रेहाम खान

काँग्रीव यांच्या संवादातील या ओळी पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान यांची दुसरी पत्नी, रेहाम खान हिच्याबाबतीत तंतोतंत खऱ्या आहेत असं म्हटल्यास वावगं ठरणार नाही. इम्रान खान यांच्याशी विभक्त झाल्यानंतर अनेक वर्षांनंतर आलेल्या तिच्या आत्मकथनपर पुस्तकानं भारत, पाकिस्तान आणि ब्रिटनमध्ये अक्षरशः खळबळ माजवली आहे.

रेहाम खान यांची कहाणी सुरू होते लीबियामध्ये. 1973 साली एका पाकिस्तानी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. वडील नय्यर रमजान हे कान-नाक-घसा यांचे सर्जन होते. वडिलांविषयीची रेहामच्या मनात ठसलेली सगळ्यात सुंदर आठवण म्हणजे- तिच्या आईला वडील नेहमी 'डार्लिंग' नावाने हाक मारत.

रेहाम सांगतात, "आपण पालकांना अनेकदा नीटसं समजून घेत नाही, तेसुद्धा माणूस आहेत किंवा त्यांच्या व्यक्तिमत्वातही एक रोमँटिक बाजू असू शकते. कित्येक दिवस तर वडील काय बोलतात हे आम्हाला कळतच नसे. कळू लागल्यावरही त्यांनी असे आईला 'डार्लिंग' म्हणणे आमच्यासाठीही थोडे धक्कादायकच होते. पण इतकेच नाही तर ते घरी आले की सगळ्यांत आधी आईचं चुंबनही घेत असत."

"पाकिस्तानच्या पारंपरिक वातावरणात, जिथं भावभावनांचं असं मोकळेढाकळं व्यक्त ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोणं तितकंसं प्रशस्त मानलं जात नाही, अशा संस्कृतीत वडिलांचं वागणं थोडं भुवया उंचवायला लावणारंच होतं. मी मुद्दाम हे सांगणं पसंत करते, कारण पाकिस्तानी लोकांच्या, विशेषतः पुरूषांच्याबाबत माझं असं निरीक्षण आहे की इथले पुरूष दुसऱ्यांच्या बायकांशी भलेही आदरानं बोलतील, मात्र स्वतःच्या बायकोला तितका मान देणार नाहीत. कदाचित भारतातही अशीच स्थिती असावी."

रेहाम खान

रेहाम खान किशोरावस्थेतही खूपच बडबडी आणि धडाडीची होती. कॉलेजात असताना अनेकदा ती मुलींच्या घोळक्यात धीटाईनं बोलत असे!  त्यामुळे झालं असं की तिच्या मित्र-मैत्रिणींनी तिचं 'मोर' असं नामाभिदान करून टाकलं होतं. मोर म्हणजे पश्तू भाषेत - आई.

जेव्हा ती थेट शाळेत कंडोम घेऊन दाखल झाली

त्यावेळच्या आठवणींबद्दल रेहाम भरभरून बोलतात, "मी खूपच समंजस होते, घरातही आणि मित्रमंडळींमध्येही. आजकाल 'अगोनी आँट' हा जो इंग्रजीतला शब्दप्रयोग केला जातो ना, तसाच आपुलकीचा सल्ला देण्याची भूमिका मी पार पाडत असे. जवळपास नेहमी मी मुलींमध्ये असले की त्यांच्या मानसिक, भावनिक आणि शारीरिक समस्यांविषयी शंकासमाधान करण्याच्या कामी गर्क असे तेही कुठल्याही आवेशाशिवाय, अगदी सहज."

"मला आठवतंय, त्याप्रमाणे नववीत असताना, माझ्या मैत्रिणींनी खूप हट्ट केला म्हणून कंडोम घेऊन मी थेट शाळेत पोहोचले होते! झालं असं, की माझे वडील अफगाणी निर्वासितांसाठी मोफत वैद्यकीय शिबीरांचं आयोजन करत. त्यामुळे त्यांच्या कपाटात कंडोमचे मोठे-मोठे बॉक्स असेच पडलेले असत. लहानपणी तर आम्ही त्यांचा उपयोग फुगे म्हणून खेळायलाही करत असू, हे न जाणता की या वस्तूचा खरा उपयोग काय आहे?"

या पाठोपाठ स्त्रियांविषयीचा अत्यंत गंभीर मुद्दा त्या छेडतात. "खूपच आश्चर्यकारक गोष्ट आहे, की आपल्या समाजात मुलींच्या लग्नाची घाई असते, अगदी 17-18 व्या वर्षीच मुलीला बोहल्यावर चढवलं जातं. पण लग्नानंतर तिला कशाला सामोरे जायचं आहे याची कोणतीच पूर्वकल्पना तिला दिली जात नाही. सेक्स, संबंध वा गर्भनिरोधक याबद्दल अवाक्षरही तिला सांगितलं जात नाही... त्यावेळी मी लोकांची हुबेहुब नक्कल करत असे. बेनजीर भुत्तो यांचं अगदी जोशपूर्ण आणि ओघवते भाषण त्यांच्याच शैलीत मी करत असे, तेव्हा मुलींची नुसती गर्दी माझ्याभोवती जमत असे. आणि आता जेव्हा याच गोष्टी मी पुस्तकात लिहल्या तेव्हा माझ्या याच सख्या माझ्यावर टीका करत आहेत."

फक्त 19 वर्षांच्या कोवळ्या वयात, तिच्यापेक्षा 16...


रॉजर फेडरर शंभराव्या जेतेपदासह

गेले काही दिवस अजूनमधून फेडररच्या निवृत्तीची चर्चा होत आहे. पण आपल्यामध्ये अजून टेनिस बाकी असल्याची चुणूक त्यानं दाखवून दिली आहे.

काही दिवसांपूर्वीच दुबई टेनिस चॅम्पियनशिप स्पर्धेत फेडररने स्टेफानोस सिटसिपासवर 6-4, 6-4, असा विजय मिळवत  शंभराव्या जेतेपदाला गवसणी घातली होती.

100 जेतेपदांचा बादशाह

20 ग्रँड स्लॅम जेतेपदं नावावर असणारा फेडरर एकूण शंभर जेतेपदं पटकावणारा दुसरा खेळाडू ठरला. याआधी जिमी कॉनर्स यांनी हा विक्रम रचला होता. त्यांच्या नावावर 109 जेतेपदं आहेत.

वर्षाच्या सुरुवातीलाच होणाऱ्या ऑस्ट्रेलियन ओपन स्पर्धेत सिटसिपासनेच फेडररला नमवण्याची किमया केली होती. फेडररने विक्रमी जेतेपद पटकावताना दोन महिन्यांपूर्वीच्या पराभवाची परतफेड केली.

गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये घरच्या मैदानावर बेसेल इथं 99वं जेतेपद पटकावलं होतं. शंभराव्या दुर्मिळ जेतेपदासाठी फेडररला बराच काळ प्रतीक्षा करावी लागली.

''मी पहिलं जेतेपद जिंकलं तेव्हा स्टेफानोसचा जन्मही झाला की नाही ठाऊक नाही. नव्या दमदार उदयोन्मुख खेळाडूंविरुद्धही खेळण्याची संधी मिळणं महत्त्वाचं आहे. पीट सॅम्प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रस, आंद्रे आगासी अशा दिग्गजांबरोबर खेळता आलं हा माझ्यासाठी सन्मान आहे. स्टेफानोसचं भविष्य उज्वल आहे. टेनिसचं भवितव्य नैपुण्यवान खेळाडूंच्या हाती आहे'', असं फेडररने शंभराव्या विजयानंतर बोलताना सांगितलं.

अशी मारली त्याने 100व्या जेतेपदापर्यंत मजल

19 वर्षांच्या प्रदीर्घ कालावधीत फेडररने ग्रास, हार्ड तसंच क्ले अशा विभिन्न स्वरुपाच्या कोर्ट्सवर आपलं नैपुण्य सिद्ध केलं. जगभरातील 30 शहरं आणि 19 देशांमध्ये फेडररने ही जेतेपदं जिंकली आहेत.

ग्लोबल सम्राट

4 फेब्रुवारी 2001 रोजी मिलान इन्डोअर स्पर्धेत फेडररने कारकीर्दीतलं पहिलंवहिलं जेतेपद पटकावलं होतं. त्यावेळी तो 19 वर्षांचा होता.

त्यावेळी बीबीसी स्पोर्ट्स वेबसाईटने या जेतेपदाची बातमी दिली होती. फेडरर हा उदयोन्मुख गुणवान टेनिसपटू

आहे असं त्याचं वर्णन करण्यात आलं होतं. जागतिक क्रमवारीत अव्वल 15 मध्ये येण्याचं उद्दिष्ट असल्याचं फेडररने त्यावेळी सांगितलं होतं.

तेव्हापासून 30 विविध स्पर्धा आणि चार विविध खंडात मिळून फेडररनं हा विक्रम प्रस्थापित केला आहे.

घरच्या मैदानावर बेसेल आणि जर्मनीतील हाल या ठिकाणी होणाऱ्या स्पर्धा फेडररच्या आवडीच्या आहेत. या दोन्ही ठिकाणी फेडररने प्रत्येकी 9 जेतेपदं जिंकली आहेत.

ग्रँड स्लॅम स्पर्धांपैकी विम्बल्डन ही फेडररची आवडती स्पर्धा. विम्बल्डन स्पर्धेची आठ जेतेपदं फेडररच्या नावावर आहेत. ऑस्ट्रेलियन ओपनची सहा आणि अमेरिकन ओपनची पाच तर फ्रेंच ओपनचं एक जेतेपद फेडररनं पटकावलं आहे.

फेडररच्या शंभर जेतेपदांपैकी 50 जेतेपदं युरोप खंडात, 24 उत्तर अमेरिकेत, 18 आशिया तर 8 ऑस्ट्रेलिया खंडात मिळवली आहेत.

 फेडरर विक्रमपट

दिग्गजांशी तुलना

या जेतेपदासह जिमी कॉनर्स यांच्या 109 जेतेपदांच्या दिशेने फेडररने दमदार पाऊल टाकले. जिमी कॉनर्स यांनी 1972 ते 1989 या कालावधीत एवढ्या प्रचंड जेतेपदांची कमाई केली होती.

सर्वाधिक जेतेपदांच्या यादीत कॉनर्स आणि फेडररनंतर इव्हान लेंडल (94), राफेल नदाल (80), जॉन मॅकेन्रो (77) ही दिग्गज मंडळी आहेत.

15 ग्रँड स्लॅम जेतेपदं नावावर असणारा नोव्हाक जोकोव्हिचच्या नावावर 73 जेतेपदं आहेत. अँडी मरेच्या नावावर 45 जेतेपदं आहेत.

100 जेतेपदांपैकी फेडररची 20 जेतेपदं ग्रँड स्लॅम स्पर्धांची आहेत. हा एक सार्वकालीन विक्रम आहे.

सर्वाधिक जेतेपदांच्या यादीत फेडरर अजूनही कॉनर्स यांच्या थोडा मागे आहे पण ग्रँड स्लॅम जेतेपदांच्या...


रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने केलेल्या एका पाहणीनुसार आतापर्यंतची सगळ्यात मोठी आर्थिक मंदी भारतात नोंदवण्यात आली असून हे पूर्ण वर्ष ही मंदी कायम राहील.

या पाहणीनुसार कोरोना व्हायरसच्या रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढत असल्याने उत्पादनांच्या विक्रीत वाढ झालेली नाही आणि उद्योग व्यवहार अजूनही मर्यादित पातळीवर होत आहे. 2021च्या सुरुवातीला ही परिस्थिती काहीशी सुधारण्याचा अंदाज आहे.

अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी भारत सरकारने मे महिन्यात 20 लाख कोटींचं आर्थिक मदत पॅकेज जाहीर केलं होतं. भारतीय रिझर्व्ह बँकेनेही मार्चपासून व्याजदरांत 115 बेसिस पॉइंट्सची कपात केलेली आहे. कोरोनाच्या जागतिक साथीचा अर्थव्यवस्थेवर जो वाईट परिणाम झालेला आहे त्यातून सावरण्यासाठी आणखी पावलं उचलण्याची गरज असल्याचे संकेत यावरून मिळतात.

जगाच्या तुलनेत भारतात कोरोना व्हायरस झपाट्याने पसरतोय. आतापर्यंत 33 लाखांपेक्षा जास्त लोकांना याची लागण झालेली आहे तर 60 हजारांपेक्षा जास्त लोकांचा जीव गेला आहे. लोकसंख्येच्या बाबतीत जगात दुसऱ्या क्रमांकावर असणाऱ्या या देशात कोरोनामुळे कोट्यवधी लोकांना घरी बसावं लागलं तर लाखोंचे रोजगार गेले... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहेत.

आयएनजीचे आशिया खंडाचा अभ्यास असणारे जेष्ठ अर्थतज्ज्ञ प्रकाश सकपाळ यांनी रॉयटर्सला सांगितलं, "संकटाचा हा सर्वात वाईट काळ असला तरी या तिमाहीत ज्या वेगाने हा संसर्ग पसरलेला आहे ते पाहता नजिकच्या भविष्यात अर्थव्यवस्थेत सुधार होण्याची अपेक्षा ठेवणं चूक आहे."

ते सांगतात, "वाढती महागाई आणि वाढता सरकारी खर्च यादरम्यान सरकारच्या व्यापक आर्थिक धोरणांना अडचणींचा सामना करावा लागतोय. याचाच अर्थ म्हणजे अर्थव्यवस्थेची सतत होणारी घसरण थांबवू शकेल असं काही दिसत नाही."

कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी लावण्यात आलेल्या लॉकडाऊनमुळे गेल्या तिमाहीत देशातल्या बहुतेक भागांमध्ये सगळं कामकाज ठप्प झालं होतं.

18 ते 27 ऑगस्टदरम्यान 50 अर्थशास्त्रज्ञांतर्फे करण्यात आलेल्या या पाहणीनुसार लॉकडाऊनच्या या काळात भारतीय अर्थव्यवस्था सुमारे 18.3%ने घटली.

ही घट साधारण 20 टक्क्यांची राहण्याचा अंदाज गेल्या पाहणीत व्यक्त करण्यात आला होता. पण त्या तुलनेत सध्याच्या पाहणीतले आकडे बरे आहेत. पण 1990च्या दशकाच्या मध्यापासून (जेव्हापासून तिमाहीसाठीची आकडेवारी नोंदवण्यात येत आहे) आतापर्यंतचा हा सर्वात वाईट दर आहे.

प्रातिनिधिक फोटो

चालू तिमाहीत अर्थव्यवस्थेची 8.1% तर पुढच्या तिमाहीत 1% घट होण्याचा अंदाज आहे. 29 जुलैच्या पाहणीपेक्षाही हे अंदाज वाईट आहेत.

यापूर्वीच्या पाहणीमध्ये अर्थव्यवस्थेची चालू तिमाहीत 6% आणि त्या पुढच्या तिमाहीत 0.3% घट होण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता. या वर्षी अर्थव्यवस्थेत कोणत्याही प्रकारची सुधारणा होण्याची अपेक्षा या नवीन पाहणीमुळे लयाला गेली आहे.

2021च्या पहिल्या तिमाहीत अर्थव्यवस्थेत 3%नी सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे. पण मार्च 2021मध्ये संपत असलेल्या आर्थिक वर्षाच्या वृद्धीदराला यामुळे फारसा हातभार लागणार नाही. हा वृद्धिदर 6 टक्क्यांपेक्षा कमी असण्याचा अंदाज आहे.

ही भारतीय अर्थव्यवस्थेची सर्वात खराब कामगिरी असेल. 1979मधल्या दुसऱ्या इराण तेल संकटापेक्षाही ही परिस्थिती वाईट असेल. तेव्हा 12 महिन्यांमध्ये अर्थवस्थेची कामगिरी -5.2% नोंदवण्यात आली होती.

रॉयटर्सच्या या पाहणीमध्ये या आर्थिक वर्षात अर्थव्यवस्थेच्या वाढीचा दर गेल्या पाहणीच्या अंदाजापेक्षाही (-5.1%) कमी व्यक्त करण्यात आला आहे.

चांगल्या पावसामुळे कृषी उत्पादनांत वाढ आणि सरकारने केलेल्या खर्चामुळे सुधारणा होण्याची काही चिन्हं दिसत असली तर...


रॉयटर्सचे पत्रकार क्यॉ सोइ ओ ( डावीकडे) आणि वा लोन उजवीकडे

रॉयटर्सचे पत्रकार वा लोन (32), क्यॉ सोइ ओ (28) यांनी आपण निर्दोष असल्याचा दावा वारंवार केला आहे.

म्यानमारमध्ये माध्यम स्वातंत्र्याची कसोटी म्हणून या प्रकरणाकडे पाहिलं गेलं आहे.

"मला कसलीही भीती नाही. आम्ही काहीही चूक केलं नाही. माझा न्याय, लोकशाही आणि स्वातंत्र्य या तत्त्वांवर विश्वास आहे," असं वा लोन यांनी निकालानंतर म्हटलं.

डिसेंबर 2017 पासून हे दोघं पत्रकार तुरुंगात आहेत. ते रखाईन प्रांतातील इन दिन गावात लष्करानं केलेल्या 10 जणांच्या हत्येच्या घटनेबाबतचे पुरावे गोळा करत होते.

'याबाबतचे पुरावे आम्ही तुम्हाला देतो,' असं त्यांना दोन पोलीस अधिकाऱ्यांनी म्हटलं होतं. त्यानुसार त्यांनी ती कागदपत्रं पोलिसांकडून घेतली. पण पोलिसांनी त्यांना अटक करण्यासाठी हा सापळा रचला होता. जशी कागदपत्रं त्यांच्या हातात आली, तशी त्यांना अटक करण्यात आली.

त्यानंतर प्रशासनानं इन दिन घटनेच्या चौकशीचे आदेश दिले. या घटनेत सामील असलेल्यांना आम्ही दंड करू असं ते म्हणाले.

या पत्रकारांच्या समर्थनार्थ आंदोलनंही झाली

न्यायाधीश ये लविन यांची प्रकृती ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

खालवल्यामुळे निकालाला उशीर झाला. नंतर निकाल सुनावताना न्यायाधीश म्हणाले, "दोघा पत्रकारांकडून हस्तगत केलेल्या पुराव्यांनी हे सिद्ध होतं की त्यांचा देशाला घात करण्याचा कट होता. त्या आधारे ते गुन्हेगार आहेत."

"हा दिवस म्यानमारसाठी, रॉयटर्सचे पत्रकार वा लोन, क्यॉ सोइ ओ यांच्यासाठी आणि माध्यम स्वातंत्र्यासाठी अत्यंत दुःखद आहे," अशी भावना रॉयटर्सचे मुख्य संपादक स्टीफन अॅडलर यांनी व्यक्त केली.

'व्यथित करणारा निकाल'

या निकालामुळे आमची घोर निराशा झाली आहे, असं ब्रिटनचे म्यानमारचे राजदूत डॅन चग यांनी रॉयटर्सला सांगितलं.

अमेरिकेचे राजदूत स्कॉट मार्सिएल हेदेखील हेच म्हणाले. "हा निकाल व्यथित करणारा आहे. माध्यम स्वातंत्र्यासाठी ज्या लोकांनी म्यानमारमध्ये संघर्ष केला, त्या प्रत्येकासाठी हा निकाल निराशाजनक आहे."

"त्या दोन्ही पत्रकारांची सुटका करण्यात यावी आणि त्यांनी पुन्हा पत्रकार म्हणून कामाला सुरुवात करावी," असं वक्तव्य संयुक्त राष्ट्राचे निवासी आणि मानव हक्क समन्वयक नट ऑस्टबी यांनी केलं आहे. "त्यांच्या सुटकेची मागणी आम्ही करत राहू," असंही ते म्हणाले.

म्यानमार रॉयटर्स पत्रकारांचे कुटुंब

गेल्या वर्षी रखाइन प्रांतात रोहिंग्या कट्टरतावादी समूहाने अनेक पोलीस चौक्यांवर हल्ले केले होते. त्यानंतर हिंसाचार उसळला. हा संघर्ष आटोक्यात आणण्यासाठी लष्करानं रोहिंग्याविरोधात बळाचा वापर केला.

लष्करातल्या मोठ्या अधिकाऱ्यांविरोधात नरसंहारातील सहभागाची चौकशी करण्यात यावी, असं संयुक्त राष्ट्रांनी म्हटलं आहे.

रखाइन प्रांतात जाऊन वृत्तांकन करायचं असेल तर सरकारची परवानगी लागते. या भागात येण्याजाण्यावर सरकारचं नियंत्रण आहे, त्यामुळे याभागातून विश्वासार्ह बातम्या मिळणं कठीण आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


रॉयल एनफील्ड

आणखी एक ब्रिटिश ब्रँड नॉर्टन 2019 मध्ये भारतीय कंपनीने विकत घेतला होता.

या कंपन्या ऐतिहासिक रॉयल एनफील्डच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत.

रॉयल एनफील्ड कंपनी भारतीय मालकांच्या ताब्यात आल्यानंतर नवनवी शिखरं पादाक्रांत करत आहे. या क्षेत्रातील तज्ज्ञांना मात्र एनफील्डच्या वाटचालीचं आश्चर्य वाटत नाही.

