतं."

"शहर वाचणारे नेते हवेत"

महाजन पुढे म्हणाल्या, "आताचे होणारे अपघात आणि दिशाहिन प्रशासनाकडे पाहिल्यावर मुंबईचा अभ्यासही राजकीय नेत्यांनी केलेला दिसत नाही. किती नेत्यांनी मुंबईचा इतिहास वाचला आहे का, असा प्रश्न पडतो? सगळं खापर प्रशासनावर फोडून कसं चालेल? प्रशासक तुमचे नोकर आहेत. तुम्ही मालक आहात.

प्रशासकांकडे कोणतंही आर्थिक बळ नाही. तुमच्या परवानगीशिवाय काहीच होणार नाही. अशा स्थितीत प्रशासकांना जबाबदार धरून कसं चालेल? शहर चालविण्यासाठी शहर वाचता आलं पाहिजे, शहर वाचणारे नेते किंवा प्रशासकचं शहराचा विकास करू शकतात. सध्याची स्थिती कायम राहिली तर पुढची 200 वर्षं या शहराचं काही होणार नाही, असं मला दिसतं."

बॉम्बे प्लॅनमधली व्हीजन

सुलक्षणा महाजन यांनी सध्याच्या मुंबईच्या फसलेल्या नियोजनाबद्दल सांगताना 1944 च्या बॉम्बे प्लॅनचं उदाहरण दिलं. त्या म्हणाल्या, "इतक्या 70 ते 80 वर्षांपूर्वीचा बॉम्बे प्लॅन पाहिला की वाटतं तेव्हा किती दूरदृष्टी होती. त्या सर्व नियोजनाची संपूर्ण जगात वाहवा व्हायची. पण आता तसं काहीच दिसत नाही. याची खंत वाटते."

हे शहर मेलं आहे...

काल ज्या पुलाचा काही भाग कोसळला त्या पुलाचा ज्येष्ठ पत्रकार प्रतिमा जोशी दररोज वापर करतात. या पुलाबाबत त्या म्हणाल्या, "सुशोभीकरणाच्या नावाखाली या पुलावर ग्रॅनाईट लावला होता. पावसाळ्यात त्यावरून लोक घसरून पडायचे. या पुलाला जोडणारा पूल सीएसएमटी स्टेशनमध्ये आहे.

घसरलेलं राहणीमान आणि अनिश्चित आयुष्य यांच्यामध्ये मुंबईकर माणसाची कोंडी...


राजकारण्यांनाही आपलं मत मांडण्यासाठी आणि जनतेचं मत जाणून घेण्यासाठी हे एक सशक्त माध्यम बनलं आहे.

ट्विटरवर राहुल गांधीचे फेक फॉलोअर आहेत का, हा नुकताच चर्चेत आलेला विषय. आणि त्यावर गांधीवर स्मृती इराणींचा हल्लादेखील सोशल मीडियावर गाजला होता.

भाजपचं सोशल मीडिया आणि त्यावर असलेलं राजकीय वर्चस्व हे सर्वश्रूत आहेच. पण यामध्ये भारतीय महिला नेत्या कुठे आहेत?

या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासाठी आम्ही महिला नेत्यांच्या ट्विटर अकाऊंटवर नजर टाकली.

साहजिकच सोशल मीडियावर भाजपा महिला नेत्यांचा बोलबाला आहे. पण 'रीच'चा आढावा घेतला तर काँग्रेस नेत्या त्यांच्या आसपासदेखील नाहीत.

कोणकोणत्या महिला नेत्यांची कशी आहे पोहोच, यावर एक नजर.

किरण बेदी

महिला नेत्यांमध्ये पुद्दूचेरीच्या लेफ्टनंट गर्व्हनर आणि माजी IPS अधिकारी किरण बेदी आघाडीवर आहे. त्यांचे एक कोटी पाच लाख चाळीस हजाराहून अधिक फॉलोअर्स आहेत.

किरण बेदी ट्विटरवर अतिशय सक्रिय आहे आणि आतापर्यंत त्यांनी 28,000 पेक्षा जास्त ट्वीट केले आहेत.

सुषमा स्वराज

थेट ट्विटरवरून विजा मिळवून देणाऱ्या मंत्री म्हणून परराष्ट्र मंत्री आणि वरिष्ठ भाजप नेत्या सुषमा स्व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राज लोकप्रिय आहेत.

त्यांचे सध्या जवळपास एक कोटी फॉलोअर्स असून महिला नेत्यांमध्ये त्या दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत.

आजवर त्यांनी पाच हजारांपेक्षा अधिक ट्वीट केले आहेत, जे मुख्यत: परराष्ट्रासंबंधी विषयांवर असतात.

परदेशात अडचणीत सापडलेल्या भारतीयांना मदत करण्यासाठी त्या ट्वीट करत असतात. अनेक प्रकरणांत त्या परदेशी नागरिकांच्या समस्यासुद्धा सोडवतात.

स्मृती इराणी

तिसऱ्या क्रमांकावर माहिती आणि प्रसारण तसंच वस्त्रोद्योग मंत्री स्मृती इराणी आहेत. त्यांना 72 लाखाहून अधिक लोक फॉलो करतात.

स्मृती इराणी ट्वीट करण्याच्या बाबतीत एकदम फास्ट आहेत आणि सक्रियही. त्यांनी आतपर्यंत 18,600हून अधिक ट्वीट केले आहेत.

इराणी फक्त आपल्या मंत्रालयाशी निगडितच ट्वीट नाही तर विरोधी पक्षांच्या नेत्यांवर निशाणा साधण्यासाठीसुद्धा ट्विटरचा पुरेपूर वापर करतात.

वसुंधराराजे सिंधिया

राजस्थानच्या मुख्यमंत्री वसुंधरा राजे सिंधिया यांना ट्विटरवर 22 लाखापेक्षा अधिक लोक फॉलो करतात. राजे यांनी आतापर्यंत जवळपास 8,500 ट्वीट केले आहेत, ज्यापैकी बहुतांश ट्वीट शुभेच्छांचे किंवा सरकारी कामकाजाचे असतात.

भाजप, केंद्र सरकार तसंच राज्य सरकार आणि जनसंपर्क विभागाचे अनेक ट्वीट त्यांच्या अकाउंटवरून रिट्वीट होतात.

निर्मला सीतारामन

केंद्रीय संरक्षण मंत्री निर्मला सीतारामन यांना ट्विटरवर अंदाजे 16 लाख 63 हजार लोक फॉलो करतात. सीतारामन यांनी आतापर्यंत 10,600 पेक्षा जास्त वेळा ट्वीट केलं आहे.

त्यांचे बहुतांश ट्वीट्स हे सरकार आणि पक्षाच्या ट्विटर अकाऊंटवरचे रिट्विट्स असतात.

ममता बॅनर्जी

पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री आणि तृणमूल काँग्रेसच्या अध्यक्ष ममता बॅनर्जी ट्विटरवर भाजपेतर महिला नेत्यांमध्ये आघाडीवर आहे. त्यांचे 16 लाख 76 हजार फॉलोअर्स आहेत.

दिनविशेष, नामवंत लोकांना वाढदिवसाच्या शुभेच्छा आणि पक्ष तसंच राज्य सरकारच्या योजनांविषयीचे त्यांचे ट्वीट्स असतात.

मीनाक्षी लेखी

ट्विटरच्या मिलियन फॉलोअर्स क्लबमध्ये भाजपाच्या प्रवक्त्या मीनाक्षी लेखी यांचासुद्धा समावेश होतो.

त्यांचे 12 लाखाहून अधिक फॉलोअर्स आहेत. मीनाक्षी लेखी अनेकदा ट्विटरवरून विरोधी पक्षांवर टीका करताना दिसतात.

आनंदीबेन पटेल

गुजरातच्या माजी मुख्यमंत्री आनंदीबेन पटेल यांचे ट्विटरवर सहा लाख फॉलोअर्स आहेत. त्यांनी आतापर्यंत 5458 ट्वीट्स केले आहेत.

आनंदीबेन पटेल ट्विटरचा वापर सरकारी आणि पक्षाचे...


राजकीय विरोधकांवर भडास काढण्यासाठी सीबीआय, ईडीचा वापर होतो आहे. वैफल्य, हतबलता यातून ही राजकीय कारवाई केली गेली आहे असा राऊत यांनी आरोप केला.

"घरातल्या मुलांवर, बायकांवर हल्ले करणाऱ्यांना नामर्द म्हणतात. असा नामर्दपणा कोणी करत असेल तर शिवसेना त्यांना त्याच पद्धतीने उत्तर देईल. कोणत्याही थराला जायला आम्ही घाबरत नाही". असं राऊत यांनी सांगितलं.

नोटिशीच्या तपशीलाविषयी विचारलं असता राऊत म्हणाले, "नोटीस म्हणजे काय ब्रह्मवाक्य आहे का? आम्ही काहीही चुकीचं केलेलं नाही.  तुम्हाला घाबरावं लागेल.  ईडी गेले वर्षभर पत्रव्यवहार करतंय. त्यांना माहिती हवी होती. आम्ही कागदपत्रं वेळोवेळी पुरवली आहेत. ईडीने पत्रात पीएमसी बँकेचा संदर्भ दिलेला नाही".

भाजपची माकडं उड्या मारत आहेत. यांची आणि ईडीची हातजुळवणी आहे का?भाजपच्या कार्यालयात ईडीचं टेबल टाकलं आहे का? का ईडीने त्यांच्या कार्यालयात भाजपला स्थान दिलंय? असा सवाल राऊत यांनी केला.

