जोडीदार शोधण्यासाठी आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स मॅचमेकिंग स्कीम फंड करण्याचा जपान सरकारचा विचार आहे. जपान पुढच्या वर्षीपासून जोडीदार शोधून देण्यासाठी कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर करणाऱ्या किंवा तसा वापर सुरू करणाऱ्या स्थानिक सरकारांना सवलत देणार आहे.

गेल्या वर्षी जपानमध्ये जन्मलेल्या बाळांच्या संख्येत विक्रमी घट झाली होती. 8 लाख 65 हजारांहून कमी बाळं जन्माला आली होती. त्यामुळे जन्मदर वाढवण्यासाठी एआय तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येणार आहे.

एएफपी या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार पुढच्या वर्षी स्थानिक सरकारांना 1 कोटी 9 लाख डॉलर निधी पुरवण्याचा जपान सरकारचा विचार आहे.

जपानमध्ये मॅचमेकिंग एजेंसीचं प्रमाण मोठं आहे. यापैकी काहींनी जोडीदार शोधण्यासाठी कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर सुरू केला आहे. कृत्रिम प्रज्ञेमुळे अधिक उत्तम प्रकारे जोडीदार शोधता येईल, असा विश्वास या कंपन्या व्यक्त करतात. एखाद्या व्यक्तीने स्वतःची इत्यंभूत माहिती दिल्यानंतर कृत्रिम प्रज्ञा त्याच्यासाठी योग्य जोडीदार निवडण्याचं काम करते.

मात्र, सध्या वापरात असलेल्या अनेक सिस्टिम्स केवळ वय आणि उत्पन्न याआधारेच जोडीदार शोधतात. मात्र, ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

फंड मिळाल्यानंतर प्रशासन छंद, आवड, मूल्य या आधारे जोडीदार शोधून देणारे महागडे आणि उच्च प्रतिचे सिस्टिम्स वापरू शकतील, असं स्थानिक प्रसार माध्यमांचं म्हणणं आहे.

एका कॅबिनेट अधिकाऱ्याने एएफपीला सांगितलं, "कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर करणारे मॅचमेकिंग प्रोजेक्ट चालवणाऱ्या किंवा असे प्रोजेक्ट सुरू करणाऱ्या स्थानिक सरकारांना सबसिडी देण्याची आमची योजना आहे. अशाप्रकारच्या सहकार्यामुळे देशाचा घटता जन्मदर सुधारता येईल, अशी आम्हाला आशा आहे."

या शतकाच्या शेवटी जपानच्या लोकसंख्येत मोठी घट होईल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. 2017 साली जपानची लोकसंख्या 12 कोटी 80 लाख इतकी होती. या शतकाच्या अखेरपर्यंत लोकसंख्या 5 कोटी 30 लाखांहूनही खाली येईल, असा अंदाज आहे. जपानमधली कार्यशक्तीही (वर्कफोर्स) झपाट्याने कमी होतेय.

मात्र, जन्मदर वाढवण्यासाठी कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर करून जोडीदार शोधण्यापेक्षा जास्त प्रभावी उपाय सरकारकडे असल्याचं जपानच्या टेम्पल विद्यापीठात सामाजिक-सांस्कृतिक आणि मनोचिकित्सक डॉ. सचिको होरीगुची यांचं म्हणणं आहे. कमी उत्पन्न असणाऱ्या तरुणांना मदत करणे, हा त्यापैकीच एक उपाय.

यासाठी त्या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या एका अहवालाचा दाखला देतात. या अहवालानुसार जपानच्या तरुणांमध्ये प्रेमप्रकरणांमध्ये रस कमी होण्याचा संबंध त्यांच्या अल्प उत्पन्नाशी आहे.

बीबीसीशी बोलताना डॉ, होरिगुची म्हणतात, "त्यांना डेटिंगमध्ये रस नसेल तर मॅचमेकिंगचा फारसा उपयोग नाही. तंत्रज्ञानाचा उपयोग करायचाच असेल तर घरची कामं, लहान मुलांचा सांभाळ करणारे मात्र स्वस्त रोबो बाजारात आणले पाहिजे."

जपानमध्ये घराबाहेर पडून काम करणाऱ्या मातांना म्हणावा तसा आधार मिळत नाही. तिथे स्त्रीने घरातली सर्व कामं करून नोकरी करावी आणि मुलांचाही सांभाळ करावा, असा एक समज आहे.

त्यामुळे जपानमध्ये स्त्रियांना फुलटाईम नोकरी करणं अवघड जातं. फुलटाईम नोकरीमध्ये महिलांचा टक्का वाढवा, यासाठी प्रयत्न करत असल्याचं जपान सरकारचं म्हणणं आहे. मात्र, दुसरीकडे जपानमधला जेंडर गॅपही वाढतोय.

2018 सालच्या लैंगिक समानतेसंबंधीच्या जागतिक आर्थिक मंचाच्या अहवालात जपान 153 देशांच्या यादीत 111 व्या क्रमांकावर होता. मात्र, वर्षभरातच जपानची घसरण होऊन तो 121 व्या क्रमांकावर गेला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो...


जोडीदार शोधण्यासाठी ज्यू धर्मियांमध्ये विशेष पार्ट्यांचं आयोजन करतात. त्याला 'ज्युईश सिंगल्स नाईट' असं म्हणतात.

कॅरन आणि बॅरी दोघांची ओळख अशाच एका पार्टीत झाली होती. दोघांचं लग्न झालं. तीन मुलंही झाली. तिन्ही मुलं शुक्रवारच्या प्रार्थना सभांना जायचे. शाळेतही खूप अभ्यास करायचे.

1970 मध्ये इंजिनीअर म्हणून काम करत असताना बॅरी यांनी किडनी डायलिसिस मशीनसाठी खास सुरक्षा उपकरण तयार केलं होतं. मात्र जी कंपनी हे उपकरण विकत घेणार होती, त्या कंपनीने उपकरणाच्या विम्याचा विषय काढला.

हा विमा बॅरीला परवडणारा नव्हता आणि त्यामुळे ते प्रोजेक्ट बारगळला. या कुटुंबावर आर्थिक संकट कोसळलं.

आर्थिक चणचणीच्या याच काळात कॅरेनला 'लॉस अँजेलिस टाइम्स' या वृत्तपत्रातली एक जाहिरात दिसली. पॉर्न उद्योगविश्वातील प्रतिष्ठीत उद्योजक लॅरी फ्लॅन्ट यांना Hustler (हस्लर) मासिक आणि पार्न उद्योगाशी संबंधित इतर वस्तू विकण्यासाठी वितरक हवा होता आणि अशा प्रकारे मॅसन्स कुटुंबाने पॉर्न इंडस्ट्रीत पाऊल ठेवलं.

लवकरच त्यांच्या व्यवसायाने जोर धरला. पहिल्या काही आठवड्यातच फारशी मेहनत न करता बॅरी आणि कॅरेनला 5 हजार ऑर्डर्स मिळाले. द... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोघेही संपूर्ण लॉस अँजेलिस कारने फिरून सामानाची डिलिव्हरी करायचे.

Hustler खरंतर स्ट्रेट लोकांसाठीचं पॉर्न मासिक होतं. मात्र फ्लँट यांनी काही तोट्यात चाललेली गे पॉर्न प्रकाशनं विकत घेतली आणि त्यांचीही विक्री मॅसन्स करू लागले.

लॉस अँजेलिसमध्ये 'बुक सर्कस' नावाचं अतिशय प्रसिद्ध गे पॉर्न पुस्तकांचं दुकान होतं. काही कारणांमुळे दुकानाच्या मालकाला ते दुकान विकावं लागलं.

मॅसन्स दांपत्याने 1982 मध्ये ते दुकान विकत घेतलं. त्याला नवीन नाव दिलं 'सर्कस ऑफ बुक्स'. मात्र आता या दुकानात केवळ गे पॉर्न पुस्तकं मिळत नव्हती तर लॉस एंजेलिसमधल्या समलिंगी लोकांना भेटण्यासाठीचं हक्काचं ठिकाण बनलं.

'स्टार ट्रेक'च्या सेटवर काम करताना बॅरी

त्यांनी मिका, रेचल आणि जॉश या आपल्या तिन्ही मुलांना दुकानात आल्यावर कुठल्याही वस्तूकडे बघायचं नाही आणि त्याला स्पर्शही करायचा नाही, अशी सक्त ताकीद देण्यात आली होती. आपल्या मित्रांनादेखील दुकानाचं नावही सांगायचं नाही, असंही बजावण्यात आलं होतं.

कॅरेन म्हणाली, "आम्ही काय केलं हे त्यांना कळू नये, असं आम्हाला वाटत होतं. आम्ही आमच्या फॅमिली बिजनेसविषयी काहीच बोलायचो नाही. आमचं एक पुस्तकाचं दुकान आहे, एवढंच आम्ही लोकांना सांगायचो."

मात्र, एवढं करूनही मॅसन्स कुटुंबाचं हे गुपित गुपित राहिलं नाही.

मिका सर्वांत मोठा मुलगा. त्याने त्याच्या आईच्या कारमध्ये पॉर्न व्हीडिओ पाहिला. तर रेचल 14 वर्षांची असताना तिला तिचे आईवडील नेमका कोणता व्यवसाय करतात, हे कुणीतरी सांगितलं!

रॅचेलसाठी हा मोठा धक्का होता, कारण वडील बॅरी फार श्रद्धाळू वगैरे नसले तरी आई मात्र चांगलीच धार्मिक होती. आपल्या आईवडिलांचं एक छोटंसं दुकान आहे, एवढंच तिला माहिती होतं.

रेचल सांगते, "माझ्या आईवडिलांची जी प्रतिमा माझ्या मनात होती, त्याच्या अगदी विरुद्ध काम ते करत होते."

तर सर्वांत धाकटा असलेला जॉश सांगतो की आम्ही एक आदर्श कुटुंब असल्याचं भासवण्याचा आटापीटा करत होतो.

कॅरेन आणि बॅरी यांच्या हाताखाली 'सर्कस ऑफ बुक्स'ने व्यवसायात चांगलं यश मिळवलं होतं. त्यांनी दुकानाची दुसरी शाखाही उघडली होती. इतकंच नाही तर त्यांनी गे पॉर्न व्हीडियो बनवायलाही सुरुवात केली होती. दुसरीकडे पॉर्न वस्तू विकण्याचा त्यांचा धंदाही तेजीत होता.

मात्र अमेरिकेचे तत्कालीन अध्यक्ष रोनाल्ड रीगन यांनी पॉर्नोग्राफीला त्यांचा विरोध स्पष्ट केला होता. पॉर्न इंडस्ट्री एक प्रकारचं...


जोपर्यंत पुतळा पुन्हा त्याच ठिकाणी बसवण्यात येत नाही तोपर्यंत ठिय्या आंदोलन करण्यात येत आहे. कायदा आणि सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊ नये यासाठी गावामध्ये पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे.

मनगुत्ती ग्रामपंचायतीने केलेल्या ठरावानुसार मुख्य चौकात छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पुतळ्यासोबत, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, महर्षी वाल्मिकी अशा महापुरुषांचे समान उंचीचे पुतळे उभारण्याची परवानगी आहे. मात्र जागा निश्चित नसल्याने हे पुतळे अजून बसवण्यात आले नव्हते.

मनगुत्ती गावातील एका गटाने 5 ऑगस्ट रोजी मुख्य चौकात छत्रपती शिवाजी महाराजांचा अश्वारूढ पुतळा बसवला होता. मात्र परवानगी नसताना पुतळा बसवण्याला दुसऱ्या गटातील युवकांनी विरोध सुरू केला.

6 ऑगस्ट रोजी परवानगी येईपर्यंत पुतळा झाकून ठेवण्यात यावा असं तहसीलदाराकडून सांगण्यात आले. मात्र 7 ऑगस्ट रोजी रात्री पोलीस बंदोबस्त मध्ये हा पुतळा तिथून हटवण्यात आला.  हा पुतळा पुन्हा त्याच ठिकाणी बसवण्यात यावा यासाठी ठिय्या आंदोलन सुरू ठेवणार असल्याचं गावकरी संध्याराणी पाटील यांनी सांगितले.

मनगुत्ती गावातील ज्या चौकात हा पुतळा बसवला आहे, त्या ठिकाणी दर पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च वर्षांनी होणाऱ्या यात्रेदरम्यान उत्सवमूर्ती खेळवली जाते. त्यामुळं काही संघटनांनी त्या ठिकाणी पुतळा बसवण्यात विरोध केला आहे. मात्र जर आता मुलांनी पुतळा बसवला असताना तो हटवणे योग्य नाही. त्यामुळे पुतळा त्याच ठिकाणी ठेवण्यात यावा ,असं गावकरी सतबा कदम यांनी म्हटलं.

राजकीय पक्षांचीही उडी

या घटनेचा शिवसेनेने तीव्र शब्दात विरोध केला आहे. महाराष्ट्र कर्नाटक सीमेवरील कोगनोळी इथं कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिवसेनेने कर्नाटक सरकारचा निषेध करत आंदोलन केले.

 भाजप सरकार केवळ निवडणुकीपुरते शिवाजी महाराजांवर बेगडी प्रेम दाखवते, असा आरोप करत शिवाजी महाराजांचा अवमान खपवून घेणार नाही असं शिवसेना जिल्हाप्रमुख संजय पवार यांनी सांगितले. शिवसेनेकडून उद्या मनगुत्ती गावामध्ये धरणे आंदोलन करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे

एकनाथ शिंदे यांचं पत्र

दरम्यान कर्नाटकचे मुख्यमंत्री येडीयुरप्पा यांनी तातडीने या संदर्भात लक्ष देऊन शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची सन्मानपूर्वक पुन्हा स्थापना करावी अशी मागणी सीमाभाग समन्वयक मंत्री एकनाथ शिंदे यांनी पत्राद्वारे केली आहे.

मनगुत्ती गावामध्ये ग्रामपंचायतीच्या ठरावानुसार 2019 मध्ये पाच समाजातल्या लोकांना पुतळा बसवण्याची परवानगी देण्यात आली होती. यात छत्रपती शिवाजी महाराज, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर ,श्रीकृष्ण परमात्मा, वाल्मिकी आणि बसवण्णा हे पुतळे बसण्याची परवानगी देण्यात आली होती.

मात्र या समाजांमध्ये समन्वय नसल्याने हे पुतळे अजून बसवण्यात आले नव्हते. असं असताना दोन दिवसांपूर्वी इथल्या मराठा समाजाकडून छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा बसविण्यात आला. या गोष्टीला बाकीच्या संघटनांनी विरोध केला.

पाचही पुतळे परवानगीनंतर बसवण्याची मागणी करण्यात आली. त्यामुळे विनापरवानगी बसवलेला हा पुतळा हटवण्यात आल्याचं पोलीस अधीक्षक लक्ष्मण निंबर्गी यांनी सांगितलं.

गावातील लोकांमध्ये समन्वय साधून एकमताने हा प्रश्न सोडवण्यासाठी पोलिसांकडून समजूत घालण्यात येत आहे. मात्र पुतळा आजच्या आज त्याच ठिकाणी बसवण्यात यावा या मागणीसाठी गावकऱ्यांनी आग्रही भूमिका घेतली आहे.

तर कर्नाटक सरकारने मागणी मान्य केली नाही तर प्रत्यक्ष गावात जाऊन आंदोलन करण्यात येईल असा इशारा खासदार संजय राऊत यांनी दिला.

आठ दिवसात प्रश्न निकाली काढण्यावर बैठकीत एकमत

दरम्यान, पुतळा बसवण्याच्या वादावर गावात नुकतीच एक बैठक पार पडली. यावेळी पोलीस प्रशासन, महसूल...


जोसेफ मॅककान 37 गुन्ह्यांप्रकरणी दोषी आढळला आहे.

जोसेफ मॅक्केन याने 11 ते 71 वर्षं वयोगटातील एकूण 11 जणांवर बलात्कार केले. यात महिलांसह लहान मुलांचाही समावेश आहे.

यातील तीन महिलांचं त्याने इंग्लंडच्या रस्त्यावरून जात असताना चाकूचा धाक दाखवून अपहरण केलं आणि त्यांच्यांवर वारंवार बलात्कार केले.

एकूण 37 प्रकरणांमध्ये त्याच्यावर गुन्हे सिद्ध झाले आहेत. त्याला किमान 30 वर्षं तुरुंगवास भोगावा लागणार आहे.

निकाल देताना न्यायमूर्ती जस्टिस एडीस यांनी जोसेफ मॅकेन "महिला आणि लहान मुलांसाठी धोकादायक" असून तो "एक पिडोफाईल" असल्याचं म्हटलं आहे.

जोसेफ मॅकेन हा "क्लासिक सायकोपॅथ" आहे, "त्याच्यासारखा दुसरा मनोरुग्ण नाही," असं न्यायमूर्तींनी म्हटलं. तसंच या प्रकरणातील पीडितांचं "रक्षण करण्यास यंत्रणा अपयशी का ठरली," याची "स्वतंत्र आणि पद्धतशीर" चौकशी करण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत.

जोसेफला यापूर्वी घरफोडीच्या गुन्ह्यातही शिक्षा झाली होती. फेब्रुवारी महिन्यात त्याची सुटका झाली होती. फेब्रुवारीमध्ये तरुंगातून बाहेर आल्यावर एप्रिलपासून 34 वर्षांच्या जोसेफने महिलांना लक्ष्य करायला सुरुवात केली.

21 ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एप्रिल रोजी वॅटफोर्डमध्ये एका तरुणीवर बलात्कार केल्यानंतर पुढचे दोन आठवडे त्याने एकापाठोपाठ एक बलात्कारांचा सपाटाच लावला होता.

मॅककान मॅकडोनाल्ड शॉपमध्ये दिसला होता.

निकाल देताना न्यायमूर्ती एडीस म्हणाले, "मॅक्केन भ्याड, हिंसक गुंडगिरी करणारा आणि पिडोफाईल (लहान मुलांवर बलात्कार करणारा) आहे."

मॅक्केनच्या अत्याचाराला बळी पडलेल्या "पीडिता कधीच या धक्क्यातून पूर्णपणे सावरू शकणार नाहीत," असंही न्यायमूर्तींनी म्हटलं. "ही बलात्कार, हिंसाचार आणि अपहरणाची एक अशी मोहीम होती, जी यापूर्वी मी कधीही बघितली नाही किंवा ऐकली नाही."

तब्बल 14 तास जोफेसच्या ताब्यात असलेल्या 25 वर्षांच्या पीडित महिलेने या घटनेमुळे आपल्याला मोठी हादरा बसल्याचं कोर्टात सादर केलेल्या जबाबात म्हटलं आहे.

इंग्लंडच्या NHS म्हणजेच नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसअंतर्गत निधी मिळण्यासाठी आठ महिने ते वर्षभराचा वेळ लागत असल्यामुळे उपचाराचा खर्च आपण स्वतःच करत असल्याचं सांगत त्यांनी पीडितांना आरोग्य सुविधा पुरवण्यात सरकार कमी पडत असल्याबद्दल टीका केली.

व्होडका बॉटल

21 एप्रिलपासून या साखळी बलात्काराला सुरुवात झाली होती. त्या रात्री जोसेफ मॅक्केनने वॅटफोर्डमधल्या एका नाईटक्लबमधून बाहेर पडलेल्या 21 वर्षाच्या तरुणीचं चाकूचा धाक दाखवत अपहरण केलं आणि तिच्याच घरी नेऊन तिच्यावर बलात्कार केला.

चारच दिवसांनंतर मॅक्केनने ईस्ट लंडनमधून मध्यरात्री घरी परतणाऱ्या 25 वर्षांच्या तरुणीचं अपहरण केलं. मॅक्केनने पुढचे अनेक तास वेगवेगळ्या ठिकाणी नेऊन तिच्यावर बलात्कार केला. त्याच दिवशी मॅक्केनने नॉर्थ लंडनच्या रस्त्यावरून आपल्या बहिणीसोबत जाणाऱ्या 21 वर्षांच्या तरुणीचं अपहरण केलं.

सीसीटीव्हीमध्ये जोसेफचे गुन्हे चित्रित झाले.

त्यानंतर या दोन्ही तरुणींना कारमध्ये डांबून तो वॅटफोर्डकडे निघाला. तिथे त्याने एका हॉटेलमध्ये रूम बुक केली होती. मात्र, दोघींपैकी एकीने कारमधल्या व्होडकाच्या बॉटलने मॅक्केनच्या डोक्यावर वार केला. तो जखमी झाल्यानंतर दोघींनीही तिथून पळ काढला.

5 मेच्या पहाटे मॅक्केनने ग्रेटर मॅन्चेस्टरमधल्या एका बारमध्ये ओळख झालेल्या महिलेच्या घरात प्रवेश मिळवला.

