चंद्रकांत रघुनाथ पाटील

राज्य भाजप प्रदेशाध्यक्षपदी निवड होणारे सीआर पाटील हे काशीराम राणा यांच्यानंतरचे दक्षिण गुजरातचे पहिलेच प्रतिनिधी आहेत. आगामी पोटनिवडणुका, जिल्हा आणि तालुका पातळीवरील निवडणुका आणि राज्य विधानसभेच्या निवडणुका ही सीआर पाटील यांच्यासमोरील आव्हानं आहेत.

पोलीसवाला नेता

सीआर पाटील यांचा जन्म 1955 साली महाराष्ट्रातल्या जळगाव जिल्ह्यातील पिंपरी आक्राऊट गावी झाला. त्यावेळी जळगाव मुंबई प्रांताचा भाग होता. 1960 साली भाषावार प्रांतरचनेत महाराष्ट्र आणि गुजरात अशी राज्यं निर्माण झाली. पाटील यांचे कुटुंबीय गुजरातला रवाना झाले.

सीआर पाटील यांनी आपलं प्राथमिक शिक्षण दक्षिण गुजरातमधून पूर्ण केलं. त्यानंतर त्यांनी सुरत इथल्या आयटीआय अर्थात इंडस्ट्रिअल ट्रेनिंग इन्स्टिट्यूट या संस्थेतून सर्टिफिकेट कोर्स पूर्ण केला.

भाजपने जारी केलेल्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार सीआर पाटील आपले वडील आणि त्यांच्या जवळच्या लोकांप्रमाणे गुजरात पोलिसांमध्ये भरती झाले. प्रलंबित खटले आणि पोलीस कर्मचाऱ्यांना भेडसावणाऱ्या अडचणी यांच्यासाठी सीआर पाटील यांनी पोलीस पर्सनल युनियन स्थापण्याचा प्रयत्न केला. पण ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यात त्यांना अपयश आलं आणि त्यांना कामावरून निलंबित करण्यात आलं.

काही दिवसात त्यांनी राजीनामा दिला. 25 डिसेंबर 1989 रोजी अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या उपस्थितीत सीआर पाटील यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला. योगायोग म्हणजे वाजपेयी आणि सीआर पाटील यांचा वाढदिवस एकाच दिवशी येतो.

सुरत भाजपचे खजिनदार म्हणून त्यांनी जबाबदारी सांभाळली. मात्र, निवडणुकांच्या राजकारणात येण्यासाठी त्यांना दोन दशकं प्रतीक्षा करावी लागली.

पाटील यांच्याप्रमाणे जसपाल सिंग, भावन भारवड, जेठा भारवड यांनीही राजकारणात प्रवेश करण्यापूर्वी खाकी वर्दी सोडली होती.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींशी सख्य

राजकारणात प्रवेश केल्यानंतर सीआर पाटील यांनी काशीराम राणा यांच्या मदतीने माणसांचं जाळं विणलं, असं ज्येष्ठ पत्रकार जगदीश आचार्य सांगतात.

ते पुढे सांगतात, "राणा हे दक्षिण गुजरातमधलं प्रस्थ होतं. नरेंद्र मोदी गट आणि गुजरातचे माजी मुख्यमंत्री केशुभाई पटेल गट या शीतयुद्धात सीआर पाटील मोदी समर्थक म्हणून वावरले. काही महिन्यांनंतर कांशीराम राणा भाजपमधून बाहेर पडले आणि त्यांनी गुजरात परिवर्तन पक्षात प्रवेश केला. केशुभाई पटेल आणि गोरधन झडाफिया यांनी या पक्षाची स्थापना केली होती. 2014 मध्ये झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर हा पक्ष भाजपमध्ये विलीन करण्यात आला."

2009 मध्ये लोकसभा-विधानसभा मतदारसंघाची पुनर्रचना झाली आणि लोकसभेसाठी नवसारी मतदारसंघ झाला. भाजपने या मतदारसंघातून पाटील यांना उमेदवारी दिली. भाजपप्रणित एनडीएला पराभवाला सामोरं जावं लागलं, पण सीआर पाटील निवडून आले आणि खासदार झाले.

चंद्रकांत पाटील यांची गुजरात भाजपच्या अध्यक्षपदी निवड करण्यात आली.

गणेश उत्सव आणि गोविंदा कमिटी असे सणांचे उपक्रम त्यांनी सुरू केले. मराठा पाटील समाज मंडळ, महाराष्ट्रीयन विकास मंडळ, छत्रपती शिवाजी स्मारक समिती अशा संघटनांच्या माध्यमातून मराठीभाषिक जनतेत त्यांनी लोकप्रियता प्राप्त केली.

कोरोना काळात लॉकडाऊन लागू करण्यात आला. त्यावेळी त्यांनी पुढाकार घेऊन या भागातील स्थलांतरित कामगारांना त्यांच्या राज्यात म्हणजेच ओडिशा, पश्चिम बंगाल, उत्तर प्रदेश आणि बिहार इथे परत पाठवलं. सुरतच्या विमानतळाचा प्रश्न अनेक वर्ष घोळत पडला होता. सीआर पाटील यांनी तो प्रश्न मार्गी लावला. कंपन्यांचे मालक ते कंपन्यांमध्ये काम करणारे कामगार असा सीआर पाटील यांचा जनसंग्रह आहे. सीआर पाटील स्वत:...


चंद्रकांत सानप

चंद्रकांत सानप वरसगावच्या पोलीस ठाण्यात काम करतात. "मी सकाळी ९.३० पासून दादरला बसची वाट पाहात आहे. पण दोन तास झाले तरीही बस मिळाली नाही. आम्हाला या संपाबद्दल काहीच माहिती नव्हती. रोहा बस पकडून आम्ही कोलाडला जाणार होतो. मात्र सकाळपासून आमचा खोळंबा झाला आहे. या संपाची अगोदर सूचना द्यायला हवी होती. आता बघू जे काही वाहन मिळेल त्यानं जावं लागेल."

सानप यांची पत्नी माधुरी यासुध्दा बसची वाट पाहून पाहून थकल्या होत्या. हातात सामान आणि मुंबईची गरमी त्यात वाट पाहणं हे त्यांच्यासाठी असहाय्य झालेलं त्यांच्या चेहऱ्यावरून दिसत होतं.

त्या म्हणाल्या, "मुंबईत आमची मुलगी राहाते. तिला भेटण्यासाठी आम्ही आलो होतो. मात्र आज परत कोलाडला जाण्यासाठी निघालो तर आम्हाला गाडीच मिळत नाहीये. गाडी न मिळाल्यानं आम्हाला इथं सामान घेऊन ताटकळत उभं रहावं लागतंय. आम्हाला इथून घरी जायला तीन तास लागतात."

सानप यांच्याच बाजूला येऊन थांबलेले विपुल एवळे हेसुद्धा थोडे गडबडीतच होते. ते नुकतेच इथे आले होते. त्यांच्याशी बोलताना कळालं की त्यांना उरणला जायचं होतं.

विपुल एवळे

ते म्हणाले की, "मी खारघरला राहातो. दादरला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

माझं ऑफिस आहे. मी सकाळीच ऑफिसला आलो होतो. इथून मला माझ्या कामासाठी उरणला जायचं आहे. दुपारी २ वाजता उरणला मिटींग आहे. मात्र इथं आल्यावर मला कळलं की, आज एसटीचा संप आहे. मला आता दुसरा काही तरी पर्याय शोधावा लागेल."

"आता वडाळा डेपोला जावं लागेल. तिथून काही मिळतंय का पाहातो. हा संप अत्यंत चुकीचा आहे. कदाचित त्यांच्या दृष्टीनं तो योग्य असेलही मात्र प्रवाशांच्या दृष्टीनं हा अचानक झालेला संप चुकीचा आहे," ते पुढे सांगतात.

आम्ही परळ बसस्थानकावर काय परिस्थिती आहे हे पाहाण्यासाठी गेलो. परळ बसस्थानकात सर्व बस थांबलेल्या होत्या. तर स्थानकाबाहेर पोलिसांचा फौजफाटा उभा होता.

शुभांगी धुमाळ आणि त्यांचा मुलगा

कर्मचारी डेपोबाहेर प्रसारमाध्यमांच्या प्रतिनिधींशी बोलत होते. डेपोत प्रवासी नव्हते. जे लोक होते ते आजूबाजूच्या ऑफिसातले होते आणि काही एसटी कर्मचारी होते. थोड्या वेळात एक महिला तिच्या मुलासोबत सामान घेऊन बाहेरगावी जाण्यासाठी बसस्थानकात आली. कदाचित त्यांनासुद्धा संपाबद्दल कल्पना नसावी.

त्यांचं नाव शुभांगी धुमाळ. त्या वरळी कोळीवाड्यातून आल्या होत्या. त्या म्हणाल्या की, "माझ्या मुलाच्या शिक्षणासाठी मी त्याला मुंबईत ठेवलं होतं. माझा मुलगा आयटीआय करतो. मी त्यालाच भेटायला आले होते. मला परत आमच्या गावी अलिबागला जायचं होतं. मात्र इथं आल्यावर कळलं की, बसचा संप आहे. काय करावं सुचत नाहीये. आता इथून शिवडी, मग तिथून पनवेल असं करत कदाचित जावं लागेल."

संपाचं कारण काहीही असो. परंतु उन्हाळ्याच्या सुट्ट्या संपवून घरी परतणारे प्रवासी मात्र या अचानक झालेल्या संपामुळे चांगलेच हैराण झाले आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


चंद्रपूर इथल्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि सामान्य रुग्णालयात माफक दरात रुग्णांना औषध उपलब्ध करण्यासाठी मेडिकल स्टोअर सुरू करण्यात आलं. त्याचं लोकार्पण अहीर यांच्या हस्ते झालं.

या कार्यक्रमाला अधिष्ठाता आणि जिल्हा शल्य चिकित्सक गैरहजर असल्यानं अहिर संतापले. "संबधित अधिकारी आणि डॉक्टरांचा लोकशाहीवर विश्वास नसेल तर त्यांनी नक्षलवादी व्हावं, आम्ही त्यांच्या छातीत गोळ्या घालू," अशा शब्दात त्यांनी संताप व्यक्त केला.

या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीनं त्यांच्या वाचकांना विचारलं होतं की, तुम्हाला हंसराज अहीर यांच्या या वक्तव्याविषयी काय वाटतं?  बहुतांश वाचकांना अहीर यांचं विधान पटलेलं नाही.

मारोती कदम विचारतात, "लोकशाहीवर विश्वास नसणाऱ्या नेत्यांचं काय करायचं?"

हरिष तायडे लिहितात, "यामध्ये काही नवीन नाही. सरकारी अन्यायाला विरोध करणाऱ्यांना नक्षलवादी ठरवून नेहमीच गोळ्या घातल्या जातात."

तर आशिष गांधी म्हणतात, "मंत्र्यांच्या कार्यक्रमात गैरहजर राहणाऱ्यांपेक्षा संसदेत गैरहजर राहणारे गंभीर दोषी असतात."

श्रेयस खराडे यांच्या मते कट्टरवादी लोकांकडून दुसरी अपेक्षा नाही. तर पुर्णा मौर्य लिहित... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात, "यांना डॉक्टरची गरज पडत नाही का?"

सचिन पाटील यांनी सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहे. त्यांनी सरकारनं  बोलण्याची आचारसंहिता ठरवण्याची मागणीच केली आहे.

"साहेब, कॅज्युअल्टीमध्ये एक दिवस राहून पाहा मग समजेल डॉक्टर काय असतात," सचिन मापारी सांगतात.

गुरुराज देशपांडे यांचं मत थोडं वेगळं आहे. ते म्हणतात, "बरोबरच आहे अहीरांचं. उच्चपदस्थ अधिकारी महत्त्वाच्या दिवशी रजा टाकून गेले. सरकार जनतेचा पैसा देतंय तर त्यांनी उपस्थित राहायला हवं."

तर अमित बनसोडे म्हणतात, "हा सत्तेचा माज आहे, दुसरं काही नाही."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

हे वाचलंत का?


चंद्रपूरचे पोलीस उपअधीक्षक निलेश पांडे यांनी म्हटलं आहे की "त्यांच्या मृत्यूचे कारण अद्याप स्पष्ट झाले नाही. ही आत्महत्या आहे की नक्की काय यावर भाष्य करता येणार नाही."

शीतल आमटे त्यांच्या आनंदवन येथील घरी बेशुद्धावस्थेत सापडल्या. त्यांना चंद्रपूर जिल्ह्यातील वरोरा उपजिल्हा रुग्णालयात उपचारासाठी नेले असता वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी मृत घोषित केले.

डॉ. शीतल आमटे या डॉ. विकास आमटे आणि डॉ. भारती आमटे यांची मुलगी आहेत. ज्येष्ठ समाजसेवक बाबा आमटे यांनी स्थापन केलेल्या महारोगी सेवा समितीच्या डॉ. शीतल आमटे-करजगी या मुख्य कार्यकारी अधिकारी होत्या.

कोण होत्या शीतल आमटे?

डॉ. शीतल आमटे या पेशाने डॉक्टर होत्या. त्या समाजसेविका आणि दिव्यांगतज्ज्ञ होत्या. डॉ. शीतल आमटे यांनी 2004 मध्ये नागपूरच्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि रुग्णालयातून एमबीबीएसचं शिक्षण पूर्ण केलं होतं.

2016 मध्ये महारोगी सेवा समितीची नवी कार्यकारणी जाहीर झाली. यात डॉ. शीतल आमटे - कराजगी आणि त्यांचे पती गौतम - कराजगी यांना स्थान देण्यात आलं होतं. तेव्हापासून त्या महारोगी सेवा समितीच्या CEO पदावर कार्यरत होत्या. त्यांचे पती गौतम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

- कराजगी यांना अंतर्गत व्यवस्थापक म्हणून जबाबदारी देण्यात आली होती.

लिंक्डइनवरील त्यांच्या वैयक्तिक माहितीनुसार, त्या 'मशाल' आणि 'चिराग' या नेतृत्व प्रशिक्षण कार्यक्रमांच्या संस्थापक होत्या. या माध्यमातून त्या वैद्यकीय क्षेत्रातील लोकांना प्रोत्साहन देण्याचे काम करत असत.

आनंदवन, सोमनाथ प्रकल्प, लोक बिरादरी प्रकल्प, लोकबिरादरी प्रकल्प नागेपल्ली, लोकबिरादरी प्रकल्प खमंचरू, अशोकवन प्रकल्प नागपूर, ग्रामीण विकास प्रकल्प मुळगव्हाण, ग्रामीण विकास प्रकल्प चेतीदेवळी, महारोगी सेवा समिती चंद्रपूर आणि ग्रामीण विकास संस्था वरोरा असे 10 प्रकल्प महारोगी सेवा समितीच्या अंतर्गत येतात.

त्यामुळे महारोगी सेवा समितीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून त्या करत असलेल्या कामाचं अनेकजण कौतुक करत असत.

काही दिवसांपूर्वी आल्या होत्या चर्चेत

काही दिवसांपूर्वी डॉ. शीतल आमटे-करजगी या चर्चेत आल्या होत्या. त्यांनी 20 नोव्हेंबर 2020 ला फेसबुक लाईव्ह करून महारोगी सेवा समितीकडून केल्या जाणाऱ्या कामावर आणि विश्वस्तांवर काही आक्षेप घेतले होते.

या लाइव्हमध्ये त्यांनी कौस्तुभ आमटे, काका डॉ. प्रकाश आमटे आणि त्यांच्या कुटुंबीयांवरही काही आरोप केले होते. नंतर अर्ध्या तासाचं ते फेसबुकवरील लाईव्ह संभाषण डॉ. शीतल यांनी डिलिट केलं.

या फेसबुक लाइव्हनंतर आमटे कुटुंबीयांनी एक पत्रक काढून डॉ. शीतल आमटे यांच्या वक्तव्यांचा निषेध केला होता.

त्यांचं सर्व भाष्य हे तत्थ्यहीन असून कुणाचाही गैरसमज होऊ नये म्हणून हे संयुक्त निवेदन जाहीर करत असल्याचं आमटे कुटुंबीयांनी सांगितलं. त्या नैराश्याविरोधात लढत होत्या असंही त्यांच्या कुटुंबीयांनी म्हटलं होतं.

या निवेदनावर डॉ. शीतल आमटे-करजगी यांचे आई वडील आणि चंद्रपूर जिल्ह्यातील आनंदवन चालविणारे डॉ. विकास आणि डॉ. भारती आमटे यांनी तसंच गडचिरोली जिल्ह्यातील हेमलकसामध्ये आदिवासींसाठी काम करणारे डॉ. प्रकाश - डॉ. मंदाकिनी आमटे यांनी सह्या केल्या होत्या.

या प्रकरणाबाबत त्यांनी खुलासा केला होता. "दिवंगत बाबा आमटे यांच्या कार्याला मी आणि माझे पती गौतम करजगी पुढे नेत आहोत. आम्ही एक निवेदन जारी करून आमची भूमिका लवकरच जाहीर करू. मी फेसबुक लाईव्ह करून माझी मतं मांडली होती तो व्हीडिओ मला डिलिट करण्यास भाग पाडलं," अशी प्रतिक्रिया डॉ. शीतल आमटे-करजगी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दिली होती.

दरम्यान डॉ. शीतल आमटे- करजगी...


चंद्रयान-1नं 2008-2009 या कालावधीत गोळा केलेल्या माहितीवर आधारित रिसर्च पेपर Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)मध्ये प्रसिद्ध झाला आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

तुटक स्वरूपात हे बर्फ साठलं असल्याचं दिसून आलं आहे. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर असलेल्या विवरांमध्ये सर्वाधिक बर्फ दिसून आलं आहे. तर उत्तर ध्रुवावर या बर्फाचा विस्तार तुलनेनं जास्त भागावर झालेला आहे.

चंद्रयानावर असलेल्या The Moon Mineralogy Mapper (M3) या यंत्रानं चंद्रावरील पाण्याची 3 गुणवैशिष्ट्यं टिपली आहेत. याशिवाय या बर्फाचे रेणू कशा पद्धतीने इन्फ्रारेड शोषतात तेही मोजलं आहे. म्हणजेच M3 ला द्रव रूपातील पाणी, बाष्प आणि बर्फ यांतील फरक कळतो.

चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाचा हा फोटो जपानच्या अवकाशयानाने टिपला आहे.

चंद्राचा आस 1.54 अंशानं कलला आहे, तसेच चंद्राच्या ध्रुवावर असे काही भाग आहेत जिथं सूर्यकिरण कधीही पोहचलेली नाहीत.

चंद्राच्या नेहमी अंधारात असलेल्या विवरांतील तापमान कधीही -157 डीग्री सेल्सियसच्यावर गेलेलं नाही. त्यामुळे या ठिकाणी असं वातावरण निर्माण झालं आहे, जेणे करून तिथं दीर्घ कालावधीसाठी हे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बर्फ आहे त्या स्थितीत कायम राहिलं आहे.

चंद्राच्या दक्षिण आणि उत्तर ध्रुवावर दिसून आलेलं बर्फ.

चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाच्या पृष्ठभागावर बर्फ असावं, असं दाखवणारे पुरावे पूर्वीही मिळाले होते. पण हे पुरावे चंद्राच्या मातीवरून होणाऱ्या प्रकाशाच्या परावर्तनावर आधारित होते.

जर चंद्राच्या पृष्ठभागावर पुरेसा बर्फ असेल तर भविष्यातील चंद्रावरील मानवी मोहिमांसाठी तो पाण्याचा स्रोत ठरू शकतो. तसेच अशा मोहिमांत चंद्रावर मुक्काम करणाऱ्यांसाठी पिण्याचं पाणी म्हणूनही याचा उपयोग होऊ शकतो. तसंच या बर्फाचं हायड्रोजन आणि ऑक्सिजनमध्ये विघटन करून त्याचा उपयोग रॉकेटमध्ये इंधन म्हणूनही होऊ शकतो. विघटन झालेल्या ऑक्सिजनचा उपयोग अंतरळावीरांना श्वसनासाठी होऊ शकतो.

यापूर्वी बुध ग्रहाच्या उत्तर ध्रुवावर आणि सेरीज या लघुग्रहाच्या पृष्ठभागावर पाण्याचा बर्फ दिसून आला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


चंद्रावरील तळ भूपृष्ठाच्या आत असेल. अंतराळातील किरणोत्सर्गांपासून बचाव करण्यासाठी असा तळ आवश्यक असणार आहे.

या मालिकेचा लहान एलॉन मस्कवर नक्कीच प्रभाव पडला होता. ऑगस्ट 2017ला जेव्हा स्पेसएक्सचे संस्थापक एलॉन मस्क यांनी चंद्रावर अल्फा या नावाने चंद्रावर तळ बनवण्याची घोषणा केली त्यावेळी Space 1999 ही मालिका आवडली होती, असं ट्वीट केलं होतं.

चंद्रावर मनुष्य नेण्याची कल्पना मांडणारी 'स्पेस एक्स'ही एकमेव कंपनी नाही. चीनची अंतराळ संशोधन संस्था  China National Space Administrationने यशस्वी चंद्रमोहीम Chang'e 4च्या पुढच्या टप्प्याची घोषणा केली आहे. Chang'e 4ने चंद्राच्या विरुद्ध भागावर यशस्वी लँडिंग केलं होतं.

