डिसेंबरमध्ये छत्तीसगड, राजस्थान आणि मध्य प्रदेशच्या विधानसभा निवडणुका असल्यानं त्यावेळीच लोकसभेच्याही निवडणुका घेतल्या जाऊ शकतात, असं काही लोकांचं म्हणणं आहे.

पंतप्रधान मोदी यांची लोकसभा निवडणुकांबरोबरच विधानसभा निवडणुका घेण्याची इच्छा डोळ्यासमोर ठेऊनच असं म्हटलं जात आहे.

काही जण तर असंही म्हणतात की, पुढील शंभर दिवसांतच निवडणुका घेतल्या जाऊ शकतात. असं झालं तर या सरकारची मुदत संपण्याआधीच नवीन सरकार सत्तेत आलेलं असेल.

2014च्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये नरेंद्र मोदी यांच्या प्रचार मोहिमेत मदत करणारे तंत्र उद्योजक राजेश जैन यांनी अशा अफवांना आणखी हवा दिली आहे.

ग्रामीण अर्थव्यवस्था

राजेश जैन यांनी आपल्या लेखात मुदतपूर्व निवडणुकांची कारणंही सांगितली आहेत.

त्यांचा तर्क आहे ही, 2014च्या निवडणुकांनंतर भाजपच्या जागा सातत्याने कमी होत आहेत. मोदी निवडणुकांची जेवढी प्रतीक्षा करतील, तेवढंच त्यांच्याविषयीचं आकर्षण कमी होत जाईल. सरकार विरोधी हवा असेल तर तिचंही एक चक्र असतं आणि तर्क असतात.

बेरोजगारी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेमुळे निर्माण होणाऱ्या अडचणी दिवसेंदिवस आणखी वाढतच जातील.

इंधनाच्या वाढत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या दरामुळे महागाई आणखी वाढली तर? आणि दैव न करो पाऊस कमी पडला तर?

मुदतपूर्व निवडणूका घेण्याचं सशक्त कारण अजूनही 'धक्कातंत्र' आहे आणि मोदींना धक्के द्यायला आवडतं हे आपल्याला माहीत आहे.

मोदी सरकार

जर निवडणुका मुदतीच्या आधी झाल्या तर विरोधकांना एकजूट होण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळू शकणार नाही आणि सरकार विरोधी मोहिमेसाठी त्यांच्याकडे ठोस अशी रणनीती असणार नाही.

हे विचार भलेही चांगले वाटत असले तरी ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवरून मोदी सरकार संकटात आहे, हे सत्य नाकारता येणार नाही.

विशेष करून शेतकऱ्यांना भेडसावणाऱ्या अडचणींमुळे. मोठ्या कालावधीपासून अर्थव्यवस्थेतत काहीच हालचाली दिसत नसून खाजगी गुंतवणूकही वाढू शकलेली नाही.

सरकार पुन्हा एकदा बँकांच्या बळकटीकरणावर भर देत आहे. आपली राष्ट्रीय आरोग्य योजना लॉन्च करत आहे आणि जुन्या योजनांना आणखी बळकट करत आहे. अशा वेळी सरकारला मतदारांना मोहात पाडण्यासाठी आणखी जेवढा जास्त वेळ मिळेल तेवढा त्यांच्यासाठी जास्तच आहे.

वाजपेयी यांची चूक

राजेश गर्ग यांचा युक्तिवाद आहे की, मोदी सरकारपुढच्या अडचणींमध्ये आता आणखीनच वाढ होत जाणार आहे. पण सरकार याकडे एका वेगळ्या नजरेतूनही पाहू शकतं.

ग्रामीण गुजरात आणि राजस्थानमध्ये हे अनुभवयास आलंच आहे. परिस्थिती जास्तच बिकट झालेली आहे. परिस्थिती सुधारण्यावरच सरकारचा भर असेल.

मुदतपूर्व निवडणुका घेण्यात एक मोठं संकटही असेल. अटलबिहारी वाजपेयी ऑक्टोबर 1999मध्ये तिसऱ्यांदा पंतप्रधान झाले होते. पुढील निवडणुका ऑक्टोबर 2004 मध्ये व्हायच्या होत्या.

मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि छत्तीसगढमधील निवडणुकांतील यशामुळे उत्साहित झालेल्या भाजपने सप्टेंबर-ऑक्टोबर 2004च्या ऐवजी डिसेंबर 2003 मध्येच लोकसभेच्या निवडणुका घेऊन टाकल्या. पण भाजपला निवडणुकीत पराभव स्वीकारावा लागला. अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या चुकांची पुनरावृत्ती नरेंद्र मोदी जर करणार असतील तर ही बाब अचंबित करणारी असेल.

मुदतीच्या आधी निवडणुका

सत्तेतला प्रत्येक दिवस हा नेत्यासाठी मतदारांना भुलवण्यासाठीची एक संधी असते. मुदतपूर्व निवडणुकांमुळे ही संधी गमावण्याची शक्यता असते.

मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी जुलै 2020मध्ये गुजरात विधानसभा बरखास्त केली होती. पण निवडणुका झाल्या होत्या डिसेंबर 2002 मध्ये.

गोध्रा हिसाचारनंतर झालेल्या ध्रुवीकरणामुळे भाजपला मुदतीआधीच निवडणुका हव्या होत्या. 2016मध्ये पाकिस्तानवर करण्यात आलेल्या...


डीएसके ग्रूपच्या गुंतवणूक योजनांमध्ये हजारो मराठी कुटुंबांनी गुंतवणूक केली. पण, त्यातील बहुतेक जणांचे पैसे अडकल्याने त्याचा फटका बसला आहे.

दीपक सखाराम कुलकर्णी किंवा डीएसके हे मराठी उद्योग विश्वातलं एक मोठं नाव. त्यांच्या नावावर विश्वास ठेवून हजारो मराठी गुंतवणूकदारांनी त्यांच्या कंपनीत ठेवी ठेवल्या आणि त्यांचं नुकसान झालं.

पुणे, मुंबई, कोल्हापूर शहरांतील गुंतवणूकदार नागरिकांनी एकत्र येत डीएसकेंविरोधात तक्रारी दाखल केल्या आहेत. डीएसकेंच्या गुंतवणूक योजनांमध्ये पैसे अडकले आहेत अशा व्यक्तींचे हे अनुभव.

नाव - अविनाश कुलकर्णी, वय - 68 वर्षे, राहणार - पुणे

पुण्याजवळच्या हडपसरमध्ये किर्लोस्कर न्यूमॅटिक्समधून ते निवृत्त झाले. निवृत्तीनंतर एकगठ्ठा जमा झालेल्या रकमेचं आर्थिक नियोजन त्यांना करायचं होतं. त्यातली भरीव रक्कम त्यांनी दोन वर्षांपूर्वी डीएसके डेहलपर्सच्या जनधन योजनेत गुंतवली.

आतापर्यंत कंपनीने त्यांच्याकडच्या मुदत ठेवींवर कायम साडेबारा टक्क्यांच्या वर व्याज दिलं होतं. पहिल्या वर्षी एका योजनेत त्यांनी दिलेलं व्याज साडे एकोणीस टक्क्यांच्या वर होतं.

शिवाय डी.एस. कुलकर्णी हे बांध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काम उद्योगातलं वलयांकित नाव. उद्योजकतेबद्दलचे त्यांचे यूट्यूब व्हीडिओ प्रसिद्ध होते.

पुण्यात आणि पुण्याबाहेर त्यांचं नाव होतं. 'कमी अपेक्षा ठेवणं हे मराठी दळभद्रीपणाचं लक्षण आहे,' असं 'डीएसकें'नीच एका कार्यक्रमात म्हटलं होतं.

त्यामुळे जास्त व्याजाची अपेक्षा ठेवून आडनावबंधू असलेल्या अविनाश कुलकर्णी यांनी काही लाख रुपये डीएसकेंकडे विश्वासाने दिले, असं ते सांगतात.

त्यांच्याकडची मुदत ठेवीची पावती असं सांगते की, पैसे पाच वर्षांनी दुप्पट व्हायला हवेत. प्रत्यक्षात आता त्यांना पैसे मिळण्याची कुठलीही शाश्वती सध्या नाही. कारण, 2016पासून डीएसके यांनी दिलेला एकही चेक वटलेला नाही.

गुंतवणूकदारांचे करोडो रुपये अडकले

दुसरं उदाहरणही पुण्यातलं आहे. MSEBमध्ये नोकरी. आणि त्यातून साठलेल्या पैशातून DSK विश्वमध्ये घर घेतलेलं. DSKवर विश्वास इतका की निवृत्तीनंतर मिळालेली सगळी पुंजी त्यांच्याकडे गुंतवलेली.

गुंतवणूकदारांना कसली भुरळ पडली?

मुलगी डीएसके टोयोटा या जॉइंट व्हेंचरमध्ये कामाला. तर नातू डीएसके शाळेत शिकणारा. असं हे अख्खं कुटुंब डीएसकेंना वाहिलेलं. पण, आता परिस्थिती अशी आहे की, गुंतवलेली रक्कम अडकली आहे.

मुलीला मागचे कित्येक महिने पगार मिळालेली नाही आणि शाळा जेमतेम सुरू आहे. तिथेही शिक्षकांचे पगार थकले आहेत.

तिसरं उदाहरण तर पेशाने नियोजन तज्ज्ञ असलेल्या स्वाती रेणापूरकर यांचं आहे.

रिअल इस्टेटमध्ये गुंतवणूक चांगली म्हणून स्वाती रेणापूरकर दोन फ्लॅट घेतले. एक डीएसकेंच्या पुण्यातल्या प्रकल्पात तर दुसरा मुंबईत.

सध्या ही दोन्ही कामं कधी पूर्ण होणार, ताबा कधी मिळणार यावर डीएसकेंबरोबर फक्त चर्चा सुरू आहे. आता कंपनीकडून नवीन स्पष्टीकरण देण्यात आलं आहे.

डीएसकेंचा निर्दोष असल्याचा दावा

ही तीन प्रातिनिधिक उदाहरणं आहेत. अशी 3000वर प्रकरणं पुणे विभागातल्या पोलीस ठाण्यात दाखल आहेत.

आपल्या गुंतवणूकीची माती झालेली असताना यातल्या काही गुंतवणूकदारांचा अजूनही डी. एस. कें.वर विश्वास कायम आहे. त्यातलेच हे दोन.

"त्यांनी जाणून बुजून काही केलेलं नाही, त्यांची व्यवसायाची गणितं फसली," असं अविनाश कुलकर्णी यांनी आपला अनुभव बीबीसीला सांगताना म्हटलं.

गुंतवणूकदार नेमके कशाला भुलले? गुंतवणूक तज्ज्ञ वसंत कुलकर्णी यांनी मार्मिक विश्लेषण केलं. त्यांच्या मते, 'लोक डीएसके यांच्या इमेजला लोकं भुलली.'

"टीव्हीवरचे त्यांचे कार्यक्रम,...


डीके शिवकुमार कर्नाटकातील कनकपुरामधून काँग्रेसचे विद्यमान आमदार आहेत. कर्नाटकातले काँग्रेसचे संकटमोचक अशी त्यांची ओळख आहे.

8.33 कोटी रूपयांच्या मनी लाँड्रिंगच्या आरोपांप्रकरणी गेल्या सलग चार दिवसांपासून ईडीचे अधिकारी डी. के. शिवकुमार यांची चौकशी करत होते. अखेर त्यांना अटक करण्यात आलीय.  एचडी कुमारस्वामी यांच्या सरकारमध्ये ते जलसंपदा मंत्री होते.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"काँग्रेस नेत्यांविरोधातील बदल्याच्या राजकारणाचा आम्ही निषेध करतो. धोरणांचं अपयश आणि ढासळलेल्या अर्थव्यवस्थेवरून लोकांचं लक्ष विचलित करण्याचा प्रयत्न म्हणजे डीके शिवकुमार यांची अटक आहे," असं काँग्रेसनं ट्विटवरून म्हटलंय.

डी.के. शिवकुमार कोण आहेत?

मागच्या वर्षी कर्नाटकचे माजी मुख्यमंत्री बी. एस. येडियुरप्पा यांनी  17मे ला कर्नाटकच्या मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली. तेव्हा भाजपाकडे 104 जागा होत्या आणि बहुमतासाठी त्यांना 112 जागा हव्या होत्या . बहुमतासाठी बरेच प्रयत्न करूनही त्यांना ते शक्य झालं नाही. त्यावेळी काँग्रेसकडून सगळी व्यवस्था झाली होती. ही व्यवस्था करणारे नेते होते डी.के. शिवकुमार.

शिवकुमार वोक्कालिंगा सम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुदायाचे नेते आहे. कर्नाटकात ते डी.के.एस च्या नावाने प्रसिद्ध आहेत.

गेल्या वर्षी राज्यसभेच्या निवडणुकीच्या वेळी ते चांगलेच चर्चेत होते. त्यावेळी गुजरातमध्ये काँग्रेसचे आमदार भाजपमध्ये सामील होत होते. पक्षाचे चाणक्य आणि गांधी कुटुंबियांच्या अत्यंत जवळचे समजले जाणारे अहमद पटेल यांचं राजकीय भवितव्य टांगणीला लागलं होतं. तेव्हा सर्व आमदारांना इगलटन रिसॉर्टमध्ये नेण्यात आलं. हे रिसॉर्ट शिवकुमार यांच्या मालकीचं होतं. तिथे सर्व आमदारांना ठेवण्यात आलं. त्यामुळे अहमद पटेल यांच्या विजयाला हातभार लावला.

2002 मध्येही जेव्हा विलासराव देशमुखांचं सरकार धोक्यात आलं तेव्हाही महाराष्ट्रातल्या आमदारांना तिथेच ठेवण्यात आलं होतं. त्यामुळे तत्कालीन काँग्रेस सरकार वाचलं. त्यामुळे एकूणच हे रिसॉर्ट काँग्रेससाठी लकी आहे, असं म्हटलं तर अतिशयोक्ती होणार नाही.

राजकीय पटलावर उदय

डीके शिवकुमार आज काँग्रेसबरोबर असले तरी माजी पंतप्रधान एच.डी. देवेगौडा यांच्याविरुद्ध निवडणूक लढवून त्यांनी राजकारणात पहिलं पाऊल टाकलं. 1985 मध्ये त्यांनी वोक्कालिंगा समाजाचे मोठे नेते एच.डी. देवेगौडा यांच्याविरुद्ध वयाच्या पंचविसाव्या वर्षी शड्डू ठोकला होता.

या निवडणुकीत देवेगौडा मतदारसंघातून लढले आणि दोन्ही जागांवर त्यांना विजय मिळाला. त्यांपैकी सातनूरची जागा त्यांनी सोडली. याच मतदारसंघातून पुन्हा पोटनिवडणूक लढवून शिवकुमार विजयी झाले. 1989 मध्ये ते दुसऱ्यांदा निवडणूक जिंकले आणि बंगारप्पा यांच्या मंत्रिमंडळात मंत्री झाले.

1999 मध्ये त्यांनी पुन्हा देवेगौडा परिवाराविरुद्ध निवडणूक लढवली. यावेळी त्यांनी एच. डी. कुमारास्वामी यांचा पराभव केला. शिवकुमार यांचं राजकीय वजन तेव्हापर्यंत बरंच वाढलं होतं.

गांधी कुटुंबियांशी घनिष्ठ संबंध

महाराष्ट्र सरकार वाचवण्यात हातभार लावल्यापासून गांधी कुटुंबियांशी त्यांची जवळीक वाढली. ते काँग्रेसचे संकटमोचक झाले. 2009 मध्ये ते कर्नाटक काँग्रेसचे कार्यकारी अध्यक्ष झाले. 2013 मध्ये झालेल्या निवडणुकीत त्यांनी 250 कोटींची संपत्ती असल्याचं निवडणूक शपथपत्रात जाहीर केलं. ते कर्नाटकातील सगळ्यात श्रीमंत उमेदवारांपैकी एक होते. ते मुख्यमंत्रीपदाच्या शर्यतीतही होते.

गुजरातच्या आमदारांना रिसॉर्टवर थांबवण्याच्या प्रकरणी त्यांच्या रिसॉर्टवर आयकर विभागाने छापा टाकला होता. तेव्हा तिथे काही मिळालं नसलं तरी त्यांच्या दिल्लीच्या घरातून 7.5 कोटी...


डीन जोन्स

कार्डिअक अरेस्टमुळे त्यांचा मृत्यू झाला. इंडियन प्रीमिअर लीगचं प्रक्षेपण करणाऱ्या स्टार स्पोर्ट्स कंपनीसाठी समालोचक असणारे जोन्स याच कामानिमित्ताने शहरात आले होते. मुंबईतल्या ट्रायडंट हॉटेलमध्ये ते वास्तव्याला होते.

गुरुवारी सकाळी साधारण अकराच्या सुमारास, जोन्स यांना कार्डिअक अरेस्ट झालं. त्यांनी सकाळी ब्रेकफास्ट घेतला. समालोचनाचं वेळापत्रक कसं असणार आहे हे जाणून घेतलं.

त्यानंतर आपल्या समालोचन सहकाऱ्यांसमवेत ते बॅट-बॉल खेळत असतानाच त्यांना त्रास जाणवू लागला. ते अचानक कोसळले. त्यांना तातडीने हरकिसनदास हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं. हॉस्पिटल प्रशासनाने मृत असल्याचं घोषित केलं.

डीन जोन्स आपल्यात नाहीत हे सांगताना आम्हाला अतीव दु:ख होतं आहे. ते आयपीएल स्पर्धेसाठी समालोचक म्हणून काम करत होते. त्यांना सकाळी कार्डिअक अरेस्टचा त्रास झाला. त्यांच्या कुटुंबीयांसाठी हा मोठा धक्का आहे, आम्ही त्यांच्या दु:खात सहभागी आहोत.

या कठीण काळात त्यांच्या पाठीशी आम्ही ठामपणे उभे राहू. पुढच्या प्रक्रियेसाठी आम्ही ऑस्ट्रेलियाच्या दूतावासाच्या संपर्कात आहोत असं स्टार इंडियाने आपल्या पत्रकात ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्हटलं आहे.

जोन्स खेळाचे खऱ्या अर्थाने सदिच्छादूत होते. नवीन युवा खेळाडूंचा शोध घेऊन त्यांना प्रोत्साहन देणं, मार्गदर्शन करणं याकरता ते नेहमी प्रयत्नशील असत. त्यांच्या बहारदार समालोचनाने खेळाचं वर्णन करत. जगभरातील लाखो चाहत्यांना त्यांनी नेहमी आनंद दिला. स्टार स्पोर्ट्सला आणि जगभरातील असंख्य चाहत्यांना त्यांच्या नसण्याने उणीव भासेल असंही पत्रकात म्हटलं आहे.

वनडे क्रिकेटला आयाम देणाऱ्या खेळाडूंमध्ये डीन जोन्स यांचं नाव घेतलं जाईल.

52 टेस्टमध्ये ऑस्ट्रेलियाचं प्रतिनिधित्व करताना जोन्स यांनी 46.55च्या सरासरीने 3631 रन्स केल्या. यामध्ये अकरा शतकं आणि 14 अर्धशतकांचा समावेश आहे. 1986-87 मध्ये मद्रासच्या टाय टेस्टमध्ये त्यांनी झळकावलेलं द्विशतक आजही असंख्य क्रिकेटरसिकांच्या स्मरणात आहे.

जोन्स यांनी 164 वनडेत ऑस्ट्रेलियाचं प्रतिनिधित्व करताना 44.61च्या सरासरीने 6068 रन्स केल्या. यामध्ये 7 शतकं आणि 46 अर्धशतकांचा समावेश आहे.

1987 वर्ल्ड कपविजेत्या ऑस्ट्रेलियन संघाचा जोन्स भाग होते. 1989 मध्ये अॅशेस विजेत्या ऑस्ट्रेलियन संघाचा ते भाग होते.

पाकिस्तान सुपर लीगमध्ये इस्लामाबाद युनायटेड संघांचं प्रशिक्षकपद त्यांनी भूषवलं होतं. अफगाणिस्तान संघांच्या प्रशिक्षकपदाची धुराही त्यांनी सांभाळली होती.

प्रोफेसर डिनो या नावाने मॅचपूर्वीचं त्यांचं विश्लेषण प्रसिद्ध होतं.  2006 मध्ये दक्षिण आफ्रिका आणि श्रीलंका यांच्यातील टेस्ट मॅचवेळी जोन्स समालोचक म्हणून काम करत होते. त्यावेळी दक्षिण आफ्रिकेचा क्रिकेटपटू हशीम अमलाचा त्यांनी टेररिस्ट असा उल्लेख केला. दोन ओव्हर्सदरम्यानच्या ब्रेकमध्ये त्यांनी असा उल्लेख केला. आक्षेपार्ह उद्गारांमुळे टेन स्पोर्ट्सने त्यांची समालोचन कक्षातून हकालपट्टी केली. जोन्स यांनी अमलाची माफी मागितली.

"या बातमीवर विश्वास ठेवणं कठीण आहे. खूपच वाईट बातमी. डीन जोन्स, तुमच्या आत्म्याला शांती लाभो", असं ऑस्ट्रेलियाचा धडाकेबाज बॅट्सन डेव्हिड वॉर्नरने म्हटलं आहे.

"धक्कादायक बातमी. यावर्षीची आणखी एक वाईट बातमी. खूपच भयंकर. गेल्या आठवड्यात त्यांच्याशी बोललो होतो. त्यांच्या कुटुंबीयांच्या दु:खात सहभागी आहे", असं टीम इंडियाचे माजी कर्णधार अनिल कुंबळे यांनी म्हटलं आहे.

