दिवाळीला पैसे कुठेत, असा प्रश्न कडूबाई विचारतात.

पीक नीट आलं तर तीच आमच्यासाठी दिवाळी. यंदा पीक-पाणी नसताना दिवाळसण काय साजरा करणार? कडुबाई त्यांच्या हातातला कोऱ्या चहाचा पेला माझ्या हातात ठेवतात आणि एक कोपऱ्याला बसून आपली व्यथा सांगतात.

महाराष्ट्र सरकारने जाहीर केलेल्या दुष्काळग्रस्तांच्या यादीत बीड जिल्ह्यातल्या गेवराई तालुक्याचाही समावेश आहे. तिथल्याच वडगाव ढोक गावात जाऊन शेतकरी दिवाळीची काय तयारी करतायत याचा अंदाज घेण्याचा प्रयत्न केला. पण गावात कुठेच दिवाळीचा उत्साह नाही.

शेती सुकून गेल्यामुळे गावातली अर्ध्याहून अधिक मंडळी गाव सोडून कारखान्यावर कामाला गेलेली आहेत. त्यामुळे आता गावात फक्त वृध्द महिला, पुरूष आणि लहान मुलंच मागे राहिलेली दिसतात.

कडुबाई म्हणाल्या, "यंदा गोड काहीच केलं नाही. नातवंड रोज मागे लागतात हे आणा, ते आणा पण कशाने आणावं? चटणी-भाकर, ठेचा-भाकर हेच खायचं आता. सण कशाचा करता?"

सावकार म्हणतात, तुम्ही पैसे कसे फेडणार?

उद्धव यादवराव गीते

गावातले वृध्द शेतकरी उध्दव यादवराव गीते सांगतात, "यंदा दिवाळीचा सण होणारच नाही. दिवाळी साजरी करायला पैसा पाहिजे. पेरणीचा खर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्च होऊन बसला. छोट्या शेतकऱ्याच्या दहा हजारापासून मोठ्या शेतकऱ्याचे तीन लाखापर्यंत पैसे गेले. पण हाताला काहीच लागलं नाही."

"दिवाळीसाठी हातात पैसेच नाहीत. सामान कसं आणावं. कुणी उधारी देत नाही. सगळ्यांनी सावकारक्या बंद केल्यात. सावकार म्हणतात तुम्ही पैसे कसे फेडणार? त्यांचंही बरोबरच आहे म्हणा. त्यामुळे कपडालत्ता घेतला नाही. आता बाराही महिने बनियनवर राहायचं.

"माझी एक एकर शेती आहे. त्यात बाजरीचं पीक घेतलं पण एक गोणीच बाजरी झाली. इतर वेळी एका एकरला १५-१६ गोण्या होतात. यावर्षी एक थेंबही पाऊस पडला नाही. तळ्यात, विहिरीला पाणी नाही.

गावातलं वातावरण उदास आहे.

शेतीला जोडधंदा म्हणून मी बैलाचा व्यापार करतो. पण धंदा बंद पडला. पाणीच नाही तर शेती कुठून करायची? इथे माणसांना खायला नाही तर बैलांना चारा, पाणी कुठून देणार," उध्दव यादवराव गीते यांनी बीबीसी मराठीसोबत बोलताना आपली कैफियत मांडली.

"सहा महिन्यापूर्वी मी पैशाने बेजार होऊन फाशी घेतली होती. गावातल्या सगळ्यांनी अडवलं म्हणून वाचलो. इतका जीवाचा कंटाळा आलाय आम्हाला. निसर्गाने आम्हाला साथ दिली असती तर आम्हाला कुणाकडे हात पसरवायचा प्रश्नच नव्हता.

चांगलं पीक आलं असतं तर दिवाळीचा आज आनंदाचा सण खाल्ला असता. पोरा-बाळांना, बायकोला कपडे आणले असते. दिवाळीसाठी सरकार आम्हाला मदत देणार आहे का? आता प्राण्यासोबतच माणसं सांभाळायचीही जबाबदारी सरकारची आहे," उद्धवराव सांगतात.