Chang'e 5 आणि Chang'e 6 परतीच्या मोहिमेची चाचणी असेल तर Chang'e 7 ही मोहीम चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाचा अभ्यास करेल. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर बर्फाच्या रूपात पाणी असल्याने त्याकडे संशोधकांचं विशेष लक्ष आहे.

China National Space Administrationचे उपप्रमुख वू युहान म्हणाले होते, "Chang'e 8 या मोहिमेत काही तंत्रांची चाचणी घेईल आणि काही चाचपणी करेल. विविध देशांना वापरता येईल, असं तळ चंद्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रावर उभारण्याचा आमचा मानस आहे."

पण अशी इच्छा बाळगणारा चीन हा एकमेव देश नाही. चंद्रावर मानवाने पाऊल ठेऊन 50 वर्षं झाल्यानंतर चंद्रावर प्रत्यक्षात मानवी तळ बनवण्यासाठीच्या शक्यतांवर प्रयत्न सुरू आहेत. विरोधाभास असा आहे की चंद्रावर पाऊल ठेवणारा देश असलेला अमेरिका यात मागं पडली आहे. 2018पर्यंत तरी अमेरिकेने चंद्रावर तळ बनवण्याचा कोणताही मानस जाहीर केलेला नाही. नासाचं सध्याचं टार्गेट मंगळ आहे, असं चित्र आहे. तर युरोपियन स्पेस एजन्सीनं यात एक पाऊल पुढं टाकलं आहे.

मून व्हिलेज

2016ला  European Space Agencyने चंद्रावर कायमस्वरूपी मानवी वसाहत बनवण्याची घोषणा केली आहे. या संस्थेचे महासंचालक जॅन वोर्नर यांनी मून व्हिजनची संकल्पना मांडली आहे. या मून व्हिलेजमध्ये संशोधक, कलाकार असे विविध प्रकारचे लोक असतील, अशी त्यांची कल्पना आहे. अवकाश संशोधन, पर्यटन, पृथ्वीवर कमी प्रमाणात असलेल्या खनिजांचा शोध यांचाही यात समावेश आहे.

खरंतर त्यांचा विचार बराच पुढचा आहे. MIT Media Lab's Space Exploration Initiativeचे संस्थापक एरियल एकब्ला यांना अंतराळाचं लोकशाहीकरण करायचं आहे. त्यांनी या प्रयत्नांत विविध क्षेत्रातील संशोधक, तज्ज्ञ यांना एकत्र केलं आहे.

European Space Agencyचे संशोधक सल्लागार यांनी या कल्पनांचा पुरस्कार केला आहे. जर्मनीतील European Space Agencyच्या European Astronaut Centreमध्ये त्यांनी काम केलं आहे.

European Space Agency चीनच्या CNSAसोबतही काम करत आहे. गेल्या वर्षी दोन्ही संस्थांच्या संशोधकांनी एकत्रित काही उपक्रांत भाग घेतला होता. नासाने 2030पर्यंत चंद्रावर माणूस पाठवण्याचं उद्दिष्ट ठेवलं आहे. चंद्राच्या भ्रमण कक्षेत फिरणारं एक प्लॅटफॉर्म बनवण्याचाही नासाचा प्रयत्न आहे.

अर्थात खासगी कंपन्याही यात आघाडी घेताना दिसत आहेत. उदाहरणार्थ ब्लू ओरिजिन या कंपनीनं OHB आणि MT Aerospaceशी भागीदारी केली असून चंद्रावर ब्लू मून कार्गो चंद्रावर उतरवण्याचा मानस आहे.

अर्थात जी ही संस्था चंद्रावर पहिल्यांदा पोहोचेल त्यांचा प्रयत्न एकच असेल ते म्हणजे चंद्रावर जगायचं कसं? आतापर्यंत चंद्रावर माणूस फक्त तीन दिवस राहू शकला आहे.

दीर्घकाळ राहण्यासाठी तर चंद्र काही स्वागतार्ह जागा नाही.

डेस्टिनेशन मून

चंद्रावर तापमान उणे 127 ते उणे 173 सेल्सिअस आहे. तिथं गुरुत्वाकर्षण आणि किरणोत्सर्ग अत्यंत कमी आहे. पृथ्वीवरील 29 दिवस म्हणजे...


चंद्रावरून दगड-माती आणणाऱ्याला नासाने बक्षीस जाहीर केलं आहे.

'लूनार आउटपोस्ट' असं या कंपनीचं नाव आहे. गुरुवारीच हा करार करण्यात आला. ही कंपनी नासासाठी चंद्रावरून दगडाचे नमुने आणेल.

नासाने एकूण चार कंपन्यांना अशा प्रकारचे कंत्राट दिले आहेत. या कंपन्या अत्यल्प किंमतीला नासासाठी चंद्रावरून दगडांचे नमुने आणणार आहेत.

यामध्ये कॅलिफोर्नियातील मास्टेन स्पेस सिस्टम्स, टोकियो इथली आय-स्पेस आणि तिसरी कंपनी याच आय-स्पेसची युरोपातली सहाय्यक कंपनी आहे. नासा या कंपन्यांना चंद्रावरून दगड, धोंडे आणि माती आणण्यासाठी मोबदला देईल.

हे नमुने 50 ग्राम ते 500 ग्राम वजनाचे असू शकतात.

चंद्राचा पृष्ठभाग

"या कंपन्या आमच्यासाठी नमुने गोळा करतील आणि ते नमुने आम्हाला देतील. या नमुन्यांशी संबंधित डेटाही देतील. यातून चंद्राची अधिक माहिती मिळवता येईल", असं नासाच्या प्रवक्त्यांचं म्हणणं आहे.

लूनार आउटपोस्टचे सीईओ जस्टिन सायरस यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "2023 साली ही मोहीम पार पडणार आहे. मात्र, आम्ही काही लँडर कंपन्यांशी चर्चा करतोय. सर्व योग्य पद्धतीने पार पडल्यास ठरलेल्या वेळेच्या आधीसुद्धा मोहीम सुरू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करता येईल."

'प्रश्न पैशांचा नाही'

अमेरिकेतील कोलोरॅडोमधली लूनार आउटपोस्ट ही एक रोबोटिक्स कंपनी आहे. नासाशी केलेल्या करारानुसार या कंपनीला चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावरून दगड, मातीचे नमुने आणण्यासाठी 1 अमेरिकन डॉलर मिळेल.

मात्र, या कामासाठी नासाकडून मिळणारी रक्कम केवळ प्रेरणा नाही तर या मोहिमेतून कंपन्यांना इतरही अनेक वैज्ञानिक फायदे मिळणार आहेत. उदााहरणार्थ कंपन्यांना चंद्राच्या पृष्ठभागावरून संसाधनांचा उपसा करण्यासाठीच्या अभ्यासाठीची परवानगी मिळणार आहे.

चंद्राचा पृष्ठभाग

सायरस म्हणतात, "या मोहिमेमुळे मोठा बदल घडणार आहे. विशेषतः अंतराळ संशोधनाशी संबंधित विचारधारेत आमूलाग्र परिवर्तन होईल."

सायरस यांची कंपनी चंद्रावर प्रवासाच्या दृष्टीने काम करणाऱ्या ब्लू ओरायझनसारख्या इतर काही कंपन्यांच्या संपर्कात आहे. ब्लू ओरायझन कंपनीच्या निर्मितीत अॅमेझॉनचे संस्थापक जेफ बोसेफ यांचा मोठा हातभार आहे.

जपानच्या ज्या कंपनीसोबत नासाने करार केला आहे, त्या कंपनीला 5 हजार डॉलर्स देण्यात येणार आहेत. ही जपानी कंपनी 2022 साली चंद्राची उत्तर-पूर्व भागातून नमुने गोळा करेल.

एक डॉलर तीन हफ्त्यांमध्ये मिळणार

अंतराळतज्ज्ञ सीनिएड ओ सुलीवान म्हणतात, "स्पेस प्रोग्रामसाठी इथे 1 अमेरिकी डॉलर ही रक्कम महत्त्वाची नाही तर अशा कार्यक्रमांमध्ये नासाचं सहभागी होणंच मुळात महत्त्वाचं आहे. याद्वारे नासा एक उदाहरण घालून देत आहे."

ते पुढे म्हणतात, "या कार्यक्रमासाठी किती रक्कम दिली हे महत्त्वाचं नाही तर पृथ्वीच्या बाहेर खरेदी-विक्रीसाठीची बाजारपेठ उभारण्यासाठी व्यावसायिक आणि कायदेशीर निकष तयार करणं महत्त्वाचं आहे."

तिन्ही कंपन्यांच्या रकमेचं वितरण तीन हफ्त्यांमध्ये करण्यात येईल, असं नासाकडून सांगण्यात आलं आहे.

पहिल्या हफ्त्यात कंपन्यांना 10% रक्कम मिळेल. त्यानंतर स्पेसक्राफ्ट लाँच करतानाच्या दुसऱ्या टप्प्यात पुढील 10% रक्कम देण्यात येईल. यानंतर कंपन्यांनी गोळा केलेल्या नमुन्यांची नासाकडून पडताळणी झाल्यानंतर उर्वरित 80% रक्कम सुपूर्द करण्यात येईल.

यावर सायरस गमतीत म्हणतात, "एका कंपनीला 1 डॉलरसुद्धा हफ्त्यांमध्ये मिळणार आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


चकमकीत मृत्युमुखी पडलेल्या जवानांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह सुकमा-बिजापूर बॉर्डवर पोहोचले आहेत. ANI च्या माहितीनुसार, अमित शाह आणि भूपेश बघेल यांनी चकमकीत प्राण गेलेल्या जवानांना जगदलपूर येथे श्रद्धांजली अर्पण केली.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यानंतर अमित शाह हे जगदलपूरमधील अधिकाऱ्यांसोबत बैठक घेणार आहेत. तसंच, जखमी जवानांचीही ते भेट घेणार आहेत. सीआरपीएफ कॅम्पचाही ते दौरा करतील.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी दिल्लीतही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडून चकमकीनंतरच्या स्थितीचा आढावा घेतला. या बैठकीत गृहसचिव अजय भल्ला, इंटेलिजियन्स ब्युरोचे संचालक अरविंद कुमार आणि गृह मंत्रालयाचे इतर वरिष्ठ अधिकारी सहभागी होते. छत्तीसगडमधील बिजापूर येथील तारेम जवळच्या जंगलात शनिवारी (3 एप्रिल) नक्षलवाद्यांसोबत झालेल्या चकमकीत 22 जवानांचा मृत्यू झाला. नक्षल ऑपरेशनचे डीजी अशोक जुनेजा यांनी बीबीसीला ही माहिती दिली.

दिल्लीत पोहोचण्याआधी गुवाहाटीमध्ये अमित शाह यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना म्हटलं की, "जवानांच्या कुटुंबाना शब्द देतो की, जवानांचं बलिदान व्यर्थ जाऊ देणार नाही."

बस्तरचे पोली... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स महानिरीक्षक पी. सुंदरराज यांच्या माहितीनुसार, "नक्षली हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेल्या 22 जवानांचे मृतदेह ताब्यात घेण्यात आले आहेत. 31 जवान जखमी झाले असून, त्यांच्यावर हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत. त्यांची प्रकृती आता स्थिर आहे. एक कोब्रा जवान अद्याप बेपत्ता आहे. त्याचा शोध सुरू आहे."

केंद्रीय राखीव पोलीस दला (CRPF) चे महासंचालक कुलदीप सिंह यांनी सांगितलं, "या ऑपरेशनमध्ये कुठल्याही प्रकारे इंटेलिजियन्सची चूक नाही. बिजापूरमधल्या चकमकीत 25 ते 30 नक्षलवादी ठार झाले आहेत."

बिजापूर चकमकीत मृत्युमुखी पडलेल्या जवानांची नावं :

सर्वांत मोठ्या माओवादी हल्ल्यांपैकी एक

या घटनेत नक्षलवादीदेखील जखमी झाले आहेत. नक्षलवाद्यांनी आपल्या साथीदारांना तीन ट्रॅक्टरमध्ये भरून नेल्याची माहिती जुनेजा यांनी दिली.

घटनास्थळावर उपस्थित असलेल्या विविध सूत्रांकडून बीबीसीने माहिती गोळा केली असता, हे समजले की 1 किमीच्या परिघात अनेक ठिकाणी जवानांचे मृतदेह पडले होते. नंतर एसटीएफच्या टीमने ते ताब्यात घेतले.

गेल्या काही काळात घडलेला हा सर्वांत मोठा नक्षलवादी हल्ला असल्याचं म्हटलं जात आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी हल्ल्यात मृत्यू झालेल्यांना श्रद्धांजली वाहिली आहे, "छत्तीसगढ मध्ये माओवाद्यांशी लढताना जीव गमावलेल्यांच्या दु:खात मी सहभागी आहे. आपल्या सैनिकांचं योगदान कधीही विस्मृतीत जाणार नाही. हल्ल्यात जखमी झालेले लवकरात लवकर बरे व्हावेत यासाठी प्रार्थना," असं पंतप्रधानांनी म्हटलं आहे.

छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री भूपेश बघेल म्हणाले, आपल्या जवानांचं बलिदान व्यर्थ जाणार नाही.

नक्षल ऑपरेशनासाठी निघालेले जवान

अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, माओवादी आणि सुरक्षा दलात जवळपास चार तास चकमक सुरू होती.

मिळालेल्या माहितीनुसार, शुक्रवारी सुकमा आणि बिजापूरच्या वेगवेगळ्या भागात सीआरपीएफ, डिस्ट्रिक्ट रिझर्व्ह गार्ड, स्पेशल टास्क फोर्स आणि कोब्रा बटालियन यांचे 2059 जवान नक्षल ऑपरेशनसाठी निघाले होते.

यात नरसापूर कॅम्पमधील 420 जवान, मिनपा कॅम्पमधील 483 जवान, उसुर कॅम्पमधील 200 जवान, पामेड कॅम्पमधील 195 जवान आणि तर्रेम कॅम्पमधील 760 जवान सहभागी होते.

जखमी जवानांवर रायपूरमध्ये उपचार सुरू

या चकमकीत 37 जवानांना बिजापूर आणि रायपूरमधील हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आले आहे.

छत्तीसगडचे गृहमंत्री ताम्रध्वज साहू यांनी शनिवारी रात्री रायपूरच्या खासगी हॉस्पिटलमध्ये...


चक्रीवादळाच्या शक्यतेने मुंबईतील तीन कोव्हिड केंद्रातील रुग्णांना अन्यत्र हलवण्यात येणार आहे.

चक्रीवादळामुळे वादळी वारे व जोरदार पावसाची शक्यता लक्षात घेता खबरदारीचा उपाय म्हणून, मुंबईतील दहिसर, वांद्रे-कुर्ला संकुल (बीकेसी) आणि मुलुंड येथील कोव्हिड आरोग्य केंद्रांतील मिळून एकूण 580 कोव्हिडबाधित रुग्णांचे महानगरपालिकेच्या विविध रुग्णालयांमध्ये सुरक्षितपणे स्थलांतर करण्याची कार्यवाही सुरु करण्यात आली आहे.

चक्रीवादळामुळे मुंबईत ताशी सुमारे 60 ते 80 किलोमीटर वेगाने वादळीवारे वाहण्याची शक्यता हवामान खात्याने वर्तवली असून सोबत जोरदार पाऊसही कोसळू शकतो.

चक्रीवादळाचा मुंबई महानगराला थेट धोका नसला तरी मुंबई किनाऱ्याला लागून ते जात असल्याने, वादळीवारे व मुसळधार पावसाची शक्यता पाहता, खबरदारीच्या सर्व उपाययोजना करण्यात आल्या आहेत. त्याचाच एक भाग म्हणून कोव्हिड रुग्णांचे सुरक्षित स्थलांतर केले जात आहे.

दहिसर कोविड केंद्रातील 183, वांद्रे-कुर्ला संकुल (बीकेसी) कोविड केंद्रातील 243 आणि मुलुंड कोव्हिड केंद्रातील 154 रुग्णांचा समावेश आहे. यात अतिदक्षता उपचार, प्राणवायू पुरवठा या वर्गवारीप्रमाणे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स्थलांतर करताना प्राणवायू पुरवणारे सिलेंडर्स, सुसज्ज रुग्णवाहिका, आवश्यकता भासल्यास इंजेक्शन व इतर संयंत्रांसह रुग्णांना सुरक्षितपणे स्थलांतरित करण्याचे निर्देश अतिरिक्त महानगरपालिका आयुक्त (पश्चिम उपनगरं) सुरेश काकाणी यांनी यावेळी दिले.

दरम्यान रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांमध्ये या चक्रीवादळाचा प्रभाव जाणवणार असल्याने प्रशासनाने सज्ज राहावे व मनुष्यबळ तसेच साधन सामुग्री तयार ठेवावी असं पालकमंत्री उदय सामंत यांनी म्हटलं आहे.

अरबी समुद्रात निर्माण झालेलं 'तौकते' चक्रीवादळ  कोकण किनारपट्टीपासून 350 किमीवर समुद्रात आहे. हे वादळ गुजरातच्या दिशेने मार्गक्रमण करत असून यामुळे कोकण किनारपट्टी भागात मुसळधार पाऊस येण्याची शक्यता आहे, अशी माहिती भारतीय हवामान विभागाचे अधिकारी के. एस. होसाळीकर यांनी दिली आहे.

या वादळा विषयीची अधिक माहिती देताना प्रादेशिक हवामान केंद्राच्या वैज्ञानिक शुभांगी भुते यांनी सांगितलं,

"गोवा रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्गात याचा सर्वाxत जास्त प्रभाव असेल दक्षिण कोकणात मुसळधार पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. सोबतच ताशी 60 ते 70 किलोमीटर वेगाने वारे वाहण्याची शक्यता आहे.

तसंच काहीवेळा वार्‍यांचा वेग ताशी 90 किलोमीटर पर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. यानंतर उत्तर कोकण म्हणजेच रायगड मुंबई, ठाणे आणि पालघर या जिल्ह्यांना 16 आणि 17 तारखांना मध्यम किंवा एखाद-दुसऱ्या ठिकाणी मुसळधार स्वरूपाचा पाऊस असेल. पण वाऱ्याचा वेग ताशी 60 ते 70 किलोमीटर असण्याची शक्यता आहे.

ताशी नऊ किलोमीटर वेगाने पुढे सरकणारं हे वादळ पणजी पासून 350 किलोमीटर दूर आहे. रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या किनार्‍यापासूनही ते तितकच दूर राहण्याचा अंदाज आहे."

पुढील 12 तासांत चक्रीवादळ तीव्र होणार

तौक्ते चक्रीवादळ पुढच्या 12 तासांमध्ये तीव्र होण्याचा अंदाज हवामान खात्याने वर्तवला आहे. त्यापुढच्या 12 तासांमध्ये हे वादळ अधिक तीव्र होईल. 18 मेच्या दुपारी किंवा संध्याकाळपर्यंत गुजरातच्या पोरबंदर जवळून हे वादळ जाण्याचा अंदाज आहे.

हवामान विभागाचे अधिकारी के. एस. होसाळीकर यांनी ट्वीट करून यांची माहिती दिली आहे.

या वादळामुळे केरळच्या किनारपट्टी भागात समुद्राला उधाण आलं आहे. जोरदार पावसासह समुद्राचं पाणी नागरी भागामध्ये घुसलं.

मुख्यमंत्र्यांचे प्रशासनाला सतर्क राहण्याचे आदेश

चक्रीवादळाच्या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी शनिवारी...


चयांक यांचा हात पुन्हा काम करू लागला.

मुंबईत राहणारे चयांक कुमार यांना एवढ्या मोठ्या अपघातात आपला हात गमवावा लागला असता. मात्र, वेळेत हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आल्याने त्यांना त्यांचा हात परत मिळाला. चयांक यांचा तुटलेला हात फक्त जोडला नाही तर सहा महिन्यांनंतर त्यात हालचालही जाणवू लागली.

या अपघाताबाबत चयांक सांगतात, "मी ट्रेनपासून वेगळा झालो तेव्हा माझ्या लक्षात आले की माझा हात तुटून थोड्या अंतरावर पडला होता. माझ्या हातातून खूप रक्त येत होतं आणि तीव्र वेदना होत होत्या. माझी शुद्ध हरपणार होती. मात्र, सगळी ताकद एकवटून मी उठलो, हात उचलला आणि प्लॅटफॉर्मकडे धावलो. मी एकाला मला वर ओढायची विनंती केली. मी कसाबसा प्लॅटफॉर्मवर बसलो आणि आईला फोन लावण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, माझ्या हाताला इतकं रक्त लागलं होतं की फोनही अनलॉक झाला नाही. तिथेच उभ्या असलेल्या एकाच्या मदतीने मी आईला कॉल केला."

तुटलेला अवयव पुन्हा कसा जोडतात, याची काहीच कल्पना चयांकला नव्हती. यात रेल्वे कर्मचारी आणि सरकारी हॉस्पिटलने त्याला मदत केली.

चयांक कुमार आईबरोबर

चयांक सांगतात,"मी आईला कॉल करत होतो तोवर स्टेशन मास्तर आणि जीआरप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी पोलीस आले. मला स्टेचरवरून अॅम्ब्युलन्समध्ये नेण्यात आले आणि जवळच्याच सरकारी हॉस्पिटलमध्ये भर्ती करण्यात आलं. तिथून माझी आई मला कोकीलाबेन हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेली. तिथे माझ्या हातावर जवळपास आठ तास सर्जरी झाली. त्यानंतर आणखी तीन सर्जरी करण्यात आल्या."