भारतीय उत्पादकांना लोकप्रिय मात्र अडचणींनी वेढलेल्या ब्रँड खरेदी करण्यात स्वारस्य असतं. या कंपन्यांचा कायापालट करू शकू असा विश्वास भारतीय उत्पादकांना असतो.

ब्रिटनमध्ये महिंद्रा

भारतीय अब्जाधीश आनंद महिंद्रा म्हणाले, "मला विश्वास आहे की बीएसए ब्रँडअंतर्गत युकेत इलेक्ट्रिक बाईकची निर्मिती करून ब्रिटनच्या मोटारबाईक इंडस्ट्रीला उभारी देऊ".

महिंद्रा ग्रुप 2021च्या मध्यापर्यंत बर्मिंगहॅममध्ये मोटारबाईक्सची असेंबल करू इच्छित आहे.

दुसरीकडे, नव्याने उभी राहिलेली बीएसए लवकरच ऑक्सफर्डशायरमधल्या बॅनबरीमध्ये संशोधन केंद्राची उभारणी करत आहे. इलेक्ट्रिक मोटारबाईक टेक्नॉलॉजी विकसित करण्यासाठी या केंद्रातलं संशोधन उपयोगी ठरेल. अर्थात या मोटारबाईक्स पेट्रोल इंजिनावर चालणाऱ्या असतील.

महि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंद्रा समूहाला यंदाच्या वर्षात ब्रिटनमध्ये मोटारबाईक उत्पादन सुरू करायचं आहे.

फोर्ब्स मासिकाने दिलेल्या माहितीनुसार, महिंद्रा यांची संपत्ती 1.7 बिलिअन डॉलर्स एवढी आहे. मोटारसायकल उत्पादनांचा अनुभव असल्यानेच त्यांनी युकेत गुंतवणूक करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

बीएसए अर्थात बर्मिंगहॅम स्मॉल आर्म्स कंपनीची स्थापना 1861 मध्ये झाली. 1950पर्यंत ही कंपनी जगातली सगळ्यात मोठी बाईक उत्पादन करणारी कंपनी आहे. ट्रायम्फ आणि सनबीम ब्रँड त्यांच्याकडेच होते.

मात्र ही कंपनी दिवाळखोरीत निघाली आणि त्यांनी 1970च्या दशकात उत्पादन बंद केलं. 2016मध्ये महिंद्रा समूहाने ही कंपनी विकत घेतली.

बीएसए कंपनीची मालकी क्लासिक लिजंड्स कंपनीकडे आहे. या कंपनीत महिंद्रा समूहाची 60 टक्के भागीदारी आहे.

बीएसए कंपनीचं मुख्यालय याठिकाणी आहे जिथे बीबीसीच्या एका कार्यक्रमाचं चित्रीकरण झालं होतं.

संयुक्त उपक्रम असलेल्या या कंपनीला युके सरकारचा पाठिंबा आहे. युके सरकारने बीएसए कंपनीला इलेक्ट्रिक बाईक तयार करण्यासाठी 4.6 दशलक्ष युरो इतकं अनुदान दिलं आहे. बीएसए किमान अडीचशेहून अधिक लोकांना रोजगार मिळवून देईल अशी सरकारची अपेक्षा आहे.

"क्लासिक ब्रिटिश बाईक तरुणांना आकर्षित करते तसंच सातत्याने राईडिंग करणाऱ्यांना त्यांच्या उमेदीचा काळ जागवण्यासाठी ही बाईक चांगलं निमित्त ठरतं", असं स्कॉट ल्युकायटिस यांनी सांगितलं. स्कॉट हे मोटारस्पोर्ट्स सल्लागार आहेत.

लुक आणि बाईकचा अनुभव त्यांनी इलेक्ट्रिक बाईकमध्ये ग्राहकांना मिळवून दिला तर बाजारात त्यांची चलती होऊ शकते असं स्कॉट सांगतात.

क्लासिक लिजंड्सचे सहसंस्थापक अनुपम थरेजा यांच्याबरोबर आनंद महिंद्रा

"या प्रकल्पाचा आकार लहान असला तरी हे आस्थापन युकेतल्या मोटारबाईक व्यवसायाला नवी झळाळी प्राप्त करून देईल", असं महिंद्रा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

एप्रिल महिन्यात नॉर्टन कंपनी टीव्हीएस या भारतीय कंपनीने 16 दशलक्ष युरो इतक्या किमतीला विकत घेतली. 1989 मध्ये स्थापना झालेली नॉर्टन मोटारस्पोर्ट्स बाईक्सच्या निर्मितासाठी प्रसिद्ध आहे. कार्यरत स्थितीत असलेल्या मोजक्या ब्रिटिश मोटारसायकल ब्रँडमध्ये नॉर्टनचा समावेश होतो.

डॉमिनेटर आणि कमांडो या कंपनीची काही खास मॉडेल्स आहेत. 1980च्या दशकात युके पोलीस नॉर्टन कंपनीच्या इंटरपोलचा वापर करत असे. विंटेज अर्थात पूर्वीच्या काळातील बाईक मॉडेल्सकडे जतन करणाऱ्यांचं लक्ष...


रॉयल बॉटनिक गार्डन्स येथील शास्त्रज्ञांनी वनस्पतींच्या शंभरहून अधिक प्रजाती शोधून त्याचं नामकरणही केलं आहे. या यादीमधे कीटकभक्षी वनस्पतींपासून औषधी गुण असलेली रोपं तसंच विलक्षण प्रकारच्या ऑर्किड्सचा समावेश आहे.

धबधब्यामध्ये सापडलेली औषधी वनस्पती

प्राध्यापक आयहा लेबी यांना सिएरा लिओन इथल्या एका धबधब्याजवळच्या खडकाला चिकटलेली वनस्पती आढळली. त्यांनी त्या वनस्पतीचा नमुना क्यू इथल्या रॉयल बॉटनिकल गार्डनला पाठवला. तिथं ही नवीन प्रजाती असल्याचा निर्वाळा शास्त्रज्ञांनी दिला. या वनस्पतीचं नाव तिचा शोध लावणाऱ्या प्राध्यापक लेबी यांच्या नावावरबनच लेबिया ग्रँडीफ्लोरा असं ठेवण्यात आलं.

"त्या विशिष्ट वर्गात आढळणाऱ्या प्रजातीपेक्षा लेबिया ग्रँडीफ्लोराचे गुणधर्म बरेच वेगळे दिसून आले. तेव्हाच माझ्या लक्षात आलं, की आपल्याला काहीतरी विलक्षण आढळलं आहे," प्राध्यापक आयहा लेबी यांनी सांगितलं.

"आता या औषधी वनस्पतीसोबत माझं नाव कायमस्वरुपी जोडलं गेलं आहे," असंही ते म्हणाले.

ही वनस्पती नामशेष होण्याचा धोका असलेल्या प्रजातींच्या गटात मोडते. कारण ही जिथं सापडली त्या भागात खाणकाम तसंच जलविद्युत प्रकल्पांमु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ळे पर्यावरणाला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. या कामांमुळे येत्या काही वर्षांतच ही औषधी वनस्पती नामशेष होईल, अशी भीती शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

निर्जन बेटावर सापडलेली कीटकभक्षी वनस्पती

नरभक्षी वनस्पतींच्या जगभरात १५० हून अधिक जाती आहेत. नव्याने आढळलेली 'नेपेन्थेस बियाक' ही वनस्पती केवळ इंडोनेशियन न्यू गिनीच्या उत्तर किनाऱ्यावरील बेटावरच आढळून येते.

या बेटांजवळ बऱ्याचदा पर्यटकांची जहाजं थांबतात. प्रवाशांच्या नेहमी होणाऱ्या वावरामुळे या वनस्पतीचं अस्तित्वच धोक्यात आलं आहे.

तातडीने पावलं उचलली न गेल्यास ही दुर्मिळ कीटकभक्षी वनस्पती नामशेष होईल, अशी भीती क्यु येथील वनस्पती शास्त्रज्ञ डॉ. मार्टिन चीक यांनी व्यक्त केली आहे. पुढच्या पिढीसाठी आपण या वनस्पतींचं जतन करून ठेवणं आवश्यक असल्याचंही त्यांनी म्हटलं आहे.

कॅन्सरवर गुणकारी ठरू शकणारं फूल

कॉफी वर्गातील या नवीन वनस्पतीचं नाव किंडिया गँगन असं ठेवण्यात आलं आहे. पश्चिम आफ्रिकेतील गिनी इथल्या किंडियामध्ये रॉयल बॉटनिकल गार्डनच्या शास्त्रज्ञांना ही वनस्पती आढळून आली.

वाळूच्या खडकावर हे रोपं वाढतं. या वनस्पतीच्या फुलामध्ये कॅन्सरवर उपचारासाठी प्रभावी ठरणारे गुणधर्म असल्याचा शास्त्रज्ञांचा प्राथमिक अंदाज आहे.

ऑर्किडचं सुंदर फूल

नजरेला सुखावणारं सौंदर्य असलेल्या या ऑर्किडची व्हिएतनामची राजधानी लाओस इथं बिनदिक्कतपणे तस्करी केली जाते. त्यामुळेच ही वनस्पती नष्ट होण्याच्या मार्गावर आहे.

जुन्या फोटावरून ओळखली गेलेली वनस्पती

क्यूमध्ये सापडलेल्या एका फोटोवरुन या वनस्पतीची ओळख पटवली गेली. 'क्लायम्बिंग याम' असं या वनस्पतीचं नाव आहे.

जगातील अनेक भागांमध्ये खाद्यान्न म्हणूनही याम वापरलं जातं. जवळपास सोळा वर्षांपूर्वी क्यूमध्ये या वनस्पतीचा नमुना पाठवण्यात आला होता.

तो वाळवून जतन करण्यात आला होता. त्यावरूनच 'क्लायम्बिंग याम'ची ओळख पटवण्यात आली. दक्षिण आफ्रिकेतील क्वाझुलू-नाताळमधील सहा ठिकाणी याम आढळून आली आहे.

व्हिएतनाममधील फुलझाड

गडद पिवळ्या रंगाच्या फुलांनी बहरलेलं हे झाड उत्तर व्हिएतनाममध्ये आढळून आलं आहे. 'ओरिओचारिस ट्रायब्रॅक्टेटा' असं या प्रजातीचं नाव आहे. ही वनस्पती युकेमध्येही आढळून यायची.

आफ्रिकेच्या वर्षावनातील प्रचंड वृक्ष

पश्चिम आफ्रिकेतील गिनीमधल्या वर्षावनात हा प्रचंड वृक्ष आढळून आला आहे. वसंत ऋतूमध्ये हे झाड गुलाबी रंगाच्या फुलांनी बहरून...


रॉस टेलर

दांडपट्टा स्टाईल बॅटिंगसाठी ओळखला जाणारा रॉस टेलर शंभरावी टेस्ट खेळायला उतरणार आहे. न्यूझीलंडसाठी शंभर टेस्ट खेळणारा रॉस केवळ चौथा खेळाडू ठरणार आहे.

'रॉस' लीलेची शंभरी

या दुर्मीळतेतूनच रॉसचं वेगळपण ठसावं. याबरोबरीने टेस्ट, वनडे आणि ट्वेन्टी-२० अशा तिन्ही फॉरमॅटमध्ये १०० मॅचेस खेळणारा रॉस पहिला क्रिकेटपटू ठरणार आहे. वनडे स्पेशालिस्ट अशी प्रतिमा असणाऱ्या रॉसच्या टेस्टमधल्या शंभर नंबरी मुशाफिरीवर शिक्कामोर्तब होणार आहे.

टेस्ट मॅचेसकरता तंत्रकौशल्य लागतं, संयम लागतो असं नेहमी म्हटलं जातं. अशा स्वरुपाचं तंत्र आपल्या पदरी नाही याची पुरेपूर जाण रॉसला आहे.

दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध पदार्पण केल्यानंतर मी पुन्हा टेस्ट खेळेन असं वाटलंच नव्हतं. टायमिंगच्या बाबतीत मी नशीबवान आहे, असं रॉस काही दिवसांपूर्वीच म्हणाला होता.

स्वत:मधलं उणेपण कमी करत कर्तेपण कसं निभवावं याचा प्रत्यय रॉसच्या कारकीर्दीने घडवला आहे. म्हणूनच शंभरावी टेस्टच्या निमित्ताने त्याच्या शिरपेचात मानाचा तुरा खोवला जाणार आहे.

समोअन प्रतिनिधी

न्यूझीलंडचा आधारवड झालेला रॉस समोआ संस्कृतीचा प्रतिनिधी आहे. रॉसची वाटचाल स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मजून घेण्यासाठी न्यूझीलंड-समोआ कनेक्शन समजून घेणं आवश्यक आहे. एकेकाळी न्यूझीलंडच्या अधिपत्याखालील समोआ हा आता स्वतंत्र देश आहे. समोआ हा बेटांचा समूह आहे. त्यांची स्वतंत्र भाषा आणि संस्कृती आहे.

रॉसची आई समोआची आहे तर वडील न्यूझीलंडचे आहेत. न्यूझीलंडमध्ये साधारण लाखभर समोअन स्थलांतरित आहेत.

न्यूझीलंड क्रिकेट संघात समोआचं प्रतिनिधित्व करणारा रॉस केवळ दुसरा खेळाडू आहे. पॅसिफिक समुद्रातल्या या बेटांच्या ठिपक्याला तब्बल 3,500 वर्षांचा इतिहास आहे. सद्यस्थितीत न्यूझीलंड-समोआ संबंध मैत्रीपूर्ण आहेत. मात्र 1914-1962 या कालावधीत समोआवर न्यूझीलंडचं राज्य होतं.

रॉस टेलर

मास्टरटोन नावाच्या रमणीय शहरी रॉसचं बालपण गेलं. पाल्मस्टॉन नॉर्थ बॉईज हायस्कूल या क्रिकेटपटू घडवण्यासाठी प्रसिद्ध शाळेत रॉसच्या क्रिकेट कौशल्यांना पैलू पाडण्याचं काम झालं.

मात्र लहानपणी रॉस उत्तम हॉकीपटू होता. प्रशिक्षकांनी रॉसमधला क्रिकेटपटू हेरला. वयोगट स्पर्धांमध्ये चांगलं खेळत रॉसने सेंट्रल डिस्ट्रिक्ट्स संघात स्थान मिळवलं.

क्रिकेटच्या माहेरघरी प्रशिक्षण आणि सराव

लॉर्ड्स स्टेडियम ही क्रिकेटची पंढरी. लॉर्ड्सच्या प्रांगणात एमसीसी यंग क्रिकेटर्स क्लबच्या उपक्रमासाठी रॉसची निवड झाली.

दरवर्षी न्यूझीलंडच्या एका उदयोन्मुख क्रिकेटपटूला प्रगत प्रशिक्षणासाठी इथं पाठवलं जातं. मार्टिन क्रो, केन रुदरफोर्ड यांना ही संधी मिळाली होती.

त्या परंपेरत रॉसचा समावेश झाला. या युवा खेळाडूंना YC असं म्हटलं जातं. मेरलीबोन क्रिकेट क्लबचे तत्कालीन अध्यक्ष क्लाईव्ह रिडले यांनी हिथ्रो विमानतळावर रॉसला पाहिलं. त्याला नेट्समध्ये कौशल्य दाखवण्याची संधी देण्यात आली.

लॉर्ड्स मैदानात रॉस टेलर सराव करताना

या मुलामध्ये बॉलला भिरकावून देण्याची अफलातून हातोटी आहे हे रिडले यांच्या लक्षात आलं. बचावात्मक खेळ हा या मुलाचा प्रांत नाही हेही त्यांनी जाणवलं.

हॅम्पस्टेड इथल्या हॉस्टेलमध्ये रॉसची राहण्याची व्यवस्था करण्यात आली. 46 क्रमांकाची बस पकडून रॉस लॉर्ड्स मैदानात खेळण्यासाठी जात असे.

लॉर्ड्सवर खेळण्याच्या अनुभवासाठी क्रिकेटपटू आसुसलेले असतात. रॉसला ती संधी कारकीर्दीच्या सुरुवातीलाच मिळाली आणि तीही गुणवत्तेच्या बळावर.

दांडपट्टा स्टाईल बॅटिंग

मूळचा हॉकीपटू असल्याचा प्रभाव रॉसच्या बॅटिंगमध्ये पाहायला मिळतो. दांडपट्टा खेळावं तशी रॉसची बॅटिंग शैली अनोखी आहे.

फस्टंपच्या...


रॉस टेलर

शतक झळकावल्यानंतर रॉसने नेहमीच्या शैलीत म्हणजे जीभ बाहेर काढून शतक साजरं केलं. वयाच्या पस्तिशीतही रॉस असं सेलिब्रेशन का करतो? तुम्हाला माहिती आहे का?

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

शतक झळकावल्यानंतर बॅट्समन बॅट उंचावून प्रेक्षकांना तसंच संघसहकाऱ्यांना अभिवादन करतात. काहीजण आपल्या आप्तस्वकीयांना उद्देशून प्रेम व्यक्त करतात.

काहीजण हवेत उंच उडी मारून आनंद साजरा करतात. रॉस टेलर मात्र शतकी खेळी झाल्या झाल्या अख्खी जीभ बाहेर काढतो. त्याचवेळी बॅट उंचावून प्रेक्षक आणि ड्रेसिंगरुमला उद्देशून अभिवादन करतो.

रॉसने कारकीर्दीत पहिल्यांदा असं सेलिब्रेशन 2007 मध्ये इडन पार्क, ऑकलंडध्ये झालेल्या मॅचमध्ये केलं होतं. रॉसने त्या मॅचमध्ये शतक झळकावलं. 2006 मध्ये झालेल्या चॅम्पियन्स ट्रॉफी स्पर्धेसाठी न्यूझीलंडच्या संघातून वगळल्याबद्दल रॉसने निवडसमितीप्रती नाराजी म्हणून जीभ दर्शवत शतक साजरं केलं.

रॉस टेलर शतकानंतर असं सेलिब्रेशन करतो

निवडसमितीप्रती नाराजीतून सुरू झालेलं हे अनोखं सेलिब्रेशन रॉसची मुलगी मॅकेन्झीला अगदीच भावलं. शतकानंतर बाबा असं करून दाखवतात याची मॅकेन्झीला सवय झाली.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सातत्यपूर्ण कामगिरीच्या बळावर रॉसने संघातील स्थान पक्कं केलं. काही वर्षांत तो न्यूझीलंडचा कर्णधारदेखील झाला. त्यामुळे निवडसमितीप्रती नाराजी होण्याचं कारण उरलं नाही मात्र आपल्या मुलीला आणि काही वर्षांनंतर मुलाला हे सेलिब्रेशन आवडत असल्याने रॉसने शतकानंतर असं करायचं थांबवलं नाही.

रॉस सोशल मीडिया हँडल्सवर अनोख्या सेलिब्रेशनचे फोटो शेअर करतो. त्यामुळे चाहत्यांनाही त्याच्या शतकानंतर हे पाहण्याची सवय लागली आहे.

न्यूझीलंडमध्ये माओरी नावाचा स्थानिक समाज आहे. त्यांच्या प्रथा परंपरेनुसार एकमेकांशी भेटताना हाका पद्धतीने अभिवादन केलं जातं. जीभ लांब बाहेर काढून आणि डोळे मोठे करून एकमेकांना अभिवादन केलं जातं.

आजही वयाच्या पस्तिशीत भारताविरुद्ध शतकी खेळी साकारल्यानंतर रॉसने जीभ बाहेर काढली आणि वेगवान शतक साजरं केलं. रॉसने या लढतीत 84 चेंडूत 10 चौकार आणि 4 षटकारांसह 109 धावांची तडाखेबंद खेळी केली. रॉसला मॅन ऑफ द मॅच पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

रॉस टेलर

रॉसला टॉम लॅथमची साथ मिळाली. टॉमने 8 चौकार आणि 2 षटकारांसह 78 धावांची खेळी साकारली. हेन्री निकोल्सने 11 चौकारांसह 78 धावांची खेळी करत संघाच्या विजयाचा पाया रचला. या तिघांच्या दमदार खेळींच्या जोरावर न्यूझीलंडने 6 विकेट्स आणि 11 चेंडू राखून विजय मिळवला.

तत्पूर्वी टीम इंडियाने 347 धावांचा डोंगर उभारला होता. श्रेयस अय्यरने कारकीर्दीतील पहिलीवहिली शतकी खेळी साकारली. त्याने 11 चौकार आणि एका षटकारासह 103 धावांची खेळी केली. लोकेश राहुलने 88 तर विराट कोहलीने 51 धावा करत त्याला चांगली साथ दिली.

या विजयासह न्यूझीलंडने तीन सामन्यांच्या मालिकेत 1-0 अशी आघाडी घेतली आहे. भारताने पाच सामन्यांच्या ट्वेन्टी-20 मालिकेत निर्विवाद वर्चस्व गाजवलं होतं.

रॉस टेलरने 99 टेस्ट, 228 वनडे आणि 100 ट्वेन्टी-20 सामन्यात न्यूझीलंडचं प्रतिनिधित्व केलं आहे. न्यूझीलंडतर्फे सर्वाधिक धावा करणाऱ्यांच्या यादीत रॉस अग्रस्थानी आहे. रॉसने न्यूझीलंडच्या कर्णधारपदाची धुराही सांभाळली आहे. आक्रमक फलंदाजीबरोबरच अफलातून फिल्डिंग ही रॉसची ओळख आहे.