"डीन जोन्स यांचं आकस्मिक निधन ही बातमी धक्कादायक आहे. अजूनही विश्वास बसत नाही. माझ्या आवडत्या समालोचकांपैकी एक होते. माझ्या कारकीर्दीतील...


डॅरेन सॅमी

इंडियन प्रीमियर लीग (IPL) मध्ये खेळत असताना बऱ्याचदा सनराइजर्स हैदराबदच्या टीममधील काही खेळाडू 'काळू' शब्दानं हाक मारत असत, असं सॅमी म्हणतो.श्रीलंकन क्रिकेटर थिसारा परेरा याच्यासाठी 'काळू' शब्दाचा वापर केला गेल्याचा दावा डॅरेन सॅमीनं केलाय.ज्यांनी ज्यांनी मला उद्देशून 'काळू' अशी हाक मारली, त्यांनी माफी मागावी, अशी मागणी करणारा एक व्हीडिओ डॅरेन सॅमीनं इन्स्टाग्रामवर शेअर केलाय.

आपल्याला या शब्दाचा अर्थ तेव्हा माहीत नव्हता आणि त्यांना जेव्हा जेव्हा या नावानं हाक मारली जायची तेव्हा टीममधले सहकारी हसायचे, असंही सॅमीनं म्हटलं आहे.

त्यानं यासंबंधीचा एक व्हीडिओच आपल्या इन्स्टाग्राम अकाउंटवरून शेअर केला आहे.

वेस्ट इंडिज क्रिकेट बोर्डाविरोधात भूमिका

"आम्ही एक प्रवास सुरू केला. आम्ही कोणत्या परिस्थितीतून जात होतो हे आम्हाला ठाऊक होतं. आम्ही या स्पर्धेत खेळू की नाही याबाबत साशंकता होती. खूप प्रश्न होते. बोर्डाने आमचा अनादर केला. बिनडोकी संघ असं मार्क निकोलस यांनी आमचं वर्णन केलं. या सगळ्यातूनच आमचा संघ एकजूट झाला, उभा राहिला. मला या पंधरा खेळाडूंचे आभार मानायचे आहेत. सगळ्या बाजू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी घेरुन टाकणारी प्रतिकूल परिस्थितीला टक्कर देत संघातील प्रत्येकजण नेटाने लढला. जिंकण्यासाठी आवश्यक लढवय्या वृत्तीसह त्यांनी प्रेमळ चाहत्यांना अनोखी भेट दिली".

2016 ट्वेन्टी-20 वर्ल्ड कप जिंकल्यानंतर वेस्ट इंडिजचा कर्णधार डॅरेन सॅमीच्या भाषणाचा हा सारांश.

डॅरेन सॅमी ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकपसह

विश्वविजेतेपदावर कब्जा केल्यानंतर आनंद, जल्लोषाच्या वातावरणात, आंतरराष्ट्रीय मंचावर, जगभर थेट प्रसारण दिसत असताना डॅरेन सॅमीने आपल्याच बोर्डाविरुद्ध म्हणजेच व्यवस्थेविरोधात बोलण्याचं धारिष्ट्य दाखवलं. अडचणी काय होत्या ते सांगितलं. टीका केली पण त्यात विखार नव्हता. संघाला जिंकून देण्यात मोलाची भूमिका बजावणाऱ्या प्रत्येकाचे आभार मानले.

पॉलिटिकली करेक्ट न राहता खरं बोलण्याची शिक्षा सॅमीला झाली परंतु त्यामुळे दोन वेळा विश्वविजेता संघाचा कर्णधार ही त्याच्या नावामागची बिरुदावली कोणी काढून घेऊ शकलं नाही.

सेंट ल्युसिआ बेटांवरचा पहिला वेस्ट इंडिज क्रिकेटपटू

कॅरेबियन बेट समूहात अनेक बेटांचा समावेश आहे. निसर्गाची मुक्त उधळण असलेल्या सेंट ल्युसियाचं वेस्ट इंडिज संघात प्रतिनिधित्व करणारा डॅरेन सॅमी हा पहिला खेळाडू आहे. वेस्टइंडिजसाठी खेळण्याची परंपरा सॅमीच्या निमित्ताने सुरू झाली. 2002 मध्ये U19  वर्ल्ड कप स्पर्धेत सॅमी वेस्ट इंडिज संघाचा भाग होता.

रॉस टेलर, हशीम अमला, मोहम्मद अशरफुल, हॅमिल्टन मासाकाटझा, अझर अली, जॉर्ज बेली हेही त्या स्पर्धेचा भाग होते. या सर्व खेळाडूंनी पुढे जाऊन आपापल्या राष्ट्रीय संघाचं नेतृत्व केलं. क्रिकेटपटू म्हणून नाव कमावण्यापूर्वी सॅमीने वाणिज्य मंत्रालयात ऑफिस असिस्टंट म्हणून काम केलं. क्रिकेटपटू म्हणून स्थिरावल्यानंतर सॅमीने तो जॉब सोडला.

एमसीसी संघाचा भाग

डॅरेन सॅमी मेरलीबोन क्रिकेट क्लबच्या यंग क्रिकेटर्स संघाचा भाग होता. जगाच्या कानाकोपऱ्यातल्या प्रतिभाशाली खेळाडूंना इंग्लंडमधील लॉर्ड्सस्थित मेरलीबोन क्रिकेट क्लबतर्फे प्रशिक्षणाची, सरावाची संधी मिळते.

ऑलराऊंडर

बॅटिंग करू शकतो असा बॉलर किंवा बॉलिंग करू शकतो असा बॅट्समन ही सॅमीच्या खेळाची व्याख्या. तंत्रशुद्धतेपेक्षा पिळदार शरीरयष्टीच्या बळावर टोलेजंग फटकेबाजी करणं ही सॅमीची खासियत. फास्ट बॉलर आणि स्पिन बॉलर यांचा सुवर्णमध्य म्हणजे सॅमीची बॉलिंग. चेंडूचा वेग काढून घेत बॅट्समनला जाळ्यात अडकवण्यात सॅमी माहीर आहे. सॅमीची आकडेवारी अचंबित करणारी...


डेन्मार्कमध्ये गे पेंग्विन जोडीने पिल्लाला ताब्यात घेण्यासाठी प्रयत्न केले.

छोटं पिल्लू आपलं व्हावं यासाठी अपहरण नाट्य रंगलं. दोन्ही जोडप्यांमध्ये 'शाब्दिक' चकमकही अनुभवायला मिळाली. पण अखेर शेवट गोड झाला.

ही आहे, गोष्ट युरोपातल्या डेन्मार्क या रमणीय देशातल्या ओडेन्स प्राणी संग्रहालयातली. या संग्रहालयात गे पेंग्विन जोडप्याला एका पिल्लाला आपलंसं करण्याची ओढ लागली होती.

हे पुरुष पेंग्विन जोडपं एका पिलाच्या दिशेने आकर्षित झालं. आपल्या कक्षाच्या इथून फेरफटका मारत असताना या पिल्लाला पळवून नेण्याचा विचार त्यांच्या मनात आला असेल.

दुर्लक्षित पिल्लू आणि त्याचे विचलित असे बाबा पाहून या गे जोडप्याच्या मनातील पिलाला पळवून नेण्याचा विचार दृढ झाला असावा.

त्या पिल्लाची आई निवांतपणे आंघोळ करताना त्यांना दिसली. लहानग्या पिलाला पळवून नेण्यासाठी हीच योग्य वेळ आहे, असं त्यांना वाटलं.

या प्राणी संग्रहालयातील गार्ड सँडी हेडइगर्ड मुन्क यांनी हा सगळा प्रकार 'याचि देही याचि डोळा' अनुभवला.

पेंग्विन

"संग्रहालयाची जनतेसाठीची वेळ संपायला आली होती. मी पेंग्विनच्या कक्षाच्या इकडे जात असताना काहीतरी गडब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ड असल्याचं लक्षात आलं," डीआर या डेन्मार्कमधील प्रमुख वृत्तवाहिनीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं.

"त्या चिमुरड्या पिल्लाचे पालक त्याच्याबरोबर नव्हते आणि त्या पिल्लाला गे पेंग्विन जोडप्याने सरळ उचलून नेलं. हे सगळं नाट्य माझ्यासमोर घडलं. त्या पिल्लाच्या वडिलांना याचं काहीच वाटलं नाही," त्या म्हणाल्या.

आंघोळीचं कौतुक झाल्यानंतर त्या पिल्लाची आई पाण्यातून बाहेर पडली. त्यावेळी पिल्लू गायब झाल्याचं तिच्या लक्षात आलं. तिने त्या पिल्लाचा शोध घेतला. बराच वेळ काहीच घडलं नाही असं वातावरण होतं. दुसऱ्या दिवशी पालकांनी पुन्हा पिल्लाचा शोध घ्यायला सुरुवात केली.

वादावादी

गे पेंग्विन जोडपं आणि त्या पिल्लाचे आईबाबा असलेलं पेंग्विन जोडपं यांच्यात जोरदार भांडण झालं.

त्यांनी कर्कश आवाज काढत विरोध व्यक्त केला. शेपट्या हलवून आदळआपट केली. एकमेकांना 'खुन्नस'ही दिली. गे पेंग्विन जोडपं पिल्लाला लपवण्याचा प्रयत्न करत होतं.

मानवी हस्तक्षेप

हा वाद थांबवण्यासाठी संग्रहालयातल्या कर्मचाऱ्यांनी हस्तक्षेप केला.

"संग्रहालयात अनुचित प्रकार घडू नये म्हणून मी ते पिल्लू त्याच्या खऱ्या पालकांकडे सोपवालं," असं सँडी यांनी सांगितलं.

त्यानंतर गे पेंग्विन दांपत्याला पालक होण्यासाठी एक अंडं देण्यात आलं आहे.

अंड्यातून यशस्वीरीत्या पिल्लू बाहेर येईल का, हे सांगण कठीण आहे. पण तसं झालं तर गे पेंग्विन दांपत्यासाठी ही सकारात्मक गोष्ट असेल. तूर्तास ओडेन्समधल्या या संग्रहालयात शांतता आहे.

या अनुभवातून संग्रहालयातील मंडळी काही शिकतील, अशी आशा आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


डेबिट आणि क्रेडिट कार्ड

क्रेडिट आणि डेबिट कार्ड मिळताच लोक त्याचा वापर ऑनलाईन व्यवहासाठी करू शकत होते. मात्र, आता तसं होणार नाही.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या नव्या नियमानुसार 16 मार्च 2020 पासून दिल्या जाणाऱ्या डेबिट कार्ड आणि क्रेडिट कार्डाद्वारे ऑनलाईन व्यवहाराची सुविधा डिसेबल अर्थात निष्क्रिय असेल.

ग्राहकांना ही सुविधा स्वत:हून कार्यान्वित करावी लागेल.

नव्या कार्डमध्ये बाय डिफॉल्ट दोन सुविधा दिल्या जातील. एक म्हणजे या कार्डद्वारे एटीएममधून पैसे निघू शकतील. दुसरं पॉईंट ऑफ सेल (पीओएस) डिव्हाईसवर या कार्डचा वापर करता येईल. याला बोलीभाषेत 'कार्ड स्वॅप' म्हटलं जातं.

याबरोबरीने ज्या ग्राहकांनी आतापर्यंत डेबिट आणि क्रेडिट कार्डचा वापर ऑनलाईन देवाणघेवाणीसाठी केलेला नाही त्यांची ही सुविधा डिसेबल होईल. त्यांना ही सुविधा हवी असेल तर ती कार्यान्वित करावी लागेल, आपोआप होणार नाही.

ग्राहक आपल्या इच्छेनुसार ऑनलाईन व्यवहारांकरता ही सुविधा सुरू अथवा बंद करू शकतात.

जे ग्राहक ऑनलाईन व्यवहार करत राहतील त्यांची ही सुविधा सुरू राहील. मात्र त्यांनाही ही सुविधा सुरू अथवा बंद करण्याचा पर्याय मिळेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

ऑनलाईन व्यवहारासाठी ग्राहकांना तीन पर्याय देण्यात येतील. पहिलं कार्ड नॉन प्रेझेंट (देशी आणि आंतरराष्ट्रीय), दुसरं कार्ड प्रेझेंट आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांकरता आणि तिसरं संपर्काविना व्यवहार.

कार्डधारक या सुविधा अनेबल तसंच डिसेबल करू शकतात. इंटरनेट बँकिंग, मोबाईल बँकिंग, इंटरअॅक्टिव्ह व्हॉईस रिस्पॉन्स (IVR), एटीएमच्या माध्यमातून 24*7 ऑनलाईन देवाणघेवाणीची सुविधा अनेबल किंवा डिसेबल करू शकतात. ही सुविधा बँक शाखा/ कार्यालय पातळीवर उपलब्ध असेल.

हा नियम का?

रिझर्व्ह बँकेने यासाठी 15 जानेवारी 2020 रोजी अधिसूचना प्रसिद्ध केली होती. ती सर्व बँकांना लागू होते. देशात डेबिट आणि क्रेडिट कार्डधारकांची संख्या कोटींमध्ये आहे. त्यांना या नियमाचा फटका बसू शकतो.

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या डेटानुसार 31 मार्च 2019 पर्यंत देशात 92 कोटी 50 लाख डेबिट कार्डधारक तर 4 कोटी 70 लाख क्रेडिट कार्डधारक आहेत. डेबिट कार्डधारकांच्या बाबतीत चीननंतर भारतीयांचा क्रमांक आहे.

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया

2018-29 या आर्थिक वर्षात आर्थिक व्यवहारात डेबिट आणि क्रेडिट कार्डधारकांचा वाटा 25 टक्के आहे.

डेबिट आणि क्रेडिट कार्डचा वापर अधिक सुरक्षित व्हावा याकरता हे पाऊल उचलल्याचं रिझर्व्ह बँकेनं अधिसूचनेत म्हटलं आहे. कार्डधारकांना सुरक्षित बँकिंग सेवा देता याव्यात हा या निर्णयामागचा उद्देश असल्याचं रिझर्व्ह बँकेनं म्हटलं आहे.

नवे नियम ग्राहकांना कसे उपयुक्त ठरतील यासंदर्भात बँकिंग क्षेत्रातील तज्ज्ञ अभिनव यांनी सांगितलं, "डेबिट आणि क्रेडिट कार्डचे घोटाळे सातत्याने समोर येतात. घोटाळ्यांचं मूळ ऑनलाईन असतं. रिझर्व्ह बँकेचा नियम ग्राहकांची होणारी फसवणूक रोखू शकेल"

ते पुढे सांगतात, "सध्याच्या यंत्रणेत कार्ड आणि कार्डधारकाविना ऑनलाईन व्यवहार होतो. हॉटेल बुकिंगपासून कोणत्याही सामानाची खरेदी असो- कार्डचा नंबर देऊन काम होतं. अशा वेळी कार्डनंबर देणारी व्यक्ती कोण आहे आणि कार्ड त्याच्याच नावावर आहे का, हे टिपणं अवघड आहे".

ऑनलाईन घोटाळ्यांमध्ये ग्राहकांकडून कार्डनंबर आणि ओटीपी घेतला जातो. याशिवाय कार्डधारकांचा डेटा बेकायदेशीर पद्धतीने विकला जातो आणि यासाठी फक्त ओटीपी लागतो. कार्ड नंबर आणि सीव्हीव्ही नंबर घोटाळा करणाऱ्यांकडे असतो. या माहितीचा वापर करत ऑनलाईन पैसे ट्रान्सफर करता येतात.

ऑनलाईन घोटाळ्यांचं प्रमाण प्रचंड आहे.

अभिनव यांच्या मते बँकिंग सुविधा...


डेमोक्रॅटिक नेत्यांबद्दल बोलताना अयोग्य भाषा वापरत ट्रंप यांनी त्यांच्यावर बेईमानीचा तसंच देशद्रोहाचा आरोप केला.

ट्रंप यांच्यावर लावण्यात आलेल्या आरोपांविषयीचे सगळे पुरावे देण्याची मागणी काँग्रेसच्या एका समितीने केली आहे.

युक्रेनच्या राष्ट्रपतींसोबत झालेल्या चर्चेदरम्यान एक डेमोक्रॅट नेता आणि त्याच्या मुलाविरोधात भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखांली चौकशी सुरू करण्यासाठी दबाव टाकल्याचा आरोप ट्रंप यांच्यावर आहे. पण ट्रंप यांनी हे आरोप फेटाळून लावले आहेत.

डेमोक्रॅट नेत्यांनी या चौकशीचं समर्थन केलं असून याबाबतची तपासणी निष्पक्षपणे पूर्ण करण्याचं वचन दिलं आहे.

हे तपास प्रकरण नेमकं काय आहे?

ट्रंप यांच्याविरोधातल्या महाभियोग प्रकरणाचा तपास सुरू करण्यात आला आहे. आपल्या एका प्रतिस्पर्ध्याच्या विरुद्ध कट केल्याचा आरोप त्यांच्यावर आहे. जर यामध्ये ट्रंप दोषी आढळले तर त्यांना पदावरून काढून टाकलं जाऊ शकतं.

या वर्षीच 25 जुलैला राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयातून एक फोन कॉल करण्यात आला. एका व्हिसल ब्लोअरने या कॉलविषयीचा सगळा तपशील मागितला होता.

हा व्हिसल ब्लोअर एक अमेरिकन अधिकारी होता. त्यांनी दाखल ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केलेली तक्रार ही 'ताबडतोब दखल घेण्याजोगी' आणि विश्वासार्ह मानली गेली. या व्यक्तीने केलेल्या तक्रारीची प्रत संसदेत मांडण्यात यावी अशी मागणी डेमोक्रॅट खासदारांनी केली होती.

यानंतर अमेरिकन संसदेच्या खालच्या सभागृहाच्या अध्यक्ष नॅन्सी पलोसी यांनी राष्ट्रपती ट्रंप यांच्याविरोधात महाभियोगाची प्रक्रिया सुरू करण्याची घोषणा केली.

युक्रेनचे राष्ट्रपती व्लोदिमीर जेलेन्स्की यांच्यासोबत फोनवरून बोलताना जो बायडेन आणि त्यांच्या मुलाविरुद्ध भ्रष्टाचाराच्या आरोपांची तपासणी सुरू करण्यासाठी ट्रंप यांनी जेलेन्स्की यांच्यावर दबाव टाकल्याचा आरोप आहे.

जो बायडेन

जो बायडेन हे डेमोक्रॅटिक पक्षाचे नेते आहेत आणि पुढच्या वर्षी होणाऱ्या राष्ट्राध्यक्ष पदासाठीच्या निवडणुकीत ते पक्षाचे उमेदवार असू शकतात. म्हणजचे ते राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांचे या निवडणुकीतले प्रतिस्पर्धी असण्याची शक्यता आहे.

बायडेन यांचा मुलगा युक्रेनमधल्या एका गॅस कंपनीत काम करत होता. याप्रकरणी अद्याप बायडेन यांच्या विरोधातला कोणताही पुरावा समोर आलेला नाही.

युक्रेनचे नवे राष्ट्रपती जेलेन्स्की सत्तेत आल्यानंतर ट्रंप यांनी युक्रेनला दिली जाणारी मदत थांबवण्याचा निर्णय घेतल्याचा डेमोक्रॅट नेत्यांचा आरोप आहे.

2020 च्या अमेरिकन अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीमध्ये ट्रंप यांनी स्वतःच्या फायद्यासाठी युक्रेनमध्ये हस्तक्षेप घडवून आणण्याचा प्रयत्न केल्याचं डेमोक्रॅट नेत्यांचं म्हणणं आहे.

ट्रंप यांचं म्हणणं

ज्यो बायडेन आणि त्यांचा मुलगा 'जाणीवपूर्वक भ्रष्टाचार करत असल्याचं' ट्रम्प यांनी फिनलंडचे राष्ट्रपती साऊली नीनिस्तो यांच्यासोबतच्या एका संयुक्त पत्रकार परिषदेदरम्यान बुधवारी म्हटलं.

हाऊस इंटेलिजन्स कमिटीचे अध्यक्ष अॅडम शिफ यांच्याविषयीही त्यांनी वक्तव्यं केली. ट्रंप यांनी त्यांना 'शिटींग शिफ' आणि 'छोटा माणूस' म्हटलं. 'या अपमानाबद्दल त्यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा द्यायला हवा,' असंही ट्रंप यांनी म्हटलं. 'देशद्रोहाबद्दल शिफ यांचा तपास व्हायला हवा' असंही ट्रंप यांनी म्हटलं.

तक्रार लिहिण्यासाठी व्हिसल ब्लोअरला शिफ यांनीच मदत केल्याचा आरोप ट्रंप यांनी केलाय. पण आपण केलेल्या आरोपांचं समर्थन करण्यासाठी ट्रंप यांनी कोणतेही पुरावे सादर केलेले नाहीत.

आपल्याविरुद्ध करण्यात आलेली तक्रार बरखास्त करण्याची मागणी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी केली असून फक्त 'योग्य' व्हिसल ब्लोअरनाच...


डेमोक्रेटिक पक्षाने 12 भारतीय वंशाच्या उमेदवारी दिली आहे. त्यांच्या उमेदवारीची चर्चा अमेरिकेतही होत आहे. त्यांना तगडे प्रतिस्पर्धी समजलं जात आहे.