गावात दिवाळीचा उत्साह जाणवतच नाही

'दिवाळीचं नावंच काढू नका...'

गावातील राम पुरी म्हणाले की, "परंपरा पुढे चालू ठेवण्यासाठी सण तर साजरा करावा लागतोय. पण दिवाळी कशी साजरी करायची हा प्रश्न पडलाय. जनावरं वाऱ्यावर सोडून देण्याची पाळी आली आहे. मागच्या वर्षी बोंड अळीने सर्व पीक नेलं आणि यावर्षी तर पाऊसच नाही त्यामुळे शेत सुकून गेलं. पाच रूपये शेकड्यानेसुध्दा कुणी पैसा देईनात खर्चायला. उगाच जगायचं म्हणून जगतोय."

"दोन एकर शेतीत यंदा फक्त दोन गोण्या कापूस आलाय. ज्वारी पेरून ठेवलेय पण ती उगलीच नाही. तो खर्चही वाया गेला. तुरीची पानंसुध्दा गळायला लागली. येऊन-जाऊन फक्त आठ तास वीज असते. शेतीला पाणी नाही तर दिवाळीचं काय घेऊ बसलात. त्यात यंदा घरात दु:ख झालंय. त्यामुळे दिवाळीचं नावंच काढू नका", असं पुरी म्हणतात.

दुष्काळामुळे शेतकरी गाव सोडायच्या तयारीत

गेवराईमधील न्यू किर्ती किराणा स्टोर्सचे मालक अमोल हस्तीमल बाफना यांना...


दिवाळीसाठी सर्वत्र मुख्य बाजारपेठांमध्ये खरेदीसाठी झुंबड उडालेली आहे. कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर सलग सात-आठ महिने घरी बसलेले लोकं आता खेरीदीसाठी बाहेर पडत आहेत.

गर्दीत फिजिकल डिस्टंसिंगचे नियम पाळले जात नाही. पण तोंडावर मास्क लावल्याने आम्ही सुरक्षित आहोत अशी भावना लोकांमध्ये आहे. पण मास्क लावल्याने खरंच कोरोनापासून 100 टक्के संरक्षण मिळतं का?

वैद्यकीय तज्ज्ञांनुसार, "आपण बोलताना किंवा खोकताना ड्रॉपलेट्स बाहेर पडतात आणि हवेत पसरतात. मास्क घातल्याने तयार होणारे ड्रोपलेट्स मास्कमध्येच अडकतात किंवा मास्कमध्येच थांबवले जातात. एखाद्या व्यक्तीला संसर्ग झाला असेल, तर हे ड्रोपलेट्स मास्कमध्येच अडकल्याने दुसऱ्यांना आजारी व्यक्तीपासून संसर्ग होत नाही."

"मास्क योग्य पद्धतीने घातला नाही किंवा काही कारणांमुळे लिक झाला तर, ड्रॉपलेट्स हवेमध्ये पसरण्याची शक्यता असते. यामुळे इतरांनाही धोका असतो,"

मुंबईतल्या दादर येथे संध्याकाळी दिवाळीची खरेदी करण्यासाठी जमलेली गर्दी.

पण खरंच मास्क लावल्याने तुम्ही कोरोनापासून 100 टक्के सुरक्षित होता का? मास्क किती सुरक्षित आहेत? मास्क वापरत असताना कोणती काळजी घ्यावी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

? कोणत्या प्रकारचे मास्क वापरावेत? दिवाळीनंतर कोरोनाची दुसरी लाट येणार का? अशा अनेक प्रश्नांचा आढावा आपण घेणार आहोत.

गर्दीत मास्क किती सुरक्षित?

आरोग्य विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, काही आठवड्यांपासून महाराष्ट्रात दररोज साधारण 3-4 हजार कोरोनाबाधित रुग्ण आढळतात. राज्यातील सरासरी मृत्यूदर 2.63 टक्के इतका आहे.