आयपीएलच्या निमित्ताने रॉस दरवर्षी भारतात असतो. रॉस आतापर्यंत दिल्ली डेअरडेव्हिल्स, पुणे वॉरियर्स, राजस्थान रॉयल्स, रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू या संघांकडून खेळला आहे. याव्यतिरिक्त जगभरातल्या विविध ट्वेन्टी-20 लीग स्पर्धांमध्ये रॉस नियमितपणे खेळतो.

हे वाचलंत का?...


रॉस बेट

रॉस, नील आणि हॅवलॉक या बेटांची नावं अनुक्रमे नेताजी सुभाषचंद्र बोस, शहीद द्वीप आणि स्वराज द्वीप, अशी केली जाणार आहेत. यापैकी एका बेटाला सुभाषचंद्र बोसांचं नाव देण्यास स्थानिकांनी विरोध केला आहे.

या बेटांची नावं बदलण्याबाबत स्थानिकांना कोणतीच कल्पना देण्यात आली नाही, अशी माहिती या बेटांवरील 'लोकल बॉर्न असोसिएशन'चे अध्यक्ष प्रेम किशन यांनी व्यक्त केली आहे. "आम्हाला ही सगळी माहिती वर्तमानपत्रातून समजत आहे, मात्र कोणतंही नोटिफिकेशन मिळालेलं नाही," असं प्रेम किशन म्हणतात.

लोकल बॉर्न असोसिएशनने याबाबत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना पत्रात लिहिलं आहे. रॉस, वायपर आणि चॅथॅम या तीन बेटांवर 1858 साली स्वातंत्र्यसैनिकांचा पहिला गट आला. त्यामुळे या बेटांशी आमच्या भावना जुळलेल्या आहेत."

रॉस बेटावरील गुन्हेगारांची वसाहत

"सुभाषचंद्र बोस यांच्याबद्दल आमच्या मनात नितांत आदर आहेच. मात्र पर्यटनासंबंधी बेटांचं नाव बदलण्याबाबत सरकारने पुनर्विचार करावा," असं सांगण्यास प्रेम किशन विसरत नाहीत.

पर्यटन उद्योगावर परिणाम?

प्रेम किशन पुढे म्हणतात, "अंदमान-निकोबार बेटांची नावं सुभाषचंद्र बोस यांनीही ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बदलली होती. मात्र त्याचे पुढे काहीच झालं नाही, हा इतिहास उपलब्ध आहे. त्यामुळे आताही नावं बदलण्यात अर्थ नाही. या बेटांचं नावं बदलल्याने हॉटेल व्यवसाय आणि पर्यटनासंबंधित व्यवसायांशी संबंधित लोकांवरही परिणाम होईल.

नील, रॉस, हॅवलॉक या तिन्ही बेटांचे ब्रँड तयार झाले आहेत. आता नव्याने त्यांचे ब्रँड तयार होणं कठीण होईल, असं इथल्या हॉटेल उद्योजकांना वाटत असल्याचं किशन सांगतात.

'अंदमान अँड निकोबार हॉटेलियर्स असोसिएशन'चे अध्यक्ष जी. भास्कर यांनीही पंतप्रधानांना पत्र लिहून आपल्या भावना कळवल्या आहेत. ते पत्रात लिहितात, "हॅवलॉक, नील, रॉस, वायपर, जॉली बॉय, नॉर्थ बे, रेडस्कीन ही सगळी पर्यटन केंद्रं झाली आहेत. त्यांची नावं बदलल्याने पर्यटनाच्या ब्रँडवर परिणाम होईल. आम्ही सरकारच्या निर्णयाचे स्वागत करतो, मात्र त्यांनी या बेटांची नावं बदलण्याऐवजी नव्याने शोधण्यात आलेल्या बेटांना स्वातंत्र्यसैनिकांची नावं द्यावी, अशी आम्ही विनंती करतो."

सरकारच्या निर्णयाचं स्वागत करतो - विश्वास पाटील

स्थानिक रहिनाशांनी या तीन बेटांची नावं बदलण्याच्या निर्णयाला विरोध केला असला तरी प्रसिद्ध लेखक आणि इतिहास अभ्यासक विश्वास पाटील यांनी  सरकारच्या निर्णयाचे स्वागत केलं आहे.

त्यांच्या मतानुसार, "आजच्या अंदमानच्या पिढ्यांना खरा इतिहास माहिती नाही. तिथे सगळा ब्रिटिशप्रणित शिक्षणाचा प्रभाव आहे. त्या व्यवस्थेमध्ये भारतीय क्रांतिकारकांना शत्रू मानलं गेलं आहे. नेताजींनी अंदमानला जी भेट दिली आहे, त्याची चित्रफित उपलब्ध आहे. ब्रिटिश सत्तेचे शत्रू ते आपले शत्रू, अशी शिकवण तिथल्या व्यवस्थेत दिली गेल्यामुळे अंदमान-निकोबारचे लोक विरोध करत आहेत. परंतु त्यांना वस्तुस्थिती माहिती नाही. त्यांचा विरोध अनाठायी आहे. बेटांची नावं बदलण्याच्या निर्णयाचं मी स्वागत करतो. मला तर वाटतं हा निर्णय घेण्यास उशीरच झाला आहे."

'प्रतीकात्मक राजकारणाचा भाग'

तीन बेटांची नावं बदलण्याचा निर्णय शुद्ध लोकप्रिय राजकारणाचा भाग आहे, असं मत दिल्ली विद्यापीठातील इतिहास विभागाचे प्राध्यापक अनिरुद्ध देशपांडे यांनी व्यक्त केलं. याबाबत बीबीसीकडे प्रतिक्रिया व्यक्त करताना ते म्हणाले, "जपानच्या ताब्यात ही बेटं असताना स्थानिक लोकांवर अत्याचार झाले होते. जपानी वसाहतवादी सर्वच वसाहतींमध्ये लोकांचा छळ करायचे.

"जपानी लोकांनी या बेटांचा ताबा सुभाषचंद्र बोस यांच्याकडे दिला. पण तरीही मला बेटांची...


रोख रक्कमेचं आमिष मतदारांना दाखवलं जातं.

उमेदवाराच्या बाजूनं मतदान करण्यासाठी मतदारांना काय प्रोत्साहित करत असेल? साधारणतः उमेदवाराची ओळख, त्याची विचारसरणी, जात, कामगिरी किंवा वांशिकता यामुळे तो प्रभावित होत असेल.

गरीब आणि असुरक्षित मतदारांचं मत वळवण्याकरिता लाचेच्या स्वरूपात पैसे देऊन मतदान प्रभावित करणं ही सुद्धा एक मतदानाची पद्धत मानली जाते.

कर्नाटकातील निवडणुकांच्या आधी सरकारी यंत्रणेनं दोन कोटी डॉलर्सहून अधिक पैसे आणि इतर प्रलोभनांचा खुलासा केला. जो आतापर्यंतचा सर्वांत मोठा कारनामा मानला जातो.

एका अहवालानुसार, आपल्या उमेदवाराला मतदान करण्याचं आश्वासन देणाऱ्या मतदारांच्या बँक अकाऊंटमध्ये कार्यकर्त्यांतर्फे पैसे जमा करण्यात येत होते. जर उमेदवार विजयी झाला तर आणखी जास्तीचे पैसे दिले जातील, असं आश्वासनही मतदारांना दिलं जातं होतं.

निवडणुकांच्या काळात मत खरेदी करण्यासाठी पैसे किंवा इतर वस्तू देण्याचे प्रकार भारतात होत असतात. याचं एक मुख्य कारण म्हणजे राजकारणात भयानक स्पर्धा निर्माण झाली आहे.

निकालाबाबत अनिश्चितता

1952मध्ये जिथं 55 राजकीय पक्ष होते, तिथं 2014मध्ये तब्बल 464 राजकी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

य पक्ष मैदानात उतरले होते.

2009मध्ये विजयातलं सरासरी अंतर हे 9.7 टक्के होतं. पहिली निवडणूक झाली तेव्हापासूनचं सर्वात कमी. 2014च्या निवडणूक लाटेत विजयाचं हे सरासरी अंतर 15 टक्के होतं.

असं असलं तरी हे प्रमाण अमेरिकेच्या 2012च्या अध्यक्षीय निवडणूकीपेक्षा (32 टक्के) आणि 2010च्या ब्रिटनच्या सार्वजनिक निवडणुकीपेक्षा (18 टक्के) कमीच आहे, असं म्हणता येईल.

निवडणुकाही अस्थिर झाल्या आहेत. राजकीय पक्षांनी कधीकाळी मतदारांना नियंत्रणात ठेवलं असेलही. पण आता ते तसं करू शकत नाही.

पक्ष आणि उमेदवारांमध्ये कधी नव्हे ते निकालाबाबत अनिश्चितता दिसू लागल्याने ते आता मतदारांवर पैशांचा डाव लावण्याचा प्रयत्न करू लागले आहेत.

अमेरिकेतील डार्टमथ कॉलेजचे सहाय्यक प्राध्यापक सायमन चॉकार्ड यांच्या नव्या संशोधनानुसार, मतदारांना लाच देऊन मत मिळवता येऊ शकत नाही.

निवडणुकीतली स्पर्धा उमेदवारांना रोख रक्कम किंवा दारू यासारखी विविध आमिषं देण्यासाठी प्रोत्साहित करत असते.

पण या पद्धतीची आमिषं फार परिणामकारक ठरत नाही, असं डॉ. चॉकार्ड यांच म्हणणं आहे, कारण प्रत्येक उमेदवाराचं भवितव्य हे समोरच्याने काय पद्धतीचं आमिष दिलं यावर ठरतं असतं.

भारतात निवडणुका चुरशीच्या ठरू लागल्या आहेत.

"आपल्या प्रतिस्पर्धीकडून मतदारांना आमिषं देण्याची भीती असल्यानं उमेदवार स्वतः तशी आमिषं मतदारांना देतो, जेणेकरून प्रतिस्पर्धीचा प्रभाव कमी व्हावा किंवा त्याची रणनिती निरोपयोगी ठरावी," असं ते म्हणतात.

म्हणजेच हा बरोबरीचा खेळ असतो.

डॉ. चॉकार्ड आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी 2014च्या सार्वजनिक निवडणुकांसह 2017मध्ये झालेल्या मुंबई महापालिकेच्या निवडणुकांदरम्यान सगळी माहिती जमा केली.

डाटा जमा करण्यासाठी विविध प्रमुख पक्षांच्या कार्यकर्त्यांशी ते बोलले.

प्रभावशाली स्थानिक नागरिक, गृहनिर्माण सोसायटीचे अध्यक्ष, धार्मिक किंवा संघटनांचे नेते यांच्या माध्यमातून उमेदवारांतर्फे रोख रक्कम किंवा इतर आमिषं दाखविली जातात.

खर्च कसा?

काहीजण प्रती मतदारावर एक हजार रुपये ते पाच हजार रुपयांपर्यंत खर्च करतात.

कार्यकर्त्यांनी सांगितलं की, मतदारांवर प्रभाव पाडणाऱ्यांमुळे अनेकदा मतदारांपर्यंत रक्कम पोहचतच नाही. ते स्वतःच हे रक्कम गायब करतात.

सर्वाधिक खर्च करणारा एक उमेदवार थेट चौथ्या स्थानावर फेकला गेला. सर्वंच पक्षांतील जवळपास 80 कार्यकर्त्यांनी संशोधकांना सांगितलं की, रोख रक्कम किंवा...


रोना विल्सन

अमेरिकेतील मॅसेच्युसेट्स इथल्या 'आर्सेनल कन्सल्टिंग' या डिजिटल फॉरेन्सिक लॅबच्या रिपोर्टवर आधारित ही बातमी आहे.

या रिपोर्टमध्ये आर्सेनलने म्हटलं आहे की कार्यकर्ते रोना विल्सन यांच्या लॅपटॉपवर इंटरनेट आणि घातक सॉफ्टवेअरचा वापर करून हल्ला करण्यात आला. या प्रदीर्घ आणि छुप्या हल्ल्यात त्यांच्या लॅपटॉपमध्ये अनेक कागदपत्रं पेरण्यात आली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या हल्ल्याचा कट रचणारी कथित पत्रंही विल्सन यांच्या नकळत बाहेरून पेरण्यात आली होती, असं आर्सेनलने म्हटलं आहे.

या प्रकरणाचा तपास करणाऱ्या राष्ट्रीय तपास संस्थेच्या प्रवक्त्या डॉ. जया रॉय यांनी द वॉशिंग्टन पोस्टशी बोलताना म्हटलं की विल्सन यांच्या लॅपटॉपचा फॉरेन्सिक तपास करताना त्यांना कुठल्याही प्रकारचं घातक सॉफ्टवेअर आढळलं नाही. तसंच सर्व आरोपींविरोधात "पुरेशी कागदपत्रं आणि तोंडी पुरावे" आहेत, असंही त्या म्हणाल्या.

भीमा-कोरेगाव हिंसाचार प्रकरणी पुणे पोलिसांनी 2018 मध्ये डाव्या विचारांशी संबंधित अनेक विचारवंत आणि कार्यकर्त्यांना अटक केली. रोना विल्सन, सुधा भारद्वाज, गौतम नवलखा यांच्यासारख्या 14 पेक्षा जास्त लोकांना UAP... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

A अंतर्गत अटक करण्यात आली आहे.

रोना विल्सन आणि या प्रकरणातील आरोपींच्या वकीलांनी मंगळवारी मुंबई हायकोर्टात याचिका दाखल केली आहे. या याचिकेत आरोपींवर दाखल करण्यात आलेली FIR रद्द करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

हार्डडिस्क अमेरिकेत कशी पोहोचली?

भीमा-कोरेगाव प्रकरणातील पाच आरोपींचे वकील मिहिर देसाई बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "आम्ही या प्रकरणी झालेली पूर्ण सुनावणी रद्द करण्याची मागणी केली आहे. याचं कारण, ज्या पुराव्यांवर हे प्रकरण आधारित आहे, ते पुरावे पेरण्यात आल्याचं समोर आलं आहे. कागदपत्रं पेरल्याप्रकरणी निष्पक्ष चौकशी व्हावी अशी आमची मागणी आहे. कागदपत्रं पेरल्याचं प्रकरण चौकशीदरम्यान पुढे का आलं नाही, याची माहितीही आम्हाला हवी आहे. सरकारने या प्रकरणाकडे दुर्लक्ष केलं."

मिहीर देसाई यांनी विल्सन यांच्या लॅपटॉमधली हार्ड डिस्क मिळवून ती अमेरिकेत तपासणीसाठी पाठवली होती. "पोलिसांनी जप्त केलेल्या सर्व साहित्यांची क्लोन प्रत देण्याची मागणी आम्ही 2019 मध्ये कोर्टाकडे केली होती. कोर्टाने ही कागदपत्रं देण्याचे आदेश दिले होते," असं देसाई पुढे म्हणाले.

हायकोर्टात दाखल झालेल्या याचिकेनुसार, रोना विल्सन यांच्या वकिलांनी अमेरिकन बार असोसिएशनकडे निष्पक्ष फॉरेन्सिक चौकशीसाठी विनंती केली होती. बार असोसिएशनने हे प्रकरण 'आर्सेनल कन्सल्टिंग'कडे देण्याचं सुचवलं.

'आर्सेनल कन्सल्टिंग'ला फॉरेन्सिक चौकशीचा 20 वर्षांचा अनुभव आहे. जगभरातील विविध तपासयंत्रणांसोबत ही कंपनी काम करते.

22 महिन्यांपासून सुरू होती पेरणी?

तुरुंगात असलेल्या कार्यकर्त्यांच्या वतीने हायकोर्टात जी याचिका दाखल करण्यात आली आहे, त्यात दावा केला आहे की:

रिपोर्टच्या माहितीनुसार, विल्सन यांचा लॅपटॉप अनेकवेळा बाहेरून वापरण्यात आला होता. पण या रिपोर्टमध्ये विल्सन यांच्या लॅपटॉपवर हल्ला कोणी केला, याबद्दल माहिती देण्यात आलेली नाही.

'द वॉशिंगटन पोस्ट'ने मालवेअर आणि डिजिटल फॉरेन्सिकची माहिती असलेल्या तीन निष्पक्ष तज्ज्ञांना हा रिपोर्ट तपासण्यासाठी दिला. या तज्ज्ञांनी हा रिपोर्ट पक्का असल्याचा निर्वाळा दिला आहे.

वॉशिंगटन पोस्टच्या माहितीनुसार, 2016 मध्ये आर्सेनलच्या रिपोर्टवरून तुर्कस्तानच्या एका पत्रकाराला आणि इतर आरोपींना निर्दोष सोडण्यात आलं होतं. यांच्यावर दहशतवादाचा आरोप होता.

बीबीसी मराठीने या प्रकरणी राष्ट्रीय तपास संस्था आणि सरकारी वकिलांशी बोलण्याचा...


रोल्स रॉयस या कंपनीने एक इंजिन बनवलं आहे. हे इंजिन अशा उडत्या टॅक्सीसाठी प्रोप्लशन सिस्टिम म्हणून काम करू शकणार आहे.

या शोधामुळे येत्या काही वर्षांत उडत्या टॅक्सीने ऑफिसला येणं शक्य होईल, असं या क्षेत्रातील तज्ज्ञांना वाटतं.

या कंपनीने Electric Vertical Take-off and Landing (EVTOL) या योजनेची तयारी केली आहे. या टॅक्सीमध्ये चार ते पाच लोक बसू शकतील.

ही टॅक्सीचा वेग 402 किमी प्रतितास असेल. ही टॅक्सी तयार करण्यासाठी रोल्स रॉयस कंपनीने इतर कंपन्यांचीही मदत घेतली आहे.

या आठवड्यात होणाऱ्या फार्नबोरो एअर शोच्या पार्श्वभूमीवर कंपनीच्या इलेक्ट्रिकल टीमचे प्रमुख रॉब वॅटसन यांनी ही माहिती दिली. ते म्हणाले, "वैयक्तिक हवाई वाहतुकीच्या क्षेत्रात आम्ही आघाडी घेतली आहे. यासाठी इतरही काही कंपन्यांची मदत घेत आहोत."

उडत्या कार आतापर्यंत फक्त सायन्स फिक्शनचाच भाग होता. आता या उडत्या कारच स्वप्न सत्यात उतरवण्यासाठी अनेक कंपन्या काम करत आहेत.

एअरबस, उबर आणि गुगलचे सहसंस्थापक लॅरी पेज यांनी गुंतवणूक केलेल्या किटी हॉक या कंपन्यांनीसुद्धा अशा प्रकारच्या प्रकल्पांची घोषणा केली आहे.

रोल्स म्हणाले, ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

EVTOL तंत्रात गॅस टर्बाईनमधून सहा इलेक्ट्रिक प्रोपल्सरसाठी उर्जा निर्माण होईल. त्यामुळे या गाडीचा आवाज कमी होण्यास मदत होईल.

या गाडीचे पंख 90 अंशापर्यंत वाकू शकतील. त्यामुळे ही गाडी उडायला किंवा लॅंड होण्यासाठी मदत होईल. ही गाडी सध्या अस्तित्वात असलेले हेलिपॅड किंवा विमानतळं वापरू शकते.

"आम्ही आता जे काम करतोय त्यानुसार ही उडणारी गाडी 2020पर्यंत तयार होईल. व्यवहारिक पातळीवरचे विषय मार्गी लागणे महत्त्वाचा मुद्दा आहे," असं ते म्हणाले.

फार्नबोरो येथे होणाऱ्या शोमध्ये याबाबत अधिक माहिती देण्यात येणार आहे. एअरफ्रेम मेकर आणि इलेक्ट्रिकल सिस्टीमच्या विविध गोष्टींसाठी भागीदारांच्या विचार केल जाणार आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


रोशन आणि प्रिया

एका मल्याळी गाण्यातील काही क्षणांचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे. उमर लुलू यांनी दिग्दर्शित केलेला ओरु अदार लव्ह हा सिनेमा अजून रिलीज झाला नाही.

Instagram पोस्ट समाप्त, 1

प्रियाने डोळ्यांनी केलेली अदा तमाम तरुणांना वेड लावत आहे. प्रिया आणि रोशनची ती अदाकारी लोक फेसबुक, ट्विटर आणि व्हॉट्सअॅप घाऊक प्रमाणात शेअर करत आहेत.

'मानिक्य मलरया पुवी' हे गाणं मल्याळी साहित्यातील मपिल्ला पट्टूचा प्रकार आहे. केरळच्या मलबार भागातील मुस्लिम लग्नामध्ये गायल जायचं. पण कालांतरानं ते केरळचं लोकगीत झालं. या गाण्याला शान रहमान यांनी संगीत दिलं आहे.

प्रियाला डोळा मारणारा रोशन

या गाण्यामध्ये दिसणाऱ्या मुलाचं नाव रोशन अब्दुल रहूफ आहे. विशेष म्हणजे रोशन आणि प्रिया दोघंही नवोदित कलाकार आहेत.

सोशल मीडियावर रोशनबाबत वेगवेगळ्या चर्चा चालू आहेत. बीबीसीने थेट रोशनशी बातचीत केली.

"मला एवढी प्रसिद्धी मिळेल याची कधी कल्पनाही केली नव्हती. मला कळत नाही की मी काय बोलू. मी खूप खूश आहे," असं रोशन म्हणाला.

सध्या तो केरळमधल्या त्रिशूर जिल्ह्यातील गुरुवयूर इथे राहतो. 18 वर्षांचा रोशन सध्या BC... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

Aच्या पहिल्या वर्षात शिकत आहे.