या निवडणुकांवर डोनाल्ड ट्रंप यांचं भविष्य अवलंबून आहे असं म्हटलं जात आहे. डोनाल्ड ट्रंप हे रिपब्लिकन पक्षाचे आहेत आणि सध्या सिनेटमध्ये याच पक्षाचं बहुमत आहे.

आपल्याकडे जशी राज्यसभा असते तसं तिथं सिनेट हे सभागृह आहे. जर या निवडणुकांमध्ये सिनेटमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाला बहुमत मिळालं तर ट्रंप यांच्यावर महाभियोगही दाखल केला जाऊ शकतो. पण जर रिपब्लिकन पक्षाला बहुमत मिळालं तर ट्रंप यांच्या धोरणांना पाठबळ मिळू शकतं.

रिपब्लिकन पक्षाकडे 51 तर डेमोक्रॅटिक पक्षाकडे 49 जागा आहेत. सिनेटच्या एक तृतीयांश जागांसाठी मध्यावधी निवडणुका होत आहेत.

अमेरिकेच्या दुसऱ्या सभागृहाला हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह म्हणतात. या सभागृहात 240 सदस्य रिपब्लकिनचे तर 195 डेमोक्रॅटिक पक्षाचे आहेत.

विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांना पायउतार करण्यासाठी विरोधी पक्ष सरसावला आहे. मात्र त्यासाठी सभागृहातल्या सदस्यांची मंजुरी लागते. अमेरिकेच्या इतिहासात आतापर्यंत असं घडलेले नाही.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भारतीय वंशाच्या या उमेदवारांना समोसा ब्रिगेड असं म्हटलं जातं. कोण आहेत ही मंडळी, जाणून घेऊया. सध्या अमेरिकी प्रतिनिधीगृहामध्ये चार तर सिनेटमध्ये एकमेव भारतीय वंशाचे प्रतिनिधी आहेत.

अमी बेरा, प्रमिला जयपाल, राजा कृष्णमुर्ती, रो खन्ना आणि कमला हॅरिस हे पाचही जण पुन्हा निवडणुकीच्या रिंगणात आहेत.

1. अमी बेरा

गुजरातमधल्या राजकोट शहराची पार्श्वभूमी असणारे अमी बेरा व्यवसायाने डॉक्टर आहेत. कॅलिफोर्नियातल्या सातव्या जिल्ह्याचे ते प्रतिनिधी आहेत. अमेरिकेच्या काँग्रेसमध्ये प्रतिनिधित्व करणारे बेरा हे भारतीय वंशाचे सगळ्यात जुने प्रतिनिधी आहेत.

2. प्रमिला जयपाल

हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह सदनात निवडून आलेल्या इंडो-अमेरिकन वंशाच्या त्या पहिल्याच महिला प्रतिनिधी आहेत.

राजकारणात सक्रिय होण्यापूर्वी त्या नागरी हक्कांसाठी काम करत होत्या. स्थलांतरितांसाठी काम करणाऱ्या एका गटाशी त्या संलग्न आहेत. 2001 मध्ये अमेरिकेत झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर प्रमिला यांनी हेट फ्री झोन या संस्थेची स्थापना केली.

सोमालियाच्या 4,000 स्थलांतरितांना देशाबाहेर काढण्यासंदर्भात तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज बुश प्रशासनाच्या निर्णयाविरोधात प्रमिला यांनी यशस्वी लढा दिला होता. चेन्नईत जन्म झालेल्या प्रमिला यांचं बालपण इंडोनेशिया आणि सिंगापूर इथे गेलं आहे. वयाच्या 16व्या वर्षी त्या अमेरिकेत गेल्या.

3. राजा कृष्णमूर्ती

दिल्लीत जन्मलेले राजा यांनी मेकॅनिकल इंजिनियरिंगचं शिक्षण घेतलं आहे. राजा हे अमेरिकेचे माजी  राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांच्या प्रचार मोहिमेचा एक भाग होते.

राजा यांच्या ध्येयधोरणात मध्यमवर्ग केंद्रस्थानी आहे. सामाजिक सुरक्षा, आरोग्यव्यवस्था या मुद्यांवर त्यांनी भर दिला आहे. मुलांना जन्म द्यायचा की नाही हा निर्णय महिलांचा आहे असं ते मानतात आणि याबाबतीतल्या महिलांच्या स्वातंत्र्याचे ते ठाम पुरस्कर्ते आहेत.

राजा यांची InSPIRE नावाची संस्था आहे जी सौरऊर्जा तंत्रज्ञानासंदर्भात काम करते.

4. रो खन्ना

रो उर्फ रोहित खन्ना वकील आहेत. बौद्धिक संपदा हक्क हा त्यांचा अभ्यासाचा विषय आहे. त्यांचे आईवडील पंजाबचे आहेत. खन्ना यांनी 'Entrepreneurial Nation: Why Manufacturing is Still Key to America's Future ' हे पुस्तक लिहिलं आहे.

2012 मध्ये खन्ना यांची कॅलिफोर्नियाच्या वर्कफोर्स इन्व्हेस्टमेंट बोर्डावर नियुक्ती झाली होती. पाणी संवर्धन...


डेल स्टेन

भारत आणि दक्षिण आफ्रिका मॅचसाठी डेल स्टेन फिट होऊन परतेल अशी चर्चा होती. इंग्लंड आणि बांगलादेशविरुद्ध पराभवाची नामुष्की ओढवलेल्या दक्षिण आफ्रिकेसाठी डेल स्टेनचं संघात असणं महत्त्वाचं होतं.

मात्र मंगळवारची सकाळ एक वाईट बातमी घेऊन थडकली. डेल स्टेन आऊट ऑफ वर्ल्ड कप अशा नोटिफिकेशन्स जगभरातल्या स्मार्टफोन्समध्ये थडकल्या. ही बातमी जगभरातल्या स्टेन चाहत्यांना निराश करणारी. मात्र स्टेनच्या प्रतिस्पर्ध्यांसाठी तो नसणं हे दिलासा देणारं.

बॉलर्सची कत्तल होण्याच्या काळात स्टेनने दबदबा राखला.

डेल स्टेन हा फक्त फास्ट बॉलर नाही. तो एक अनुभव आहे. डेल स्टेनकडे बघितल्यावरच हा फास्ट बॉलर आहे हे मनात ठसतं.

ग्रे आणि निळसर हिरव्या रंगाचे भेदक डोळे, पिळदार शरीरयष्टी आणि शरीरभर पसरलेला अंगार. बॉल स्विंग करणं, खतरनाक यॉर्कर सोडणं, बॅट्समन घायाळ होईल असे भेदक बाऊन्सर दागणं, एकामागोमाग एक वेगवान बॉल्सच्या मध्ये फसवा स्लोअर वन टाकणं ही सगळी गुणवैशिष्ट्यं स्टेननं प्राणपणाने जपली.

पण याबरोबरीने त्याला बघूनच अनेकांना घाम फुटतो. स्टेनसाठी फायरब्रँड अशी उपमा वापरली जाते. कदाचित हा शब्द स्टेनला समोर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठेऊनच निर्माण झाला असावा.

2004 मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या पटलावर स्टेनगन धडधडू लागली. प्रचंड ऊर्जा आणि जोडीला भात्यात एकापेक्षा एक अस्त्रं असं समीकरण असल्याने स्टेननं आफ्रिकेचा प्रमुख बॉलर हे कर्तेपण अल्पावधीतच स्वीकारलं.

गेली अनेक वर्ष स्टेन आणि दक्षिण आफ्रिका सिंक्रोनाइज्ड झाले होते. बॉलर्सची कत्तल होण्याच्या काळात स्टेनने दबदबा राखला. टेस्ट, वनडे आणि ट्वेन्टी-20 अशा तिन्ही फॉरमॅटमध्ये आपलं वर्चस्व सिद्ध केलं. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खेळू लागल्यावर खेळाडूंचे कच्चे दुवे खुले होतात. स्टेनचे सगळे व्हीडिओ उपलब्ध असतानाही त्याला खेळणं अवघड होतं.

टेस्टमध्ये दक्षिण आफ्रिकेला अव्वल स्थान मिळवून देण्यात स्टेनचा सिंहाचा वाटा आहे. स्टेनच्या कारकीर्दीचं वैशिष्ट्य म्हणजे ग्रॅमी स्मिथ आणि एबी डी'व्हिलियर्स यांच्या नेतृत्वाखाली तो खेळला. दक्षिण आफ्रिका संघाचं नेतृत्व आणि संघही तेव्हा स्थिर होता. स्टेनला मॉर्ने मॉर्केल, अल्बी मॉर्केल, व्हरनॉन फिलँडर, कागिसो रबाडा, लोनवाबो त्सोसोबे, कायले अबॉट, मर्चंट डी लाँज अशा सहकाऱ्यांची साथ मिळाली. परंतु एक सल स्टेनच्या मनात आयुष्यभर राहील.

डेल स्टेन प्रतिस्पर्धी फलंदाजांसाठी डोकेदुखी असे.

मोठे खेळाडू आपल्या संघाला सर्वोच्च स्पर्धेचं जेतेपद पटकावून देतात. उदाहरणार्थ इम्रान खान यांनी 1992 साली युवा खेळाडूंचा भरणा असलेल्या संघाची मोट बांधत पाकिस्तानला विश्वविजेतेपद पटकावून दिलं.

सचिन तेंडुलकरचा समावेश असलेल्या टीम इंडियाने 2011 साली वर्ल्ड कप उंचावला. रिकी पॉन्टिंगने ऑस्ट्रेलियाला सातत्याने वर्ल्ड कपचं जेतेपद मिळवून दिलं. अशी अनेक उदाहरणं सांगता येतील.

दक्षिण आफ्रिकेला वर्ल्ड कपने सातत्याने हुलकावणी दिली आहे. हा इतिहास बदलावा असं स्टेनचं स्वप्न होतं. मात्र परवा स्टेन वर्ल्ड कपमधून बाहेर अशी वार्ता थडकली. स्टेनचं वय 35 आहे. आता तो खांद्याच्या दुखापतीने त्रस्त आहे.

याआधीही त्याला अनेकविध दुखापतींनी सतवलं आहे. वय आणि दुखापतीचं ग्रहण पाहता, स्टेन 2023 वर्ल्ड कपमध्ये असेल असं वाटत नाही. त्यामुळे स्टेनगनचं वर्ल्ड कपचं स्वप्न अधुरंच राहील अशी चिन्हं आहेत.

विशेष म्हणजे स्टेन तीन वर्ल्ड कपमध्ये खेळला आहे. वर्ल्ड कपच्या 14 मॅचेसमध्ये त्याच्या नावावर 23.39च्या सरासरीने 23 विकेट्स आहेत. हे आकडे कोणालाही अभिमान वाटावेत असे. 2011 वर्ल्ड कपमध्ये स्टेन सहा मॅचेस खेळला. उपउपांत्य फेरीत...


डेलेन मिलार्ड

डेलेन मिलार्ड, 29 वर्षांचा वेगवान आयुष्य आवडणारा कोट्यधीश तरुण...

वयाच्या 14व्या वर्षी त्यानं एकट्यानं हेलिकॉप्टर आणि त्यानंतर त्याच दिवशी विमान उडवलं आणि कॅनडाचा सर्वांत लहान पायलट हा रेकॉर्ड आपल्या नावावर केला. वयाच्या 27व्या वर्षी तो कोट्यधीश झाला. लक्झरी कारचा ताफा त्याच्याकडे होता.

विमानांशी संबंधीत व्यापार करणाऱ्या एका मोठ्या उद्योगपती घराण्यात 1985मध्ये डेलेनचा जन्म झाला. पण त्याच्या जन्मनंतर त्याच्या वडिलांची ही कंपनी हळूहळू डबघाईला आली होती. तरूण वयातच डेलेन आपल्या वडिलांना त्यांच्या व्यवसायात मदत करू लागला.

उद्योग रसातळाला जात असला तरी डेलेनच्या विलासी जगण्यात काहीच फरक पडला नव्हता. तो दर शनिवार-रविवारी आपल्या आलीशान बंगल्यात मित्रांना पूलसाईड पार्टी द्यायचा. त्याला ऑफरोड रेसिंगची आवड होती.

त्याच्या या चैनी आयुष्याची एक काळी बाजूही होती. तो अगदी तरुण असताना त्याच्या आई-वडिलांचा घटस्फोट झाला होता आणि 2012च्या नोव्हेंबर महिन्यात त्याच्या वडिलांचा मृत्यू झाला. त्याचे वडिल पलंगावर मृतावस्थेत आढळले. त्यांच्या डोक्याला गोळी लागली होती.

पोलिसांच्या चौकशीत डेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेन म्हणाला, "माझ्या वडिलांच्या आयुष्यात काहीतरी मोठं दुःख होतं. त्या दुःखाचं ओझं ते आयुष्यभर वागवत राहिले. पण मला कधीच त्याची कल्पना दिली नाही." त्याच्या या जबाबानंतर त्याच्या वडिलांनी आत्महत्या केली असावी, असंच सर्वांना वाटलं.

मात्र 14 मे 2013 रोजी टीम बोस्मा नावाच्या एका व्यक्तीच्या खुनात डेलेनचं नाव मुख्य संशयित म्हणून आलं आणि सर्वांनाच धक्का बसला.

लवकरच डेलेनविरोधात एक नाही तर तीन खुनाचे खटले सुरू झाले. पहिला टिम बोस्माच्या खुनाचा, दुसरा त्याची एक्स-गर्लफ्रेंड लॉरा बॅबोकच्या खुनाचा आणि तिसरा त्याच्या स्वतःच्या वडिलांच्या खुनाचा...

सगळ्यांना आत्महत्या वाटत असलेला डेलेनच्या वडिलांचा मृत्यू हा खून होता, हे उघड होण्यामागे कारण ठरला एक ट्रक...

टीम बोस्मा यांच्या शोधासाठी लोक रस्त्यावर उतरले

32वर्षांचा टीम बोस्मा याला आपला एक ट्रक विकायचा होता आणि त्यासाठी त्याची पत्नी शर्लीन बोस्मा हिनं ऑनलाईन जाहिरात दिली. टीमला दोन वर्षांची एक मुलगी होती. त्यांना आणखी एक बाळ हवं होतं. मात्र घरी पैशांची चणचण होती. त्यामुळे ट्रक विकून काही तजवीज करावी, असा बोस्मा दांपत्याचा विचार होता.

6 मे 2013 रोजी डेलेन त्याचा मित्र मार्क स्मिचसोबत टीम बोस्माकडे गेला आणि टेस्ट ड्राईव्ह घ्यायची म्हणून सांगितलं. टीमही त्यांच्यासोबत गेला. पण परत कधी आलाच नाही. शर्लीननं टीमला अनेक कॉल केले, मेसेज टाकले. मात्र एकालाही उत्तर मिळालं नाही.

त्यानंतर मात्र शर्लीनने टीम हरवल्याची तक्रार नोंदवली. तिने टीमला शोधण्यासाठी सोशल मीडियावर मोहीम उघडली आणि बघता बघता शेकडो लोक रस्त्यावर उतरले. हताश शर्लीनने 8 तारखेला पत्रकार परिषद घेतली आणि अपहरणकर्त्यांना आवाहन केलं,  "एका ट्रकसाठी असं करू नका. तुम्हाला टीमची गरज नाही. पण मला आहे. माझ्या मुलीला तिचे वडील हवे आहेत."

पोलिसांनीही कसोशीने प्रयत्न केले. चार दिवसांनंतर टीमचा ट्रक डेलेनच्या आईच्या प्लॉटवर सापडला. ट्रकची मोडतोड करण्यात आली होती. मात्र बंदुकीच्या गोळ्यांची पावडर आणि टीमच्या रक्ताचे काही डाग ट्रकच्या आत सापडले. काही दिवसांनंतर डेलेनच्या शेतावरच्या भट्टीत मानवी शरिराचे अवशेष सापडले. मात्र ते इतके जळालेले होते की डीएनए चाचणीवरूनही ते टीमचेच आहेत का, याची शहानिशा करता येत नव्हती.

लॉरा बॅबोक

डेलेन आणि त्याचा मित्र मार्कवर बोस्माच्या खुनाचे आरोप ठेवण्यात आले. डेलेनच्या अटकेनंतर पोलीस...


डॉ मेघा पानसरे, गोविंद पानसरे

खरंतर दररोज सकाळी सव्वा सातच्या दरम्यान ते आणि मी विद्यापीठात मॉर्निंग वॉकसाठी जात असू. पण तीन दिवस कॉम्रेड पानसरे काहीसे आजारी होते. त्यांना ताप आला होता. त्यामुळे ते घरीच होते.

दररोजचे चालणे न झाल्याने ते उमाताईसोबत घरासमोर काही अंतर पाय मोकळे करण्यासाठी म्हणून बाहेर पडले. परत येताना घरासमोरच मोटरसायकलवरून आलेल्या दोघांनी त्यांना गोळ्या घातल्या.

घरासमोर कोणीतरी ओरडल्याचा आवाज झाला. मी आणि माझी मुले धावत बाहेर गेलो. तिथले दृश्य पाहून भयंकर धक्का बसला. रस्त्याकडेला उमाताई खाली आडव्या पडल्या होत्या. कॉम्रेड पानसरे मात्र तोंडातून प्रचंड रक्तस्त्राव होत असूनही मागे हात टेकून बसले होते, काहीतरी सांगण्याचा प्रयत्न करत होते.

आम्ही त्यांना जवळ घेतले. परिस्थिती इतकी भीषण होती की त्यांना हॉस्पिटलमध्ये नेणे अत्यावश्यक होते. मुलांना त्यांना धरून ठेवण्यास सांगून मी धावत घरात गेले. कारची किल्ली आणि मोबाईल घेतला. कार अगदी त्यांच्या जवळ उभी केली. तिघांनी धरून त्यांना कारमध्ये बसवले आणि तिथून जवळच्याच अॅस्टर आधार हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेलो.

सुरुवातीस ते डॉक्टरांच्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

प्रयत्नांना प्रतिसाद देत नव्हते. पण मग एका क्षणी प्रतिसाद मिळताच डॉक्टरांनी भरभर उपचार सुरू केले. उमाताईंनाही उपचार सुरू झाले. आम्ही बाहेर आलो. कोल्हापूरच्या जिल्हा पोलीसप्रमुखांना फोन करायचा होता. एका पोलीस ठाण्यात फोन करून त्यांचा नंबर घेतला आणि त्यांना झाल्या घटनेची माहिती दिली. आणि मग आम्हाला रडू कोसळलं.

२० फेब्रुवारीला कॉम्रेड पानसरेंचा दु:खद अंत झाला.

हिंदुत्ववाद्यांशी संघर्ष

ज्या माणसानं संपूर्ण आयुष्य तळागाळातील, गोरगरीब-कष्टकरी लोकांच्या प्रश्नांसाठी, त्यांच्या हक्कांसाठी लढण्यात घालवले. समाजाला धर्माची चिकित्सा करण्यास शिकवले. विवेकवाद शिकवला. लोकांच्या जगण्यातील प्रश्नांचे कारण नशीब वा मागच्या जन्मीचे पाप नसून सामाजिक-राजकीय-आर्थिक व्यवस्था आहे, हे त्यांना समजावे म्हणून प्रबोधनाचा मार्ग स्वीकारला. त्या ८२ वर्षांच्या वृद्धास गोळ्या घालून संपवले गेले.

कॉम्रेड पानसरेंना कोणीही वैयक्तिक शत्रू नव्हते. वर्गसंघर्ष आणि धर्मांधता, जमातवाद व जातिव्यवस्थेच्या विरोधात संघर्ष हा त्यांच्या चळवळीतील कामाचा गाभा होता. सर्व शोषित-वंचितांना समतेचे, सन्मानाचे जीवन जगता यावे यासाठी सर्व डाव्या संघटना, कामगार, शेतकरी व दलित संघटना आणि अल्पसंख्यांक यांनी एक व्हावे, असा त्यांचा प्रयत्न होता.

अनेकदा कट्टर हिंदुत्ववाद्यांशी संघर्षाचे प्रसंग आले. परंतु ते आपल्या विचारांवर ठाम राहिले. कधीही दडपणाला बळी पडले नाहीत. संविधानाने दिलेल्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचे मोल त्यांच्या दृष्टीने मोठे होते.

त्यांच्यावर हल्ला झाला त्याच्या आदल्याच दिवशी ते एका ग्रंथ महोत्सवात भाषण करण्यास गेले होते. बाहेर आल्यावर त्यांची पत्रकारांनी मुलाखत घेतली तेव्हा ते म्हणाले होते की महात्मा गांधींसारख्या वृद्धाचा गोळ्या घालून खून करतात, यात कसले शौर्य आहे? हा तर भेकडपणा आहे. परंतु त्यांनाही त्याच प्रकारे भेकडपणे मारले गेले.

डॉ. गोविंद पानसरे

गेली तीन वर्षे खुनाचा तपास आणि न्यायालयीन प्रक्रिया यात आम्ही इतके गुंतून गेलो आहोत की कधीकधी हा एक अंतहीन प्रवास वाटू लागतो. अनेक महिने तपासाच्या प्रक्रियेत काही निष्पन्न होत नव्हते.

तेव्हा कॉम्रेड पानसरे यांचे स्नेही अॅड. अभय नेवगी यांच्या सल्यानुसार कुटुंबीयामार्फत उच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली. संपूर्ण तपास उच्च न्यायालयाच्या देखरेखीखाली व्हावा आणि तपासासाठी एक पथक नेमले जावे, अशी आमची...