मिशन बिगिन अगेनअंतर्गत राज्य सरकारने बाजारपेठा, दुकानं, मॉल्स, जिम, सार्वजनिक वाहतूक, सिनेमागृह अशा अनेक गोष्टी काही नियमांतर्गत सुरू केल्या आहेत. यामध्ये मास्क वापरणे, स्वच्छता राखणे आणि एकमेकांपासून अंतर ठेवणे या बाबी बंधनकारक आहेत.

दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर बाजारपेठांमध्ये खरेदीसाठी ग्राहकांची प्रचंड गर्दी आहे. ग्राहक मास्क तर वापरत आहेत पण पुरेसे अंतर राखले जात नाही असे दिसून येते. यामुळे कोरोनाचा संसर्ग होण्याचा धोका वाढतो आहे. शिवाय, मास्क कोरोनापासून किती सुरक्षा देतात? असाही प्रश्न उपस्थित होतो.

मास्क वापरल्याने तोंडातून हातावाटे होणारं संक्रमण काही प्रमाणात टाळता येते. मास्क वापरल्याने शिंकताना किंवा खोकताना नाकातून किंवा तोंडातून उडणाऱ्या शिंतोड्याद्वारे विषाणूंचा संसर्ग होण्याचा धोका काही प्रमाणात कमी करतात.

महाराष्ट्र वैद्यकीय संघटनेचे प्रमुख डॉ.अविनाश भोंडवे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "मास्क 50 टक्के सुरक्षा देऊ शकतात. मास्क वापरून 50 टक्के धोका कायम राहतो. पण गर्दीच्या ठिकाणी ही शक्यताही कमी आहे. एकदा मास्क घातल्यावर तुम्ही त्याला सारखा हात लावायचा नसतो. थेट घरी आल्यावर तो मास्क काढायचा असतो. पण या नियमाचे पालन होत नाही." अशा निष्काळजीपणामुळे कोरोनाची लागण होण्याचा धोका वाढतो असं मत डॉ.भोंडवे यांनी व्यक्त केले.

नाशिकमधील मुख्य बाजारपेठेतील दहीपुला कडे जाणारा रस्ता. गर्दीमुळे चार चाकी वाहनांना बंदी करावी लागली.

ते पुढे म्हणाले, "महाराष्ट्रात 80 टक्के रुग्ण असे आहेत ज्यांना कोरोनाची लागण तर झाली आहे पण लक्षणं नाहीत. त्यामुळे गर्दीत असे असंख्य लोक असण्याची शक्यता आहे. कोरोनाची लागण झालेल्या व्यक्तीजवळ तुम्ही 10 मिनिटं जरी थांबलात तरी तुम्हाला संसर्ग होऊ शकतो,"

काय काळजी घ्याल?

मास्क तोंडावर न लावता केवळ सोबत ठेऊन त्याचा उपयोग नाही. काही लोक मास्क गळ्यात अडकवताना दिसतात. काहीजण नाकावर न लावता केवळ ओठ झाकतात. काहीजण मास्क वापरत नाहीत. या कारणांमुळे गर्दीच्या ठिकाणी कोरोनाचा...


दिशा रवी 'फ्रायडे फॉर फ्यूचर' या अभियानाची संस्थापक सदस्य आहे. तिला दिल्ली पोलिसांच्या विशेष विभागाने शनिवारी संध्याकाळी बेंगळुरूमध्ये अटक केलं.

ग्रेटा थनबर्गने शेतकऱ्यांच्या समर्थनार्थ ट्वीट केल्यानंतर दाखल झालेल्या तक्रारीसंदर्भातील ही पहिली अटक आहे.

बेंगळुरूमधील एक प्रसिद्ध कार्यकर्त्या तारा कृष्णास्वामी यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "पर्यावरण-संरक्षणाशी संबंधित अनेक अभियानांसंदर्भात आम्ही एकमेकांशी चर्चा केलेली आहे. पण मी तिला व्यक्तीशः ओळखत नाही. पण ती कधीही कायद्याचं उल्लंघन करत नाही, एकदाही तिने तसं केलेलं नाही, हे मात्र मी प्रत्येक वेळी पाहिलेलं आहे."