या सिनेमासाठी त्यानं ऑडिशन दिलं होतं. त्याचा हा पहिलाच अभिनय आहे.

त्या गाण्यानं प्रियाला रोशनहून जास्त प्रसिद्धी मिळाली आहे. यावर तो म्हणाला, "असं काहीच नाही, ती माझी हिरोईन असल्यानं मी खूप आनंदी आहे."

याअगोदर अभिनय तो शिकला नव्हता. मग एवढे चांगले हावभाव कसे करू शकला? "मी अगोदर रिअॅलिटी शोमध्ये काम केलं होतं. त्याची या ठिकाणी मदत झाली."

बॉलीवुडमध्ये जाणार का?

यानंतर बॉलीवुडमध्ये जाणार का, असं विचारल्यावर रोशन म्हणाला, "आता काही माहीत नाही. पुढचं कुणाला माहीत आहे?"

प्रत्यक्षात कधी असा रोमान्स केला आहे का? "नाही नाही. कधीच नाही. प्रत्यक्षात मी एवढा रोमँटिक नाही..."

रोशनला बॉलिवूड सिनेमांचा वेडा आहे. शाहरुख खान त्याला खूप आवडतो. अभिनेत्री कोणती आवडते, असं विचारल्यावर तो चटकन, "प्रिया!" असं म्हणाला.

रोशनचे वडील कतार इथल्या एका स्पेअर पार्ट कंपनीमध्ये काम करतात. घरामध्ये आई, बहीण आणि दोन भाऊ आहेत.

त्यांच्यापैकी कुणीही सिनेमामध्ये काम करत नाही. त्यामुळे मित्रमंडळी आणि नातेवाइकांना अप्रूप असल्याचं त्यानं सांगितल.

प्रत्यक्षात कशी दिसते प्रिया?

प्रिया सध्या केरळच्या त्रिशूर इथल्या विमला कॉलेजमध्ये शिकतेय. या सिनेमामध्ये तिनं शाळेतल्या मुलीची भूमिका साकारली आहे. तसंच ती क्लासिकल डान्सरही आहे.

सोशल मीडियावर या 'सैराट'

केरळ किंवा महाराष्टातच नव्हे तर संपूर्ण देशभरात प्रियाची चर्चा होत आहे. यूट्यूब इंडियानेही याची दखल घेत आज एक ट्वीट केलं आहे.

काहींना तर प्रिया 'नॅशनल क्रश ऑफ इंडिया' वाटत आहे.

फक्त प्रियाच्याच नजरेने सोशल मीडियावर खळबळ उडलीये असं नाही. रोशन राहूफ याने देखील मुलींच्या हृदयाच्या ठोके चुकवले आहेत.

सौरभ पाटील हे मात्र इतर मल्याळी गाण्यांचे चाहते असल्याचं दिसतं.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


रोहतक फ्लायओव्हरवर सरकारविरोधात ठिय्या आंदोलनाला बसलेल्या नऊ महिला आहेत. यात 72 वर्षांच्या वृद्ध महिलेचाही सहभाग आहे आणि 20 वर्षांच्या तरुणीचाही. अनेक लहान मुलंही या आंदोलनात दिसतात. हे लोक भठिंडातील चक राम सिंह वालायेथील होते. 28 डिसेंबरला गावाहून याठिकाणी आणखी काही महिला येणार आहेत.

इथे येण्यासाठी ट्रॅक्टरमधून यावे लागले. सुरुवातीला टिकरी बॉर्डर पार केले. यानंतर ट्रॅक्टर, ट्रॉली आणि ट्रकमधून प्रवास केला. दोन शेतकऱ्यांनी त्यांच्या ट्रॅक्टरमध्ये जागा दिली. रोहतक फ्लायओव्हर संपताच एका तरुण शेतकऱ्याने पिवळे कापड हलवले. इथे थांबण्याचा हा संदेश होता.

आम्ही विचारले महिला कुठे आहेत? तिथे बसल्या आहेत? या नऊ महिला कृषी कायद्याचा विरोध करणाऱ्या हजारो आंदोलकांचा भाग होत्या.

पिवळ्या कपड्यात आंदोलन

महिला आंदोलकांमध्ये सहभागी झालेल्या या 48 वर्षीय सुखजित कौर उन्हात बसलेल्या. खोलवर गेलेले डोळे. त्यांनी एका चुलीकडे इशारा केला. तिथे काही भांडी पडलेली होती. लाकडंही जमा करून ट्रॉलीच्या बाजूला ठेवले होते.

सुखजीत सांगतात, "हरियाणात आमचा सामना या बॅरिकेड्सशी झाला. त्यांनी आमच्यावर पाण्याचे फवारे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सोडले होते. आम्हाला इथे आंदोलन करून आता अनेक दिवस झाले." ही जागा आता त्यांच्यासाठी घराप्रमाणे झाली आहे.

या नऊ महिला 26 नोव्हेंबरपासून येथे धरणे आंदोलनावर बसल्या आहेत. ती सुद्धा आपल्या गावकऱ्यांबरोबर इथे आली. त्यापैकी काही जण आपल्या पतीसोबत आल्या. पण आंदोलनात त्या आपल्यापतीसोबत राहत नाहीत. आंदोलनात सहभागी होण्याची त्यांची स्वतंत्र पद्धत आहे.

गावात सुखजीत कौर यांच्याकडे दहा एकर जमीन होती. त्यांचा मुलगा आणि सून शेती करतात.

केंद्र सरकारच्या कृषी कायद्यांविरोधात आंदोलन करणाऱ्या 25 हजार महिलांमध्ये त्यांचा सहभाग आहे. या महिला भारतीय किसान युनियनच्या सदस्या आहेत. सुखजीत सांगतात, "आम्ही भगत सिंह यांच्या आठवणीत पिवळे कपडे घालतो. मी 20 वर्षांपूर्वी या युनियनशी जोडले गेले."

त्याठिकाणी तीन ज्येष्ठ महिला होत्या. लोखंडाच्या पायऱ्यांवरून चढत त्या ट्रॉलीमध्ये गेल्या. तरुण मुली त्यांना मदत करत होत्या.

कडाक्याची थंडी टाळण्यासाठी ट्रॉली पिवळ्या ताडपत्रींनी झाकलेल्या होत्या. ट्रॉलीच्या आतली चादर गुंडाळून एका बाजूला ठेवण्यात आली होती. आत बांबूचा एक छोटासा खांब होता, ज्यातून बल्ब टांगलेला होता.

बांबूच्या आणखी एका खांबांवर कापडे टांगले होते. दुसरीकडे एक छोटासा प्लँक होता आणि तिथे शॅम्पू पाऊच, डिटर्जंट आणि इतर काही वस्तू होत्या. एक छोटासा आरसाही होता. गाद्या होत्या. ट्रॉलीजवळ एक चूल होती. जागा नीटनेटकी दिसण्यासाठी स्वयंपाकघरातली ट्रॉलीखाली ठेवण्यात आली.

'जिवंत कसे राहणार?'

जसवीर कौर 70 वर्षांच्या आहेत. ट्रॉलीत बसलेल्या 70 वर्षांच्या चार स्त्रियांपैकी त्या एक होत्या. "आम्ही आंदोलनात सहभागी होण्याचे ठरवले. आम्ही शेतकरी आहोत."

2006 मध्ये एका आंदोलनात सहभागी झाल्यामुळे त्या जेलमध्ये होत्या. गावातील महिला त्यांच्या धाडसाचा आदर करतात. थंडी असो वा बॅरिकेड्स किंवा पाण्याचे फवारे त्यांना भीती वाटत नाही.  त्या सांगतात, "ते आम्हाला हलक्यात घेत आहोत."

महिलांच्या या दलातील दहावा सदस्य एक लहान मुलगा होता. तो आपल्या आईसोबत आला होता. शाळेचा अभ्यास त्याने इथे बसूनच केला.

मुलाने सांगितले, "शेत आमचा वारसा आहे. त्यांनी आमचे शेत नेले तर आम्ही काय खाणार? जिवंत कसे राहणार?"

मुलींना जमीनीचा हिस्सा

या महिलांमध्ये सहभागी झालेल्या 20  वर्षाच्या अमनप्रीतने सांगितले, त्यांनी एमए केले आहे. पण अद्याप नोकरी मिळालेली नाही. ती आपल्या भावासोबत टिकरी...


रोहन पै घुंगट हा 31 वर्षीय तरुण गेली 12 वर्ष गोव्यातल्या तुरुंगात आहे.

"तुरुंगातील सुरुवातीचे दिवस खूप अस्वस्थेत गेले. पण असं किती दिवस चालणार? जितका वेळ आपल्या हातात आहे तो सत्कारणी लागला पाहिजे, असं वाटू लागलं. आपल्यालाच यामधून मार्ग काढायचाय हे लक्षात येताच कविता लेखन आणि वेगवेगळ्या प्रकारच्या शैक्षणिक अभ्यासक्रमात स्वतःला गुंतवलं," तो पुढे सांगतो.

गेल्या 12 वर्षांत रोहनने चार शैक्षणिक पदव्या मिळवल्या आहेत. आता आपल्या कृतीतून आणि बोलण्यातून तो त्याच्यामध्ये घडलेला बदल व्यक्त करतो.

"याच एकटेपणाच्या काळात चित्रकलेनं मला सोबत केली आणि माझं विश्व बदलून गेलं," जन्मठेपेची शिक्षा भोगत असलेला रोहन मोठ्या उत्साहानं सांगतो.

नुकतंच पणजीमध्ये रोहनने काढलेल्या चित्रांचं प्रदर्शन भरलं होतं. या प्रदर्शनासाठी त्याला तुरुंगातून विशेष परोल मिळाला होता, त्यामुळे त्याच्याशी संवाद साधणं शक्य झालं.

ती चूक

2006 साली घडलेल्या 'त्या' घटनेनं अख्खं गोवा हादरून गेलं होतं. रोहन तेव्हा 19 वर्षांचा होता. पणजीतील एका नामांकित महाविद्यालयात कायद्याचं शिक्षण घेत होता. आईवडील दोघेही डॉक्टर.

आपल्या व्यस्त द... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िनक्रमातून मुलाला वेळ देता यावा यासाठी आलटूनपालटून दोघेही वेळ काढायचे. रोहन अभ्यासात हुशार होता. मात्र चुकीच्या मित्रांच्या संगतीनं रोहनचा घात केला.

रायन पिंटो, नफियाज, शेख, शंकर तिवारी, सनी बेग आणि मंदार सुर्लकर हे सगळे अगदी घट्ट म्हणता येतील असे रोहनचे मित्र होते. या पाच जणांनी मिळून मंदारचं अपहरण करून त्याच्या घरच्यांकडून खंडणी उकळण्याचा प्लॅन आखला. खंडणीतून मिळणारे पैसे सर्वांनी मिळून वाटून घ्यायचे, असं ठरलं होतं. पण मंदारचा खून झाला!

15 ऑगस्टच्या दिवशी हे प्रकरण घडलं आणि संपूर्ण गोव्यात खळबळ माजली. त्यावेळची काही वृत्तपत्र चाळली असता या संदर्भातील अधिक माहिती त्यातून मिळाली.

गोव्यातील हेरॉल्ड या आघाडीच्या दैनिकात आलेल्या बातमीमध्ये असं लिहिलं आहे की, मंदारचं अपहरण आणि खून प्रकरणात रायन, नफियाज, शंकर, सनी आणि रोहन या पाच जणांना अटक झाली. सनी हा माफीचा साक्षीदार झाला आणि त्यामुळे या प्रकरणातील सर्व धागेदोरे समोर आले.

रोहनला सध्या लेखक आणि चित्रकार म्हणून ओळखलं जातं.

मंदारचं अपहरण करून त्याला रायनच्या उकसई मधील घरी घेऊन जात असताना रोहन मध्येच पणजीला उतरला आणि बाकी सारे उकसईला गेले. तिथून काही तासांनी मंदारच्या वडिलांना खंडणीचा फोन गेला. खंडणीचा फोन आल्यावर मंदारच्या घरच्यांनी पोलीस स्टेशनला धाव घेतली.

रोहनला सर्वांत पहिली अटक झाली. दुसऱ्या दिवशी बाकी सर्वांना अटक झाली. या सर्वांवर व्यवस्थित प्लॅनिंगने अपहरण-खंडणी आणि खून करण्याचे गुन्हे दाखल झाले. यात सनी माफीचा साक्षीदार झाला आणि बाकी सगळ्यांना जन्मठेपेची शिक्षा झाली.

मंदारचा बेसबॉल बॅटने मारून खून करण्यात आला होता. आपल्याच मित्राचं अपहरण करून त्याचा खून केला, म्हणून हे प्रकरण सर्वत्र गाजलं.

2006 मध्ये ही घटना घडली तेव्हा मंदारसह बाकीचे सर्वजण अठरा-एकोणीस वर्षाचे होते. प्रत्यक्ष खून प्रसंगी रोहन तिथे हजर नसला तरी या सगळ्या प्रकरणात त्याचाही सहभाग होता. यावर त्याला जन्मठेपेची शिक्षा ठोठावण्यात आली.

याच मुद्द्याला धरून रोहनच्या पालकांनी त्याला झालेल्या शिक्षेच्या विरोधात हायकोर्टात आव्हान दिलं आहे. अधिक जाणून घेण्याकरता आम्ही रोहनच्या पालकांशी संपर्क साधला, तेव्हा हे प्रकरण न्यायप्रविष्ठ असल्यानं यावर जास्त काही बोलता येणार नाही, असं त्यांच्याकडून सांगण्यात आलं.

पालकांना त्रास

"तुरुंगात गेल्यावर केसचा निकाल लागायला 8 वर्षांचा काळ लागला. ही...


रोहिंग्या मुस्लिम आणि म्यानमार संघर्ष

तूर्तास म्यानमार लष्कराने एका विशिष्ट घटनेसंदर्भात हिंसाचारातला सहभाग मान्य केला आहे. म्यानमार सेनेने हाती घेतलेल्या चौकशीनुसार, म्यांगदो नजीकच्या इनदीन गावात दहा जणांच्या हत्येप्रकरणी सैन्याचे चार जवान सामील असल्याचं उघड झालं आहे.

प्रतिकार करताना बंगाली कट्टरवाद्यांवर करण्यात आलेल्या हल्ल्यात गावकऱ्यांना मदत केल्याचं या चार सैनिकांनी सांगितलं. लष्करातर्फे प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या अहवालात हे नमूद करण्यात आलं आहे.

म्यानमारचं लष्कर रोहिंग्या जहालवाद्यांचा उल्लेख 'बंगाली कट्टरवादी' असा करतं.

लष्करावर जातीय शिरकाणाचा आरोप

रखाइन प्रांतात रोहिंग्या मुसलमानांची कत्तल केल्याचा म्यानमार लष्करावर आरोप आहे. गेल्या वर्षी ऑगस्ट महिन्यात भडकलेल्या हिंसाचारानंतर साडेसहा लाख रोहिंग्या मुसलमानांनी रखाइन सोडून बांगलादेशात आश्रय घेतला. हिंसाचारादरम्यान सामूहिक हत्या, बलात्कार आणि अत्याचाराच्या घटना समोर आल्या आहेत.

रोहिंग्या मुसलमानांच्या हत्याप्रकरणात सहभागाची कबुली म्यानमार लष्करानं दिली आहे.

सेना आणि स्थानिक बौद्ध नागरिकांनी मिळून आमची गावं जाळली, असा आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रोप रोहिंग्या मुसलमानांनी केला होता. सामान्य नागरिकांना लक्ष्य केलं नसल्याचं सांगत लष्कराने या आरोपाचं खंडन केलं होतं. आमचं लक्ष्य रोहिंग्या जहालवादी होते, असं लष्करानं स्पष्ट केलं.

म्यानमार सरकारने पत्रकार आणि स्वतंत्र तपास यंत्रणांना रखाइन प्रांतात जाऊन वृत्तांकन करण्यावर प्रतिबंध लादला होता.

कबरीतून मिळाले दहा सांगाडे

इनदीन गावातल्या एका कब्रस्तानात दहा सांगाडे मिळाले होते. याप्रकरणाची चौकशी करू अशी घोषणा लष्कराने केली होती. यासंदर्भातील लष्कराचा अहवाल जाहीर झाला आहे. त्यानुसार गावकरी आणि लष्कराच्या सैनिकांनी मिळून दहा लोकांची हत्या केल्याची कबुली दिली आहे.

हिंसाचारामुळे साडेसहा लाख रोहिंग्या मुसलमानांनी म्यानमार सोडून बांगलादेशात आश्रय घेतला होता.

रोहिंग्या जहालवाद्यांनी बौद्ध गावकऱ्यांना धमकावून त्यांना भडकावण्याचा प्रयत्न केला होता असंही लष्कराच्या अहवालात स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

नोव्हेंरमध्ये केला होता आरोपांचा इन्कार

गेल्यावर्षी ऑगस्ट महिन्यात हा हिंसाचार भडकला होता. त्यानंतर पहिल्यांदाच म्यानमार लष्कराने रोहिंग्या मुसलमानांच्या हत्या प्रकरणातल्या सहभागाची कबुली दिली आहे.

रोहिंग्यांवर झालेल्या अत्याचाराची आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही चर्चा झाली.

हत्येच्या बरोबरीने गाव जाळणं, बलात्कार आणि लूटमारीचा आरोप लष्करावर आहे. मात्र नोव्हेंबर महिन्यात लष्करानं या सगळ्या आरोपांचं खंडन केलंह होतं.

रखाइन प्रांतात अत्याचाराचे पुरावे स्पष्टपणे उपलब्ध असतानाही म्यानमार सरकारला केवळ एकच सामूहिक कब्रस्तान मिळालं आहे. ....

म्यानमारच्या राखीन प्रांतातून हिंदू रोहिंग्यांचं पलायन

प्रशासनाने यासाठी रोहिंग्या जहालवाद्यांना जबाबदार ठरवलं आहे.

डिसेंबरमध्ये रॉयटर्स वृत्तसंस्थेच्या दोन पत्रकारांना अटक करण्यात आली होती. दीन गावात झालेल्या संहारासंदर्भातली माहिती या दोन पत्रकारांना मिळाल्याची चर्चा होती. त्या पार्श्वभूमीवर या दोनजणांना अटक करण्यात आल्याचं समजतं.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


रोहिंग्या शिबिरार्थींची स्थिती

'म्यानमारमधल्या राखिन प्रांतात रविवारी 28 हिंदूंचे मृतदेह सापडले'.

म्यानमार लष्कराच्या या दाव्यानं भारतासह जगभरातील प्रसारमाध्यमांचं लक्ष वेधलं.

रोहिंग्या जहालवाद्यांनी गेल्या काही महिन्यात या हिंदूंची हत्या केल्याचा कथित आरोप करण्यात येत आहे. मात्र तटस्थ सूत्रांनी या वृत्ताला दुजोरा दिलेला नाही.

दरम्यान अराकान रोहिंग्या साल्वेशन आर्मीनं (एआरएसए) म्यानमार लष्कराच्या या दाव्याचा इन्कार केला आहे. आम्ही कोणावरही हल्ला केला नसल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे.

रोहिंग्या मुस्लीम

म्यानमार लष्कराचा दावा

"एआरएसए संघटनेचे बंगाली जहालवादी विदेशी सरकारच्या साह्यानं म्यानमारमधील प्रमुख शहरांमध्ये हल्ला करण्याचा कट आखत आहेत", असं म्यानमार लष्कर प्रमुखांनी गेल्यावर्षी पाच सप्टेंबरला एका फेसबुकमध्ये पोस्ट लिहिलं होतं.

या पोस्टला कोणताही पुरावा नाही, कोणत्याही बातमीचा आधार नाही, पत्रकारांना या विषयासंदर्भात प्रश्न विचारण्याची संधी नाही- केवळ फेसबुक पोस्ट.

कर्मठ आणि पारंपरिक म्यानमार सेनेचं रूपांतर 21व्या शतकातील तंत्रस्नेही तरुणात झालं.

म्यानमारमधील एक दृश्य

मि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जिम्मा नवाच्या वेबसाईटनं भारत आणि बांगलादेशातील सूत्रांच्या आधारे दिलेल्या बातमीनुसार पाकिस्तान आणि इस्लामिक स्टेट यांनी एआरएसए संघटनेला 25 ऑगस्टला पोलीस ठाण्यांवर हल्ला करण्यास मदत केली होती.

योगायोग म्हणजे ज्या दिवशी ही बातमी छापून आली त्याचदिवशी म्यानमार लष्करानं देशातील जहालवाद्यांना विदेशातून समर्थन मिळत असल्याचा दावा केला होता.

पोलीस ठाण्यांवर झालेल्या हल्ल्यानंतरच राखिन प्रांतात हिंसाचार उसळला होता. यातूनच रोहिंग्या प्रश्न चिघळला होता.

मिजिम्माच्या वृत्तानुसार पाकिस्तानची गुप्तहेर संघटना आयएसआएनं बांगलादेशातील चितगावमधील पर्वतराजीत एआरएसए संघटनेच्या सदस्यांना प्रशिक्षण देण्यात मदत केली.

बांगलादेशातील रोहिंग्या शरणार्थी

भारतीय कनेक्शन

म्यानमारचं लष्कर, बौद्ध आणि हिंदू जहालवाद्यांविरुद्ध जिहादी अभियान चालवणाऱ्यांना इराकमध्ये भरती होणाऱ्या इस्लामिक स्टेटच्या सदस्यांनी शुभेच्छा दिल्याचंही मिजिम्माच्या वृत्तात म्हटलं आहे.