चयांक यांचा हात सर्जरीनंतर लगेच बरा झाला नाही. त्या हातात संवेदना आणि हालचाल जाणवण्यासाठी सहा महिने लागले.

चयांक सांगतात, "सर्जरीनंतर हातात काहीच संवेदना नव्हती. काहीच जाणवत नव्हतं. नंतर सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये बोटांची हालचाल होऊ लागली. आता तर हाताला थंड-गरम संवेदना कळते. कुणी स्पर्श केला तर तेही जाणवतं. पूर्ण हालचाल होत नाही. मात्र, सुधारणा आहे. कधी कधी वाटायचं हात बरा होईल की नाही. मात्र, माझ्या आईने नेहमी माझी हिंमत वाढवली. मला धीर दिला."

इंजीनिअरिंग करणाऱ्या चयांक यांचा हात तर वाचला. मात्र, पुरेशी माहिती नसल्याने अशा अपघातांमध्ये बरेच जणांना आपला अवयव पुन्हा जोडता येत नाही. तो कायमचा गमवावा लागतो. शरीरापासून पूर्णपणे तुटलेला अवयव पुन्हा जोडता येतो. मात्र, त्यासाठी काही खबरदारी घ्यावी लागते.

चयांक कुमार यांच्या हातावर शस्त्रक्रिया करण्यात आली.

कोकिलाबेन अंबानी हॉस्पिटलमध्ये चयांक यांच्या हातावर सर्जरी करणारे प्लास्टिक सर्जन डॉ. काजी अहमद सांगतात की वेळेत आणि योग्य प्रकारे हॉस्पिटलमध्ये पोहोचल्याने चयांकचा हात बचावला. अपघात झाल्यानंतर चार तासाच्या आत सर्जरी झाली होती.

अशा घटनांमध्ये बाळगावी लागणार खबरदारी आणि या विशेष सर्जरीविषयी त्यांनी सविस्तर माहिती दिली.

तुटलेला अवयव कसा ठेवावा?

तुटलेला अवयव खराब होण्यापूर्वी हॉस्पिटलमध्ये आणून सर्जरी करणं, सर्वात जास्त गरजेचं आहे. अवयव शरिराशी जोडलेला असतो तोवर रक्तप्रवाहाच्या माध्यमातून पेशींना ऑक्सिजनचा पुरवठा होत असतो. मात्र, अवयव तुटल्यानंतर ऑक्सिजनचा पुरवठा खंडित झाल्याने पेशी मरू लागतात.

पेशी पूर्णपणे निष्क्रीय होण्याआधी अवयवाला शरिराशी जोडणे गरजेचं आहे, जेणेकरून रक्तप्रवाह पुन्हा सुरू व्हावा. त्यामुळे जो अवयव तुटला आहे तो थोडा थंड रहावा आणि त्याचं मेटॅबॉलिझम सुरू रहावं म्हणजे त्यात प्राण असावा, याकडे लक्ष देणं, गरजेचं आहे.

यासाठी तुटलेल्या अवयवाला सलाईन किंवा स्वच्छ पाण्याने धुवावं. यानंतर स्वच्छ कापडात हलकेच गुंडाळावे. जास्त घट्ट बांधू नये. ओला रुमाल किंवा टॉवेलचा वापर करू शकतो. यानंतर त्याला एका...


चर्चने या तक्रारींकडे दुर्लक्ष केलं नाही, असं म्हणत कॅथलिक चर्चने  फेटाळले आहे.

आपल्याकडे आलेली लैंगिक छळाच्या आरोपांची प्रकरणं योग्य पद्धतीनं हाताळायला हवी होती, अशी कबुली भारतातले सर्वांत ज्येष्ठ कार्डिनल ओस्वल्ड ग्रासिअस यांनी बीबीसीकडं दिली होती.

कार्डिनल ग्रासिअस यांच्याकडे आलेल्या लैंगिक छळाच्या तक्रारींविषयी त्यांनी 'अत्याचार पीडितांना निराश केलं', असं वृत्त बीबीसीने दिले होते.

कार्डिनल ग्रासिअस मुंबईचे आर्चबिशप आहेत आणि ते पुढचे पोप होण्याची शक्यता काही जणांनी वर्तवली आहे.

लैंगिक अत्याचाराच्या तक्रारी घेऊन आल्यावर कार्डिनल ग्रेशस यांनी त्या तक्रारींकडे गांभीर्याने पाहिलं नाही, अशी व्यथा पीडितांनी मांडली आहे.

मुंबईच्या आर्चडायसेसने बीबीसीला पाठवलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे, "2015 साली मुंबईतील एका रहिवासी पाद्रीने एका लहान मुलाचा बलात्कार केल्याची तक्रार झाली होती. तेव्हा त्या मुलाच्या आणि कुटुंबाच्या विनंतीनुसार कार्डिनल यांनी त्यांची भेट घेतली होती.

"कार्डिनल यांनी पालकांचं सांत्वन करण्याचा प्रयत्न केला होता. कार्डिनलना त्याच दिवशी रोमला निघायचं होतं. त्यामुळे तक्रार करणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रे पालक गेल्यानंतर त्यांनी लगेच आरोपी पाद्रींना फोन करून त्यांच्याविरोधात आरोप झाल्याचं सांगितलं.

मुंबईतील आर्चबिशप हाऊस

या निवेदनानुसार त्या आरोपी पाद्रींनी हे आरोप फेटाळले, "पण कार्डिनल ग्रासिअस यांनी त्यांना तात्काळ काढून टाकलं. दुसऱ्या दिवशीच्या माससाठीही उपस्थित राहण्यास मनाई केली."

"तसंच कार्डिनल यांनी एका बिशपला या प्रकरणाची चौकशी करायच्या तसंच या तक्रारकर्त्या पालकांच्या संपर्कात राहण्याच्या सूचना दिल्या, आणि ते रोमला निघाले.

"रोमला पोहोचल्यानंतरही कार्डिनलनी त्या नेमलेल्या बिशपना फोन केला, तेव्हा त्या बिशपनी त्यांना सांगितलं की पीडित मुलाच्या कुटुंबाने स्वतःच पोलिसांमध्ये तक्रार दाखल केली आहे. त्यानंतर चर्चनं त्या कुटुंबाला मदत देऊ केली मात्र कुटुंबानं नाकारली," , असं या निवेदनात म्हटलं आहे.

काय आहे आरोप?

देशातील सगळ्यात वरिष्ठ पाद्री आणि व्हॅटकिनच्या बाल लैंगिक शोषणासंदर्भातील परिषदेचे महत्त्वपूर्ण संयोजक कार्डिनल ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी बाल लैंगिक प्रकरणाची तक्रार गांभीर्याने घेतली नाही, असा आरोप पीडित आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्या व्यक्तींनी केला आहे.

धर्मगुरूंकडून होणाऱ्या लैंगिक शोषणाबाबत कॅथलिक चर्चमध्ये भीतीचं वातावरण असतं आणि त्याबाबत मौन बाळगलं जातं, असं भारतातील कॅथलिक सांगतात. ज्यांनी याविरोधात बोलण्याचं धाडस दाखवलं आहे, त्यांनी हा भयंकर अनुभव असल्याचं म्हटलं आहे.

पीडितांना योग्य वेळेत मदत तसंच पाठिंबा देण्यात कार्डिनल अपयशी ठरल्याच्या दोन स्वतंत्र घटना बीबीसीच्या हाती लागल्या आहेत.

पीडिताचे आईवडील

यापैकी पहिली घटना मुंबईतली चार वर्षांपूर्वीची म्हणजेच 2015ची आहे. त्या संध्याकाळी पीडित व्यक्तीचं आयुष्य पूर्णत: बदललं. त्या आईचा मुलगा चर्चमधील प्रार्थना आटोपून घरी परतला. चर्चमधील पॅरिश प्रीस्टने बलात्कार केल्याचं त्या मुलाने आईला सांगितलं.

"हे ऐकल्यावर काय करावं हे मला समजेना," असं पीडित मुलाच्या आईने सांगितलं. आईला कल्पना नव्हती, पण या घटनेनंतर मुलाची आई आणि भारतातील कॅथलिक चर्च यांच्यात खडाजंगी होणार हे स्पष्ट झालं.

मुलाने त्याच्यावरच्या अत्याचाराबद्दल सांगितल्यानंतर आईने कॅथलिक चर्च व्यवस्थेतील मुंबईतल्या सगळ्यांत अव्वल अधिकारी व्यक्तीशी संपर्क केला. कथित बलात्काराचं समजल्यानंतर तीन दिवसांनी पीडित मुलाचे कुटुंबीय मुंबईचे आर्चबिशप आणि कार्डिनल ओसवाल्ड ग्रेसिअस यांना प्रत्यक्ष...


चर्चा फसली तर परिषद सोडून जाण्याचा इशारा डोनाल्ड ट्रंप यांनी दिला आहे.

आण्विक अस्त्रं नष्टं करण्याबाबत उत्तर कोरियावर सर्वतोपरी दडपण असायला हवं असं ट्रंप आणि जपानचे पंतप्रधान शिंझो अबे यांनी संयुक्त पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

फ्लोरिडातील ट्रंप यांच्या 'मार-अ-लागो' रिसॉर्ट याठिकाणी अबे यांचं वास्तव्य आहे.

सीआयए डायरेक्टर माइक पॉम्पेओ यांनी उत्तर कोरियात जाऊन किम यांची गुप्त भेट घेतल्याच्या वृत्त्ताला ट्रंप यांनी दुजोरा दिला. या बैठकीत सकारात्मक चर्चा झाल्याचं ट्रंप यांनी सांगितलं. काही दिवसांपूर्वीपर्यंत ट्रंप किम यांना लिटील रॉकेटमॅन असं म्हणत असत.

2000 सालानंतर पहिल्यांदाच अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्यात उच्चस्तरीय पातळीवर चर्चा होण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.

जून महिन्यात ट्रंप आणि किम यांच्यात चर्चा होण्याची शक्यता आहे. मात्र या बैठकीचं ठिकाण अद्याप निश्चित नाही. दरम्यान दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून जेई इन पुढच्या आठवड्यात किम यांची भेट घेणार आहेत.

आण्विक अस्त्रांचं संपूर्णत: निशस्त्रीकरण करण्यासाठी उत्तर कोरिया राजी असल्याचं मून यांनी सांगितलं. उत्तर आणि दक्षिण कोरिया... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांच्यात होणारी बैठक तसंच अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्यादरम्यान होणारी चर्चा यशस्वी व्हावी यासाठी सर्व पर्याय पडताळले जात आहेत असंही मून यांनी स्पष्ट केलं.

सीआयए डिरेक्टर माइक पॉम्पेओ, उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जोंग उन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप

बैठकीत फार काही निष्पन्न होणार नाही असं लक्षात आलं तर जाणार नाही, असं ट्रंप यांनी सूचित केलं. तसंच बैठकीला गेल्यानंतर चर्चा निष्फळ ठरतेय असं लक्षात आलं तर बैठक सोडून जाईन, असा इशाराही ट्रंप यांनी दिला आहे.

जोपर्यंत उत्तर कोरिया संपूर्ण निशस्त्रीकरण अवलंबत नाही, तोपर्यंत आम्ही दबाव आणत राहू असं ट्रंप यांनी स्पष्ट केलं. उत्तर कोरियानं अण्वस्त्रांचा त्याग केला तर त्यांच्यासाठी आणि जगासाठी ही अत्यंत चांगली आणि सकारात्मक गोष्ट असेल असं ट्रंप यांनी सांगितलं.

उत्तर कोरियाच्या आण्विक अस्त्रांच्या नि:शस्त्रीकरणाव्यतिरिक्त अमेरिका आणि जपान यांच्यात मुक्त आणि सर्वसमावेशक चर्चा व्हावी यादृष्टीनं ट्रंप आणि अबे यांच्यात चर्चा झाली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


चर्चेची दारं सेनेनं बंद केली- देवेंद्र फडणवीस

"अडीच वर्षाचा मुख्यमंत्री अशी चर्चा माझ्यासमोर झाली नाही. याउलट यावरून एकदा आमची चर्चा फिसकटली होती. माझ्यासमोर तरी अडीच वर्षाँचा विषय झाला नाही. पण आमच्या पक्षाचे अध्यक्ष अमित शाह यांनासुद्धा विचारलं पण असं काहीही बोलणं झालं नसल्याचं आपल्य़ाला त्यांनी सांगितलं."

"उद्धव ठाकरे यांनी माझे फोन घेतले नाहीत. आमच्याकडून चर्चेची दारं खुली होती, चर्चा आम्ही नाही तर शिवसेनेनं थांबवली, शिवसेनेनं राष्ट्रवादी आणि काँग्रेससोबत चर्चा करण्याचं धोरण स्वीकारलं," असं फडणवीस यांनी म्हटलंय.

"ज्या भाषेत बोललं जातं त्या भाषेपेक्षा जबरदस्त भाषेत उत्तर देण्याची क्षमता आमच्यात आहे," असं प्रत्युत्तर फडणवीस यांनी दिलं.

भाजप कुठलंही फोडाफोडीचं राजकारण करणार नाही, पुढचं सरकार भाजपच स्थापन करेल असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला आहे. युती तुटली आहे असं मी म्हणणार नाही, आम्ही अजून युतीत आहोत, असंही फडणवीस यांनी स्पष्ट केलं.

देवेंद्र फडणवीस यांच्या पत्रकार परिषदेनंतर काही वेळात शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी मुलाखत घेऊन त्यांना प्रत्युत्तर दिले.

देवेंद्र फडणवी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स यांच्याकडून ही अपेक्षा नव्हती- उद्धव ठाकरे

"कोणत्याही टिकेची पर्वा न करता मी लोकांचे मुद्दे मांडत राहिलो. माझ्यावर पहिल्यांदा कुणीतरी खोटारडेपणाचा आरोप केला आहे. देवेंद्र फडणवीसांनी माझ्यावर अमित शहांचा संदर्भ घेऊन खोटे आरोप केले आहेत," असं उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं.

"शिवसेनेचा मुख्यमंत्री होण्यासाठी अमित शहा, देवेंद्र फडणवीसांच्या मदतीची गरज नाही. तसंच अमित शहांच्या उपस्थितीत आमचा फॉर्मुला ठरला होता, देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडून ही अपेक्षा नव्हती," असंही उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं आहे.

"मुख्यमंत्र्यांचं स्टेटमेंट धक्कादायक होतं, त्याचं मला दुःख झालं. खाते वाटप मी मानलं असतं, पहिली अडिच वर्ष तुमची दुसरी तुमची हे मी मानलं असतं. पण पद शब्दात मुख्यमंत्रिपदसुद्धा येतं," असं उद्धव यांनी फडणवीसांच्या 'त्या' वक्तव्याबाबत म्हटलं आहे.

मी भाजपला शत्रूपक्ष मानत नाही, पण त्यांनी खोटं बोलू नये, असंही त्यांनी स्पष्ट केलं आहे.

यावेळी उद्धव ठाकरे यांनी दुष्यंत चौटाला यांच्या भाषणाच्या काही क्लिप पत्रकारांना दाखवून अशा टीका शिवसेनेनं मोदी आणि शहांवर केली नसल्याचा दावा केला आहे.

"जेव्हा युती तुटली होती तेव्हा आरएसएसकडून मला संपर्क करण्यात आला होता, आरएसएसनंही सांगावं की खोटं बोलणं कुठल्या हिंदुत्वात बसतं," असा सवाल उद्धव ठाकरे यांनी उपस्थित केला आहे.

बहुमत नसताना सरकार कसं येणार, असा सवाल त्यांनी देवेंद्र फडणवीसांना केला आहे.

तसंच भाजपनं लवकारत लवकर सत्ता स्थापनेचा दावा करावा किंवा इतरांसाठी सर्व पर्याय खुले करावेत, असं आवाहनसुद्धा त्यांनी केलं आहे.

युती ठेवायची असेल तर पहिल्यांदा शपथ घ्या, असं त्यांनी भाजपला उद्देशून म्हटलं आहे.

मी चर्चेला दरवाजे बंद केलेले नाहीत, मला खोटं ठरवण्याचा प्रयत्न काळजीवाहूंनी करू नये. तसंच मी अजूनही काँग्रेस-राष्ट्रवादीशी चर्चा केलेली नाही, असंही उद्धव यांनी स्पष्ट केलं आहे.

अयोध्येचा जो काही निकाल येणार आहे त्याचं क्रेडीट सरकार घेऊ शकत नाही, असा टोला त्यांनी मोदी सरकारला हाणला.

युती राहणार की तुटणार?

देवेंद्र फडणवीस यांनी मांडलेली स्पष्ट भूमिका आणि त्यानंतर तात्काळ उद्धव ठाकरे यांनी दिलेलं उत्तर यामुळे युतीमध्ये दोन्ही पक्षांमधील ताणलेले संबंध समोर आले आहेत.

उद्धव ठाकरे यांनी आपल्या बोलण्यातून कोणते स्पष्ट संकेत दिले आहेत याबद्दल 'द कझिन ठाकरे' पुस्तकाचे लेखक आणि पत्रकार धवल कुलकर्णी...


चर्चेत सहभागी झालेले बेळगावचे तरुण-तरुणी.

गटबाजीमुळे पराभव

'महाराष्ट्र एकीकरण समिती'चा यंदाच्या निवडणुकीतला पराभव निश्चित मानला जात होता. त्याचं कारण गटबाजी. 'समिती' किरण ठाकूर यांची 'बेळगाव एकीकरण समिती' आणि दीपक दळवी यांची 'मध्यवर्ती एकीकरण समिती' या दोन गटांमध्ये विभागली गेली होती.

हे गट काही वर्षांपासून पडले आहेत, पण गेल्या निवडणुकीत काही प्रमाणात मनधरणी झाल्यानं एकत्र निवडणूक लढवली गेली होती. पण यंदा हे मतभेद पराकोटीला गेले आणि 'समिती'त ऐक्य होऊ शकलं नाही.

'राष्ट्रवादी काँग्रेस'चे अध्यक्ष शरद पवार आणि ज्येष्ठ नेते एन. डी. पाटील यांनीही मध्यस्थी करायचा प्रयत्न केला, पण ते यशस्वी होऊ शकले नाहीत. परिणामी 'समिती'चेच दोन उमेदवार समोरासमोर उभे राहिले आणि मराठी मतं विभागली गेली.

सीमालढ्यात सहभागी असलेल्या बेळगावच्या मराठी भाषिकांना आता प्रश्न सतावतो आहे की या राजकीय पराभवाचा आंदोलनावर काय परिणाम होईल?

कर्नाटक विधानसभेची इमारत

"हे काही पहिल्यांदाच झालेलं नाही. १९९९ आणि २००८ मध्येही 'समिती'चे सगळे अधिकृत उमेदवार पराभूत झाले होते. पण त्यानंतरच्या निवडणुकांमध्ये आम्हाला यश मिळालं. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यामुळे आता पराभव झाला असला तरीही 'सीमलढा' असाच सुरु राहणार," 'मध्यवर्ती एकीकरण समिती'चे सरचिटणीस आणि बेळगावचे माजी महापौर मालोजी अष्टेकर यांनी 'बीबीसी'कडे ही प्रतिक्रिया व्यक्त केली.

मनोहर किणेकर २०१३ मध्येही एकत्रित 'समिती'चे उमेदवार होते. पण गटबाजीतून बंडखोरी झाली आणि ते अत्यंत थोडक्या मतांनी पडले.

यंदा ते 'मध्यवर्ती समिती'तर्फे बेळगाव ग्रामीण मतदारसंघातून उभे राहिले आणि उघड गटबाजीमुळे पडले. जेव्हा आम्ही त्यांना प्रतिक्रियेसाठी विचारलं, तेव्हा ते म्हणाले, "प्रतिक्रिया वगैरे नको आता. जे सत्य आहे ते सर्वांसमोर आहे."

तरुणांनी 'समिता'ला नाकारलं?

ज्येष्ठ पत्रकार आणि विश्लेषक सर्जू काटकर यांनी 'बीबीसी मराठी'शी निवडणुकांअगोदर बोलतांना ही शक्यता बोलून दाखवली होती. निकालानंतर आज बोलतांना ते म्हणाले,

"२००८च्या निवडणुकीतही 'समिती' सगळीकडे हारली होती. पण तेव्हाच्या आणि आताच्या परिस्थितीत फरक हा की आता गटबाजी खूप झाली. ठाकूर आणि दळवींचे दोन गट होतेच, पण जे यांच्यासोबत नव्हते त्यांचा तिसरा गट होता. त्यामुळे मराठी मतदारांना तिघांमधून आपला माणूस निवडायचा होता. त्यातच प्रत्येक मराठी वृत्तपत्रानं वेगवेगळी भूमिका घेतल्यानं संभ्रम अधिक वाढला. याचा परिणाम मराठी मतं विभागण्यात झाला."