"सरकार पाडायचं आम्ही ठरवलं आहे असे इशारे दिले जात आहेत. वेगवेगळ्या मार्गाने धमकावण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. आम्हाला यादी दाखवली गेली.  22 आमदारांची नावं त्यात होतीय शिवस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेना-काँग्रेस-राष्ट्रवादीच्या आमदारांची नावं दाखवली. यांना केंद्रीय तपास यंत्रणा ताब्यात घेईल, अटक केली जाईल. सरकार पाडलं जाईल. प्रताप सरनाईक हे त्याचं प्रतीक आहे असं सांगण्यात आलं", असं राऊत म्हणाले.

"सरकारचे खंदे प्रवर्तक आणि कुटुंबीयांना त्रास देण्याचं ठरलं. ईडीने, सीबीआय, इन्कम टॅक्सने करावं. दहशतवादी गँग वापरायची असेल तर ती वापरा. या सरकारच्या केसालाही धक्का लागणार नाही", असं राऊत म्हणाले.

'बायकांच्या पदराआडून खेळी करण्याची भाजपवर वेळ'

"नोटिशीला उत्तर दिलं जाईल. बायकांच्या पदराआडून खेळी करण्याची वेळ भाजपवर आली आहे.  मराठी मध्यमवर्गातील महिलेने तिच्या मैत्रिणीकडून घर घेण्यासाठी 50 लाख कर्ज घेतलं आहे. 10 वर्षांनंतर ईडीला जाग आली आहे. मानसिक छळ करण्याचा प्रयत्न करता. भाजपचे अकाऊंट उघडा. गेल्या तीन वर्षात, एसबीआयने भाजपला किती देणग्या दिल्यात याचा तपशील द्यावा", असं राऊत म्हणाले.

नीरव मोदी आणि विजय मल्या यांच्याबरोबरीने भाजप नेत्यांना उभं करीन असा दावा राऊत यांनी केला.

"मी मध्यमवर्गीय माणूस. आम्ही रीतसर कर्ज घेतलं आहे. राज्यसभेच्या प्रतिज्ञापत्रात नमूद करण्यात आलं आहे. बाळासाहेबांची शिकवण की मुलांबाळांना मध्ये आणायचं नाही", असं राऊत म्हणाले.

"भाजप खासदारांच्या कुटुंबीयांची संपत्ती1600 कोटी रूपयांनी वाढली. त्याची चौकशी कोण करणार ? मी तोंड उघडलं तर केंद्र सरकारला हादरे बसतील. तुमच्या मुलाबाळांच्या संपत्तीच सर्व माझ्याकडे आहे. राजकीय सूडाने घेणार असेल तर राजकीय पद्धतीने उत्तर दिलं जाईल", असं राऊत यांनी सांगितलं.

"चौकशीला सामोरं जायचा निर्णय अजून नाही, याबद्दल पवार साहेब आणि इतरांशी चर्चा केली जाईल.  मी तोंड उघडलं तर तुम्हाला देश सोडून जावं लागेल. माझं तुम्ही काय उखाडणार? असंही राऊत म्हणाले.

-अंमलबजावणी संचालनालयाने (ईडी) वर्षा राऊत यांना 29 डिसेंबरला चौकशीसाठी हजर राहण्याचे आदेश दिले आहेत.

हे सरकार पाडण्यासाठी यंत्रणा राबवली जात असल्याची माहिती भाजपच्याच नेत्यांकडून मला मिळाली आहे, असं राऊत म्हणाले.

रविवारी (27 डिसेंबर) संजय राऊत यांनी ट्विट करून यासंदर्भात आपल्या शैलीत भाष्य केले होते. 'आ देखे जरा किसमे कितना है दम, जमके रखना कदम मेरे साथीया', असा इशारा राऊत यांनी ट्वीट करत दिला.

पीएमसी बॅंक घोटाळा प्रकरणी वर्षा राऊत यांची नेमकी भूमिका काय, याबद्दल विचारलं असता ईडीच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी...


राजकीय विश्लेषकांच्या मते आता महाराष्ट्रात गेल्या साडेचार वर्षांमध्ये सतत धुसफूस चाललेल्या युतीमधील शिवसेनेलाही आपल्या मनाप्रमाणे युती करण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

बिहारमध्ये रालोआचा फॉर्म्युला ठरवताना रामविलास पासवान यांना 'रालोआ'तर्फे राज्यसभेत पाठविण्याचेही आश्वासन भाजपाने दिले आहे.

भाजपाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शाह, बिहारचे मुख्यमंत्री नितिशकुमार यांनी ही बोलणी जाहीर करताना वारंवार रामविलास पासवान आणि त्यांचा पक्ष यांचा उचित 'सन्मान' होईल असं वारंवार बोलून दाखवले. इतकेच नव्हे तर दस्तुरखुदद् पासवान यांनीही या सन्मानाचा उल्लेख केला. त्यामुळे महाराष्ट्रात आपलाही 'सन्मान' झाला पाहिजे यासाठी शिवसेना प्रयत्नशील राहील यात शंका नाही, असं राजकीय विश्लेषकांना वाटतं.

त्यामुळेच आज पंढरपुरात झालेल्या कार्यक्रमाकडे राजकीय वर्तुळासह अभ्यासकांचंही लक्ष लागलं होतं.

भाजपाच्या भूमिकेवर युतीचे भविष्य

राजकीय अभ्यासक समर खडस यांच्या मते भाजपा शिवसेनेसाठी किती जागा सोडायला तयार होईल यावर युतीचे भविष्य अवलंबून असेल. शिवसेना महाराष्ट्रात मोठा पक्ष आहेच. मध्यंतरी लोकसभा व विधानसभेत भाजपाचे बळ वाढ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ले असले तरी आता तशी स्थिती नाही. तसेच युती झाली किंवा नाही झाली तरी विरोधी पक्षांनाही निवडणुकीत बळ आजमावण्याची स्थिती असते. राज्यात युतीचे सरकार सत्तेत असताना राष्ट्रवादी काँग्रेसची निर्मिती झाली होती. तेव्हाही विरोधी पक्षांना सत्तेत येण्याची संधी मिळाली होती. त्यामुळे युती किंवा आघाडी होण्याने किंवा तुटण्याने इतरांची संधी कमी होत नाही.

सेना जशास तसे वागणार

ज्येष्ठ पत्रकार संदीप प्रधान यांच्यामते तीन राज्यांत भाजपाचा पराभव झाल्यामुळे शिवसेनेचं बळ निश्चित वाढलं आहे. लोकसभेपेक्षा शिवसेनेला विधानसभा जास्त महत्त्वाची आहे. 2014 च्या निवडणुकीत मुंबईमध्ये मोदी लाटेत निवडून आलेल्या आणि ज्या पूर्वी शिवसेनेच्या जागा होत्या त्यातील जागा आम्हाला द्या अशी मागणी होऊ शकते.

मुंबई-ठाणे-नाशिक मराठवाड्यातील काही जागांवर शिवसेनेचे बळ जास्त आहे त्यामुळे मोदी लाटेत गमावलेल्या शिवसेनेच्या परंपरागत जागा मिळाव्यात अशी मागणी केली जाईल. ठाणे शहर हे शिवसेनेचं नाक होतं तेथे मोदी लाटेत भाजपाचे संजय केळकर निवडून आले. अशा जागा पुन्हा मिळवण्यासाठी शिवसेना नक्की प्रयत्न करेल असं प्रधान म्हणाले.

संदीप प्रधान यांच्या मतानुसार गेल्या 5 वर्षांमध्ये भाजापाने शिवसेनेला अनेकदा चुचकारण्याचा प्रयत्नही केला आहे. बाळासाहेब ठाकरे यांच्या स्मारकासाठी 5 हजार कोटी बाजारभाव असलेला बंगला भाडेत्त्वावर देण्यात आला तसेच त्याचे 14.5 कोटी रुपयांचे मुद्रांक शुल्कही माफ करण्यात आले. बाळासाहेब ठाकरे हे आपल्या सर्वांना वंदनीय आहेत मात्र स्मारकासाठी राज्याचा महसूल कसा बुडवला जाऊ शकतो याचा विचार दोन्ही पक्ष करत नाहीत.

एकीकडे शेतकरी आत्महत्या होऊ नये याबद्दल बोलले जात आहे, सरकारच्या तिजोरीमध्ये खडखडाट असताना मुद्रांक शुल्क माफ करण्यात आले. मातोश्री जवळ तयार होत असलेल्या दुसऱ्या बंगल्याला हवा तेवढा एफएसआय देणे, वांद्रे पूर्व संकुलातून रस्त्याची जोडणी देणे हे सर्व शिवसेनेला शांत करण्याचेच प्रयत्न आहेत असे ते म्हणाले.

युतीच्या भविष्याबाबत मात्र संदीप प्रधान यांनी वेगळे मत मांडले आहे. ते म्हणतात, मित्राला आधी पंगू करुन मग नंतर आधार द्यायचा असे गणित सेना आखू शकते. म्हणजे 2014 साली शिवसेनेला गरज होती मात्र मोदी लाट समोर दिसल्यावर भाजपाने त्यांचा हात सोडला. आता भाजपा अडचणीत आल्यामुळे शिवसेना तसं वागण्याचा प्रयत्न करेल. किंवा युती तुटली तर तुटू दे. दोघांचेही नुकसान झाले...


राजकुमारी उबोलरत्ना

मार्च महिन्यात होणाऱ्या या निवडणुकीसाठी 67 वर्षांच्या राजकुमारी उबोलरत्ना यांना माजी पंतप्रधान थकसीन चिनावट यांच्या सहयोगी पक्षाने उमेदवारी दिली आहे.