भारताच्या गुप्तचर संघटनेनं रेकॉर्ड केलेल्या एका कॉलच्या आधारे हा दावा करण्यात आला होता.

हा गौप्यस्फोट हादरवून टाकणारा होता. म्यानमारमध्ये धोकादायक इस्लामिक स्टेट संघटनेनं पाय रोवल्याचं स्पष्ट झालं होतं.

बांगलादेशचं सर्वाधिक सैन्य चितगावच्या पर्वतराजीत आहे. बांगलादेशची लष्करी गुप्तचर यंत्रणा (डीजीबीएफआई) बाळबोध संघटना नाही.

शेख हसीना यांचं सरकार आणि जहालवाद्यांमध्ये संघर्ष सुरू असताना बांगलादेशचं सैन्य, बांगलादेश रायफल्स, डीजीबीएफआई आणि रॅपिड अॅक्शन बटालियन यांना काहीही माहिती नसणं हे मानणं भाबडेपणाचं ठरेल.

रोहिंग्या शरणार्थी

म्यानमारची न्यूज वेबसाइट

भारतात निर्वासित म्हणून राहिलेल्या म्यानमारच्या व्यक्तीनेच मिज्जिमा ही वेबसाइट सुरू केली होती. त्यांच्यावरचे विविध आरोप चर्चेच्या माध्यमातून सोडवण्यात आले.

निर्वासित म्हणून राहत असताना भारत सरकारनं त्यांना जगभरात जाण्यायेण्यासाठी भारतीय पासपोर्ट दिला होता.

लुइस कॅरोल यांच्या शब्दांत हे फारच उत्कंठावर्धक होतं. दिल्लीहून कामकाज चालणाऱ्या वेबसाइटचा प्रमुख भारतीय गुप्तहेर संघटनेशी संबंध असल्याचं मान्य करतो.

या वेबसाइटवर अज्ञात सूत्रांनुसार प्रसिद्ध झालेल्या बातमीनुसार एआरएसएचे सदस्य बौद्ध आणि हिंदूंची हत्या करत आहेत.

ही बातमी रंगूनस्थित एका वेबसाइटवरही प्रसिद्ध झाली. मात्र या वेबसाइटची सुरुवात थायलंडमध्ये झाली होती.

या...


रोहिंग्यांच्या संहाराप्रकरणी म्यानमारच्या नेत्या आँग स्यान स्यू की यांच्यावर गुन्हा दाखल करू शकतो.

जगभरातल्या मानवाधिकार संदर्भातील घडामोडींवर संयुक्त राष्ट्रांचे प्रतिनिधी म्हणून त्यांचं बारीक लक्ष असतं. त्यामुळे त्यांचं वक्तव्य दुर्लक्षून चालणार नाही.

झैद यांचं वक्तव्याने म्यानमारच्या नेत्या आँग स्यान स्यू की यांच्यासह लष्करप्रमुख जेन आँग मिन हैइंग यांना फटका बसू शकतो. नजीकच्या भविष्यात त्यांना रोहिंग्यांच्या संहाराप्रकरणी कोर्टात राहावं लागू शकतं, असा इशारा त्यांनी दिला आहे.

या महिन्याच्या सुरुवातीला झैद यांनी संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार परिषदेसमोर म्यानमारमधील परिस्थिती मांडली. ते म्हणाले की, म्यानमारमध्ये पद्धतशीरपणे इतक्या मोठ्या प्रमाणावर रोहिंग्यांचा छळ झाला आहे की संहाराची शक्यता नाकारता येत नाही.

"लष्करी कारवाईचं स्वरूप पाहता, या प्रकरणातले निर्णय संयुक्त राष्ट्राचे उच्चपदस्थच घेतील," असं झैद यांनी 'बीबीसी पॅनोरमा' कार्यक्रमात बोलताना सांगितलं.

रोहिंग्यांच्या प्रश्नाने अत्यंत गंभीर रुप धारण केलं आहे.

जेनोसाईड किंवा एका विशिष्ट गटाला लक्ष्य करून संहारांबद्दल सातत्याने... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चर्चा होत असते. हा प्रकारच भयंकर आहे. गुन्ह्याची परिसीमा म्हणजे संहार. पण इतिहासात फारच कमी लोकांना याप्रकरणी दोषी ठरवण्यात आलं आहे.

या शब्दाची तीव्रता आणि गांभीर्य प्रथम लक्षात आली ती 'होलोकास्ट'मुळे. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जर्मनीत अॅडॉल्फ हिटलरद्वारे ज्यू धर्मीयांचा संहार केला, त्याला होलोकॉस्ट संबोधलं गेलं.

दुसऱ्या महायुद्धानंतर संयुक्त राष्ट्राची स्थापना झाली आणि त्याच्याशी संलग्न झालेल्या देशांनी मग करारनाम्यावर स्वाक्षरी केली. त्यातून जेनोसाईड किंवा वंशसंहाराची व्याख्या ठरवण्यात आली.

रोहिंग्यांचा संहार झाला की नाही, हे सिद्ध करणं झैद यांचं काम नाही. हा निर्णय आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाचा असेल.

मात्र म्यानमारच्या रखाईन प्रांतातल्या अल्पसंख्याक मुस्लिमांवर झालेल्या क्रूर अत्याचारांची आंतरराष्ट्रीय चौकशी व्हावी, अशी मागणी झैद यांनी केली आहे.

रोहिंग्या मुस्लिम आणि म्यानमार संघर्ष

पण हा संहार सिद्ध करणं अवघड असल्याचंही झैद यांनी सांगितलं आहे.

"अशा स्वरुपाच्या कारवाईचे आदेश कागदोपत्री दिले जात नाहीत. त्यासाठी औपचारिक सूचनाही दिल्या जात नाहीत. संहाराची प्रचिती देणारे पुरावे निश्चितच आहेत. पण ते न्यायालयाला पुरेसे ठरणार नाही."

"मात्र भविष्यात न्यायालयाने अशा पुराव्यांच्या आधारावर आपला निर्णय दिला तर मला आश्चर्य वाटणार नाही," असे झैद यांनी सांगितलं.

म्यानमारचे लष्करप्रमुख मिन आँग हिआंग

गेल्या वर्षी लष्कराच्या कारवाईनंतर साधारण साडेसहा लाखाहून अधिक रोहिंग्या, म्हणजेच म्यानमारच्या एकूण लोकसंख्येच्या दोन तृतीयांश नागरिकांनी देश सोडल्याचं गेल्या वर्षी लष्कराच्या कारवाईनंतर साधारण साडेसहा लाखाहून अधिक रोहिंग्या म्हणजेच म्यानमारच्या एकूण लोकसंख्येच्या दोन तृतीयांश नागरिकांनी देश सोडल्याचं स्पष्ट झालं आहे. शेकडो गावं जाळण्यात आली आणि हजारो जणांनी आपला जीव गमावला.

नागरिकांचा भीषण छळ  झाल्याच्या अनेक घटना समोर आल्या आहेत. हत्या, संहार, सामूहिक बलात्कारसारख्या घटनांबद्दल तर या बीबीसी प्रतिनिधीने स्वत: लोकांकडून शरणार्थी शिबिरांमध्ये भेट दिल्यावर ऐकलं आहे.

ऑगस्टमध्ये तर रोहिंग्यांवरच्या हिंसाचाराने परिसीमा गाठली होती. पण त्याच्या सहा महिने आधीच झैद यांनी म्यानमारच्या नेत्या आँग स्यान स्यू ची यांच्याकडे रोहिंग्यांच्या संरक्षणाची विनंती केली होती.

ऑक्टोबरमध्ये हिंसाचार बोकाळलेला असताना, रोहिंग्यांच्या...


रोहित पवार

1. रोहित पवार - राज्य कोरोनाशी लढतंय, भाजपला राजकारणाचं पडलंय

'कोरोना'च्या संकटकाळात विरोधकांनी एकजूट दाखवावी आणि सरकारला सहकार्य करावं, असं आवाहन मुख्यमंत्री वारंवार करत आहेत. अशातच माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी यांची घेतलेली भेट किंवा उद्धव ठाकरे यांच्या विधानपरिषदेवरील नियुक्तीविरोधात हायकोर्टात दाखल झालेली याचिका, या पार्श्वभूमीवर राष्ट्रवादीचे युवा आमदार रोहित पवार यांनी भाजपच्या राजकारणावर संताप व्यक्त केला आहे. 'टीव्ही9'ने ही बातमी दिली आहे.

'राज्य कोरोनाशी लढत आहे आणि भाजपच्या नेत्यांना राजकारणाचं पडलं आहे. त्यासाठी कधी राज्यपालांना भेटतात, तर कधी कार्यकर्त्यांच्या आडून कोर्टात जातात. पण कोर्टानेच स्वप्नभंग केल्याने आता तरी सुधरा!' असा सल्ला रोहित पवार यांनी ट्विटरवरून दिला आहे.

आज एकीकडे भाजपचं राजकारण आणि दुसऱ्या बाजूला महाराष्ट्राची जनता अशी स्थिती आहे, अशा शब्दात रोहित पवार यांनी भाजपवर टीकास्त्र सोडलं आहे

2. उमा भारती - उद्धव ठाकरे सरकार होरपळून राख होईल

"पालघरची घटना अत्यंत दुर्देवी आहे. मी ही घटना कधीही विसरू शकणार नाह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी. 70वर्षीय संताला बेदम मारहाण करण्यात आली. या घटनेने प्रचंड दु:ख झालं आहे. व्हीडिओमध्ये गुन्हेगार स्पष्ट दिसत आहेत. पोलीसही दिसत आहेत. तरीही हे महापाप झालं. उद्धव ठाकरे सरकार होरपळून राख होईल," असं माजी केंद्रीय मंत्री आणि भाजप नेत्या उमा भारती यांनी म्हटलं आहे. 'लोकमत'ने ही बातमी दिली आहे.

उमा भारती

जुन्या आखाड्यासोबत जवळचे संबंध आहेत. देशाने या घटनेची निंदा करायला हवी, असं त्या पुढे म्हणाल्या.

पालघरपासून साधारण दीडशे किलोमीटर अंतरावर गडचिंचले गावात जमावाने केलेल्या मारहाणीत तीन जणांचा मृत्यू झाला होता.

याप्रकरणी शंभरहून अधिक लोकांना अटक करण्यात आली आहे. दरम्यान कोणीही याप्रकरणाला धार्मिक रंग देऊ नये, हे सगळं गैरसमजूत, अफवा यातून घडलं आहे, असं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी सांगितलं होतं.

3. उमर खालीद आणि सहकाऱ्यांवर UAPAअंतर्गत गुन्हा दाखल

काही महिन्यांपूर्वी दिल्लीत उसळलेल्या हिंसाचारप्रकरणी दिल्ली पोलिसांनी जेएनयू अर्थात जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातील विद्यार्थी नेता उमर खालीद याच्यासह मीरन हैदर आणि सफूरा झरगर यांच्यावर UAPA अंतर्गत खटला दाखल करण्यात आला आहे.

'फर्स्ट पोस्ट'ने यासंदर्भात बातमी दिली आहे.

झरगर जामिया कोऑर्डिनेशन कमिटीचा माध्यम समन्वयक आहे तर हैदर कमिटीचा सदस्य आहे. 35 वर्षीय हैदर पीएचडी स्टुडंट असून, आरजेडीच्या दिल्ली युथ विंगचा अध्यक्ष आहे. झरगर जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठात एमफिलचा विद्यार्थी आहे. खलीदने दोन ठिकाणी प्रक्षोभक भाषणं केल्याचा आरोप आहे.

उमर खालीद

गेल्या वर्षी डिसेंबरमध्ये, नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयक संसदेत पारित झाल्यानंतर, पोलीस जेएनयू कॅम्पसमध्ये घुसल्याचा आरोप आहे.

24 फेब्रुवारीला दिल्लीत नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्यावरून हिंसाचार झाला होता. यामध्ये 53 जणांचा मृत्यू झाला होता तर 200हून अधिकजण जखमी झाले होते.

4. ग्लोबल फ्रीडम इंडेक्समध्ये भारत 142व्या स्थानी

रिपोटर्स विदाऊट बॉर्डर्स संस्थेच्या अहवालात ग्लोबल फ्रीडम इंडेक्समध्ये भारत 142व्या स्थानी आहे. 180 देशांमध्ये भारताचा हा क्रमांक आहे. 'टाईम्स ऑफ इंडिया'ने ही बातमी दिली आहे.

सातत्याने होणारं प्रसारमाध्यमांच्या स्वातंत्र्याचं उल्लंघन, पोलिसांचा पत्रकारांवर होणारा हिंसाचार, राजकीय तसंच समाजकंटकांद्वारे मिळणाऱ्या धमक्या यामुळे भारताची घसरण झाली आहे. हिंदू राष्ट्रवादी विचारांशी नाळ जोडलेली असण्याचा...


रोहित पवार आणि निलेश राणे यांच्यात सध्या ट्वीटरवर चांगलीच शाब्दिक चकमक सुरू आहे. त्याचवेळी निलेश राणे यांनी ट्विटरवरून मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांचा एकेरी उल्लेख करत त्यांच्यावरही टीका केली आहे.

बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी नीलेश धोत्रे यांना दिलेल्या मुलाखतीत निलेश राणे यांनी या आणि इतर मुद्द्यांवर सविस्तर उत्तरं दिली आहेत. त्यांच्या मुलाखतीचा हा संपादित अंश.

मजकूर उपलब्ध नाही

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

तुमच्यात आणि रोहित पवार यांच्यात एक शाब्दिक युद्ध रंगलं आहे. रोहित म्हणतात मी कुणाच्या धमकीला घाबरत नाही. तुमचं त्यावर काय म्हणणं आहे?

मुळात मी कुणाला घाबरवलं नाही, माझा तो उद्देशही नव्हता. शरद पवार यांनी नरेंद्र मोदींना एक पत्र लिहिलं होतं. त्याची महाराष्ट्र टाईम्समधली बातमी मी ट्वीट करून 'साखर उद्योगाचं कधी ऑडिट होणार आहे की नाही? इतकी महाराष्ट्राची संपत्ती आपण एका व्यवसायाला लावतोय त्याचा कधीतरी महाराष्ट्राला हिशेब कळणार आहे की नाही?' असं विचारलं होतं.

आता मी फायनान्सचा विद्यार्थी आहे. तो माझा आवडीचा विषय आहे. त्यामुळे एखाद्या व्यावसायात आपण इतके पैसे घातले, त्याचं ऑडिट व्हावं हा म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाझा विषय होता. त्यात कुठेही मी पवार साहेबांचं नाव घेतलं नव्हतं.

त्यावर रोहित पवारला राग आला, त्याने जे शब्द त्याच्या ट्वीटमध्ये वापरले ते मला काही आवडले नाही. ते मला कम्फर्टेबल वाटले नाहीत, मग मी माझ्या भाषेत जे मला कळतं ते त्याला तसं उत्तर दिलं.

विषय साखर कारखान्यांचा होता, त्याच्यात मी कुठेही पवार साहेबांवर काही बोललो नाही आणि मी रोहित पवारांना ओळखतसुद्धा नाही. मी पार्थ पवारांना ओळखतो. मी सुप्रिया ताईंना ओळखतो. ना मी पवार साहोबांना टॅग केलं होतं ,ना मी राष्ट्रवादीच्या नेत्यांना टॅग केलं होतं.

रोहित पवारांच्या याच ट्वीटवर निलेश राणेंनी नाराजी व्यक्त केली

आणि त्याच्या उत्तरामधले काही शब्द मला आवडले नाही त्याच शब्दांत मी उत्तर दिलं, कारण का मी तुझ्याकडे येत नाही तू माझ्याकडे काही येण्याची गरज नाही. ही माझी पद्धत आहे.

मग ते राज्यमंत्री तनपुरे म्हणतात, टप्प्यात आले तर निलेश राणेंचा कार्यक्रम करू. ही धमकी नाही? मग ही कुठलीही भाषा? फक्त ती सभ्यतेची, त्याला जोड देणार. पण धमकी देणार, खालच्या थराची टीका करणार. राणे साहेबांनी कायम पवार कुटुंबाचा मानसन्मानच केला आहे.

पण कसं आहे की मीडियामध्ये हे सभ्य आहेत. मग यांचं चालून जातं. आम्ही काहीही बोलतो, सरळ बोलतो. धमकीला धमकी म्हणतो. पण मी काही पोलिसांमध्ये जाणार नाही.

आम्ही स्वतःला सांभाळण्यात समर्थ आहोत. आम्हाला साहेबांनी शिकवलं आहे की स्वतःचं संरक्षण कसं करायचं आणि समोरून आंगावर कुणी आला तर त्याला उचलून फेकायचं कसं, हेही आम्हाला शिकवलं आहे. सुरुवात त्यांनी केली आहे.

तुम्ही लघु उद्योगांच्या संदर्भात पीएचडी केली आहे, साखर उद्योगाच्या चौकशीची मागणी तुम्ही करत आहात. त्यासाठी संदर्भात तुम्ही काही डेटा गोळा केला आहे का? तो मांडून तुम्ही तुमची मागणी आणखी पुढे नेणार आहात की एक ट्वीट पुरेसं आहे?

यावर सर्व आकडे बाहेर आले पाहिजेत. काही आकडे मी जाणकारांकडून काढले आहेत. आता मला काही RTI कराव्या लागतील. काही PIL मला कराव्या लागतील. ही सगळी आयुधं लॉकडाऊनच्या नंतरची आहेत.

आम्ही काय कुठे गप्प बसणार नाही. मी माझ्या पक्षातल्याही अनेक लोकांशी बोललोय. लॉकडाऊननंतर मी यावर काही हलचाल करणार आहे. त्याच्यावर मी गप्प बसणार नाही. ऑडिटचा विषय मी पुढे नेणार हे 100 टक्के.

तुम्ही पक्षातल्या लोकांशी बोललात, असं तुम्ही म्हणत आहात. तुम्ही नेमकी कुणाकुणाशी चर्चा केली आहे?

ते आता सांगणं...


रोहित पवार हे नावही राजकारणात गेल्या अनेक दिवसांपासून चर्चिलं जात होतं. विशेषतः, पार्थ पवारांचा लोकसभा निवडणुकीत पराभव झाल्यानंतर रोहित पवारांचं भवितव्य काय याविषयी उत्सुकता होती पण त्यांनी भाजपचे मातब्बर नेते राम शिंदे यांचा पराभव केला.

कशी झाली ही लढत?

कर्जत-जामखेड मतदारसंघात मागच्या वेळेपेक्षा जास्त मतदान यंदा झालं आहे. 2014 च्या निवडणुकीत या मतदारसंघात 66.07% टक्के मतदान झालं होतं, तर यंदा 73.98 टक्के मतदान झालं. गेल्या निवडणुकीत भाजपचेच राम शिंदे 37 हजार 816 इतक्या मताधिक्याने निवडून आले होते.

पण आताच्या निवडणुकीत रोहित पवार जायंट किलर ठरतील का हा खरा प्रश्न आहे.

या संदर्भात बीबीसी मराठीचे अभिजीत कांबळे सांगतात की रोहित पवारांनी नक्कीच आव्हान निर्माण केलंय. "1995 पासून सलग भारतीय जनता पक्षाचा आमदार इथून निवडून आलेला आहे. राम शिंदे विद्यमान आमदार आहेत.

देवेंद्र फडणवीस याठिकाणी दोन वेळा प्रचारासाठी येऊन गेले. पण रोहित यांच्यासाठी ही निवडणूक सोपी नक्कीच नाही. शरद पवारांनी खास लक्ष घातलंय. जातीची समीकरणं निवडणुकांच्या निकालावर परिणाम करत असतात."

पुण्य नगरीच्या राही भिडे यां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च्यानुसार, "रोहित पवारांनी चांगला जम बसवलाय. साखर कारखाना चांगल्या प्रकारे चालवला आहे. शेतकरी वर्ग त्यांच्याबरोबर आहे. रोहितचं व्यक्तिमत्व शरद पवारांसारखं संयमी आहेत. या सगळ्याचा परिणाम निवडणुकीवर होतो. या भागातल्या धनगरवाड्यांची परिस्थिती अतिशय बिकट आहे. पण त्यांच्या समाजाचा मंत्री असूनसुद्धा राम शिंदेंनी काय केलं."

"तिथून निवडणूक लढवण्याचा निर्णय नऊ महिन्यांपूर्वी जाहीर करण्यात आला होता. राम शिंदे स्वतः धनगर आहेत. पण राम शिंदेंनी कधीही धनगर जमातीसाठी काही केल्याचा उल्लेखही केलेला नाही. त्यामुळे तिथे नाराजी आहे," वरिष्ठ पत्रकार संजय जोग म्हणतात.

वरिष्ठ पत्रकार किरण तारे यांच्या मते, स्थानिक मुद्द्यांचा परिणाम नक्की होणार आहे. "रोहितनं योजनाबद्ध पद्धतीनं तयारी सुरू केलेली आहे. रोहित जर त्यांचा वारसदार आहे हे लोकांसमोर मांडायचं असेल तर पवारांना त्या भागावर जोर लावणं गरजेचं होतं."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


रोहित शर्मा

मुंबईने 191 धावांचा डोंगर उभारला. प्रत्युत्तरादाखल खेळताना पंजाबने नियमित अंतरात विकेट्स गमावल्या. त्यांनी 143 रन्स केल्या. मुंबईने 48 रन्सच्या फरकाने विजय मिळवला.