घरात आल्यानंतर त्याने महिलेला बेडला बांधलं आणि तिच्या 11 वर्षांचा मुलगा आणि 17 वर्षांच्या मुलीवर बलात्कार केला. तो म्हणत होता, "तुम्ही आता माझे आहात. उद्या तुम्ही युरोपला जाणार आहात."

देहविक्रीच्या व्यवसायात...


ज्या काळात दासबोध लिहिला गेला त्या काळातल्या धारणा वेगळ्या होत्या, समाज वेगळा होता, जीवनशैली वेगळी होती. पण त्यात मांडलेली अनेक मूलभूत तत्त्वं आजही लागू पडतात. मग ती हस्ताक्षराबद्दल असोत किंवा दैनंदिन व्यवहाराबद्दल.

समर्थ रामदासांनी दासबोधात मूर्ख माणसाची आणि शहाण्या माणसाची लक्षणं सांगितली आहेत. आजच्या काळात त्यांच्याकडे कसं पाहावं? डिजिटल युगातल्या आपल्या जीवनशैलीला ती तत्त्वं लागू पडतात का? त्यातल्या काही निवडक लक्षणांचा वेध घेण्याचा हा प्रयत्न.

1. दोघांत लुडबुड करणारा

दोघे बोलत असती जेथें | तिसरा जाऊन बैसे तेथें |

डोई खाजवी दोहीं हातें  | तो येक मूर्ख ||६३||

दोन जण बोलत असताना मधेच शिरणं आणि मग आपल्याला काही कळत नाही म्हणून डोकं खाजवत बसणं हे मूर्खपणाचं लक्षण आहे.

पण विनाकारण हुज्जत न घालणारी, 'देखल्या देवा दंडवत' या न्यायानं न वागणारी व्यक्ती शहाणी ठरते.

सज्जनगड.

लटिकी जाजू घेऊं नये | सभेस लटिकें करूंनये |

आदर नस्तां बोलों नये | स्वभाविक ||२१||

पार्ट्यांमध्ये 'स्मॉल टॉक' हा गंमतीशीर प्रकार आहे. आपण कुणाशीतरी महत्त्वाचं बोलत असताना तिसरी व्यक्ती मध्येच टपकते आणि हवा-प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाण्याच्या गप्पा मारते. आपल्याला जिथं कुणी विचारत नाही, अशा गप्पांमध्ये घुसून हसं करून का घ्या?

2. भांडकुदळ

कळह पाहात उभा राहे | तोडविना कौतुक पाहे |

खरें अस्ता खोटें साहे | तो येक मूर्ख ||६७||

भांडण होत असताना ते सोडवण्याऐवजी जो गंमत पाहत उभा राहतो आणि जो खरं सोडून खोटं सहन करतो तो मनुष्य मूर्ख आहे असं दासबोध म्हणतं.

पण वाचाळ माणसाशी न भांडता जो सुज्ञांच्या सहवासात राहतो, तो शहाणा, असं समर्थ सांगतात.

प्रातिनिधिक छायाचित्र.

तोंडाळासीं भांडों नये | वाचाळासीं तंडोंनये |

संतसंग खंडूं नये | अंतर्यामीं ||९||

रस्त्यात कुणाचं भांडण सुरू असेल तर अनेक बघे आपापले कॅमेरा फोन काढून ते रेकॉर्ड करायला धावतात. दुसरा कुणी अशा परिस्थितीत सापडलेला पाहून त्यातून आपलं मनोरंजन करून घेणं कितपत योग्य आहे?

त्याउलट समजूतदार माणूस दुसऱ्याच्या भांडणाकडे स्वतःच्या करमणुकीसाठी पाहत बसत नाही. तसंच भांडकुदळ लोकांशी हुज्जत घालण्यात वेळ घालवत नाही, तो शहाणा आहे, असं रामदास स्वामी सांगतात.

3. फुशारक्या मारणारा

आपली आपण करी स्तुती | स्वदेशीं भोगी विपत्ति |

सांगे  वडिलांची  कीर्ती  |  तो  येक  मूर्ख  ||१२||

स्वतःची टिमकी वाजवणारा आणि अडचणींत सापडलेला असताना ती दूर करण्याचं सोडून वाडवडिलांच्या कर्तृत्वाची फुशारकी मारणाऱ्या माणसाला समर्थांनी मूर्ख गणलं आहे.

उलट, एखादी व्यक्ती जवळची आहे म्हणून जो तिला पाठीशी घालत नाही आणि आपलाच मोठेपणा सांगत बसत नाही, त्याला शहाणा मानलं आहे.

आपल्याची  गोही  देऊं  नये | आपली  कीर्ती वर्णूं

नये | आपलें आपण हांसों नये | गोष्टी सांगोनी ||२४||

बेशिस्त वागून वर वाद घालणारा मूर्ख ठरतो.

सिग्नल तोडल्यामुळे पोलिसाने पकडल्यानंतर जेव्हा एखादा मुलगा पोलिसाला, 'मी कोण आहे माहिती आहे का? माझे वडील कोण आहेत माहिती आहे का?' असं विचारतो तेव्हा या मूर्खलक्षणाचा प्रत्यय येतो.

4. आळशी

धरून परावी आस  |  प्रेत्न सांडी सावकास |

निसुगाईचा संतोष | मानी,तो येक मूर्ख ||१७||

दुसऱ्यावर विसंबून राहून जो प्रयत्न करणं सोडून देतो आणि आळशीपणातच समाधान मानतो, त्याला मूर्ख मानावं असं रामदास म्हणतात.

याउलट आळस झटकून, दुसऱ्याबद्दल चाहाड्या मनात न ठेवता जो संपूर्ण विचार करून प्रत्येक काम हाती घेतो, तो शहाणा मानावा असं म्हटलं आहे.

आळसें सुख मानूं नये  |  चाहाडी  मनास  आणूं

नये | शोधिल्याविण करूं नये | कार्य कांहीं...


ज्या क्षणी ढोलचा आवाज यायला सुरुवात झाली त्याच क्षणी उपस्थित मीडियाच्या लोकांमध्ये धांदल उडाली. पोलीस सुद्धा त्यांच्या त्यांच्या पोझिशनमध्ये आले आणि थोड्याच वेळात उद्धव ठाकरेंच्या दुसऱ्या अयोध्या दौऱ्याला किंबहुना भेटीला सुरुवात झाली.

साधारण 100-150 पोलीस, तेवढेच पत्रकार आणि तेवढेच शिवसैनिक किंवा दौरा पाहायला आलेली माणसं. असं एकंदर चित्र उद्धव ठाकरे यांच्या दौऱ्याचं पाहायला मिळालं.

कुठलीही मोठी होर्डिंगबाजी नाही, मोठे मंडप नाहीत, सभा नाही की आरती किंवा इतर कुठलेही कार्यक्रम नाहीत. उद्धव ठाकरे त्यांच्या 18 खासदारांसह राम मंदिराच्या मुख्यस्थळी मोजून 20 मिनिटं होते. मीडियाला आत जाण्याची परवानगी नसल्यानं तिथं त्या 20 मिनिटांमध्ये त्यांनी नेमकं काय केलं हे काही सांगता यायचं नाही.

मागील दौऱ्यावेळी लखनऊ-अयोध्या हायवेपासूनच शिवसेनेचे होर्डिंग दिसत होते. अभूतपूर्व सुरक्षा होती. महाराष्ट्रातून मोठ्या प्रमाणात शिवसैनिक आले होते. अयोध्येत अभूतपूर्व सुरक्षेची साक्ष देण्यासाठी पोलीस घोड्यावरून गस्त घालत होते. यावेळी यातलं काहीच दिसलं नाही.

चार तासात आटोपला दौरा

उद्धव ठाकरे यांची ही अयोध्या भ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेट अवघ्या चारच तासांची होती. साडेआठला अयोध्येत आलेले उद्धव ठाकरे साडेबाराला मुंबईसाठी रवानासुद्धा झाले. अर्थात जाता जाता अदित्य ठाकरे मीडियाला म्हणाले, की आधी मंदिर मग इंडिया पाकिस्तान मॅच.

ज्या दिवशी हा दौरा झाला तो दिवस मीडियासाठी खूपच भरगच्च बातम्यांचा. उद्धव ठाकरेंचा दौरा, मंत्रिंमडळ विस्तार आणि मग त्यानंतर लगेचच इंडिया-पाकिस्तानची मॅच.

खासदार विनायक राऊत, खासदार गजानन कीर्तिकर, युवासेनाप्रमुख आदित्य ठाकरे, शिवसेनापक्ष प्रमुख उद्धव ठाकरे, खासदार संजय राऊत

एकीकडे मंत्रिमंडळाचा विस्तार सुरू आहे आणि दुसरीकडे उद्धव ठाकरे पत्रकार परिषद घेत आहेत असं चित्र टीव्हीवर दिसत होतं. नेमकं काय दाखवावं या पेचात पडलेल्या मीडियानं दोन्ही गोष्टी टू विन्डो करून चालवल्या. पण काही क्षणातच मंत्रिमंडळ विस्तार संपला आणि त्यामागोमाग लगचेच उद्धव ठाकरे यांची पत्रकार परिषदसुद्धा. नेमकं टायमिंग चुकलं बघा. त्यातही या पत्रकार परिषदेत उद्धव ठाकरे यांनी हिंदीत बोलणंच पसंत केलं. जास्तीत जास्त राष्ट्रीय मीडियाच्या प्रतिनिधींच्या प्रश्नांना त्यांनी उत्तरं दिली.

त्यावर आणखी कडी म्हणजे उद्धव ठाकरे जाताच शिवसेनेच्या खासदारांनी उपस्थित मराठी टीव्ही मीडियाच्या प्रतिनिधींना भारत-पाकिस्तान मॅचवर त्यांच्या प्रतिक्रिया द्यायला सुरूवात केली.

दौऱ्याचा फ्लॉप शो?

गेल्यावेळी एक हिट शो देणाऱ्या उद्धव ठाकरेंचा हा दौरा मात्र अपयशी का ठरला? त्यांच्या दौऱ्याच्या दिवशीच मंत्रिमंडळ विस्तार का ठेवण्यात आला? तो पुढे किवा मागे करता आला नसता का? भारत-पाकिस्तानची मॅच त्याच दिवशी आहे हे लक्षात येऊन दौरासुद्धा मागेपुढे करता आला नसता का? की उद्धव ठाकरे यांनाच हा शो फ्लॉप झालेला पाहिजे होता?

उद्धव ठाकरे किंवा शिवसेनेची अशी कुठली हतबलता आहे की त्यांना ही अशी फारशी चर्चा न होणारी, आटोपशीर तसंच 'मम' म्हणणारी भेट द्यावी लागली?

तर त्याचं उत्तर येणाऱ्या विधानसभा निवडणुका आणि झालेल्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये आहे.

यंदाच्या लोकसभेआधी भाजपला स्वतःलाही 303 जागा येण्याचा अंदाज नव्हता. त्यातच शिवसेनेनं त्यांना महाराष्ट्रात जहरी टीका करून आणि अयोध्या दौरा करून राम मंदिराच्या मुद्द्यावर जेरीला आणलं होतं. उद्धव ठाकरे यांनी अमित शहांना मातोश्रीवर येण्यास भाग पाडलं होतं.

पण आता मात्र चित्र पूर्णपणे वेगळं आहे. भाजपला शिवसेनेची गरज नाही. मंत्रिमडळातील खातेवाटप असेल किंवा मग...


ज्या ज्या देशात प्रौढ लोकांना मास्कसंबंधी नियम आहेत, तेच 12 वर्षांपेक्षा अधिक वय असलेल्या मुलांनाही लागू असावेत.

लहान मुलांमध्ये कोरोनाचा किती प्रसार होतो, हे अद्याप निश्चित सांगता आलं नसलं, तरी वयस्कर व्यक्तींइतकंच हे प्रमाण असल्याचे काही पुरावे हाती आले आहेत.

WHO ने म्हटलंय की, 5 वर्षांखालील मुलांनी मात्र मास्क वापरू नये. तर 6 ते 11 वर्षे वयोगटातील मुलांनी मास्क वापरावा, मात्र त्यांना मास्क घालण्यासाठी आणि काढण्यासाठी नातेवाईकांनी मदत करावी.

तसंच, WHO च्या मते 60 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या लोकांनी कपड्याचा मास्क वापरावा, तर 60 वर्षांपेक्षा अधिक वय असलेल्या किंवा इतर आजार असलेल्यांनी मेडिकल मास्क वापरावा.

दरम्यान, लहान मुलांना कोव्हिड-19 चा धोका किती? याचा काही महिन्यांपूर्वीच बीबीसीनं आढावा घेतला होता, तो खालीलप्रमाणे :

मुंबईल्या एका नवजात बाळाला काही दिवसांपूर्वी कोरोनाची लागण झाल्याची बाब समोर आली होती. चेंबूर इथल्या खासगी हॉस्पिटलमध्ये प्रसूत झालेली महिला आणि तिच्या तीन दिवसांच्या बाळाला कोरोनाची लागण झाल्याचं लक्षात आलं होतं. त्यानंतर हे हॉस्पिटल सील करण्यात आलं.

पण कस्तुरबा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हॉस्पिटलमध्ये झालेल्या टेस्ट नंतर या बाळाला लागण झाली नसल्याचं समोर आलं. मीडियामध्ये या प्रकारच्या बातम्याही आल्या.

लहान मुलांना कोव्हिड-19 ची लागण होते?

मग प्रश्न असा आहे की नवजात बालकांना, बाळांना किंवा लहान मुलांना कोरोना व्हायरसची लागण होऊ शकते का?

फेब्रुवारी महिन्यात चीनमध्ये एका नवजात अर्भकाला जन्मानंतर अवघ्या 30 तासातच कोरोना व्हायरसची लागण झाली होती. तिथल्या मीडियाने दिलेल्या बातम्यांनुसार हे बाळ 2 फेब्रुवारीला वुहानमध्ये जन्मलं होतं आणि कोरोनाची लागण झाल्यानंतर जगातलं सगळ्यात कमी वयाचं कोरोनाचं रूग्ण ठरलं.

बाळाच्या आईला प्रसुतीआधीच कोविड-19 चा संसर्ग झाला होता. बाळाला या रोगाचा संसर्ग कसा झाला, आईच्या पोटात असतानाच की जन्मल्यानंतर हे मात्र स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

जर्नल फॉर अमेरिकन मेडिकल असोसिएशननुसार नव्या कोरोना व्हायरसची लागण होणाऱ्या पेशंट्सचं सरासरी वय 49 ते 56 यामध्ये आहे. लहान मुलांना याची लागण होण्याच्या केसेस फारच कमी आहे.

2016 साली झालेल्या सार्स आणि मर्स या जुन्या कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकात असंच काहीसं घडलं होतं. त्यावेळी वर्ल्ड जर्नल ऑफ क्लिनिकल पेडियाट्रीक्स यामध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका रिपोर्टनुसार लहान मुलांना या प्रकारच्या व्हायरसची लागण होण्याची शक्यता फारच कमी होती. पण याची काय कारणं आहेत हे संशोधक स्पष्ट करू शकले नाहीत.

नव्या कोरोना व्हायरससंबंधात जे संशोधन नव्याने पुढे आलंय त्यात असं आढळलं की लहान मुलांना याची लागण होण्याचं प्रमाण कमी आहे असलं तरी त्यांना याची लागण होणारच नाही असं नाही.

उद्योगपती एलन मस्क यांनी काही दिवसांपूर्वी ट्वीट करून म्हटलं की, लहान मुलांना कोरोना व्हायरसचा धोका नाही, ते त्यापासून सुरक्षित आहेत. मस्कच नाही, अनेकांना असं वाटतंय की नव्या कोरोना व्हायरसपासून लहान मुलांना काही धोका नाही. प्रौढांचा, विशेषतः वयोवृद्ध लोकांचा जीव घेणारा हा आजार लहान मुलांसाठी मात्र धोकादायक नाही असं काही तज्ज्ञाच्या संशोधनातून जाणवतंय.

तरीही लहान मुलांना गंभीर लागण झाल्याच्या बातम्याही पुढे आल्यात. खबरदारीचा उपाय म्हणून अनेक देशांमध्ये शाळा बंद आहेत.

लहान मुलांना कोरोना व्हायरसची लागण नक्कीच होऊ शकते, ऑक्सफर्ड विद्यापीठात पेडियाट्रीक इन्फेक्शन अँड इम्युनिटीचे प्राध्यापक असणारे अँड्रयू पॉलार्ड सांगतात. पण त्यांना लागण झाली तरी त्यांच्या दिसणारी लक्षण साधी...


ज्या ठिकाणी संध्याला जाळलं त्या ठिकाणी एका झाडावर तिचा फोटो लावण्यात आला आहे.

तिच्या मृत्यूमुळं तिचे कुटुंबीय हादरलेत. जेव्हा बीबीसीच्या प्रतिनिधी दीप्ती बत्तिनी यांनी त्यांची भेट घेतली तेव्हा त्यांनी आपलं मन मोकळं केलं.

संध्याची बहीण सरितानं बीबीसीला सांगितलं, "अक्का, मला माहितीये मी मरणार आहे. माझं पोट जळतंय...पण त्याला मोकाट सोडू नका...त्याला नक्की शिक्षा व्हायला पाहिजे, असं संध्या मला म्हणाली होती."

संध्याच्या मृत्यूमुळे तिच्या कुटुंबीयांना धक्का बसला आहे.

लग्नाला नकार दिला म्हणून तिच्यावर पेट्रोल टाकून तिला जाळण्यात आलं. तिला रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. पण तिची मृत्यूशी झुंज अपयशी ठरली.

लकी ट्रेडर्स या अॅल्युमिनियम मटेरियल सप्लायच्या दुकानात संध्या काम करत होती. त्याच ठिकाणी तिच्यासोबत काही काळ काम करणाऱ्या कार्तिक वांगा या तरुणावर तिची हत्या केल्याचा आरोप आहे.

सिकंदराबादमधल्या लालपेटमध्ये संध्याचं घर आहे. तिथं ती दोन खोल्यांच्या घरात आई आणि आपल्या भावंडांसोबत राहत होती.

संध्याच्या घरी गेल्यावर तिची आई आम्हाला पाहून म्हणाली, "माझ्या राणीला भेटायला आलात ना? ती गेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी... त्यानं तिला मारलं..." असं म्हणून त्या बाजूच्या खुर्चीवर कोसळल्या.

त्यांच्या घरात एक पोमेरियन जातीचं कुत्रं आहे. तो बावरल्यासारखं करत होता. तो काहीतरी शोधत आहे असं वाटत होतं. संध्याच्या आईनं संध्याचा फोटो त्याच्यासमोर धरला. आणि तो त्या फोटोकडे पाहून भुंकू लागला.

संध्याचा टॉमीवर फार जीव होता.

संध्याचा भाऊ एन. किरण यांनी त्या कुत्र्याला जवळ घेतलं आणि त्याला कुरवाळू लागला. "कालपासून टॉमी असं वागत आहे. संध्याचा टॉमीवर फार जीव होता. ती त्याला खाऊ-पिऊ घालायची, अंघोळ घालायची. कदाचित तिची आठवण त्याला येत असावी," असं किरणनं सांगितलं.

संध्याची आई सावित्री यांनी सरिताला सांगितलं, "संध्याचा फोटो घेऊन ये." त्या फोटोकडे एकटक पाहून त्या बोलू लागल्या, "पाहिलंत ती किती सुंदर दिसत होती. त्यानं तिच्यावर पेट्रोल टाकलं... तिला जाळलं... माझ्या बाळाला किती त्रास सहन करावा लागला असेल... तो सुटता कामा नये."

संध्या व्यतिरिक्त सावित्री यांना दोन मुली आणि तीन मुलं आहेत. संध्या सर्वांत लहान होती. चार वर्षांपूर्वी संध्याच्या वडिलांचा मृत्यू झाला. त्यानंतर तिनं तिच्या परीनं कुटुंबाची जबाबदारी उचलली होती.

'तिला खूप त्रास सहन करावा लागला...'

तिनं काही दिवस बॅंकेत काम केलं. गेल्या 14 महिन्यांपासून ती लकी ट्रेडर्समध्ये कम्प्युटर ऑपरेटरचं काम करत होती.

"ती खूप नियोजनबद्धरितीनं काम करत असे. कुणाला काय हवं काय नको याचा ती विचार करत असे. आमच्या घर खर्चाचं ती नियोजन करत असे आणि ते ती पार पडत असे," अशी आठवण सरिता यांनी पाणावलेल्या डोळ्यांनी सांगितली.

संध्याला कुणी त्रास देत होतं अशी आम्हाला कल्पना सुद्धा नव्हती. जर आम्हाला याबद्दल आधी थोडंही कळलं असतं तर आम्हाला काही करता तरी आलं असतं, असं किरणनं सांगितलं.