डॉ. अटल 26 वर्षांच्या ज्या महिला पेशंटविषयी सांगत होते, तिला गंभीर अवस्थेत हॉस्पिटलमध्ये आणण्यात आलं होतं. तिच्यावर नागपूरच्या उमरेड तालुक्यात बलात्कार झाल्याचं सांगण्यात येत आहे. पण हे कृत्य करणाऱ्यांनी इथेच न थांबता तिच्यावर 2.5 किलोंच्या दगडाने हल्ला करून तिचा जीव घेण्याचाही प्रयत्न केला.

14 ऑगस्टच्या संध्याकाळी तिला हॉस्पिटलमध्ये आणण्यात आलं, तेव्हा तिची खूपच प्रकृती चिंताजनक होती. तिच्या चेहऱ्याला आणि डोक्याला जबर जखम झाली होती, जबड्याचं हाड मोडलं होतं आणि डाव्या डोळ्याच्या खोबणीतून बुब्बूळ बाहेर आलं होतं. तिच्या संपूर्ण शरीरावर जखमा होत्या आणि बराच रक्तस्राव झाला होता.

नेमकं काय झालं होतं?

नागपूरपासून 85 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या उमरेडच्या वेस्टर्न कोलफिल्ड लिमिटेडच्या (WCL) कोळशाच्या खाणीत ही महिला काम करते. तिथे असलेल्या एका वे-ब्रिजपासून हाकेच्या अंतरावरच ही घटना घडली, तेही भारताच्या 72व्या स्वातंत्र्यदिनाच्या अगदी एक दिवस आधी.

'गोकुळ' ही WCLची खाण जंगलाच्या मधोमध असून ती 2015 साली कार्यान्वित झाली आहे. 756 हेक्टरवरील ही खाण 11 वर्षं सुरू राहणार आहे.

इथे चार वे-ब्रिज आहेत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. या वे-ब्रिजवर किंवा धर्मकाट्यावर आधी रिकाम्या ट्रकचं वजन केलं जातं, त्यानंतर ट्रक भरून पुन्हा त्याचं वजन केलं जातं, जेणेकरून भरलेल्या मालाचं वजन कळू शकेल. पण या वे-ब्रिजवर कोणतंही स्वच्छतागृह नाही.

वे-ब्रिज 1

ही घटना घडली त्यादिवशी वे-ब्रिज क्रमांक 4 वरील एक कर्मचारी न आल्यामुळे पीडितेला तिथे पाठवण्यात आलं होतं. पीडितेकडे रिकाम्या ट्रकचं आणि भरलेल्या ट्रकचं वजन यांची काँप्युटरवर नोंद करण्याची जबाबदारी होती.

त्या दिवशी तिथे काम करणारी ती एकटीच महिला होती. दुपारी 1.50 वाजता जेवण झाल्यानंतर पीडित महिला शौचालयात गेली. या खाणीच्या कँटिनपासून हा वे-ब्रिज 500 मीटर अंतरावर आहे. आणि तिथून बांबूच्या तट्ट्यांपासून बनवलेलं हे शौचालय 300 फूट अंतरावर एका नाल्यावर आहे. या वे-ब्रिजपासून चिखलाने भरलेला रस्ता तुडवत संडासापर्यंत जावं लागतं.

इथल्या काळ्याकुट्ट रस्त्याच्या बाजूने वे-ब्रीजवर अनेक ट्रक रांगेने उभे होते. उमरेड पोलीस ठाण्यातील निरीक्षक प्रकाश हाके सांगतात, "वे-ब्रिज क्रमांक 1वर असलेल्या CCTVतील फुटेजवरून ही महिला दुपारी 2 च्या आसपास टॉयलेटला जाताना दिसते. तिच्या मागेमागे संशयितही जाताना दिसतो. 17 मिनिटांनंतर संशयित परत येताना दिसतो, पण ती महिला परत येताना दिसत नाही."

घटनास्थळ

तिथे काय घडलं कुणीही पाहिलं नाही. संडासकडे जाणारा मार्ग दिसण्यात ट्रकमुळे अडथळा येत होता, नाहीतर कुणीतरी तिला वाचवू शकलं असतं.

एका वयस्कर ट्रक ड्रायव्हरला नाल्याच्या बाजूने या संडासमधून तिच्या कण्हण्याचा आवाज ऐकू आल्याने तिला शोधता आलं. ती या संडासात पडली होती आणि तिच्या शरीरातून रक्त वाहत होतं. मात्र ती शुद्धीवर होती.

तोवर खाणीतील कामगार तिथं धावले. यात काही महिलाही होत्या. पीडितेला एका तात्पुरत्या स्ट्रेचरवरून खाणीतील डिस्पेन्सरीत नेण्यात आलं. तिथून तिला अँब्युलन्समधून नागपूरच्या हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं. तिच्यासोबत तीन महिला आणि दोन पुरुष कर्मचारी होते.

'उमरेड सर्व्हायव्हर'

स्वातंत्र्य दिनाच्या पूर्वसंध्येला, जेव्हा देशभर आनंदाचं वातावरण होतं, तेव्हा या हॉस्पिटलचे डॉक्टर ऑपरेशन थिएटरमध्ये या महिलेला वाचवण्यासाठी आठ तास कष्ट घेत होते. डॉक्टरांनी सांगितलं की तिच्या माथ्यावर आणि डोक्यावर बरेच फ्रॅक्चर झाले होते. सुदैवाने मेंदूला दुखापत नव्हती. तिचा दात तुटला होता आणि जबडा पूर्णपणे फ्रॅक्चर झाला होता.

"अशा प्रकारचं क्रौर्य मी...


डॉ. आंबेडकर यांची दुर्मीळ मुलाखत

हा विचार कुणा अराजकवाद्याचा नसून भारतीय घटनेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा आहे. 1953 सालच्या जून महिन्यात बीबीसीला दिलेल्या स्फोटक मुलाखतीत त्यांनी हे वक्तव्य केलं होतं.

'India's Challenge: Will The Democratic Experiment Succeed?' या विशेष मालिकेत बीबीसीने भारताच्या या नवजात लोकशाहीचा आढावा घेतला. यात डॉ. आंबेडकरांशीही बातचीत करण्यात आली. बीबीसीचे ज्येष्ठ पत्रकार एडन क्रॉली यांनी ही मुलाखत घेतली होती.

बाबासाहेब आंबेडकर

भारतीय लोकशाहीचा आत्मा असणारी घटना लिहिण्यात आंबेडकरांचा मोठा वाटा होताच, शिवाय ते नेहरूंच्या हंगामी सरकारमध्ये कायदा मंत्रीही होते. 1951 साली त्यांनी मंत्रिपदाचा राजीनामा देताना नेहरू सरकारवर उपेक्षित समाजांसाठी पुरेसे प्रयत्न न केल्याचा आरोप केला होता.

त्यानंतर 1952 साली स्वतंत्र भारतातल्या पहिल्या लोकसभा निवडणुका पार पडल्या होत्या. या निवडणुकीत काँग्रेसला स्पष्ट बहुमत मिळालं तर आंबेडकरांच्या 'शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशन' पक्षाचा दारुण पराभव झाला होता.

संसद प्रांगणात डॉ. आंबेडकर.

1953 मध्ये बीबीसीशी बोलताना... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डॉ. आंबेडकर नेमकं काय म्हणाले ते सविस्तर मुलाखतीत ऐकता येईल. या मुलाखतीचं हे शब्दांकन -

'भारतात लोकशाही काम करणार नाही'

प्रश्न: डॉ. आंबेडकर, भारतात लोकशाही काम करेल असं वाटतं का?

नाही, ती फक्त नावापुरती असेल. म्हणजे लोकशाहीचा लवाजमा... पंचवार्षिक निवडणुका, पंतप्रधान, इत्यादी.

प्रश्न: तुम्हाला निवडणुका महत्त्वाच्या वाटतात का?

नाही. त्यातून चांगले लोक तयार होत नसले, तर त्या महत्त्वाच्या नाहीत.

प्रश्न: पण सत्ताबदलाच्या दृष्टीने त्या महत्त्वाच्या नाहीत का?

पण बदल घडवण्यासाठी मतदान करायचं हा विचार रुजलाय का? लोकांना अजून ती समज आलेली नाही. आपली निवडणूक पद्धती लोकांना उमेदवार निवडण्याचं स्वातंत्र्य देते का? उदाहरणार्थ, काँग्रेसने बैलाला मत द्या असं आवाहन केलं. आता तो बैल कुणाचं प्रतिनिधित्व करतोय याचा लोक विचार करतात का? त्या बैलाच्या चिन्हावर एखादं गाढव उभं आहे की, कोणी सुशिक्षित व्यक्ती उभी आहे हा विचार कोणीच करत नाही.

डॉ. आंबेडकर.

प्रश्न: मी पक्षपद्धतीवर बोलणार नाही, पण तुम्ही 'नावापुरती' म्हणता तेव्हा तुम्हाला काय अभिप्रेत आहे?

इथे लोकशाही काम करणार नाही, कारण इथली समाजव्यवस्था संसदीय लोकशाहीशी विसंगत आहे.

प्रश्न: ही व्यवस्था विषमतेवर आधारित आहे, असं तुम्हाला म्हणायचंय का?

हो. ही व्यवस्था विषमतेवर आधारित आहे.

प्रश्न: आणि जोवर जातिव्यवस्था...

ही समाजव्यवस्था बदलत नाही... शांततामय मार्गाने व्यवस्था बदलायला वेळ लागेल, हे मलाही मान्य आहे. पण कुणीतरी त्यासाठी प्रयत्न करायला हवेत ना?

इतर नेत्यांसह डॉ. आंबेडकर.

प्रश्न: तुमचे पंतप्रधान याबद्दल अनेक भाषणं करतात...

ती न संपणारी भाषणं... कार्लाईलने जेव्हा स्पेन्सरला कागदपत्रांचा गठ्ठा दिला तेव्हा तो काय म्हणाला, 'Oh, this endless speaking Ass in Christiandom…'  मला भाषणांचा कंटाळा आलाय. आता कृती हवी.

प्रश्न:तुम्हाला कशा प्रकारची कृती अपेक्षित आहे?

एखादी योजना, एखादी संस्था जी ही व्यवस्था बदलू शकेल.

बाबासाहेब आंबेडकर

प्रश्न: याला पर्यायी व्यवस्था काय असू शकते?

एखादी साम्यवादी व्यवस्था याला पर्याय असू शकते.

प्रश्न: त्याचा देशाला फायदा होऊ शकेल असं तुम्हाला वाटतं? लोकांचं जीवनमान सुधारेल असं वाटतं?

होय, सुधारू शकेल. लोकांना निवडणुकांपेक्षा आपल्या मूलभूत गरजांची जास्त काळजी असते. अमेरिकेत लोकशाही काम करते आहे, तिथे साम्यवाद येईल, असं मला वाटत...


डॉ. आंबेडकरांच्या विचारांतून प्रेरणा घेऊन दारूबंदीसाठी झटणाऱ्या सत्यभामा सांगतात, "आज माणूस म्हणून जगण्याचा जो हक्क मिळाला आहे त्याचं श्रेय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनाच द्यावं लागेल. दहावीत असताना त्यांचा आम्हाला धडा होता. त्यामध्ये त्यांनी 'शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा' असा संदेश दिला होता. पण या गोष्टीचा अर्थ कळण्यासाठी बराच काळ जावा लागला. जेव्हा मी शिक्षण घेतलं तेव्हा मला 'वाचाल तर वाचाल' या वाक्याचा अर्थ कळला."

"आज एक महिला म्हणून मला समाजात जगताना, माणूस म्हणून वावरताना जे हक्क मिळाले आहेत ही बाबासाहेबांचीच देणगी आहे, असं मला वाटतं. आंबेडकरी चळवळीत काम करताना अनेक संकटं आलं पण त्यांच्या विचारांची शिदोरी माझ्यासोबत होती म्हणूनच मी त्या संकटांवर मात करू शकले," असं सत्यभामा सांगतात.

गेल्या अनेक वर्षांपासून बीड जिल्ह्यात दारूबंदींची आणि महिला हक्कांची चळवळ चालवणाऱ्या कार्यकर्त्या अशी सत्यभामा यांची ओळख आहे. गेल्या 14-15 वर्षांपासून त्या दलित, महिला आणि वंचितांच्या प्रश्नावर काम करत आहेत.

"शोषितांच्या सर्वांगीण उन्नतीसाठी झटणं, हेच माझं ध्येय आहे," असं त्या सांगतात. "आंबेडकरा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी सांगितलेलं शिक्षणांचं महत्त्व माझ्या मनावर लहान वयातच उमटलं होतं. आधी ते फक्त दलितोद्धारक आहेत, असं वाटायचं. पण जसजसं त्यांचं कार्य आणखी कळत गेल, तसतसं त्यांचा मोठेपणा मला जाणवू लागला," असं त्या सांगतात.

'अडाणी राहिल्यामुळं हालअपेष्टा होतात'

बीड जिल्ह्यातील माजलगाव येथील सादोळा इथे जन्मलेल्या सत्यभामांचे वडील मुंबईला मजुरीला गेले आणि तिथेच त्यांनी दुसरं लग्न केलं. पाच मुलांची जबाबदारी त्यांच्या आईवर आणि आजीवर पडली. अतिशय कष्टात आजी आणि आईंनी त्यांना वाढवलं आणि शिक्षण दिलं.

"अडाणी राहिल्यामुळं समाजात ज्या हालअपेष्टा भोगाव्या लागतात त्या त्यांनी जवळून पाहिल्या होत्या. त्यामुळं आपल्या नाती अडाणी राहता कामा नये, असं माझ्या आजीला वाटत होतं," सत्यभामा सांगतात.

"जमेल तसं शिक्षण घेत मी दहावीत पोहोचले. पण त्याच वेळी माझ्यावर आणि बहिणीवर चोरीचा खोटा आरोप लावण्यात आला. त्यामुळं काही दिवस मला तुरुंगात राहावं लागलं. तुरुंगातून बाहेर येण्यासाठी मानवी हक्क अभियानाचे अॅड. एकनाथ आव्हाड यांनी मला मदत केली. त्यांच्यामुळेच मला बाबासाहेबांच्या कार्याची ओळख झाली आणि माझ्या आयुष्याला कलाटणी मिळाली."

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दलितांना समान हक्क मिळावेत म्हणून लढा दिला. आज 21व्या शतकात हेच आंबेडकर जगभरातल्या विविध समान हक्क चळवळीतल्या कार्यकर्त्यांना प्रेरणा देत आहेत. महिलांपासून समलैंगिकांपर्यंत आणि अफ्रिकेपासून युरोपापर्यंत ते हजारो तरुण-तरुणींनाजगण्याची उमेद आणि संघर्षासाठी बळ देत आहेत. अशाच लढवय्यांच्या या कहाण्या सांगणारी बीबीसीची सीरिज #आंबेडकरआणिमी 14 एप्रिलच्या आंबेडकर जन्मदिवसाच्या निमित्ताने...

एकनाथ आव्हाड यांची संस्था गेल्या चार दशकांपासून मानवी हक्कांसाठी लढत आहेत. या संस्थेमार्फत, मराठवाड्यातल्या दलितांना गायरान जमिनी मिळवून देणं, पोतराज समाजाचे प्रश्न मांडणं आणि देवदासी प्रथेविरुद्ध लढा देणं, ही कामं करण्यात आली आहेत.

तुम्हाला समाजकार्यात का यावं वाटलं, असं विचारल्यावर त्या सांगतात, "माझ्या आयुष्यावर आव्हाडांचा खूप प्रभाव राहिला आहे. त्यांच्याच मार्गदर्शनामुळे मी दहावीनंतर माजलगावला वसतीगृहात राहून शिक्षण घेतलं. पदवी घेत असतानाच मी त्यांच्यासोबत कार्यकर्ती म्हणून काम करू लागले होते. पदवी पूर्ण करून लग्न केलं. लग्नानंतर मी Master in Social Work (MSW) पूर्ण केलं. मला खरं तर PSI व्हायचं होतं, पण MSW करताना...


डॉ. आशिष देशमुखांनी गेल्या वर्षीच भाजपमधून काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला होता. त्यामुळे आता देवेंद्र फडणवीस यांना नागपूर दक्षिण-पश्चिममधून आपल्या माजी सहकारी आमदारांचं आव्हान असेल.

डॉ. आशिष देशमुख हे काँग्रेसचे माजी प्रदेशाध्यक्ष रणजित देशमुख यांचे चिरंजीव आहेत. देशमुख हे विदर्भ राज्याचे खंदे समर्थक म्हणून ओळखले जातात. गेली पाच वर्ष त्यांनी भाजपात असतानाही प्रत्येक अधिवेशनात स्वतंत्र विदर्भाचा मुद्दा लावून धरला होता.

त्यामुळे मुख्यमंत्र्यांविरोधात देशमुख यांच्याकडून वेगळ्या विदर्भाच्या मुद्द्यावरच निवडणूक लढली जाणार असल्याचं सांगण्यात येतं.

देशमुख यांनी या निवडणुकीत वेगळ्या विदर्भाचा मुद्दा लावून धरला तर ते मुख्यमंत्र्यांना अडचणीचे ठरू शकते. देशमुखांना निवडणूक मैदानात उतरवून फडणवीस यांना त्यांच्याच मतदारसंघात अडकवून ठेवण्याची काँग्रेसची रणनीती आहे.

आशिष देशमुखांची राजकीय कारकीर्द

आशिष देशमुख यांनी 2009 साली भाजपच्या तिकिटावर नागपुरच्या सावनेर मतदार संघातून विधानसभा निवडणूक लढविली होती. पण त्यात त्यांना अपयश आलं होतं. नंतर देशमुख यांनी स्वतंत्र विदर्भ राज्यासाठी आंदोलन सुरु केले. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

देवेंद्र फडणवीस हे भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष असताना त्यांनी आशिष देशमुख

भारतीय जनता पक्षाचे तत्कालीन प्रदेशाध्यक्ष देवेंद्र फडणवीस यांनीही आशिष देशमुख यांच्या आंदोलनात भाग घेतला. पुढे 2014 साली आशिष देशमुख यांना सावनेरऐवजी नागपूर जिल्ह्यातील काटोलमधून भाजपने उमेदवारी दिली आणि ते निवडून आले.

पण मुख्यमंत्र्यांवर वेळोवेळी टीका करत आशिष देशमुख यांनी भाजपची नाराजी ओढवून घेतली. नंतर भाजपचे बंडखोर नेते यशवंत सिन्हा, शत्रुघ्न सिन्हा आणि अरुण शौरी यांचे राज्यात कार्यक्रम आयोजित करून आशिष देशमुख यांनी भाजपसाठी अडचण केली.

आमदारकीची साडेचार वर्षे झाल्यावर त्यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला आणि काँग्रेसमध्ये परत आले. आता मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या विरोधात मागील दोन विधानसभांमध्ये प्रफुल्ल गुडदे-पाटील यांनी निवडणूक लढविली होती. पण या वेळेस पक्षाने आशिष देशमुख यांना मैदानात उतरविले.

देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्रिपदाची सूत्रं हाती घेतल्यानंतर नागपूर मेट्रो, एम्स हॉस्पिटल, आयआयएम, ट्रीपल आयटी असे अनेक प्रकल्प नागपूरमध्ये आणले. त्यामुळे विकासाच्या मुद्दयांवरच मुख्यमंत्री निवडणूक लढवत असल्याचं भाजपचं म्हणणं आहे.

दुसरीकडे आशिष देशमुख हे देवेंद्र फडणवीसांनी निवडणूक प्रतिज्ञापत्रातील लपवून ठेवलेली माहिती आणि यावेळेच्या निवडणूक प्रतिज्ञापत्रातील अडचणी शोधून त्यांना आव्हान देण्याच्या प्रयत्नात आहेत.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सादर केलेल्या उमेदवारी अर्जाच्या प्रतिज्ञापत्रात नोटरीचा जुन्या तारखेचा स्टॅम्प असल्यावरून वादही देशमुख यांनी निर्माण केला आहे. मुख्यमंत्री यांनी निवडणूक आयोगाची फसवणूक केल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. त्यामुळं मुख्यमंत्र्यांचा अर्ज रद्द करण्यात यावा अशी मागणीही देशमुख यांनी केली आहे.

दरम्यान, भाजपने काँग्रेसच्या आरोपांवर पलटवार केला आहे. शिखंडीसारखे मागून वार करण्यापेक्षा मर्दासारखे समोरून वार करावे, अशी टीका मुख्यमंत्र्यांचे प्रचार प्रतिनिधी संदीप जोशी यांनी केली आहे.

मुख्यमंत्र्यांच्या विरोधात काँग्रेसकडे काहीही विषय नाही. त्यांची अनामत जप्त होणार आहे, त्यामुळं अशा प्रकारचे आरोप करत आहेत. आमच्याकडून काहीही चूक झालेली नाही. तारखेची चूक ही नोटरीकडून झाली आहे. त्यामुळे निवडणूक निर्णय अधिकारी यासंदर्भात निकाल देतील, असंही जोशी यांनी म्हटलं.

'आशिष देशमुखांची उमेदवारी सरप्राईज...


डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांचा भारताच्या राष्ट्रपतीपदाचा कार्यकाळ संपत आला आणि नव्या राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीचं वारं वाहू लागलं होतं. ते वर्ष होतं 2007...

दिल्लीत सोनिया गांधींनी '10, जनपथ' या निवासस्थानी युनायटेड प्रोग्रेसिव्ह अलायन्स अर्थात युपीएच्या वरिष्ठ नेत्यांची बैठक बोलावली होती. या बैठकीला तत्कालीन पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग, राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्यासह अनेक दिग्गज मंडळी उपस्थित होती. युपीएकडून राष्ट्रपतीपदाच्या उमेदवाराचं नाव ठरवण्यासाठी हे सर्वजण जमले होते.