मयांक अगरवाल आणि लोकेश राहुल जोडीने या मॅचमध्येही 38 रन्सची सलामी देत चांगली सुरुवात करून दिली. जसप्रीत बुमराहने त्रिफळाचीत करत मयांकला माघारी धाडलं. लेगस्टंप उघडा करून अॅक्रॉस खेळण्याचा मोह राहुलला नडला. राहुल चहरने त्याला आऊट केलं. त्याने 17 रन्स केल्या.

करुण नायरला भोपळाही फोडता आला नाही. निकोलस पूरनने ग्लेन मॅक्सवेलला हाताशी घेत चौथ्या विकेटसाठी 41 रन्सची भागीदारी केली. निकोलस धोकादायक ठरणार असं वाटत असतानाच जेम्स पॅटिन्सनने त्याला आऊट केलं. पूरनने 27 बॉलमध्ये 3 चौकार आणि 2 षटकारांसह 44 रन्सची खेळी केली. तडाखेबंद बॅटिंगसाठी प्रसिद्ध ग्लेन मॅक्सवेलला राहुल चहरने फसवलं.

मॅक्सवेल आऊट झाल्यानंतर पुढच्या बॅट्समननी औपचारिकता म्हणून खेळ केला. जेमी नीशाम आणि सर्फराझ खान यांनी जराही संघर्ष केला नाही.

मुंबईतर्फे जेम्स पॅटिन्सन, राहुल चहर, जसप्रीत बुमराह यांनी प्रत्येकी 2 विकेट्स घेतल्या.

धोकादायक ठरू शकणाऱ्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या क्विंटन डी कॉकला शेल्डॉन कॉट्रेलला झटपट आऊट केलं. त्याला भोपळाही फोडता आला नाही. चोरटी रन घेण्याचा प्रयत्न सूर्यकुमार यादवच्या अंगलट आला. तो दहा रन करून आऊट झाला.

कायरेन पोलार्ड

रोहित आणि इशान किशन जोडीने तिसऱ्या विकेटसाठी 62 रन्सची भागीदारी केली. गौतमने इशानची खेळी संपुष्टात आणली. त्याने 28 रन्स केल्या. रोहित शर्माने आयपीएल स्पर्धेत 5000 रन्सचा टप्पा ओलांडला. हा विक्रम करणारा तो केवळ तिसरा बॅट्समन आहे. रोहितने विराट कोहली आणि सुरेश रैना यांच्या पंक्तीत स्थान मिळवलं.

चौकार-षटकारांची लयलूट करत रोहितने 45 बॉलमध्ये 8 चौकार आणि 3 षटकारांसह 70 रन्सची खेळी केली. पोलार्ड-हार्दिक पंड्या जोडीने 23 बॉलमध्ये नाबाद 67 रन्सची भागीदारी केली. शेवटच्या पाच ओव्हर्समध्ये मुंबईने 89 रन्स कुटल्या. पोलार्डने 20 बॉलमध्ये 3 चौकार आणि 4 षटकारांसह 47 रन्स केल्या. हार्दिकने 3 चौकार आणि 2 षटकारांसह 11 बॉलमध्ये 30 रन्स चोपल्या.

हे वाचलंत का?

अजिंक्य रहाणे दिल्लीला का नकोसा?

सचिनची शतकं, वाळूचं वादळ, दाऊदची उपस्थिती आणि मियांदादचा सिक्सर

आयपीएलची सावत्र लीग तुम्हाला माहितेय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


रोहित शर्मा

सहा वर्षांपूर्वी रोहित शर्माने कसोटी पदार्पण केलं. पदार्पणातच चमकदार कामगिरी केली. मात्र कामगिरीत सातत्य राखता न आल्याने रोहित सतत संघाच्या आतबाहेर होत राहिला. सहा वर्षांनंतर रोहितला ओपनर म्हणून खेळवण्याचा निर्णय संघव्यवस्थापनाने अखेर अंमलात आणायचा ठरवलं. रोहितने दोन्ही डावात शतक झळकावत अनोखा विक्रम केला. दोन विक्रमी खेळींसह रोहितने दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या विशाखापट्टणम कसोटी विजयात निर्णायक भूमिका बजावली.

तसेच त्याने कसोटीतला सर्वाधिक सिक्सर मारण्याचा विक्रमही आपल्या नावे केला. पाकिस्तानच्या वसीम अक्रमच्या नावे एका सामन्यात बारा सिक्स मारण्याचा विक्रम होता. रोहितने दोन इनिंग्समध्ये तेरा सिक्स मारून तो मोडला.

त्याच्या या संक्रमणाविषयी.

एवढा सगळा नावलौकिक असला तरी टेस्ट टीममध्ये स्थान मिळावं यासाठी त्याची धडपड सुरू आहे. 32व्या वर्षी रोहित दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध सलामीला उतरणार आहे. हे असं का होतंय, हे समजून घेण्यासाठी थोडं मागं जायला हवं.

6 ते 10 नोव्हेंबर 2013 या कालावधीत भारत आणि वेस्ट इंडिज यांच्यात कोलकाता इथे कसोटी सामना रंगला. रोहित शर्माने या कसोटीत पदार्पण क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेलं.

तेव्हापासून बुधवारी विशाखापट्टणम येथे सुरू होणाऱ्या टेस्टपर्यंत सहा वर्षात भारतीय संघाने 62 कसोटी खेळल्या. यापैकी रोहित केवळ 27 कसोटी खेळला आहे. गणितीय शब्दांत सांगायचं तर रोहित फक्त 43 टक्के कसोटी खेळला. म्हणजे निम्यापेक्षाही कमी.

27 कसोटीत त्याचं अॅव्हरेज आहे 39.62. चाळिशीच्या घरात जाणारं हे अॅव्हरेज चांगलं मानलं जातं. घरच्या मैदानावर त्याचं अॅव्हरेज 85.44 असं भारीभक्कम आहे. मात्र त्याचवेळी विदेशातलं 26.32 अॅव्हरेज चिंताजनक आहे.

रोहित शर्मा

रोहितला सातत्याने खेळवलं जातं नाही तसंच एका मालिकेतल्या सगळ्या मॅचेस तो खेळत नाही, असंही आकडेवारीतून स्पष्ट होतं. असं का?

यासाठी टीम इंडियाची टेस्ट संघाची संरचना समजून घेणं आवश्यक आहे.

रोहित शर्माने पदार्पण केल्यापासून शिखर धवन, मुरली विजय आणि लोकेश राहुल आळीपाळीने ओपनर म्हणून खेळत आहेत. दुखापतींमुळे या त्रिकुटापैकी प्रत्येकाला संधी मिळते आहे. या तिघांमुळे ओपनिंग स्लॉटची समस्या टीम इंडिया जाणवली नाही.

विदेशात खेळताना या तिघांच्या कामगिरीत सातत्य नसल्याने पृथ्वी शॉ आणि त्यानंतर मयांक अगरवाल यांनी ओपनर म्हणून संधी पटकावली. परंतु कसोटी तसंच फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये मधल्या फळीत खेळत असल्याने रोहितचा ओपनर म्हणून विचार झाला नाही.

रोहितच्या पदार्पणानंतर काही महिन्यांतच सचिन तेंडुलकरने क्रिकेटला अलविदा केला. मात्र टेस्टच्या मधल्या फळीत मोठा बदल झाला नाही. कर्णधार विराट कोहली, उपकर्णधार अजिंक्य रहाणे, टीम इंडियाची नवी वॉल चेतेश्वर पुजारा यांच्यामुळे 3-4-5 जागांची मधली फळी पक्की होती.

रोहित शर्मा

सहावा क्रमांक रोहितसाठी योग्य होता. त्याने पदार्पणाच्या लढतीत याच क्रमांकावर खेळताना शतकी खेळी साकारली होती. स्पेशलिस्ट फलंदाजांच्या यादीत सहावा क्रमांकावर खेळणारा फलंदाज निर्णायक ठरतो. त्याच्यानंतर तळाचे फलंदाज येणार असतात.

तळाच्या फलंदाजांना हाताशी घेत धावसंख्या वाढवत नेणं, असं दुहेरी आव्हान सहाव्या क्रमांकावर खेळणाऱ्या फलंदाजावर असते. माईक हसी, बेन स्टोक्स, अँड्यू फ्लिनटॉफ यासारख्या खेळाडूंनी हे आव्हान यशस्वीपणे पेललं. मात्र रोहितला या क्रमांकावर स्थिरावता आलं नाही.

याची काही कारणं आहेत. टेस्ट क्रिकेटमध्ये संयम अतिशय महत्त्वाचा ठरतो. गोलंदाजांकडे भरपूर वेळ असतो. वाईट बॉल पडावा यासाठी प्रतीक्षा करावी लागते. फलंदाजीची कसोटी पाहणारा हा फॉरमॅट आहे. वनडे आणि...


रोहित शर्मा आणि जसप्रीत बुमराह

चेन्नईविरुद्धच्या लढतीत रोहितला मोठी खेळी करता आली नव्हती. त्याची कसर त्याने कोलकाताविरुद्ध भरून काढली. रोहितने 54 बॉलमध्ये 3 फोर आणि 6 सिक्ससह 80 रन्सची दिमाखदार खेळी केली. रोहित आणि सूर्यकुमार यादव जोडीने दुसऱ्या विकेटसाठी 90 रन्सची केलेली भागीदारी मुंबईसाठी महत्त्वपूर्ण ठरली. सूर्यकुमारने 28 बॉलमध्ये 47 रन्सची खेळी केली. सौरभ तिवारी, हार्दिक पंड्या आणि कायरेन पोलार्ड यांनी छोट्या उपयुक्त खेळी केल्या. 15.5 कोटी रुपये खर्चून ताफ्यात घेतलेल्या पॅट कमिन्सने 3 ओव्हरमध्ये 49 रन्स केल्या. मात्र त्याचवेळी सुनील नरिनने 22 रन्सच्या मोबदल्यात एक विकेट घेतली.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना कोलकाताने नियमित अंतरात विकेट्स गमावल्या. पॅट कमिन्सने 12 बॉलमध्ये 33 रन्स करत थोडा प्रतिकार केला. जसप्रीत बुमराहने 16व्या ओव्हरमध्ये आयोन मॉर्गन आणि आंद्रे रसेल यांना आऊट करत मुंबईचा विजय पक्का केला. मुंबईकडून ट्रेंट बोल्ट, जेम्स पॅटिन्सन, जसप्रीत बुमराह आणि राहुल चहर यांनी प्रत्येकी दोन विकेट्स घेतल्या. रोहित शर्मालाच मॅन ऑफ द मॅच पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

हे वाचलंत का?

(बीबी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


रोहित शर्मा आणि महेंद्रसिंग धोनी

देशभरातील कोरोना रुग्णांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत असल्याने यंदाचा आयपीएल हंगाम भारतात आयोजित करणे शक्य नसल्याचं स्पष्ट झालं. सुरुवातीला आयपीएलच्या आयोजनासाठी न्यूझीलंड आणि वेस्ट इंडिज या देशांची नावं चर्चेत होती. मात्र टेलिव्हिजन प्रसारणाच्या दृष्टीने न्यूझीलंड किंवा वेस्ट इंडिजमध्ये मॅचेस आयोजित करणं सोयीचं नसल्याने ही नावं मागे पडली.

सख्खे शेजारी श्रीलंकेचा पर्यायही समोर आला होता. मात्र कोरोनाचा मर्यादित संसर्ग, बायोबबलची व्यवस्था, सगळया टीम्सची राहण्याची व्यवस्था होऊ शकेल अशी हॉटेल्स, एकमेकांच्या टप्प्यात असणारी हॉटेल्स, जाण्यायेण्याची व्यवस्था यामुळे युएईला प्राधान्य देण्यात आलं.

19 सप्टेंबरला 13व्या हंगामातील पहिली मॅच खेळवण्यात येईल तर 10 नोव्हेंबरला अंतिम लढत खेळवण्यात येईल.

सार्वत्रिक निवडणुकांमुळे 2009 मध्ये आयपीएलचा अख्खा हंगाम दक्षिण आफ्रिकेत खेळवण्यात आला होता. 2014मध्येही सार्वत्रिक निवडणुकांमुळे आयपीएलचा अर्धा हंगाम युएईतच आयोजित करण्यात आला होता.

युएईतली शारजा, अबूधाबी आणि दुबई इथे मॅचेस खेळवल्या जातील. स्पर्धेत आठ संघ असतील. लिल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावानंतर प्रत्येक संघाची संरचना बदलली आहे.

आयपीएल जेतेपद

चेन्नई सुपर किंग्स (2010, 2011, 2018)

टीम इंडियाचा कॅप्टन कुल माजी कर्णधार महेंद्रसिंग धोनीने स्वातंत्र्यदिनी अनपेक्षितपणे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती जाहीर केली. ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकप, 50ओव्हर वर्ल्डकप, चॅम्पियन्स ट्रॉफी, कसोटी क्रमवारीत अव्वल स्थान, आयपीएलची जेतेपदं या सगळ्यात धोनीचं नेतृत्व महत्त्वपूर्ण ठरलं.

वनडे क्रिकेटमधील सार्वकालीन फिनिशर्समध्ये धोनीचं नाव घेतलं जातं. चेन्नई सुपर किंग्स आणि धोनी यांचं अतिशय घट्ट नातं आहे. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला अलविदा केलेल्या धोनीचं संपूर्ण लक्ष्य चेन्नईला जेतेपद मिळवून देण्याकडे असेल.

महेंद्रसिंग धोनी, सुरैश रैना

धोनीच्या बरोबरीने शैलीदार फलंदाज सुरेश रैनानेही आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला अलविदा केला. आयपीएलमध्ये सर्वाधिक रन्स करणाऱ्यांच्या यादीत अव्वल तिघांमध्ये रैनाचं नाव आहे. आयपीएलमध्ये सातत्यपूर्ण चांगल्या खेळासाठी रैना प्रसिद्ध आहे.

टीम इंडियात पुनरागमनाचं उद्दिष्ट नसल्यामुळे रैना आता सगळी ऊर्जा चेन्नई सुपर किंग्ससाठी व्यतीत करू शकतो. चेन्नईच्या टीमचं सरासरी वय 32 आहे. त्यामुळे या टीमला डॅडी आर्मी म्हटलं जातं.

ट्वेन्टी-20 सारख्या वेगवान प्रकारात पस्तिशीकडे झुकलेले खेळाडू टिकू शकतील का असा प्रश्न विचारला जात होता. डॅडी आर्मीने आपल्या दमदार कामगिरीतून याचं उत्तर दिलं आहे. ड्वेन ब्राव्हो, शेन वॉटसन, फॅफ डू प्लेसिस, इम्रान ताहीर हे चेन्नईचे विश्वासू शिलेदार आहेत.

यंदाच्या लिलावात चेन्नईने अष्टपैलू सॅम करन, फास्ट बॉलर जोश हेझलवूड, स्पिनर पीयुष चावला यांना ताफ्यात समाविष्ट केलं आहे. युएईत फिरकीला पोषक खेळपट्यांवर चेन्नईचं फिरकीबहुल आक्रमण निर्णायक ठरू शकतं.

रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू

U19 विश्वचषक विजयी संघाचा कर्णधार ते जगातली सर्वोत्कृष्ट बॅट्समन असा विराट कोहलीचा प्रवास झाला आहे. या 12 वर्षात विराट बेंगळुरू संघासाठीच खेळला आहे.

मात्र वैयक्तिक कामगिरी चांगली असूनही विराटला एकदाही संघाला जेतेपद मिळवून देता आलेलं नाही. विराट आणि एबी डीव्हिलियर्स हे बेंगळुरूचे आधारस्तंभ आहेत. कोरोना ब्रेकमुळे दोघेही ताजेतवाने आहेत पण जेतेपदासाठी बेंगळुरूला संघ म्हणून एकत्रित चांगली कामगिरी करावी लागेल.

रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू

बेंगळुरूने यंदा आरोन फिंच, केन रिचर्डसन, ख्रिस मॉरिस यांना संघात घेतलं आहे. उमेश...


रोहित शर्मा आणि श्रेयस अय्यर

19 सप्टेंबर रोजी सुरू झालेला क्रिकेटमेळा 60व्या मॅचच्या निमित्ताने अंतिम टप्प्यात आला आहे.

मुंबई इंडियन्सने 2013, 2015, 2017, 2019 अशा चारवेळा जेतेपदांवर नाव कोरलं आहे. दुसरीकडे दिल्लीचा संघ पहिल्यांदाच अंतिम फेरीत पोहोचला आहे. मुंबईचा संघ सहाव्यांदा अंतिम लढतीत खेळणार आहे.

मुंबईचे बॅट्समन जोशात

मुंबईचे सगळेच बॅट्समन उत्तम फॉर्मात आहेत. सूर्यकुमार यादवने यंदाच्या हंगामात 148.23च्या स्ट्राईकरेटसह 461 रन्स केल्या आहेत. यामध्ये चार अर्धशतकांचा समावेश आहे. सलग तीन हंगाम चारशेपेक्षा जास्त रन्स करणारा मात्र भारतासाठी न खेळलेला सूर्यकुमार पहिलाच खेळाडू आहे.

यंदा सूर्यकुमारने फिनिशरची भूमिका अंगीकारण्याचा प्रयत्न केला आहे. मुंबई इंडियन्सचा भरवशाचा बॅट्समन अशी ओळख सूर्यकुमारने निर्माण केली.

इशान किशन आणि सूर्यकुमार यादव

इशान किशनने यंदाच्या हंगामात सातत्याने प्रभावित केलं आहे. मधल्या फळीत आणि रोहित शर्मा दुखापतग्रस्त झाल्यानंतर सलामीवीर म्हणूनही इशानने छाप उमटवली आहे. इशानने यंदा 144.17च्या स्ट्राईकरेटने 483 रन्स कुटल्या आहेत. यामध्ये चार अर्धशतकांचा समाव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेश आहे.

क्विंटन डी कॉक याआधी दिल्ली, बेंगळुरू, हैदराबाद संघांसाठी खेळला आहे. मात्र मुंबईने क्विंटनच्या गुणकौशल्यांचा खुबीने उपयोग करून घेतला आहे. पॉवरप्लेच्या ओव्हर्समध्ये तडाखेबंद सुरुवात करून देणं, चोख विकेटकीपिंग करणं ही क्विंटनची खासियत आहे. दक्षिण आफ्रिकेचा कर्णधार असल्यामुळे त्याचा अनुभव रोहितसाठी मोलाचा ठरतो.

हार्दिक पंड्या आणि कायरेन पोलार्ड या जोडगोळीने हाणामारीच्या ओव्हर्समध्ये जास्तीत जास्त रन्स चोपून काढण्याचं तंत्र विकसित केलं आहे. अवघ्या काही ओव्हर्समध्ये या दोघांनी मॅचचं पारडं फिरवून दाखवलं आहे. हार्दिकने ऑफस्टंपच्या बाहेर मागे जाऊन काऊ कॉर्नरमध्ये सातत्याने षटकार लगावण्याचं तंत्र विकसित केलं आहे. पोलार्ड आपल्या ताकदीच्या बळावर लाँग ऑन-लाँग ऑफ पट्ट्यात षटकारांची लयलूट केली आहे. हार्दिकने यंदा 25 तर पोलार्डने 22 षटकार खेचले आहेत. या जोडगोळीला रोखणं दिल्लीसाठी अत्यंत महत्त्वाचं आहे.

कायरेन पोलार्ड आणि हार्दिक पंड्या

रोहित शर्मा दुखापतीमुळे दुसऱ्या सत्रात सगळे सामने खेळू शकलेला नाही. मांडीच्या स्नायूंना झालेल्या दुखापतीमुळे रोहितच्या कामगिरीवर परिणाम झाला आहे. मात्र फायनलमध्ये खेळण्याचा प्रदीर्घ अनुभव ही हिटमॅन रोहितची जमेची बाजू आहे. आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक रन्स करणाऱ्या बॅट्समनच्या यादीत अव्वल तीनमध्ये असलेला रोहित मंगळवारी फायनलमध्ये महत्त्वपूर्ण इनिंग्ज खेळू शकतो.

मुंबईची बॉलिंग

ट्रेंट बोल्टने पॉवरप्लेमध्ये तर जसप्रीत बुमराहने संघाला आवश्यक असेल त्या ओव्हर्समध्ये विकेट्स काढण्याची किमया केली आहे. मोक्याच्या क्षणी बॉलिंगला येत प्रतिस्पर्धी संघाच्या डावाला खिंडार पाडणं ही बुमराहची खासियत आहे. यॉर्कर, स्लोअरवन, बाऊन्सर, कटर अशी बुमराहच्या भात्यात अनेकविध अस्त्रं आहेत. बुमराह परपल कॅपच्याही शर्यतीत आहे.

जसप्रीत बुमराह

दिल्लीकडून मुंबईकडे आलेल्या बोल्टने स्विंग आणि अचूकतेच्या बळावर पहिल्या सहा ओव्हर्समध्ये बॅट्समनना सळो की पळो करून सोडलं आहे. क्वालिफायर 1च्या लढतीत बोल्टने दोनच ओव्हर टाकू शकला. फायनलमध्ये तो खेळण्याची शक्यता आहे.