ऑफिसमध्ये गेल्यावर

तिच्या घरापासून अगदी जवळ असलेल्या तिच्या ऑफिसमध्ये आम्ही पोहचलो. तिच्या घरापासून ऑफिसला चालत जाण्यास फक्त 15 मिनिटं लागतात.

संध्याच्या जाण्याचा धक्का लकी ट्रेडर्सचे मालक जगन रेड्डी यांना देखील बसला आहे. एका रिकाम्या टेबल खुर्चीकडे हात दाखवून त्यांनी म्हटलं, "तिथं संध्या बसत होती. आता मला माझा हात आखडला आहे असं वाटतं. आमचे सगळे आर्थिक व्यवहार तीच पाहत होती."

"कंप्युटरचे पासवर्ड, बॅंक खात्यांचे पासवर्ड तिलाच माहीत होते. आम्हालाच नाही तर आमच्या ग्राहकांना देखील हे ऐकून फार वाईट वाटलं. ती गेल्याचं...


ज्या दिवशी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणसोबत केलेल्या अणुकरारातून बाहेर पडण्याच्या निर्णयावर स्वाक्षरी केली तेव्हापासून आपल्याविरोधातल्या निर्बंधांना रोखण्याचे उपाय आहेत आणि अण्विक कार्यक्रम अमेरिकेशिवायही सुरू राहील, असं इराणचे नेते आणि अधिकारी सांगत आहेत.

मात्र इराणी अधिकाऱ्यांच्या या आर्जवाने काम भागणार नाही, हे स्पष्ट आहे. इराणवर लावण्यात आलेल्या आर्थिक निर्बंधांचा परिणाम कुणी कमी करु शकत असेल, तर तो फक्त युरोपीय महासंघ आहे.

मात्र अमेरिकेच्या विरोधात जाऊन युरोपीय महासंघ इराणसोबतचा अणुकरार वाचवण्याचा प्रयत्न का करेल, हा प्रश्नदेखील आहेच.

इराणचा अणुकरार

इराणविरोधात अमेरिकेचे निर्बंध सुरू राहिले तर युरोपीय राष्ट्र इराणसोबत कसे राजकीय संबंध ठेवतील आणि इराणच्या राज्यकर्त्यांप्रती त्यांची वागणूक कशी असेल?

अणुकराराबाबत इराण आणि '5+1 गट' (संयुक्त राष्ट्र संघाचे पाच कायमस्वरुपी सदस्य आणि जर्मनी) किंवा युरोपच्या दृष्टीकोनातून '3+3 गट' (ब्रिटन, फ्रान्स आणि जर्मनीसारखे तीन युरोपीय देश आणि अमेरिका, रशिया आणि चीनसारखे तीन बिगर युरोपीय देश) यांच्यात गेल्या काही वर्षांत थोड्या-... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

थोड्या कालावधीने आणि त्यानंतर काही महिन्यांसाठी सातत्याने चालणारी सखोल चर्चा हा मुद्दा युरोपसाठी किती महत्त्वाचा आहे, हे दाखवणारी आहे.

आता 'जे गेलं ते गेलं, जे समोर आहे, तेच पुढे नेऊया,' अशी जर्मनी, फ्रान्स आणि ब्रिटन यांची भूमिका आहे.

आज युरोपसमोर जी संकटं उभी ठाकली आहेत आणि ज्या संकटांची चाहुल लागतेय, त्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग कदाचित केवळ इराण हाच आहे. याची जर कारण शोधायची असली तर इतिहासात पाहावं लागतं.

आजपासून सत्तर वर्षांहूनही आधीची गोष्ट आहे.

दुसऱ्या महायुद्धाने युरोप पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाला होता. त्यानंतर पुन्हा उभारी घेण्यासाठी युरोपीय देशांच्या नेत्यांनी कोळसा आणि लोखंडाशी संबंधित एक संघटना स्थापन केली.

युद्धामुळे अस्ताव्यस्त झालेल्या युरोपच्या अर्थव्यवस्थेत नवीन प्राण फुंकण्याचं काम या रोम कराराने केलं.

एकप्रकारे इतिहासात पहिल्यांदाच युरोपच्या सामाईक बाजाराची पायाभरणी झाली. युरोपच्या आर्थिक प्रगतीनेच तिथे शांतता आणि स्थिरता प्रस्थापित केली.

काही वर्षांनंतर जगावर शीतयुद्धाचे ढग दाटायला  लागले आणि दोन महाशक्तींमध्ये जगाचं ध्रुवीकरण झालं. त्यावेळी पुन्हा एकदा युरोपने आपल्या अनुभवातून धडा घेतला की युरोपमधले छोटे-छोटे देश महासंघ म्हणून एकत्र आले तरच युरोप जगाच्या राजकारणात आपली भूमिका वठवू शकतं.

इराणच्या नैसर्गिक वायूंच्या साठ्यांपर्यंत जर युरोप पोहचू शकलं तर सगळी परिस्थिती बदलू शकते.

अखेर युरोपीय लोकांचे परिश्रम फळाला आले आणि 1993 साली जगाच्या राजकीय पटलावर अधिकृतपणे युरोपीय महासंघाचा उदय झाला. त्याच्या सहा वर्षांनंतर युरोपने 'युरो' हे सामायिक चलनही जारी केलं.

कोंडित अडकलेला महासंघ

आज जन्माच्या 25 वर्षांनंतर, युरोपीय महासंघ अनेक आव्हानं आणि मूलभूत समस्यांच्या कोंडित अडकला आहे. यातली कुठलीही एक समस्या किंवा आव्हान त्यांचं अस्तित्वच धोक्यात टाकू शकते.

युरोप जगातल्या तीन मोठ्या आर्थिक ताकदींपैकी एक आहे. मात्र त्यांची स्थिती फारच अस्थिर आहे.

दशकभरापूर्वी आलेल्या आर्थिक भूकंपाने युरोपातल्या काही देशांना दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर आणून उभं केलं होतं.

स्पेन, पोर्तुगाल आणि इटलीने तर कशीबशी आपली सुटका करून घेतली. मात्र ग्रीसमध्ये संकट अधिक गहीरं झालं आणि जनता रस्त्यावर उतरली. जनतेने केलेल्या या आंदोलनात अनेकांचे जीवही गेले.

आता कुठे युरोप या परिस्थितीतून बाहेर पडत असताना कुठल्याही...


ज्या पहिल्या आठ लोकांवर या लशीची चाचणी घेण्यात आली होती, त्यांच्यामध्ये अँटीबॉडीज आढळल्याचं कंपनीने म्हटलंय.

ज्या लोकांना कोरोना विषाणूची लागण झालेली आहे, त्यांच्या शरीरातल्या रोगप्रतिकारक शक्तीप्रमाणेच या लोकांच्या रोगप्रतिकारक यंत्रणेने प्रतिसाद दिल्याचं कंपनीने म्हटलंय.

या लशीमुळे कोरोना विषाणूच्या संसर्गापासून संरक्षण प्रत्यक्षात मिळू शकतं का, हे तपासण्यासाठीच्या मोठ्या प्रमाणातल्या चाचण्या जुलैमध्ये सुरू होण्याची अपेक्षा आहे.

सध्या जगभरातले 80 गट कोरोना व्हायरसवरची लस शोधण्यासाठी झपाटून काम करत आहेत.

प्रातिनिधिक फोटो

मॉडर्ना कंपनीने त्यांच्या mRNA - 1273 या प्रायोगिक लशीची चाचणी सर्वांत पहिल्यांदा केली होती.

कोरोना व्हायरसच्या जेनेटिक कोडचा लहानसा भाग या लशीद्वारे रुग्णाच्या शरीरात टोचला जातो.

यामुळे कोव्हिड 19 ची लक्षणं निर्माण होत नाही किंवा रुग्णाला विषाणू संसर्गही होत नाही. पण त्या व्यक्तीच्या शरीरातली रोगप्रतिकारक शक्ती याला प्रतिसाद मात्र देते.

अमेरिकन सरकारच्या नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ अॅलर्जी अँड इन्फेक्शस डिसीजेसने लशीसाठीच्या या चाचण्या घेतल्या. ही प्रायोगिक ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स ज्या लोकांना टोचण्यात आली, त्यांच्या शरीरात कोरोना व्हायरसला निष्प्रभ करू शकणाऱ्या अँटीबॉडीज निर्माण झाल्याचं आढळून आलंय.

मात्र, आतापर्यंत फक्त 8 लोकांवर याची चाचणी करण्यात आलेली आहे. या ट्रायलमध्ये एकूण 45 जणांवर चाचणी करण्यात येणार आहे. या प्रयोगामध्ये सहभागी होणाऱ्या लोकांना कमी, मध्यम वा जास्त प्रमाणात ही लस देण्यात येतेय.

सगळ्यांत जास्त प्रमाणात लस देण्यात आलेल्या व्यक्तींमध्ये या सगळ्यात जास्त दुष्परिणाम वा साईड इफेक्ट्स आढळलेले आहेत.

पण कोव्हिड 19 मधून बऱ्या झालेल्या रुग्णांच्या शरीरातील अँटीबॉडिजचं प्रमाण आणि लसीचा लहान डोस घेणाऱ्यांच्या शरीरातील अँटीबॉडिजचं प्रमाण सारखंच असल्याचं मॉडर्नाने म्हटलंय. तर मध्यम प्रमाणात लस घेणाऱ्यांमधलं अँटीबॉडिजचं प्रमाण हे बऱ्या झालेल्या रुग्णांच्या तुलनेत 'लक्षणीयरीत्या जास्त' असल्याचं कंपनीने म्हटलंय.

लसीची ही चाचणी सध्या पहिल्या टप्प्यात आहे. या टप्प्यामध्ये ही लस परिणामकारक आहे का पाहण्यापेक्षा लस सुरक्षित आहे का, याचा तपास घेतला जातोय.

या लसीच्या मदतीने लोकांना विषाणूपासून संरक्षण मिळतंय का हे पाहण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात चाचण्या घ्याव्या लागतील.

उंदरांवरही याचा प्रयोग करण्यात आला. उंदरांच्या फुफ्फुसांवर परिणाम करणारा विषाणू या लसीच्या मदतीने रोखण्याच्या प्रयोगात यश आलेलं आहे.

"ही चाचणीच्या पहिल्या टप्प्याच्या मध्यातली माहिती आहे. नैसर्गिक संसर्गानंतर शरीरात जी प्रतिक्रिया उमटते तशीच mRNA - 1273 लशीमुळे उमटत असल्याचं यात आढळलंय," मॉर्डनाच् चीफ मेडिकल ऑफिसर डॉ. ताल झॅक्स यांनी सांगितलं.

"mRNA - 1273मध्ये कोव्हिड - 19 ला रोखण्याची क्षमता आहे, या विश्वासाला या आकडेवारीमुळे दुजोरा मिळतोय. महत्त्वाच्या चाचण्यांसाठी आता लशीचं प्रमाण (डोस) आम्ही ठरण्याच्या आम्ही आता अधिक जवळ आहोत."

जुलै महिन्यात या लशीची मोठ्या प्रमाणावर चाचणी सुरू करणार असल्याचं मॉडर्नाने म्हटलंय.

ऑक्सफर्डची लस

ऑक्सफर्ड विद्यापीठाने तयार केलेल्या लशीचीही लोकांवर चाचणी घेण्यात येत आहे. पण या चाचण्यांचे निकाल अजून आलेले नाहीत. पण माकडांवर करण्यात आलेल्या चाचण्यांच्या निकालांविषयी काही शंका व्यक्त करण्यात येत आहेत.

ज्या प्राण्यांना ही लस देण्यात आली त्यांच्यामध्ये रोगाची तीव्र लक्षणं आढळली नाहीत आणि त्यांना न्यूमोनिया झाला नाही. पण या प्राण्यांचं विषाणूपासून पूर्णपणे संरक्षण झालं...


ज्या भागात हिमस्खलन झालं, तो दुर्गम असल्यामुळे नेमकी ही घटना कशी घडली, याबाबदत अद्याप काही स्पष्ट माहिती समोर आलेली नाही.

अभ्यासक आणि संशोधक या घटनेबाबत काय सांगतात ते जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसीनं केला.

हिमालयाच्या या भागातच जवळपास 1 हजार हिमनद्या आहेत, असं ग्लेशियर तज्ज्ञ सांगतात.

त्यांच्यामते तापमानवाढीमुळे मोठे हिमखंड वितळून त्यांच्यात साठलेलं पाणी वेगानं बाहेर आल्यामुळे हिमस्खलन झालं असावं आणि वेगानं वाहणाऱ्या बर्फासोबत चिखल आणि दगडही खाली आले असावेत.

 डेहराडून येथील वाडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ हिमालयन जिओलॉजीमधून नुकतेच निवृत्त झालेले ग्लेशॉलॉजिस्ट डीपी डोभाल सांगतात, "आम्ही त्याला मृत बर्फ म्हणतो, म्हणजे आटत चाललेल्या हिमनदीच्या प्रवाहापासून वेगळे झालेले हिमखंड. अशा मोठ् हिमखंडांवर सहसा दगडांचा ढिगारा जमा झालेला असतो. इथेही असंच झाल्याची शक्यता सर्वात जास्त आहे, कारण हिमस्खलनासोबत मोठ्या प्रमाणात गाळ खाली वाहात आला आहे."

काही तज्ज्ञांच्या मते, हिमस्खलनाच्या वाटेत एखादा हिमतलावही आला असण्याची शक्यता आहे. एखाद्या हिमनदीतलं बर्फ जिथे संपतं तिथे पाणी वितळल्यानं तयार होणारा तला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व म्हणजे हिमतलाव. वरच्या हिमनदीतलं बर्फ तुटून खाली आलं, तर त्यासोबत पाण्याचा प्रवाहही मोठ्या वेगानं खालच्या दिशेनं वाहात जाऊ शकतो.

पण अशा प्रकारचा कुठलाही हिमतलाव या परिसरात तयार झाल्याची माहिती नव्हती, असं काही तज्ज्ञ सांगतात.

"पण सध्याच्या दिवसांत असे ग्लेशियल लेक किती लवकर तयार होऊ शकतात ते सांगता येणार नाही," असंही डीपी डोभाल यांनी म्हटलं.

ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे हिंदू कुश- हिमालय प्रदेशात हिमनद्या झपाट्यानं वितळत असून त्यामुळे हिमतलावांचा आकार वाढतो आहे आणि नवे हिमतलाव तयार होत आहेत.

आणखी एक शक्यता आहे. एखाद्या हिमस्खलनामुळे किंवा भूस्खलनामुळे नदीत कधीकधी अडथळा निर्माण होतो आणि त्यामुळे तात्पुरते जलाशय तयार होतात.

अशा तलावांतील पाण्याची पातळी धोक्याची मर्यादा ओलांडते, किंवा दबाव वाढतो तेव्हा ते फुटतात आणि त्यांच्या मार्गात येणार्या मानवी वस्त्या, पूल, जलविद्यूत प्रकल्प, अशा बांधकामांची प्रचंड हानी होते.

हिमालय प्रदेशात, भूस्खलनामुळे नद्यांना अडथळा निर्माण होतो आणि त्यामुळे तात्पुरते जलाशय निर्माण होतात. हे जलाशय फुटली की मानवी वस्त्या, पूल आणि जलविद्युत प्रकल्पांची हानी होते.

याआधीही या परिसरात अशा अनेक घटना घडल्या आहेत. 2013 मध्ये केदारनाथ येथे महापूर आला त्यावेळी त्याविषयी अनेक सिद्धांत मांडण्यात आले.

"केदारनाथमधील आपत्तीचं नेमकं कारण कळण्यासाठी काही काळ जावा लागला. चोराबारी हिमनदीतला तलाव फुटल्याने पूर आल्याचे त्यावेळी स्पष्ट झाले होते."

आता धौलीगंगा नदीला आलेल्या पुरामागचे कारण शोधण्यासाठी तज्ज्ञांची समिती स्थापन करण्यात आली आहे, अशी माहिती उत्तरखंडच्या अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.

डॉ. डोभाल सांगतात, "केदारनाथ घटनेच्या काही काळानंतरच आम्हाला त्यामागील कारण कळू शकले. चोराबारी हिमनदी फुटल्याने पूर आल्याचे त्यावेळी स्पष्ट झाले होते."

आता धौलीगंगा नदीला आलेल्या पुरामागचे कारण शोधण्यासाठी तज्ज्ञांची समिती स्थापन करण्यात आली आहे, अशी माहिती उत्तरखंडच्या अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर रोज रात्री 8.00 वाजता कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.


ज्या भारत देशात कोरोनामुळे लाखो जणांचा जीव जाईल, अशी शक्यता वर्तवण्यात आली होती, त्या देशातून कोरोना व्हायरस माघार घेत आहे का?

देशभरात कोरोनाचा प्रसार कमी का होत चालला आहे, याविषयी मी ऑक्टोबर महिन्यात सविस्तर लिहिलं होतं. सप्टेंबर महिन्यात मात्र कोरोनाच्या रुग्णांनी उच्चांक गाठला होता. लाखो रुग्ण या महिन्यात आढळले होते. त्यानंतर मात्र नियमितपणे करण्यात आलेल्या टेस्टिंगमुळे दररोजचे रुग्ण आणि मृत्यूंचं प्रमाण घटलं होतं.

तेव्हापासून परिस्थितीत आता बरीच सुधारणा झाली आहे.

गेल्या आठवड्यापासून देशात दररोज सरासरी 10 हजार कोरोनाचे रुग्ण आढळत आहेत. कोरोनामुळे सात दिवसांत दररोज होणाऱ्या मृत्यूंची सरासरी 100पेक्षा कमी झाली आहे. देशातील अर्ध्याहून अधिक राज्यांमध्ये कोरोनामुळे कुणाचा मृत्यू होत नसल्याचं चित्र आहे. मंगळवारी (9 फेब्रुवारी) दिल्लीत कोरोनामुळे कुणाचाही मृत्यू झाला नाही. गेल्या 10 महिन्यांत दिल्लीनं पहिल्यांदा असा अनुभव घेतला.

आतापर्यंत भारतात 1 कोटींहून अधिक जणांना कोरोनाची लागण झाली आहे. कोरोना रुग्णांच्या बाबतीत भारताचा अमेरिकेनंतर जगात दुसरा क्रमांक लागतो. तर दीड लाखांहून अधिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मृत्यू झाले आहेत. 10 लाखांमागे 112 जणांचा देशात मृत्यू झाला आहे. युरोप आणि अमेरिकापेक्षा ही संख्या खूपच कमी आहे. रुग्णांची संख्या टेस्टिंगचं प्रमाण कमी झाल्यामुळे खालावली नसल्याचंही आता स्पष्ट झालं आहे.

बहुतेक साथीचे रोग साधारणपणे घंटीच्या आकारात (bell-shaped curve) वाढतात आणि तसेच खालावतात. भारतही त्याला अपवाद राहिलेला नाही. देशात अतिशय दाटवस्तीत राहणाऱ्या 65 वर्षांहून अधिक वय असलेल्यांचे मृत्यू मोठ्या प्रमाणावर झाले आहेत.

भारतातील कोरोनाचं संक्रमण कमी होतंय तर त्यात विलक्षण असं काही नाहीये. यामागे कोणताही चमत्कार नाहीये, असं विषाणूशास्त्रज्ञ डॉ. शाहीद जामील सांगतात.

कोरोना रुग्णांची संख्या कमी होण्यामागे अनेक संभाव्य कारणं असल्याचं तज्ञांचं मत आहे.

मिशिगन विद्यापीठातील जीवशास्त्र आणि महामारीशास्त्रातील प्राध्यापक भ्रमर मुखर्जी म्हणतात, "साथीच्या रोगाविषयीचं स्पष्टीकरण अद्याप आपल्याकडे नाहीये. पण आपल्याला हे माहिती आहे की भारत अजून हर्ड इम्यूनिटीपासून दूर आहे."

हर्ड इम्युनिटी म्हणजे समूहाची रोग प्रतिकारकशक्ती. म्हणजे जेव्हा समाजातल्या भरपूर लोकांच्या शरीरात एखाद्या रोगाची प्रतिकार करण्याची शक्ती निर्माण होते, तेव्हा त्या रोगाचा परिणाम कमी होऊ लागतो.

भारत हर्ड इम्यूनिटीपासून दूर का आहे?

नुकताच झालेला सिरो सर्व्हे सांगतो की, 21 टक्के वयस्कर आणि 25 टक्के तरुणांना आधीच कोरोनाची लागण झाली आहे.

तसंच झोपडपट्टीत राहणारे 31 टक्के, झोपडपट्टीत न राहणारे पण शहरातले 26 टक्के नागरिक आणि 19 टक्के ग्रामीण नागरिकांना कोरोनाची लागण झाल्याचंही अहवाल स्पष्ट करतो. दिल्ली आणि पुण्यासारख्या शहरांमध्ये तर हे प्रमाण 50 टक्क्यांपर्यंत आहे. याचा अर्थ या भागांमध्ये कोरोना विषाणूच्या संपर्कात यायची शक्यता खूप जास्त आहे आणि ही ठिकाणं हर्ड इम्यूनिटीच्या अगदी जवळ आहेत.