काटकरांच्या मते तरुण मराठी मतंही यावेळेस सीमालढ्याच्या भावनिक आवाहनावर 'समिती'कडे आली नाहीत. "जे पहिल्यांदा मतदान करत होते त्यांनी राष्ट्रीय पक्षांना निवडलं. त्यांच्या मतदानाचा इतिहासाशी काहीही संबंध नव्हता," असं काटकर सांगतात.

कर्नाटक सोडून महाराष्ट्रात सामील होण्यासाठी सुरू असलेल्या सीमालढ्याचं नेतृत्व 'महाराष्ट्र एकीकरण समिती' गेल्या ६१ वर्षांपासून करते.

बेळगावात यावेळी मराठी विरुद्ध मराठी असा सामना रंगला होता.

एकेकाळी बेळगाव जिल्ह्यातून ७ आमदार निवडून आणणारी 'समिती' आता एकूण १८ जागांपैकी फक्त ४ जागा लढवते. २०१३ सालच्या निवडणुकीत २ मराठी उमेदवार निवडून आले होते, पण यंदा ही अस्तित्वाची लढाई 'समिती' हरली आहे.

गेल्या वेळेस बेळगाव दक्षिण मतदारसंघातून 'समिती'चे आमदार असणारे संभाजी पाटील यंदा बेळगाव उत्तर मतदारसंघातून अपक्ष म्हणून उभे होते, पण ते पराभूत झाले आहेत. बेळगाव उत्तर आणि दक्षिण मतदारसंघातून 'समिती'च्या दोन्ही गटांनी दिलेले उमेदवारही पराभूत झाले आहेत.

'उत्तर' मधून 'भाजपा'चे अनिल बेनके, तर 'दक्षिण' मधून 'भाजपा'चेच अभय पाटील...


चर्चेतले खेळाडू

2 कोटी बेस प्राईज सात विदेशी खेळाडूंनी निश्चित केली आहे. यामध्ये ऑस्ट्रेलियाचे फास्ट बॉलर्स पॅट कमिन्स आणि जोश हेझलवूड यांचा समावेश आहे. मानसिक आजारपणामुळे खेळातून काही काळासाठी विश्रांती घेणारा ग्लेन मॅक्सवेल लिलावात कोटीच्या कोटी उड्डाणे घेऊ शकतो. मॅक्सवेल याआधी मुंबई इंडियन्स आणि किंग्ज इलेव्हन पंजाब यांच्यासाठी खेळला आहे.

ग्लेन मॅक्सवेलला कोणत्या संघाकडून खेळणार?

कोलकाता नाईट रायडर्सचा भाग असणारा ख्रिस लिन आता लिलावात आहे. अष्टपैलू मिचेल मार्श आयपीएल स्पर्धेत खेळण्यासाठी उत्सुक आहे, मात्र फिटनेस आणि वर्तन या दोन गोष्टींमुळे तो वादग्रस्त ठरला आहे.

दक्षिण आफ्रिकेचा अनुभवी फास्ट बॉलर डेल स्टेन पुनरागमनसाठी उत्सुक आहे. स्टेन याआधी डेक्कन चार्जर्स आणि रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू संघाकडून खेळला आहे.

श्रीलंकेचा माजी कर्णधार आणि अष्टपैलू अँजेलो मॅथ्यूज छाप उमटवण्यासाठी उत्सुक आहे. मात्र मॅथ्यूजचा फिटनेस संघांसाठी अडचणीचा मुद्दा ठरू शकतो.

जुनं ते सोनं

सर्वाधिक बेस प्राईज निश्चित करणाऱ्या भारतीय खेळाडूंमध्ये रॉबिन उथप्पा, पीयुष चावला, युसुफ पठाण आणि जयदेव उनाडकट यांचा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

समावेश आहे. या सगळ्यांनी खेळाडूंनी 1.5 कोटीची बेस प्राईज पक्की केली आहे. उथप्पा आणि चावलाला कोलकाता संघाने रिलीज केलं आहे तर सनरायझर्स हैदराबादने युसुफला वगळण्याचा निर्णय घेतला आहे.

जयदेव उनाडकट

राजस्थानने 8 कोटी रुपये खर्चून गेल्या वर्षी जयदेव उनाडकटला ताफ्यात समाविष्ट केलं मात्र अपेक्षित कामगिरी न झाल्याने त्यांनी त्याला वगळण्याचा निर्णय घेतला आहे.

तरुण तारे

U19 क्रिकेटमध्ये छाप उमटवल्यानंतर स्थानिक क्रिकेटमध्ये दमदार कामगिरी करणारे तीन युवा खेळाडू चर्चेत आहे. मुंबईकर यशस्वी जयस्वाल विजय हजारे करंडक स्पर्धेत द्विशतकी खेळी साकारली. आक्रमक बॅटिंगसाठी प्रसिद्ध यशस्वीला ताफ्यात समाविष्ट करण्यासाठी अनेक संघ उत्सुक आहेत.

यशस्वी जयस्वाल

प्रियम गर्ग पुढील वर्षी होणाऱ्या U19 स्पर्धेत भारताचं नेतृत्व करणार आहे. मात्र त्याआधी आयपीएल संघांच्या नजरा या युवा खेळाडूवर आहेत. सातत्याने रन्स करणारा प्रियम कोणत्या संघातून खेळणार हे पाहणं उत्सुकतेचं ठरणार आहे.

प्रयास राय बर्मनला गेल्या वर्षी बेंगळुरू संघाने उत्साहात समाविष्ट केलं. मात्र एका हंगामातच त्यांचा विचार बदलला. त्यामुळे प्रयासचं नाव लिलाव यादीत आहे.

कुणाला लॉटरी लागणार?

भारतीय टेस्ट संघाचा आधारस्तंभ चेतेश्वर पुजारा, अष्टपैलू हनुमा विहारी, बॉलर मोहित शर्मा, अष्टपैलू दीपक हुडा यांच्यासह आक्रमक बॅट्समन राहुल त्रिपाठी, विराट सिंग चर्चेत आहेत. इशान पोरेलने आपल्या भन्नाट वेगाने सातत्याने विकेट्स मिळवल्या आहेत. त्याच्या नावाकडे लिलावात लक्ष असेल.

अनेक वर्ष किंग्ज इलेव्हन पंजाबचा भाग असलेला डेव्हिड मिलर यंदा लिलाव यादीत आहे. जोरदार टोलेबाजी आणि अफलातून फिल्डर अशी मिलरची ओळख आहे. वेस्ट इंडिजचा शिमोरन हेटमेयर लिलावाचं आकर्षण ठरू शकतो.

हा लिलाव छोट्या स्वरूपासाठी असेल कारण पुढच्या वर्षीनंतर आयपीएल संघांची पुनर्रचना होण्याची शक्यता आहे.

कोणाकडे किती पैसा? आणि किती खेळाडू घेऊ शकतात?

लिलावापूर्वी काही खेळाडू एक्स्चेंज अंतर्गत दुसऱ्या संघात दाखल झाले आहेत.

ट्रेड एक्स्चेंज खेळाडूंची यादी

आजवरचे IPL विजेते

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


चहाप्रिय भारतीयांना कॉफीचा आस्वाद घेण्यासाठी आकृष्ट करण्याची क्लृप्ती सिद्धार्थ यांनी शोधून काढली. विचारपूर्वक पद्धतीने उभारलेल्या सुरेख डिझाईनचा कॅफे हे सिद्धार्थ यांच्या वाटचालीचं रहस्य होतं.

त्यांच्या उद्योगाच्या माध्यमातूनच तरुण वर्गात कॉफी पिण्याचं प्रमाण वाढलं.

पूर्वी कॉफी ही प्रामुख्याने दाक्षिणात्य हॉटेलांमध्ये मिळत असे. सिद्धार्थ यांनी कॉफीला देशभर पोहोचवलं. सिद्धार्थ यांनी कॉफीला सीसीडीच्या माध्यमातून ब्रँड बनवलं. देशातल्या अग्रगण्य ब्रँड्समध्ये सीसीडीचा समावेश होतो.

स्टारबक्स सारख्या प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकण्यासाठी सिद्धार्थ यांनी देशभरातल्या मोठ्या तसंच निमशहरांमध्ये सीसीडी लाँच केलं.

कॉफीची विक्री वाढवणं, कॉफीचं उत्पादन घेणाऱ्या छोट्या तसंच मध्यम पातळीवरील उद्योजकांना प्रोत्साहन तसंच उदरनिर्वाह मिळवून देणं यामध्ये सिद्धार्थ यांचं योगदान निर्णायक आहे.

सीसीडी

कॉफी उत्पादन क्षेत्रात आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सातत्याने चढउतार पाहायला मिळतात. यामुळे सीसीडी पर्वाआधी हा उद्योगममूह कॉफीसाठी निर्यातीवर अवलंबून होते.

सिद्धार्थ यांनी एकहाती देशभरातील कॉफी उत्पादनाला चालना... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मिळवून दिली. हे नि:संशय आहे. सीसीडीआधी आम्ही निर्यातीवर अवलंबून होतो. कॉफीच्या विक्रीवर जाचक नियम होते, असं इंडियन कॉफी बोर्डाचे माजी उपाध्यक्ष डॉ. एस. एम. कावेरप्पा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

कॉफीचं देशांतर्गत उत्पादन दरवर्षी दोन टक्क्यांनी वाढू शकलं. याचं श्रेय सिद्धार्थ यांच्या प्रयत्नांना जातं.

डॉ. कावेरप्पा स्वत: कॉफी उत्पादनात कार्यरत आहेत. 2007 ते 2009 आणि 2014 ते 2016 ते इंडियन कॉफी बोर्डाचे उपाध्यक्ष होते.

गोडागूमधील कॉफी ग्रोव्हर्स कोऑपरेटिंग मार्केटिंग सोसायटीचे अध्यक्ष एम. बी. दैवेय्या यांनी त्यांचा अनुभव सांगितला. ते म्हणाले, "काही वर्षांपूर्वी मी वैष्णोदेवीला गेलो होतो. तिथे पाच रुपयांत कॉफी प्यायलो."

कॉफी

चिकमंगळूरमधल्या कॉफी उत्पादक कुटुंबातच सिद्धार्थ यांचा जन्म झाला. मंगळूरमध्ये कॉलेजचं शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर सिद्धार्थ यांनी मुंबई गाठली. बेंगळुरूला परत येण्यापूर्वी त्यांनी एका गुंतवणूक क्षेत्रातील कंपनीत काम केलं. सीवाना सेक्युरिटीज नावाची कंपनी त्यांनी स्थापन केली.

1996 मध्ये सिद्धार्थ यांनी बेंगळुरूमधील सगळ्यांत गजबजलेला रस्ता ब्रिगेड रोडवर कॅफे कॉफी डे सुरू केलं. त्याचवेळी बेंगळुरूत इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी क्षेत्र विस्तारत होतं. आजच्याप्रमाणे इंटरनेट सगळ्यांसाठी सहजपणे उपलब्ध नव्हतं. हळूहळू इंटरनेट पर्वाचा उगम होत होता.

इंटरनेटवर काम करता करता एक कप कॅपचिनो अर्थात कॉफी पिण्याचा अनुभव अनोखा होता. एक कप कॉफी आणि तासभर इंटरनेट वापरण्यासाठी साठ रुपये मोजावे लागत असत. 2001 मध्ये सिद्धार्थ यांचे आधीच्या उद्योगातील सहकारी नरेश मल्होत्रा यांनी कॉफी उद्योगात साथ द्यायचं ठरवलं. तोपर्यंत सीसीडी ब्रिगेड रोड सोडून शहराच्या अन्य भागात पोहोचलं होतं.

नरेश आणि सिद्धार्थ जोडी एकत्रितपणे कामाला लागल्यानंतर सीसीडीच्या आऊटलेट्स देशभरात सुरू झाल्या.

अमृतसरच्या माणसांनी सकाळी चहाऐवजी कॉफी प्यावी अशी मल्होत्रा यांची इच्छा होती, असं सिद्धार्थ यांनी एका मुलाखतीत सांगितलं होतं.

कॉफी उत्पादनाला सिद्धार्थ यांनी प्रतिष्ठा मिळवून दिली.

आजच्या घडीला सीसीडीने भारतीय समाजात, संस्कृतीत स्थान पटकावलं आहे. तरुण मंडळींपासून लग्नेच्छुक कुटुंबीयांसाठी सीसीडी हे भेटण्याचं ठिकाण झालं आहे. देशभरात सीसीडीचे 1700 आऊटलेट्स आहेत.

नाव न सांगण्याच्या अटीवर एका रिअल इस्टेट एजंटने सांगितलं की, कोणत्याही...


चांदनीतील श्रीदेवी

श्रीदेवी बरोबर मिस्टर इंडिया सिनेमा बनवणारे दिग्दर्शक शेखर कपूर यांनी या सिनेमाच्या वेळी त्यांच्या उडालेल्या गोंधळाचं जे वर्णन केलं आहे त्यातून श्रीदेवी यांची जादू कशी होती, याची कल्पना येते.

ते म्हणतात, "हवाहवाई गाण्याचं शूटिंग सुरू होतं. त्यावेळेस मला समजत नव्हतं की श्रीदेवीचा क्लोजअप शूट करू की दूरवरून नृत्य शूट करू. त्यांचा चेहरा, चेहऱ्यावरील भाव, त्यांचे डोळे इतके सुंदर होते की श्रीदेवीला फक्त बघतच बसावं असं वाटत होतं."

ते पुढे म्हणतात, "त्यांचा चेहरा शूट करायचा तर क्लोजअप घ्यावा लागणार होता. पण त्यामुळे त्यांचं नृत्य कॅमेऱ्यातून सुटण्याची भीती होती. त्यांचं नृत्य इतकं मोहक होतं की वाटायचं दूरवरून कॅमेऱ्यात त्यांची प्रत्येक अदा टिपून घ्यावी."

प्रत्येक सिनेमामध्ये श्रीदेवीचं वेगळी होती.

'सदमा'मध्ये त्यांनी 20 वर्षांची अशी मुलगी साकार केली होती, जी आपलं आधीचं जीवन पूर्णपणे विसरली आहे. कमल हासन बरोबर त्यांच्या घरात राहताना एका सात ते आठ वर्षाच्या लहान मुलीमध्ये दिसणारं बालपण त्यांनी त्यात साकारलं होतं.

रेल्वे स्टेशनवरचा श्रीदेवी रेल्वेत बसलेली आहे, हा सीन ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आठवतो का? तिची स्मृती परत आलेली असते. कमल हासनला भिखारी समजून ती रुक्षपणे पुढे निघून जाते तर हतबल कमल हासन लहान मुलांचा अभिनय करून तिला जुन्या दिवसांची आठवण करून देण्याचा प्रयत्न करत असतो. कदाचित हिंदी सिनेमांतील अप्रतिम अभिनयांतील एक उत्तम नमुना म्हणजे हा सीन ठरावा.

त्या अशा एक कलावंत होत्या, ज्या कुठल्याही भूमिकेत अगदी सहजपणे सामावून जायच्या. 11 वर्षांच्या असताना त्यांनी तेलुगू सिनेमात एका अंध मुलीची भूमिका केली होती.

शुभ्र वस्त्रांमध्ये अगदी सुंदर दिसणारी 'चांदणी' आठवते. कुणीतरी नाकारल्यानं ती दुःखी तर आहे पण त्याचवेळी दूसऱ्याबरोबर जीवन पुन्हा सुरू करण्याविषयी ती अडखळत नाही. भलेही तो प्रयत्न अयशस्वी ठरतो.

आपल्या वयापेक्षा दुप्पट वय असलेल्या व्यक्तीवर प्रेम करणारी 'लम्हे' सिनेमातील पूजा. किंवा 'चालबाज'मध्ये एक अगदीच साधीभोळी आणि एक आक्रमक दोन बहिणींची दुहेरी भूमिका.

'मॉम' सिनेमात आपल्या मुलीवर झालेल्या गँगरेपचा प्रतिशोध घेण्यासाठी घेतलेल्या आईचं ते रूप ज्यात ती विचारते, "अगर गलत और बहुत गलत में से चुनना हो तो आप किसे चुनेंगे?"

गेल्याच वर्षी श्रीदेवी यांच्या फिल्म करिअरची 50 वर्षं झाली. तर 54व्या वर्षी त्यांनी जीवनाला 'अलविदा' म्हटलं. म्हणजेच त्यांचं संपूर्ण जीवनच सिनेमामय होतं.

51 वर्षांपूर्वी एक चार वर्षांची मुलगी तामिळ सिनेमाच्या स्क्रीनवर दिसली. खरंतर पडद्यावर त्या मुलीनं एका लहान मुलाची भूमिका केली होती. या मुलीचं नाव होतं श्रीदेवी.

तामिळ आणि तेलुगू सिनेमांमध्ये चाइल्ड आर्टिस्ट म्हणून काम करत त्या हिंदी सिनेमांमध्ये आल्या. 1975मध्ये जुली सिनेमात बाल कलाकाराची भूमिका त्यांनी केली होती.

याच श्रीदेवी पुढे हिंदी सिनेमांच्या सुपरस्टार झाल्या. नायिका म्हणून त्यांनी सर्वांत आधी रजनीकांत यांच्याबरोबर 1976मध्ये तामिळ सिनेमात काम केलं होतं. यात कमल हासनची यांची खास भूमिका होती.

1978मध्ये भारती राजाच्या 'सोलवां सावन' या सिनेमातून श्रीदेवी यांचं हिंदी पडद्यावर पदार्पण झालं. पण त्याकडं कुणाचं लक्ष वेधलं गेलं नाही. श्रीदेवी यांचं वजन त्यावेळेस 75 किलो होतं आणि लोक त्यांनी 'थंडर थाइज' म्हणायचे. मग 1983मध्ये हिंमतवाला रिलीज झाला.

सुंदर नेत्रांच्या श्रीदेवीने हळूहळू आपल्या कामातून आणि अभिनयातून टीकाकारांची तोंडं बंद केली. त्याकाळात लोक त्यांना लेडी अमिताभ असंही म्हणायचे.

त्यांचे वडील के. अय्यपन हे वकील...


चांद्रयान-2 नं एक चांगली सुरुवात केली होती. हे यान चंद्रावर उतरू शकलं नसलं तरी ऑर्बिटर अजूनही कार्यरत असल्याचं के. सिवन यांनी म्हटलं. पुढील सात वर्षांपर्यंत ऑर्बिटर कार्यरत असेल, असं सिवन यांनी म्हटलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सतीश धवन अंतराळ केंद्रामधून 22 जुलै 2019 ला चांद्रयान-2 नं प्रक्षेपण केलं होतं. 28 ऑगस्टला या यानानं यशस्वीरित्या चंद्राच्या तिसऱ्या कक्षेत प्रवेश केला.

त्यानंतर चंद्रभूमीवर पोहोचण्यास अवघ्या काही मिनिटांचा अवधी असताना 'चांद्रयान 2' च्या मून लँडरशी इस्रोचा संपर्क तुटला होता.

"आम्हाला विक्रम मून लँडरचं चंद्रावरील ठिकाण सापडलंय आणि ऑर्बिटरनं लँडरची थर्मल इमेजही घेतलीय. मात्र अद्याप मून लँडरशी संपर्क झाला नाहीये. आम्ही संपर्कासाठी प्रयत्न करतोय. लवकरच संपर्क होईल," असं त्यावेळी इस्रो प्रमुख के सिवन यांनी सांगितलं. त्यानंतर काही दिवसांनी विक्रम मून लँडरचं ठिकाणं सापडल्याची माहिती त्यांनी दिली होती.

दरम्यान, चंद्राच्या पृष्ठभागावर 'चांद्रयान 2'च्या विक्रम लँडरचे अवशेष सापडल्याची माहिती अमेरिकेची अवकाश संशोधन संस्था 'नासा'नं दिली. 'नासा'नं विक्रम लँडरच्या अवशेषा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंचा फोटोही प्रसिद्ध केला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


चांद्रयानाची तयारी करताना भारतीय शास्त्रज्ञ.

इस्रोने यावेळी चांद्रयान -2ची घोषणा केली असून या यानाला 15 जुलैला सकाळी 2.51 वाजता आंध्रप्रदेशच्या श्रीहरीकोटाहून प्रक्षेपित केलं जाईल. या अंतराळ मोहिमेचा संपूर्ण खर्च हा 600 कोटीपेक्षा अधिक असल्याचं म्हटलं जात आहे.

3.8 टन वजन असलेल्या चांद्रयान-2 ला जीएसएलवी मार्क-तीन वरून अंतराळात प्रक्षेपित केलं जाईल.

चांद्रयान-2 ही अत्यंत महत्त्वाची अंतराळ मोहीम असून यात एक ऑर्बिटर आहे, एक 'विक्रम' नावाचं नवं लँडर आहे आणि एक 'प्रज्ञान' या नावाचं रोव्हर आहे. या मोहिमेव्दारे पहिल्यांदाच भारत चंद्राच्या पृष्ठभागावर सॉफ्ट लँडिंग करणार आहे. असं लॅंडिंग अवघड आहे असं म्हटलं जातं.

असं झालं तर चंद्राच्या पृष्ठभागावर लँड करणाऱ्या देशांच्या पंक्तीत भारताचा समावेश होईल. आणि म्हणूनच ही मोहीम भारतासाठी महत्त्वाची आहे. याव्दारे भारत चंद्राविषयी अजून संशोधन करू शकेल. इस्रोला वाटतं की ही मोहीम यशस्वी ठरेल.

चांद्रयान -1 किती यशस्वी ठरलं?