बैठकीत विविध नावांची पडताळणी सुरू झाली. नेहमीसारखं सर्वात आधी सर्व राज्यांच्या राज्यपालांची यादी पाहिली गेली. त्यात कुणी राष्ट्रपतीपदाचा उमेदार बनू शकतो का, याची शहानिशा केली जात होती.

एक एक नाव पाहत असतानाच राजस्थानच्या तत्कालीन राज्यपालांचं नाव पुढे आलं आणि सोनिया गांधी पटकन म्हणाल्या, "आजवर भारतात कुणी महिला राष्ट्रपती झाली नाही."

सोनिया गांधींच्या समोर बसलेले सर्व दिग्गज नेते सगळं समजून गेले. सोनिया गांधी यांचं ते वाक्य म्हणजे, राजस्थानच्या तत्कालीन राज्यपालांना राष्ट्रपतीपदासाठी युपीएकडून उमेदवार ब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नवण्यावर शिक्कामोर्तब होता.

राजस्थानच्या तत्कालीन राज्यपाल - म्हणजेच युपीएकडून राष्ट्रपतीपदासाठी उमेदवार ठरलेल्या व्यक्ती होत्या - प्रतिभा पाटील.

शरद पवारांनीच हा प्रसंग प्रतिभा पाटलांच्या गौरव सोहळ्यात सांगितला होता. पवारांनी पुढे म्हटलं होतं की, राजकारणाच्या पलिकडे जात मैत्री जपणारे भैरवसिंग शेखावत त्यावेळी राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत उभे होते. भैरवसिंग शेखावत हे अजातशत्रू व्यक्तिमत्त्व होते. मात्र, प्रतिभा पाटलांनाही चांगला पाठिंबा मिळाला.

इथे नमूद करावं लागेल की, भाजपप्रणित एनडीएकडून भैरवसिंग शेखावत उमेदावर होते. मात्र, तरीही तेव्हा एनडीएचा घटकपक्ष असलेल्या शिवसेनेने 'महाराष्ट्राची कन्या' म्हणून प्रतिभा पाटील यांनाच पाठिंबा दिला होता.

अशा तऱ्हेने प्रतिभा पाटील राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत उतरल्या आणि जिंकल्याही. त्या राष्ट्रपतीपदाची निवडणूक विजयी झाल्या, त्या दिवसाला आज म्हणजे 21 जुलै 2020 रोजी 13 वर्षे पूर्ण झाली.

प्रतिभा पाटील यांच्या रुपानं भारताला पहिल्यांदाच महिला राष्ट्रपती लाभल्या. प्रतिभा पाटील 2012 पर्यंत देशाच्या सर्वोच्च पदावर कार्यरत राहिल्या. त्यांच्या कारकीर्दीतल्या बऱ्याच गोष्टींचा आजही अनेकजण कौतुकानं उल्लेख करतात.

राष्ट्रपतीपदाचा कार्यकाळ संपल्यानंतर पुढे त्या सार्वजनिक जीवनात फारशा सक्रीय राहिल्या नाहीत. अगदीच कुठला महत्त्वाचा कार्यक्रम, गौरव समारंभ किंवा शासकीय कार्यक्रम इथवरच त्यांनी आपलं सार्वजनिक आयुष्य मर्यादित केलं. राष्ट्रपतीपदाचा कार्यकाळ संपल्यानंतर त्या पुण्यात स्थायिक झाल्या.

प्रतिभा पाटील राष्ट्रपती हे महाराष्ट्राचं भाग्य - बाळासाहेब ठाकरे

प्रतिभा पाटलांना शिवसेनेनं पाठिंबा दिल्यानं त्यावेळी सगळ्यांनाच आश्चर्याचा धक्का बसला होता. कारण शिवसेना भाजपप्रणित एनडीएचा घटकपक्ष होता. मात्र, तरीही बाळासाहेब ठाकरे यांनी काँग्रेसप्रणित युपीएच्या उमेदवार असलेल्या प्रतिभा पाटील यांना पाठिंबा दिला होता.

त्यावेळी बाळासाहेब म्हणाले होते, "देशाची पहिली महिला राष्ट्रपती महाराष्ट्रातून असेल, हे चांगले संकेत आहेत. महाराष्ट्राचं भाग्य आहे की, मराठी महिला राष्ट्रपती बनतेय."

एनडीएकडून बाळासाहेब ठाकरेंच्या मनधरणीसाठी बरेच प्रयत्न केले गेले होते. मात्र, बाळासाहेब ठाकरे प्रतिभा पाटलांनाच पाठिंबा देण्याच्या निर्णयावर ठाम राहिले.

कधीही पराभूत न झालेल्या राजकारणी

प्रतिभा पाटलांमधील राजकीय...


डॉ. एस. शुजात बुखारी एक स्वाभिमानी काश्मिरी होते. आपली भाषा आणि संस्कृती यांचा त्यांना अभिमान होतो. काश्मीरमधील हिंसाचार आणि निदर्शनं यामध्ये संवाद सुरू राहिला पाहिजे, याचं ते समर्थन करायचे. त्यांच्या या खुल्या विचारांनीच त्यांचा बळी घेतला.

काश्मीरमध्ये स्थानिक माध्यमं बळकट आहेत. खरं तर हाच एक आशेचा किरण आहे. जुन्या श्रीनगरच्या न्यूजस्टँडवर तुम्हाला स्थानिक भाषेतील आणि इंग्रजीमधील किमान 10 वृत्तपत्र पाहायला मिळतील.

शुजात बुखारी यांचं वृत्तपत्र रायझिंग काश्मीर हा उर्जा आणि संपादकीयमधील शक्ती यासाठी ओळखला जात होता.

शुजात यांनी तरुण आणि प्रतिभासंपन्न टीम उभी केली होती. आपल्या टीममध्ये महिलाही आहेत, यांचा त्यांना अभिमान होता.

त्यांनी एक सशक्त, जिज्ञासू आणि निःपक्ष प्रेसचा दृष्टिकोन समोर ठेवला. ते फक्त सरकारलाच नाही तर विभाजनवाद्यांना ही जबाबदार धरत.

काश्मीरची सखोल माहिती

यापूर्वी शुजात बुखारी भारतातील प्रमुख वृत्तपत्र 'द हिंदू'चे प्रतिनिधी होते. भारतात भूमिका निर्माण करण्यात महत्त्वाचं काम करणाऱ्या वृत्तपत्रांपर्यंत काश्मिरची भूमिका पोहोचवण्याचं काम ते चोखपणे करत होते.

शुजात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शांत, हसतमुख आणि उदारमतवादी होते. त्यांच्यात मित्र बनवण्याचं मोठं कसब होतं. शिवाय त्यांच्याकडे माहितीचा खजिना होता.

शुजात बुखारी

जर तुम्हाला काश्मीरबद्दल जाणून घ्यायचं असेल तर शुजात एक अशी व्यक्ती होती जे तुम्हाला काश्मीरबद्दल रचलेल्या गोष्टी न सांगता सत्याच्या खोलापर्यंत नेत.

त्यांचा संपर्क मोठा होता आणि बाहेरच्या जगात काश्मीरबद्दल काय मत आहे, हे जाणून घेण्यासाठी ते उत्सुक असत.

त्यांच्या कार्यालयात बोलवलं होतं

एक वर्षांपूर्वी मी श्रीनगरमध्ये होतो तेव्हा त्यांनी त्यांचा एक मोबाईल मला दिला होता. याचा ते वापर करत नव्हते. काश्मीरमध्ये आंतरराष्ट्रीय नंबर काम करत नव्हता. काश्मीर एक अशी जागा आहे जिथं विनासंपर्क राहणं नक्कीच तुम्हाला योग्य वाटणार नाही.

मला त्यांचं कार्यालय पाहायचं होतं. त्यांनी माझ्या भेटीचं आणि तिथल्या कर्मचाऱ्यांशी चर्चेच नियोजन केलं होतं.

'रायझिंग काश्मीर'च्या कार्यालयात जात असताना पाऊस आल्यानं मला थोडा उशीर झाला. तेव्हा शुजातचा फोन आला. त्यांनी विचारलं, "अँडी तू कुठं आहेस, आम्ही तुझी कधीपासून वाट पाहतोय. आमच्याकडे तुझ्यासाठी काश्मिरी चहा आणि काश्मिरी पेस्ट्रीज आहेत."

काश्मिरी पाहुणाचाराचे उत्तम उदाहरण म्हणजे शुजात होते. शुजात आणि त्यांच्या टीमसोबत मी 1 तास चर्चा केली. जगातील पत्रकारिता, डिजिटलचा उदय, बातमी लिहिण्याची शैली, आक्रमक लिहितानाही संतुलन कसं ठेवावं, यावर आम्ही चर्चा केली. 70 वर्षांपासून सुरू असलेल्या काश्मीरच्या संघर्षाकडे जगभरातील माध्यमांचं कसं दुर्लक्ष झालं आहे यावरही आम्ही बोललो.

काश्मीरला त्यांची गरज होती

शुजात यांच्याशी माझी ओळख लंडनमध्ये एका बैठकीत झाली होती. संघर्षविराम आणि सीमांबद्दल अनौपचारिक चर्चांना प्रोत्साहन मिळावं यासाठी ही बैठक होती. शुजात यांचं भाषण ऐकण्यासारखं होतं.

लिस्बन इथं जगभरातील संपादकांच्या परिषदेत मी त्यांचे ट्वीट फॉलो केले होते. मला असं वाटतं होतं की काश्मीर जगापासून तुटू नये, उलट नव्या विचारांसाठी खुलं असावं.

शुजात फार धाडसी होते. काश्मीरच्या पत्रकारांना तसं असावं लागतं.

काश्मीरमध्ये त्यांच्या जीवाला धोका होता, म्हणून त्यांची सुरक्षा वाढवण्यात आली होती. नुकतेच ते एक गंभीर आजारातून बरेही झाले होते.

शुजात बुद्धिमान, धैर्यवान आणि आत्मविश्वासाने भरलेले होते. काश्मीरमध्ये गंभीर होत चाललेल्या राजकीय पेचातून वाट काढण्यासाठी अशा व्यक्तींची...


डॉ. ओक हे सध्या ऑक्सिजन सप्लायवर आहेत. ते हाय फ्रिक्वेंसी नेजल कॅन्युला (HFNC) म्हणजेच रेस्पिरेटरी सपोर्टवर आहेत. ते सध्या आयसीयूमध्ये आहेत.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी 12 एप्रिलला कोव्हिड टास्क फोर्सची घोषणा केली होती. मृत्यूदर कमी करण्यासाठी तसेच कोरोनाचा संसर्ग नियंत्रणात आणण्यासाठी कोणत्या उपाययोजना करता येतील, याबाबत अभ्यास करून सूचना देण्यासाठी या टास्क फोर्सची स्थापना करण्यात आली होती.

या टास्क फोर्समध्ये वैद्यकीय क्षेत्रातील नामवंत डॉक्टरांचा समावेश असून डॉ. संजय ओक हे या टास्कचे प्रमुख आहेत.

काही दिवसांपूर्वीच डॉ. संजय ओक यांनी बीबीसी मराठीला मुलाखत दिली होती. गेल्या अडीच महिन्यांत या टास्क फोर्सने कोरोनावर कशाप्रकारे काम केले? राज्यात दररोज रुग्णसंख्या वाढत असताना पुढील नियोजन काय आहे? अशा अनेक प्रश्नांची सविस्तर उत्तरं त्यांनी दिली होती.

महाराष्ट्रात संमिश्र परिस्थिती आहे. एका बाजूला रुग्णसंख्या वाढते आहे. दुसऱ्या बाजूला रिकव्हरी रेटही चांगला आहे. हे कसं शक्य झालं?

आपल्याला अजून विश्रांती घेऊन चालणार नाही. टेस्ट मोठ्या संख्येने होत आहेत. क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ारण लक्षणं असलेल्या रुग्णांनी टेस्ट करुन घेणं गरजेचं आहे. यामुळे पॉझिटिव्ह असलेल्या रुग्णांवर वेळेत उपचार सुरू होतात.

आपण दुखणं अंगावर काढतो. पावसाळ्यात सर्दी, खोकला, ताप हे आपल्याला सामान्य वाटणारे आजार आहेत. पण ही वेळ दुखणं अंगावर काढायची नाही. प्रत्येकाने स्वत:ला विचारायला हवे आपल्याला कोव्हिड-19 तर नाही ना?

आपल्याला दोन नवीन औषधं मिळालेली आहेत. रेमडेसिव्हिर आणि फॅव्हिपिराविर ही ती औषधं आहेत. ही अँटीव्हायरल आहेत. ही औषधं नियंत्रण मिळवण्यात मदत करतील. फॅव्हिपिराविर गोळ्या डॉक्टरांनी दवाखान्यातून लिहून दिल्या तरी घेता येतील.

लोक बाहेर गर्दी करताना दिसत आहेत. लोकांमध्ये कोरोनाबद्दलचीभीती कमी झाली आहे. हे सकारात्मक वाटते की घातक आहे ?

यापुढे आपण न्यू नॉर्मल आयुष्य जगू. मास्क लावल्याशिवाय घराबाहेर पडणार नाही. बाहेर पडल्यावर हस्तांदोलन करुन भेटणार नाही. कदाचित भारतीय पद्धतीने नमस्कार करू. दिवाळीत जशी आपण लक्ष्मीची पावलं काढतो तसं सोशल डिस्टंन्सिंगसाठी आरोग्य लक्ष्मीची पावलं हॉस्पिटलमध्ये लावण्याबाबत मी बोललो आहे.

आपण बाहेर पडताना हा प्रश्न स्वत: विचारायला हवा की, मी ज्या कामासाठी बाहेर पडतोय ते काम बाहेर न पडता होऊ शकते आहे का, जर होऊ शकत असेल तर आपण घरुनच ते काम करायला हवे.

रुग्ण आणि डॉक्टर यांचेही संबंध पूर्वीसारखे असणार नाहीत. टेलिफोनवर अधिक चर्चा होईल.

लॉकडाऊन शिथील केल्यामुळे रुग्णसंख्या वाढलीय का?

लॉकडाऊन शिथील केल्यावर रुग्णसंख्या वाढेल हे आम्हाला अपेक्षित होते. रुग्ण अधिक संख्येने पॉझिटिव्ह आढळले. हे जगभरात सगळीकडे दिसून आले. याचे रुपांतर मृत्यूमध्ये होऊ द्यायचे नाही.

कोव्हिड-19 आपल्यामधून जाईल का ? तर याचे उत्तर नकारात्मक आहे. कोव्हिड आपल्या आयुष्यातून जाणार नाही. कोव्हिडला स्वीकारुन जगायला शिकण्याची गरज आहे.

कोव्हिड कधीही आपल्यातून जाणार नाही का ?

हा एक इन्फ्लुएन्झा ग्रुपचा व्हायरस आहे. इन्फ्लुएन्झा व्हायरस जेव्हा आला, तेव्हाही लोक मेले. नंतर लस आली. पण तरीही इन्फ्लुएन्झा गेला नाही. पण मृत्यूचे भय गेले. अशीच परिस्थिती कोरोनाची होईल. दीड दोन वर्षांत लस नक्की येईल. स्वाईन फ्लूच्या बाबतीतही टॅमीफ्लू आल्यावर परिस्थिती नियंत्रणात आली.

पण कोव्हिड आणि इन्फ्लुएन्झा व्हायरसमध्ये फरक आहे. कोरोना व्हायरस 72 तास सरफेसवर राहतो. तो संसर्गजन्य आजार आहे.

लॉकडॉऊन शिथील का केले ?

लॉकडाऊन किती...


डॉ. जयंत नारळीकर

आज त्यांचा वाढदिवस आहे. त्यानिमित्तानं बीबीसी मराठीनं घेतलेली त्यांची मुलाखत पुन्हा प्रसिद्ध करत आहोत. या मुलाखतीत त्यांनी अनेक सद्य विषयांवरचं त्यांचं चिंतन मुक्तपणे मांडलं, दर्शकांनी विचारलेल्या प्रश्नांनाही अगदी मनमुराद उत्तरं दिली.

प्रश्न: डॉ नारळीकर, सध्या आम्ही सारे गोंधळलेले आहोत. डार्विनच्या सिद्धांतांविषयी, आईनस्टाईनच्या सिद्धांतांविषयी जे आम्ही शिकलो, पाठ्यपुस्तकांतून वाचलं त्यापेक्षा वेगळं आम्हाला काही सांगितलं जातं आहे. या सगळ्या कल्लोळाकडे कसं पहायचं? डार्विनचं म्हणणं चूक होतं? आईनस्टाईनचं संशोधन त्याच्यापूर्वीच भारतात झालं होतं?

डॉ. नारळीकर: मी कदाचित तुमचा गोंधळ अधिक वाढवेन, पण त्याला काही हरकत नसावी. आपल्याकडे संस्कृतात एक वचन आहे, 'वादे वादे जायते तत्त्वबोध:'  जेव्हा विज्ञानाचे वेगवेगळे पैलू घेऊन लोक संशोधन करत असतात वा वाद करत असतात तेव्हा असा असा हा गोंधळ होणं स्वाभाविक आहे. ते आपल्या हिताकरताच होतं.

डार्विनच्या 'ओरिजिन ऑफ स्पिशीज'बद्दल आपण बोलतो तेव्हा हे ध्यानात घ्यायला हवं की पृथ्वीवर जिवांची उत्पत्ती नेमकी कशी झाली याचं नेमकं उत्तर आपल्याला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

माहीत नाही. अशा वेळेस वेगवेगळे वाद निर्माण होणं साहजिक आहे.

खुद्द डार्विनही हा दावा करू शकत नाही की, पृथ्वीवर जीवोत्पत्ती कशी झाली वा त्यांच्यासाठी योग्य वातावरण कसं मिळालं याचं नेमकं उत्तर नाही. आपण केवळ असा विचार करायला हवा की, आपण फक्त शोधत जायचं आणि कधीतरी आपल्याला उत्तर मिळेल. उदाहरणार्थ माझे गुरू फ्रेड हॉयल आणि त्यांचे सहकारी विक्रमसिंघे यांनी जीवोत्पत्तीची एक वेगळी कल्पना मांडली होती की, हे जीव बाहेरील अंतराळातून धुमकेतूमार्फत पृथ्वीच्या वातावरणात आले. ती कल्पना होती. उत्तर आपल्याला माहीत नाही. जेव्हा उत्तर माहीत नसतं तेव्हा वाद होतात वा भांडणंही होतात.

प्रश्न: वैज्ञानिक वाद होतात ते तर समाज पाहात असतोच आणि त्यातून काही नवं संशोधन होत असतं. पण जेव्हा एखादे मंत्री डार्विनच्या सिद्धांतावर, माकड आमचे पूर्वज नव्हते असं म्हणतात किंवा दुसरे म्हणतात की, आईनस्टाईननं जे म्हटलं ते आमच्याकडे वेदांमध्ये पूर्वीच होतं, तेव्हा राजकीय अभिनिवेशानं केलेल्या या विधानांकडे तुमच्यातला वैज्ञानिक कसं पाहतो?

डॉ. नारळीकर :  कोण हे विधान करतंय, हे आपण बघायचं. जी व्यक्ती हे विधान करते तिची पार्श्वभूमी आपल्याला माहिती हवी. त्यावरून ठरवता येईल की, कितपत आपण त्या विधानकडे लक्ष द्यायचं. कोणी डॉक्टर असू शकतील, वा तुम्ही पी.एचडी झालात की तुम्ही तज्ज्ञ झालात असं मी म्हणत नाही. त्यामुळे माझ्या ज्ञानात एकदम वाढ झाली असं मानायला मी तयार नाही.

आपण सदैव शिकत असतो. काही लोकांना वाटतं की आपल्याला सगळं समजतं आणि काहींना वाटतं की, आपल्याला अजून बरंच शिकायचंय. मी या दुसऱ्या प्रकारच्या लोकांमधला आहे. राजकीय अभिनिवेशाबद्दल म्हणाल तर इथं विचारस्वातंत्र्य आहे, त्यामुळं तुम्ही हवं ते व्यक्त करू शकता. पण जर तुमच्या बोलण्याला काही वैज्ञानिक आधार हवा आहे असं वाटत असेल तर विज्ञानाला जे पुरावे आवश्यक असतात ते द्यावे लागतील. पण जर काहींना हे वैज्ञानिक निकष नको असतील तर त्यांना हवं ते बोलू दे. त्यांच्या बोलण्याला काही महत्त्व राहत नाही.

प्रश्न: बऱ्याचदा असे दावे ऐकायला मिळतात की, जे आधुनिक विज्ञानात संशोधन होतं आहे ते तर आमच्याकडे वेद-पुराणांमध्ये अगोदरच होतं. हे खरंच काही असं होतं का?

डॉ. नारळीकर: 'ब्रह्मास्त्रा'चा उल्लेख जो आपल्याकडे होतो त्याबद्दल असा दावा होतो की, ते न्यूक्लिअर डिव्हाईस होतं. म्हणजे आपल्या पूर्वजांना न्यूक्लिअर फिजिक्स...


डॉ. जयसिद्धेश्वर महास्वामी

न्यायालयाने CRPC 156 (3) नुसार गुन्हा दाखल करण्याचे आदेश पोलिसांना दिले आहेत.