राजकुमारीच्या या निर्णयामुळे थायलंडच्या राजघराण्यातील सदस्यांनी राजकारणातून दूर राहण्याच्या परंपरेला छेद दिला जाईल. त्यांचा पंतप्रधानपदासाठीचा दावा हा देशाच्या संस्कृतीच्या विरोधात असेल, असं राजघराण्याच्या एका निवेदनात राजे वाजिरालाँगकॉर्न यांनी म्हटलं आहे.

विश्लेषकांच्या मते राजाच्या हस्तक्षेपामुळे निवडणूक आयोग 24 मार्चला होणाऱ्या पंतप्रधानपदाच्या निवडणुकीत राजकुमारींना अयोग्य घोषित करू शकतं.

पाच वर्ष लष्करी राजवटीनंतर थायलंडमध्ये लोकशाही पुनरुज्जीवित होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे या निवडणुकीवर सगळ्यांचं लक्ष आहे.

राजघराण्याने जारी केलेलं हे निवेदन थायलंडच्या सर्व वाहिन्यांवर प्रसारित करण्यात आलं. यात राजे म्हणतात, "राजकुमारीने जरी आपल्या शाही पदव्यांचा त्याग केला आहे, तरी त्या चक्री वंशाच्या सदस्य आहेत. शाही परिवाराच्या कोणत्याही सदस्याने राजकारणात येणं म्हणजे देशाच्या परंपरेच्या आणि संस्कृतीच्या विरोधात आहे.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यामुळे असं करणं अतिशय अयोग्य ठरेल."

या निवेदनात थायलंडच्या राज्यघटनेचा दाखला देण्यात आला आहे, ज्यानुसार राजघराण्याने देशाच्या राजकारणापासून दूर रहायला हवं.

या निवेदनाच्या काही तासातच राजकुमारी उबोलरत्ना माहिदोल यांनी पंतप्रधानपदासाठी निवडणूक लढवण्याच्या निर्णयावर आपण ठाम असल्याचं स्पष्ट केलं. आपण एक सामान्य व्यक्ती म्हणून आपल्या अधिकारांचा वापर करू इच्छितो, असं त्या म्हणाल्या.

"मी प्रामाणिकतेने आणि चिकाटीने थायलंडच्या लोकांची सेवा करेन," असंही त्या यावेळी म्हणाल्या.

कोण आहेत राजकुमारी उबोलरत्ना?

उबोलरत्ना थायलंडचे दिवंगत राजे भूमिबोल यांची सगळी मोठी मुलगी आहे. राजा भूमिबोल यांचं 2016 मध्ये निधन झालं होतं.

1951 मध्ये जन्म झालेल्या उबोलरत्ना यांनी मॅसेच्युसेटास इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (MIT) या संस्थेतून शिक्षण घेतल्यानंतर 1972 मध्ये एका अमेरिकन व्यक्तीशी लग्न केलं होतं. त्यानंतर त्यांनी राजघराण्यातील आपल्या पदांचा त्याग केला होता.

थायलंडच्या राजाने आपल्या बहिणीची निर्भत्सना केली आहे.

पण त्यांच्या घटस्फोटानंतर 2001 मध्ये त्या थायलंडमध्ये परतल्या आणि राजघराण्यातल्या कारभारात पुन्हा लक्ष देऊ लागल्या.

राजकुमारी उबोलरत्ना या सोशल मीडियावर अतिशय सक्रिय आहेत आणि त्यांनी थायलंडच्या अनेक चित्रपटांमध्ये काम केलं आहे. त्यांची तीन मुलं आहेत. पण त्यापैकी एका मुलीचा 2004च्या त्सुनामीमध्ये मृत्यू झाला होता. इतर दोघं मुलं थायलंडमध्येच राहतात.

माजी पंतप्रधान थकसीन चिनावट यांच्या नजीकचा पक्ष मानल्या जाणाऱ्या थाय रक्षा चार्ट पक्षाच्या त्या अधिकृत सदस्य आहेत.

ही निवडणूक का महत्त्वाची आहे?

2014 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान यिंगलक शिनावात्रा यांच्या लोकशाहीवादी सरकारला उलथवून सध्याचे पंतप्रधान प्रयुथ चान-ओचा हे सत्तेवर आले होते. शिनावात्रा या थकसीन यांच्या लहान बहीण आहेत.

तेव्हापासून थकसीन आणि त्यांची बहीण विजनवासात राहत आहेत, पण तरी थायलंडच्या राजकारणात त्यांचं आजही मोठं महत्त्व आहे आणि देशातील अनेकांची त्यांच्यावर श्रद्धा आहे.

थायलंडचे विद्यमान पंतप्रधान प्रयुथ छान ओचा

2016 मध्ये थायलंडच्या जनतेने लष्करी अधिकाऱ्यांनी लिहिलेल्या एका नव्या राज्यघटनेला मान्यता दिली. सैन्याचा राज्यकारभारात वरचष्मा असेल, अशी तरतूद या नव्या राज्यघटनेत करण्यात आली होती. थकसीन किंवा त्यांच्या कुठलेही विश्वासू नेते थायलंडमध्ये...


राजकोट आणि अहमदाबादच्या सरकारी रुग्णालयांमध्ये डिसेंबर महिन्यात जवळपास 200 अर्भकांचा मृत्यू झाला आहे. राजकोटच्या सरकारी रुग्णालयात डिसेंबर महिन्यात 111 अर्भकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती रुग्णालयाचे डिन मनिष मेहता यांनी एएनआय या वृत्तसंस्थेला दिली आहे.

प्रसारमाध्यमांनी या संदर्भात गुजरातचे मुख्यमंत्री विजय रुपाणी यांना विचारल्यावर मात्र त्यांनी काहीही बोलण्यास नकार दिला. पण त्यानंतर मात्र सरकार याबाबत माहिती घेत असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

गुजरात काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष अमित चावडा यांनी यावरून राज्य सरकारवर टीका केली आहे. "गुजरातच्या 2 शहरांमध्ये एकूण 219 बालकांच्या मृत्यूचं वृत्त आहे, संपूर्ण राज्यात हा आकडा हजारांच्या घरात असू शकतो," असं चावडा यांनी म्हटलं आहे.

गुजरातचे उपमुख्यमंत्री नितीन पटेल यांनी पत्रकार परिषद घेऊन सरकारची बाजू मांडण्याचा प्रयत्न केला. यावेळी कसं इतर राज्यांच्या तुलनेत गुजरातमध्ये बालमृत्यूचं प्रमाण कमी आहे हे सांगण्याचा प्रयत्न त्यांनी केला.

राजस्थानमध्ये नेमकी काय स्थिती आहे?

"मी माझ्या मुलाच्या न्युमोनियाचा उपचार करण्यासाठी 50 किलोमीटरहून इथं आलोय. य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेताना इतकी तीव्र थंडी होती. मुलाचा श्वासोच्छवास वेगवान झाला होता. त्याची स्थिती पाहूनच काळजात चर्रर्र होत होतं..."

हे शब्द आहेत मोहन मेघवाल यांचे. मेघवाल यांनी त्यांच्या मुलाला उपचारासाठी राजस्थानच्या कोटामधील जेके लोन हॉस्पिटलमध्ये आणलं होतं. हे तेच हॉस्पिटल आहे, जिथं गेल्या महिन्याभरात 100 हून अधिक चिमुकल्यांचा जीव गेलाय.

लोकसभेचे अध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी राजस्थानचे मुख्यमंत्री अशोक गहलोत यांना पत्र लिहून जेके लोन हॉस्पिटलमध्ये चिमुकल्यांच्या वाढत्या मृत्यूंबाबत काळजी व्यक्त केलीय. उपचाराच्या सर्व सुविधा पुरवण्याची विनंती बिर्लांनी केलीय.

बसपप्रमुख मायावती यांनी ट्विटरवरुन अशोक गहलोत आणि प्रियंका गांधी यांच्यावर निशाणा साधलाय.

मात्र, या सर्व प्रकरणाचं राजकारण करु नये, असं आवाहन अशोक गहलोत यांनी केलंय.

"आम्ही वारंवार सांगतोय की, पाच-सहा वर्षांमध्ये आता कुठं तरी मृत्यूदर सर्वांत कमी झालाय. इतकी चांगली व्यवस्था तिथं तयार केलीय. मी कुणालाही दोष देऊ इच्छित नाही. लहान मुलांच्या मृत्यूची गेल्या पाच वर्षांची आकडेवारी पाहता, भाजपच्या काळापासूनच संख्या कमी होत गेली. आमचं सरकार बनल्यानंतर ही संख्या आणखी कमी झालीय," असं गहलोत म्हणतात.

नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्यानंतर देशात जे वातावरण तयार झालंय, त्यावरून लक्ष हटवण्यासाठी काहीजण हे करत असल्याचं गहलोत यांचं म्हणणं आहे.

राजस्थानचे आरोग्यमंत्री रघू शर्मा यांनी सांगितलं की, "हे सर्व पंतप्रधान कार्यालयातून होतंय. CAA आणि NRC विरोधात राजस्थानमध्ये आंदोलनं झाली. आता त्यांना दुसरी कोणती गोष्ट मिळत नाहीय."

तसंच, "जेव्हा उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या गोरखपूरमध्ये ऑक्सिनच्या कमतरतेमुळं शंभरहून अधिक मुलांचा जीव गेला, तेव्हा भाजपचं कुठलं शिष्टमंडळ तिथं गेलं होतं का? इथं मात्र राजकारण करायला आलेच आहेत तर एक उत्तर द्यावं की, 2015 साली हॉस्पिटलच्या प्रशासनानं आठ कोटी रुपये मागितले, तेव्हा भाजप सत्तेत होती. मग हॉस्पिटलला पैसे का दिले गेले नाहीत," असा प्रश्न राजस्थानचे आरोग्यमंत्री उपस्थित करतात.