बोल्ट-बुमराहप्रमाणे नाही पण जेम्स पॅटिन्सनने संयमी बॉलिंग करत पूरक कामगिरी केली आहे. पॅटिन्सनऐवजी काही मॅचेसमध्ये नॅथन कोल्टिअर नील खेळला आहे. मात्र त्याला छाप सोडता आलेली नाही. तिसरा फास्ट बॉलर हा मुंबईसाठी कच्चा दुवा ठरू शकतो.

राहुल चहर आणि कृणाल...


रोहित शर्मा जेतेपदाचा चषक स्वीकारताना

खेळाडू, कर्णधार, सपोर्ट स्टाफ, व्यवस्थापन या सगळ्यांच्या एकत्रित प्रयत्नांच्या बळावर मुंबईने सलग दुसऱ्या वर्षी जेतेपदाची कमाई केली.

मुंबईच्या विजयात प्रत्येक खेळाडूचं योगदान आहे यातूनच त्यांची ताकद दिसून येते. एखादा खेळाडू चमकण्याऐवजी मुंबईच्या प्रत्येक खेळाडूने जिंकण्यासाठी सर्वोत्तम प्रयत्न केले आहेत.

यंदाच्या हंगामात प्रत्येक संघाला चढउतारांचा सामना करावा लागला. मात्र मुंबईने बॅटिंग-बॉलिंग आणि फिल्डिंग तिन्ही आघाड्यांवर कमालीचं सातत्य राखत सरशी साधली.

मुंबईच्या जेतेपदापर्यंतच्या वाटचालीची ही पाच कारणं.

जेतेपदासह मुंबईचा संघ

1. इशान किशन-सूर्यकुमार यादव जोडी जमली रे

भारतासाठी न खेळलेल्या या दोन खेळाडूंनी यंदाच्या हंगामात धावांचा रतीब घातला. इशानने 516 तर सूर्यकुमारने 480 रन्स केल्या. सगळ्यांत महत्त्वाचं म्हणजे या दोघांनी जबाबदारी ओळखून खेळ केला. इशानने फिटनेसवर लक्ष दिलं तसंच जास्तीत जास्त षटकार कसे लगावता येतील यावर काम केलं. हंगामात सर्वाधिक षटकार (30) लगावण्याची किमयाही इशानने केली.

रोहित शर्मा दुखापतग्रस्त झाल्यानंतर इशानला सलामी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला पाठवण्यात आलं. नवीन बॉलचाही समर्थपणे सामना करू शकतो हे इशानने दाखवून दिलं. U19 संघाचा कॅप्टन असलेल्या इशानने भरपूर रन्स करत टीम इंडियासाठी दावेदारी सिद्ध केली आहे.

इशान किशन आणि सूर्यकुमार यादव

सलग तिसऱ्या हंगामात सूर्यकुमारने चारशे रन्सचा टप्पा ओलांडला. सूर्यकुमारची भारतीय संघात निवड न झाल्याने अनेकांनी आश्चर्य व्यक्त केलं. तिसऱ्या क्रमांकावर येऊन मोठ्या धावसंख्येचा पाया रचणं आणि चेसिंग करताना फिनिशर होऊन मॅच जिंकून देणं या जबाबदाऱ्या सूर्यकुमारने पेलल्या. एकेरी-दुहेरी बरोबरच चौकार-षटकार लगावण्यातल्या प्राविण्यामुळे सूर्यकुमारने आपलं वेगळेपण सिद्ध केलं.

2. बुमराह-बोल्टचा धसका

गेल्या वर्षी ट्रेंट बोल्ट दिल्ली संघाचा भाग होता. दिल्लीने ट्रेडऑफमध्ये बोल्टला मुंबईला दिलं. दिल्लीने जे गमावलं ते मुंबईने पुरेपूर कमावलं. पॉवरप्लेच्या ओव्हर्समध्ये बॅट्समन मोठ्या धावसंख्येचा पाया रचतात. मात्र ट्रेंट बोल्टने पॉवरप्लेमध्ये सर्वाधिक विकेट्स मिळवत मुंबईच्या विजयाचा पाया रचला.

ट्रेंट बोल्ट

फायनल मॅचच्या पहिल्या बॉलवर बोल्टने धोकादायक मार्कस स्टॉइनसला आऊट केलं. पुढच्याच ओव्हरमध्ये बोल्टने अनुभवी रहाणेला फसवलं.

शेवटच्या ओव्हर्समध्ये फटकेबाजी करणाऱ्या शिमोरन हेटमायरला बोल्टने झटपट तंबूत धाडलं. यंदाच्या हंगामात बोल्टने पॉवरप्लेमध्ये 16 विकेट्स पटकावल्या.

जसप्रीत बुमराह हा मुंबई इंडियन्सचा आधारस्तंभ झाला आहे. संघाला जशी गरज असेल त्यावेळी बॉलिंग करत रन्स रोखणं आणि विकेट्स पटकावणं या दोन्हीमध्ये बुमराहचं वर्चस्व अधोरेखित झालं.

जसप्रीत बुमराह

यॉर्कर, बाऊन्सर, स्लोअरवन अशी अनेकविध अस्त्रं परजत बुमराहने हंगामात बॅट्समनला सळो की पळो करून सोडलं. हंगामात 27 विकेट्स घेताना बुमराहने आयपीएल स्पर्धेत यशस्वी बॉलर म्हणून पुन्हा एकदा सिद्ध केलं.

3. हार्दिक-पोलार्डची तुफान फटकेबाजी

सलामीवीर आणि मधल्या फळीने उभ्या केलेल्या पायावर कळस चढवण्याचं महत्त्वपूर्ण काम या जोडगोळीने यंदाच्या हंगामात केलं.

हार्दिक यंदा विशेषज्ञ बॅट्समन म्हणून खेळत होता. हार्दिकने यंदाच्या हंगामात 179.98च्या स्ट्राईक रेटने 281 रन्स केल्या. हाणामारीच्या ओव्हर्समध्ये बॅटिंगला येत तुफान फटकेबाजी करण्याचं काम हार्दिकने चोखपणे केलं.

हार्दिकने 14 चौकार आणि 25 षटकार लगावत फिनिशर म्हणून सिंहाचा वाटा उचलला. हार्दिकच्या बरोबरीने कायरेन पोलार्डने...


रोहित शर्माने दुसऱ्या टी-20 सामन्यात वेगवान शतक ठोकलं

या आधी दक्षिण आफ्रिकेच्या डेव्हिड मिलरने बांग्लादेशविरोधात 35 बॉलमध्ये सेंच्युरी केली होती. हा आंतरराष्ट्रीय टी-20 क्रिकेटमधला सर्वांत वेगवान शतकाचा विक्रम आहे.

या शतकी खेळीदरम्यान त्याने 12 चौकार आणि 10 षटकार ठोकले. तसंच त्याने लोकेश राहुलबरोबर 165 धावांची सलामीही दिली. भारतासाठी टी-20 सामन्यांमधील ही सगळ्यात मोठी सलामी आहे.

रोहित शर्मा 13 व्या ओव्हरमध्ये आउट झाला त्या वेळी त्याच्या खात्यात 43 बॉल्समध्ये 118 धावा जमा झाल्या होत्या. श्रीलंकेचा कर्णधार थिसारा परेराच्या दोन ओव्हर्समध्ये मिळून त्याने 38 धावा कुटल्या.

कर्णधारपदाला साजेशी खेळी करत रोहितने सुरुवातीपासूनच श्रीलंकेच्या बॉलर्सवर हल्ला चढवला. 50 ते 100 हा टप्पा तर त्याने 12 बॉलमध्येच गाठला.

त्याच्याबरोबर सलामीला आलेल्या लोकेश राहुलनेही 38 बॉलमध्ये नाबाद 62 धावा केल्या आहेत. राहुलने पहिल्या टी-20मध्येही अर्धशतक ठोकलं होतं.

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये हा विक्रम असला, तरीही टी-20 क्रिकेट प्रकारात वेगवान शतकाचा विक्रम ख्रिस गेलच्या नावावर आहे. त्याने 2013च्या आयपीएलमध्ये पु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णे वॉरियर्सविरोधात फक्त 30 बॉलमध्ये सेंच्युरी केली होती.

तुम्ही हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


रोहित-राहुल

श्रीलंकेने प्रथम फलंदाजी करताना 264 धावांची मजल मारली. अँजेलो मॅथ्यूजने 113 धावांची खेळी केली. प्रत्युत्तरादाखल खेळताना रोहित शर्मा आणि लोकेश राहुल यांनी शतकी खेळी साकारत टीम इंडियाने दणदणीत विजय साकारला.

वर्ल्ड कपमध्ये पाच शतकी खेळी साकारणारा रोहित शर्मा पहिलावहिला फलंदाज ठरला. श्रीलंकेविरुद्ध राजिथाच्या गोलंदाजीवर चौकार खेचत रोहितने यंदाच्या वर्ल्ड कपमधलं पाचवं शतक पूर्ण केलं. राहुलनेही रोहितकडून प्रेरणा घेत शतक झळकावलं.

मात्र शतकानंतर लगेचच रोहित रजिथाच्या गोलंदाजीवर बाद झाला. त्याने 14 चौकार आणि 2 षटकारांसह 103 धावांची खेळी केली.

अँजेलो मॅथ्यूज

रोहितच्या बरोबरीने राहुलने शतकी खेळी साजरी केली. मलिंगाच्या गोलंदाजीवर एकेरी धाव घेत राहुलने वर्ल्ड कपमधली पहिलीवहिली शतकी खेळी साकारली. राहुलने 11 चौकार आणि एका षटकारासह 111 धावांची खेळी केली.

वनडे क्रिकेटमधील सर्वोत्कृष्ट अष्टपैलू खेळाडूंमध्ये गणना होणाऱ्या श्रीलंकेच्या अँजेलो मॅथ्यूजने कारकीर्दीतील तिसरं शतक साजरं केलं. हार्दिकच्या गोलंदाजीवर चौकार खेचत मॅथ्यूजने शतक पूर्ण केलं. मॅथ्यूजच्या शतकाच्या बळावर श्रीलंकेने ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

264 धावांची मजल मारली. भारतातर्फे जसप्रीत बुमराहने सर्वाधिक 3 विकेट्स घेतल्या.

4 बाद 55 अशा स्थितीतून मॅथ्यूजने डाव सावरला. लहिरु थिरिमानने 53 तर धनंजय डिसिल्व्हाने 29 धावा करत मॅथ्यूजला चांगली साथ दिली.

मॅथ्यूजने 10 चौकार आणि 2 षटकारांसह 113 धावांची मॅरेथॉन खेळी केली.

शेवटच्या साखळी लढतीत भारताविरुद्ध श्रीलंकेने टॉस जिंकून बॅटिंगचा निर्णय घेतला. टीम इंडियाने रवींद्र जडेजा आणि कुलदीप यादवला संघात समाविष्ट केलं आहे. युझवेंद्र चहल आणि मोहम्मद शमी यांना विश्रांती देण्यात आली आहे. जसप्रीत बुमराहने दुसऱ्याच ओव्हरमध्ये श्रीलंकेचा कर्णधार दिमुथ करुणारत्नेला बाद केलं. पुढच्याच ओव्हरमध्ये बुमराहने कुशल परेराला धोनीकडे झेल देण्यास भाग पाडलं.

बुमराहने 57व्या वनडेत 100 विकेट्स पूर्ण करण्याचा विक्रम केला. यापेक्षा कमी वनडेत 100 विकेट्स मिळवण्याचा भारतीय विक्रम मोहम्मद शमीच्या (56व्या वनडेत) नावावर आहे.

युझवेंद्र चहलऐवजी खेळणाऱ्या रवींद्र जडेजाने पहिल्याच ओव्हरमध्ये कुशल मेंडिसला बाद केलं. त्याने 3 धावा केल्या. हार्दिकच्या फसव्या बाऊन्सरवर आविष्को फर्नांडोने धोनीकडे झेल दिला.

अँजेलो मॅथ्यूज आणि लहिरु थिरिमाने यांनी पाचव्या विकेटसाठी 124 धावांची भागीदारी करत डाव सावरला. थिरिमानेला कुलदीप यादवने आऊट केलं. त्याने 53 धावांची खेळी केली.

भारतीय संघ याआधीच सेमी फायनलसाठी पात्र झाला आहे. दुसरीकडे श्रीलंकेचे सेमी फायनलचे मार्ग बंद झाले आहेत.

भारतीय संघाला श्रीलंकेला नमवत गुणतालिकेत अव्वल स्थान गाठण्याची संधी आहे. सेमी फायनलमध्ये भारतीय संघाला इंग्लंड किंवा न्यूझीलंड यांचा सामना करायचा आहे.

श्रीलंकेने या लढतीसाठी जेफ्री व्हँडरसे याच्याऐवजी थिसारा परेराला संधी दिली आहे.

श्रीलंकेविरुद्ध टीम इंडियाचा प्राथमिक फेरीतील शेवटचा सामना आहे. बांगलादेशविरुद्धची मॅच जिंकत टीम इंडियाने सेमी फायनलमध्ये धडक मारली. श्रीलंकेविरुद्धची मॅच निव्वळ औपचारिकता आहे.

टीम इंडियाने दक्षिण आफ्रिका, ऑस्ट्रेलिया, पाकिस्तान, अफगाणिस्तान, वेस्ट इंडिज यांना नमवलं. न्यूझीलंविरुद्धची मॅच पावसामुळे रद्द करण्यात आली. इंग्लंडविरुद्ध टीम इंडियाला पराभवाचा सामना करावा लागला.

दुसरीकडे श्रीलंकेचं सेमी फायनलमध्ये जाण्याचं स्वप्न धुळीस मिळालं आहे. श्रीलंकेने 8 मॅचपैकी तीन जिंकल्या आहेत तर तीनमध्ये त्यांना पराभूत व्हावं लागलं आहे. दोन मॅच पावसामुळे...


रौनक यांनी ही सगळी दुर्घटना प्रत्यक्ष अनुभवली होती. बचावकार्य कसं पार पडलं हे पाहिलं होतं. त्यांनी सांगितलं, "पोलिसांनी ड्रील मशीननं खिडक्या उघडल्या आणि मग कोंडलेला धूर बाहेर पडायला लागला. एक माणूस जोरजोरात ओरडत होता. ओरडत असातानाच त्यांचा मृत्यू झाला. आत गेल्यावर पोलिसांना अनेक लोक बेशुद्ध पडले होते. पहाटे तीन वाजता आग लागली होती. साडेपाच-सहा वाजेपर्यंत आम्ही इथंच होतो. हे सगळं दृश्य मी कधीच विसरू शकणार नाही."

रविवारी (8 डिसेंबर) सकाळी दिल्लीतील राणी झांसी रोडवरील अनाज मंडीत भीषण आग लागली आहे. यात 43 जण मृत्यूमुखी पडले.

घटनास्थळी दाखल झालेल्या अग्निशमन दलाच्या सुमारे 25 गाड्यांच्या मदतीने आग आटोक्यात आणण्यात आली.

दिल्ली अग्निशमन विभागाचे प्रमुख अतुल गर्ग यांनी सांगितलं, "एकूण 63 जणांचा आतापर्यंत सुखरूप बाहेर काढण्यात आलंय. जखमींना लोकनायक जयप्रकाश नारायण हॉस्पिटलमध्ये उपचारासाठी दाखल करण्यात आलंय."

अरुंद गल्ली असल्यानं अग्निशमन दलाच्या गाड्या किंवा अॅम्ब्युलन्सला घटनास्थळापर्यंत जाता येत नाहीय. त्यामुळं बचावकार्य करणारे जवान जखमींना आपल्या खांद्यावरून बाहेर आणत आहेत.

एका अधिकाऱ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याने नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसीला सांगितलं की, "मृतांमध्ये बहुतांश लोक 15-20 वयोगटातले आहेत. ज्या बिल्डिंगला आग लागली, तिथे खेळणी बनवण्याचा कारखाना सुरू होता."

"आगीच्या भक्ष्यस्थानी आलेल्या इमारतीत मोठ्या प्रमाणात कागद आणि पुठ्ठे होते. त्यामुळं आग लागल्यानंतर मोठ्या प्रमाणात धूर झाला. परिणामी आत अडकलेल्या लोकांना अधिक त्रास झाला," अशी माहिती अतुल गर्ग यांनी दिली.

बचावकार्यात तैनात एका अधिकाऱ्याने सांगितलं की आग आटोक्यात आली असून, संपूर्ण परिसर आता पाहिला जातो आहे. आता मदतीसाठी दिल्ली नगरपालिकेला पाचारण करण्यात येत असल्याचंही त्या अधिकाऱ्याने सांगितलं.

दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी घटनास्थळी दाखल भेट देऊन मृतांच्या नातेवाईकांना प्रत्येकी 10 लाख रुपयांची मदत जाहीर केली आहे. तसंच जखमींवरील उपचाराचा संपूर्ण खर्च आणि एक-एक लाख रुपयांची मदत जाहीर केली आहे.

नेत्यांनी व्यक्त केलं दुःख

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ही घटना "अत्यंत भयंकर" असल्याचं म्हटलं आहे. प्रशासनाकडून सर्वतोपरी मदत पुरवली जाईल, असंही त्यांनी ट्वीट करून सांगितलं.

पंतप्रधान मोदींचं ट्वीट

मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी सकाळी ट्वीट करत "अत्यंत दुःखद बातमी. बचावकार्य सुरू आहे, अग्निशमन दलाचे जवान कसोशीने प्रयत्न करत आहेत. जखमींना हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं जातंय," अशी प्रतिक्रिया दिली होती.

अरविंद केजरीवाल यांचं ट्वीट

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनीही ट्वीट करत "अनेक जिवांचं नुकसान" झाल्याची खंत व्यक्त केली. "मृतांच्या नातेवाईकांचं मी सांत्वन करतो. जखमी लवकर बरे होतील म्हणून प्रार्थना करतो."

"संबंधित प्रशासनाला सर्व ती मदत करण्याचे आदेश" दिल्याचंही त्यांनी ट्वीट केली.

अमित शाह यांचं ट्वीट

बल्लीमाराना विधानसभेचे आपचे आमदार इमरान हुसैन यांनी ही आग का लागली, याची चौकशी करू, असं सांगितलं. माध्यमांशी बोलताना ते म्हणाले, "जुन्या दिल्लीतील या अरुंद गल्ल्या आहेत, घरंही एकमेकांच्या अगदी जवळ आहेत."

या घरांमध्ये चालणाऱ्या बेकायदेशीररीत्या कारखान्यांविषयी विचारल्यावर ते म्हणाले की "ती दिल्ली नगरपालिकेची जबाबदारी आहे. अशा अवैध कारखान्यांवर कारवाई केली जाईल," असंही ते म्हणाले.

दिल्लीचे मंत्री सत्येंद्र जैन घटनास्थळी

काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी आणि नेते राहुल गांधी यांनीही या घटनेवर शोक व्यक्त केला आहे.

दिल्ली भाजपचे नेते मनोज...


लंडनच्या उत्तरेस असलेल्या हर्डफोर्टशायर या लहानशा गावात राहणारी बेट्टी ली अॅलिन्सन लॉकडाऊनच्या काळात सायकल चालवायला शिकली. तिची आजी ज्या रुग्णालयात काम करते, त्या रुग्णालयाला मदत करण्याची तिची इच्छा होती, त्यामुळे तिनं सायकलिंगचा उपक्रम हातात घेतला.

तिच्या या उपक्रमाची दखल प्रख्यात फुटबॉलपटू डेव्हिड बेक्हॅमने मे महिन्यात घेतली. "ती खरंच खूप भारी आहे," असं बेकहॅमनं म्हटलं होतं.

"मी जो काही निधी जमवला आहे, त्यामुळे मला खूप छान वाटतंय. पण आता मी थोडीशी थकलीये," बेट्टी सांगत होती.

बेट्टी ही इंग्लंडचे माजी फुटबॉलपटू इयान अॅलिन्सन यांची नात आहे. इयान अॅलिन्सन हे आर्सेनलकडून खेळायचे.

बेट्टीनं एप्रिल महिन्यात तिचा हा निधी गोळा करण्याचा उपक्रम सुरू केला होता. लॉकडाऊनमुळं तिची डिस्नेलँडची ट्रिप हुकली होती. त्याच्यासाठी तिने राखून ठेवलेले 7 पौंड तिच्याकडे होते. या रकमेपासूनच तिनं आपला निधी जमवायला सुरुवात केली.

तिची आई फेय अॅलिन्सनने सांगितलं की, "आम्हाला खूप भरभरून प्रतिसाद मिळाला."

बेट्टीनं जो काही निधी जमवला आहे, तो सगळा गार्डनर हाऊस हॉस्पाइस केअरला दिला जाईल. कोरोना व्हायरसच्या काळात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अनेक कार्यक्रम रद्द झाल्यानं या सुश्रुषा केंद्राला 25 हजार पौंडांची जी रक्कम मिळणं अपेक्षित होतं, ती मिळाली नव्हती.

"युरो डिस्नेलँडची तिची ट्रिप रद्द झाल्यानं ती चांगलीच नाराज झाली होती. तिची नाराजी दूर करून काहीतरी सकारात्मक काम करावं या हेतूनं आम्ही तिला म्हटलं की, आपण आजीला मदत करूया," बेट्टीची आई सांगत होती.