पण तज्ञ म्हणतात की अजूनही ही संख्या फारच कमी आहे.

दिल्लीतील थिंक टँक 'पब्लिक हेल्थ फाउंडेशन ऑफ इंडिया'चे अध्यक्ष डॉ. के श्रीनाथ रेड्डी यांनी सांगितलं की, "देशात असा कोणताही प्रदेश नाही ज्यानं हर्ड इम्यूनिटी प्राप्त केली आहे. असं असलं तरी काही लहान भाग अस्तित्त्वात असू शकतात."

त्यामुळे संसर्गाचं प्रमाण जास्त असूनही ज्या लोकांना अद्याप कोरोनाची लागण झाली नाही, असे लोक आपापल्या संरक्षित भागात राहू शकतात. पण, जर ही माणसं कमी संसर्ग असलेल्या भागात गेल्यास ते...


ज्या मागणीनं महाराष्ट्रात ऐतिहासिक आंदोलनं झाली, प्रदीर्घ न्यायालयीन लढाई झाली आणि राजकीय गणितं बदलली, ती मागणी सर्वोच्च न्यायालयाच्या दारात पूर्ण होऊ शकली नाही.

अर्थात, काही न्यायालयीन मार्ग अद्यापही अवलंबिता येऊ शकतात, पण तरीही आज आरक्षण रद्द करतांना न्यायालयानं काय म्हटलं हे पाहणं आवश्यक ठरेल.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या पाच न्यायमूर्तींच्या घटनात्मक खंडपीठानं आजचा निकाल दिला. मराठा समाजाला शिक्षण आणि नोकऱ्यांमध्ये आरक्षण देण्याच्या महाराष्ट्र विधिमंडळाच्या निर्णयाच्या संवैधानिक वैधतेबद्दल निर्णय घेणं हे त्यांच्यासमोरचं मुख्य उद्दिष्ट होतं.

न्यायमूर्ती अशोक भूषण, न्यायमूर्ती एल नागेश्वर राव, न्यायमूर्ती एस अब्दुल नाझीर, न्यायमूर्ती हेमंत गुप्ता आणि न्यायमूर्ती रविंद्र भट यांच्या खंडपीठानं हा निर्णय दिला.

इंदिरा साहनी निवाड्याचा पुनर्विचार करण्याची गरज नाही

न्यायाधीश भूषण यांनी हा निकाल वाचून दाखवला. सर्वप्रथम न्यायालयानं हे स्पष्ट केलं की त्यांना इंदिरा साहनी खटल्यातील निर्णयाचा पुनर्विचार करण्याची गरज वाटत नाही.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या या निकालानुसार कोणत्याही प्रकारच्या आरक्षण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावर 50 टक्क्यांची मर्यादा ही घालण्यात आली होती.

मराठा आरक्षण याचिकेवर सुनावणी होतांना या निकालाचा उल्लेख वारंवार झाला आणि त्या निकालावर पुनर्विचार झाला असता तर महाराष्ट्रासह सर्व राज्यांतल्या आरक्षणाच्या मर्यादेत बदल झाला असता.

पण सर्वोच्च न्यायालयानं त्यांच्या निकालात सुरुवातीलाच हे स्पष्ट केलं की साहनी खटल्याच्या निवाड्यापेक्षा वेगळा विचार करण्याची, म्हणजेच मर्यादा बदलण्याची, आवश्यकता नाही.

मराठा समाज सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागास नाही

भूषण यांनी पुढे असंही म्हटलं की आर्टिकल 324-अ च्या संदर्भात, जी अगोदर घटनादुरुस्ती झाली आहे ती कोणत्याही घटनेतल्या तरतुदीचं उल्लंघन करत नाही. त्यामुळे मराठा आरक्षणाची मागणी करणारी याचिका आम्ही निकाली काढत आहोत.

या निकालात सर्वोच्च न्यायालयानं म्हटलं की मराठा समाजाला 50 टक्के आरक्षणाची मर्यादा उल्लंघून नवं आरक्षण देण्यासाठी कोणताही वैध आधार आम्हाला दिसत नाही.

सर्वोच्च न्यायालयानं त्यांच्या निकालात असंही म्हटलं की मराठा समाजाला सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागास असा दर्जा देता येणार नाही. असं करुन त्यांचा समावेश मागास समाजांमध्येही करता येणार नाही.

महाराष्ट्र मागासवर्ग आयोगानं गायकवाड समितीच्या अहवालानुसार मराठा समाजाला सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागास असं म्हटलं होतं. पण सर्वोच्च न्यायालयानं ते अमान्य केलं.

महाराष्ट्रानं दिलेलं आरक्षण घटनाबाह्य

न्यायालयानं असं म्हटलं की, महाराष्ट्र राज्यानं सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागास वर्गांना आरक्षणाच्या कायद्यानुसार (SEBC Act) मराठा समाजाला शिक्षण आणि नोक-यांमध्ये आरक्षण देणं हे घटनाबाह्य आहे.

त्यामुळे एकत्रित आरक्षणाची मर्यादा 50 टक्क्यांहून अधिक वाढवून मराठा समाजाला शिक्षण आणि नोक-यांमध्ये दिलेलं आरक्षण रद्द करण्यात येत आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या या निवाड्यावर महाराष्ट्र सरकार आणि आरक्षणाच्या बाजूनं याचिका करणारे आता पुढचा न्यायालयीन मार्ग काय अवलंबतात याकडे सगळ्यांचं लक्ष आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे...


ज्या मिनिआपोलीस शहरात कृष्णवर्णीय जॉर्ज फ्लॉईड यांच्या मृत्यूपासून ही आंदोलनं सुरू झाली होती, त्या शहराने आता अख्खं पोलीस प्रशासनच बरखास्त करण्याचा निर्णय घेतला आहे. मिनिआपोलीस नगर पालिकेत मांडण्यात आलेल्या या ठरावाला 13 सदस्यांपैकी 9 जणांनी संमती दिली आणि सार्वजनिक सुरक्षिततेची एक पर्यायी व्यवस्था तयार करण्याच्या बाजूने मतदान केलं आहे.

शहराचे महापौर जेकब फ्रे यांनी या ठरावाला विरोध केला होता, पण जनतेकडून त्यांचा जाहीर निषेध करण्यात आल्यानंतर त्यांनी माघार घेतली. वर्णद्वेषविरोधी आंदोलकांच्या मते हा एक मोठा कौल आहे.

25 मे रोजी फ्लॉईड यांना ताब्यात घेत असताना पोलीस अधिकारी डेरेक शॉविन यांनी त्यांच्या मानेवर गुडघा ठेवून दाबलं होतं. त्यातच श्वास कोंडून फ्लॉईड यांचा मृत्यू झाल्यानंतर संपूर्ण अमेरिकेमध्ये कृष्णवर्णीय अमेरिकन लोकांविषयीचा वर्णभेद आणि पोलिसांकडून त्यांच्या होणाऱ्या हत्यांबद्दल निदर्शनं सुरू आहेत.

'मला श्वास घेता येत नाहीय' हे फ्लॉईड यांचे शेवटचे शब्द अमेरिकेत गाजतायत

गेल्या दोन आठवड्यांमध्ये काही ठिकाणी निदर्शनांना हिंसक वळण लागलं असून, अमेरिकेतल्या 40 पेक्षा जास्त शहरांमध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ये कर्फ्यू लावण्यात आला होता.

मिनिआपोलीस नगर पालिकेने काय निर्णय घेतलाय?

या निर्णयाच्या बाजूने मत देणाऱ्या नऊ पालिका सदस्यांनी एक निवेदन जनतेपुढे वाचून दाखवलं. त्यात ते म्हणाले, "मिनिआपोलीस आणि देशभरातल्या अनेक शहरांमध्ये आता हे स्पष्ट झालंय की सध्याच्या कायदा-सुव्यवस्था प्रशासनाला आपले काही समुदाय सुरक्षित ठेवण्यात अपयश आलंय, म्हणून आज आम्ही इथे आहोत. थोडा थोडा सुधार करण्यास आपण निश्चितच अपयशी ठरलोय," असं पालिका अध्यक्ष लिसा बेंडर म्हणाल्या.

पण याला पर्यायी व्यवस्था काय असेल, याविषयी आपण पुढे चर्चा करू, असं त्या म्हणाल्या. आतापर्यंतचा पोलीस निधी आपण यापुढे लोकसहभागातून काम करण्यासाठी वापरू, असंही त्या म्हणाल्या.

पण या निर्णयाला महापौरांनी विरोध केल्यामुळे ही प्रक्रिया अगदीच सुरळीत आणि झटपट पार पडेलच, याची शाश्वती नाही. ज्या राज्यात हे मिनिआपोलीस शहर येतं, त्या मिनेसोटातल्या 'ब्लॅक विझन' या हक्क संघटनेचे संचालक कँडेस माँटगोमेरी म्हणाले, "या निर्णयापर्यंत पोहोचायला इतके जीव जायला नको होते. सरकारची फूस असलेल्या अशा सैराट पोलीस प्रशासनाशिवाय, कुठल्याही शस्त्रास्त्रांशिवाय आम्ही जास्त सुरक्षित आहोत."

तर अमेरिकेत इतर काही राज्यांमध्येही "Defund the police" अर्थात पोलिसांसाठी दिला जाणारा निधी बंद करण्याची मागणी जोर धरत आहे. न्यूयॉर्क शहराचे महापौर बिल डे ब्लासिओ यांनी जाहीर केलंय की ते पोलीस प्रशासनासाठी राखीव निधी आता सार्वजनिक कार्यक्रमांसाठी वापरणार आहेत.

जॉर्ज फ्लॉईड यांच्यासोबत काय घडलं?

एका दुकानदाराला 20 डॉलर्सची बनावट नोट दिल्याचा आरोप जॉर्ड फ्लॉईड यांच्यावर होता. कारवाई करणाऱ्या पोलिसांनी फ्लॉईड यांची गाडी रोखली.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार - त्यांना कारपासून दूर जाण्यास सांगण्यात आलं असता, त्यांनी प्रतिकार केल्यानंतर त्यांना बेड्या ठोकण्यात आल्या. या घटनेच्या व्हायरल व्हीडिओत जॉर्ज फ्लॉईड जमिनीवर पडलेले आहेत आणि एक श्वेतवर्णीय अधिकारी त्यांच्या गळ्यावर गुडघा दाबून बसल्याचं दिसतंय. "प्लीज, मला श्वास घेता येत नाहीये,", "पाय उचला, मला मारू नका," अशी विनवणी करताना फ्लॉईड या व्हीडिओत दिसतात.

डेरीक शॉविन, टू थाओ, थॉमस लेन आणि जे अलेक्झांडर क्युएंग हे चौघे अधिकारी या घटनेत सहभागी असल्याचं उघडकीस आलं. त्यानंतर शॉविन या अधिकाऱ्यावर सेकंड डिग्री मर्डरचा आरोप ठेवण्यात आला आहे, तर अन्य तीन...


ज्या लोकांची प्रतिकारक्षमता चांगली असते, त्यांच्यावर कोव्हिड-19चा प्रघात जास्त मोठा होत नाही, इतकंच काय ते आतापर्यंत लक्षात आलं आहे. याचंच भांडवल आता आपली बाजारपेठसुद्धा करू पाहात आहे.

प्रतिकारक्षमता वाढवण्याचे उपाय वेगवेगळ्या माध्यमांमधून आणि सोशल मीडियावरून सुचवले जात आहेत.

अर्थात हे काही पहिल्यांदाच घडत नाहीये. जेव्हा अशा साथी किंवा आरोग्य संकटं येतात, तेव्हा अशा गोष्टीही दिसून येतात. 1918 साली जेव्हा स्पॅनिश फ्लू आला होता तेव्हासुद्धा अशाचप्रकारच्या घटना, चर्चा होत होत्या. आणि आता 2020मध्येही तेच दिसून येत आहे.

पण हो, या शंभर वर्षांमध्ये वैद्यकशास्त्रात माणसानं मोठी प्रगती मात्र केलीय हे नक्की.

सध्या सोशल मीडियावर एक अफवा पसरवली जात आहे, की अनेकदा हस्तमैथुन केल्याने रक्ताच्या पेशींमध्ये वाढ होते. व्हिटॅमिन-C असलेली फळं भरपूर खा, प्रोबायोटिक्स घ्या, असेही सल्ले तर तुम्हीही ऐकले असतीच. तर काही लोकांनी ग्रीन-टी आणि लाल मिरची खाल्ल्यास कोव्हिड-19पासून रक्षण होतं, असं सांगायला सुरुवात केली आहे.

सुपरफूड हे बाजारपेठेनं तयार केलेलं आभासी मिथक आहे, असं संशोधक सांगतात. या पदार्थांनी प्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तिकारक्षमता वाढते असा कोणताही पुरावा संशोधनातून मिळालेला नाही.

आपल्या प्रतिकारक्षमतेमध्ये त्वचा, श्वसन मार्ग आणि म्युकस मेंब्रेन या तिघांची महत्त्वाची भूमिका असते, असं येल विद्यापीठामधील इम्युनोलॉजिस्ट अकीको इवासाकी सांगतात. "कोणत्याही प्रकारचा संसर्ग रोखण्यासाठी या तीन घटकांची मदत आपल्या शरीराला होत असते. जर एखादा विषाणू या तीन अडथळ्यांना किंवा संरक्षकांना भेदून आत घुसला तर आतल्या कोशिकांमधली सतर्कता वाढते. त्यातली हालचाल वाढते आणि त्या विषाणूशी लढाई सुरू करतात."

आता ही लढाई इथंच थांबली नाही तर अडॉप्टिव्ह इम्यून सिस्टिमची फौज लढाईत उतरवली जाते. अडॉप्टिव्ह इम्यून सिस्टिम काही विशिष्ट प्रकारच्या विषाणूंविरोधातच लढू शकते.

यामध्ये कोशिकांबरोबर प्रथीन पेशी, आणि प्रतिजैविकं सहभागी झालेली असतात. एखाद्या रोगाविरोधात प्रतिकार क्षमता तयार होण्यासाठी काही दिवसांपासून एका आठवड्यापर्यंत वेळ लागू शकतो.

थोडासा खोकला, सर्दी, ताप, डोकेदुखी याची लक्षणं काही कोणत्या विषाणूमुळे दिसत नाहीत. खरंतर हे सर्व प्रकार आपल्या प्रतिकारक्षमतेचे एक भाग आहेत. ती आपल्याला जन्मतःच मिळालेली असते.

कफातून बॅक्टेरिया बाहेर काढण्यासाठी मदत होते. विषाणू वाढू नये यासाठी ताप एक विशिष्ट परिस्थिती शरीरात तयार करतो. अशा स्थितीत एखाद्याने प्रतिकारक्षमता वाढवण्यासाठी तत्सम पदार्थांचं सेवन केलं तरी त्याला वास्तवात काही फायदा होणार नसतो.

काही लोक मल्टिव्हिटॅमिनच्या गोळ्या प्रतिकारक्षमता वाढावी म्हणून घेत असतात. पण ज्यांचं आरोग्य चांगलं आहे, अशा लोकांना त्याची गरज नाही, असं संशोधनातून स्पष्ट झालंय.

अतिरिक्त सप्लिमेंट घेण्याची सवय फक्त सामान्य माणसांनाच असते, असं नाही तर शिकले-सवरलेले लोकही या जाळ्यात अडकतात.

उदाहरण म्हणून, आपण नोबेल विजेते लायन्स पॉलिंग यांच्या अनुभवाकडे पाहू. ते पडसं होऊ नये म्हणून दररोज 18 हजार मिलीग्रॅम व्हिटॅमिन-C घेऊ लागले होते. हे प्रमाण गरजेपेक्षा 300 पट जास्त होतं. क जीवनसत्वाची पडशाविरोधात फारच थोडी मदत होते.

या सगळ्याभोवती बाजारपेठेनं एक मायाजाल पसरवलेलं दिसून येतं. विकसित देशांमध्ये जे लोक संतुलित आहार घेतात त्यांना आपल्या आहारातूनच शरीराला आवश्यक असणारं क जीवनसत्व मिळतं असं जाणकार सांगतात. तसेच व्हिटॅमिन सी जास्त प्रमाणात घेतल्यामुळे मूत्रपिंडात खडे होण्याची (किडनीस्टोन) शक्यता जास्त असते.

जोपर्यंत शरीरातलं...


ज्या विकास महामंडळांवरून हे भांडण झालं, ते नेमके काय आहेत? ही विकास मंडळं कुणासाठी आहेत आणि ती काय काम करतात? त्यांचा राज्यपालांशी आणि लांबलेल्या 12आमदारांच्या नियुक्त्यांशी काय संबंध? या प्रश्नांचा आढावा आपण घेणार आहोत.

राज्यात काही भाग श्रीमंत तर काही गरीब आहेत. गरीब म्हणजे दरडोई उत्पन्न तर कमी आहेच, पण तिथे विकास कामांवर निधी कमी खर्च होतो आणि संधी-नोकऱ्याही कमी मिळतात.

राज्याच्या या मागास भागांचा विकास करण्यासाठी वैधानिक विकास महामंडळांची स्थापना 1994 साली केली गेली. यासाठीची तरतूद राज्यघटनेच्या कलम 371 (2) मध्ये आहे.

त्याप्रमाणे राष्ट्रपतींच्या आदेशावरून आणि राज्यपालांच्या पत्राने 1994 साली 3 मंडळं अस्तित्वात आली. मराठवाड्यासाठी एक, विदर्भासाठी एक आणि ऊर्वरित महाराष्ट्रासाठी एक.

उपमुख्यमंत्री अजित पवार

या मंडळांमुळे काही महत्त्वाच्या गोष्टी घडल्या. महाराष्ट्राच्या स्थापनेनंतर जवळपास तीन दशकं उलटली तरी मराठवाडा आणि विदर्भ अनेक महत्त्वाच्या क्षेत्रांत पिछाडीवर असल्याच्या तक्रारी सातत्याने येत असत.

अनुशेषाची तक्रार तर पाचवीला पूजलेली. अनुशेष म्हणजे बॅकलॉग. म्हणजे ज्या गोष्टी मि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ळायला पाहिजे होत्या, पण मिळाल्या नाहीत.

या मंडळांमध्ये स्थानिक लोकप्रतिनिधी असतात. म्हणजे आमदारांपासून ते शहरी आणि ग्रामीण पातळीवरचे लोकप्रतिनधी. अध्यक्ष, उपाध्यक्ष राज्यपाल नेमतात.

सुरुवातीला अनेकांनी या मंडळांचं स्वागत केलं. घटनात्मक तरतूद, वैधानिक दर्जा यामुळे त्यांच्याकडे गांभीर्याने पाहिलं जात होतं. शिवाय या मंडळांना निधीची शाश्वती होती. एका मंडळाचा निधी कमी करून तो दुसऱ्या मंडळाकडे वळवता येणार नाही अशीही तजवीज असल्याने ती बाजूही सुरक्षित होती.

ही मंडळं स्थापन करण्यामागचा हेतू हा आहे की राज्यात निधी आणि संधी यांचं यथावकाश समप्रमाणात वाटप होईल. याच मंडळांवरून विधिमंडळांच्या पहिल्याच दिवशी खडाजंगी पहायला मिळाली.

विकास महामंडळांवरून आताच खडाजंगी का?

30 एप्रिल 2020 ला विदर्भ आणि मराठवाडा विकास महामंडळांची मुदत संपली. लॉकाडाऊनच्या काळात हे घडलेलं असल्याने त्यांच्यावर नवीन नेमणुका झालेल्या नाहीत, मुदतवाढ मिळालेली नाही.

ही मंडळं राज्यपालांच्या अखत्यारीत येतात पण त्यासाठीचं निधिवाटप तसंच नियुक्त्या याबाबतीत ते राज्य सरकारच्या सल्ल्याने निर्णय घेत असतात.

गेल्या एप्रिलपासून भाजप या मंडळांवरून सरकारवर दबाव आणायचा प्रयत्न करतंय. पण आता सरकारने सांगितंलय की राज्यपालांनी आघाडी सरकारची एक मागणी मंजूर केली की त्यानंतर मग आघाडी सरकार राज्यपालांकडे नियुक्त्यांची यादी पाठवेल.

उपमुख्यमंत्री अजित पवार म्हणाले की आधी राज्यपाल नियुक्त आमदारांचा प्रश्न मार्गी लावा मगच आम्ही मराठवाडा-विदर्भ वैधानिक विकास महामंडळाबाबतची घोषणा करूत.