दिल्ली पोलिसांनी दिशा रवीला न्यायालयात नेल्यावर असं सांगितलं की, "दिशा रवीने गुगल डॉक्यूमेन्टद्वारे टूलकिट संपादित केलं असून, या डॉक्टुमेन्टच्या निर्मितीमध्ये आणि प्रसारामध्ये तिची मुख्य भूमिका आहे."

"या प्रकरणात तिने खलिस्तानसमर्थक 'पोएटिक जस्टिस फाउंडेशन'शी हातमिळवणी करून भारतीय राज्यसंस्थेबद्दल वैमनस्य निर्माण करणारी कृती केली असून तिनेच हे टूलकिट ग्रेटा थनबर्गला पाठवलं," असं पोलिसांनी त्यांच्या निवेदनात म्हटलं आहे.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दिशा रवीची सचोटी आणि निष्ठा याबद्दल तिच्या सोबत काम करणारे लोक सातत्याने बोलतात.

तारा कृष्णास्वामी सांगतात, "एवढंच नव्हे, तर सगळ्याच संघटना कायद्याच्या चौकटीत काम करतात. तीदेखील यात पूर्ण सहकार्य करते आणि कायम शांततेच्या मार्गाने काम करते."

दुसऱ्या कार्यकर्त्याने नाव जाहीर न करण्याच्या अटीवर बीबीसीला सांगितलं की, "ती थट्टेखोर आणि अल्लड मुलगी आहे. अनेकदा कार्यक्रमांना ती उशिरा येते. याचा आम्हाला राग येतो, पण आम्ही काही बोलत नाही, कारण तिच्या सगळ्या कामात प्रचंड उत्साह असतो."

"दिशाने कधीही कोणताही कायदा मोडलेला नाही. आम्ही 'वृक्ष वाचवा' आंदोलन केलं तेव्हा तिनेच याबद्दल पोलिसांना रितसर माहिती दिली आणि अधिकाऱ्यांच्या संमतीचा कागद घेऊन आली. दिशाने कायमच प्रामाणिकपणे कायद्याच्या चौकटीत राहून काम केलेलं आहे."

या संदर्भात बीबीसीने अनेक तरुण कार्यकर्त्यांशी बोलण्याचा प्रयत्न केला, पण बहुतेकांनी या प्रकरणासंबंधी बोलायला नकार दिला किंवा कॉल घेतला नाही.

आणखी एका पर्यावरणविषयक कार्यकर्त्याने नाव जाहीर न करण्याच्या अटीवर सांगितलं की, "लोक घाबरलेले आहेत, त्यामुळे शांत आहेत."

बेकायदेशीर कृती प्रतिबंधक कायदा (यूएपीए) लावून आपल्याला अटक होईल, या भीतीने अनेक तरुण-तरुणी धास्तावले आणि मग जून 2020मध्ये 'फ्रायडे फ्यूचर' अभियान बंद करावं लागलं, अशी आठवण इतर काही कार्यकर्त्यांनी सांगितली.

केंद्र सरकारने टाळेबंदीच्या काळात लागू केलेल्या पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन धोरणाविरोधात मोहीम चालवल्यामुळे हा उपक्रम बंद करावा लागला.

त्या वेळी www.autoreportafrica.com या संकेतस्थळाशी बोलताना दिशा रवीने सांगितलं होतं की, "भारतात लोक सातत्याने जनविरोधी कायद्यांना बळी पडत आहेत. या देशात असहमतीचे सूर दडपले जात आहेत.

'फ्रायडे फॉर फ्यूचर, इंडिया' अभियानाशी संलग्न लोकांवर दहशतवादी असल्याचा शिक्का मारला जातो आहे. ते पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन धोरणाच्या मसुद्याचा विरोध करत असल्यामुळे ही कारवाई होते आहे. नफ्याला लोकांच्या जीवनाहून अधिक महत्त्व देणाऱ्या सरकारने असं ठरवून टाकलंय की, स्वच्छ हवा, स्वच्छ पाणी आणि जगण्यालायक पृथ्वीची मागणी करणं हे दहशतवादी कृत्य आहे."