सोलापूर लोकसभा मतदारसंघ अनुसूचित जातींसाठी राखीव आहे. निवडणूक लढवताना जयसिद्धेश्वर महास्वामी यांनी दाखल केलेला जातीचा दाखला बनावट असल्याचं सांगत जातपडताळणी समितीने तो रद्द केला आहे. त्यानंतर अक्कलकोटचे तहसिलदार संतोष शिरसाठ यांनी न्यायालयात फिर्याद दाखल केली होती अशी माहिती एबीपी न्यूजने दिली आहे.

खासदार महास्वामी यांनी अर्ज दाखल करताना बेडा जंगम जातीचं प्रमाणपत्र दिलं होतं. पण जातीचा दाखलाच रद्द झाल्याने त्यांची खासदारकी जाण्याची शक्यता आहे.

खासदार डॉ. जयसिद्धेश्वर महास्वामी यांनी सादर केलेला बेडा जंगम जातीचा दाखला बनावट असल्याची तक्रार सोलापुरातील रिपाइं नेते प्रमोद गायकवाड, मिलिंद मुळे आणि विनायक कंदकुरे यांनी केली होती. गेल्या आठ महिन्यापासून त्यावर सुनावणी सुरु होती. 15 फेब्रुवारीला सुनावणी पूर्ण झाली.

याप्रकरणी नियुक्त दक्षता समितीने तपास करुन आपला अहवाल सादर केला. त्यानंतर सोमवारी याप्रकरणी निकाल देण्यात आला आहे. खासदार जयसिद्धेश्वर महास्वामी यांनी पुराव्यांसाठी दाख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल केलेला दाखलाही संशयास्पद असल्याचं समितीने म्हटलं आहे.

तर, दक्षता समिती तक्रारदाराच्या दबावात काम करत असून त्रयस्थ समितीमार्फत तपास व्हावा, अशी मागणी जयसिद्धेश्वर महास्वामी यांच्या वकिलाने केली होती. पण जिल्हा जात पडताळणी समितीने हा अर्ज फेटाळून लावत सुनावणी पूर्ण झाल्याचं जाहीर केलं.

"बाजू मांडण्याची पुरेशी संधी दिली नाही"

जातीचा दाखला अवैध ठरवल्याच्या समितीच्या निर्णयाविरुद्ध उच्च न्यायालयात जाणार, असं महास्वामी यांचे वकील अॅड. संतोष न्हावकर यांनी सांगितलं आहे. ते पुढे सांगतात, "जातपडताळणी समिती तक्रारदाराच्या दबावाखाली काम करत होती. खासदार महास्वामी यांना पुरेशी संधी देण्यात आली नाही. पुरावा देण्याची संधी न देता गडबडीत निकाल देण्यात आला. त्यामुळे या निर्णयाविरुद्ध आम्ही उच्च न्यायालयात जाणार आहोत. आमची बाजू भक्कम आहे. तिथं आम्हाला नक्की न्याय मिळेल, याची खात्री आहे."

निकालाची प्रत

"कॅव्हेट दाखल करणार"

निर्णयाला स्थगिती मिळवण्याचा खासदार महास्वामी यांचा उद्देश आहे. त्यामुळे कॅव्हेट दाखल करून या निर्णयाला स्थगिती मिळवण्याचे प्रयत्न हाणून पाडण्यात येतील, असं तक्रारदार प्रमोद गायकवाड यांनी म्हटलं आहे.

"डॉ. जयसिद्धेश्वर महास्वामी यांनी लोकसभा निवडणुकीत बनावट जात प्रमाणपत्र दिल्याबद्दल सहा महिन्यांपूर्वीच याचिका दाखल केली आहे. याची सुनावणी 28 फेब्रुवारीला होणार आहे. त्यावेळी न्यायालयास जात पडताळणी समितीने दिलेल्या निकालाची प्रत देणार आहे, असंही त्यांनी सांगितलं.

"दाखला जप्त करण्याचे आदेश"

जात पडताळणी समितीचे अध्यक्ष ज्ञानदेव सूळ यांनी उच्च न्यायालयाच्या निकालांचे उदाहरण देऊन खासदार महास्वामी यांचा बेडा जंगम जातीचा दाखला अवैध ठरवला.

अक्कलकोट तहसीलदारांनी दिलेले मूळ बनावट जात प्रमाणपत्र जप्त करावे, हे प्रमाणपत्र देणाऱ्या संबंधित कर्मचारी आणि उमरगा तहसील कार्यालयातून बनावट फसल उतारा देण्यासाठी मदत करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवर तहसीलदारांनी न्यायालयात फिर्याद द्यावी, असे आदेश जिल्हा जात पडताळणी समितीचे अध्यक्ष ज्ञानदेव सूळ, सचिव संतोष जाधव आणि सदस्य छाया गाडेकर यांनी दिले आहेत.

खासदार डॉ. महास्वामींची वाट बिकटच

याप्रकरणी सोलापुरातील स्थानिक पत्रकार आणि दैनिक लोकसत्ताचे वार्ताहर एजाज हुसेन यांनी अधिक माहिती दिली. जातीचा दाखला अवैध ठरल्याने डॉ. महास्वामी यांची पुढची वाट बिकट असल्याचं मत त्यांनी व्यक्त केलं....


डॉ. जे. के. मिश्रा

प्रयागराजच्या प्रसिद्ध डॉक्टर रमा मिश्रा यांना फोनवरून हे सर्व सांगताना अश्रू अनावर झाले आणि त्या रडू लागल्या. त्यांची हतबलता केवळ यासाठी नव्हती की, त्यांच्या डोळ्यांसमोर हॉस्पिटलचा हलगर्जीपणा, डॉक्टर आणि कर्मचाऱ्यांकडून उपेक्षा आणि सुविधांच्या अभावी पतीचा मृत्यू झाला, तर यासाठीही होती की, त्या चार रात्रीत त्यांनी बऱ्याच लोकांचा याच पद्धतीनं जीव जाताना पाहिला.

80 वर्षीय डॉक्टर रमा मिश्रा प्रयागराजमधील प्रसिद्ध स्त्रीरोगतज्ज्ञ आहेत आणि अलाहाबाद (आताचं प्रयागराज) च्या मोतीलाल नेहरू मेडिकल कॉलेजमध्ये प्राध्यापक म्हणूनही त्यांनी काम केलं आहे.

स्वरूपराणी नेहरू हॉस्पिटल याच मेडिकल कॉलेजशी संबंधित आहे. डॉ. रमा मिश्रा आणि त्यांचे पती डॉ. जे. के. मिश्रा हे गेल्या आठवड्यात कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले. त्यानंतर ते दोघेही उपचारासाठी स्वरूपराणी हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाले होते.

डॉ. रमा मिश्रा सांगतात, "कोव्हिड रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आल्यानंतर सुरुवातीला आम्ही क्वारंटाईन झालो. मात्र, त्यांची ऑक्सिजन लेव्हल कमी होती. मेडिकल कॉलेजच्या डॉक्टरांनी सल्ला दिलाय की हॉस्पिटलमध्ये दाखल करा. खरंतर हॉ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स्पिटलमध्ये बेड्सची कमतरता होती. मात्र, आमच्या परिचयाच्या एका डॉक्टरने बेड्सची व्यवस्था केली. मात्र, त्यानंतर जी परिस्थिती होती, ती प्रचंड भीतीदायक होती."

डॉ. रमा मिश्रा आणि त्यांचे पती डॉ. जे. के. मिश्रा 13 एप्रिलला हॉस्पिटलमध्ये गेले. हॉस्पिटलच्या कोव्हिड वॉर्डात एकच बेड मिळू शकला. डॉ. रमा मिश्रा सांगतात की, "त्या रात्री फरशीवरच झोपावं लागलं. कारण दुसऱ्या दिवशी आम्हाला बेड मिळाला."

डॉ. रमा मिश्रा

त्या पुढे सांगतात, "मला बेड मिळाला नाही. मात्र, मला ऑक्सिजनचीही आवश्यकता नव्हती आणि माझे रिपोर्ट पॉझिटिव्ह असूनही माझी तब्येत इतका वाईट नव्हती. त्या रात्री माझ्या पतीला कुठलं तरी इंजेक्शन देण्यात आलं. मात्र, आम्हाला सांगितलं नाही की नेमकं कुठलं इंजेक्शन दिलं.

"विचारल्यानंतरही सांगितलं नाही. दुसऱ्या दिवशी पुन्हा इंजेक्शन दिलं गेलं. त्या रात्री आम्ही तिथं जे पाहिलं, ते प्रचंड भयंकर होतं. रात्रभर रुग्ण ओरडत होते. त्यांच्याकडे पाहणारा कुणीच नव्हता. अधून-मधून नर्स येत होत्या, डॉक्टर येत होते. ते केवळ ओरडून रुग्णांना गप्प बसायला सांगत होते किंवा एखादा इंजेक्शन देत होते. त्यातले अनेक लोक पांढऱ्या कपड्यात गुंडाळून बाहेर नेले जात होते. म्हणजेच, त्यांचा मृत्यू झाला होता," डॉ. मिश्रा सांगतात.

हॉस्पिटलमध्ये काय झालं?

प्रयागराजच्या मम्फोर्डगंजमध्ये राहणारे डॉ. जे. के. मिश्रा आणि त्यांची पत्नी डॉ. रमा मिश्रा या दोघांनीही एक मार्च रोजीच बेली हॉस्पिटलमध्ये कोरोनाची लशीचा पहिला डोस टोचून घेतला होता. सात एप्रिल रोजी दुसरा डोस लावण्यासाठी गेले. मात्र, लस घेतल्यानंतरही दोघेजण कोरोना पॉझिटिव्ह आले.

13 एप्रिलला दोघांनाही स्वरूपराणी नेहरू हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं, तिथेच डॉ. जे. के. मिश्रा यांचा शुक्रवारी दुपारनंतर मृत्यू झाला. डॉ. रमा मिश्रा म्हणतात, "डॉ. जे. के. मिश्रा स्वरूपराणी नेहरू हॉस्पिटलचे सर्वांत आदी हाऊस सर्जन होते आणि नंतर सर्जरी विभागाचे प्रमुख बनले. डॉ. रमा मिश्रा स्वत:ही स्वरूपराणी नेहरू हॉस्पिटलमध्ये स्त्री आणि प्रसूती विभागात प्राध्यापक होत्या."

डॉ. रमा मिश्रा म्हणतात, "हॉस्पिटलमध्ये कोरोनाचे नोडल ऑफिसर डॉ. मोहित जैन हे आमचे ज्युनियर होते. हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाल्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी ते तिथे आले. आम्हाला पाहून त्यांना धक्का बसला. आम्हाला पाहून त्यांनी विचारलं, तुम्ही इथं कसे आलात? काही वेळ राहिले,...


डॉ. तृप्ती गिलाडा-बेहेती

हे आर्त आवाहन आहे लोकांचे प्राण वाचवण्यासाठी जीवाची बाजी लावणाऱ्या एका डॉक्टरचं. कोरोनाविरोधात लढणाऱ्या कोव्हिड योद्ध्याचं.

मुंबईतील संसर्गजन्य आजारतज्ज्ञ डॉ. तृप्ती गिलाडा-बेहेती यांनी राज्यातील कोरोनाच्या परिस्थितीपाहून आलेले विचार एका व्हीडिओच्या माध्यमातून मांडले आहेत.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

मुंबईमध्ये कोरोना रुग्णांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. कोट्यावधी लोकांच्या या स्वप्ननगरीत, अॅम्ब्युलन्सच्या सायरनचे आवाज दिवसरात्र घूमू लागले आहेत. कोरोनाने हळूहळू आपला विळखा घट्ट केलाय.

दररोज डोळ्यादेखत होणारे मृत्यू, जीवाच्या आकांताने तडफडणारे रुग्ण पाहून आरोग्य कर्मचाऱ्यांमध्ये आजारासमोर निराशेची भावना निर्माण होऊ लागली आहे.

मुंबईतील हाताबाहेर जाणारी परिस्थिती, डॉ. तृप्ती त्यांनी एका व्हीडिओच्या माध्यमातून लोकांसमोर ठेवण्याचा प्रयत्न केलाय.

त्या म्हणतात, "मुंबईतील परिस्थिती दिवसेंदिवस वाईट होत चालली आहे. रुग्णालयात ICU बेड्स वेटिंगवर आहेत. ऑक्सिजनवर असलेल्या रुग्णांवर घरीच उपचार करावे लागत आहे. हे चित्र भयावह आहे."

ही भयावह परिस्थिती मांडताना डॉ. तृप्ती या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी आपल्या भावनांना अश्रूंच्या स्वरूपात वाट मोकळी करून दिली.

पाणावलेल्या डोळ्यांनी डॉ. तृप्ती विनंती करताना म्हणतात, "कृपा करून सुरक्षित रहा. एकवर्ष तुम्हाला कोरोना संसर्ग झाला नाही. म्हणजे, स्वत:ला सुपरहीरो समजू नका. तुमची रोगप्रतिकारशक्ती चांगली आहे. काहीच होणार नाही. या फाजील आत्मविश्वासात राहू नका."

कोरोना संसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेत मुंबईत युवा वर्गात मोठ्या प्रमाणात संसर्ग पसरल्याचं पहायला मिळतंय.

आपला अनुभव लोकांसोबत शेअर करताना डॉ. तृप्ती म्हणतात, "आमच्याकडे एक 35 वर्षांचा मुलगा व्हॅन्टिलेटरवर आहे. आता लोकांना आम्ही मदत करू शकत नाहीये. तुमच्यापैकी कोणावर ही पाळी येऊ नये. एवढीच अपेक्षा आहे."

"प्रत्येक डॉक्टर या भावनिक अनुभवातून जातोय. याचं कारण आम्ही इतके लाचार कधीच नव्हतो. कोव्हिड तुमच्या आसपास प्रत्येक ठिकाणी आहे. त्यामुळे काळजी घ्या," असं आवाहन डॉ. तृप्ती मुंबईकरांना करतात.

त्या पुढे म्हणतात, "घरातून बाहेर पडताना मास्क घाला. संसर्ग झाला नाही किंवा होऊन गेला म्हणजे पुन्हा होणार नाही असं नाही. त्यामुळे नाक आणि तोंड मास्कने पूर्ण झाकून घ्या."

देशात पसरलेला डबल म्युटंट रोगप्रतिकारशक्तीला चकवणारा असल्याने, संसर्ग झपाट्याने पसरतोय.

मुंबईकरांना डॉ. तृप्ती सांगतात, "तुमचे नातेवाईक, मित्र-मैत्रिणी यांना घाबरून रुग्णालयात दाखल होण्यास सांगू नका. बऱ्याच रुग्णालयात स्थिर प्रकृती असलेले रुग्ण दाखल होत आहेत. ज्यांना खरंच ऑक्सिजन बेड्सची गरज आहे त्यांच्यासाठी बेड्स नाहीत. त्यामुळे रुग्णांना घरीच ऑक्सिजन देऊन उपचार करतोय."

"त्यामुळे ऑक्सिजनची गरज, न्यूमोनिया असणाऱ्या रुग्णांना बेड्सची खरी गरज आहे. त्यांच्यासाठी बेड्स ठेवा," असं त्या म्हणतात.

कोरोनाविरोधी लशींबाबत अनेकांच्या मनात अजूनही प्रश्नचिन्ह आहेत. सोशल मीडियावर चुकीची माहिती वाचून लोक पुढे येत नाहीत, तर काहींच्या मनात लशीमुळे होणाऱ्या साइट इफेक्टची शंका आहे.

त्यांना उद्देशून डॉ. तृप्ती सांगतात, "कृपा करून लस घ्या. ज्या लोकांनी लशीचे दोन्ही डोस घेतलेत. त्यांना कोरोना संसर्गाचा गंभीर आजार होण्याचं प्रमाण कमी दिसून येत आहे. या लोकांना रुग्णालयात दाखल करण्याची गरज भासत नाही. लस खूप फायदेशीर आहे."

"कोरोनाकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका. स्वतःची काळजी घ्या. परिस्थिती सुधारत नाही, तोपर्यंत काही आठवड्यांसाठी अजिबात बाहेर पडू नका. सध्या डॉक्टर आणि त्यांच्या...


डॉ. तेलतुंबडे यांच्यावरील भीमा कोरेगाव हिंसाचार प्रकरणात गुन्हे रद्द करण्यास सर्वोच्च न्यायायलयाने नकार दिला होता. त्यानंतर त्यांना जामिनासाठी 11 फेब्रुवारीपर्यंत अवधी देण्यात आला होता.

शुक्रवारी (1 फेब्रुवारीला) त्यांचा अटकपूर्व जामीन अर्ज पुणे सत्र न्यायालयाने फेटाळला. त्यामुळे त्यांना अटक करण्याचं ठरवलं, असं पुणे पोलीस सहाय्यक पोलीस आयुक्त शिवाजी पवार यांनी PTI वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

त्यानंतर पहाटे साडेतीन वाजण्याच्या सुमारास पोलिसांनी मुंबई विमानतळावर अटक केली.

आधी मुंबई पोलिसांनी त्यांची चौकशी केली आणि नंतर त्यांना पुणे पोलिसांच्या ताब्यात देण्यात आलं. "चौकशीनंतर पुणे पोलिसांनी त्यांना अटक केली," अशी माहिती पुणे पोलीस सहआयुक्त शिवाजी बोडखे यांनी दिली.

याआधी डॉ. तेलतुंबडे यांच्या पत्नीला या अटकेविषयी पुणे पोलिसांनी सूचना दिली होती. पण पोलिसांनी याविषयी आणखी काहीही माहिती दिली नाही, असं तेलतुंबडे यांचे वकील रोहन नाहर यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

"ही अटक बेकायदेशीर आहे आणि सु्प्रीम कोर्टाच्या आदेशाचा अवमान आहे. आम्ही आज (शनिवारी) या विरोधात पुणे सत्र न्यायालयात आव्हान देणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र आहोत," असंही नाहर यांनी सांगितलं.

तेलतुंबडेंवर नक्की कोणते आरोप?

31 डिसेंबर 2017ला झालेल्या एल्गार परिषदेनंतर कोरेगाव भीमा हिंसाचार प्रकरणात काही विचारवंतांना, लेखकांना 28 ऑगस्ट 2018 ला अटक करण्यात आली होती. हे अटकसत्र सुरू असताना आनंद तेलतुंबडे यांच्या घरावरही धाड टाकण्यात आली होती.

आनंद तेलतुंबडेंच्या मते पोलिसांनी कोणताही वॉरंट नसताना त्यांच्या अनुपस्थितीत घराची झडती घेतली. घराचे चित्रीकरण केलं आणि घर पुन्हा बंद केलं. तेव्हा तेलतुंबडे मुंबईत होते. हा सगळा प्रकार समजल्यावर त्यांची पत्नी गोव्याला गेली आणि पोलिसांत तक्रार दाखल केली.

सोशल मीडियावर पडसाद

या अटकेची त्यांना भीती होती, म्हणून डॉ. तेलतुंबडे यांनी काही दिवसांपूर्वी एक पत्र लिहून एकूणच प्रकरणाबाबत सविस्तर माहिती देत अटक टाळण्यासाठी मदतीचं आवाहनही केलं होतं.

त्यावेळी लेखिका अरुंधती रॉय यांनीही तेलतुंबडे यांना अटक झाली तर भारताच्या इतिहासातला काळा दिवस असेल, असं म्हटलं होतं.

शनिवारी सकाळी ज्येष्ठ वकील इंदिरा जयसिंग यांनी ट्वीट केलं आहे, "डॉ. आनंद तेलतुंबडे यांना मध्यरात्री 3.30 वाजता अटक करण्यात आली. ही अटक सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशाचं उल्लंघन आहे. सुप्रीम कोर्टानं आनंद तेलतुंबडे यांना 11 फेब्रुवारी पर्यंत अटकेपासून संरक्षण दिलं होतं. हा न्यायालयाचा अवमान आहे."

"सुप्रीम कोर्टानं 11 फेब्रुवारी पर्यंत स्थगिती दिली होती तरी भीम कोरेगाव हिंसेच्या आरोपांवरून लेखक आणि कार्यकर्ते आनंद तेलतुंबडे यांना पुणे पोलिसांनी अटक केली," असं ज्येष्ठ पत्रकार राजदीप सरदेसाई यांनी ट्वीट केलं आहे.

"मध्यरात्री 3.30 वाजता आनंद तेलतुंबडे यांना अटक करण्यात आली आहे. सुप्रीम कोर्टानं त्यांना आणखी 4 आठवड्यांची मुदत दिली होती. मध्यरात्रीच्या या घटनेनंतर भारत फॅसिझमपुढं झुकला आहे हे यातून दिसून येतं," असं कम्युनिस्ट (मार्क्सवादी-लेनिनिस्ट) पक्षाच्या नेत्या कविता क्रिश्नन यांनी म्हटलं आहे.

दलित नेते आणि गुजरातचे आमदार जिग्नेश मेवाणी यांनीही एका ट्वीटमध्ये म्हटलं, "आनंद तेलतुंबडे यांच्या अटकेबरोबर आतापर्यंत भीमा कोरेगाव प्रकरणात 10 लोकांना खोट्या आरोपांमुळे तुरुंगात डांबण्यात आलं आहे. आणखी लोक आत जातील. महाराष्ट्र पोलिसांच्या या कटामुळे मानवी हक्कांचं उल्ल्ंघन होत आहे. आम्ही या सर्व 10 लोकांच्या सुटकेची मागणी करतो."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


डॉ. दिनेश शर्मा

एकीकडे कोव्हिड योद्ध्यांसाठी टाळ्या वाजतात.. त्यांच्या कामाचं कौतुक म्हणून फुलांचा वर्षाव करतो. मात्र, दुसरीकडे आपल्या समाजातच एक विदारक चित्र पहायला मिळतंय. कर्तव्यासाठी जीवाची पर्वा न करणाऱ्या या कोव्हिड योद्ध्यांवर हल्ले होतायत. डॉक्टर, आरोग्य कर्मचाऱ्यांना मारहाण केली जात असल्याचं चित्र आहे.