केंद्रीय आरोग्यमंत्री डॉ. हर्षवर्धन यांनी राजस्थान सरकारला सर्वतोपरी मदत करण्याचं आश्वासन दिलंय.

राजकीय स्तरावर आरोप-प्रत्योराप सुरू आहेत आणि हॉस्पिटलमध्ये चिमुकल्यांचे जीव जाणंही सुरु आहे.

या चिमुकल्यांच्या मृत्यूंना जबाबदार कोण आहे? मृत्यूशी झुंज देणाऱ्या...


राजगुरू, भगत सिंग आणि सुखदेव

ब्रिटिश अधिकारी जे. पी. साँडर्स यांच्या हत्येच्या प्रकरणात भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांना फाशी झाली होती. लाला लजपत राय यांच्या मृत्यूचा प्रतिशोध म्हणून या तिघांनी 1928मध्ये साँडर्स यांची हत्या केली होती. 1931मध्ये त्यांना फाशी देण्यात आली होती.

"स्वातंत्र्य लढ्यात 'संघा'चे काय योगदान आहे, असा प्रश्न वारंवार विचारला जातो. या प्रश्नाला उत्तर देऊन गैरसमज दूर करावेत या उद्देशाने 'भारतवर्ष की सर्वांग स्वतंत्रता' हे पुस्तक आपण लिहिलं आहे," असं या पुस्तकाचे लेखक नरेंद्र सेहगल यांनी बीबीसीला सांगितलं.

"साँडर्स यांच्या हत्येनंतर राजगुरू नागपूरला गेले होते. नागपूरमध्ये त्यांनी 'संघा'चे संस्थापक डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार यांची भेट घेतली. हेडगेवार यांनीच त्यांची एका सुरक्षित स्थळी राहण्याची व्यवस्था केली आणि पुण्याला न जाण्याचा सल्ला दिला," असं सेहगल सांगतात.

डॉ. हेडगेवार आणि राजगुरू यांची भेट झाली होती याला काय पुरावा आहे, असं विचारलं असता ते सांगतात, "डॉ. हेडगेवार यांचे सहकारी नारायण हरी पालकर यांनी 1960मध्ये हेडगेवार यांच चरित्र लिहिलं आहे. त्या पुस्तकाचा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आधार घेऊनच मी हे लिहिलं आहे. 'संघा'शी असलेल्या जवळीकतेमुळेच राजगुरू नागपूरला गेले."

'राजगुरू डॉ. हेडगेवार यांना भेटले होते पण ते स्वयंसेवक नव्हते'

"लाहोरहून परतल्यावर राजगुरू नागपूरला गेले होते आणि त्यांनी डॉ. हेडगेवार यांची भेट घेतली होती. त्या काळात राजगुरू भूमिगत होते. त्यांना लपण्यासाठी देखील हेडगेवारांनी जागा दिली होती या गोष्टी खऱ्या आहेत पण ते स्वयंसेवक होते असं म्हणता येणार नाही," असं राजगुरू यांचे वंशज सत्यशील राजगुरू सांगतात.

"त्या काळात क्रांतिकारक आणि समाजसेवकांचा जनमानसावर मोठा प्रभाव होता. डॉ. हेडगेवार यांचा देखील महाराष्ट्रातील जनतेवर प्रभाव होता. त्यामुळं त्यांना देशातील विविध भागातील क्रांतिकारक भेटत असत. त्यापैकीच शहीद राजगुरू देखील एक होते," असं सत्यशील राजगुरू सांगतात.

क्रांतिकारकांना 'संघ' आपल्यासोबत का जोडत आहे?

"भारताच्या स्वातंत्र लढ्यात संघाचं काही योगदान नसणं ही 'संघा'ची दुखती नस आहे. त्यांच्या स्वयंसेवकांनी लढ्यात भाग घेतला नव्हता म्हणून ज्यांनी भाग घेतला आहे अशा क्रांतिकारकांना ते आपल्यासोबत जोडतात," असं मत इतिहासकार चमन लाल यांनी बीबीसीशी बोलताना व्यक्त केलं. चमन लाल यांनी 'भगतसिंग आणि त्यांचे सहकारी' या ग्रंथाचं संपादन केलं आहे. भगत सिंग यांच्या संदर्भातील कागदपत्रांचा त्यांनी संग्रह केला आहे.

"या आधी 'संघा'ने उधमसिंग यांना आपल्यासोबत जोडण्याचा प्रयत्न केला होता. राजगुरू हे मराठी होते. RSSचे संस्थापक देखील मराठीच होते त्यामुळं हा संबंध जोडला गेला असावा पण याबाबतचा ठोस पुरावा नाही. फक्त ओळख असणं हे एखाद्या विचारधारेशी जोडले गेले असल्याचा पुरावा नाही," असं चमन लाल सांगतात.

"राजगुरू यांचे सहकारी शिव वर्मा यांनी 'संस्मृतियाँ' नावाचं एक पुस्तक लिहिलं आहे. त्या पुस्तकात त्यांनी राजगुरू हे समाजवादी विचारसरणीचे होते असं लिहिलं आहे.  भगतसिंग आणि त्यांचे सर्व साथीदार हे हिंदुस्तान सोशलिस्ट रिपब्लिकन असोसिएशनचे सदस्य होते. त्यामुळे ते हिंदुत्ववादी विचारसरणीकडे झुकण्याची शक्यता कमी वाटते," असं चमन लाल यांचं म्हणणं आहे.

जर, राजगुरू हे स्वयंसेवक होते तर त्यांनी स्वतःच ही गोष्ट कधी जाहीर का केली नाही? असा विचारलं असता सेहगल सांगतात, "स्वातंत्र्य लढ्याच्या वेळी संघानं आपल्या स्वयंसेवकांना सांगितलं होतं की तुम्हाला ज्या संघटना किंवा आंदोलनात सहभागी व्हायचं असेल त्यामध्ये तुम्ही...


राजघराण्यामध्ये दाखल होत असतानाच्या दडपणाबद्दल आपण डायनांच्या मित्रमंडळींपैकी एकाशी बोलल्याचं सांगताना मेगन मर्कल म्हणाल्या, "कारण...हे दडपण काय असू शकतं, हे दुसरं कोण समजू शकतं?

राजघराण्यातल्या या दोघींच्या अनुभवातलं साम्य आता दाखवलं जातंय.

मेगनसोबत कुटुंबातून बाहेर पडत, 'सीनियर रॉयल्स' ची भूमिका सोडण्याआधी इतिहासाची पुनरावृत्ती होतेय की काय, अशी भीती आपल्याला वाटत होती, असं प्रिन्स हॅरी यांनी म्हटलं.

युकेमधल्या टॅब्लॉईड्सनी ज्याप्रकारे आपल्या पत्नीबद्दल कव्हरेज केलं त्याची तुलना हॅरी यांनी डायनांबाबतच्या टॅब्लॉईड्सच्या वर्तनाशी केली. अशी तुलना त्यांनी यापूर्वीही केली होती.

वार्तांकनाच्या दोन बाजू

प्रिन्सेस डायनांना जगातील सर्वांत प्रसिद्ध महिला म्हटलं जायचं. आणि त्यांचं समाजकार्य आणि खासगी आयुष्य या दोहोंबद्दल अनेकदा वर्तमानपत्रात हेडलाईन्स झळकत.

"राजघराण्यात इतर कोणाहीपेक्षा डायना प्रसिद्ध झाल्या. त्यांना जगभर ओळखलं जाई आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्यांची प्रसिद्धी होती," बीबीसीच्या रेडिओ वनच्या न्यूजबीट कार्यक्रमात बोलताना राजघराण्याविषयी लेखन करणाऱ्या लेखिका केटी निकोल य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांनी सांगितलं.

पण डायनांना मिळणारी प्रसिद्धी ही नेहमीच सकारात्मक नसायची, हे देखील त्या सांगतात.

"माध्यमांतून डायनांवर टीकाही होत असते. त्या जगातल्या सर्वाधिक फेमस व्यक्ती होत्या आणि प्रिन्स विल्यम आणि हॅरींच्या आयुष्यावर कायम पापाराझ्झींची नजर असे."

प्रिन्सेस ऑफ वेल्स डायना लहान हॅरी आणि विल्यमना शाळेत सोडताना, 1995

त्यानंतर डायनांनी काही माध्यमांना खासगी आयुष्याबद्दल सांगणाऱ्या मुलाखती दिल्या आणि त्यांना ही प्रसिद्धी हवी असल्याची, प्रकाशझोत आपल्याकडे वळवण्याची इच्छा असल्याची टीका त्यांच्यावर काहींनी केली.

राजघराण्यामध्ये सहभागी होताना मेगन यांनी त्यांचा खासगी ब्लॉग बंद केला आणि या मुलाखतीच्या आधी त्यांनी दिलेल्या बहुतेक मुलाखती या त्यांच्या समाजकार्याबद्दलच्या होत्या.

पण मेगन आणि हॅरी परस्पर विरोधी विधानं करत असल्याचं काहीचं म्हणणं असल्याचं केटी सांगतात.

'शांतपणे आयुष्य जगणं'

माध्यमांचं आपल्याकडे सतत लक्ष असल्याचा त्रास होत असल्याने आपण 'राजघराण्यातील ज्येष्ठ व्यक्ती' हे पद आणि जबाबदारी सोडत असल्याचं जानेवारी 2020मध्ये मेगन आणि हॅरी या जोडप्याने म्हटलं होतं.

त्यानंतर ते आधी कॅनडाला आणि मग कॅलिफोर्नियाला रहायला गेले. ते राजघराण्यातले सक्रीय सभासद म्हणून परतणार नसल्याचं नुकतंच जाहीर करण्यात आले.