काय आहेत आरोप?

दिशावर भारतीय दंडविधानाअंतर्गत देशद्रोह, समाजातील समुदायांतर्गत द्वेष निर्माण करणं आणि गुन्हेगार कारस्थान करणं असे आरोप लावण्यात आले आहेत.

ग्रेटा थनबर्गने 2018 साली...


दिशावर गुन्हा दाखल झाल्यानंतर सरकारविरोधात असहमति दर्शवण्यावर प्रतिबंधच लावण्यात आला की काय असा प्रश्न उपस्थित होताना दिसत आहे. दिशाला जामीन देताना असहमती म्हणजे देशद्रोह होत नाही असं म्हटलं आहे.

22 वर्षीय दिशा रवी हिच्याविरोधात नेमक्या कोणत्या कलमांतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला, सध्या अशा प्रकारचे गुन्हे दाखल करण्याच्या प्रमाणात वाढ का झाली आहे?

काय आहे देशद्रोह कायदा?

सरकारविरोधात असंतोष निर्माण करण्याचा किंवा त्या असंतोषाला उत्तेजन देण्याचा प्रयत्न हा भारतीय दंड संहितेच्या कलम 124 ए अंतर्गत देशद्रोहाचा गुन्हा ठरतो.

या गुन्ह्यासाठी दंड अथवा जन्मठेप अथवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.

एखादी सोशल मीडिया पोस्ट लाईक किंवा शेअर करणे, व्यंगचित्र काढणे किंवा शालेय नाटकात भाग घेणे या गोष्टींवरही या कायद्याअंतर्गत गुन्हा दाखल करता येऊ शकतो.

भारत ब्रिटिशांच्या राजवटीखाली असताना 1870 साली हा कायदा बनवण्यात आला होता.

सौदी अरेबिया, मलेशिया, ईराण, उझबेकिस्तान, सुदान, सेनेगल आणि टर्की या देशांमध्येही अशाच प्रकारचा देशद्रोहाचा कायदा अस्तित्वात आहे.

इंग्लंडमध्येही अशा प्रकारचा कायदा होता. 20... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

09 मध्ये या कायद्याविरोधात बरीच निषेध आंदोलनं, चळवळ उभी राहिल्यानंतर हा कायदा रद्द करण्यात आला.

देशद्रोह कायद्याअंतर्गत गुन्हा दाखल करण्याच्या प्रमाणात वाढ

भारतात गेल्या पाच वर्षांत देशद्रोह कायद्याअंतर्गत गुन्हा दाखल करण्याच्या प्रमाणात लक्षणीय वाढ झाल्याचं दिसून आलंय.

वकील, पत्रकार आणि प्राध्यापकांच्या आर्टिकल 14 या संघटनेने जमा केलेल्या माहितीनुसार, भारतात देशद्रोहाच्या गुन्ह्यांमध्ये दरवर्षी 28 टक्के या प्रमाणात ही वाढ झाली आहे.

भारताच्या नॅशनल क्राईम रेकॉर्ड्स ब्यूरोमध्ये (NCRB) 2014 पर्यंत देशद्रोह कलमाअंतर्गत दाखल गुन्ह्यांची वेगळी नोंद केली जात नव्हती. त्यावेळी या गुन्ह्याचं प्रमाणही कमी होतं.

आर्टिकल 14 या संघटनेत जमा झालेल्या आकडेवारीचं निरीक्षण करणाऱ्या लुभ्याती रंगराजन सांगतात, "पोलिसांनी गुन्हा दाखल करताना नेमकी कोणती कलमं लावली आहेत, याची नोंद आर्टिकल 14 कडून ठेवली जाते. पोलीस आणि न्यायालयीन कायदपत्रांचं निरीक्षण संघटना करते."