चांद्रयान -1 ही मोहीम दोन वर्षांची होती, पण उपग्रहात बिघाड झाल्यामुळे ती एका वर्षात पूर्ण करावी लागली. इस्रोने आधीच्या मोहिमे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वरून धडा घेतला असून या दुसऱ्या मोहिमेच्या वेळेस अनेक बदल आणि सुधारणा केल्या आहेत.

इस्रोचे प्रमुख के सिवन यांनी चांद्रयान -2 ची घोषणा केली.

इस्रोच्या म्हणण्यानुसार, त्यांनी चांद्रयान-2 ला अशा पद्धतीनं बनवलं आहे की त्याचं ऑर्बिटर एक वर्षभर चंद्राच्या कक्षेत काम करेल. तर लँडर आणि रोव्हर हे 14 दिवसांसाठी चंद्राच्या पृष्ठभागावर काम करतील.

लँडर आणि रोव्हर 70 डिग्री अक्षांशातून चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर जातील. आजपर्यंत एकाही देशाने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर काम केलेलं नाहीये. जिथे भारत जातोय तिथवर अजून कोणत्याही देशाने जायची हिंमत केलेली नाही.

इस्रोच्या म्हणण्यानुसार, चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाच्या पृष्ठभागावर पाण्याचे थेंब सापडले म्हणून या मोहिमेत तिथं पाणी सापडण्याची शक्यता जास्त आहे. असं झालंच तर चंद्रावर मानवी वसाहत निर्माण करण्याचे रस्ते उघडतील. हेच चांद्रयान-2 चा उद्देश आहे.

भारतीय व्यक्ती कधी चंद्रावर जाणार?

भारताच्या अंतराळ मोहिमेचं उदिष्ट भारतीय लोकांना फायदा व्हावा हे आहे. यात इस्रोला बऱ्यापैकी यश मिळालेलं आहे.

भारतातील शेतकरी, मच्छिमार किंवा सामान्य नागरिक कोणीही आज सहजपणे ATM वरून पैसे काढू शकतात. हे फक्त भारतीय उपग्रहांमुळे शक्य झालेलं आहे. येत्या काळात इस्रोला विज्ञानच्या क्षेत्रात अधिक काम करायचं आहे.

इस्रोची इच्छा आहे की भविष्यात 2022 पर्यंत 'गगनयान' या मोहिमेव्दारे भारतीय व्यक्तीला भारतीय जमिनीवरून अंतराळात, खासकरून चंद्रावर पाठवावं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आश्वासन दिलं असून भारताच्या 75व्या स्वातंत्र्यदिनाचं औचित्य साधून ही मोहिम पूर्ण करण्यात येणार आहे.

अंतराळ मोहिमांच्या बाबतीत भारताच्या पुढे कोण?

चीन प्रत्येक बाबतीत भारताच्या खूप पुढे आहे. पण कार्यक्षमतेच्या बाबतीत भारतही मागे नाही.

भारताने अंतराळ संशोधनात मोठ्या प्रमाणात यश कमावले आहे आणि हे प्रयत्न सातत्याने सुरु आहेत. आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रात भारताकडे सर्वांत जास्त उपग्रह आहेत.

भारताच्या अंतराळातील कामगिरीचा दबदबा संपूर्ण जगभर नावाजला जातो आणि भारताचे हे प्रयत्न जनतेच्या फायद्यासाठीचे आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


चाकणमध्ये झालेली जाळपोळ

मराठा आंदोलनादरम्यान राज्यात काही ठिकाणी तोडफोड आणि जाळपोळीच्या घटना घडल्या आहेत. आंदोलनादरम्यान होत असलेल्या हिंसाचारावर बीबीसी मराठीनं वाचकांची मतं मागितली होती.

आजचा प्रश्न

तुषार राऊत म्हणतात, "आपला समाज म्हणजे झुंडशाही नाही. काही लोक स्वतःच्या फायद्यासाठी काहीही करायला तयार होतात, हे त्याचंच उदाहरण मला वाटतं. मराठा समाजाच्या मागण्यांशी सहमत किंवा असहमत असणाऱ्या सर्वांनी शांतता मोर्चाचं स्वागत केल होतं. मागण्या मांडणं हा प्रत्येकाचा अधिकार आहे पण त्यासाठी लोकांना वेठीस धरू नये."

मराठा तरुणांनो जरा समजून घ्य, असं आवाहन राजरत्न अंभोरे करतात. ते लिहितात, "मराठा आरक्षणासाठी समाज रस्त्यावर आला आहे. हे रस्त्यावर येणं आता हिंसक होऊ लागलं आहे. पोलिसांवरही हल्ले होत आहेत. सरकारने मराठा समाजाला दिलेल्या आश्वासनांची पूर्तता झालेली नाही, ही वस्तुस्थिती आहे.

आरक्षणाचा मुद्दा न्यायालयात लटकला आहे. हा मुद्दा लगेच सुटण्यासारखा नाही. कोणताही पक्ष किंवा संघटना यांनी कितीही दावा केला असला तरी न्यायालयातच या प्रश्नावर मार्ग निघणार आहे. त्यामुळे आरक्षणाच्या मुद्द्यावर हिंसाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ार करून काहीही उपयोग होणार नाही. हातात दगड घ्यायची घाई करू नका. जे ५८ मूक मोर्चांनी कमावलं ते दगडफेकीत घालवू नका."

कांतीलाल ओसवाल म्हणतात, "नदीत उडी टाकण्यापूर्वी, विष खाण्यापूर्वी घरी असणाऱ्या मायबापाची परवानगी घ्या. तुम्हाला प्रवृत्त करणारे गल्लीबोळातले नेते तुमच्या बलिदानावर आमदार होणार आहेत. आईबापाला म्हातारपणी हलाखीत सोडून मिळालेल्या आरक्षणाचा काहीही उपयोग असणार नाही. आपल्या जीवाचं मोल आपण जाणलं पाहिजे. आंदोलनांनी केवळ सरकारं बदलतात. न्यायव्यवस्थेला काहीही फरक पडत नाही."

अमेय बडदारे म्हणतात, "मराठा मोर्चाच्या आंदोलन संहितेमध्ये हिंसाचार करू नये, असे स्पष्ट लिहिलं गेलं आहे. आतापर्यंतच्या सर्व आंदोलनांचा विचार केला तर सर्व आंदोलन सुरुवातीला शांततेत सुरू होते. पण नंतर या आंदोलनाच्या उत्तरार्धात हिंसाचार सुरू झाला. आंदोलनाला गालबोट लागावं म्हणून काही समाजविघातक शक्ती आंदोलनात येऊन शांतता बिघडवण्याचं काम करतायेत. आणि सरकारचे मौन हे सुद्धा तरुणांना भडकवण्याचं काम करतेय."

सचिन कटारे म्हणतात, "समाजाला न्याय मिळावा यासाठी लोकशाही मार्गाने आंदोलनं, निदर्शनं करणं योग्य आहे. पण यासाठी जनतेला वेठीस धरणे चुकीचं आहे. आपल्याला न्याय मिळालाच पाहिजे पण सनदशीर मार्गाने."

दीपक पवार म्हणतात, "जेव्हा चिडलेला समाज रस्त्यावर उतरतो तेव्हा तो काय करतो हेच सर्वांना दिसत आहे, पण ती चीड कोणी व का निर्माण केली याचं कारण कोणीही समजून घ्यायला तयार नाही."

ओम शिंदे म्हणतात, "कोणताही मराठा नेता किंवा मराठा समाज हिंसेला प्रोत्साहन देत नाही. असं असतानाही हिंसेच्या घटना घडत आहेत. याची कारणं शोधली तर 58 मोर्चांनंतर शासनाची उदासीनताच याला कारणीभूत आहे असं नाईलाजानं म्हणावं लागेल."

राजेंद्र उतेकर म्हणतात, "शांततेत निघालेल्या 58 मोर्चाची योग्यवेळी दखल घेतली असती तर ही वेळ आली नसती."

सुयोग पवार म्हणतात, "शांततेत मोर्चे चालू होते तेव्हा सरकारनं गांभीर्यानं घ्यायला हवं होतं. त्याकडे सरकारने जाणून बुजून दुर्लक्ष केले असा संदेश गेल्याने परिस्तिथी बिघडली. सरकार गांभीर्याने घेत नाही, त्यामुळेच मराठा तरुण नाराज झाला. यातून असले प्रकार सुरू झालेत."

श्री चौधरी म्हणतात, "गुजरात, राजस्थान आणि कर्नाटकात पटेल, जाट आणि लिंगायत आरक्षणावरून आंदोलन सुरू झालं. निवडणुकांनंतर आता कोणीच तिथं आरक्षणाचं नाव घेत नाही. महाराष्ट्रातही तेच चालू आहे. कोण कोणाचा वापर...


चाचण्यांचा वेग वाढविण्याच्या दृष्टीनं शास्त्रज्ञांच्या एका टीमनं महत्त्वाची आणि स्वस्तात होऊ शकणारी चाचणी विकसित केली आहे. प्रेग्नन्सी टेस्टप्रमाणेच या चाचणीचा परिणामही तात्काळ पाहता येईल.

क्रिस्पर नावानं ओळखल्या जाणाऱ्या जनुकीय एडिटिंग तंत्रज्ञानावर ही नवीन कोरोना चाचणी आधारित आहे. प्रसिद्ध दिग्दर्शक सत्यजित रे यांच्या गुप्तहेर कथांच्या नायकाचंच नाव चाचणीच्या किटला देण्यात आलं आहे- 'फेलुदा.'

'फेलुदा'मुळे कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे की नाही हे तासाभरात कळू शकेल आणि त्यासाठी येणारा खर्च पाचशे रुपयांच्याच आसपास असल्याचं शास्त्रज्ञांचं म्हणणं आहे.

टाटा कंपनीकडून फेलुदाची निर्मिती केली जात आहे. कागदाचा वापर करून केली जाणारी कोव्हिड-19 ची जगातील पहिली टेस्ट असेल.

"ही अतिशय सोपी, सुटसुटीत, विश्वासार्ह आणि रास्त दरात होणारी चाचणी आहे," असं भारत सरकारचे प्रमुख वैज्ञानिक सल्लागार प्रोफेसर के विजय राघवन यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं.

दिल्लीमधील इन्स्टिट्यूट ऑफ जेनोमिक्स आणि इंटिग्रेटिव्ह बायोलॉजी (IGIB) इथं 'फेलुदा' टेस्टवर काम सुरू आहे. काही खासगी लॅबमध्येही या टेस्ट केल्या जात आहेत. आताप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्यंत दोन हजार रुग्णांवर प्रायोगिक तत्त्वावर ही चाचणी घेण्यात आली आहे. यापैकी काही जणांची कोरोना चाचणी आधीच पॉझिटिव्ह आली होती.

या नवीन चाचणीची संवेदनशीलता 96 टक्के आणि विशिष्टता 98 टक्के असल्याचं आढळून आलं आहे. चाचणीची अचूकता या दोन प्रमाणांवर आधारित आहे. अत्यंत संवेदनशील असलेली चाचणी ज्यांना संसर्ग झाला आहे, याचं निदान होतं. विशिष्टतेच्या चाचणीमध्ये कोणाला कोरोना झाला नाहीये, हे कळतं.

याचाच अर्थ पहिल्या प्रमाणामुळे (संवेदनशीलता) 'फॉल्स निगेटिव्ह' निष्कर्ष येत नाही, तर दुसऱ्या प्रमाणामुळे (विशिष्टता) 'फॉल्स पॉझिटिव्ह' निष्कर्ष येत नाहीत. या चाचणीच्या व्यावसायिक वापराला ड्रग नियंत्रकांकडून मान्यता मिळाली आहे.

देशात कोरोना रुग्णांची संख्या साठ लाखांहून अधिक झाली आहे. रुग्णसंख्येचा विचार करता भारत हा जगातला दुसऱ्या क्रमांकाचा देश बनला आहे. कोव्हिड-19 मुळे एक लाखाहून अधिक रुग्णांना प्राण गमवावे लागले आहेत.

सुरुवातीला चाचण्यांचा वेग कमी असला तरी आता देशभरात 1200 हून जास्त लॅबमधून दिवसाला एक लाखांहून अधिक चाचण्या होत आहे. या चाचण्या दोन प्रकारच्या आहेत.

यापैकी पहिल्या चाचणी ही पॉलिमरेज चेन अॅक्शन किंवा पीसीआर स्वॅब टेस्ट आहे. यामध्ये केमिकल्सचा वापर करून प्रयोगशाळेत विषाणुंमधील जेनेटिक मटेरियलचा अभ्यास केला जातो. या चाचणीचा निष्कर्ष यायला वेळ लागतो.

पॉझिटिव्ह आणि फॉल्स निगेटिव्ह निष्कर्ष येण्याचं प्रमाण तुलनेनं कमी आहे.

अँटीजेन टेस्ट ही पीसीआरच्या तुलनेत स्वस्त आहे. यामध्ये बोटावर टोचून रक्ताचा नमुना घेतला जातो आणि यापूर्वी झालेल्या संसर्गाची लक्षणं तपासली जातात. यामध्ये संसर्ग झालेल्यांचं म्हणजेच पॉझिटिव्ह निष्कर्षांचं प्रमाण तुलनेनं अचूक आहे. पण या चाचणीत 'फॉल्स निगेटिव्ह' निष्कर्षांचं प्रमाण पीसीआर टेस्टच्या तुलनेत अधिक आहे.

भारतात चाचण्यांचं प्रमाण वाढलं असलं, तरी ते अजूनही पुरेसं नसल्याचं मत जागतिक आरोग्य आणि आरोग्य धोरणांसंबंधी संशोधन करणारे डॉ. अनंत भान यांनी व्यक्त केलं.

"अजूनही लोकांना दीर्घकाळ प्रतीक्षा करावी लागत आहे आणि टेस्ट किटची उपलब्धताही पुरेशी नाहीये," असं डॉ. भान यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं.

'फेलुदा' चाचणी ही अँटीजेन चाचणीला पर्याय ठरू शकते, असं डॉ. भान यांना वाटतं. कारण ती तुलनेनं स्वस्त आहे आणि अधिक अचूक आहे.

"नवीन चाचणी पीसीआरप्रमाणेच विश्वासार्ह आहे आणि कमी वेळेत...


चायनीज सेंटर ऑफ डिसीज कंट्रोल याविषयीची पाहणी केली आणि त्यातून ही माहिती मिळाली आहे.

कोरोनाव्हायरसचा संसर्ग झालेल्या 44,000 लोकांबाबत हा अभ्यास करण्यात आला. यापैकी 2.8% पुरुष आणि 1.7% महिलांचा मृत्यू झाला.

वयाच्या दृष्टिकोनातून पाहायचं झालं तर विषाणू संसर्ग झालेल्या 0.2%  लहान मुलं आणि तरुणांचा मृत्यू झाला. तर 80 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या 15% लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

म्हणजे महिला आणि मुलांमध्ये कोरोना व्हायरसची लागण होण्याची भीती कमी असल्याचं या आकडेवारीवरून म्हणायचं का?

याचे दोन पैलू आहेत.

संसर्गाचा प्रतिकार करण्याची शक्ती

महिला आणि मुलांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण कमी आहे किंवा त्यांचं शरीर या विषाणूशी अधिक चांगल्या पद्धतीने लढतं, हे याचं एक कारण असू शकतं.

युनिव्हर्सिटी ऑफ एक्स्टरचे डॉक्टर भरत पनखनिया सांगतात, "सहसा नवीन विषाणूचा सगळ्यांनाच संसर्ग होतो. ही गोष्ट अतिशय महत्त्वाची आहे."

या विषाणूशी लढण्यासाठीची प्रतिकारक शक्ती नसल्याने असं होतं. पण जेव्हा एखादा विषाणू पसरू लागतो, तेव्हा मुलांना त्याची कमी लागण होते.

किंग्स कॉलेज लंडनच्या डॉक्टर नॅटली मॅकडरमट सांगतात, "पालक ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मुलांची काळजी जास्त घेतात, त्यांना धोक्यांपासून दूर ठेवतात म्हणून मुलांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण कमी असू शकतं. "

महिलांचं काय?

कोरोनाव्हायरसमुळे झालेल्या मृत्यूंमध्ये पुरुषांच्या तुलनेत महिलांचं प्रमाण कमी आहे. पण संशोधकांना याचं आश्चर्य वाटत नाही.

फ्लूसह इतर संसर्गांबाबतही हेच पहायला मिळतं.

जीवनशैलीमुळे पुरुषांची तब्येत ही महिलांच्या तुलनेत खराब असते. धूम्रपान आणि दारू पिण्याचं प्रमाण महिलांपेक्षा पुरुषांमध्ये जास्त असतं.

डॉक्टर मॅकटरमट सांगतात, "धूम्रपानामुळे तुमच्या फुफ्फुसांचं नुकसान होतं आणि ही चांगली  बाब नाही."

चीनबाबत हे जास्त लागू असण्याची शक्यता आहे कारण एका आकडेवारीनुसार इथे धूम्रपानाचं प्रमाण पुरुषांमध्ये 52% तर महिलांमध्ये 3% आहे.

पण सोबत पुरुष आणि महिलांमधली रोगप्रतिकारक शक्ती एखाद्या संसर्गाला कसं प्रत्युत्तर देते, यावरही हे अवलंबून आहे.

युनिव्हर्सिटी ऑफ ईस्ट आंग्लीयचे प्राध्यापक पॉल हंटर सांगतात, "महिलांची रोग प्रतिकारक शक्ती पुरुषांपेक्षा वेगळी असते. ऑटो इम्यून डिसीजेस (रोग प्रतिकारक यंत्रणा अति सक्रीय झाल्याने होणारे आजार) होण्याचा धोका महिलांना जास्त असतो."

गर्भारपणात किती धोका

ढोबळपणे याचं उत्तर आहे - नाही. पण याविषयी तज्ज्ञांमध्ये दुमत आहे.

गर्भावस्थेत शरीरात भरपूर बदल घडत असतात. यादरम्यान रोग प्रतिकारक शक्ती कमकुवत होते आणि म्हणून आईचं शरीर भ्रूण गर्भाशयात स्वीकार करू शकतं.

म्हणूनच गर्भवती महिलांना संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो. आपल्याच वयाच्या महिलांच्या तुलनेत गर्भवती महिलांचा फ्लूमुळे मृत्यू होण्याची शक्यता जास्त असते.

पण गर्भवती महिलांवर कोरोनाव्हायरसचा गंभीर परिणाम होत असल्याचे 'ठोस पुरावे मिळाले नसल्याचं' ब्रिटीश सरकारचं म्हणणं आहे.

प्रोफेसर हंटर म्हणतात, "माझा यावर पूर्ण विश्वास नाही. फक्त 9 गर्भवती महिलांद्वारे मिळालेल्या आकडेवारीवर हे आधारित असल्याने सगळंकाही ठीक आहे असं म्हणणं मला योग्य वाटत नाही. जर माझ्या पत्नीबाबत बोलायचं झालं तर मी तिला खबरदारी घ्यायचा, हात धुवायचा आणि काळजी घ्यायचा सल्ला देईन."

मुलं आणि कोरोनाव्हायरस

मुलांनाही कोरोना विषाणूचा संसर्ग होऊ शकतो. कोरोनाव्हायरसचा संसर्ग झालेला आतापर्यंतचा सगळ्यात कमी वयाचा रुग्ण 1 दिवसाचं बाळ आहे.

मुलांमध्ये आढळणाऱ्या कोव्हिड-19च्या लक्षणांविषयी फार कमी माहिती उपलब्ध आहे. पण ताप येणं, नाक वाहणं, खोकला अशी...


चार दिवसांपूर्वी उद्धव ठाकरेंनी मुंबईत एका कार्यक्रमात बोलताना म्हटलं, "सरकारकडून आमची अपेक्षा आहे, की जसं आपण 370 कलम हा मुद्दा कोर्टात वाट न बघता आपल्या अधिकारात तो निर्णय घेतला, तसंच धाडसी पाऊल राम मंदिराच्या बाबतीत केंद्रान उचलावं."

यानंतर दोन दिवसांनी म्हणजेच 19 सप्टेंबरला पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी नाशिकमध्ये झालेल्या सभेत उद्धव ठाकरे आणि शिवसेनेवर नाव न घेता टीका केली.

ते म्हणाले, "गेल्या दोन-तीन आठवड्यांपासून काही वाचाळवीर, बडबड करणाऱ्या लोकांनी राममंदिर विषयावरून वाट्टेल ते बरळायला सुरुवात केली आहे. देशातल्या सर्व नागरिकांनी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा सन्मान राखायला हवा. हे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात प्रलंबित आहे, यावर सुनावणी सुरू आहे, सर्वोच्च न्यायालय सातत्याने वेळ काढून बाबी ऐकून घेत आहे. मग मला कळत नाही, की हे वाचाळवीर लोक कुठून उगवले आहेत? या प्रकरणी ते खोडा का घालत आहेत? आपला सर्वोच्च न्यायालयावर विश्वास असला पाहिजे."