पण केटी यांच्यामते, "युकेमध्ये असताना त्यांनी त्यांच्या आयुष्याबद्दल सांगितलं नाही, त्यापेक्षा कितीतरी अधिक त्यांनी अमेरिकेत स्थायिक झाल्यापासून जाहीर केलेलं आहे."

मेगन मर्कल आणि प्रिन्स हॅरी यांच्या दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यातला फोटो.

राजघराण्यातले सक्रीय सदस्य म्हणून काम सोडल्यानंतर या जोडप्याने स्पॉटिफायवर एक पॉडकास्ट सुरू केला, नेटफ्लिक्ससोबत करार केला आणि जेम्स कॉर्डन आणि ओप्रा विन्फ्रे यांना मुलाखती दिल्या.

"शांतपणे आयुष्य जगण्यासाठी जर यांनी घराणं सोडलं तर मग ते जेम्स कॉर्डन आणि ओप्रा विन्फ्रेंना मुलाखती देत त्यांच्या मुलाबद्दलची माहिती का देत आहेत, असा सवाल लोक करतातयत," केटी म्हणतात.

"माध्यमांना टाळण्यासाठी ब्रिटनबाहेर पडण्याचं कारण अनेक लोकांना पटत नाहीये कारण युके असताना हॅरी आणि मेगन जेवढे दिसत नव्हते, त्यापेक्षा अधिक आता ते दिसत आहेत," केटी सांगतात.

नेटफ्लिक्स आणि स्पॉटिफायसोबत करार करण्याचा आपला बेत नव्हता, पण आपल्या कुटुंबाने 2020च्या सुरुवातीला आपल्यासोबतचे आर्थिक संबंध जवळपास...


राजद्रोहाच्या खटल्यात टिळकांनी स्वतःच आपली बाजू मांडली

म्यानमारमधील मंडालेच्या तुरुंगात टिळकांनी ही शिक्षा भोगली हे आपल्या सगळ्यांना माहीत आहे, त्यांनी तिथे गीतारहस्य हा ग्रंथ लिहीला हेदेखिल सर्वश्रुत आहे.

पण याच तुरुंगात टिळकांच्या निधनानंतर 39 वर्षांनी त्यांचं स्मारक उभारलं गेलं हे तुम्हाला माहीत आहे का? राजद्रोहाचा खटला, टिळकांचा तुरुंगवास आणि टिळकांच्या निधनानंतर स्वतंत्र भारताच्या सरकारने मंडालेमध्ये बांधलेल्या टिळक स्मारकाची ही गोष्ट.

'राजद्रोह' आणि टिळकांचा कारावास

काँग्रेसमधल्या जहाल गटाचे नेते, स्वराज्य आणि राष्ट्रवादाचे पुरस्कर्ते म्हणून टिळकांची ओळख होती. टिळकांवर 11 वर्षांच्या अंतराने दोन वेळा (सन 1897 आणि सन 1908) राजद्रोहाचा खटलाही चालवला गेला. 1908 सालच्या खटल्यानंतर टिळकांना 6 वर्षांची शिक्षा ठोठावली गेली. त्या खटल्यावेळची भारतातील परिस्थिती अत्यंत उलथापालथीची होती.

'जहाल' त्रिकुट: लाल- बाल- पाल

1907 साली काँग्रेसमध्ये जहाल आणि मवाळ यांच्यात बेबनाव होऊन फूट पडली होती. 1908 साली मुझफ्फरपूरमध्ये बाँबस्फोट झाले आणि त्यानंतर टिळकांच्या 'केसरी' या दैनिकातून त्यावर अग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रलेख, स्फुटं लिहिली जाऊ लागली.

ब्रिटीश सत्तेविरोधात लोकांना भडकवल्याचा आरोप करत टिळकांवर राजद्रोहाचा ठपका ठेवण्यात आला. टिळकांनी लिहिलेले 'देशाचे दुर्दैव' आणि 'हे उपाय पुरेसे नाहीत' हे दोन अग्रलेख या खटल्यासाठी आधार म्हणून घेतले गेले.

राजद्रोहाचा खटला- घटना कशा घडल्या?

13 जुलैपासून खटल्याला सुरुवात झाली. टिळकांवर दोन खटले भरले गेले होते ते एकत्र करून चालवणं कितपत योग्य होतं हा वादाचा विषय ठरला, पण न्यायाधीशांनी त्याला परवानगी दिली.

मराठीतून लिहिलेले दोन अग्रलेख टिळकांवरच्या राजद्रोहाच्या आणि लोकांना भडकवण्याच्या आरोपांचा आधार होते. पण हा खटला ऐकणारी ज्युरी पूर्णतः अमराठी लोकांची होती.

यात 7 युरोपीय आणि 2 पारशी असे 9 सदस्य होते. जिन्नाह, बाप्टिस्टा या वकिलांनंतर खुद्द टिळकांनीच स्वतःची बाजू मांडली. चार दिवसांत मिळून टिळकांनी एकूण 21 तास 10 मिनिटं युक्तीवाद केला, असं खुद्द न्यायाधीशांनीच नोंदवून ठेवलं होतं.

टिळकांची निकालावरील प्रतिक्रिया

22 जुलैला दुपारी टिळकांचा ज्युरीसमोरचा युक्तीवाद संपला, संध्याकाळी न्यायाधीशांनी हा खटला त्याच दिवशी निकाली काढणार असल्याचं जाहीर केलं.

दुसऱ्याच दिवशी टिळकांचा जन्मदिवस होता. टिळकांवरचे तिन्ही आरोप ज्युरीने मान्य केले. टिळकांना दोषी ठरवत कोर्टाने 1 हजार रुपयांचा दंड आणि 6 वर्षांचा कारावास सुनावला. टिळकांनी शिक्षा ऐकल्यानंतर म्हटलेल्या ओळी इतिहासात नोंदवल्या गेल्या,

"ज्युरीने मला दोषी ठरवले तर खुशाल ठरवो. पण मी गुन्हेगार नाही. लौकिक गोष्टींचे नियंत्रण करणारी एक शक्ती या न्यायपीठाहून वरिष्ठ आहे. मला शिक्षा व्हावी आणि मी शिक्षा भोगल्यानेच मी अंगिकारलेल्या कार्याला उर्जितावस्था यावी, अशी कदाचित या शक्तीचीच इच्छा असेल."

खटला आजच निकाली निघणार हे कळल्यानंतर कोर्टाबाहेर गर्दी जमू लागली. अध्येमध्ये पावसाच्या सरी येत असूनही लोक निकाल येण्याची वाट पाहत थांबले. कोर्टाबाहेर कडक बंदोबस्त तैनात करण्यात आला होता.

टिळकांना शिक्षा झाल्यानंतर मुंबईत असंतोष पसरला

टिळकांना शिक्षा झाल्यानंतर मुंबईत संताप दिसायला लागला. व्यापाऱ्यांनी बंद पुकारला, गिरणी कामगारांनी संप केला, काही ठिकाणी दंगलीच्याही घटना घडल्या, लष्कराला बोलवून परिस्थिती नियंत्रणात आणावी लागली.

या काळात टिळकांना साबरमतीच्या तुरुंगात ठेवलं गेलं. साबरमतीहून टिळकांना बोटीने रंगूनला आणि तिथून मंडालेला तुरुंगात रवाना केलं...


राजधानी रांचीच्या रस्त्यावर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांचा पुतळा पेटवून निषेध व्यक्त केला जात होता.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघात दुसऱ्या क्रमांकाचे नेते असलेले सरकार्यवाह डॉ. कृष्णगोपाल यांनी आदिवासी हिंदू धर्माचाच भाग असल्याचं म्हटलं होतं आणि या वक्तव्यावरून आदिवासी संतापले होते.

सरना नावाचा कुठलाच धर्म नाही. आदिवासीसुद्धा हिंदू धर्म कोडअंतर्गतच येतात आणि त्यामुळे त्यांना स्वतंत्र धर्म कोडची गरज नसल्याचं डॉ. कृष्णगोपाल म्हणाले होते.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या अखिल भारतीय कार्यकारी मंडळाच्या बैठकीत भाग घेण्यासाठी ते रांचीला गेले होते आणि त्यानंतर घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत त्यांनी वरील वक्तव्य केलं होतं.

त्यावेळी झारखंडमध्ये भाजप सरकार होतं. आता पाच वर्षांनंतर 2020 सालचा नोव्हेंबर महिना सुरू आहे.

रांचीच्या रस्त्यांवर आदिवासी आनंदोत्सव साजरा करत आहेत. जय सरनाच्या घोषणा ऐकू येत आहेत. लाल आणि पांढरे पट्टे असलेले सरना झेंडे फडकताना दिसत आहेत.

सरना आदिवासी धर्म कोड विधेयक

झारखंड विधानसभेने 'सरना आदिवासी धर्म कोड विधेयक' सर्वसंमतीने मंजूर केलं आहे. यात आदिवा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सींसाठी स्वतंत्र धर्म कोडचा प्रस्ताव आहे.

आदिवासी संस्कृती आणि धार्मिक स्वातंत्र्याचं रक्षण, यासाठी हे विधेयक आणल्याचं झारखंड सरकारचं म्हणणं आहे.

झारखंडमध्ये सध्या झारखंड मुक्ती मोर्चाचं (JMM) सरकार आहे. परिस्थिती पूर्णपणे बदलली आहे. म्हणूनच विधेयक मंजूर झाल्यानंतर आदिवासी संघटनांचे प्रतिनिधी राज्याचे मुख्यमंत्री हेमंत सोरेन यांना भेटायला गेले तेव्हा स्वतः मुख्यमंत्र्यांनी त्यांच्यासोबत नाचत आनंद साजरा केला.