महाराष्ट्रात पोलीस आणि डॉक्टरांवर झालेल्या हल्ल्याच्या लेखाजोखा या लेखात मांडण्यात आला आहे.

महाराष्ट्रात कोव्हिड योद्ध्यांवर झालेले हल्ले -

याबाबत बीबीसीशी बोलताना पोलीस उपमहानिरीक्षक (कायदा-सुव्यवस्था) विनायक देशमुख म्हणाले, "कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर आरोग्य कर्मचाऱ्यांवर हल्ल्याच्या 65 घटना राज्यात घडल्या आहेत. डॉक्टर रुग्णांकडे लक्ष देत नाहीत. रुग्णांवर योग्य उपचार केले नाहीत. डॉक्टर वेळेवर उपलब्ध नव्हते. रुग्णाचा मृत्यू अचानक कसा झाला. अशा अनेक कारणांवरून नातेवाईकांकडून डॉक्टरांना मारहाण केल्याच्या घटना घडल्या आहेत. पोलिसांनी आरोपींविरोधात कायदेशीर कारवाई केली आहे."

"लॉकडाऊन योग्य पद्धतीने पाळताना पोलीस आणि सामान्यांमध्ये अनेकदा खटके उडतात. पोलिसांवर हल्ला केला जातो.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांना मारहाण होते. गेल्या चार महिन्यात पोलिसांवर हल्ला करण्याच्या 336 घटना घडल्या. यात 891 पेक्षा जास्त आरोपींना अटक करण्यात आली आहे," असं पोलीस उपमहानिरीक्षक विनायक देशमुख पुढे म्हणाले.

अमरावतीत डॉक्टरला धक्काबुक्की

अमरावतीच्या सुपर स्पेशालिस्ट रुग्णालयात 25 ऑगस्टला (मंगळवारी) संध्याकाळी मृत रुग्णाच्या नातेवाईकांनी डॉक्टर आणि वॉर्डबॉयशी धक्काबुक्की केल्याचा प्रकार घडला. कोव्हिड-19 मुळे रुग्णाचा मृत्यू झाल्यानंतर मृतदेह नातेवाईकांच्या ताब्यात देण्यावरून हा प्रकार घडला. या प्रकरणी तक्रारीनंतर गाडगेनगर पोलीस स्टेशनमध्ये गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना अमरावतीचे पोलीस आयुक्त यशवंत सोळंके म्हणाले, "मंगळवारी संध्याकाळी सुपर स्पेशालिस्ट रुग्णालयात डॉक्टर, आरोग्य कर्मचारी आणि रुग्णाच्या नातेवाईकांमध्ये मृतदेह ताब्यात देण्यावरून बाचाबाची झाली. नातेवाईकांनी डॉक्टरांना धक्काबुक्की केली. या प्रकरणी 6-7 आरोपींवर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. मृत व्यक्तीचे अंत्यसंस्कार झाल्यानंतर नातेवाईकांना अटक केली जाईल."

नाशिकमध्ये डॉक्टरला मारहाण

नाशिकच्या ग्लोबल रुग्णालयातील डॉ. दिनेश पाटील यांच्यावर 3 ऑगस्टला रुग्णाच्या नातेवाईकांकडून हल्ला करण्यात आला. कोव्हिड-19 संशयित म्हणून उपचारांसाठी दाखल रुग्णाचा मृत्यू झाल्यानंतर संतापलेल्या नातेवाईकांनी केबिनमध्ये घुसून डॉ. पाटील यांना मारहाण केली. ही सर्व घटना सीसीटीव्हीमध्ये कैद झाली आहे.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना नाशिकचे पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे-पाटील म्हणाले, "डॉक्टरांवर हल्ला केल्या प्रकरणी दोन आरोपींना पोलिसांनी अटक केली आहे. आरोपींवर साथरोग अधिनियम कायदा, IPC आणि महाराष्ट्र मेडिकल सर्व्हिसेस कायद्यांतर्गत अजामीनपात्र गुन्हा दाखल करण्यात आलेला आहे."

"रुग्णाच्या मृत्यूनंतर इंन्शुरन्सच्या मुद्यावरून नातेवाईक संतापले. रागाच्या भरात नातेवाईकांनी डॉक्टरांना मारहाण केली. डॉक्टरांची शिष्ठमंडळासोबत चर्चा करण्यात आली आहे. डॉक्टरांना योग्य पोलीस सुरक्षा दिली जाईल. पोलिसांच्या कारवाईत कोणताही राजकिय दबाव नाही," असं पोलीस आयुक्त नांगरे-पाटील पुढे म्हणाले.

लातूरमध्ये मारहाणीत डॉक्टर जबर जखमी

लातूरच्या अल्फा रुग्णालयात 29 जुलैला डॉ. दिनेश शर्मा यांच्यावर रुग्णाच्या नातेवाईकांनी हल्ला केला. या हल्ल्यात डॉ. शर्मा जखमी झाले होते. कोव्हिडग्रस्त रुग्णाच्या...


डॉ. नरेंद्र दाभोळकरांच्या सहाव्या स्मृतीदिनानिमित्त एन. राम मंगळवारी पुण्यात आले होते. पहिल्या दाभोळकर स्मृती व्याख्यानादरम्यान बोलताना त्यांनी अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या मुद्द्यावरही भाष्य केली.

बीबीसी मराठीच्या जान्हवी मुळे यांनी एन राम यांच्याशी बातचीत केली. त्यांच्या मुलाखतीचा हा संपादित अंश.

प्रश्न :  आपण जेव्हा अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याविषयी बोलतो, तेव्हा कार्यकर्ते आणि कलाकार विशेषतः भाजप सरकारच्या राजवटीत हे स्वातंत्र्य धोक्यात आल्याचं म्हणतात. पण जेव्हा डॉ. दाभोळकरांची हत्या झाली, तेव्हा काँग्रेस सत्तेत होतं. मग तुम्हाला वाटतं, की राजकीय पक्ष किंवा राजकीय विचार अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या दडपशाहीसाठी जबाबदार आहेत, की आपल्या समाजाचा हा आंतरिक किंवा मूळ स्वभाव आहे?

एन राम : मला वाटतं दोन्हीही. तुम्ही आकडेवारी बघितली, फक्त पत्रकारांचं उदाहरण घेतलं, तर माझ्याकडे काही आकडे आहेत 2004 पासूनच्या दशकातले. ही माहिती फक्त पत्रकारांविषयीची आहे. 2004 आधीच्या दहा वर्षांत भारतात दहा पत्रकारांची हत्या झाली, असं CPJ चा अहवाल सांगतो. पुढच्या दशकात बाराहून अधिक जणांची हत्या झाली. याला परि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स्थितीही जबाबदार आहे.

काश्मीरमधलं भारतातलं कव्हरेज निराशाजनक - एन राम - पाहा व्हीडिओ

हेही खरं आहे, की 2013 साली डॉ. दाभोळकरांची हत्या झाली, तेव्हा भाजप सत्तेत नव्हतं, केंद्रातही. म्हणजे सत्तेत कोण आहे यानं फरक पडत नाही. त्या त्या वेळी कोण सत्तेत होतं, याचा काही संबंध नाही. वाईट प्रवृत्ती किंवा विरोधातल्या व्यक्ती किंवा गुन्हेगारही अशा हत्या करू शकतात, ज्यांना पत्रकारांचं काम सहन होत नाही. त्यांच्या दृष्टीनं जे दुर्जन किंवा दुष्ट आहेत त्यांना ते बाजूला करू पाहतात.

हा विरोधाचा किंवा विरोधी मतांचा सामना करण्याचा अर्ध-फॅसिस्ट प्रकार आहे. तुम्ही म्हणालात ते योग्य आहे. केवळ सत्ताधारी सरकारला दोष देऊन चालणार नाही. हे आपल्या व्यवस्थेतही भिनलं आहे. सरकार चांगलं असेल तरीही तपासात अडथळे आणले जाऊ शकतात.

प्रश्न :  अशा परिस्थितीत काम करणं पत्रकारांसाठी आणखी कठीण बनतं?

एन राम : हो. पण ते कुठल्या राज्यांत आहात, तुम्ही कशी काळजी घेता त्यावर अवलंबून आहे. मला वाटतं, पत्रकारांच्या संरक्षणासाठी त्यांच्या संस्थांनी मोठी जबाबदारी घ्यायला हवी. मला वाटतं धोका आहे, पण धोक्याची अतिशयोक्ती व्हायला नको.

देशात सध्या भीती आणि धमकी भरलेलं वातावरण आहे यात शंका नाही, संघ परिवारामुळे, पण बाकीच्या चळवळीही आहेत. अल्पसंख्यांकांमध्येही अशा वृत्ती आहेत. जिहादी विचार आणि बाकी सगळं.

भारतात मुख्यतः राजकारणाला धर्मकारणाचा रंग चढल्यानं पत्रकारांसमोरचा धोका वाढला आहे. पण कृपा करून लोक दुर्लक्ष करू लागतील एवढी अतिशयोक्ती करू नका.

मला वाईट वाटतं, सर्वोच्च न्यायालय या स्वातंत्र्याचं आणखी चांगलं रक्षण करू शकत नाही. फक्त पत्रकारांचं स्वातंत्र्य नाही तर विचार आणि अभिव्यक्तीचं स्वातंत्र्य. तरुण महिलांना फेसबुक पोस्टवरून काही दिवसांसाठी का असेना पण तुरुंगात जावं लागतं. हे इथे घडलं आहे, इतरत्रही घडलं आहे आणि हे धक्कादायक आहे.

प्रश्न :  आपण आत्ताचंच उदाहरण घेतलं, तर काश्मीरमध्ये आपण पाहिलं आहे...

एन राम : काश्मीरमध्ये जे झालं ते धक्कादायक आहे. आणीबाणी जाहीर न करता, माहितीवर बंधनं आणली आहेत, इंटरनेट बंद आहे आणि राजकीय नेत्यांना ताब्यात घेतलं आहे. हे संविधानाच्या कलम 19Aचं सरळ सरळ उल्लंघन आहे.

काश्मीरमध्ये लोकशाही धोक्यात आहे, तिथे लोकशाहीच राहिलेली नाही. रातोरात तुम्ही एका राज्याचे तुकडे केलेत आणि केंद्रशासित प्रदेश निर्माण केले. भविष्यात पुन्हा...


डॉ. निकिता बिळगी, फिलाडेल्फिया, यूएसए

बहुतांश देशांमध्ये आरोग्यक्षेत्रातील कर्मचारी, वयस्कर व्यक्ती किंवा ज्यांना कॅन्सरसारखे आजार आहेत अशा व्यक्तींना प्राधान्यानं लस दिली जाते आहे.

लसीकरणाची प्रक्रिया ही सगळीकडे काहीशी समान आहे. आधी नोंदणी करून मगच तुम्ही लस टोचून घेण्यासाठी नियोजित ठिकाणी जाऊ शकता. तुमची सगळी कागदपत्र तिथे तपासली जातात आणि तुम्हाला दुसरा कुठला आजार, अलर्जी नाही याची खात्री करून घेतली जाते.

दुष्परिणामांची माहिती दिल्यावर किंवा संमतीपत्रावर सही केल्यानंतर लस टोचली जाते. लस घेतल्यावर पंधरा ते तीस मिनिटं तिथेच बाजूला थांबावं लागतं, म्हणजे लशीचा काही थेट परिणाम होत नाही ना, हे पाहिलं जातं.

लस घेतल्यानंतरचा अनुभव कसा असतो?  यूएसए, यूके आणि जर्मनीत राहणाऱ्या तीन डॉक्टर्सशी आम्ही बोललो. या तिघांनाही लशीचा पहिला डोस मिळाला आहे.

डॉ. निकिता बिळगी, फिलाडेल्फिया, यूएसए

डॉ. निकिता बिळगी अमेरिकेतल्या फिलाडेल्फिया शहरात राहतात आणि फिजिकल थेरपीस्ट म्हणून करतात. कोव्हिडची साथ पसरल्यावरही त्यांचं काम थांबलं नव्हतं.

डॉ. निकिता बिळगी, फिलाडेल्फिया, यूएसए

"आम्ही रुग्णांना उपचा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र देणं थांबवू शकत नाही. कारण शस्त्रक्रियेनंतर त्यांना फिजियोथेरपीची गरज असते. मी पीपीई घालून, मास्क आणि ग्लव्ज घालून आवश्यक उपचार देत होते.

'फ्रंटलाईन वर्कर' असल्यानं मला लस घेण्याची संधी लवकर मिळाली. इथे मॉडर्ना आणि फायझर दोन्ही लशी उपलब्ध आहेत आणि वेगवेगळ्या कंपन्या किंवा संस्थांना लस पुरवणाऱ्या फार्मसीचा ज्यांच्याशी करार आहे त्यानुसार लस दिली जाते."

नऊ जानेवारीला निकिता यांना मॉडर्नाच्या लशीचा पहिला डोस मिळाला. त्या सांगतात, "कुठलंही इंजेक्शन घेतलं, की पहिल्या दिवशी असं दुखणं किंवा अवघडणं अपेक्षित असतंच. नशीबानं मला फार काही त्रास झाला नाही. फक्त लस घेतली तो हात खूप दुखत होता, अवघडल्यासारखा झाला.

"पण चोविस तासात दुखणं कमीकमी होत गेलं. मला ताप, मळमळण, थंडी वाजणं, यातलं काही झालं नाही. आता माझा पुढचा डोस अठ्ठावीस दिवसांनंतर आहे."

निकिता यांचा लस घेण्यामागे आणखी एक उद्देश आहे. "मी लस घेतली आणि मला थोडेफार दुष्परिणाम झाले, तरी त्याची माहिती सीडीसीला कळते आहे. म्हणजे माझ्यासारख्या लोकांना आलेल्या अनुभवाचा ते अभ्यास करू शकतील. एकप्रकारे आम्ही विज्ञानाला मदत करतो आहोत."

डॉ. निकिता बिळगी, फिलाडेल्फिया, यूएसए

अमेरिकेत पूर्ण लॉकडाऊन झालं नाही, पण फिलाडेल्फियात नोव्हेंबर-डिसेंबरमध्ये सेमी लॉकडाऊनसारखी परिस्थिती होती. अनेक गोष्टींवर बंधनं होती. अमेरिकेतली वाढती रुग्णसंख्या पाहता तिथे जास्तीत जास्त जणांनी लस घ्यायला हवी, असं निकिता यांना वाटतं. तसंच लस घेतल्यावरही काळजी घेत राहायला हवं असं त्या अधोरेखित करतात.

"लस मिळाल्यावरही मास्क घालत राहणं महत्त्वाचं आहे. लस मिळाली म्हणजे आपल्याला आजार होणारच नाही असं नाही. मास्क घालणं, हात धुणं या गोष्टी कोव्हिडच नाही तर कुठलाही संसर्ग टाळण्यासाठी महत्त्वाच्या आहेत."

डॉ. आशुतोष तोंडारे, लंडन, यूके

डॉ. आशुतोष तोंडारे मूळचे औरंगाबादचे असून ते ब्रेस्ट कॅन्सर सर्जन आहेत. याच क्षेत्रात त्यांना फेलोशिप मिळाली असून, त्यामुळेच ते सध्या युकेमध्ये आहेत आणि तिथेच कामही करत आहेत.

डॉ. आशुतोष तोंडारे, लंडन, यूके

ते सांगतात, "मला फायजरची लस मिळाली, कारण जेव्हा मी लस घेण्यासाठी गेलो तेव्हा ही एकच लस उपलब्ध होती. बाकीच्या लशी टप्प्याटप्प्यानं येत आहेत."

लशीचा पहिला डोस घेतल्यावर त्या दिवशी आशुतोष यांना फारसा त्रास जाणवला नाही. "दुसऱ्या दिवशी जिथे लस घेतली तिथे हात दुखत होता आणि...


डॉ. निशिगंधा वाड

अभिनेत्री सुलेखा तळवलकर यांचं वैयक्तिक युट्यूब चॅनेल आहे. त्यावर 'दिल के करीब' हा मुलाखतींचा कार्यक्रम त्या करतात. 19 डिसेंबर रोजी या चॅनेलवरून सुलेखा यांनी डॉ. निशिगंधा वाड यांची घेतलेली मुलाखत प्रसारित झाली.

या कार्यक्रमात डॉ. निशिगंधा यांनी त्यांच्या अभिनयातील प्रवासाच्या बरोबरीने शैक्षणिक क्षेत्रातील वाटचाल, सामाजिक क्षेत्रातील काम, कुटुंबीय यांच्याविषयी सांगितलं.

मराठी आणि हिंदी चित्रपट तसंच मालिका यामध्ये डॉ. निशिगंधा गेली अनेक वर्ष कार्यरत आहेत. नव्वदीच्या दशकातल्या प्रमुख मराठी अभिनेत्रींमध्ये त्यांचं नाव घेतलं जातं.

निशिगंधा दोन डॉक्टरेट पदवीप्राप्त असून तिसरीचं काम सुरू आहे. सामाजिक संस्थेच्या माध्यमातूनही त्या कार्यरत आहेत.

एका प्रश्नाच्या उत्तरादरम्यान डॉ. निशिगंधा वाड असं म्हणाल्या की, "निसर्गाच्या विरोधात जाणारा अनैसर्गिक प्रवास थोडा पचनी पडत नाही. समलिंगी संबंधाबाबत माझं वैयक्तिक मत थोडं वेगळं आहे. माझ्या मुलीला मी या विषयावर बोललेलं आवडत नाही. आताच्या पिढीला असं वाटतं की हाऊ कॅन यू कॉन्ट्रॅडिक्ट? (तुम्ही विरोधी मत कसं मांडू शकता) तुम्ही नॉर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मल नाहीयेत. प्रत्येकाला वैयक्तिक आवडनिवड, प्राधान्य आहे. पण देअर इज ऑल्सो चॉईस ऑफ ट्रिटमेंट ना? असं मला वाटतं.

दिल के करीब या मुलाखतीत बोलताना डॉ. निशिगंधा वाड

मी असा विचार करते की, अशा लोकांनी (त्यांच्या मानवी हक्कांबाबत आपण बोलतो). सगळ्या गोष्टी मला कळतात असं नाही. माझ्या आकलनाप्रमाणे मला असं वाटतं की अशा कपलने एखादं मूल दत्तक घेतलं तर त्या मुलाच्या मानवी हक्कांचं काय? प्रश्न उभा राहतोच ना? त्या मुलांना नैसर्गिक आई आणि वडील यांची ओळख कशी करून द्यायची? त्यांना तुम्ही हे अधिकार देताय पण त्या मुलांच्या ह्यूमन राईट्सचं काय? त्या मुलांना ह्यूमन राईट्सचं कळेपर्यंत तो किंवा ती गोंधळलेली नसेल का? असेल की नाही?"

निशिगंधा वाड यांची मुलाखत पाहिल्यानंतर समीर समुद्र यांनी फेसबुक पोस्टच्या माध्यमातून आपले विचार मांडले आहेत.

ते म्हणतात, दिल के करीब कार्यक्रमातली तुमची मुलाखत पाहिली. एलजीबीटी कपल, मूल्यव्यवस्था, पालकत्व यासंदर्भात तुमचे विचार ऐकले. या विषयासंदर्भात तुमची मतं ऐकून मी आश्चर्यचकित झालो नाही कारण बहुतांश भारतीय माणसं अशा पारंपरिक पद्धतीनेच समलैंगिकतेकडे बघतात. म्हणूनच मी याविषयी लिहितो आहे.

मुलाखतीत तुम्ही उल्लेख केलात ते एलजीबीटीक्यू कपल आणि कुटुंबीय मी आणि माझे कुटुंबीय आहोत. मी अमितशी लग्न केलं असून, गेली 17 वर्ष आम्ही एकत्र राहत आहोत. आम्ही आमचं मूल जन्माला घातलेलं नाही मात्र ध्रुव आणि शारव या गोड पुतण्यांचे काका म्हणून असलेली जबाबदारी आम्हाला पालकत्वाचाच एक भाग वाटतो. आमचे फॅमिली फोटो नीट काळजीपूर्वक बघा. कारण मुलाखतीत अशा स्वरुपाच्या कुटुंबीयांवर तुम्ही शाब्दिक आक्रमण केलं आहे आणि त्यांचा अपमान केला आहे.

समीर समुद्र (उजवीकडचे) यांनी अमित यांच्याशी लग्न केलं आहे.

एलजीबीटीक्यू नातेसंबंध अनैसर्गिक असतात असं तुम्ही मुलाखतीदरम्यान म्हणालात. समलैगिंक संबंध किती नैसर्गिक आहेत तसंच नातेसंबंधाच्या स्वरुपाविषयी मी तुम्हाला स्पष्टीकरण द्यायला बांधील नाही. होमोफोबियासाठी तुम्ही योग्य उपचार करून घ्यावेत. राज्यघटनेने आश्वस्त केलेलं स्वातंत्र्यमय असं आयुष्य मी जगतो आहे आणि तो माझा अधिकार आहे. मात्र समाजाचा भाग असलेला नागरिक म्हणून मला तुम्हाला असं सांगायचं आहे की एलजीबीटीक्यू समूहातील व्यक्ती किंवा कुटुंबीयांना त्रास होईल असे होमोफोबिक विचार तुम्ही मांडू नका.