भगतसिंह कोश्यारी

अजित पवार आपल्या भाषणात म्हणाले, "कॅबिनेटने एक निर्णय घेतलेला आहे. विधानपरिषदेची 12 नावं राज्यपाल महोदयांकडे मंजुरीसाठी पाठवण्यात आली आहेत. ऐकून घ्या, तुमचं ऐकलं, माझं ऐकून घ्या. अधिवेशन दहा दिवसांचं झालं पाहिजे असं सुधीर मुनगंटीवारजी म्हणाले. दसनंबरी झालं पाहिजे असंही म्हणाले.

"आणखी कुठलाही आकडा घ्या. ज्यादिवशी बारा नावं जाहीर होतील त्यादिवशी किंवा दुसऱ्या दिवशी मराठवाडा-विदर्भ वैधानिक विकास महामंडळ जाहीर घोषित केलं जाईल," असं उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी सांगितलं.

राज्यपाल नियुक्त आमदारांच्या प्रक्रियेशी संबंध आहे का?

महाविकास आघाडी सरकारने विधानपरिषदेवर नियुक्ती करण्यासाठी 12 नावं देऊन आता अनेक महिने लोटलेत पण राज्यपालांनी ती यादी मंजूर केलेली नाही.

या नियुक्त्या हा...


ज्यांचं लग्न होतं त्या मीरवाइज इल्मी यांनी टीव्हीवर एक मुलाखत दिली. त्यांची पत्नी वाचली असली तरी त्यांचा भाऊ आणि नातेवाईकांसह एकूण 63 जण शनिवारी झालेल्या हल्ल्यामध्ये मारले गेले.

180 पेक्षा जास्त जणांना जखमी करणाऱ्या या हल्ल्यांची जबाबदारी इस्लामिक स्टेटने घेतली आहे.

हा हल्ला 'क्रूर' असल्याचं अध्यक्ष अश्रफ घनी यांनी म्हटलंय.

तालिबानने दहशतवाद्यांना रान मोकळं करून दिलं असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. तर अमेरिकेसोबत शांतता चर्चा करत असणाऱ्या तालिबानने या हल्ल्याचा निषेध केलाय.

 मीरवाइज इल्मी यांनी टोलो न्यूजला मुलाखत दिली. ज्या हॉलमध्ये पाहुण्यांचं आनंदात स्वागत केलं तिथूनच काही तासांनी त्यांचे मृतदेह नेताना पाहिल्याचं ते सांगतात.

"माझं कुटुंब, माझी बायको धक्क्यात आहेत. त्यांच्या तोंडून शब्दही फुटत नाहीयेत. माझ्या बायकोला सारखी चक्कर येते," ते म्हणतात.

"माझ्या सगळ्या आशा संपल्या आहेत. मी माझा भाऊ गमावला, मित्र गमावले, नातेवाईक गमावले. माझं आयुष्य परत कधीच पूर्वीसारखं आनंदी होणार नाही."

"मी अंत्यसंस्कारांनाही जाऊ शकत नाही इतका थकवा आलाय मला...पण अफगाण लोकांच्या यातना इतक्यात संपणार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नाहीत, हे सुरूच राहणार," ते म्हणतात.

या हल्यामध्ये वधूच्या कुटुंबातल्या 14 जणांचा मृत्यू झाल्याचं वधुपित्याने अफगाण मीडियाला सांगितलं.

काय घडलं?

"आपल्या एका योद्ध्याने स्वतःवर लावलेल्या स्फोटकांचा एका मोठ्या कार्यक्रमामध्ये स्फोट केला तर तिथे पार्क करण्यात आलेल्या स्फोटकं असणाऱ्या गाडीचा स्फोट इतरांनी आपत्कालिन यंत्रणा दाखल झाल्यानंतर घडवून आणला," असं इस्लामिक स्टेटने त्यांच्या पत्रकात म्हटलंय.

शिया मुस्लिम बहुल भागात हा हल्ला झाला आहे.

तालिबान आणि इस्लामिक स्टेटसह सुन्नी मुसलमान कट्टरवाद्यांनी अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानातल्या अल्पसंख्याक शियांवर अनेकदा हल्ले केले आहेत.

या लग्नात सहभागी होण्यासाठी आलेले मुनीर अहमद (23) सध्या हॉस्पिटलमध्ये आहेत. ठार झालेल्यांमध्ये त्यांच्या चुलत भावाचाही समावेश आहे.

"स्फोट झाला त्यावेळी लग्नासाठी आलेले पाहुणे नाचत आनंद साजरा करत होते," त्यांनी एएफपी वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं.

"स्फोटानंतर अफरातफर माजली. सगळे किंचाळत होते, आपल्या जवळच्यांसाठी रडत होते."

अफगाण लग्न बहुतेकदा मोठ्या हॉल्समध्ये होतात. इथे पुरुष आणि महिला-मुलं वेगवेगळे असतात.

काय प्रतिक्रिया उमटली?

'आढावा घेण्यासाठी आणि सुरक्षा यंत्रणांकडून असा ढिसाळपणा पुन्हा होऊ नये' म्हणून सुरक्षा यंत्रणांची बैठक बोलावल्याचं राष्ट्राध्यक्ष घनी यांनी ट्विटरवरून सांगितलं.

तर हा हल्ला 'मानवतेच्या विरोधात' असल्याचं अफगाणिस्तानचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह अब्दुल्ला अब्दुल्ला यांनी म्हटलंय. तर हा हल्ला विकृत असल्याचं अमेरिकेचे अफगाणिस्तानमधले राजदूत जॉन बास यांनी म्हटलंय.

तालिबानही या हल्ल्याचा निषेध करत असल्याचं त्यांच्या प्रवक्त्याने म्हटलंय.

"महिला आणि मुलांना लक्ष्य करणाऱ्या अशा हेतुपुरस्सर आणि क्रूर हल्ल्यांचं समर्थन होऊ शकत नाही," असं मीडियाला पाठवलेल्या टेक्स्ट मेसेजमध्ये झबिउल्लाह मुजाहिद यांनी म्हटलंय.

अफगाण शांतता चर्चांचं काय?

कतारची राजधानी दोहामध्ये तालिबान आणि अमेरिकेच्या प्रतिनिधींमध्ये ही चर्चा सुरू आहे.

ही बोलणी चांगली सुरू असल्याचं अमेरिकेचे अध्यक्ष डॉनाल्ड ट्रंप यांनी रविवारी पत्रकारांना सांगितलं.

"तालिबानसोबतची चर्चा चांगली सुरू आहे. अफगाण सरकारसोबतची आमची चर्चाही अतिशय चांगली होतेय," ते म्हणाले.

नाटोच्या मिशनसाठी अमेरिकेचे साधारण 14,000 सैनिक अफगाणिस्तानात आहेत. आपल्याला अमेरिकन सैन्य...


ज्यांचे हात बरबटलेले आहेत त्यांच्याभोवती ईडीचा फास आवळला जाणारच, असं वक्तव्य उद्धव ठाकरे यांनी 'सामना'ला दिलेल्या मुलाखतीत केलं होतं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

त्याबाबत सुप्रिया सुळे यांना विचारलं असता त्यांनी उद्धव ठाकरे यांना प्रत्युत्तर देताना म्हटलं, की सत्ताधाऱ्यांकडून ईडीच्या माध्यमातून विरोधकांना लक्ष्य केलंच जात आहे, मात्र मित्र पक्षांच्याही फाईल्स ओपन ठेऊन त्यांना भीती दाखवली जाते आहे.

मित्र पक्षांनी विरोधात जाऊ नये म्हणून या फाईल्स त्यांच्यावर टांगत्या ठेवल्या जात आहेत, असं सुळे यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलंय.

राज्याच्या निवडणुकीत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस राज्यातल्या मुद्द्यांऐवजी इतर मुद्द्यांवरच बोलत असल्याची टीका सुप्रिया सुळे यांनी केली आहे. "मुख्यमंत्री यशस्वी आहे म्हणतात. पण पाच वर्षांत एकही ठोसपणे सांगण्यासारखं काम त्यांच्याकडे नाही. दिल्लीत ज्या गोष्टी हिंदीमध्ये ऐकते त्याच गोष्टी महाराष्ट्रात मुख्यमंत्री मराठीत बोलतात. यात तुमचं योगदान काय? ही राज्याची निवडणूक आहे. मग येथे महाराष्ट्राचे प्रश्न का नाहीत?" असा सवाल सुप्रिया सुळे यांनी केला आहे. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पक्षांतरामुळे राष्ट्रवादीला फटका नाही

गेल्या काही महिन्यांमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून मोठ्या संख्येनं नेते भाजपमध्ये गेले आहेत. त्याबद्दल सुप्रिया सुळे यांनी म्हटलं, की या पक्षांतरांमुळे पक्षाला विशेष फटका बसला नाहीये.

जे नेते भाजपमध्ये गेले त्यांना उलट कमी महत्व मिळतंय, असं सुप्रिया सुळेंनी म्हटलं.  त्यासाठी त्यांनी गणेश नाईक यांचं उदाहरण दिलं.

"गणेश नाईक जेव्हा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये होते तेव्हा ते तीस-तीस आमदारांना तिकीट वाटत होते. राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये असताना त्यांची आन-बान-शान होती. आज त्यांना भाजपमधून दोन तिकिटं मिळवणं सुद्धा शक्य झालं नाही."

ज्या इतर नेत्यांना मुलांमुळे पक्षांतर करावं लागलं त्यांना सुप्रिया सुळे यांनी टोला लगावला.

"गणेश नाईक यांना त्यांच्या मुलाचं तिकीट घ्यावं लागलं. अर्थात त्यांच्या मुलाचंही कौतुक आहे, की त्यानं वडिलांसाठी जागा सोडली. नाही तर सध्या महाराष्ट्रात मुलांच्या मागे वडिलांना फरफटत जावं लागत आहे."

भाजपला पाठिंबा देण्याचा 'तो' निर्णय योग्यच

भारतीय जनता पक्षाचं राज्यातील सरकार 2014 मध्ये वाचवण्यात राष्ट्रवादी काँग्रेसनं जी भूमिका घेतली ती योग्यच असल्याचं सुप्रिया सुळे यांनी मुलाखतीत म्हटलं आहे. भाजपला पाठिंबा देण्याचा निर्णय चुकीचा होता असं राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते जितेंद्र आव्हाड यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं. मात्र सुप्रिया सुळे यांनी त्यांच्याशी असहमती दर्शवली आहे.

या विधानसभा निवडणुकीत महिलांना 30 टक्के उमेदवारी देऊ न शकल्याची कबुली सुप्रिया सुळे यांनी दिली असून इच्छा असूनही हे शक्य झालं नसल्याचं त्यांनी म्हटलं. निवडून येण्याची क्षमता या निकषामुळे महिलांना पुरेशा प्रमाणात उमेदवारी देणं शक्य होत नसल्याचं त्यांनी सांगितलं.

"यशवंतराव चव्हाणांशी रक्ताचं नातं नसतानाही शरद पवार त्यांचे उत्तराधिकारी ठरले. त्यामुळे शरद पवारांचा उत्तराधिकारी अमुकच एक असेल असं म्हणता येणार नाही. पवारांची उत्तराधिकारी मी असू शकते, अजित पवार असू शकतात किंवा इतरही कोणी असू शकतो."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ज्यांना उमेदवारी मिळाली त्यांचा जल्लोष सुरू असतानाच, ज्यांना उमेदवारी मिळाली नाही किंवा तिकीट कापलं गेलं, त्यांची नाराजीही उघड होऊ लागलीये.

राज्यात ठिकठिकाणी नाराजीनाट्य दिसून येतंय. मुख्यमंत्र्यांचे पीए अभिमन्यू पवार यांच्या विरोधात अरविंद पाटील निलंगेकर, नाशिकमध्ये वसंत गिते, करमाळ्यात नारायण पाटील तसंच तिकीट नाकारलेले इतरही जण  प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षरित्या नाराजी व्यक्त करत आहेत.

बीबीसी मराठीनं राज्यातील आठ प्रमुख मतदारसंघाचा आढावा घेतलाय, जिथे टोकाची नाराजी पाहायला मिळत आहे.

1) औशात मुख्यमंत्र्यांच्या पीएला विरोध

लातूर जिल्ह्यातील औसा विधानसभा मतदारसंघातून भाजपनं अभिमन्यू पवार यांना उमेदवारी जाहीर केलीये. अभिमन्यू पवार हे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे स्वीय सहाय्यक आहेत.

गेल्या 15 वर्षांपासून अभिमन्यू पवार भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघासोबत काम करत आहेत. वनवासी कल्याण आश्रममध्येही ते सक्रीय होते.

पण अभिमन्यू पवार यांच्या उमेदवारीला औशातून विरोध होऊ लागलाय. पवार यांच्या उमेदवारीला भाजपचे नेते अरविंद पाटील निलंगेकर यांनी विरोध केला आहे. अरविंद पाटील हे राज्याचे कामगार मं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्री आणि लातूरचे पालकमंत्री संभाजी पाटील निलंगेकर यांचे भाऊ आहेत.

शिवसेनेचे माजी आमदार दिनकर माने यांचाही अभिमन्यू पवारांच्या उमेदवारीला विरोध दिसून येतोय. युतीच्या जुन्या फॉर्म्युल्यानुसार औसा मतदारसंघ शिवसेनेच्या खात्यात असायचा. त्यामुळे यंदा ही जागा भाजपला गेल्यानंतर स्थानिक शिवसैनिक नाराज आहेत.

काँग्रेसचे प्रदेश कार्याध्यक्ष बसवराज पाटील हे औसा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत. 2014 साली बसवराज पाटलांनी शिवसेनेच्या दिनकर मानेंचा पराभव केला होता.

2) नाशिक मध्य : फरांदेंना तिकीट, मनसेतून आलेले वसंत गिते नाराज

नाशिक मध्य विधानसभा मतदारसंघातून भाजपनं विद्यमान आमदार देवयानी फरांदे यांनाच पुन्हा एकदा संधी दिलीये. फरांदेच्या उमेदवारीमुळं माजी आमदार वसंत गिते हे नाराज झाले आहेत.

वसंत गिते हे 2009 साली याच मतदारसंघातून मनसेच्या तिकिटावर आमदार झाले होते. 2014 साली ते पुन्हा आमदारकीला उभे राहिले, मात्र भाजपच्या देवयानी फरांदेंनी त्यांचा पराभव केला. त्यानंतर वसंत गिते भाजपमध्येच दाखल झाले.

3) मुख्यमंत्र्यांच्या होमग्राऊंडवर नाराजी

नागपूर दक्षिण विधानसभा मतदारसंघातून भाजपनं विद्यमान आमदार सुधाकर कोहळेंना डावलून माजी आमदार मोहन मते यांना उमेदवारी जाहीर केलीये. त्यामुळे कोहळे नाराज आहेत. मुख्यमंत्र्यांच्या होमग्राऊंडवरची ही नाराजी आता चर्चेचा विषय ठरलीये.

माजी आमदार मोहन मते आणि मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हे मित्र असल्याचं बोललं जातं. कोहळेंनी मतेंच्या उमेदवारीवर प्रतिक्रिया देताना म्हटलं, "मित्रप्रेमामुळं तिकीट कापलं जात असेल तर हा सर्वसामान्य कार्यकर्त्यावरचा अन्याय आहे."

माजी मंत्री सतीश चतुर्वेदी आणि काँग्रेस नेते दिनानाथ पडोले यांचा पराभव करून सुधाकर कोहळे 2014 साली विधानसभेत पोहोचले होते.

दरम्यान, सुधाकर कोहळेंच्या कार्यकर्त्यांनी केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांच्या घरी जावून उमेदवारी का कापली याचा जाब विचारला. गडकरी यांनी या नाराजांची चर्चा करत त्यांना समजविण्याचा प्रयत्न केला. मात्र तरीही कार्यकर्ते आपल्या भूमिकेवर ठाम होते. रात्री पुन्हा गडकरी या नाराजांची चर्चा करून समजूत काढणार आहेत.

4) करमाळ्यात रश्मी बागल यांना तिकीट, नारायण पाटील नाराज

सोलापुरातल्या करमाळा विधानसभा मतदारसंघात शिवसेनेचे नारायण पाटील हे विद्यमान आमदार आहेत. मात्र, नुकताच राष्ट्रवादीतून शिवसेनेत प्रवेश केलेल्या रश्मी बागल यांना...


ज्यांनी सोशल मीडियावर हा दावा केलाय, त्यांनी ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तिहादुल मुसलमीन पक्षाचे (AIMIM) प्रमुख खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांच्या भाषणाचा हवाला दिलाय.

ओवेसी यांनी मुंबईतील चांदिवली परिसरात 13 जुलै 2019 रोजी भाषण केलं होतं. या भाषणातील काही भाग सोशल मीडियावर शेअर केला जात आहे.

चांदिवलीतील या भाषणात ओवेसी म्हणतात, "जेव्हा मी इंडिया गेटला भेट दिली, त्यावेळी तिथे हिंदुस्थानाच्या स्वातंत्र्यासाठी बलिदान देणाऱ्यांची यादी पाहिली. इंडिया गेटवर 95 हजार 300 जणांची नावं लिहिली आहेत. तुम्हाला ऐकून आनंद होईल की, त्यातील 61 हजार 945 जण हे मुसलमान आहेत. म्हणजेच, 65 टक्के केवळ मुसलमान नावं आहेत."

"भाजप, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि शिवसेनेच्या कुणाही व्यक्तीने जर तुम्हाला म्हटलं की तुम्ही देशभक्त नाहीत, तर त्यांना इंडिया गेटवरील नावं पाहून येण्यास सांगा," असंही ओवेसी यांनी उपस्थितांना आवाहन केलं.

'मीम न्यूज एक्स्प्रेस' नावाच्या यूट्यूब चॅनेलवर 13 जुलै रोजी ओवेसींचं हे भाषण अपलोड करण्यात आलंय. या भाषणाला सव्वा लाखांहून अधिक व्ह्यूज आहे. याच व्हिडीओचा आधार घेत अनेकजण सोशल मीडियावर इंडिया गेटवरी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल नावांमध्ये सर्वाधिक मुसलमान असल्याचा दावा करत आहेत.

मात्र, या दाव्याची पडताळणी केली असता, आमच्या असं लक्षात आलं की, खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांचा दावा पूर्णपणे खोटा आहे.

बीबीसीच्या वाचकांनी व्हॉट्सअॅपवरून हा फोटो आमच्यापर्यंत पाठवला आणि यामागची सत्यता जाणून घेण्याची इच्छा व्यक्त केली.

इंडिया गेटवर किती सैनिकांची नावं?

दिल्ली सरकारच्या वेबसाईटनुसार, नवी दिल्लीस्थित 'इंडिया गेट' 1931 साली उभारण्यात आला. म्हणजेच भारताच्या स्वातंत्र्याच्या 16 वर्षं आधी.

42 मीटर उंचीचं हे स्मारक इंग्रजांच्या सत्ताकाळात ब्रिटिशांसाठी लढताना मृत्युमुखी पडलेल्या भारतीयांच्या स्मरणार्थ बनवण्यात आलं होतं. 'ऑल इंडिया वॉर मेमोरियल' असं या स्मारकाला म्हटलं जात असे.

या स्मारकावर 13,516 भारतीय सैनिकांची नावं लिहिली आहेत. यामध्ये 1919 सालच्या अफगाण युद्धात मृत्युमुखी पडलेल्या भारतीय सैनिकांच्या नावांचा समावेश आहे.

कॉमनवेल्थ वॉर ग्रेव्ह्ज कमिशनच्या यादीनुसार, 1914 ते 1919 दरम्यान ब्रिटिश सरकारसाठी लढताना मृत्युमुखी पडलेल्या 13,220 सैनिकांची नावं इंडिया गेटवर लिहिली आहेत.

कमिशनने आपल्या वेबसाईटवर सैनिकांची सेवा क्षेत्रानुसार म्हणजेच लष्कर, वायूदल आणि नौदल अशी विभागणी केलीय. यामध्ये सर्व धर्मीय सैनिकांचा समावेश आहे.

'कॉमनवेल्थ वॉर ग्रेव्ह्ज कमिशन'च्या मुलभूत तत्त्वांनुसार, या सैनिकांमध्ये त्यांच्या पद, वंश आणि धर्माच्या आधारावर भेदभाव केला गेला नाही.

सरकारी आकडेवारीनुसार, 1921 साली इंडिया गेटचा पाया बांधला गेला. एडवर्ड लुटियन्सने पाया डिझाईन केला होता. त्यानंतर 10 वर्षांनी व्हॉईसरॉय लॉर्ड इरविन यांनी भारतीयांना इंडिया गेट समर्पित केलं.

'स्वातंत्र्यसैनिक' म्हणायचं का?

या सैनिकांना 'स्वातंत्र्यसैनिक' म्हटलं जाऊ शकतं का?