पंतप्रधानांच्या वक्तव्याच्या दुसऱ्याच दिवशी म्हणजे 20 सप्टेंबरला मुंबईतील पत्रकार परिषदेत उद्धव ठाकरे म्हणाले, "राम मंदिरावर मी तमाम हिंदू बांधवां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ची भावना बोलून दाखवत आहे. कोर्टावरती आमचा विश्वास आहे, न्यायदेवतेवर आमचा विश्वास आहे. पण, हा खटला खूप वर्षं चालला आहे, त्याकरताच मी गेल्या वर्षी अयोध्येला गेलो होतो आणि मी अशी मागणी केली, कोर्टानं हा प्रश्न सुटत नसेल, तर सरकारनं धाडस करावं आणि निर्णय घ्यावा. परंतु, लवकरात लवकर या केसचा निकाल लागेल, असा पंतप्रधानांचा विश्वास असेल, त्याकरता थांबण्याची विनंती पंतप्रधानांनी केली असेल, तर ती रास्त आहे."

शिवसेना बॅकफूटवर?

शिवसेनेनी ही नरमाईची भूमिका घेतली आहे की त्यांना पंतप्रधानांचा मुद्दा पटला आहे हे जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

पंतप्रधानांच्या वक्तव्यामुळे शिवसेना बॅकफूटवर गेल्याचं ज्येष्ठ पत्रकार राही भिडे यांचं मत आहे.

त्या सांगतात, "विधानसभा निवडणूक जवळ आल्यामुळे भाजपकडून सेनेवर दबाव आणला जात आहे. एकीकडे काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे दिग्गज नेते भाजपमध्ये चालले आहेत, तर दुसरीकडे पंतप्रधानांनी उद्धव ठाकरेंचे कान टोचले आहेत. याशिवाय 145 किंवा त्याहून अधिक जागा मिळतील, असा भाजपला विश्वास आहे. त्यामुळे या निवडणुकीत शिवसेनेची गरज पडणार नाही, असं भाजपला वाटत आहे. हे सर्व बघितल्यास पंतप्रधानांच्या वक्तव्यानंतर उद्धव ठाकरे बॅकफूटवर गेले आहेत."

तर ज्येष्ठ पत्रकार व्यंकटेश केसरी यांच्या मते, "2014च्या लोकसभा निवडणुकीनंतर राज्यातील विधानसभा निवडणुकीची समीकरणं बदलली आहेत. त्यापूर्वी भाजप लहान भाऊ, तर शिवसेना मोठा भाऊ होता. पण, गेल्या 5 वर्षांत भाजपनं शिवसेनेला मुख्यमंत्री पद दिलं नाही, महत्त्वाची खाती दिली नाही. आज अशी परिस्थिती आहे की, शिवसेना स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवण्याच्या मानसिकतेत नाही. कारण, मोदी पुन्हा एकदा सत्तेत आले आहेत आणि त्यांच्या सत्तेत येण्यानं प्रादेशिक पक्षांची जी वाताहत झाली आहे, ती ते पाहत आहेत. त्यामुळे भाजप शिवसेनेला सोबत घेईल, पण समानतेनं वागवेलच असं नाही."

'उद्धव ठाकरेंनी स्वत:ला करेक्ट केलंय'

राम मंदिराच्या मुद्द्यावर वाट पाहण्याची भूमिका घेऊन उद्धव ठाकरे स्वत:ला योग्य रीतीनं करेक्ट केलं आहे, असं मत राजकीय विश्लेषक मृणालिनी नानिवडेकर यांनी मांडलं.

त्या म्हणाल्या, "देवेंद्र फडणवीस यांना राज्यात मिळणारा प्रतिसाद आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी देशात तयार केलेलं वातावरण यामुळे भाजपचं ऐकण्याशिवाय पर्याय नाही, हे शिवसेनेला कळालं आहे. त्यामुळे राम मंदिराच्या मुद्द्यावर वाट पाहण्याची भूमिका...


चार दिवसांपूर्वी त्यांची कोरोना चाचणी पॉझिटिव्ह आली होती, असं सांगितलं जात आहे. मुंबईच्या सेव्हन हिल्स हॉस्पिटलमध्ये उपचारादरम्यानच त्यांचं निधन झालं.

नाटक, बालनाट्य, कथा गूढकथा, ललित लेखन असे वेगवेगळे साहित्यप्रकार रत्नाकर मतकरी यांनी हाताळले होते. मतकरी यांनी 70 नाटकं आणि 22 बालनाट्यं लिहिली.

'आरण्यक', 'माझं काय चुकलं?', 'जावई माझा भला', 'चार दिवस प्रेमाचे', 'घर तिघांचं हवं', 'इंदिरा' ही त्यांची काही गाजलेली नाटकं होती. 'अलबत्या-गलबत्या', 'निम्मा-शिम्मा राक्षस' यांसारखी बालनाट्यंही त्यांनी लिहिली होती.

रत्नाकर मतकरी यांनी लिहिलेल्या आणि दिग्दर्शित केलेल्या 'इन्व्हेस्टमेन्ट'या चित्रपटाला 2013 साली सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कारदेखील मिळाला होता.

गूढकथा हा साहित्यप्रकारही त्यांनी मराठीमध्ये रुजवला. 'गहिरे पाणी', 'खेकडा', 'मध्यरात्रीचे पडघम', 'निजधाम' हे त्यांचे गूढकथासंग्रह आहेत. त्यांच्या 'गहिरे पाणी' या कथासंग्रहावर आधारित मालिकाही गाजली होती.

गूढकथा आकृतीबंधाच्या या शक्यताच समीक्षकांच्या ध्यानात आल्या नाहीत. त्यामुळे गूढकथेचे महत्त्व मराठी साहित्याला समजल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेच नाही, अशी खंतही रत्नाकर मतकरी यांनी व्यक्त केली होती. मानसशास्त्रीय दृष्टिकोन, मानवी संबंध, सामाजिक प्रश्न अशा वेगवेगळ्या पातळीवर गूढकथेच्या माध्यमातून आशय अभिव्यक्त करता येतो, असं रत्नाकर मतकरी यांचं मत होतं.

महाराष्ट्राचे साहित्य'रत्न' निखळले- मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे

"ज्येष्ठ साहित्यिक, नाटककार रत्नाकर मतकरी गेल्याची बातमी मनाला खूप वेदना देऊन जाणारी आहे. ते साहित्य विश्वातले अमूल्य असे रत्न होते. त्यांनी त्यांच्या साहित्यातून, नाटकांमधून लहान मुलांना, मोठ्यांना निखळ आनंद दिला. आमच्या पिढीतल्या लहानांचे भाव विश्व साकारले, महाराष्ट्राचे साहित्य- नाट्य क्षेत्र समृद्ध केले. एकीकडे अनेक मानाचे पुरस्कार मिळत असतांनाही  रत्नाकर मतकरी हे रसिकांना निखळ आनंद देण्यासाठी सच्चेपणाने नवनवीन साहित्य लिहीत गेले," अशा शब्दांत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी रत्नाकर मतकरी यांना श्रद्धांजली वाहिली.

त्यांचे निधन निश्चितपणे धक्का देणारे आहे. महाराष्ट्राचे साहित्य'रत्न' आज निखळले, असंही उद्धव यांनी म्हटलं.

'बहुआयामी व्यक्तिमत्व काळाच्या पडद्याआड'

ज्येष्ठ साहित्यिक रत्नाकर मतकरी यांना विविध क्षेत्रातील मान्यवरांकडून श्रद्धांजली वाहण्यात येत आहे.

मराठी नाटक मध्यमवर्गासाठी लिहिणारे वसंत कानेटकरांनंतरचे नाटतकार म्हणजे रत्नाकर मतकरी. ते आनंददायी संदेश देणारे नाटककार होते. त्यांच्या भयकथा मला खूप आवडतात. बालरंगभूमीवरचं त्यांचं काम अद्वितीय आहे, अशा भावना अभिनेते वैभव मांगले यांनी एका वृत्तवाहिनीशी बोलताना व्यक्त केल्या.

शिवसेनेचे खासदार गजानन कीर्तीकर यांनी "मतकरी यांच्या निधनाने मराठी साहित्य विश्वात निर्माण झालेली पोकळी कधीही भरून येणार नाही. वयाच्या सतराव्या वर्षी आकाशवाणीवरुन सुरु झालेली विपुल कारकीर्द मराठी माणसाच्या कायम स्मरणात राहील. रत्नाकर मतकरींना भावपूर्ण आदरांजली!" या शब्दांत आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

तर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार रोहित पवार म्हणाले, "ज्येष्ठ रंगकर्मी आणि साहित्यिक रत्नाकर मतकरी (वय ८१) यांचं निधन झाल्याची दुःखद बातमी समजली. त्यांच्या जाण्याने बालनाट्य, प्रायोगिक नाटकं, गूढ कथालेखक असं बहुआयामी व्यक्तिमत्व काळाच्या पडद्याआड गेलं आहे. त्यांना माझी भावपूर्ण श्रद्धांजली."

मतकरी यांचा साहित्यप्रवास

मतकरी यांनी 1955 साली 'वेडी माणसं' ही त्यांची पहिली एकांकिका लिहिली. ती मुंबई आकाशवाणी...


चार वर्षांपूर्वी तिने मानसिक आरोग्याबाबत आपले विचार मांडले होते. यावेळी तिने बाललैंगिक अत्याचाराबाबत पोस्ट टाकली आहे.

आपल्या इंस्टाग्राम पोस्टमध्ये ती म्हणते की 'लहानपणी झालेल्या लैंगिक अत्याचारामुळे मला काही काळ नैराश्याचा सामना करावा लागला.'

"मी चौदा वर्षांची होती. तेव्हा माझ्यावर लैंगिक अत्याचार झाला. ही जराशी विचित्रच परिस्थिती होती कारण मला हेच कळत नव्हतं की ती व्यक्ती हे मुद्दामहून करत आहे की तिच्याकडून ते चुकून होत आहे. असं रोज घडत नव्हतं."

पुढे ती सांगते की "मी याबाबत माझे वडील आमिर खान आणि आई रीना दत्ता यांच्याशी बोलले. त्यांनीच मला या बिकट परिस्थितीतून बाहेर येण्याचा मार्ग दाखवला."

"ती व्यक्ती माझ्यासोबत नेमकं काय करत आहे हे समजून घेण्यासाठी मला एक वर्ष लागलं. पण जेव्हा मी माझं मन पक्कं केलं त्यावेळी मी लगेच माझ्या आई-वडिलांना इमेल केला. आणि या परिस्थितीतून बाहेर आले."

"माझा भूतकाळ मला सतावत नाही. मी आता त्या गोष्टीला घाबरत नाही. मी असा विचार करते की माझ्यासोबत हे आता तर होत नाहीये ना. माझा भूतकाळ मी केव्हाच पाठीमागे टाकलाय. मी जेव्हा 18-20 वर्षांची होते तेव्हा या गोष्ट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीच्या वेदना होत असत," असं इराने म्हटलं आहे.

याच व्हीडिओमध्ये इराने आमिर खान आणि रीना दत्त यांच्या घटास्फोटाबाबतही आपले विचार मांडले आहेत. "माझ्या आई-वडिलांचा घटस्फोट अतिशय शांततेनी झाला आहे. कुणाचाही कुणावर राग नाही. जुनैद आणि माझी काळजी दोघेही घेतात. लोकांना वाटतं की या गोष्टीमुळे मला कठीण प्रसंगांना तोंड द्यावं लागलं असेल पण तसं नाहीये माझे पालक जबाबदार आणि समजूतदार आहेत," असं इराने म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता कोरोना पॉडकास्ट तुम्ही बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर लाइव्ह पाहू शकता.)


चार-पाच दिवसांनी लग्नकार्य पार पडल्यानंतर सोलापूरला परतण्यासाठी रोहित यांनी ई-पाससाठी अर्ज केला, पण वेळेत पास मिळू शकला नाही. त्यामुळे आता घरी कसं परतायचं हा प्रश्न त्यांच्यासमोर होता.

पण त्यांना एक कल्पना सुचली. जिल्हांतर्गत वाहतूक सुरू होती. आपली स्वतःची गाडी त्यांनी सोलापूरहून बोलावली. पण सातारा जिल्ह्यात प्रवेश न करता तपासणी नाक्यापासून काही अंतरावर थांब, असं त्यांनी ड्रायव्हरला सांगितलं.

इथं रोहित यांनी आपला सातारा हद्दीतील प्रवास नातेवाईकाच्या गाडीतून केला. तपासणी नाक्यापासून काही अंतरावर ते गाडीतून उतरले. तिथून 100-200 मीटर अंतर चालत जाऊन त्यांनी सोलापूर हद्दीत प्रवेश केला.

तिथं त्यांनी सोलापूर शहरातून बोलावलेली गाडी त्यांची वाट पाहतच उभी होती. रोहित आणि त्यांची पत्नी या गाडीत बसले आणि त्यांनी सोलापूरची वाट धरली. (या प्रसंगातील व्यक्तीचं नाव बदललेलं आहे)

किस्सा दुसरा...

कामानिमित्त मुंबईत राहणारे दीपक(बदललेलं नाव) लॉकडाऊनमुळे आपल्या गावी सोलापूरला जाऊ शकत नव्हते. ई-पास काढण्यासाठीचं अत्यावश्यक कारण नसल्यामुळे त्यांनी काही काळ प्रतीक्षा केली. पण लॉकडाऊनचे टप्पे पुढे वाढतच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गेले.

दरम्यान, रेल्वे मंत्रालयाने देशभरात 200 विशेष गाड्या सुरू केल्या. यामध्ये सोलापूरमार्गे पुढे कर्नाटक/तेलंगणात जाणाऱ्या काही गाड्यांचा समावेश असल्याचं दीपक यांनी पाहिलं.

या गाड्या सुरू झाल्या तरी महाराष्ट्रात जिल्हाबंदी लागू असल्यामुळे त्यांना राज्यांतर्गत तिकीट मिळू शकलं नव्हतं. पण इतर राज्यात जाण्यासाठी तिकीट मिळत आहे, हे त्यांच्या निदर्शनास आलं.

अखेर दीपक यांनी मुंबईवरून कर्नाटकातील कलबुर्गी स्टेशनपर्यंतचं बुकींग केलं. वेळेनुसार गाडीत बसले आणि सोलापूर आल्यानंतर आपली बॅग घेऊन स्थानकावर उतरले. जिल्हाबंदी असली तरी दीपक यांनी त्यातून पळवाट शोधून आपलं घर सहजपणे गाठलं.

जिल्हाबंदीत लोकांच्या ना-ना तऱ्हा

राज्यात जिल्हाबंदी असूनसुद्धा नागरिक मोठ्या प्रमाणात इतर जिल्ह्यांचा प्रवास करत असल्याचं आपल्याला वरील दोन उदाहरणांवरून लक्षात आलं असेल. नागरिक आपल्या मेंदूला चालना देऊन इतर जिल्ह्यत प्रवेश करण्यासाठी विविध प्रकारच्या कल्पना शोधून काढत आहेत.

राज्यातील जिल्हाबंदीचा आढावा घेण्यासाठी बीबीसी न्यूज मराठीने काही तपासणी नाक्यांची पाहणी केली. यामध्ये खालील गोष्टी प्रकर्षाने आढळून आल्या.

1.    दुसऱ्या राज्यातील कोणत्याही रेल्वे स्टेशनचं तिकीट काढून राज्यांतर्गत इच्छीत स्टेशनवर उतरणे.

2.    तपासणी नाक्याजवळचं काही अंतर पायी जाऊन पुढे दुसऱ्या गाडीने प्रवास.

3.    दुचाकीचालकांचा मुक्तसंचार. दुचाकीवरून जाणाऱ्यांना ई-पासची विचारणाच नाही.

4.    खासगी ट्रॅव्हल्स/प्रवासी टॅक्सी एकाच वेळी महिनाभराचा ई-पास काढून ठेवतात. या खासगी ट्रॅव्हल्सचं तिकीट सहजपणे मिळतं. त्यासाठी ई-पास किंवा इतर अत्यावश्यक कारण सांगण्याची आवश्यकता नाही.

5.    फक्त मुंबई-पुण्यावरून लहान शहरांमध्ये जाणाऱ्या वाहनांची तपासणी नाक्यांवर चौकशी, मात्र लहान शहरांमधून मुंबई-पुण्यात जाणाऱ्या वाहनांवर लक्ष ठेवणारं कुणी नाही.

परिस्थिती नियंत्रणात येईपर्यंत जिल्हाबंदी

राज्यातील कोरोना व्हायरसचा प्रसार टाळण्यासाठी मार्च महिन्यात सर्वत्र लॉकडाऊन लावण्यात आलं होतं. त्याचवेळी राज्यात जिल्हाबंदीही लागू करण्यात आली होती.

पुढे लॉकडाऊनमध्ये सूट देत अनलॉकचे टप्पे सुरू करण्यात आले. पण मार्च महिन्यात लागू करण्यात आलेली जिल्हाबंदी अद्याप कायम आहे.

बीबीसी मराठीच्या पॉडकास्टमध्ये दररोज येणारा एक प्रश्न म्हणजे जिल्हाबंदीचा किती फायदा झाला आणि ती कधी...


चारा घोटाळा प्रकरणी लालूंना साडे 3 वर्षांची शिक्षा ठोठावण्यात आली आहे.

मात्र लोहिया यांच्या राजकीय मुशीत तयार झालेल्या लालूप्रसाद यादव यांना आजचे मोदीच नव्हे, तर कालचे भाजप नेते लालकृष्ण अडवाणी व इतरही सतत लक्ष्य करीत आले आहेत.

'चारा घोटाळ्या'त शिक्षा झाल्यानं लालूप्रसाद तुरुंगात गेले आहेत. त्याआधी बिहारमधील आघाडीच्या सरकारातील सत्तेचा वाटाही त्यांना गमवावा लागला आहे.

अशा वेळी लालूप्रसाद यादव याच्या राजकीय कारकिर्दीचा आढावा घेताना आणि त्यांच्या भविष्यातील वाटचालीचा अंदाज बांधताना, त्यांचा राजकारणातील उदय कसा व कोणत्या सामाजिक पार्श्वभूमीवर झाला, ते समजून घेणं गरजेचं आहे.

अन्यथा 'तुरूंगात जाण्याच्या लायकीचा एक गावरान, उल्लू व भ्रष्ट नेता', अशी प्रसार माध्यमांनी तयार केलेली लालूप्रसाद यादव यांची प्रतिमाच वाचक व प्रेक्षक यांच्या मनात ठसून राहू शकते.

खरं तर लोहिया यांच्या राजकीय मुशीतून तयार झालेल्या इतर नेत्यांपैकी लालूपसाद यादव हेच एकमेव असे आहेत की, जे राजकारणात आल्यापासून सतत 'हिंदुत्वा'च्या विरोधात कणखर भूमिका घेत आले आहेत.

लोहिया यांचे इतर सर्व चेले हे काळाच्या ओघात भाजपच्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

(म्हणजे संघाच्या) मांडीला मांडी लावून बसून सत्तेची चव चाखत राहिले आहेत.

किंबहुना हे घडत आलं, ते लोहिया यांनी आखलेल्या 'बिगर काँग्रेसवादा'च्या रणनीतीमुळं. काँग्रेसचं एकपक्षीय वर्चस्व संपवायचं असल्यास इतर सर्व राजकीय पक्षांनी एकत्र यायला हवं, अशी ही रणनीती होती.

तशी ती आखून अमलात आणताना आपण प्रमाण मानत असलेल्या विचारांच्या पूर्णत: दुसऱ्या टोकाच्या विचारसरणीची बांधिलकी मानणाऱ्या व संघाची राजकीय आघाडी असलेल्या जनसंघाशीही हातमिळवणी करण्याची लोहिया यांची तयारी होती.

नरेंद्र मोदीच नाही, तर अडवाणी यांनीही लालूप्रसाद यादव यांना लक्ष्य केलं.

संघ-जनसंघाचा उदय आणि लोहिया यांची रणनीती

महात्मा गांधी यांच्या खुनानंतर राजकारणाच्या परिघावर फेकल्या गेलल्या संघ व जनसंघाला परत एकदा मुख्य प्रवाहात येण्याची संधी लोहिया यांच्या या रणनीतीमुळे मिळाली.

समाजवादी गट काँग्रेसमधून बाहेर पडल्यावर जो 'समाजवादी पक्ष' तयार झाला, त्याची जडणघडण ही पन्नासच्या दशकाच्या अखेरीस 'पिछडा पावे सौ मे साठ' या घोषणेद्वारे प्रतीत होणाऱ्या 'बहुजन' राजकारणाच्या आधारे झाली होती. अशी ही जडणघडण घडवून आणण्यास लोहिया हेच कारणीभूत होते.

भारतीय समाजात दलित इतर मागासवर्गीय, अल्पसंख्यांक हे उपेक्षित घटक आहेत आणि जातिव्यवस्थेच्या प्रभावामुळं सत्तेचं केंद्रीकरण हे उच्चवर्णीयांच्या हाती झालं आहे, हे लोहिया यांचं अतिशय वास्तववादी निरीक्षण होतं.

त्यामुळं भारतात 'समाजवाद' यायचा असल्यास तो या समाजघटकांना सत्तेत वाटा मिळत गेल्यास आणि निर्णय प्रक्रियेत त्यांचा सहभाग असल्यासच येऊ शकतो, असं लोहिया यांचं ठाम मत होतं.

स्वातंत्र्यानंतरच्या पहिल्या दशकाचा हा काळ काँग्रेसच्या एकपक्षीय वर्चस्वाचा होता. 'हा पक्ष आपला आहे आणि तो आपलं हित जपेल', अशी भावना समाजातील बहुतेक सर्व घटकांची होती.