"NCRB ही प्रमुख गुन्हा नोंद करण्याच्या ठराविक पद्धतीने काम करते. म्हणजे कोणताही गुन्हा (देशद्रोहासह) त्यामध्ये बलात्कार किंवा खून हे गुन्हे समाविष्ट असल्यास त्या गुन्ह्याची नोंद त्यानुसारच होते.

पण दोन्ही आकडेवारींमध्ये वाढच झाली आहे.

आर्टिकल 14 च्या आकडेवारीनुसार, बिहार, कर्नाटक, झारखंड, उत्तर प्रदेश आणि तामीळनाडू या पाच राज्यांमध्ये संपूर्ण दशकातील दोन-तृतीयांश गुन्ह्यांची नोंद झाली आहे.

केंद्र आणि राज्य सरकार या दोहोंकडून दाखल गुन्ह्यांचा यात समावेश आहे.

यामध्ये काही राज्यांमध्ये बऱ्याच कालावधीपासून माओवाद्यांशी अंतर्गत संघर्ष सुरू आहे.

पण गेल्या काही वर्षांपासून देशात विविध प्रकारची निषेध आंदोलनं होत आहेत. त्यामध्ये शेतकरी आंदोलनाप्रमाणेच गेल्या वर्षी झालेला नागरिकत्व सुधारणा कायदा, शिवाय दलित महिला अत्याचार प्रकरणानंतर उत्तर प्रदेशात झालेलं आंदोलन या आंदोलनांचा समावेश होतो. अशा प्रकारच्या आंदोलनाशी संबंधित गुन्ह्यांमध्ये देशद्रोहाच्या कलमांचा वापर करण्यात आल्याचं दिसून येईल.

देशद्रोहाचा कायदा का वापरण्यात येतो?

देशद्रोहाचा कायदा वापरण्याबाबत भारतीय न्यायालयांकडून अनेक नियम आणि निरीक्षणं नोंदवण्यात आली आहेत.

फेब्रुवारी महिन्याच्या सुरुवातीला असंच एक प्रकरण दिल्लीच्या न्यायालयात आलं होतं. यामध्ये बनावट व्हीडिओ शेअर केल्याचे दोघांवर आरोप होते....


दीड तास चाललेल्या या भाषणात पंतप्रधान मोदींनी महात्मा गांधींच्या एका वक्तव्याचा उल्लेख केला, ज्याची बरीच चर्चा सुरू आहे. मोदी म्हणाले, "महात्मा गांधी म्हणाले होते की पाकिस्तानात राहणारे हिंदू आणि शीख माणसांना जेव्हा वाटेल तेव्हा ते भारतात येऊ शकतात. त्यांचं स्वागतच आहे. हे मी म्हणत नाहीये. पूज्य महात्मा गांधी म्हणाले होते. हा कायदा तत्कालीन सरकारने दिलेल्या आश्वासनाप्रमाणेच आहे."

नागरिकता दुरुस्ती कायद्याअंतर्गत पाकिस्तान, बांगलादेश आणि अफगाणिस्तानहून येणाऱ्या हिंदू, शीख, बौद्ध, जैन, पारशी आणि ख्रिश्चिन समाजाच्या शरणार्थींना भारताचं नागरिकत्व देण्याची तरतूद आहे.

त्यामुळे हा कायदा मुस्लिमांविरुद्ध भेदभाव करत असल्याचा आरोप करत, या कायद्याविरोधात देशभरात आंदोलनं सुरू आहेत.

पंतप्रधान मोदी यांनी विरोधी पक्ष आणि देशाला उद्देशून हे सांगितलं की महात्मा गांधी यांना स्वातंत्र्यासाठी लढा सुरू असण्याच्या काळापासून यांना असं होणं अपेक्षित होतं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी रामलीला इथं भाषणादरम्यान

बीबीसीने मोदींच्या या वक्तव्याची पडताळणी केली. महात्मा गांधींचे लेख, भाषणं, पत्रं असं सगळं आम्ही वा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चून काढलं.