याबाबत इतिहासकार हरबन्स मुखिया म्हणतात, "ब्रिटिशांसाठी भारतीय सैनिक आफ्रिका, युरोप आणि अफगाणिस्तानात लढले, हे खरंय. मात्र ती लढाई वसहतवादी सत्ताधाऱ्यांच्या विरोधात नव्हती. ते सैनिक ब्रिटिशांच्या बाजूने लढत होते. त्यांच्याच स्मरणार्थ इंग्रजांनी हे स्मारक उभारलं. इंडिया गेट भारतीयांनी बनवलं नाही, हे ऐतिहासिक सत्य आहे. त्यामुळे इंडिया गेट स्वातंत्र्यसैनिकांचं स्मारक आहे, असं कसं म्हटलं जाऊ शकतं?"

"भारतीय स्वातंत्र्याची लढाई अनेक दशकांची आहे. अनेक स्तरावर आपल्याला लढावं लागलं. मात्र ज्यावेळी इंग्रजांविरोधात...


ज्यात कर्मचाऱ्यांना कार्यालयात मोफत स्नॅक्स, वीकेंडला बीयर तसंच कार्यालयात जिमची सुविधा देण्याशिवाय जगभरात फिरण्यासाठी मोठ्या सुट्ट्याही देऊ करतात. कार्यक्षम कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवणं त्यांच्यासाठी महत्त्वाचं असतं.

लँचेस्टर युनिव्हर्सिटीतील मनोविज्ञान प्रोफेसर सुझैन कार्टराईट सांगतात की, जेव्हा जेव्हा नोकऱ्यांच्या मोठ्या संधी उपलब्ध होतात तेव्हा अशा गोष्टी वाढतात."

सध्याचं मार्केट हे कष्टकऱ्यांचं आहे. आधीच्या काळाच्या तुलनेत आता लोक वेगानं नोकऱ्या बदलतात.

अमेरिकेच्या श्रमिक सांख्यिकी विभागाच्या आकडेवारीनुसार 25 ते 34 वयोगटातील लोक केवळ 2.9 वर्षच एका नोकरीत टिकून राहतात. 1983मध्ये हे प्रमाण 3.2वर्ष इतकं होतं.

कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवण्यासाठी कंपन्या अनेक प्रलोभनं देतात. काही कंपन्या कर्मचाऱ्यांना अधिकचे भत्तेही देतात.

पण यातला कुठला उपाय काम करतो आणि कुठला नाही? जर भत्ता देणं केवळ दिखावा असेल तर मग चांगला उपाय कुठला आहे?

मोठ्या सुट्ट्या

नेटफ्लिक्स आणि वर्जिन समुहासह काही कंपन्या आपल्या कर्मचाऱ्यांना मोठ्या सुट्ट्यांचा पर्याय देतात.

या कंपनीतले कर्मचारी हवी तेवढी म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोठी सुट्टी घेऊ शकतात. मोठ्या कंपन्यांची ही पद्धत बघून लहान कंपन्याही आता मागे राहिलेल्या नाही.

अमेरिकेतील मनुष्यबळ संघटना सोसायटी फॉर ह्युमन रिसोर्स (SHRM)नुसार 5 टक्के कंपन्या अमर्याद सुट्ट्या देण्याची तयारी दाखवतात.

2014मध्ये केवळ 1 टक्के कंपन्या अशा प्रकारचा पर्याय आपल्या कर्मचाऱ्यांना देत होत्या. अशा सुट्ट्या कर्मचार्यांचा आत्मविश्वास वाढवताना दिसतात.

SHRMच्या सुजैन गाऊल्डेन सांगतात की, " आपल्या सुट्ट्यांची गरज ठरवण्याचा अधिकार कर्मचाऱ्यांना दिला तर त्यांना ते आवडतं"

मात्र याचा वापर लोक कसा करतात हे संशयास्पद आहे. मँचेस्टर बिझनेस स्कूलमध्ये मनोविज्ञानाच्या प्रोफेसर असलेल्या कॅरी कूपर यांच्या मते पीआर किंवा प्रसिद्धीसाठी हे चांगलं आहे, पण लोक याचा वापर कसा करतात हे आम्हाला माहिती नाही.

कर्मचारी सुट्टी घेत नाहीत

सुट्टी घेणं हे व्यवसाय आणि कर्मचारी दोघांसाठीही फायदेशीर असतं.

2015 च्या एका अभ्यासानुसार जे कर्मचारी कंपनीनं दिलेल्या सगळ्या सुट्या घेतात त्यांना वर्षाला 6.5 टक्के वेतनवाढ मिळण्याची शक्यता असते.

जे कर्मचारी सुट्ट्या घेत नाहीत, त्यांना मात्र तशी वेतनवाढ मिळेलच असं नाही.

मात्र नियम जरी आपणाला मान्य असले तरी गरजेपेक्षा जास्त सुट्या घेतल्या की कर्मचारी बेचैन होतात.

कूपर सांगतात, "तुम्हाला जेव्हा 4 ते 5 आठवड्याची सुट्टी घ्यायला सांगितली जाते, तेव्हा काय होतं हे तुम्हाला माहिती आहे का?"

सुट्ट्यांबद्दल वेगवेगळ्या प्रबंधकांचा विचार वेगळा असतो. अर्थातच ते कर्मचाऱ्यांच्या लक्षात येत नाही.

ब्रिटनमध्ये केवळ 40 टक्के कर्मचारीच वर्षाला नेमून दिलेल्या पूर्ण सुट्या घेताना दिसतात. त्यामुळे नियम हटवणं थोडं अवघड जातं.

गरज असेल तर सुट्ट्या घ्या

कंपनीत एकाचवेळी सगळे कर्मचारी हजर आहेत आणि एखाद्यानं सुट्टी घेतली तर समस्या असणार नाही स्थिती चांगली आहे.

काहीवेळा सुट्ट्या शिल्लक असतानाही त्या घेता येत नाहीत.

अमर्याद सुट्ट्यांचा पर्याय हळूहळू लागू करायला हवा. तसंच कंपनीतील सगळ्या स्तरातील कर्मचाऱ्यांनी तशा सुट्ट्या घ्याव्यात यासाठी त्यांना प्रोत्साहित करायला हवं.

गाऊल्डेन सांगतात, "अशा प्रकारच्या सुट्ट्यांची पद्धत सुरु करणाऱ्या कंपन्या वारंवार हे स्पष्ट करतात की ज्या कर्मचाऱ्यांना सुट्टीची गरज आहे, त्यांनी ती जरूर घ्यावी."

काही कंपन्यांना अमर्याद सुट्ट्यांच्या पद्धतीला औपचारीक स्वरूप देण्यात यश...


ज्युनियर ट्रंप यांची भेट वादग्रस्त ठरली आहे.

जून 2016 मध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांच्या मुलाने रशियन वकील नतालिआ वेसेल्नीटस्काया यांची भेट घेतली होती. या भेटीचे पडसाद सातत्याने उमटत असतात. या भेटीबाबतची ट्रंप यांची कबुली याप्रकरणासंदर्भातलं सगळ्यात स्पष्ट निवेदन आहे.

विशेष सरकारी वकील रॉबर्ट म्युलर अमेरिकेच्या गुप्तहेर संस्थांनी दिलेल्या अहवालावरून अधिक तपास करत आहेत. या अहवालात म्हटलं आहे की, निवडणुकांचे निकाल ट्रंप यांच्या बाजूने झुकवण्यात रशियनांचा हात होता.

मात्र डोनाल्ड ट्रंप यांनी कोणत्याही स्वरूपाच्या संगनमताचा इन्कार केला आहे.

यासंदर्भात सुरू असलेली चौकशी म्हणजे देशातलं सगळ्यात मोठं राजकीय षड्यंत्र असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. दरम्यान 2016 मध्ये झालेल्या अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीत कोणत्याही स्वरूपाचा हस्तक्षेप किंवा संगनमताचा रशियाने इन्कार केला आहे.

या निवडणुकीत हिलरी क्लिंटन यांना नमवत ट्रंप यांनी बाजी मारली.

ट्रंप काय म्हणाले?

वॉशिंग्टन पोस्ट, सीएनएन आणि एपी या अमेरिकेतील प्रसारमाध्यमांनी ट्रंप यांच्यासंदर्भात बातमी दिली होती. रशियन वकील वेसेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नीटस्काया यांची भेट झाल्याच्या मुद्यावरून मुलगा अडचणीत येऊ शकतो यामुळे डोनाल्ड ट्रंप चिंतेत होते.

यावर ट्रंप म्हणाले, "माझ्या मुलाने कोणाची भेट घेतली यासंदर्भातलं वृत्तांकन फेक न्यूज आहे. तथ्यांची मोडतोड करून ही बातमी देण्यात आली आहे."

ते पुढे म्हणाले, "प्रतिस्पर्ध्यांची माहिती मिळवण्यासंदर्भात मुलाने भेट घेतली होती. नियमांच्या चौकटीत बसणारी अशी ही भेट होती. अशा भेटी राजकारणात नियमितपणे होतात. यापेक्षा यात काहीही नाही. मला याची माहिती नव्हती."

हे ट्वीट का महत्त्वाचं?

ट्रंप यांचं आताचं ट्वीट त्यांच्या आधीच्या निवेदनांच्या विरोधात जाणारं आहे.

न्यूयॉर्क टाइम्सने याबाबत पहिल्यांदा बातमी दिली होती. त्यावेळी डोनाल्ड ट्रंप ज्युनियर यांनी स्पष्टीकरण दिलं होतं. अमेरिकेच्या नागरिकांनी रशियन मुलांना दत्तक घेण्याबाबत बारगळलेल्या योजनेसंदर्भात ही भेट असल्याचं ट्रंप ज्युनियर यांनी म्हटलं होतं.

या बैठकीत राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीतील उमेदवार हिलरी क्लिंटन यांना हानी पोहोचवणारी माहिती देण्यात येईल हे समजल्यानंतर ट्रंप ज्युनियर यांनी बैठकीसाठी होकार दिल्याचं सांगितलं. या बैठकीबाबत झालेला इमेल तपशीलही डोनाल्ड ट्रंप ज्युनियर यांनी जाहीर केला होता.

डोनाल्ड ट्रंप ज्युनियर यांनी दिलेल्या वक्तव्याबाबत डोनाल्ड ट्रंप यांना कल्पना होती, असं वृत्त अमेरिकेतील प्रसारमाध्यमांनी दिलं होतं. सुरुवातीला ट्रंप यांच्या टीमने अशा बातम्यांचा इन्कार केला होता. परंतु प्रत्यक्षात डोनाल्ड ट्रंप यांनीच या वक्तव्याचा मसुदा तयार केल्याचं वकिलांनी सांगितलं.

हिलरी क्लिंटन यांच्याबाबतची माहिती मिळवण्यासाठी ट्रंप ज्युनियर आणि रशियन वकील यांची बैठक झाल्याचं डोनाल्ड ट्रंप यांनी आता सांगितलं आहे. यावरूनच त्यांचं आधीचं वक्तव्य दिशाभूल करणारं होतं हे उघड झालं आहे असं अमेरिकेतील प्रसारमाध्यमांनी म्हटलं आहे.

ज्युनियर ट्रंप यांची बैठक वादग्रस्त का?

निवडणूक प्रचार मोहिमेदरम्यान प्रतिस्पर्धी उमेदवारांबद्दल तपशीलवार माहिती शोधून काढणं सर्रास होतं. मात्र दुसऱ्या देशाच्या सरकारकडून किंवा दुसऱ्या देशाचा नागरिक असलेल्या व्यक्तीकडून मदत घेणे अमेरिकेच्या कायद्यानुसार मान्य नाही. या कायद्याचं उल्लंघनाप्रकरणी ट्रंप ज्युनियर अडचणीत येऊ शकतात.

हिलरी यांच्याबाबतची माहिती मिळवण्यासाठी ट्रंप ज्युनियर यांचा उत्साह त्यांना अडचणीत टाकू शकतो.

बैठकीत ट्रंप...


ज्येष्ठ क्रीडा पत्रकार, क्रीडा क्षेत्रातले तज्ज्ञ आणि बीबीसीच्या संपादकांनी या नावांची निवड केली आहे. पुरस्कारासाठी मतदान आता सुरू झालं आहे आणि तुम्ही बीबीसीच्या भारतीय भाषा सेवांचे प्लॅटफॉर्म किंवा बीबीसी स्पोर्ट्स वेबसाईटवर जाऊन आपल्या आवडत्या भारतीय महिला खेळाडूसाठी मतदान करू शकता.

मतदान करण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा.

पाच नामांकनं आहेत:

या पुरस्कारांविषयी बोलताना बीबीसीच्या भारतीय भाषा सेवा प्रमुख रूपा झा म्हणाल्या, "यावर्षीची ISWOTY विजेती ठरवण्यासाठी जगभरातले लोक सहभागी होतील आणि या अनिश्चित काळात गेमचेंजर म्हणून काम करणार्‍या सर्वोत्कृष्ट महिला स्पोर्ट्स स्टारला मतं देतील, अशी मी आशा करते."

बीबीसीचे एशिया पॅसिफिक विभागातले बिझनेस डेव्हलपमेंटचे प्रमुख इंदू शेखर म्हणतात, "आम्ही या प्रतिष्ठित क्रीडा पुरस्काराचं दुसरं वर्ष साजरं करण्यास तयार आहोत, याचा मला आनंद वाटतो आणि 'स्पोर्ट्स हॅकेथॉन' आणि 'इंडियन गेमचेंजर सीरिज'च्या माध्यमातून प्रतिभावान आणि उदयोन्मुख महिला खेळाडूंची ऑनलाईन उपस्थिती वाढवण्याचं आमचं लक्ष्य आहे."

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयरच्या दुसऱ्या हंगामासाठी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नामांकनांची घोषणा होताना पॅरा-बॅडमिंटन चॅम्पियन मानसी जोशी म्हणाली, की "बीबीसीच्या या उपक्रमामुळे लोकांना क्रीडाक्षेत्रातील महिलांविषयी अधिक माहिती मिळतेय. त्यामुळे लोकांमध्ये माझ्या खेळाविषयी विशेष कुतूहल निर्माण झालंय - पॅरा बॅडमिंटन."

तर माजी ऑलिम्पियन पी. टी. उषा म्हणाल्या की, "पुरेशा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये सहभागी न होता आल्याने माझे पदक हुकले. आता परिस्थिती सुधारत आहे, पण आम्हाला अजूनही त्यावर काम करायची गरज आहे."

नामांकित खेळाडूंच्या प्रतिक्रिया

नामांकनांची यादी जाहीर झाल्यानंतर नामांकनं मिळालेल्या खेळाडूंनीही आपल्या प्रतिक्रिया दिल्या आहेत.

द्युती चंद

द्युती चंद : "बीबीसी पुरस्काराच्या दुसऱ्या वर्षीही मला नामांकन मिळालं, याचा मला आनंद आहे. भारतात हल्ली लोकांमध्ये खेळाविषयी जागरुकता निर्माण झाली आहे, हे बघून खूप छान वाटतंय. कितीतरी खेळाडू आज स्वतःचा ठसा उमटवत आहेत, पैसे कमावत आहेत आणि देशाची शानही वाढवत आहेत."

मनू भाकेर

मनू भाकेर : "हे नामांकन म्हणजे माझी स्वतःची माणसं माझी पाठ थोपटत असल्यासारखं आहे आणि म्हणून हे नामांकन माझ्यासाठी खूप खास आहे. लोक माझ्या कामगिरीचं कौतुक करतात आणि माझी कठोर मेहनत त्यांना दिसते, हे माझ्यासाठी खूप आहे. मी सर्वांना मनापासून धन्यवाद देते."

कोनेरू हंपी

कोनेरू हंपी : "पुरस्कारापेक्षा नामांकन मिळणं हेच माझ्यासाठी मोठं यश आहे. मला वाटतं खेळात जिंकणे किंवा हरणे याचा विचार करण्यापेक्षा स्वतःच्या खेळाचा विचार करणं अधिक महत्त्वाचं आहे आणि तेही या कोरोनाकाळात. बीबीसी ISWOTY पुरस्कार सोहळा आम्हाला आनंदित होण्याची आणि जगातल्या इतर खेळाडू आणि लोकांसोबत आनंद साजरा करण्याची संधी उपलब्ध करून देत आहे."

रानी

रानी : "महिला खेळाडूंचा त्यांच्या कामगिरीमुळे गौरव होत आहे, ही बाब प्रेरणा देणारी आहे. मी प्रत्येक महिलेला विनंती करते की, त्यांनी एक तरी खेळ खेळावा, कारण खेळामुळे तुमचं शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य सुदृढ राहण्यास मदत होते."

विनेश फोगाट

विनेश फोगाट : "पूर्वी कुस्तीकडे बघून माझ्या गावातली लोकं विचारायची, 'तुम्ही मुलींना हे काय शिकवताय?' पण आता घरी मुलगी जन्माला आली की ते म्हणतात आम्ही हिला कुस्तीपटू बनवणार आणि ते खरंच तसं करतातही. आमच्या पदकातून आम्ही हा बदल घडवला आहे आणि आम्ही मुलींच्या आयुष्यात बदल घडवू शकत असू तर हे माझ्यासाठी एखाद्या पदकापेक्षा कमी नाही."

मतदान कसं...


ज्येष्ठ चित्रकार प्रभाकर बर्वे यांच्या आठवणींना उजाळा देण्यासाठी हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. त्यावेळी पालेकर आधी बर्वे यांच्या काही आठवणींबद्दल बोलले आणि त्या अनुषंगाने NGMAच्या चित्रप्रदर्शनाबाबतच्या बदलणाऱ्या धोरणांवर टीका केली.

तेव्हा त्यांना भाषण मध्येच थांबवायला सांगितलं. मंचावर उपस्थित असलेल्या आयोजक आणि समन्वयकांनी त्यांना "तुम्ही हे बोलू शकत नाही. कृपया बर्वेंबद्दलच बोलावे," असं त्यावेळी सांगितलं.

दरम्यान या सगळ्या घडल्या प्रकराबद्दल अमोल पालेकर यांनी पुण्यात पत्रकार परिषद घेऊन त्यांची बाजू मांडली.

"मी ज्या मुद्द्यांवर बोललो ते त्या कार्यक्रमाचं औचित्य किंवा कार्यक्रमाला अनुसरून नव्हतं, असं सांगत NGMAच्या डायरेक्टरांनी मला माझं भाषण थांबवायला सांगितलं. भाषणासाठी बोलावलं तेव्हा बर्वे यांच्या स्मृतिप्रित्यर्थ कार्यक्रमात काय बोलू नये याविषयी त्यांनी सांगितंल नव्हतं. पण मी कार्यक्रमाविषयीच बोलत होतो त्यामध्ये काय चुकीचं होतं, असा सावल त्यांनी उपस्थित केला आहे.

NGMAच्या 5 मजली इमारतीच्या वापराबाबत काही बदल केले होते त्याविषयी पालेकर यांनी मत व्यक्त केलं.

तसंच आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मच्याकडं मोबाईल होते म्हणून हे आपल्या समोर आलं. नाहीतर हा प्रकार लोकांसमोर आला नसता, असं मत यावेळी संध्या गोखले यांनी व्यक्त केलं.

तसंच जेसल ठक्कर आपल्याला म्हणाल्या की, 'मला डायरेक्टर कडून सांगण्यात आल होत की गव्हर्नमेंट विरोधात काही बोललं जाऊ नये,' असा दावा सुद्धा अमोल पालेकर आणि संध्या गोखले यांनी केला आहे. जेसल ठक्कर या कार्यक्रमाच्या आयोजक होत्या.

"NGMAमध्ये झालेल्या भाषणापूर्वी मला संचालकाकडून कुठल्याही प्रकारची माहिती देण्यात आली नाही. याउलट संचालकाना सरकारकडून पालेकरांना सरकार विरोधी बोलू देऊ नये अशी भूमिका घेतली. असं असताना भाषणापूवी कुठलीही कल्पना देण्यात आली नाही. म्हणजे मी काय भाषण करायचे हे अगोदर संचालकांना दाखवायचे होते का? हे एकप्रकारे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला नव्हे का," असंही पालेकर यांनी म्हटलं आहे.

"NGMA बाबात घडलेली घटना ही संपूर्ण कलाक्षेत्राला खंत वाटावी अशी आहे, सरकारच्या विरोधात बोलायचं नाही, बोललात तर तुम्ही देशद्रोही, अशा प्रकारची नवी संस्कृती जिला केवळ हुकुमशाही हे एकच नाव आहे, ती देशात निर्माण करण्याचा प्रयत्न भाजप आणि त्यांच्या इतर गटांकडून केला जात आहे. त्यांना विरोध करण्याची गरज आहे," अशी प्रतिक्रिया कलाकार संजिव खांडेकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दिली आहे.

पालेकर नेमकं काय बोलले?

प्रभाकर बर्वे हे ज्येष्ठ चित्रकार होते. त्यांच्या आठवणींना उजाळा देताना पालेकर यांनी गॅलरीच्या कामाच्या पद्धतीवर टीका केली.