मात्र पन्नासच्या दशकाच्या अखेरच्या वर्षांत व साठीच्या दशकाच्या सुरुवातीला, नेहरू पर्वाच्या अखेरीस, अनेक समाजघटकांच्या मनात काँग्रेसबाबत संभ्रम निर्माण होत असल्याचं दिसून यायला लागलं.

त्याचाच दृश्य परिणाम हा १९६७ साली झालेल्या निवडणुकीत उत्तर भारतात संयुक्त विधायक दलाची सरकारं सत्तेवर येण्यात झाला. समाजातील बहुजनांच्या असंतोषाचा हा हुंकार होता, तशीच ती लोहिया यांच्या 'बहुजन' राजकारणाला येत असल्याच्या यशाची पावती होती.

लालूप्रसाद यादव यांच्या उदयाची पार्श्वभूमी

याच सामाजिक...


चारुलता टोकस आणि रामदास तडस

वांदिले हे मनसेचे वर्धा जिल्हाध्यक्ष असून ते तेली समाजातून येतात. फेब्रुवारी महिन्यात तेली समाजातील मेळाव्यात त्यांनी वरील वक्तव्य केलं. त्यांच्या या वक्तव्यावरून वर्ध्याचे खासदार रामदास तडस यांना सारवासारव करावी लागली.

"मला फक्त तेली समाजच नाही, तर सगळ्या समाजातील लोक मतदान करतात," असं स्पष्टीकरण तडस यांना द्यावं लागलं.

वर्धा लोकसभा मतदारसंघासाठी भाजपनं विद्यमान खासदार रामदास तडस यांना उमेदवारी दिली आहे. तर काँग्रेसनं महिला काँग्रेसच्या प्रदेशाध्यक्ष चारुलता टोकस यांना उमेदवारी दिली आहे. प्रत्येक निवडणुकीप्रमाणे याही वेळेस वर्ध्यात जातीय समीकरणं महत्त्वाची ठरतील, असं जाणकारांचं म्हणणं आहे.

"सध्या वर्ध्यात तेली विरुद्ध कुणबी समाज अशी लढत झाली आहे. वांदिले यांनी उपस्थित केलेल्या वादामुळे तेली-कुणबी हा मुद्दा निवडणुकीच्या केंद्रस्थानी आला आहे आणि विकासाचा मुद्दा थोडा बाजूला पडला आहे. चारुलता टोकस या कुणबी समाजाच्या आहेत, तर खासदार रामदास तडस हे तेली समाजाचे आहेत. वर्ध्यात कुणबी समाजाच्या मतदारांची संख्या सर्वाधिक आहे. त्यापेक्षा काही हजारांनी कमी तेली स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

माजाच्या मतदारांची संख्या आहे," वर्ध्यातील टाइम्स ऑफ इंडियाचे पत्रकार बळवंत ढगे सांगतात.

तडस की टोकस?

"वर्ध्यात मुख्य लढत तडस आणि टोकस यांच्यामध्ये आहे. तडस यांचं काम चांगलं आहे. तडस यांनी वर्ध्यात पासपोर्ट कार्यालय सुरू केलं. सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे रेल्वेचे 7 ते 8 स्टॉपेज सुरू केले. सिंचन योजनाही मार्गी लावली. त्यांचा जनसंपर्क चांगला आहे. खासदार निधीच्या खर्चाचं प्रमाण उत्तम आहे. याशिवाय सामान्यांसाठी ते नेहमी उपलब्ध असतात, याचा त्यांना फायदा होऊ शकतो. दुसरं असं की, तडस यांच्यासाठी जमेची बाजू म्हणजे आजही मोदींचा करिष्मा थोड्या प्रमाणात कायम आहे," ज्येष्ठ पत्रकार प्रशांत देशमुख सांगतात.

"असं असलं तरी परवाच वर्ध्यातल्या 70 टक्के ग्रामपंचायतींच्या निवडणुकांचे निकाल लागले.  यामध्ये काँग्रेस आणि भाजप यांना जवळपास सारख्याच जागा मिळाल्या आहेत. ही आश्चर्याची गोष्ट अशासाठी आहे की, आतापर्यंत नगरपरिषद, जिल्हापरिषद, आमदार, खासदार सगळ्या ठिकाणी भाजपला बहुमत मिळालं होतं. हा पहिला ट्रेंड असा आहे की, लोकांनी काँग्रेसला थोडसं सावरून घेतलं आहे. यामुळे मग भाजपचे नेते थोडे संभ्रमात पडले आहेत," ते पुढे सांगतात.

काही स्थानिक पत्रकार तडस यांच्यासमोरील आव्हानं सांगतात.

"बेरोजगारी, सिंचनाचा प्रश्न, अनेक तालुक्यांमध्ये एमआयडीसी नाही, असे मूलभूत प्रश्न आजही कायम आहेत. संघटन पातळीवर भाजप मजबूत असलं, तरी 5 वर्षांत जी काही आश्वासन दिली होती, ती पूर्ण न होणं, हे तडस यांच्यासमोर आव्हान आहे. काही विकासकामं झालीत पण हमीभावासारखे प्रश्न कायम आहेत," असं स्थानिक पत्रकार सांगतात.

टोकस यांच्यासमोर काँग्रेसच्या गटातटांना एकत्रित आणण्याचं आव्हान आहे, असं स्थानिक पत्रकार सांगतात.

"टोकस या दोन वर्षांपूर्वी वर्ध्यात आल्या आहेत. त्या दिल्ली मुक्कामी असतात. पण माझी शेती इथं आहे, मी शेतीसाठी इथं येत असते. पक्षसंघटनेच्या कामासाठी मात्र मला दिल्ली-मुंबईला राहावं लागतं, असा टोकस यांचा दावा आहे. तसंच गेल्या 6 ते 7 निवडणुकांपासून वर्ध्यात चेहरापालट सुरू आहे. म्हणजे एकदा निवडून आलेला खासदार परत येत नाही, असा ट्रेंड आहे. आता टोकस यांच्या नवीन चेहऱ्याला लोक संधी देतील का, हे पाहावं लागेल," देशमुख सांगतात.

"याशिवाय प्रभा राव यांच्या कन्या म्हणून टोकस यांच्यामागे एक वलय आहे. गेल्या दोन वर्षांपासून त्या सातत्यानं मतदारसंघात आहेत. मी जिल्हा परिषद...


चारुलता पटेल

गुणपत्रिकेमध्ये आघाडीवर असणाऱ्या आणि टूर्नामेंटच्या आधीपासूनच वर्ल्डकपचे प्रबळ दावेदार मानल्या जाणाऱ्या भारतीय टीमला न्यूझीलंडने धक्का दिला.

भारताचा कर्णधार विराट कोहली म्हणाला त्याप्रमाणे दृढ संकल्पानिशी खेळणाऱ्या आणि मोक्याच्या क्षणी चांगला खेळ करणाऱ्या न्यूझीलंडला ओलांडून फायनलमध्ये दाखल होणं शक्य नव्हतं.

पण तरीही भारतीय संघाने या वर्ल्डकपमध्ये अनेक संस्मरणीय क्षण दिले.

उत्साही फॅन्स

न्यूझीलंडने दिलेल्या 240 धावांचा पाठलाग करताना भारताची स्थिती आधी 3 बाद 5 धावा आणि नंतर 4 बाद 24 धावा अशी झाली तेव्हा किवींचा वरचष्मा हा गर्दीच्या आवाजावरूनही जाणवत होता.

राखून ठेवलेल्या दिवशी मॅच होत असल्याने मैदान फक्त दोन तृतीयांशच भरलेलं होतं. पण तरीही अगदी एका धावेलाही मोठ्या जल्लोषात प्रतिसाद मिळत होता.

भारतीय चाहते

भारतीय टीमला सर्व मॅचेसना जल्लोषात मिळालेला पाठिंबा यावरूनच दिसून येतो. फक्त भारताचा महेंद्रसिंह धोनी आऊट झाल्यानंतरच ओल्ड ट्रॅफर्डच्या मैदानावर शांतता पसरली होती.

बांगलादेश आणि पाकिस्तानचे फॅन्सही असेच उत्साही असतात. पण भारतीय फॅन्स त्यांच्या मोठ्या संख्येमु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ळे या सगळ्यांवर मात करतात.

झेंडे, ढोल, शरीर रंगवलेल्या व्यक्ती अशी भारतीय टीम खेळताना भन्नाट वातावरण निर्मिती नक्की असते.

हा वर्ल्डकप कोहलीसाठी मात्र काहीसा शांत किंबहुना निराशाजनक ठरला. त्याने 9 खेळींदरम्यान 55.37च्या सरासरीने 443 धावा केल्या. त्याने पाच अर्धशतकं केली पण त्याला शतक मात्र करता आलं नाही.

या 30 वर्षीय खेळाडूसाठी उपांत्यफेरीही निराशाजनकच ठरली. त्याने न्यूझीलंडच्या विरोधात केवळ एक धाव काढली. 2015मध्ये ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या सेमीफायनलमध्ये आणि 2011मध्ये पाकिस्तानच्या विरुद्धही तो एकच रन काढून आऊट झाला होता.

पण असं असूनही कोहलीने या टूर्नामेंटवर आपल्या करिश्म्याने छाप सोडली.

बांगलादेशला पराभूत करून उपांत्य फेरीमध्ये प्रवेश केल्यावर त्याचं 87 वर्षांच्या फॅन चारुलता पटेल यांना भेटायला जाणं सर्वांच्याच मनाला भिडलं. कट्टर प्रतिस्पर्धी असणाऱ्या पाकिस्तानविरुद्ध खेळताना रिप्लेमध्ये बॅट लागल्याचं दिसत नसूनही त्याने मैदान सोडलं होतं.

भारतीय चाहते

अगदी स्टीव्हन स्मिथची हेटाळणी करणाऱ्या त्याच्या पाठिराख्यांनाही त्याने असं करण्यापासून थांबवलं.

पण दुसऱ्या बाजूला तोच कोहली आहे ज्याने इंग्लंडविरुद्ध एजबॅस्टनमध्ये हरल्यानंतर अगदी जवळ असणाऱ्या सीमारेषेवर आक्षेप घेतला होता.

पण अखेरीस त्याच्या संघाला हरवणाऱ्या न्यूझीलंड संघांच्या कौशल्याचं कौतुक करत त्याने मानाने एक्झिट घेतली.

बॅटिंग आणि बॉलिंगची शानदार सुरुवात

न्यूझीलंडच्या विरुद्ध रोहित शर्मा फक्त एक रन करून आऊट झाला पण तोपर्यंत तो या विश्वचषकात भन्नाट खेळला. त्याला याघडीचा जगातला सर्वोत्तम वनडे ओपनर म्हणता येऊ शकतं.

एकाच वर्ल्डकपमध्ये पाच शतकं करणारा तो पहिला आहे. दक्षिण आफ्रिका, पाकिस्तान, इंग्लंड, बांगलादेश आणि श्रीलंकेविरुद्ध खेळताना त्याने शतक ठोकलं.

रोहित शर्मा

असं होण्याची शक्यता नाही पण जर डेव्हिड वॉर्नरने उर्वरित टूर्नामेंटमध्ये 10 धावा केल्या नाहीत तर रोहित अजूनही या वर्ल्डकपमधला सर्वात जास्त धावा करणारा फलंदाज ठरू शकतो. त्याने 9 खेळींमध्ये 81च्या सरासरीने आणि 98.33च्या स्ट्राईकरेटने 648 रन्स केले.

विकेट्सच्या बाबतीत बोलायचं झालं तर त्या यादीमध्ये मिचेल स्टार्क सर्वात पुढे असला तरी भारतीय फास्ट बोलर जसप्रित बुमरानेही तो वनडे रँकिंगमधला पहिल्या क्रमांकाचा बॉलर आहे, हे दाखवायची संधी सोडली नाही.

बुमराने 9 सामन्यांमध्ये 20.61च्या...


चार्ल्स डार्विन

1859 साली लिहिलेल्या On the Origin of Species या पुस्तकात डार्विननं उत्क्रांतीचा सिद्धांत मांडताना काळ आणि परिस्थितीनुरुप प्राण्यांमध्ये होणारे बदल, त्यांची अनुकूलनक्षमता याबद्दल पहिल्यांदाच विस्तृत मांडणी केल्याचं सांगितलं जातं. एकाच पूर्वजामधून वेगवेगळ्या प्रजाती कशा विकसित होत गेल्या हे देखील डार्विननं विस्तारानं मांडलं होतं. उत्क्रांतीचा नियम डार्विनच्या सिद्धांतालाही लागू होऊ शकतो. कारण डार्विनच्याही हजार वर्षे आधी हा उत्क्रांतीचा सिद्धांत मांडण्यात आला होता.

इराकमधील मुस्लिम तत्वज्ञ अल्-जहिज यांनी उत्क्रांतीची कल्पना मांडली होती. 'नैसर्गिक निवडी'च्या प्रक्रियेद्वारे प्राण्यांमध्ये कसे बदल घडून येतात, हे समजावून देण्यासाठी अल्-जहिज यांनी एक पुस्तक लिहिलं.

त्यांचं खरं नाव हे अबु उस्मान अम्र बहर अल्काननी अल्-बसरी होतं. पण ते अल्-जहिज या नावानंच ओळखले जायचे. या नावाचा अर्थ 'अतिशय बटबटीत डोळ्यांचा,' असा होतो.

कतार सरकारनं अल्-जहिज यांच्या सन्मानार्थ टपाल तिकीट प्रसिद्ध केलं होतं.

एखाद्याला अशा पद्धतीनं बोलावणं हे निश्चितच योग्य नाही. पण त्यांची ओळख या अपमानास्प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

द नावापेक्षाही अधिक होती. त्यांनी 'किताब अल्-हयवान' हे पुस्तक लिहिलं होतं.

सुधारणावादी चळवळीचा प्रभाव

त्यांचा जन्म इसवी सन 776 मध्ये दक्षिण इराणमधील बसरा प्रांतात झाला होता. या काळातच एक धार्मिक चळवळ सुरू झाली होती. मानवी अस्तित्त्वाचा शास्त्रशुद्ध वेध घेण्याचा प्रयत्न करणारी चळवळ त्या काळात लोकप्रिय होत होती.

अब्बासी शासनकर्त्यांच्या काळात या चळवळीला लोकमान्यता मिळत होती. ग्रीक भाषेतील अभ्यासग्रंथांचा अरेबिकमध्ये अनुवाद केला जात होता. धर्म, विज्ञान आणि तत्वज्ञानासारख्या विषयांबाबत चर्चा, वाद-प्रतिवाद होत होते. या सर्वांमधून अल्-जहिज यांची वैचारिक जडणघडण झाली.

चिनी व्यापाऱ्यांनी इराकमध्ये कागद आणला. कागदामुळं लिखाणाची प्रक्रिया सोपी झाली आणि विचारांचाही प्रसार वेगानं व्हायला लागला. अल्-जहिज हेदेखील अगदी लहान वयातच वेगवेगळ्या विषयांवर लिहायला लागले.

विज्ञान, भूगोल, तत्त्वज्ञान, अरबी भाषेचं व्याकरण आणि साहित्य हे त्यांच्या आवडीचे विषय होते. त्यांनी एकूण 200 पुस्तकं लिहिल्याचं मानलं जातं. मात्र त्यांपैकी केवळ एक तृतीयांश पुस्तकंच आज उपलब्ध आहेत.

अल्-जहिज यांचा उत्क्रांतीवाद

अल्-जहिज यांनी प्राण्यांच्या उत्क्रांतीबद्दल लिहिलेल्या पुस्तकातली दोन पानं

त्यांनी लिहिलेल्या पुस्तकांपैकी The Book of Animals हे पुस्तकं सर्वाधिक गाजलं. या पुस्तकांत 350 प्राण्यांची यादी दिली आहे. प्राण्यांसंबंधीचा माहितीकोष असं या पुस्तकाचं स्वरूप होतं. पुस्तकात प्राण्यांच्या विकासाबद्दल अल्-जहिज यांनी दिलेल्या माहितीचं डार्विनच्या उत्क्रांतीच्या सिद्धांताशी साधर्म्य आहे.

प्राणी हे आपलं अस्तित्त्व टिकविण्यासाठी संघर्ष करतात. अन्न मिळविण्यासाठी, आपण कोणाचंही भक्ष्य बनू नये यासाठी आणि पुनरुत्पादनासाठी प्राण्यांचा संघर्ष सुरू असतो, असं अल्-जहिज यांनी लिहिलं आहे. पर्यावरणातील घटक हे प्राण्यांमध्ये नवीन क्षमता विकसित करण्यासाठी मदत करतात. या क्षमतांमुळे प्रजाती टिकून राहतात आणि कालांतरानं त्यांच्यातून नवीन प्रजातीही विकसित होतात, असंही जहिज यांनी आपल्या पुस्तकात म्हटलं होतं.

त्यांनी असंही म्हटलं आहे, की जे प्राणी संघर्षामधून टिकून पुनरुत्पादन करण्यात यशस्वी होतात, ते आपले गुणधर्म पुढच्या पिढीकडे सोपवतात. प्राण्यांना जगण्यासाठी संघर्ष आणि स्पर्धा करावी लागते याची जहिज यांना कल्पना होती. एखादी प्रजाती दुसऱ्यापेक्षा वरचढ ठरते...


चालकविरहित बसचा वापर सध्या नानयांग विद्यापीठात केला जात आहे.

आपल्याकडेही दिल्ली मेट्रोच्या जनकपुरी पश्चिम ते बॉटनिकल गार्डन या मजेंटा लाइनवर चालकविरहित मेट्रो चालवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

सिंगापूर सरकारनं सिंगापूर शहर आणि लगतच्या तीन उपनगरात प्रायोगिक तत्त्वावर ही बस सुरू करण्याचं ठरवलं आहे.

तुलनेनं कमी गर्दीच्या रस्त्यांची त्यासाठी निवड केली आहे.

या बसेसचा वापर फिडर सेवेसारखा करता येईल. प्रवासी त्यातून जवळच्या बस किंवा मेट्रो स्टेशनपर्यंत जाऊ शकतील.

"जागेची टंचाई असलेल्या सिंगापूरमध्ये या चालकविरहित बसेसचा फायदा होईल. तसंच, मनुष्यबळाच्या समस्येवरही उपाय मिळेल," असं सिंगापूरचे वाहतूक मंत्री खाव बून वान यांनी सांगितलं.

या स्वयंचलित बसेसमुळे सध्याच्या बसताफ्यात भर पडेल.

सुरुवातीच्या काळात कमी गर्दीच्या वेळेत ही सेवा दिली जाणार आहे.

टोल आणि सार्वजनिक वाहतुकीस प्रोत्साहन देण्याच्या धोरणामुळे सिंगापूरमध्ये इतर दक्षिण आशियाई शहरांच्या तुलनेत वाहनांची संख्या कमी असते.

चालकविरहित तंत्रज्ञानात आघाडी घेण्याचा सिंगापूरचा मानस आहे.

सिंगापूरमध्ये चालकविरहित टॅक्सीची चाचणी सुरू आहे.

स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िंगापूरमध्ये चालकविरहित वाहनांची चाचणी घेण्यासाठी नवीन केंद्र सुरू करण्यात आलं आहे.

त्या केंद्रात गाड्या, बस यांना पादचाऱ्यांची काळजी घेण्याचं, मुसळधार पावसात, बेदरकार चालक, दुचाकी आणि रस्त्यावरील इतर गोष्टींचा अंदाज घेत वाहन चालवण्याच्या क्षमतेची चाचणी करता येईल.

सिंगापूरमध्ये सध्या 10 कंपन्या चालकविरहित वाहनाची चाचणी घेत असल्याची माहिती खाव यांनी दिली.

हेही वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


चालण्याच्या गतीची एक साधी चाचणी घेऊन शास्त्रज्ञ म्हातारे होत जाण्याची प्रक्रिया जाणून घेऊ शकतात.

संथपणे चालणाऱ्या लोकांचं शरीर लवकर म्हातारं होतंच, त्यासोबत त्यांचा चेहरा वयस्कर दिसू लागतो आणि त्यांच्या मेंदूचा आकारही लहान असल्याचं संशोधनातून निष्पन्न झालं आहे.

हे एक आश्चर्यकारक संशोधन असल्याचं शास्त्रज्ञांनी म्हटलं आहे.

साधारणपणे वयाच्या पासष्टीनंतर सर्वांगीण आरोग्य तपासण्यासाठी डॉक्टर चालण्याची गती तपासत असतात. कारण चालण्यातून स्नायूंची बळकटी, फुफ्फुसाची कार्यक्षमता, संतुलन, मणक्याची मजबूती तसंच दृष्टी या सर्वांबद्दलच योग्य अंदाज येतो.

वृद्धत्वाकडे झुकलेले असताना संथपणे चालणाऱ्या व्यक्तींना स्मृतिभ्रंश होण्याची शक्यताही जास्त असते.

समस्येचे संकेतदर्शक

न्यूझीलंडमध्ये याबाबत एक अभ्यास करण्यात आला. यामध्ये 70 च्या दशकात जन्मलेल्या म्हणजेच आता साधारणपणे  45 वर्षे वय असलेल्या व्यक्तींच्या चालण्याची तपासणी करण्यात आली.