"आम्ही 500 पौंड जमा करण्याचंच उद्दिष्टं ठेवलं होतं. पण नंतर जास्तीत जास्त रक्कम जमा होत गेली. पण एवढी रक्कम आम्हाला अपेक्षित नव्हती."

संपूर्ण युकेमधून बेट्टीला फुटबॉल शर्ट भेट म्हणून आले. ती सायकलिंग करताना प्रत्येक दिवशी नवीन शर्ट घालते.

सायकलिंग करताना फुटबॉलची थीम वापरण्यामागची प्रेरणा ही बेट्टीचे आजोबा इयान आणि वडील ली होते. तिचे आजोबा इयान हे सध्या सेंट अलबन्स सिटी फुटबॉल टीमचे मॅनेजर आहेत, तर वडील ली हे हेन्डन टाउनचे इन चार्ज आहेत.

"आम्हाला मदत करण्यासाठी फुटबॉल कम्युनिटी एकत्र आली होती. हे खरंच खूप मोलाचं ठरलं. तिच्या आजोबांनाही बेट्टीचा खूप अभिमान वाटतो," बेट्टीच्या आई सांगतात.

5 जुलै हा बेट्टीच्या उपक्रमाचा 75 वा दिवस होता. तिला कोणत्याही परिस्थितीत शंभर दिवस पूर्ण करायचे आहेत.

"ती अजिबात मागे हटत नाहीये. मला खरंच नवल वाटतंय. अगदी सुरूवातीला ती दिवसातून पाच वेळा तरी पडायची. रोजच्या मैलभराच्या अंतरात तिला खरचटायचं. धडपडत-रडत ती रोजचं ठरलेलं अंतर पूर्ण करायची."

गार्डनर हाऊस हॉस्पाइसच्या बेथ पॉवर यांनी म्हटलं, की या चिमुकलीचे आभार कसे मानायचे हेच आम्हाला कळत नाहीये. ती खरंच प्रेरणादायी आहे. तिनं जमवलेला प्रत्येक पैसा इथल्या स्थानिकांसाठी वापरला जाईल. त्यामुळे आमच्या इथे उपचार घेत असलेल्या प्रत्येक स्थानिक कुटुंबाला याची मदत होईल.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लंडनमधील किंग हेन्री रोडवरील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर स्मारकाच्या शेजारील दोन रहिवाशांनी ही तक्रार कॅमडन काऊन्सिलकडं केलीय.

एक रहिवाशानं स्वत:चं नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसीला सांगितलं की, हा रहिवाशी परिसर म्हणूनच राहिला पाहिजे, इथं स्मारक व्हायला नको.

कुठलीही परवानगी न घेता या इमारतीच्या दुरूस्तीचं काम सुरू करण्यात आलं. आता मोठ्या गर्दीनं लोक इथं येतात, असंही त्या रहिवाशानं बीबीसीला सांगितलं.

कॅमडन काऊन्सिलनं ज्यावेळी रहिवाशांशी चर्चा केली, त्यावेळी एका रहिवाशानं सांगितलं की, "इथे मोठ्या संख्येत लोक येतात आणि फोटो काढतात, गोंगाट करतात."

विशेष म्हणजे, गेल्या वर्षी म्हणजे 2018 च्या फेब्रुवारीमध्ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचं स्मारक ज्या इमारतीत आहे, त्या इमारतीच्या मालकानेही काऊन्सिलकडं अर्ज करून या इमारतीचं स्मारकात रूपांतराची मागणी केली होती. मात्र, रहिवाशी जागेचं भरून न निघणारं नुकसान होईल, असं कारण देत कॅमडन काऊन्सिलनं इमारत मालकाची मागणी 2018 च्या ऑक्टोबरमध्ये फेटाळली.

काही रहिवाशांचा विरोध आणि कॅमडन काऊन्सिलच्या रहिवाशी भागाबाबतच्या नियमांमुळे लंडनस्थित डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांचं स्मारक अडचणीत आलंय.

पाहा व्हीडिओ : लंडनच्या शारदाताईंसाठी धम्मचक्र परिवर्तन दिन असा असतो खास

1921-22 या कालावधीत लंडनमधील 10, किंग हेन्री रोड, एनडब्ल्यू 3 इथं डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचं वास्तव्य होतं. लंडन स्कूल ऑफ  इकॉनॉमिक्समध्ये शिकत असताना बाबासाहेब इथल्या चार मजली इमारतीत राहिले होते.

'कुणालाही त्रास होत नाहीय'

स्मारकाविरोधातले आक्षेप निराशाजनक आहेत, असं बॉनी डॉब्सन म्हणतात. 78 वर्षीय बॉनी डॉब्सन या कॅनडीयन गायिका असून, त्या प्रिमरोझ हिल इथं 1969 पासून राहत होत्या. आता त्या किंग हेन्री रोडवर राहतात. म्हणजे जिथं आंबेडकरांचं स्मारक आहे.

त्या म्हणतात, माझ्या माहितीनुसार इथं येणाऱ्या लोकांमुळे कुणालाही त्रास होत नाही.

आंबेडकर स्मारक पाहण्यासाठी लोक येतात, हे पाहून डॉब्सन यांना बरं वाटतं. त्या म्हणतात, जर लोकांचे जथ्थेच्या जथ्थे येत असते, तर मला कळलं असतं.

'स्मारकाशेजारील रहिवाशांना विश्वासात घेतलंय'

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर ज्या इमारतीत राहिले, तिथं स्मारक व्हावं. जेणेकरून लोकांना पाहता येईल. काही लोक या इमारतीकडे एखाद्या तीर्थस्थळासारखं पाहतात, असं संतोष दास म्हणाल्या.

संतोष दास या ब्रिटनमधील फेडरेशन ऑफ आंबेडकराईट अँड बुद्धिस्ट ऑर्गनायजेशनच्या अध्यक्ष आहेत. शिवाय, त्या स्थानिक रहिवाशी सुद्धा आहेत.

दास यांच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी डॉ. आंबेडकर राहिलेल्या इमारतीचं स्मारकात रूपांतर करण्यासाठी रहिवाशांना विश्वासात घेतलंय.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर हे ज्या इमारतीत राहिले, ती इमारत ज्यावेळी विक्रीसाठी काढण्यात आली, त्यावेळी संतोष दास यांनीच महाराष्ट्र सरकारला खरेदीसाठी सूचवलं होतं. त्यानंतरच 2015 साली महाराष्ट्र सरकारनं ही इमारत खरेदी केली होती.

ज्यावेळी इमारत खरेदी केली गेली, त्यावेळी ती जीर्ण अवस्थेत होती. त्यानंतर तिचं नूतनीकरण करण्यात आलं.

आता दर आठवड्याला साधरणत: 50 लोक या स्मारकाला भेटी देतात. यात अनेकजण खूप दुरून आलेले असतात.

स्मारकाच्या बाहेर एक कुटुंब होतं. ते भारतातून लंडनमध्ये फिरण्यासाठी आलं होतं. या कुटुंबांनं बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, लंडनमध्ये फिरण्यासाठी येताना डॉ. आंबेडकरांचं स्मारक पाहणं हे आमचं प्राधान्य होतं.

'आंबेडकर स्मारकाला बहुतांश रहिवाशांचा पाठिंबा'

फेडरेशन ऑफ आंबेडकराईट अँड बुद्धिस्ट ऑर्गनायजेशनचे सदस्य गौतम चक्रवर्ती यांनी बीबीसीला सांगितलं की, इथं स्मारक होईल...


लंडनमधील निदर्शन

भारतीय समुदायाच्या लोकांनी आनंद साजरा केला आणि जम्मू-काश्मीरचा स्वतंत्र दर्जा काढून घेतल्याचं समर्थन केलं.

लंडनमधील भारतीय उच्चायुक्ताबाहेरील निदर्शनामध्ये दक्षिण आशियातील लोकांचे समूदाय सहभागी होते. भारत सरकारनं कलम 370बद्दलचा निर्णय रद्द करावा, अशी निदर्शकांनी मागणी केली.

ब्रिटनच्या काश्मीर काउन्सिलनं या निदर्शनाचं आयोजन केलं होतं. याला पाठिंबा देण्यासाठी काही खलिस्तानी गटही सहभागी झाले होते.

काश्मीर काउन्सिलशी संबंधित विद्यार्थ्यांनी मंगळवारी  या निदर्शनाची तयारी केली होती. यासाठी अनेक बॅनर आणि पोस्टर तयार करण्यात आले होते.

गुरुवारी (15 ऑगस्ट) झालेल्या निदर्शनामध्ये मोठ्या संख्येनं लोक सहभागी झाले होते, असा आयोजकांचा दावा आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी गगन सबरवाल यांच्या मते, काही शीख संघटनाही यात सहभागी झाल्या होत्या.

निदर्शकांनी बीबीसीला सांगितलं, "सरकारचा निर्णय म्हणजे एक प्रकारची बळजबरी आहे. कारण काश्मीरविषयी निर्णय घेण्याचा अधिकार तिथल्या स्थानिकांना असायला पाहिजे. सरकारचा निर्णय म्हणजे काश्मीरच्या नागरिकांच्या अधिकारांवर अतिक्रमण आहे. बेकायदेशीररीत्या हे पाऊ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल उचलण्यात आलं आहे."

संयुक्त राष्ट्रानं काश्मीरच्या लोकांचं जनमत जाणून घ्यायला हवं, असं एका निदर्शकानं सांगितलं.

तर भारत सरकारच्या निर्णयाला पाठिंबा देणाऱ्यांचं म्हणणं होतं, "भारत काश्मीरपासून कन्याकुमारीपर्यंत एक आहे. आम्ही याचाच आनंद साजरा करण्यासाठी इथं जमलोय."

एका महिला समर्थकानं म्हटलं, "मी नरेंद्र मोदींचं मनापासून अभिनंदन करते. भारतासाठी ते मोठी पावलं उचलत आहेत, जे आजवर कुणीच उचलले नाहीत."

सरकारच्या निर्णयाला पाठिंबा देणारा मोर्चा

"सरकारच्या या निर्णयामुळे काश्मीरचा विकास वेगानं होईल. तुम्ही पाहा काश्मीर किती पुढं जाईल ते," असं एका समर्थकाने सांगितलं.

या निदर्शनावेळी स्कॉटलँड यार्डचे 100हून अधिक सुरक्षारक्षक तैनात होते.

लंडन वगळता बर्मिंगहम, लूटन, ब्रेडफर्ड आदि शहरांमध्येही काश्मीरच्या मुद्द्यावर भारत सरकारच्या विरोधात निदर्शनं झाली आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लंडनमध्ये राहून फॅशन डिझायनिंगचं काम करणारा हा तरुण आहे. आयुषनं डिझाइन केलेल्या देशी साड्या आणि लेहंगा सध्या लोकप्रिय होत आहेत. पण आयुषचं काम इतर डिझायनरपेक्षा वेगळं ठरतं ते त्याच्या वेगळ्या सौंदर्यदृष्टीमुळे.

इतर डिझाइनर जे काम करतात, तेच आयुषसुद्धा करतो. पण, त्यांचं काम इतरांपेक्षा खूप वेगळं आहे. तो सर्वसामान्यांना डोळ्यापुढे ठेवून कपडे डिझाईन करतो. त्याची डिझाईन्सच नाही तर मॉडेल्ससुद्धा चाकोरी मोडून सौंदर्याचे नवे मापदंड निर्माण करतात.

या 35 वर्षीय फॅशन डिझायनरनं बनवलेल्या कपड्यांवरुन असं वाटतं की, ते तुमच्या आमच्या सर्वसामान्यांसाठी बनवले आहेत. मॉ़डेल्स कुठल्याही घरात, गल्लीत सहज दिसू शकतील अशा असतात.

आयुष त्याच्या मॉडेल्सना कृत्रिम रंगरंगोटी न करता त्यांच्यातलं सौंदर्य हेरतो. कोणतीही महिला असो... सावळी, सडपातळ, जाड किंवा बारिक.. कुणाच्याही चेहऱ्यावरील डाग फोटोशॉप वापरून पुसले जात नाहीत किंवा त्यांचा रंग उजळला जात नाही.

या महिलांना त्या जशा आहेत, तसंच दाखवलं जातं. काही वेळा आयुष त्यांचे हेच फोटो मार्केटिंगसाठीही वापरतो. त्यांच्या तरुण मुलीही असतात आणि वयस्क महिलासुद्धा.

"मी ब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नवलेल्या कपड्यांकडे बघून ते आपल्यासाठीच तयार करण्यात आले आहेत, असं लोकांना वाटायला हवं," आयुष सांगतो.

फॅशन डिझायनिंग का?

कोलकाता येथे लहानाचा मोठा झालेल्या आयुषला कपडे डिझाइन करण्याची आवड कशी निर्माण झाली? तर लहानपणापासूनच याची आवड होती, असं तो सांगतो.

लहानपणी आयुष आईची साडी नेसून खेळ खेळत असे. तसंच बाहुल्यांचे कपडे शिवत असे. यातूनच त्याला रंगांबद्दल आवड निर्माण झाली.

"नंतर आईची नजर कमजोर झाल्यामुळे साडीला मॅच होईल असा ब्लाऊज तिला शिवता येत नसे. मग मी तिची मदत करायला लागलो आणि यात मला आवड निर्माण झाली," असं आयुष सांगतो.

विशेष म्हणजे आयुषकडे फॅशन डिझायनिंगची कोणतीही औपचारिक पदवी नाही.

अशी झाली सुरुवात

बेंगळुरूमध्ये बीबीए करत असताना मित्रांनी त्यांना फॅशन डिझायनिंग करण्याचा सल्ला दिला.

त्यानंतर मग आयुषनं प्रयोग म्हणून चार-पाच साड्या डिझाइन करुन पाहिल्या. काही दिवसांतच त्या विकल्या गेल्या. तेव्हाच आपण या व्यवसायात यायला हवं, असं आयुषला वाटलं.

एकदा तर त्यानं हिजाब आणि साडी यांच्या एकत्रीकरणातून एक ड्रेस तयार केला. हा पोषाख इंटरनेटवर प्रचंड गाजला. काही लोकांनी याबद्दल तक्रारी सुद्धा केल्या.

आयुषनं हिजाब आणि साडीच्या एकत्रीकरणातून हिंदू लोकांच्या भावना दुखावल्या आहेत, असं काही लोकांचं म्हणणं होतं.  पण आयुषनं याकडं लक्ष दिलं नाही.

हिजाब आणि साडीच्या एकत्रीकरणातून तयार केलेला ड्रेस.

"मी डिझाइन केलेले कपडे वापरायचे असतील, तर तुम्हाला उदार दृष्टीकोन ठेवावा लागेल," असं त्यानं याबद्दल सोशल मीडियावर लिहिलं आहे.

काळ्या आणि सावळ्या रंगाच्या मॉडेल्सना निवडण्याबद्दल आयुष सांगतो,

"काही विशेष हेतू ठेवून मी असं केलं नव्हतं. पण यानंतर मला लोकांचे फोन यायला लागले. काळा आणि गोरा रंग हा एवढा मोठा मुद्दा आहे, हे मला तेव्हा कळालं."

"माझ्या कामातून समाजात काही सकारात्मकता निर्माण होत असेल, तर ती माझ्यासाठी आनंदाची बाब ठरेल," असं आयुष सांगतो.

कपड्यांबदद्ल काय सांगतो आयुष?

"मन प्रसन्न असलं की तुम्हाला सुंदर वाटायला लागतं. एखाद्या पद्धतीचे कपडे घातल्यानंतर किंवा छान तयार झाल्यानंतर जो आनंद  मिळतो, तोच तुम्हाला सुंदर बनवतो," सौंदर्याविषयी विचारल्यावर आयुष असं मत व्यक्त करतो.

"कपड्यांकडे केवळ कपडे म्हणून बघायलं हवं. एखाद्या प्रमाणपत्रासारखं नव्हे." असं स्पष्ट मत तो कपड्यांबाबात असलेल्या परंपरागत दृष्टिकोनाबद्दल...


लंडनहून बीबीसीला व्हीडिओ मुलाखत देताना दीपक पालीवाल सांगत होते.

दीपक पालीवाल यांचा जन्म जयपूरमधला. मात्र, सध्या ते लंडनला स्थायिक आहेत. दीपक पालीवाल त्या मोजक्या लोकांपैकी एक आहेत ज्यांनी स्वतःहून लसीच्या चाचणीसाठी नाव नोंदवलं आहे.

कोरोनावरची लस लवकरात लवकर यावी, अशी सगळ्यांचीच इच्छा आहे. अमेरिका, ब्रिटन, भारत, चीन अशा सर्वच मोठ्या देशांमध्ये त्यासाठी संशोधनं सुरू आहेत. मात्र, कुठलीही नवीन लस बाजारात येण्याआधी तिची ह्युमन ट्रायल होते.

कोरोना विषाणूवरच्या लसीच्या ह्युमन ट्रायलमध्ये सहभागी होण्यासाठी तुम्ही पुढाकार घ्याल का? या प्रश्नाचं उत्तर बहुतेक जण 'नाही' असंच देतील.

लसीच्या ट्रायलसाठी माणसं शोधणं डॉक्टर आणि संशोधकांसाठीही अवघड असतं आणि म्हणूनच दीपकसारख्या लोकांची मदत कोरोनावरची लस शोधण्याच्या कार्यात मोलाची ठरते.

निर्णय घेणं किती अवघड होतं?

अनेकदा असं होतं की एखाद्या नाजूक क्षणी आपण निर्णय घेतो. मात्र, पुढे त्यावर ठाम राहू शकत नाही. दीपक यांनी मात्र स्वतःचा निर्णय बदलला नाही. ते ठाम राहिले. ते कसं?

या प्रश्नाचं उत्तर देताना ते म्हणतात, "एप्रिल महिन्यातली गोष्ट आहे. 16 एप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रिलला मला पहिल्यांदा कळालं की मी या व्हॅक्सिन ट्रायलमध्ये सहभागी होऊ शकतो. मी माझ्या पत्नीला सांगितलं तेव्हा ती माझ्या निर्णयाच्या साफ विरोधात होती. भारतात असलेल्या माझ्या कुटुंबीयांना मी काहीही सांगितलं नाही. कारण ते माझ्या निर्णयाला विरोध करतील, हे तर उघडच होतं. त्यामुळे मी माझ्या जवळच्या मित्रांनाच याबाबत सांगितलं."

"ऑक्सफोर्ड ट्रायल सेंटरकडून मला कळवण्यात आलं की पुढच्या चेकअपसाठी मला त्यांच्या सेंटरमध्ये जावं लागेल. लंडनमध्ये यासाठीचे पाच सेंटर्स आहेत. त्यापैकी एक असलेल्या जॉर्ज हॉस्पिटलमध्ये मी गेलो. 26 एप्रिल रोजी मी तिथे पोहोचलो. माझे सर्व पॅरामीटर्स तपासण्यात आले आणि ते सर्व नॉर्मल होते."

या व्हॅक्सिन ट्रायलसाठी ऑक्सफोर्डला 1000 माणसांची गरज होती. यात अमेरिकी, आफ्रिकी, आशियाई अशा सर्वच वंशाचे लोक हवे होते.

लसीची चाचणी यशस्वी झाली तर संपूर्ण जगभरात ती वापरता यावी, यासाठी हे गरजेचं असतं.

दीपक यांनी सांगितलं की ज्या दिवशी त्यांना लसीचा पहिला शॉर्ट घ्यायला जायचं होतं त्याच दिवशी त्यांना मेसेज आला की ट्रायल दरम्यान एका स्वयंसेवकाचा मृत्यू झाला आहे.

दीपक पुढे सांगत होते, "त्यानंतर माझ्या डोक्यात तोच एक विचार सुरू होता. मी हे काय करतोय. ही फेक न्यूज आहे की खरी, कळत नव्हतं. मी योग्य करतोय का, या संभ्रमात होतो. मात्र, शेवटी मी हॉस्पिटलमध्ये जायचा निर्णय घेतला. हॉस्पिटलमध्ये गेल्यावर त्यांनी मला बरेच व्हिडियो दाखवले आणि या प्रक्रियेशी संबंधित धोके कोणते असू शकतात, त्याचीही माहिती दिली. हॉस्पिटल कर्मचाऱ्यांनी सांगितलं की शेवटी लस म्हणजे एक केमिकल कंपाउंड असतं."

"मला सांगण्यात आलं की या लसीमधले 85 टक्के कंपाउंड मिनिंगायटिसवरच्या लसीसारखे आहेत. डॉक्टरांनी सांगितलं की मी कोलॅप्स होऊ शकतो. ऑर्गन फेल्युअरचा धोका आहे. जीवही जाऊ शकतो. ताप, थंडीने कुडकुडने अशी लक्षणंही दिसू शकतात. मात्र, या प्रक्रियेत अनेक डॉक्टर्स आणि नर्सेसही स्वतःहून सहभागी झाल्या होत्या. त्यामुळे मला धीर मिळाला."

दीपक यांनी सांगितलं की एक क्षण असा होता जेव्हा त्यांच्याही मनात शंका आली. त्यानंतर त्यांनी त्यांच्या एका डॉक्टर मैत्रिणीशी ई-मेलवरून संपर्क केला. दीपक सांगतात की हे काम करायला तयार करण्यात त्यांच्या याच मैत्रिणीने मोठी भूमिका बजावली.

ट्रायलमध्ये सहभागी होण्याचे निकष?

कुठल्याही लसीच्या चाचण्यांचे अनेक टप्पे असतात.

सर्वांत...