ते म्हणाले, "तुम्हाला कदाचित माहिती नसेल की स्थानिक कलाकारांच्या सल्लागार समितीने आयोजित केलेला हा शेवटचा कार्यक्रम असेल. नैतिकता जपणाऱ्या किंवा कलेद्वारे आपली विशिष्ट विचारसरणी बिंबवणाऱ्या सरकारच्या दलालांतर्फे नाही.

कारण 13 नोव्हेंबर 2018 ला मुंबई आणि बंगळुरू केंद्रातील स्थानिक सल्लागार समिती बरखास्त केली आहे, असं मला कळलं. मी याबद्दल अधिक माहिती घेत आहे.

आतापर्यंत मुंबई आणि बंगळुरू या केंद्रात भरणारी प्रदर्शनं ही या समितीच्या संमतीने भरवली जातात. या समितीचा कार्यकाळ तीन वर्षांचा असतो. हा कार्यकाळ संपल्यानंतर तिथे नवीन सदस्यांची नियुक्ती होते. यात प्रदर्शनाच्या आयोजनाची संपूर्ण जबाबदारी स्थानिक कलाकारांच्या हातात असते.

मला असं कळलं आहे की 13 नोव्हेंबरच्या निर्णयानंतर नवीन समितीची स्थापना करण्यात आलेली नाही आणि आता हे निर्णय केंद्रीय सांस्कृतिक...


ज्येष्ठ पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक राजू परुळेकर यांनी नुकतीच माजी मुख्यमंत्री आणि विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांची मुलाखत घेतली. या मुलाखतीत स्वाभाविकपणे फडणवीसांना विधानसभा निवडणुकीतील सत्ता स्थापनेच्या डावपेचांसंदर्भात प्रश्न विचारले गेले. त्यावेळी फडणवीस यांनी हा खुलासा केला.

फडणवीस यांनी मुलाखतीत सांगितलं, "यासंदर्भात योग्य त्या चर्चादेखील झाल्या होत्या. एका चर्चेत मी होतो. एकात मी नव्हतो. ज्या लेव्हलच्या सगळ्या चर्चा झाल्या होत्या. त्यानंतर राष्ट्रवादीच्या प्रमुखांनी आपली भूमिका बदलली आणि आम्ही कॉर्नर झालो. आम्ही शांत बसलो होतो. दोन तीन दिवस असे होते की, आम्ही मनातून हे सरकार आपलं नसेल असं ठरवून टाकलं होतं. त्या तीन-चार दिवसांत कुठलीच कृती आम्ही केली नाही. "

देवेंद्र फडणवीस यांनी पुढे सांगितलं, "पण त्या तीन-चार दिवसांनंतर अजित पवारांकडून आम्हाला फिलर आला. आमची त्यांच्याशी चर्चा झाली. त्यांनी म्हटलं, की मला हे मान्य नाही.

जे शरद पवारांनी आधी सांगितलं होतं, त्यानुसार स्थिर सरकार भाजप आणि राष्ट्रवादीच देऊ शकतं, असं माझं आजही स्पष्ट मत आहे. पण जर पवारसाहेब शब्दा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वरुन आता बदलत असतील, तर हे तीन पक्षांचं सरकार चालू शकत नाही, असं मला वाटतं. यातून राज्याचं नुकसान होईल. म्हणून तुमच्यासोबत सरकार बनवायला मी तयार आहे."

 नेहमी माध्यमांसमोर बोलणारे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते फडणवीस यांच्या गौप्यस्फोटावर शांत आहेत. अनेक नेत्यांनी यावर बोलायला नकार दिला. थेट शरद पवार यांच्याकडे देवेंद्र फडणवीस यांनी बोट दाखवूनही राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शांत का आहेत?

'त्या' दिवशी काय घडलं?

23 नोव्हेंबर 2019 च्या पहाटे देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री पदाची आणि अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली. त्यानंतर अजित पवारांबरोबर असलेल्या संख्याबळापैकी जवळपास सर्वच आमदार शरद पवारांकडे परत आले. त्यामुळे अजित पवार यांनाही उपमुख्यमंत्री पदाचा राजीनामा द्यावा लागला आणि अवघ्या 80 तासात हे सरकार पडलं.

अजित पवार 'अनरिचेबल' झाले. राष्ट्रवादीमधल्या अनेक नेत्यांची अजित पवार हे आता पक्ष सोडून गेले असं वाटत होतं. आज राष्ट्रवादी पक्षचं नाही तर पवार कुटुंबातही फूट पडली, असं व्हॉट्सअॅप स्टेटस सुप्रिया सुळे यांनी ठेवलं. त्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना योग्य वेळी बोलू, असं त्या म्हणाल्या. पण हे बोलताना त्या भावूक झाल्या.

या सर्व प्रकारानंतर आमदारांना हॉटेलमध्ये ठेवण्यात आलं. अजित पवार यांनी मी राष्ट्रवादीतच आहे आणि यापुढेही राहणार, असं ट्विट केलं. त्यामुळे पुन्हा राजकीय चक्रं फिरू लागली. अजित पवार पक्षात पुन्हा सक्रिय झाले.

त्याचवेळी बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी म्हटलं, "योग्य वेळी सर्व प्रश्नांची उत्तरं देईन."

अजित पवार मागे का फिरले? सरकार स्थापनेचा प्रस्ताव कोणी दिला होता? याबाबत कोणीही समोर येऊन बोललं नाही.  या घटनेला 7 महिने उलटल्यानंतर देवेंद्र फडणवीस यांनी मौन सोडलंय.

राष्ट्रवादीच्या नेत्यांचं मौन

देवेंद्र फडणवीस यांच्या गौप्यस्फोटानंतर आम्ही राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अनेक नेत्यांना प्रतिक्रिया विचारली. याबाबत बोलण्यासाठी अनेकांनी नकार दिला. काहीजणांचे फोन बंद होते. दुसऱ्या दिवशी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे मंत्री नवाब मलिक यांनी फोनवरून प्रतिक्रिया दिली.

त्यांनी म्हटलं, 'फडणवीस याआधी सांगत होते की, शिवसेना राष्ट्रवादीशी चर्चा करतेय. आता ते सांगतायत राष्ट्रवादी आणि आमची  चर्चा सुरू होती. हे काहीही असलं तरी शरद पवारांनी भाजपबरोबर न जाण्याचा निर्णय घेतला हे आजचं सत्य आहे. आमचं तीन पक्षाचं...


ज्येष्ठ पत्रकार गौरी लंकेश यांची 5 सप्टेंबरला गोळ्या घालून हत्या करण्यात आली होती.

यासंबंधी इंडियन एक्स्प्रेस या इंग्रजी वृत्तपत्रानं दिलेल्या वृत्तात,

गौरी लंकेश यांच्या हालचालींवर नजर ठेवण्यासाठी संशयित मारेकरी लंकेश यांच्या घराजवळच वास्तव्याला असल्याचं लिहीण्यात आलं आहे. एसआयटीच्या हवाल्यानं हे वृत्त देण्यात आलं आहे.

मारेकरी त्यांच्या घराजवळ राहून त्यांच्यावर पाळत ठेवत असल्याचा अंदाज एसआयटीनं व्यक्त केला आहे. ते तब्बल सात दिवस त्यांच्या घराच्या परिसरात तळ ठेकून होते असं एसआयटीचं म्हणण आहे.

अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला - पवार

समाज माध्यमांवर सरकार विरोधात लिहीलं म्हणून नोटीस मिळालेल्या तरुणांनी शनिवारी शरद पवार यांची भेट  घेतल्याचं वृत्त लोकसत्ता या दैनिकानं दिलं आहे.

"पुरोगामी महाराष्ट्रात पोलिसांच्या माध्यमातून अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर गदा आणण्याचा प्रयत्न सहन केला जाणार नाही," असा इशारा या भेटीनंतर शरद पवार यांनी दिला असल्याचं वृत्त लोकसत्तानं दिलं आहे.

हा सगळा प्रकार गंभीर असून त्याबाबत आपण मुख्यमंत्र्यांशी बोलणार असल्याचही पवार यांनी सांगितलं आहे.

महाराष्ट्रातील कीट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कनाशकांच्या विक्रीत चौपट वाढ झाली असल्याचं दिव्य मराठीनं म्हटलं आहे.

कीटकनाशकांच्या बाजारात महाराष्ट्र अव्वल

2010 ते 2016 या सहा वर्षांत राज्यात सर्वात जास्त कीटकनाशकांची विक्री झाल्याचं वृत्त दिव्य मराठी या वर्तमानपत्रानं दिलं आहे. कीटकनाशकांच्या बाजारात पंजाब, हरियाणा, आंध्र प्रदेश आणि उत्तर प्रदेश या आघाडीच्या राज्यांना मागे टाकून महाराष्ट्र सर्वात मोठं राज्य बनलं आहे.

तसंच या सहा वर्षात महाराष्ट्रातील कीटकनाशकांच्या विक्रीत चौपट वाढ झाली असल्याचं या बातमीत म्हटलं आहे.

विद्यमान लोकसभेच्या कृषी विभागाच्या संसदीय समितीनं गेल्या वर्षी सादर केलेल्या अहवालातून ही धक्कादायक आकडेवारी पुढे आली असल्याचं बातमीत स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

हार्वी वाईनस्टेन यांना ऑस्कर अकादमीतून निलंबित करण्यात आलं आहे.

 हार्वी वाईनस्टेन ऑस्कर अकादमीतून निलंबित

बीबीसी न्यूजनं दिलेल्या वृत्तानुसार, ऑस्कर अकादमीनं निर्माते हार्वी वाईनस्टेन यांना संस्थेतून निलंबित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

'यूएस अॅकेडमी ऑफ मोशन पिक्चर आर्ट्स अॅंड सायन्स'च्या एकूण सदस्यांपैकी दोन तृतीयांश सदस्यांनी वाईनस्टेन यांना त्वरित निलंबित करण्यासाठी पाठिंबा दिला.

अमेरिकी अभिनेत्री रोझ मॅकगोवन हीनं वाईनस्टेन यांच्यावर लैंगिक छळ केल्याचा आरोप केला आहे. तसंच आतापर्यंत जवळपास 24 महिलांनी यांच्यावर लैंगिक छळ केल्याचा आरोप केला आहे.

रोहिंग्या मुस्लीम

'रोहिंग्यांचं भारतात येणं हा एक कट'

हिंदुस्तान टाईम्सनं दिलेल्या वृत्तानुसार,

रोहिंग्या मुस्लीम भारतात आश्रय घेण्यासाठी नाही तर कट-कारस्थान करण्यासाठी येत आहेत. असं वक्तव्य राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरकार्यवाह भैय्याजी जोशी यांनी शनिवारी केलं आहे.

तसंच रोहिंग्यांना म्यानमारमधून का हकलवून लावण्यात आलं, याची चौकशी व्हायला हवी असंही जोशी यांनी म्हटलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


ज्येष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ

यापूर्वी  ही विधेयकं संसदेत मांडण्यात आली. देशातल्या अनेक राज्यांमध्ये या विधेयकांना विरोध करण्यात येतोय. भारतातल्या शेतकऱ्यांच्या समस्या सातत्याने मांडणारे जेष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ यांच्याशी बीबीसीच्या मुरलीधरन काशी विश्वनाथन यांनी केलेली बातचीत :

भारत सरकारने आणलेल्या या विधेयकांविषयी तुमचं मत काय?

पी. साईनाथ - ही विधेयकं अतिशय वाईट आहेत. यातलं एक विधेयक हे कृषी उत्पन्न बाजार समिती - APMC विषयी आहे. यातून APMC म्हणजे शेतकऱ्यांना गुलाम करणाऱ्या क्रूर खलनायक असल्याचं चित्रं उभं राहतं. पण हे मूर्खपणाचं आहे. आताही कृषी उत्पन्नाचा मोठा भाग हा नियमित बाजार केंद्र किंवा घाऊक बाजारपेठांच्या बाहेर विकला जातोय.

या देशात शेतकरी त्याच्या शेतीतलं पीक शेतातच विकतो. हे पीक घेऊन जाण्यासाठी मध्यस्थ वा सावकार शेतावर येतो. सरकारने ठरवून दिलेल्या घाऊक बाजारपेठांपर्यंत एकूण शेतकऱ्यांपैकी फक्त 6 ते 8 टक्के शेतकरी पोहोचतात.

मग आमच्या शेतकऱ्यांचं म्हणणं काय आहे? त्यांना त्यांच्या मालासाठी ठराविक किंमत हवी आहे. यातलं कोणतं तरी विधेयक हमी भावाबद्दल आहे का? किंमती मोठ्या प्रमा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णात वरखाली होत राहतात. मोठ्या प्रमाणावर घासाघीस होते. मालासाठी निश्चित किंमतच नाही.

किमान हमीभाव (एमएसपी) मिळेल असं पंतप्रधान म्हणाले आहेत. जर ते म्हणतायत ते खरं असेल तर मग स्वामिनाथन कमिटीच्या सूचनांनुसार किमान हमीभाव निश्चित करणारा कायदा का आणत नाही? त्याला सगळ्यांचा पाठिंबा मिळेल. कोणता पक्ष अशा गोष्टीला विरोध करेल? पण सरकारने ते केलेलं नाही, त्यांनी तसा पाठिंबा दाखवलेला नाही.

पुढचं विधेयक आहे कंत्राटी शेतीबद्दल. यामुळे काँट्रॅक्ट फार्मिंग वा कंत्राटी शेतीला कायदेशीर मान्यता मिळेल. या कायद्यातील सगळ्यात विचित्र गोष्ट म्हणजे हा काँट्रॅक्ट लिखित स्वरूपात असणं गरजेचं नाही. 'त्यांना हवं असल्यास' असं करता येईल असं या विधेयकात म्हटलं आहे. आताही अडते आणि शेतकरी यांच्यात दिलेल्या शब्दावर विश्वास ठेवत फक्त तोंडी सौदा केला जातो, हो ना? या विधेयकातही तेच आहे.

आणि जरी हे कागदोपत्री झालं आणि एखाद्या मोठ्या कंपनीने करार मोडला, तर काय करता येणार? तुम्हाला सिव्हिल कोर्टात जाता येणार नाही. आणि जरी तुम्ही हे प्रकरण कोर्टात नेलं तरी बड्या कंपनीच्या विरोधात आपण काय करणार? शेतकऱ्यांकडे वकील नेमण्यासाठी तरी पैसे आहेत का? आणि जर शेतकऱ्याकडे भाव करण्याची शक्ती नसेल किंवा कराराला बांधील करणारी ताकद नसेल, तर मग काँट्रॅक्ट करण्यात अर्थ काय?

पुढचं विधेयक - अत्यावश्यक वस्तू सुधारणा विधेयक. आता त्यांनी सगळ्या गोष्टी अत्यावश्यक वस्तूंच्या यादीतून काढल्या आहेत. अपवाद आणीबाणीचा. आणि ही आणीबाणी कधी येईल जेव्हा किंमती अतिप्रचंड वाढतील. त्यांनी असे नियम केले आहेत. या नियमांमुळे कोणतीच गोष्ट कधीच अत्यावश्यक वस्तू ठरणार नाही.

शेतकऱ्यांना बाजारात चांगला भाव मिळावा म्हणून हे करण्यात आल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. पण खरं सांगायचं तर शेतकऱ्यांसाठी काहीही बदललेलं नाही. माल साठवून ठेवण्याचं स्वातंत्र्यं त्यांच्याकडे कायमच होतं. धान्य साठवून ठेवण्याची कमाल मर्यादा ही फक्त मोठ्या कॉर्पोरेट्ससाठी होती. आता ही मर्यादा काढून टाकण्यात आली. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांकडे भावासाठी घासाघीस करायला हातात काय उरलं? मोठ्या कॉर्पोरेट्च्या हातात भाव ठरवण्यासाठी काय असेल? या विधेयकाचा मध्यम वर्गावर मोठा परिणाम होईल. सगळ्यांवरच याचा परिणाम होणार आहे.

कृषी विधेयकाला विरोध

ऊस शेतीमध्ये आधीपासून कंत्राटी शेती पद्धत होती. मग हे कायदेशीर करण्यात अडचण काय?

पी....


ज्येष्ठ मानवाधिकार कार्यकर्त्या आसमा जहांगीर यांचं निधन झालं.

पाकिस्तानमधल्या सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनच्या त्या माजी अध्यक्ष होत्या. रविवारी त्यांची प्राणज्योत मालवली.  त्या 66 वर्षांच्या होत्या.

महिला सशक्तीकरणाचा आवाज

असामान्य धैर्य, साहस आणि समाजातील उपेक्षित वर्गाच्या न्याय हक्कांसाठी संघर्ष करण्याची तयारी ही आसमा यांच्या व्यक्तिमत्वाची गुणवैशिष्ट्यं होती.  यामुळंच पाकिस्तानात त्यांच्याकडे अनुकरणीय आदर्श म्हणून पाहिलं जात असे.

पाकिस्तानमधील सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनच्या त्या पहिल्या महिला अध्यक्ष होत्या. पाकिस्तानातील महिला सशक्तीकरणाचा चेहरा म्हणून त्यांची ओळख होती.

पाकिस्तानमध्ये मानवाधिकार आयोगाच्या स्थापनेत त्यांचा मोलाचा वाटा होता.

सहकारी वकील आझम तारार यांच्याशी फोनवरून बोलत असताना त्यांना अचानक बरं वाटेनासं झालं. शरीरातल्या तीव्र वेदनेमुळे त्यांच्या हातातून फोन सुटला आणि त्या कोसळल्या. आझम यांनीच ही माहिती प्रसारमाध्यमांना सविस्तर माहिती दिली.

त्यांच्या ओरडण्याचा आवाज मी ऐकला. त्यांच्या नातवंडांपैकी कोणीतरी आजूबाजूला आहे असं वाटलं. त्यांच्यापैकी कोणीतर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी पडलं असं मला वाटलं. पण एकाएकी फोन कट झाला. त्यावेळी आसमा यांनाच काहीतरी झाल्याचं माझ्या लक्षात आलं, अशी माहिती त्यांनी माध्यमांना दिली.

त्यांना पुन्हा कॉल केला आणि काय झालं ते समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. 15 मिनिटांनंतर त्यांच्या घरी काम करणाऱ्या एका मदतनीसाने आसमा यांना रुग्णालयात दाखल करत आहोत असं सांगितलं, असं ते म्हणाले.

निधनाने शोककळा

आसमा यांच्या आकस्मिक निधनाने सिव्हिल सोसायटी आणि न्याय क्षेत्रावर शोककळा पसरली. पाकिस्तानचे राष्ट्रपती, पंतप्रधान, राजकीय नेते, मानवाधिकारी कार्यकर्ते आणि पत्रकारांनी आसमा यांच्या निधनावर शोक व्यक्त केला.

आसमा यांच्या निधनानंतर त्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी जमलेली मंडळी

"न्याय, लोकशाही आणि मानवाधिकारांची जपणूक यासाठी आसमा यांनी दिलेलं योगदान अतुलनीय आहे," अशा शब्दांत पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहीद खाकान अब्बासी यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

"न्यायव्यवस्थेचं स्वातंत्र्य आणि राज्यघटनेची सार्वभौमता राखण्यात आसमा यांनी दिलेलं योगदान मोलाचं आहे. त्या स्वतंत्र बाण्याच्या व्यक्ती होत्या.  न्यायदानाच्या सेवेत मेहनत आणि कामाप्रती निष्ठा याद्वारे त्यांनी स्वत:ची वेगळी ओळख प्रस्थापित केली," असं पाकिस्तानचे मुख्य न्यायाधीश साकीब निसार यांनी सांगितलं.

अनेक राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार

संयुक्त राष्ट्र संघटनेसाठी मानवाधिकार दूत म्हणून आसमा यांनी काम पाहिलं होतं. यासाठी त्यांना अनेक राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आलं.

न्यायव्यवस्थेचं स्वातंत्र्य आणि मानवाधिकारांची जपणूक या कार्यासाठी त्यांना अनेक आंतरराष्ट्रीय पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आलं.

शांततेच्या नोबेल पुरस्काराच्या धर्तीवर फ्रान्सतर्फे देण्यात येणाऱ्या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने आसमा यांना गौरवण्यात आलं होतं.

देशातील राजकारण आणि प्रशासनात लष्करी हस्तक्षेपाच्या आसमा कडव्या विरोधक होत्या. झिया उल हक आणि जनरल परवेझ मुशर्रफ यांच्याविरोधातील बंडाचं आसमा यांनी नेतृत्व केलं होतं.