पारंपरिक आदिवासी संगीतावर ताल धरत आज अनेक दिवसांनंतर शांत झोप लागल्याचं मुख्यमंत्री सोरेन म्हणाले.

ते म्हणाले, "सरना आदिवासी धर्म कोड प्रस्ताव विधानसभेत मंजूर करण्यात आला आहे. मात्र, अजूनही अनेक अडथळे आहेत. पुढील जनगणनेत याचा समावेश व्हावा, यासाठी केंद्राकडूनही त्याला मंजुरी मिळवायची आहे. आम्हाला आमचा हक्क आणि अधिकार मिळावा, यासाठी आम्ही कुठलंही युद्ध लढायला तयार आहोत. आता राष्ट्रीय पातळीवर आदिवासी समाजाने एकत्र येणं गरजेचं आहे. त्यासाठी आम्ही विशेष योजनाही आखली आहे."

केंद्राशी होणार सामना?

हेमंत सोरेन यांना आता राष्ट्रीय पातळीवर आदिवासींचं नेतृत्व करायला हवं, असं आदिवासी नेते आणि आमदार छोटुभाई बासवा यांनी म्हटलं आहे. मात्र, त्यासाठी 'सरना धर्म कोड' या नावाऐवजी संपूर्ण देशभरातल्या आदिवासींना मान्य होईल, असं नाव शोधलं पाहिजे.

तर आदिवासींसाठी स्वतंत्र धर्म कोड विधेयक मंजूर करून झारखंड सरकारने ऐतिहासिक कामगिरी बजावल्याचं झारखंडचे माजी मंत्री बंधू तिर्की यांचं म्हणणं आहे.

यानंतर केंद्र सरकारने यासंबंधीचे वेगवेगळे प्रस्ताव एकत्र करत आदिवासींसाठी स्वतंत्र धर्म कोडची तरतूद करावी, अशी मागणी होतेय.

झारखंड सरकारचा प्रस्ताव

1931 साली आदिवासींची संख्या एकूण आकडेवारीच्या 38.3% होती. मात्र, 2011 च्या जनगणनेत हे प्रमाण कमी होऊन 26.02 टक्क्यांवर आल्याचं झारखंड सरकारने केंद्राला पाठवलेल्या प्रस्तावात म्हटलं आहे.

कमी होणाऱ्या प्रमाणामागे स्वतंत्र धर्म कोड नसणे, हेदेखील एक कारण असल्याचं झारखंड सरकारचं म्हणणं आहे.

विरोधकांचा आरोप

मात्र, सरना आदिवासी धर्म कोडबाबत झारखंड सरकारचे मनसूबे योग्य नसल्याचं झारखंडचे माजी मुख्यमंत्री आणि भााजप विधीमंडळ गटाचे नेते बाबूलाल मरांडी यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीशी बोलताना बाबूलाल मरांडी म्हणाले, "या मुद्द्यावर मी सरकारला काही महत्त्वाचे सल्ले देऊ इच्छित होतो पण...


राजधानी रांचीपासून 80 किलोमीटर अंतरावर असणाऱ्या कोचांग गावात ही घटना घडल्याचं वृत्त आहे.  खुंटी जिल्ह्यातल्या या घटनेप्रकरणी एका मिशनरी शाळेच्या फादरसह 7 जणांविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

गेल्या मंगळवारी (19 जून) आशा किरण या स्वयंसेवी संस्थेच्या कार्यकर्त्यांची टीम कोचांग गावात पोहोचली. 11 जणांची ही टीम मानवी तस्करीविरोधात जागरुकता अभियानासाठी पथनाट्य करणार होती.

खुंटीचे पोलीस अधीक्षक अश्विनी सिंह यांनी बीबीसी हिंदीसाठी नीरज सिन्हा यांना दिलेल्या माहितीनुसार पोलिसांनी आरोपीचं एक रेखाचित्र जारी केलं आहे आणि त्याच्यासंदर्भात माहिती देणाऱ्यास 50 हजाराचं बक्षीस जाहीर केलं आहे.

"गावातल्या बाजाराजवळ पथनाट्य केल्यानंतर हे पथक स्थानिक मिशनरी स्कूलमध्ये पोहोचलं. त्याचवेळी काही सशस्त्र लोक शाळेजवळ पोहोचले आणि त्यांनी बंदुकीचा धाक दाखवून त्या पथकातल्या पाच मुलींना पळवून नेलं. एका जंगलात नेऊन त्यांच्यावर बलात्कार केला",  अशी माहिती वरीष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांनी नीरज सिन्हा यांना दिली.

अश्विनी सिंह यांच्या माहितीनुसार 20 जूनला ही घटना प्रकाशात आली. त्यानंतर खुंटी जिल्ह्याच्या उपायुक्तांनी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आपल्या टीमसह तपास सुरू केला. 21 जूनला एक बलात्कार पीडित मुलगी पुढे आली आणि त्यानंतर चौकशी सुरू झाली. सध्या पाचही मुली पोलिसांच्या सुरक्षेत आहेत आणि त्यांची वैद्यकीय तपासणी करण्यात आली आहे.

हे आरोपी कुठल्या नक्षलवादी गटाशी संबंधित आहेत का, या दिशेने पोलीस तपास करत आहेत. या जिल्ह्याच्या काही भागात पत्थरगडी - म्हणजे प्रस्थापित प्रशासनाला प्रवेश बंद केला गेला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


राजधानी लिस्बनमध्ये जल्लोषाचं वातावरण होतं. लोक जत्थ्यांनी समुद्रकिनाऱ्याकडे निघाले होते. किनाऱ्यावर चार नवीन जहाजं दूरच्या सफरीचा आरंभ करण्यासाठी सज्ज होती.

शहरातील सर्व उच्चपदस्थ पाद्रीसुद्धा झळाळत्या पोशाखांमध्ये आशीर्वाद देण्यासाठी तिथे आले होते. ते सामूहिक प्रार्थना म्हणत असताना गर्दीतील लोक त्यांच्या सुरात सूर मिसळत होते.

बादशहा रोम मॅन्युअल यांना स्वतःला या मोहिमेत रस होता. आवश्यक नवीन उपकरणं आणि जमिनीचे व आभाळाचा अंदाज देणारे नकाशे घेऊन वास्को द गामाच्या नेतृत्वाखालील ही चार जहाजं प्रदीर्घ प्रवासाला निघणार होती. त्या काळातील आधुनिक तोफाही या जहाजांवर ठेवण्यात आल्या होत्या.

जहाजाकडे निघालेल्या सुमारे 170 नाविकांनी बिनबाह्यांचे सदरे घातले होते. त्यांच्या हातात पेटलेल्या मेणबत्त्या होत्या आणि सैन्याच्या शिस्तीत ते जहाजाच्या दिशेने संथपणे पावलं टाकत होते.

मोहिमेआधी नकाशे गोळा करताना वास्को-द-गामा

या दृश्याची झलक पाहता यावी आणि समुद्रावर प्रवासाला निघालेल्या या नाविकांना निरोप द्यावा यासाठी लोक तिथे जमले होते. त्यांच्या डोळ्यांमधून सुखदुःखाच्या संमिश्र भावना व्यक्त करणारे अश्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ू वाहत होते. काही वर्षं लांबणाऱ्या या प्रवासासाठी निघालेले बहुतांश नाविक- किंवा कदाचित त्यांच्यापैकी कोणीच- परत येऊ शकणार नाहीत, हे लोकांना कळत होतं.

त्याहून महत्त्वाचं म्हणजे या लोकांना याचीही जाणीव होती की, ही मोहीम यशस्वी झाली तर, युरोपच्या एका कोपऱ्यातला छोटासा पोर्तुगाल देश इतिहासामध्ये एका नवीन प्रकरणाचा आरंभ करणारा ठरेल.

इतिहासाचं नवीन वळण

ही जाणीव खरी ठरली. दहा महिने व बारा दिवसांनी हा जहाजांचा ताफा भारताच्या समुद्रकिनाऱ्यापाशी आला, तेव्हा युरोपाची समुद्राविषयीची हुरहूर संपुष्टात आली. पूर्वेकडचं आणि पश्चिमेकडचं जग पहिल्यांदाच समुद्रीमार्गाने एकमेकांशी जोडले गेले, किंबहुना ते एकमेकांना भिडले.

अटलान्टिक महासागर व हिंद महासागर यांना जोडणारा जलमार्ग सापडला आणि जगाच्या इतिहासाला एक नवीन वळण मिळालं.

दुसऱ्या बाजूला कोणा युरोपीय देशाने आशिया व आफ्रिकेत वसाहत स्थापन करण्याचा हा पहिलाच प्रयत्न होता, त्यानंतर डझनावारी देश काही शतकं दयनीय परिस्थितीला सामोरे गेले आणि त्या परिस्थितीला सामोरं जाऊन बाहेर पडल्यावर अजूनही ते कसेबसे सावरत आहेत.

कालिकतच्या राजाच्या दरबारात पोहोचलेला वास्को-द-गामा

या घटनेने दक्षिण आशियाच्या इतिहासात इतकी उलथापालथ केली की, वास्को द गामाच्या सफरीविना आपल्या आजच्या जगण्याची कल्पनाही करणं शक्य झालं नसतं.

त्या ऐतिहासिक प्रवासामुळे दक्षिण आशियाला- किंबहुना संपूर्ण आशियाला पहिल्यांदाच मका, बटाटा, टोमॅटो, लाल मिरची व तंबाखू इत्यादी पिकांची ओळख झाली. या पिकांविना आजचं जगणं अकल्पनीय आहे.