अभ्यासात सहभागी झालेल्या व्यक्तींची शारीरिक क्षमता तसंच मेंदूची कार्यक्षमताही बारकाईने तपासण्यात आली होती. लहानपणापासून या व्यक्तींची दोन वर्षांतून एकदा आकलन आण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ि बुद्ध्यांक चाचणीही करण्यात आली होती.

संथ चाल हे म्हातारपणी येऊ शकणाऱ्या समस्यांचे संकेत जवळपास दहा वर्षे आधीच देत असल्याचं अभ्यासातून दिसून आलं, अशी माहिती प्रा. टेरी ई. मॉफिट यांनी दिली. मॉफिट हे लंडनच्या किग्ज कॉलेज ऑफ लंडन तसंच अमेरिकेतल्या ड्यूक युनिव्हर्सिटीतील प्रमुख लेखक आहेत.

45 वर्षे वयात चालण्याच्या वेगात बराच फरक पाहायला मिळतो. न धावता जास्तीत जास्त 4 मीटर/सेकंद इतक्या वेगाने चालता येऊ शकतं.

संथपणे चालणाऱ्या व्यक्तींमध्ये वय वेगानं वाढण्यासोबतच फुफ्फुस, दातांच्या समस्या आणि क्षीण रोगप्रतिकारक शक्ती ही लक्षणं वेगानं चालणाऱ्या व्यक्तींच्या तुलनेत अधिक दिसून आली.

सर्वात अनपेक्षित गोष्ट म्हणजे, मेंदूचं बारकाईने निरीक्षण केलं असता संथ चाल असलेल्या व्यक्तींचा मेंदू जास्त वयाचा दिसत असल्याचं संशोधनात आढळलं.

मुलं तीन वर्षांची असल्यापासूनच बुद्धिमत्ता, भाषा आणि मुलांच्या हालचाली तसंच वाढीची क्षमता यांची चाचणी घेतल्यास वयाच्या 45 व्या वर्षी त्याचं चाल कशी असेल याचा अंदाज लावता येऊ शकतो, असं संशोधनात सिद्ध झालं आहे.

संथ चालीसह मोठे होणाऱ्या मुलांचा (1.2 मीटर/सेकंद) बुद्ध्यांक वेगवान चाल असणाऱ्या मुलांच्या (1.7 मीटर/सेकंद) बुद्ध्यांकापेक्षा 12 गुणांनी कमी असल्याचं 40 वर्षांनंतर आढळून येतं.

जीवनशैलीशी संबंध

संशोधकांच्या आंतरराष्ट्रीय समूहाने जामा नेटवर्क ओपनमध्ये याविषयी लिहिलं आहे. आरोग्य आणि बुद्ध्यांक यामधला फरक आपल्या जीवनशैलीशी संबंधित असू शकतो किंवा अगदी सुरूवातीला असलेलं उत्तम आरोग्य या बाबींशी संबंधित असू शकतं, असा यामध्ये उल्लेख आहे.

आपल्याला उत्तम आरोग्य लाभणार की नाही याचे संकेत हे खूप आधीपासूनच मिळत असल्याचं संशोधक स्पष्ट करतात.

तरूण वयातील चालण्याचा वेग मोजणं हा आपलं म्हातारपण तपासण्यासाठीचा एक मार्ग असू शकतो, असं संशोधकांनी सांगितलं आहे.

हलकं जेवण घेण्यापासून ते मेटमॉर्फिन औषधापर्यंत विविध उपचारांचा शोध सध्या घेतला जात आहे.

आपल्या आरोग्याबाबत मेंदू आणि शरीराचे काही संकेत असतात. तरूण आणि निरोगी राहण्यासाठी आपल्या जीवनशैलीत बदल केल्यास उत्तम आयुष्य जगता येऊ शकतं, असं शास्त्रज्ञांनी स्पष्ट केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप...


चालू आर्थिक वर्ष 2019-20मध्ये अर्थव्यवस्थेच्या प्रगतीचा विकास दर - जीडीपी 7% राहील असा अंदाज या आर्थिक सर्वेक्षणामध्ये व्यक्त करण्यात आलेला आहे.

याशिवाय भारताकडील परदेशी चलन साठा सुस्थितीमध्ये असल्याचंही यामध्ये सांगण्यात आलंय. चालू खात्यातील तूट (करंट अकाऊंट डेफिसिट) नियंत्रणात असून परदेशी कर्जाचं देणंही कमी झालेलं आहे.

बुडीत कर्जांचं (एनपीए) प्रमाण कमी झाल्याने बँकिंग प्रणालीच्या कामात सुधारणा झाली असून बँकांकडून देण्यात येणाऱ्या कर्जांमध्ये वाढ झाली आहे.

मुख्य आर्थिक सल्लागार कृष्णमूर्ती सुब्रमण्यम यांनी हा आर्थिक पाहणीचा अहवाल तयार केलेला आहे.

भारतीय अर्थव्यवस्था सुस्थितीत राहण्याचा अंदाज या पाहणीमध्ये व्यक्त करण्यात आला असून कोणत्या अडचणी येऊ शकतात याविषयीही माहिती देण्यात आली आहे.

देशातील विविध आर्थिक क्षेत्रांची परिस्थिती कशी आहे आणि यामध्ये सुधारणा करण्यासाठी काय उपाययोजना करता येतील हे देखील सांगण्यात आलं आहे.

आर्थिक पाहणीचा हा अहवाल म्हणजे भविष्यातल्या धोरणांसाठी दिशादर्शकाचं काम करतो. सरकारने कोणत्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करायला हवं, हे देखील या अहवालातून सां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गण्यात येतं.

या पाहणीद्वारे सूचना देण्यात येतात, पण याची अंमलबजावणी करण्याचं कोणतंही कायदेशीर बंधन सरकारवर नसतं. म्हणूनच याकडे मार्गदर्शक तत्त्वांसारखं पाहिलं जातं.

आर्थिक पाहणी अहवालातले मुद्दे

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


चिंतन आणि स्मरण करण्याची वेळ

"मी पुन्हा इथं येईन असं कधीच वाटलं नव्हतं," शौनान सिंग सांगतात.

सिंग यांची धावती नजर जाफनातील पल्लई लष्करी विमानतळावरील हिरवळीकडे गेली. श्रीलंकेचे लष्करी कर्मचारी आमच्याकडे लांबून पाहतच होते.

"हा परिसर आता बदलेला दिसतो. नवं गेट, कुंपण आणि बांधकामं ही झाली आहेत," ते म्हणाले.

जुलै 1987ला जिथं लष्करी विमानानं त्यांना आणि शेकडो इतर सैनिकांना सोडलं होतं, त्या जागेकडे त्यांनी कुंपणातून पाहिलं.

लिबरेशन टायगर ऑफ तामिळ ईलमला (LTTE) निःशस्त्र करून श्रीलंकेत शांती प्रस्थापित करण्याची जबाबदारी भारताच्या द इंडियन पीसकीपिंग फोर्स (IPKF) या शांतीसेनेवर होती.

पण भारतीय सेना LTTEसोबतच युद्धात ओढली गेली. 1200 भारतीय सैनिक यात मारले गेले.

1987 ला जेव्हा श्रीलंकेत पाठवण्यातं आलं तेव्हा शौनान सिंग लष्करात मेजर होते.

या एअरबेसवर या मृत सैनिकांचं स्मारक उभारलं आहे. त्या अस्थिर 32 महिन्यांत सिंग यांनी इथं कर्तव्य बजावलं होतं.

"जेव्हा आम्ही इथं उतरलो तेव्हा श्रीलंकेच्या फौजांनी त्यांची शस्त्रं खाली ठेवली. त्यांना असं वाटलं की आम्ही हल्ला करण्यासाठीच आलो आहोत," सिंग म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्हणाले.

"पण आम्ही त्यांना सांगितलं आम्ही शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी आलो आहोत," सिंग यांनी त्यांची आठवण सांगितली.

पण पुढे असलेले धोके, नकाशे, आवश्यक गोपनीय माहिती, यातील काहीच भारतीय लष्कराला देण्यात आलं नव्हतं.

शांतीसेना 'तारणहार'

1987मध्ये एन. परमेश्वरन विद्यापीठात विद्यार्थी होते. त्यांनी सांगितलं, "जेव्हा शांतीसेना आली, तेव्हा श्रीलंकेतील तामिळांना वाटलं की हे आपले तारणहार आहेत, जे श्रीलंकेच्या सैन्यापासून आपल्याला मुक्त करण्यासाठी आले आहेत."

उत्तरी श्रीलंकेतील तामिळ भाषिकांमध्ये त्यांच्यावर अन्याय होत असल्याची भावना होती.

तामिळ नागरिकांना सुरुवातीला असं वाटलं की भारतीय सेना त्यांच्या मदतीसाठी आली आहे.

श्रीलंका सरकारनं सिंहाला हीच अधिकृत भाषा असल्याचा कायदा केला होता. त्यामुळं सरकारी सेवेतील तामिळ भाषिकांच्या अस्तित्वाचा प्रश्न निर्माण झाला होता.

याशिवाय तामिळ भाषिकांविरुद्ध हिंसेच्या घटनाही घडल्या होत्या. 1983 च्या दंगलीत श्रीलंकेत 3000 तमिळ भाषिकांना प्राण गमवावे लागले होते.

या नागरी युद्धाचे पडसाद भारतातही उमटू लागले होते.

भारतातील बऱ्याच तामिळ भाषकांनी LTTEच्या 'तामिळ ईलम'च्या स्वप्नाला समर्थन दिलं होतं.

भारतीय शांतीसैन्य श्रीलंकेत पाठवण्यासाठी तत्कालिन पंतप्रधान राजीव गांधी आणि श्रीलंकेचे तत्कालिन राष्ट्राध्यक्ष जे. आर. जयवर्धने यांच्यात याच पार्श्वभूमीवर करार झाला होता.

भारतीय सैनिकांनी मोठ्याप्रमाणावर इलेक्ट्रॉनिक वस्तू खरेदी केल्याचं सांगितलं जात.

शेजारचा मोठा देश आपल्या देशाच्या अंतर्गत विषयात हस्तक्षेप करतोय, असं विचार करून श्रीलंका सरकार तसंच देशातील जनता नाराज होती,

इथं आल्यावर शांतीसेना जसजसी विस्तारू लागली तसतशी उत्तरेत श्रीलंका सैन्याची जागा घेऊ लागली.

अनेक शांतीसैनिकांना तर वाटलं होतं ही मोहीम तामिळांना सहकार्य करण्यासाठीच आहे. युद्ध त्यांच्या मनातही नव्हतं.

इथं मिळणाऱ्या स्वस्त इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंची, भारतीय सैनिक मोठ्याप्रमाणावर खरेदी करत असल्याच्या बातम्याही येत होत्या.

सिंग म्हणाले, "तोफखान्यांसह आमच्या कितीतरी युनिटकडे शस्त्रास्त्रसुद्धा नव्हती. कारण शांतता मोहिमेत याची गरज पडेल, असं वाटलं नव्हतं."

भारतीस सैनिकांना वाटलं होतं, ते इथं शस्त्रसंधीसाठी आले आहेत.

सुरुवातील शांतीसेना आणि LTTE यांच्यातील संबंधही चांगले होते. भारताने LTTE बंडखोरांना अनेक...


चिंता नको. या तीन सोप्या स्टेप्स पटकन शिकून विजेशिवाय मोबाईल चार्ज करा!

गरजेचं सामान

एक कार युएसबी अडाप्टर (कारमधलं सिगरेट लायटर), युएसबी केबल, 9 वोल्टची बॅटरी, धातूची एक चीप आणि एक पेनाची स्प्रिंग किंवा स्क्रू आवळण्याचा पाना.

आता तुम्हाला बॅटरीतून वीज निर्माण करून मोबाईलपर्यंत पोहोचवायची आहे. त्यासाठी कमी तीव्रतेचं इलेक्ट्रिकल फिल्ड निर्माण करावं लागणार आहे, ज्यानं मोबाईल चार्ज करता येईल.

पहिली स्टेप

एका बॅटरीला दोन पोल असतात - एक पॉसिटिव आणि एक निगेटिव. या दोन्ही बाजुंना जोडणाऱ्या कोणत्याही माध्यामातून विद्युत प्रवाह होतो.  यामध्ये सर्वप्रथम आपल्याला निगेटिव पोलकडे धातूची चीप लावा.

दुसरी स्टेप

कार अडाप्टरला दुसऱ्या बाजुला म्हणजे पॉसिटीव पोलला जोडा. यातून इलेक्ट्रिक फिल्ड तयार होईल.

तिसरी स्टेप

आता चीपचे टोक आणि अडाप्टरच्या धातूकडच्या बाजूला जोडा. याने बॅटरीमधील इलेक्ट्रॉन्सचा प्रवाह सुरू होऊन वीज निर्माण होण्यास सुरुवात होते.

सगळ्या बॅटरींमध्ये इलेक्ट्रोलाइट आणि रासायनिक तत्वं असतात. त्यांच्यात प्रक्रीया होऊन इलेक्ट्रॉन्स तेजीने वाहतात आणि वीज निर्माण होते.

आणि तूमचा वि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जेशिवाय चालणारा चार्जर तयार आहे!

हा चार्जर मोबाईलच्या चार्जिंग पॉइंट मध्ये लावा की लगेच तुमचा फोन सुरू होईल.

ही क्लृप्ती तूम्ही अटीतटीच्या वेळी वापरू शकता.


चित्रपट दिग्दर्शक श्याम बेनेगल, अनुराग कश्यप, मनी रत्नम, अदूर गोपालकृष्णन, अपर्णा सेन, इतिहासकार रामचंद्र गुहा यांच्यासह 49 जणांनी पंतप्रधानांना पत्र लिहून मॉब लिंचिंगच्या वाढत्या घटनांबाबत चिंता व्यक्त केली आहे.

पत्रात काय लिहिलंय?

आपल्या राज्यघटनेनं देशातल्या सर्व नागरिकांना समान मानलं आहे. त्यामुळे मुस्लिम, दलित आणि इतर अल्पसंख्याकांची जमावाकडून होणारी हत्या लगेच थांबायला हवी.

2016मध्ये दलितांविरुद्ध अॅट्रोसिटीच्या 840 घटना घडल्याचं NCRBच्या आकडेवारीवरून समोर आलं आहे. आम्हाला यामुळे धक्का बसला आहे. गुन्हा सिद्ध होण्याचं प्रमाण कमी झालं आहे, असं या पत्रात म्हटलं आहे.

1 जानेवारी 2009 ते 29 ऑक्टोबर 2018 दरम्यान धार्मिक द्वेषामुळे घडलेल्या गुन्ह्यांची संख्या 254 इतकी होती. यामध्ये जवळपास 91 जणांना जीव गमवावा लागला होता, तर 579 जण जखमी झाले होते. यांतील 62 टक्के घटनांचे बळी मुस्लिम ठरले होते, असंही या पत्रात नमूद केलं आहे.

सोशल मीडियावर व्हायरल झालेलं पत्र

पंतप्रधान मोदी, तुम्ही मॉब लिंचिंगवर संसदेत टीका केली आहे. पण ते पुरेसं नाही. प्रत्यक्षात काय कारवाई केली? असा प्रश्न या सर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्वांनी विचारला आहे.

देशात 'जय श्रीराम' ही घोषणा आता वादाचं मूळ बनली आहे. 'जय श्रीराम'च्या नावानं अनेक लिंचिंग होत आहे. धर्माच्या नावाखाली अशी हिंसा बघणं धक्कादायक असल्याचं पत्रात म्हटलं आहे.

सरकारविरोधात मत मांडल्यामुळे लोकांना देशद्रोही समजण्यात येऊ नये. मतभेदांशिवाय कोणतीही लोकशाही अस्तित्वात राहू शकत नाही, हा मुद्दा पत्रात अधोरेखित करण्यात आला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)


चित्रपट पाहत असताना आपल्यालाही या गोष्टीचं आश्चर्य वाटतं. आणि तुम्हीही एकदा तरी हा विचार केलाच असेल - "मी एक दिवसाचा मुख्यमंत्री झाल्यास काय करेन?"

कारण एखाद्या महत्त्वाच्या पदावर राहून आदेश देण्याचं काम करायला कोणाला नाही आवडणार?

#BBCNewsPopUp च्या टीमनं बेंगळुरूमधल्या नागरिकांना अशीच काहीशी संधी दिली आहे. मुख्यमंत्र्यांच्या खुर्चीत बसण्याची एक दिवस संधी मिळाल्यास तुम्ही कोणत्या प्रश्नांकडे प्रामुख्यानं लक्ष द्याल, असा प्रश्न या टीमनं इथल्या नागरिकांना विचारला.

पाहा व्हिडीओ : बेंगळुरूच्या समस्या सोडवण्यासाठी यांना मुख्यमंत्री व्हायचंय

पण आम्ही लोकांना या खुर्चीत बसण्याची विनंती करण्याआधी आजू-बाजूला उपस्थित असलेल्या गर्दीतून एकच आवाज आला. सगळ्यांनीच आम्हाला प्रश्न केला की - बीबीसी कन्नड भाषेत सेवा कधी सुरू करणार आहे?

बीबीसीने भारतात बीबीसी हिंदी या जुन्या सेवेसह बीबीसी , बीबीसी मराठी, बीबीसी गुजराती, बीबीसी पंजाबी या नव्या सेवा सुरू केल्या आहेत.

बीबीसी कन्नड सेवाही कदाचित कालांतराने सुरू होईल. पण आता आपण आपल्या मूळ विषयाकडे वळूया. तो म्हणजे, असे कोणते विषय आहेत ज्यामुळे हे कर्नाट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क सतत चर्चेत असतं, याच्या आम्ही शोधात आहोत.

एक दिवसासाठी मुख्यमंत्री झालात तर तुम्ही काय कराल या आपल्या प्रश्नाकडे आपण पुन्हा वळूयात. या प्रश्नावर बेंगळुरूमधल्या नागरिकांनी पुढील विषयांशी निगडीत समस्या वाचल्या -

वाहतूक

बेंगळुरूमध्ये होणारी वाहतूक कोंडी इथला ज्वलंत विषय असून गर्दीच्या वेळांमध्ये शहरांतली वाहतूक जवळपास ठप्प झालेली असते.

एका अहवालानुसार, बेंगळुरूमधला सामान्य नागरिक वर्षातले २४० तास वाहतूक कोंडीत घालवतो. नोकरीचं ठिकाण लांब असल्यानं तिथे पोहोचण्यास या वाहतुकीमुळे उशीर होतो, असं काहींनी सांगितलं.

बीबीसी पॉप अप टीम

अनेकांनी या कारणामुळे आपल्या नोकऱ्याही सोडल्या. ज्या लोकांनी #BBCNewsPopUp च्या एका दिवसासाठी मुख्यमंत्री होण्यासाठीच्या कार्यक्रमात सहभाग नोंदवला, त्यांतल्या प्रत्येकाने या समस्येकडे प्राधान्यानं लक्ष देऊ, असं सांगितलं.

मृत्यू पावणारे तलाव

'सिटी ऑफ लेक्स' ही बेंगळुरू शहराची ओळख आहे. मात्र आता हीच ओळख 'सिटी ऑफ बर्निंग लेक्स' अशी होत चालली आहे.

इथल्या तलावांमध्ये मोठ्या प्रमाणात कचरा गोळा झाल्याने तलावाला आगही लागली होती. या आगीमधून अनेकदा विषारी धूरही बाहेर पडतो. कारण कचऱ्यासोबत घातक सांडपाणी मिसळलं गेल्याने त्याची कचऱ्यासोबत प्रक्रिया होऊन हे प्रदूषण होतं.

मेट्रो प्रकल्प वाढीसाठी होणारा उशीर

बेंगळुरू शहराला सर्वाधिक गरज असलेल्या मेट्रो प्रकल्पाची सुरुवात 2006 मध्ये झाली. पण या प्रकल्प स्वतः स्लो ट्रॅकवर गेला आहे.

सध्या दोन मार्गांवर चालणारी मेट्रो दररोज लाखों प्रवाशांना सेवा पुरवते. पण शहरातल्या अन्य रस्त्यांवर मोठ्या प्रमाणात वाहतूक कोंडी होत असल्याने शहरात अन्य मेट्रो मार्ग सुरू होण्याची गरज इथले नागरिक व्यक्त करतात.

प्रथम पादचाऱ्यांसाठी रस्ते नियोजन

एक दिवसाचा मुख्यमंत्री होण्यासाठी खुर्चीत बसलेले विनय रस्त्यांच्या समस्यांबाबत बोलत होते. विनय सांगतात की, "मी प्रथम रंस्त्याच्या वापराचा प्राधान्य क्रम बदलेन. वाहनांच्या रस्त्यांच्या नियोजनाआधी पादचारी मार्ग आणि सायकलसाठीच्या मार्गांची उभारणी प्रथम करेन, जेणेकरून सर्वांसाठी रस्त्याचा वापर शक्य होईल."

रस्त्यांचे खड्डे आणि संसाधने

बेंगळुरू शहर तिथल्या रस्त्यांवरच्या खड्ड्यांसाठी ओळखलं जातं. यातल्या काही खड्ड्यांवरूनही शहरातले महत्त्वाचे रस्ते ओळखले जातात.

जंगलांवरचं अतिक्रमणे

बेंगळुरूमधल्या नागरिकांना इथल्या जंगलांवर...