2007मध्ये माजी राष्ट्रपती परवेझ मुशर्रफ यांनी तत्कालीन सरन्यायाधीश इफ्तिकार मुहम्मद चौधरी यांना पदावरून दूर करत देशात आणीबाणी घोषित केली होती. न्यायपालिकेचं स्वातंत्र्य पूर्ववत राहावं, यासाठी आंदोलन करणाऱ्यांमध्ये आसमा अग्रणी होत्या.

कारकीर्दीत आसमा यांना अनेकदा धमक्या, मारहाण, तुरुंगवास यांना सामोरं...


ज्येष्ठ विज्ञान लेखक मोहन आपटे यांनी 'मला उत्तर हवंय' या पुस्तकात नमूद केल्याप्रमाणे 21व्या शतकाच्या अंतिम काळात सूर्य 15 जानेवारीला मकर राशीत प्रवेश करू लागेल. पुढे ते लिहितात की छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात मकर संक्रांत 8 किंवा 9 जानेवारी या तारखांना येत असावी. (अर्थात तेव्हा भारतात कुणी ग्रेगोरियन कॅलेंडर वापरत नसावे, हा भाग निराळा.)

याचाच अर्थ संक्रातीच्या दिवशी 1761 साली जेव्हा मराठ्यांचं पानिपत झालं, तेव्हा तारीख 10 किंवा 11 जानेवारी असावी.

मकर राशीत सूर्याचा प्रवेश झाल्यावर मकर संक्रांत हा सण साजरा केला जातो. यंदा 14 जानेवारी रोजी संध्याकाळी 7.50 मिनिटांनी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करेल. सूर्यास्तानंतर ही घटना घडल्यास त्याचा पुण्यकाल दुसऱ्या दिवशी मानला जातो. त्यामुळेच 15 जानेवारीस मकर संक्रांत साजरी केली जाईल, असं खगोल आणि पंचांग अभ्यासक दा. कृ. सोमण सांगतात.

खगोल अभ्यासक मयुरेश प्रभुणे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "अवकाशात स्थिर असं काहीच नसतं. मकर संक्रमणाची तारीख बदलत जाणार. 2080च्या आसपास वसंत संपात (सूर्य विषुववृत्तावर येण्याचा दिवस) आणि भारतीय मेषारंभ (राशिचक्रा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला सुरुवात होण्याचा दिवस) यांच्यात 25 अंशांचा फरक असेल आणि तेव्हा संक्रांत 15 जानेवारीस येऊ लागेल".

पुढे ती 16 जानेवारीला येईल!

संक्रांत आणि उत्तरायण यांचा संबंध संपला

14 जानेवारीला काय होतं, असा प्रश्न विचारल्यावर कुणीही सहज म्हणेल, 'उत्तरायण सुरू होतं'. महाराष्ट्रात जशी या सुमारास संक्रात साजरी केली जाते, तसं गुजरातमध्ये 'उत्तरायण' साजरं करतात. पण आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे उत्तरायण आणि मकर संक्रांत एकाच दिवशी येणं 1728 वर्षांपूर्वी बंद झालं!

उत्तरायण 22 डिसेंबरला होतं. तो सगळ्यांत छोटा दिवस. त्यानंतर दिवस मोठा होत जातो आणि सूर्य उत्तरेकडे कलताना दिसतो.

उत्तरायण आणि मकरसंक्रांत यांच्यामध्ये 22 दिवसांचा फरक पडला असल्यामुळे या दोन्ही दिवसांचा आता संबंध उरलेला नाही हे लक्षात घेणं गरजेचं आहे. आणि हा फरक आता वाढतच जाणार आहे.

हे असं का होतं हे समजून घेणं गरजेचं आहे. त्यामागे एक मोठी गंमत दडली आहे.

पृथ्वी 23.5 अंशांनी कललेली आहे. अशाच अवस्थेमध्ये पृथ्वी स्वतःभोवती फिरते त्याला परिवलन असे म्हणतात. हे आपण भूगोलात शिकलो आहोत.

पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते त्याला परिभ्रमण असे म्हणतात. पृथ्वीचा अक्ष कलला असल्यामुळेच आपल्याकडे ऋतूंची निर्मिती होते. अतिप्राचीन काळी पृथ्वीवर धूमकेतू आदळल्यामुळे पृथ्वीचा अक्ष कलला असावा, असं जॉर्जिया इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी इथे संशोधन करणाऱ्या डॉ. करण जानी यांनी बीबीसीला सांगितलं.

ग्राफिक्स - झील संघवी

हा 23.5 अंशात कललेला अक्षही स्थिर नसून तोसुद्धा गोल फिरत असतो. त्याला एक वर्तुळ पूर्ण करण्यासाठी 26,000 वर्षे लागतात त्याला परांचन गती (प्रोसेशन मोशन) असे म्हणतात.

म्हणजे एकाच वेळी पृथ्वी 3 पद्धतींनी फिरतेय. एक - स्वतःभोवती. दोन - सूर्याभोवती. तीन - स्वतःच्याच तिरप्या अक्षाभोवती.

या कललेल्या अवस्थेत पृथ्वी सूर्याभोवती फिरत असल्यामुळे वर्षातील काही काळ तिचा उत्तरेकडचा भाग सूर्याच्या जवळ येतो तर काही काळ दक्षिणेकडचा भाग सूर्याच्या जवळ येतो. सूर्याच्या बाजूच्या जवळ असणाऱ्या भागावर उन्हाळा तर त्याच्या विरुद्ध बाजूला हिवाळा असतो.

21 किंवा 22 डिसेंबर रोजी पृथ्वीचा दक्षिण गोलार्ध सूर्याच्या बाजूला जाणं कमी व्हायला सुरू होतं. त्यानंतर उत्तरायण सुरू होतं.

ग्राफिक्स - झील संघवी

मोहन आपटे लिहितात, 'दर 72 वर्षांनी उत्तरायण 1 अंशाने मागे सरकते... याचाच अर्थ वर्तमान उत्तरायण प्रारंभ आणि...


ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या सिंधुताई सपकाळ यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलंय. अनाथ लेकरांची आई म्हणून अवघ्या महाराष्ट्राला ठाऊक असलेल्या सिंधुताईंचा जीवनप्रवास अतिशय खडतर होता. एका सार्वजनिक कार्यक्रमात त्यांनी स्वतःची कहाणी सांगितली:

कागद कुठले, पुस्तकं कुठली? वाणसामानाचे कागद माझे धर्मग्रंथ होते. मी चोरूनचोरून कागद वाचायचे. कारण घरचे लोक चहाडी करायचे. माझ्या पतीला सांगितलं जायचं की तुझी बायको काम करत नाही, कामचुकारपणा करते. कागद दिसली की घरचे तक्रार सांगायचे.

उंदराच्या बिळात कागद लपवून ठेवायचे. उंदीर पण हलकट, ते माझे कागद बिळात आणखी खोल लोटायचे. मला सापडायचेच नाहीत. मी एक दिवस मोठं उंदराचं बिळ पाहिलं. अपनी देना बँक बढ गयी असं वाटलं मला. त्या मोठ्या बिळात कागद ठेवले. ते बिळ उंदराचं नव्हतं, मुंगुंसाचं होतं.

मुंगसाचं आणि सापाचं हाडवैर असतं. त्या कागदावर गदिमांची कविता होती. पाण्याला जाताना कागद वाचू असं डोक्यात होतं. घरी शक्य नव्हतं. मी मुंगसाच्या बिळात कागद घातला. सुरक्षित राहील म्हणून ठेवला. मुंगसाला वाटलं तो कागद आपला शत्रू आहे असं वाटलं. त्याला माझा हात सापासारख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा वाटला. त्याने माझ्या डाव्या हाताची करंगळी पकडली. आजही करंगळी वाकडी आहे.

मुंगसाने डंख दिला, आगजाळ झोंबलं. त्याने माझी करंगळी सोडली नाही, मी माझा कागद सोडला नाही. कागदासकट मुंगूस बाहेर काढलं. मी वाचनाची भुकेलेली होती. रक्ताची धार त्या कवितेवर गळत होती. मी रक्ताचं अर्घ्य देऊन वाचलं. म्हणून मला विसरता आलं नाही.

'आईचा शिक्षणाला विरोध'

सावत्र नव्हे सख्ख्या आईने माझ्या शिक्षणाला विरोध केला. म्हशींना राखायला ती मला पाठवयाची. म्हशी पाण्यात बसल्या की मी शाळेत जायचे. म्हशी पाण्यातून उठून शेतात घुसायच्या. उशिरा शाळेत गेल्याने मास्तरला मारलं. शेतकरी शाळेत आला आणि म्हणाला- म्हशींनी माझं शेत खाल्लं. तेव्हा मास्तरांना कळलं की म्हशी पाण्यात बसल्या की शाळेत येते. हे समजल्यावर मास्तर कळवळले. वंदिले नावाचे सर होते. चौथीची परीक्षा दिली नाही. मास्तरांना मला वरपासच करून टाकलं.

सिंधूताई सपकाळ

मी भीक मागत होते, गाणं म्हणत होते. मी जगले, तुम्ही जगा. माझ्या जगण्याचं प्रदर्शन करत नाही. 20 वर्षांची मुलगी, नवऱ्याने दगड मारून हाकललेली. नात्यागोत्याने हाकललेली. सख्ख्या आईने हाकललेली. माझ्यासाठी कळवळणारा बाप आधीच देवाघरी गेलेला.

20 वर्षांची मुलगी, 10 दिवसांचं बाळ. गोठ्यात बाळाला जन्म दिलेला. कारण त्याच गाईचं शेणखत मिळावं म्हणून मी लढा दिला होता. मला न्याय मिळाला होता तेव्हा वर्ध्याला रंगनाथन कलेक्टर होते. त्यांनी मला न्याय दिला. आम्हाला मजुरीही मिळायची नाही, आम्ही गोळा केलेलं शेण फॉरेस्टवाले घेऊन जायचे. शेण काढायची मजुरी द्या ना? नवऱ्याने दिवसभर गाई वळायच्या, आम्ही शेण काढायचं असं होतं. नवऱ्याचं पीठ तर बायकोचं तेलमीठ नको का? हे मी रंगनाथन कलेक्टरला पटवून दिलं. त्यांना ते पटलं. माझा विजय झाला. चांगलं करताना वाईटही होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


ज्येष्ठ साहित्यिक पु. ल. देशपांडे एकदा साहित्य संमेलनाबद्दल फार मार्मिक बोलले होते. ते म्हणाले होते, "संमेलन म्हणजे गावात दर आठवड्यात भरणारा आठवडी बाजार! तसा विचार केला तर त्या आठवडी बाजाराचा सामानाची आणि वस्तूंची खरेदी-विक्री करण्यापलीकडे काय उपयोग असतो? पण आठवडी बाजारात लोक येतात. भाजी, धान्य, वस्तूंची खरेदी-विक्री करतात. तंबाखू हातावर चोळता चोळता, बिडी पितापिता गप्पा मारतात, बायका भाजी, आरसे फण्या घेताघेता सुखदु:ख सांगतात. मनोरंजन, सुखदुःखाची देवाणघेवाण अशा अंगाने आठवडी बाजाराकडे बघावं. साहित्य संमेलनाचही तसंच आहे."

मराठी भाषेबद्दल आस्था आणि प्रेम असणारी एक व्यक्ती म्हणून माझ्या मनातल्या साहित्य संमेलनाबद्दल मला काही लिहावंसं वाटतं. डिसेंबर 2017मध्ये मी दिल्ली येथे होणाऱ्या 'जश्न ए रेख्ता' या महोत्सवाला गेले होते. उर्दू भाषा आणि साहित्य प्रसाराचं काम हा महोत्सव करतो.

या महोत्सवात येणाऱ्या तरुण मुलांचं आणि हिंदू धर्मीयांचं प्रमाण पाहता, हा महोत्सव भारत जोडोचं काम करतो आहे, असं म्हटल्यास अतिशयोक्ती होणार नाही.

हा महोत्सव पाहून काही कल्पना सुचल्या. माझ्या कल्पनेतल्या साहित्य संम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेलनात प्रत्येक विषयामध्ये सौंदर्याचा(aesthetics) विचार केलेला असेल. उदाहरणार्थ, ज्या परिसरात वा मैदानावर संमेलन भरतं तिथली स्वच्छता, तिथलं सौंदर्य.

आपलं संमेलन लग्न मंडपासारखं

'रेख्ता'ला मी गेले होते. त्यासाठी मेजर ध्यानचंद नॅशनल स्टेडियम फार सुंदर सजवलं होतं. मैदानातल्या झाडांवर सुरेख घंटा टांगल्या होत्या. जांभळा, केशरी आणि गुलाबी रंगांचे कापड लावलेले बाक बसण्यासाठी होते. पुस्तकांचे, जेवणाचे, स्टॉल्स हे गव्हाळी रंगाच्या आणि पोताच्या कापडाने सजवले होते. जेवणासाठी बसायला गडद रंगाचे शिसमचे बाक ठेवले होते. ते सौंदर्यात भर घालत होते. ठिकठिकाणी शायरांची शायरी कॅलिग्राफी स्वरूपात लावली होती. त्यांचे फोटोही होते.

आपलं संमेलन जत्रा किंवा लग्न मंडपासारखं असतं. परिसराचं सौंदर्य हा विचार मराठी साहित्य संमेलनात व्हावा, असं मला वाटतं.

साहित्य संमेलनाचा विस्तार

मला साहित्य संमेलनाचा विस्तार अपेक्षित आहे. त्यासाठी केवळ साहित्यिकच नाही तर विविध कलांमधील लोकांना साहित्य संमेलनात बोलवायला हवे.

त्याने विषयांमध्ये विविधता आणि नावीन्य येईल. उदाहरणार्थ - नैराश्य या मानसिक आजारावर मराठी साहित्यात ज्या काही कथा, कादंबऱ्या, कविता असतील, त्या त्या लेखक, कवींना बोलवायचे. (उदा. अच्युत गोडबोले, मनकल्लोळ) त्यांच्याशी गप्पांचा, मुलाखतीचा अनौपचारिक कार्यक्रम करायचा.

डिसेंबर 2017 मधील दिल्लीतील 'जश्न ए रेख्ता' महोत्सव.

एखाद्या आनंद नाडकर्णींसारख्या मानसोपचार तज्ज्ञाला बोलवायच, त्यांचं चर्चासत्र ठेवायचं आणि 'कासव' या नैराश्यावर भाष्य करणाऱ्या चित्रपटाचे दिग्दर्शक सुमित्रा भावे आणि सुनील सुकथनकर तसेच संगीतकार यांना बोलावून त्यांचा चित्रपट, पटकथा, संगीत असा प्रवास आणि विचार समजून घ्यायचा.

बोलीभाषा हे आपलं फार मोठं वैभव आहे. बोलीभाषेचं सौंदर्य आणि ताकद दाखवायला बहिणाबाई चौधरी हे एकच नाव पुरेसं आहे. महाराष्ट्रात 47 आदिवासी जमाती आहेत. त्यांच्या स्वतंत्र बोलीभाषा आहेत. अहिराणी, कोकणी, झाडीबोली इत्यादी बोलीभाषांमधले लेखक, कवी यांना साहित्य संमेलनात बोलवायला हवं. त्या त्या भाषांचं सौंदर्य समजून घेण्यासाठी कार्यक्रम व्हावेत.

रमेश इंगळे उत्रादकर यांच्या वैदर्भीय भाषेतील 'निशाणी डावा अंगठा' या पुस्तकानं काय इतिहास घडवला तो सांगणे नलगे. साहित्य संमेलनाचा विस्तार वाढवायचा असेल तर ते लोकांपर्यत पोहोचलं पाहिजे, लोक जोडले जायला हवे असतील...


ज्योतिरादित्य शिंदे

ज्योतिरादित्य यांच्या राजीनाम्यानंतर मध्य प्रदेशात पुढे काय होणार हे स्पष्ट होऊ शकतं.

"राजकारण हे त्यासाठीचं माध्यम आहे. वडिलांनी तसंच गेल्या 18-20 वर्षात मी प्राणपणाने, श्रद्धापूर्वक राज्याची, देशाची सेवा करण्याचा प्रयत्न केला आहे. मन व्यथित आहे, दु:खी आहे. जनसेवेचं उद्दिष्टपूर्ती काँग्रेसच्या माध्यमातून होऊ शकत नाही. वर्तमानात काँग्रेसची स्थिती पूर्वीच्या काँग्रेससारखी राहिलेली नाही," असं ज्योतिरादित्य यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केल्यानंतर म्हटलंय.

काँग्रेसमध्ये वास्तवाचा इन्कार केला जातो. त्याच बळावर गोष्टी लिहिल्या जातात त्यांना भाव दिला जात नाही. तसंच काँग्रेसच्या कार्यपद्धतीत साचलेपण आलं आहे. पक्षात नव्या नेतृत्वाला मान्यता मिळत नसल्याचा त्यांनी आरोप सुद्धा केला आहे.

"मध्य प्रदेशात आम्ही एक स्वप्नं पाहिलं होतं. 18 महिन्यात सगळी स्वप्नं विखुरून गेली. शेतकऱ्यांची कर्ज माफ झालेली नाहीत. अवकाळी पावसाची नुकसानभरपाई मिळालेली नाही. मनसौर हिंसाचारासंदर्भात मी सत्याग्रह केला होता. राज्यातला युवक असहाय्य आहे. जाहीरनाम्यात एक भत्ता देण्यात येईल सांगण्यात आलं होतं. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भ्रष्टाचार रेतीमाफिया फोफावले आहेत. राष्ट्रीय स्तरावर विटंबना, राज्यात अशी ही स्थिती. मूल्याधिष्ठित चालणाऱ्या व्यक्तीला आगेकूच करणं अवघड," असं त्यांनी पुढे म्हटलं आहे.

जे. पी. नड्डांनी केले स्वागत

"राजमाता विजयाराजे शिंदे यांचं योगदान मोलाचं. त्यांनी पक्षाला दिशा दिली. जनसंघ आणि नंतर भाजपसाठी अविरत योगदान दिलं. आमच्यासाठी आमचा दिवस मोलाचा आहे. त्यांच्या नेतृत्वाची आम्हाला कल्पना आहे. त्यांचं पक्षात मनापासून स्वागत. भारतीय जनता पक्षाच्या मुख्य प्रवाहात काम करण्याची तुम्हाला संधी मिळेल याची खात्री वाटते. भाजप हा लोकशाही मूल्यं जपणारा पक्ष आहे," असं भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जेपी नड्डा यांनी सांगितलं.

मंगळवारी ज्योतिरादित्य यांनी काँग्रेस सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला होता. काँग्रेसच्या हंगामी अध्यक्ष सोनिया गांधी यांना लिहिलेले पत्र त्यांनी ट्वीटरवर प्रसिद्ध केले आहे.

हे पत्र 9 मार्चला लिहिल्याचे दिसून येते. "सुरुवातीपासूनच राज्य आणि देशातल्या लोकांची सेवा करणं हे माझ्या जीवनाचं ध्येय होतं. मात्र आता मी काँग्रेस पक्षासाठी हे काम करू शकत नसल्याचं दिसत आहे. आपले लोक आणि कार्यकर्त्यांच्या आकांक्षा पूर्ण करण्यासाठी आता पुढे जाऊन नवी सुरुवात करावी असं मला वाटतं," असंही त्यांनी स्पष्ट केलं होतं.

पक्षविरोधी कारवायांमध्ये सहभागी झाल्याबद्दल ज्योतिरादित्य शिंदे यांना पक्षातून तात्काळ काढून टाकत असल्याचा निर्णय काँग्रेसने घेतला होता. काँग्रेसचे सरचिटणीस के. सी. वेणूगोपाल यांनी ट्वीट करत ही माहिती दिली होती.

दरम्यान ज्योतिरादित्य यांच्या राजीनाम्यानंतर काँग्रेसच्या 19 आमदारांनी राजीनामे सोपवले. रात्रीपर्यंत राजीनामे देणाऱ्या आमदारांची संख्या 21 झाली.

ज्योतिरादित्य यांचे पुत्र महाआर्यमान शिंदे यांनीही वडिलांनी घेतलेल्या निर्णयाला पाठिंबा दिला. "बाबांनी घेतलेल्या ठाम भूमिकेचा मला अभिमान आहे. परंपरा असलेल्या पक्षातून बाजूला होण्यासाठी धैर्य लागतं. आमचं कुटुंब सत्तेचं भुकेलेलं नाही याचा इतिहास साक्षी आहे. जनतेला दिलेल्या वचनाप्रमाणे देशात आणि मध्य प्रदेशात सकारात्मक बदल घडवण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत", असं त्यांनी म्हटलं होतं.

काँग्रेसच्या 19 आमदारांनी राजीनामे मध्य प्रदेश विधानसभा अध्यक्ष एन. पी. प्रजापती यांच्याकडे सोपवले. विद्यमान मुख्यमंत्री कमलनाथ यांनी राजीनामा द्यायला हवा आणि विश्वासदर्शक ठरावाला सामोरं...