भारताबाबत विलक्षण रुची

भारतापर्यंत पोचण्याचा पोर्तुगिजांचा हा पहिलाच प्रयत्न नव्हता. युरोपच्या पश्चिमेकडचा हा छोटासा देश कित्येक वर्षांपासून आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्याचा नकाशा तयार करत होता आणि या दरम्यान शेकडो नाविकांना प्राण गमवावे लागले होते.

या मोहिमेत इतकी साधनसामग्री खर्च करणाऱ्या युरोपीय पोर्तुगाल देशाला भारतामध्ये इतकी रुची का होती?

तत्पूर्वी काहीच वर्षांआधी 1453 साली उस्मानी सुलतान दुसऱ्या महमदाने कॉन्स्टॅन्टिनोपल (आजचं इस्तंबूल) काबीज करण्यासाठी युरोपात आकाशपाताळ एक केलं होतं. आता पूर्वेकडून बराचसा व्यापार उस्मानी साम्राज्यातून किंवा इजिप्तमधूनच करणं शक्य होत. या प्रदेशांमधील राजवटी हिंदुस्थान व आशियाच्या दुसऱ्या भागांमधून येणाऱ्या उत्पादनांवर- विशेषतः मसाल्यांवर प्रचंड कर लावत...


राजधानीचं नेमकं स्थळ आणि राजधानी किती दिवसात हलवणार हे अजून निश्चित झालेलं नाही. मात्र, राष्ट्राध्यक्ष जोको विडोडो यांनी यासंबंधीचा प्रस्ताव 16 ऑगस्ट रोजी तिथल्या कायदे मंडळात मांडला.

राजधानी हलवण्याचं कारण समजून घ्यायला फारसं अवघड नाहीये. सध्याची राजधानी जकार्ता ही दरवर्षी 1 ते 15 सेंटीमीटर या वेगाने समुद्राखाली जात आहे. आजघडीला या शहराची जवळपास निम्मी जमीन समुद्राखाली गेली आहे. जावा समुद्रकिनारी वसलेल्या जकार्ताची जमीन मऊ आहे. शिवाय या शहरातून 13 नद्या वाहतात.

शहरात वाहतूक कोंडीची समस्यादेखील मोठी आहे. या मेगासिटीमध्ये जगातलं सर्वात वाईट ट्रॅफिक असल्याचं 2016 साली केलेल्या एका सर्वेक्षणात आढळून आलं होतं. मंत्र्यांना बैठकांसाठी वेळेत पोचता यावं, यासाठी पोलिसांची मदत घ्यावी लागते, अशी तिथली परिस्थिती आहे.

बोर्नेओ बेटाचा इंडोनेशियातला भाग कालिमंतन नावानं ओळखला जातो. याच ठिकाणी नवी राजधानी उभारली जाण्याची शक्यता आहे. राजधानी बदलण्यासाठी जवळपास 33 अब्ज डॉलर्सचा खर्च अपेक्षित आहे. शिवाय नव्या शहरात 9 ते 15 लाख लोकांसाठी घरं बांधण्यासाठी 30 ते 40 हजार हेक्टर जमिनीची गरज पडेल.

मध्यवर्त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी कालिमंतनमधलं पलंगकराया हे शहर नव्या राजधानीच्या शर्यतीत आघाडीवर आहे. भौगोलिकदृष्ट्या हे शहर इंडोनेशियन द्विपसमुहाच्या जवळ आहे. शिवाय, इंडोनेशियाचे जनक सुकार्नो यांनीदेखील राजधानीसाठी या शहराचं नाव सुचवलं होतं.

मात्र, आपलं सत्ताकेंद्र दुसऱ्या शहरात स्थलांतरित करणारं इंडोनेशिया पहिलं राष्ट्र नाही. यापूर्वीही काही देशांनी आपली राजधानी दुसरीकडे हलवली आहे.

1. कझाकिस्तान

1997 साली राष्ट्राध्यक्ष नूरसुलतान नझरबायेव्ह यांनी कझाकिस्तानची राजधानी बदलण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर कझाकिस्तानची राजधानी 'अलमॅटी'वरून 1200 किमी. उत्तरेला असलेल्या शहरात हलवली. त्या शहराचं नाव होतं 'अकमोला', म्हणजे पांढरी कबर. त्यांनी सर्वप्रथम या शहराचं नाव बदललं आणि नवीन नाव ठेवलं 'अस्ताना'.

यानंतर नव्या राजधानीच्या उभारणीसाठी त्यांनी जगभरातून वास्तूरचनाकारांना बोलावले. नव्या राजधानीतलं सर्वात प्रमुख आकर्षण आहे 'खान शटीर'. हा जगातला सर्वात मोठा तंबू आहे. नॉर्मन फॉस्टर यांनी हा तंबू डिझाईन केला आहे. या तंबूत शॉपिंग मॉल आणि एंटरटेनमेंट कॉम्प्लेक्स आहे.

या शहरातलं आणखी एक आकर्षण म्हणजे बेटॅरेक टॉवर. हे बेटॅरेक टॉवर झाडावर ठेवलेल्या अंड्यासारखं दिसतं. टॉवरमध्ये वेगवेगळे डेक आहेत. डेकवरून शहरातल्या नवनवीन वास्तूंचं दर्शन घडतं. यातली सर्वांत सुंदर वास्तू म्हणजे राष्ट्रपती भवन. पांढऱ्या रंगाच्या या भव्य महालावर असलेला आकाशी निळ्या रंगाचा घुमट बघणाऱ्याचं लक्ष सहज वेधतो.

हे राष्ट्राध्यक्षांचं घरच नाही तर त्यांचं कार्यालयदेखील आहे आणि राष्ट्राध्यक्षांचा सर्व कर्मचारी वर्गही याच वास्तूत राहतो. राष्ट्राध्यक्षांच्या महालाच्या शेजारी आहे सेंट्रल कॉन्सर्ट हॉल. दूरून बघताना हिरवी छटा असलेल्या निळ्या रंगाचा हा हॉल उघडत असलेल्या अंतराळयानासारखा दिसतो.

कझाकिस्तानला लाभलेल्या तेलाच्या नैसर्गिक देणगीमुळे इतकी भव्य राजधानी उभारणं शक्य झालं आहे. तेल उद्योगामुळेच कझाकिस्तानची अर्थव्यवस्था 2018 साली 4.8 टक्क्यांनी वाढली. 2018 साली नूरसुलतान नझरबायेव्ह राष्ट्राध्यक्ष पदावरून पायउतार झाले. त्यांच्या प्रति कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी या शहराला त्यांचं नाव देण्यात आलं.

त्यामुळे कझाकिस्तानच्या राजधानीला आज नूर-सुलतान म्हणून ओळखलं जातं. मंगोलियातल्या उलानबातर शहरानंतर जगातली सर्वात थंड राजधानी म्हणून नूर-सुलतान ओळखलं जातं.

2. म्यानमार

म्यानमारची पूर्वीची...


राजनाथ सिंह

"पाकिस्ताननं दहशतवादाचा पुरस्कार करणं थांबवलं नाही, तर या देशाचे तुकडे होण्यापासून कोणीच रोखू शकणार नाही," असं वक्तव्य संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांनी केलं आहे. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली.

कर्तव्य बजावताना प्राण गमावलेल्या 122 सैनिकांच्या कुटुंबीयांचा सुरतमधील एका कार्यक्रमात सन्मान करण्यात आला. यावेळी ते बोलत होते.

"पाकिस्तानी नागरिकांनी नियंत्रण रेषा ओलांडण्याचा प्रयत्न केला, तर भारतीय जवान त्यांना पुन्हा मागे फिरायची संधी देणार नाहीत," असंही ते म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, 'काश्मीरमधून कलम 370 रद्द करण्याचा भारताचा निर्णय पचवणं पाकिस्तानला अवघड जात आहे. या मुद्द्यावरून त्यांनी संयुक्त राष्ट्रापर्यंत जाण्याचा आणि त्यांची दिशाभूल करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र त्यांच्या हाती काहीच लागलं नाही."

2. शिवाजी महाराजांच्या जमिनी विकण्यासाठी उदयनराजे भाजपमध्ये - राष्ट्रवादी काँग्रेस

"छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या ऐतिहासिक जमिनी विकण्याकरिता परवानगी मिळावी म्हणून उदयनराजे भोसले यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला आहे. मात्र, महाराजांचा ऐतिहासिक वारसाला कोणी धक्का लावत असेल, तर जनत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेला सोबत घेऊन आम्ही विरोध करू," असं मत राष्ट्रवादीचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी व्यक्त केलं आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

राष्ट्रवादीचे साताऱ्याचे माजी खासदार उदयनराजे यांनी 14 सप्टेंबरला भाजपमध्ये प्रवेश केला आहे.

नवाब मलिक

उदयनराजे भोसले यांच्या पक्षांतराबाबत बोलताना नवाब मलिक म्हणाले, "1999च्या आधी उदयनराजे भाजपाचे आमदार आणि मंत्री होते. राष्ट्रवादी काँग्रेसनं त्यांना हरवलं होतं. पुढे त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. त्यांच्या आईंच्या मध्यस्थीमुळे राष्ट्रवादीचे सर्वेसर्वा शरद पवार दरवेळी त्यांना तिकीट देत असत. मात्र राष्ट्रवादीमध्ये असूनही ते कायमच पक्षाच्या विरोधात भूमिका घेत असत. साताऱ्यात पुन्हा एकदा उदयनराजेंचा पराभव करू, इतकंच नाही तर सातारा विधानसभेच्याही जागा जिंकू."

"उदयनराजेंना विकास कळत नाही, त्यांच्यात विचार करण्याची ताकद आहे का?" असंही मलिक यांनी म्हटलंय.