सेलिब्रेटी म्हणून तुम्हाला एक व्यासपीठ...


डॉ. पांडुरंग वामन काणे.

संस्कृत, धर्मशास्त्र, भारतीय विद्या (म्हणजे इंडोलॉजी), हिंदू तसंच मुस्लीम कायदा, याबरोबरच फ्रेंच आणि जर्मन भाषेचा अभ्यास असलेल्या पां. वा. काणे यांचा जन्म 7 मे 1880 मध्ये चिपळूणमधल्या पेढे परशुराम इथं झाला. दापोलीत शालेय शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी महाविद्यालयीन शिक्षणासाठी मुंबईचा रस्ता धरला.

'हिस्टरी ऑफ धर्मशास्त्र' या आपल्या ग्रंथासाठी काणेंना अनेक सन्मान मिळाले. पण फक्त एक अभ्यासक म्हणून त्यांची ओळख मर्यादित नव्हती. चिपळूणच्या सरकारी शाळेपासून ते भारतरत्न पुरस्कारापर्यंतच्या डॉ. काणेंच्या प्रवासावर एक नजर टाकूया.

1) शिक्षणक्षेत्रात भरीव कामगिरी

M.Aनंतर काणेंनी कायद्याकडे वळत LLMसुद्धा पूर्ण केलं. स्वतः उच्चशिक्षित असलेल्या काणेंनी शिक्षक म्हणूनही मोठं काम केलं. रत्नागिरीच्या सरकारी शाळेपासून सुरूवात करत डॉ. काणेंनी शिकवण्यासाठी मुंबई गाठली. मुंबईत सरकारी शाळेत शिक्षक म्हणून काम केल्यानंतर काही काळात त्यांनी एल्फिन्स्टन आणि विल्सन यांसारख्या महाविद्यालयांमध्ये प्राध्यापक म्हणून काम केलं.

डॉ. काणेंना महामहोपाध्याय ही पदवी ब्रिटिश सरकारने दिली.

शैक्ष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णिक जीवनात भाऊ दाजी पारितोषिक, दक्षिणा फेलोशिप, झाला वेदान्त पारितोषिक, मंडलिक सुवर्णपदक यांसारखे अनेक सन्मान त्यांनी मिळवले.

मुंबईच्याच गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजमध्ये सुद्धा त्यांनी शिकवलं होतं. भारतातल्या सर्वांत जुन्या विद्यापीठांपैकी एक अशा मुंबई विद्यापीठाच्या उपकुलगुरूपदाचाही कार्यभार त्यांनी 1947 ते 1949दरम्यान सांभाळला.

2) वकिली आणि संशोधन

"शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर काणेंनी मुंबईतच वकिली सुरू केली. मुंबईत असताना काणे गिरगावात राहत असत. ट्रामनं प्रवास करण्याचा तो काळ होता. ते कोर्टात वकिली करत आणि एशियाटिक सोसायटीच्या लायब्ररीत आपला इतर अभ्यास करत असत," त्यांच्या कार्याबद्दल बोलताना संस्कृतचे अभ्यासक डॉ. गणेश उमाकांत थिटे यांनी सांगितलं.

डॉ. काणेंनी एशियाटिक सोसायटीत संशोधनाचं काम केलं.

'हिस्टरी ऑफ धर्मशास्त्र' हा काणेंनी लिहिलेला ग्रंथ आजही प्राचीन भारतीय कायदेव्यवस्था आणि नियमावलीबाबत प्रमाण मानला जातो.

"कायदा या अर्थानं 'धर्म' हा शब्द इथे आलेला आहे. प्राचीन तसंच मध्ययुगीन भारतात धार्मिक आणि नागरी कायदेव्यवस्था कशी होती याबाबतचा ज्ञानकोषच एकप्रकारे डॉ. काणेंनी तयार केला होता. आजही या विषयाच्या अभ्यासासाठी या ग्रंथाला पर्याय नाही," असंही डॉ. थिटेंनी सांगितलं.

"पाच खंडांत लिहिलेला हिस्टरी ऑफ धर्मशास्त्र हा ग्रंथ 1962 मध्ये लिहून पूर्ण झाला होता. पण सगळे खंड लिहून झाल्यानंतर डॉ. काणेंनी पुन्हा पहिल्या खंडाची सुधारित आवृत्ती काढण्याचं काम हातात घेतलं. इतकी त्यांची कामाप्रती निष्ठा होती," भांडारकर प्राच्यविद्या परिषदेचे रजिस्ट्रार प्राध्यापक श्रीनंद बापट यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना हे सांगितलं. काणेंचा हा ग्रंथ भांडारकर संस्थेनेच प्रकाशित केला होता.

3) समाजसुधारणा

फक्त शिक्षण आणि संशोधनच नव्हे तर समाजसुधारणा आणि पुरोगामी विचारांचा पुरस्कार हे ही डॉ. काणेंचं वैशिष्ट्य म्हणावं लागेल.

हिंदू आणि मुस्लीम कायद्यांचा सखोल अभ्यास, तसंच भारतीय कायदे आणि रुढींचा अभ्यास असलेल्या डॉ. काणेंनी तत्कालीन अनिष्ट चालींविरुद्ध आवाज उठवला होता.

डॉ. पांडुरंग वामन काणे.

केशवपन म्हणजे विधवांना केस कापून टाकण्याची सक्ती करणं, अस्पृश्यता यांसारख्या रुढींना त्यांनी तीव्र विरोध केला. एका केस न काढलेल्या विधवेला पंढरपुरात विठ्ठलाची पूजा करण्याचा अधिकार मिळावा यासाठी त्यांनी तिचं वकीलपत्र घेतलं होतं.

आंतरजातीय विवाह,...


डॉ. प्रमोद सावंत

सरकारी डॉक्टरपासून करिअर सुरू केलेले प्रमोद सावंत गोव्याचे मुख्यमंत्री बनले आहेत. तरुण वयात मुख्यमंत्री बनलेल्या प्रमोद सावंत यांच्यासमोर आव्हानंही तितकीच मोठी आहेत. घटक पक्षांना सांभाळून घेण्याची कसरत करत त्यांना गोव्यातील अनेक समस्यांवर 'उपचार' करावा लागणार आहे.

पर्रिकर यांच्या निधनानंतर काँग्रेसने सत्तास्थापनेसाठी प्रयत्न केले होते. पण भारतीय जनता पक्षाने वेगवान हालचाली करत गोव्याचं सत्ता हातून सुटणार नाही, याची खबरदारी घेतली. गोवा विधानसभेत भारतीय जनता पक्षाचे आता 12 आमदार आहेत.

महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाचे ३, गोवा फॉरवर्ड पार्टीचे 3 आणि 3 अपक्षांच्या साथीने भाजपने सरकार स्थापन केलं आहे. तर 14 आमदारांची संख्या असणारा आणि गोवा विधानसभेत सर्वांत मोठा असणारा काँग्रेस विरोधी पक्षात आहे. त्याचप्रमाणे राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचा एक सदस्य विधानसभेमध्ये आहे.

केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी, भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शहा यांनी घटक पक्षांशी दीर्घ चर्चा केल्यानंतर प्रमोद सावंत यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब करण्यात आलं. भारतीय जनता पक्षाला सत्तेतील सहकारी पक्षांच्या मागण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या पूर्ण करत पक्षातील निष्ठावानांची मर्जीही राखायची होती. म्हणूनच गोवा फॉर्वर्ड आणि महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्ष यांनाही खूश करण्याचा प्रयत्न भाजपने केला आहे.

पण पर्रिकराचे उत्तराधिकारी म्हणून पुढे आलेले प्रमोद सावंत आहेत तरी कोण?

कोण आहेत प्रमोद सावंत?

प्रमोद सावंत यांचा जन्म 24 एप्रिल 1973 रोजी झाला. त्यांनी कोल्हापूरमधून 'बॅचलर ऑफ आयुर्वेद, मेडिसिन, सर्जरी' ही पदवी संपादन केली आहे आणि टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठातून 'मास्टर ऑफ सोशल वर्क' ही पदवी मिळवली आहे.

2012 साली प्रमोद सावंत यांनी साखळी मतदारसंघातून निवडून येत गोवा विधानसभेत प्रवेश केला. त्यानंतर 2017 साली झालेल्या विधानसभा निवडणुकीतही ते पुन्हा एकदा विजयी झाले. सध्याच्या विधानसभेत त्यांची अध्यक्षपदी निवड करण्यात आली.

"प्रमोद सावंत यांची प्रतिमा स्वच्छ असून त्यांना रा. स्व. संघाची पार्श्वभूमी लाभली आहे," असं मत 'गोवा 365' वाहिनीच्या संदेश प्रभुदेसाई यांनी व्यक्त केलं. बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, "सावंत हे भारतीय जनता युवा मोर्चाचे अध्यक्षही होते. त्यामुळे पक्षाचा एक तरुण चेहरा म्हणून त्यांच्याकडे पाहिलं जातं. RSS केडरमधील असल्यामुळं त्यांना विशेष महत्त्वही आहे."

सरकारी नोकरी सोडून राजकारणात प्रवेश

"प्रमोद सावंत हे डॉक्टर झाल्यावर गोवा सरकारच्या वैद्यकीय सेवेत कार्यरत होते. राजकारणामध्ये प्रवेश करण्यासाठी त्यांनी नोकरीचा राजीनामा दिला. ते नेहरू युवा केंद्राशीही संबंधित होते,"  असं साखळी येथील ज्येष्ठ पत्रकार विशांत वझे यांनी सांगितलं.

सावंत यांची धाटणी थोडीफार पर्रिकर यांच्यासारखी असून सावंतसुद्धा अत्यंत सामान्य कुटुंबातील आहेत. त्यांचे वडील जिल्हा पंचायतीचे सदस्य होते. त्यांची पत्नी सुलक्षणा अध्यापक असल्याचीही माहिती वझे यांनी बीबीसी मराठीला दिली.

'घटक पक्षांशी जुळवून घ्यावे लागेल'

"प्रमोद सावंत भारतीय जनता पार्टीला मुख्यमंत्री म्हणून चालणार असले, ते संघाच्या विचारसरणीतील असले तरी मनोहर पर्रिकर यांच्याप्रमाणे सर्वसमावेशक भूमिका ते कशी घेतात, याकडे पाहाणे गरजेचं आहे," असं मत 'लोकमत' गोवा आवृत्तीचे संपादक राजू नायक यांनी व्यक्त केलं.

सावंत यांच्यासमोरील आव्हानांबद्दल सांगताना नायक म्हणाले, "गोव्यामध्ये 23 टक्के ख्रिश्चन समुदाय आहे तसंच ख्रिश्चनांच्या जवळ असणाऱ्या 'गोवा फॉरवर्ड पक्षा'ला ते सांभाळून घेतात का, हेसुद्धा पाहावे...


डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर

आतापर्यंत समतेसाठी अनेक आंदोलनं झाली, भारतीय राज्यघटनेने या देशातल्या सर्व जाती-धर्मांना समान हक्क प्रदान केला. पण पाण्याच्या प्रश्नावरुन जातीय आणि धार्मिक अस्मिता कशा उफाळून येतात याची उदाहरणं आपण आजही समाजात पाहतो आहोत. तथाकथित सवर्ण, उच्चधर्मीय, उच्चजातीय लोकांकडून केला जाणारा दुजाभाव, द्वेष, अत्याचार अजूनही समाजात पाझरताना दिसतो.

चवदार तळ्याचा सत्याग्रह होत असताना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी लोकांना उद्देशून म्हटलं होतं, "चवदार तळ्याचे पाणी प्यायल्याने तुम्ही आम्ही अमर होऊ अशातला भाग नाही. आजपावेतो चवदार तळ्याचे पाणी प्यायलो नव्हतो तरी तुम्ही आम्ही काही मेलो नव्हतो. चवदार तळ्यावर जावयाचे ते केवळ तळ्याचे पाणी पिण्याकरिता नाही. इतरांप्रमाणे आम्हीही माणसे आहोत हे सिद्ध करण्याकरिताच त्या तळ्यावर आपल्याला जावयाचे आहे."

भारतातील जातीव्यवस्थेने शोषण केलेल्या तसंच त्यावेळी सवर्णांकडून 'अस्पृश्य' मानल्या जाणाऱ्या दलित जातींना सरकारी आणि सार्वजनिक मालमत्तेवर समान हक्क देणारा कायदा 1923 साली मुंबई कायदे मंडळाने संमत केला. त्याची अंमलबजावणी करण्यासाठी महाड नगरपालिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेच्या पुढाकाराने डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांची सभा आयोजित करण्यात आली.

सार्वजनिक ठिकाणं, पाणवठे आणि चवदार तळं अस्पृश्यांसाठी खुलं करण्यात यावं यासाठी झालेल्या सत्याग्रहात सवर्ण समाजातील नेते मंडळीही सहभागी झाली होती. या ऐतिहासिक सत्याग्रहात तीन हजारांहून अधिक लोक सहभागी झाल्याची सरकार दफ्तरी नोंद आहे. 'आम्हीही माणसे आहोत' हे जगाला ठणकावून सांगण्यासाठीचा लढा मात्र अजूनही संपलेला नाही. त्यामुळे या महाडच्या सत्याग्रहाचं मोल आजही अधोरेखीत होतंय.

चवदार तळे

पाणी घेतलं म्हणून 'सवर्णां'कडून मारहाण

अगदी काही दिवसांपूर्वीची घटना आहे. उत्तर प्रदेशच्या गाजियाबादमधील डासनामध्ये एका मुस्लीम मुलाला मंदिराच्या आवारातील पाणी पिण्यावरुन मारहाण करण्यात आली. ही मारहाण करतानाचा व्हीडिओ शूट करण्यात आला आणि तो सोशल मीडियावर व्हायरल झाला. त्यानंतर उत्तर प्रदेशमधील पोलिसांनी  यादव आणि या दोन तरुणांना अटक केली. या मारहाणीत आरिफच्या डोक्याला आणि हाता-पायांना दुखापत झालीये. त्याला बेशुद्ध होईपर्यंत मारण्यात आलं असं त्याने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

ज्या मंदिराच्या परिसरात पाणी पिण्यावरुन आसिफला मारहाण झाली त्या मंदिराच्या प्रवेशद्वारावर मुस्लीमांना प्रवेश नाकारणारी एक पाटी आहे- 'य़ह मंदिर हिंदुओं का पवित्र स्थल है, यहाँ मुसलमानों का प्रवेश वर्जित है.'

मंदिराचे महंत यति नरसिहानंद यांनी 'पाण्यावरुन हा ड्रामा केला जातोय' असं म्हटलंय. आसिफचं कुटुंब गरीब आहे आणि मजुरीवर आपली गुजराण करतं. मुलगा निरक्षर आहे, त्याला तहान लागली तर तो जाणार कुठे? असा सवाल आसिफचे आई-वडील करतायत. तर महंतांनी अटक झालेल्या दोघांच्या जामिनासाठी प्रयत्न सुरु केलेयत.

तर राजस्थानच्या भरतपूरमध्ये कोरोनाच्या काळात लॉकडाऊन असताना 27 मे या दिवशी काही दलितांना प्रस्थापित लोकांनी गावातल्या आरोचं पाणी घेतलं म्हणून बेदम मारहाण केली.

तर 9 जून 2019ला झालेल्या उत्तर प्रदेशच्या कोशंबीमधील एका घटनेत सार्वजनिक हँण्डपंपवर पाणी भरलं म्हणून दलित महिलेला मारहाण करुन विवस्त्र केलं गेलं.

'अस्पृश्यतेच्या आणि भेदभावाच्या खाणखुणा'

जाती-धर्मावरुन अशा प्रकारे भेदभाव करणं हे मुळातच राज्यघटनेतील मुलभूत हक्कांच्या विरोधात आहे. 'तथाकथित पवित्र गोष्ट बाटली वा अपवित्र झाली', अशी तथाकथित सवर्ण समाजाची धारणा या भेदभावाच्या मानसिकतेच्या मुळाशी असते. याशिवाय पाण्यासारख्या नैसर्गिक संसाधनावर...


डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि डॉ. माईसाहेब आंबेडकर

1947 सालातील डिसेंबरचा महिना. भारताला स्वातंत्र्य मिळून चार-साडेचार महिने लोटले होते. भारताच्या राज्यघटनेच्या निर्मितीची धुरा खांद्यावर घेतलेले डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर दिल्लीतून मुंबईत काही कामानिमित्त आले होते.

मुंबईत आल्यावर बाबासाहेब विलेपार्ले येथील एस. राव या आपल्या उच्चशिक्षित मित्राला नेहमी भेटायला जात असत. इथेच एस. राव यांच्या मुलींची मैत्रीण डॉ. शारदा कबीर बाबासाहेबांना पहिल्यांदा भेटल्या.

या काळात बाबासाहेब डायबेटीस, न्युरायटीस, संधिवात, रक्तदाब अशा आजारांनी त्रस्त होते. मुंबईतील गिरगाव येथील डॉ. मालवणकर यांच्या क्लिनिकमध्ये ते नियमित तपासणी करत असत. या क्लिनिकमध्ये डॉ. शारदा कबीरही काम करत होत्या. उपचारादरम्यान त्यांची बाबासाहेबांशी विविध विषयांवर चर्चा होत असे. त्यातून ओळखही वाढत गेली.

माईसाहेब आंबेडकर

बाबासाहेबांबद्दल शारदा यांना प्रचंड आदर होता. त्यांनी त्यांच्या आत्मकथेत लिहिलंय, "डॉक्टरसाहेबांच्या सहवासात मला त्यांच्या ऐतिहासिक कार्याची जवळून प्रचिती आली आणि मी अक्षरश: दिपून गेले होते."

बाबासाहेबांच्या दुसऱ्या लग्नाची ग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोष्ट

1947 सालच्या डिसेंबर महिन्यातच बाबासाहेब क्लिनिकमध्ये आले असताना म्हणाले, "माझे लोक व सहकारी मला आग्रह करीत आहेत की सहचारिणी करा, परंतु मला माझ्या आवडीची, योग्यतेची व अनुरूप स्त्री मिळणे फार कठीण आहे. माझ्या कोट्यवधी लोकांसाठी मला अधिक जगायला पाहिजे व जगण्यासाठी माझ्या लोकांच्या आग्रहाचा गंभीरपणे विचार करणे क्रमप्राप्त आहे. अशा सुयोग्य स्त्रीचा शोध घेणे मी तुमच्यापासून सुरू करतो."

माईसाहेबांनी 'डॉ. आंबेडकरांच्या सहवासात' या आपल्या आत्मकथेत ही आठवण लिहून ठेवली आहे.

बाबासाहेबांनी शारदा कबीर यांना लग्नाची मागणी घातली. मात्र त्यांनी सोबत हेही सांगितलं की, आपल्या वयातील फरक आणि माझी प्रकृती यामुळे तू नकार दिलास तरी मला बिलकुल दु:ख होणार नाही.

यानंतर शारदा कबीर गोंधळात पडल्या. काय उत्तर द्यावं त्यांना कळलं नाही. त्यांनी वेळ मागून घेतला. तोपर्यंत बाबासाहेब पुन्हा दिल्लीत निघून गेले होते. दरम्यान शारदा यांनी डॉ. मालवणकर यांच्याशी याबाबत चर्चा केली. तसंच स्वतःच्या भावाचाही सल्ला मागितला.

शारदा कबीर यांचे थोरले बंधू म्हणाले, "म्हणजे तू भारताची कायदेमंत्रीण होणार तर. अजिबात नकार देऊ नकोस. पुढे जा."

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि माईसाहेब आंबेडकर

बाबासाहेबांबद्दल उपचारादरम्यान निर्माण झालेला जिव्हाळा, त्यांच्याबद्दल असलेली काळजी, प्रेम या सर्व गोष्टींचा विचार करता शारदा कबीर यांनी होकार कळवला. 15 एप्रिल 1948 रोजी दिल्लीत 15-20 निमंत्रितांच्या उपस्थितीत नोंदणी पद्धतीने डॉ. बाबाबासाहेब आंबेडकर आणि डॉ. शारदा कबीर यांचं लग्न झालं.

शारदा कबीर या कृष्णराव विनायकराव कबीर आणि जानकीबाई कबीर या मूळच्या रत्नागिरीतील राजापूर तालुक्यातील दाम्पत्याच्या पोटची मुलगी. सारस्वत ब्राह्मण कुटुंबातील शारदा यांचा जन्म 27 जानेवारी 1912 रोजी झाला. घरात शारदा मिळून एकूण आठ भावंडं.

लग्नानंतर 'शारदा कबीर'च्या 'सविता आंबेडकर' झाल्या. मात्र, बाबासाहेबांसाठी त्या कायम 'शरू'च राहिल्या, तर अनुयायांसाठी 'माईसाहेब' बनल्या.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा सहवास माईसाहेबांना नऊ वर्षेच लाभला. बाबासाहेबांच्या संघर्षात त्या साथी बनल्या. मात्र बाबासाहेबांच्या महापरिनिर्वाणानंतरही त्यांना संघर्ष चुकला नाही. या काळाला माई 'कसोटीपर्व' म्हणायच्या.

माईंनी त्यांच्या आत्मकथेत लिहिलंय, "डॉ. आंबेडकरांच्या परिनिर्वाणानंतर मला ज्या अग्निदिव्यातून जावे लागले,...