3. 'पाकिस्तान म्हणजे मुस्लीम आणि मुस्लीम म्हणजे पाकिस्तान असं वातावरण बनवलं जातंय'

"पाकिस्तान आणि भारतात वेगळी फूट पाडण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. पाकिस्तान म्हणजे मुस्लीम आणि मुस्लीम म्हणजे पाकिस्तान असं वातावरण बनवलं जात आहे. पाकिस्तानमध्ये एवढी वाईट परिस्थिती नाही. काही लोक स्वतःचा फायद्यासाठी वातावरण दूषित करत आहेत," असं वक्तव्य राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केलं आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिलीय.

राष्ट्रवादीच्या अल्पसंख्याक मेळाव्यात ते बोलत होते.

"देशात एक वेगळं वातावरण पसरवलं जातं आहे. बीसीसीआयचा अध्यक्ष असताना मी पाकिस्तानमध्ये गेलो आहे. तेव्हा एक वेगळं वातावरण पाहिलंय. एक वेगळी स्थिती आज देशासमोर आली आहे," असंही ते यावेळी म्हणाले.

दरम्यान, राज्यात वंचित बहुजन आघाडी नावाचा एक पक्ष उदयास आला असून त्यामुळे धर्मनिरपेक्ष मतांची विभागणी होत आहे. वंचित आघाडी हा पक्ष भाजपला फायदा करून देण्यासाठीच मैदानात उतरला आहे, असंही ते म्हणाले.

4. मुख्यमंत्र्यांच्या बारामतीमधल्या सभेत गोंधळ

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची महाजनादेश यात्रा 14 सप्टेंबरला बारामतीत पोहोचल्यानंतर तिथल्या सभेत गोंधळ पाहायला मिळाला, अशी बातमी इंडियन एक्स्प्रेसनं दिली आहे.

मुख्यमंत्री सभेला संबोधित करत असताना भाजप आणि राष्ट्रवादीचे कार्यकर्ते एकमेकांविरोधात घोषणा देताना दिसून आले.

राष्ट्रवादीची सध्याची स्थिती ही पक्षातील...


राजनाथ सिंह

संरक्षण क्षेत्राशी आवश्यक वस्तूंचं उत्पादन देशातच व्हावं यादृष्टीने हा निर्णय घेण्यात आला आहे, असं राजनाथ यांनी म्हटलं आहे.

मजकूर उपलब्ध नाही

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

संरक्षण मंत्रालयाकडून 'निगेटिव्ह आर्म्स लिस्ट' तयार करण्यात येणार आहे. या संरक्षण सामुग्रीच्या आयातीवर बंदी घालण्यात येईल. लष्कराला आवश्यक साधनसामुग्रीचं देशांतर्गत उत्पादन वाढवण्याच्या दृष्टीने हा निर्णय घेण्यात आला असल्याचं राजनाथ सिंह यांनी ट्वीट करून म्हटलं आहे. राजनाथ सिंह यांनी म्हटलं की,  2020 ते 2024 या कालावधीसाठी आत्मनिर्भर अर्थात देशांतर्गत साधनसामुग्रीचं उत्पादन व्हावं यासाठी आवश्यक उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. भारतीय लष्कराला आवश्यक उपकरणं, सोयीसुविधा यांचं उत्पादन देशातील संरक्षण क्षेत्रातील उत्पादकांनी करावं जेणेकरून स्वदेशीचं उद्दिष्ट प्रत्यक्षात पूर्ण होऊ शकेल.

शंभराहून अधिक उपकरणं आणि साधनसामुग्रीची सिद्धता झाल्यानंतर आणखी एक सूची तयार करण्यात येईल. निगेटिव्ह लिस्टमधील कोणत्याही गोष्ट आयात करायला लागू नयेत यासाठी उत्पादन ते प्रत्यक्ष पुरवठा करणाऱ्या संबंधितांशी चर्चा करून कृती आराखडा त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यार करण्यात आला असल्याचं सांगण्यात आलं आहे.

"ऑगस्ट 2015 ते ऑगस्ट 2020 या कालावधीत 260 योजनांसाठी 3.5 लाख कोटी रुपयांचे करार करण्यात आले. पुढच्या सहा ते सात वर्षात 4 लाख कोटी रुपये देशांतर्गत सुरक्षेशी निगडीत उत्पादकांना मिळू शकतील. यापैकी 1,30,000 कोटी लष्कर आणि हवाई दलासाठी तर 1,40,000 एवढी रक्कम नौदलासाठीच्या साधनसामुग्रीकरता वर्ग करण्यात आली आहे."

संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह रविवारी (9 ऑगस्ट) सकाळी दहा वाजता महत्त्वपूर्ण घोषणा करतील असं ट्वीट संरक्षण मंत्रालयाने केलं होतं.

भारत-चीनमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह कोणती घोषणा करणार याबद्दल उत्सुकता होती.

भारत-चीन सीमेवरील गलवान खोऱ्यात 15-16 जूनच्या रात्री ज्या भागात जवानांमध्ये हिंसक चकमक झाली होती.

मे महिन्यापासून चिनी जवान या भागात दिसू लागले होते. त्यानंतर गलवान खोऱ्यात भारतीय आणि चिनी जवान समोरासमोर होते.

त्यातच 15 जूनच्या रात्री भारतीय जवान आणि चिनी जवान यांच्या हाणामारी झाली. समुद्रसपाटीपासून 4300 मीटर उंचीवरचा हा सगळा भाग आहे आणि अत्यंत थंड प्रदेश आहे. याला बर्फाचं वाळवंट असंही म्हणतात. हाणामारीत काही भारतीय जवान गलवान नदीत पडले. नदीच्या पाण्याचं तापमान शून्य अंशाच्याही खाली होतं.

या चकमकीत 20 जवानांचा मृत्यू झाला. आधी एका कर्नलसह तीन जवानांचा मृत्यू झाला होता. शहीद झाल्याची बातमी आली. मात्र, त्यानंतर थंडीमुळे जखमी झालेले 17 जवानांचाही मृत्यू झाल्याचं स्पष्ट झालं. मात्र, याव्यतिरिक्त आणखी 76 जवान जखमी झाले होते.

चीनने मात्र त्यांच्या जवानांच्या जीवितहानीविषयी अद्याप काहीच माहिती दिली नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


राजनाथ सिंह यांनी कुंकवाच्या बोटानं ओम काढला तसंच विमानाच्या चाकांखाली लिंबू ठेवून, नारळ आणि फुलं वाहिली.

सोशल मीडियावर या शस्त्रपूजनाची दिवसभर चर्चा झाली. कुणी कौतुक केलं, कुणी टोमणे मारले, तर कुणी अंधश्रद्धा म्हणत टीकाही केलीय.

"विजयादशमीच्या दिवशी फ्रान्समध्ये रफालचं शस्त्रपूजन केलं. विजयादशमीला शस्त्रपूजन करणं भारताची परंपरा आहे," असं ट्वीट करत राजनाथ सिंह यांनी पूजेचे फोटो शेअर केले.

राजनाथ सिंह यांचे पुत्र आणि भाजपचे नेते पंकज सिंह यांनीही हे फोटो ट्विटरवर शेअर केले आणि "शस्त्रपूजनामुळे प्रत्येक भारतीयाला आनंद आणि अभिमान" वाटल्याचं त्यांनी सांगितलं.

राजनाथ सिंह यांनी रफालची पूजा केल्याचे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर #Rafale, #RafaleOurPide, #Politics #ShastraPuja आणि #Nibu असे हॅशटॅग ट्रेंड होऊ लागले. इतकंच नव्हे, तर #RafalePujaPolitics हा हॅशटॅग तर ट्विटरवर टॉप ट्रेंड होता.

सोशल मीडियावर काय चर्चा सुरू आहे?

राष्ट्रवादीचे नेते आणि आमदार धनंजय मुंडे यांनी "अंधश्रद्धा निर्मूलन कायद्याची ऐशी तैशी!" अशी यावर टीका केली आहे.

"देशाच्या रक्षणासाठी #Rafale आणलंय अन्  राफ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेलच्या यशस्वी उड्डाणासाठी लिंबांचा उतारा ठेवला जातोय. वशीकरण स्पेशालिस्ट, सर्व तांत्रिक-मांत्रिक भाजपच्या चमूमध्ये दाखल झाले आहेत. आता आपल्या देशाला कोणाचीच नजर लागणार नाही," असंही ते म्हणाले.

अमित कुमार सिंह यांनी ट्विटरवर लिहिलंय, "पहिलं देशाच्या रक्षणासाठी रफाल खरेदी करा, नंतर राफेलच्या रक्षणासाठी लिंबू खरेदी करा."

'नेहरूविअन अजित' नावाच्या ट्विटर युजरनं व्यंगचित्र ट्वीट केलंय. भारतातल्या गाड्यांवर अनेकदा जो मजकूर लिहिला जातो, तो राफेलवर लिहिल्यावर कसं दिसेल, हे दाखवण्याचा त्यांना प्रयत्न केलाय.

मारन नावाच्या ट्विटर युजरनं म्हटलंय, "मला कळत नाहीय, लोक याला धार्मिक रंग का देऊ पाहतायत? आपल्याला अभिमान वाटायला हवा. जेव्हा मी राफेलचा फोटो पाहतो, तेव्हा अभिमान वाटतो. शस्त्रपूजेत चूक काय आहे?"

सोनाली शिंदे या फेसबुकवर प्रश्न विचारतात, "लिंबात इतकी ताकद आहे तर मग राफेलची खरेदी कशाला?"

अनिकेत प्रल्हाद बोंद्रे राफेलच्या पूजनावर टीका करतात.

विनय काटे यांनी फेसबुकवरून शस्त्रपूजेवर टीका केलीय.

तुम्हाला काय वाटतं?

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)