त्यात 'कलेक्टेड वर्क ऑफ महात्मा गांधी' या ग्रंथाच्या व्हॉल्यूम 89 मध्ये आम्हाला या वक्तव्याचा उल्लेख सापडला. 26 सप्टेंबर 1947 रोजी स्वातंत्र्य मिळाल्याच्या एका महिन्यानंतरच्या एका प्रार्थनासभेत महात्मा गांधी असं म्हणाले होते.

इतिहासाचे जाणकार आणि महात्मा गांधींच्या विचारांचा अभ्यास करणाऱ्यांनी या वक्तव्याचा तत्कालीन संदर्भ जाणून घेणं आवश्यक असल्याचं म्हटलं आहे.

महात्मा गांधी

लाहोरमध्ये राहणाऱ्या पंडित ठाकूर गुरुदत्त नावाच्या व्यक्तीने महात्मा गांधी यांना स्वत:ची व्यथा ऐकवली होती. जबरदस्ती लाहोर सोडावं लागल्याचं त्याचं म्हणणं होतं. प्रत्येक व्यक्तीला मरण येईपर्यंत आपल्या जन्मस्थळी राहण्याचा अधिकार आहे, या गांधींजींच्या विचाराने तो माणूस प्रभावित होता. मात्र असं वाटूनही ते असं प्रत्यक्षात करू शकले नाहीत.

26 सप्टेंबर 1947 रोजी महात्मा गांधी आपल्या प्रार्थना सभेत म्हणाले होते:

"आज गुरू दत्त यांची भेट झाली. ते एक निष्णात डॉक्टर आहेत. स्वत:ची कहाणी सांगताना त्यांना अश्रू अनावर झाले. त्यांना माझ्याप्रति आदर वाटतो. मी सांगितलेल्या गोष्टी प्रत्यक्षात आणण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे, मात्र मी सांगितलेल्या गोष्टी अमलात आणणं अवघड आहे."

गांधीजी नेमकं काय म्हणाले होतेय़

"पाकिस्तानात तुमच्यावर अन्याय होत असेल, असं तुम्हाला वाटत असेल. पाकिस्तान स्वत:ची चूक मान्य करण्यास तयार नसेल तर आमच्याकडे कॅबिनेट मंत्रिमंडळ आहे. यामध्ये जवाहरलाल नेहरू, सरदार वल्लभभाई पटेल, अशी अशी चांगली माणसं आहेत.

"दोन्ही देशांना आपापसात सामंजस्याने काही गोष्टी ठरवाव्या लागतील. असं का होऊ शकत नाही? हिंदू आणि मुसलमान आम्ही कालपर्यंत मित्र होतो. एकमेकांवर विश्वास ठेऊ शकत नाही इतकं शत्रुत्व आमच्यात निर्माण झालं आहे का? आम्ही त्यांच्यावर विश्वास ठेऊ शकत नाही, असं म्हणत राहिलो तर दोन्ही देश लढतच राहतील. दोन्ही देशांदरम्यान सामंजस्याने वाटाघाटी होई शकल्या नाहीत तर उपाययोजना करता येणार नाहीत.

"आपल्याला न्याय्य मार्गाने जावं लागेल. न्याय्य मार्गाने जाताना हिंदू आणि मुसलमानांनी जीव जरी गमावला तरी मला काही वाटणार नाही. भारतात राहणारे साडेचार कोटी मुसलमान छुप्या पद्धतीने देशाविरुद्ध काम करत असल्याचं लक्षात आलं तर मला हे म्हणताना जराही संकोच वाटणार नाही की त्यांना गोळी मारून मारण्यात यावं. अशाच पद्धतीने पाकिस्तानात राहणारे शीख आणि हिंदू असं...


दीपक मारटकर गुरुवारी मध्यरात्री त्यांच्या घरासमोर बसले असतानाच दुचाकीवरून आलेल्या 4-5 जणांनी त्यांच्यावर हल्ला केला. मारटकर यांच्यावर तीक्ष्ण हत्याराने वार करून हल्लेखोर पळून गेले.

जखमी दीपक मारटकरांना हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं पण उपचारांदरम्यान पहाटेच्या सुमारास त्यांचा मृत्यू झाला.

राजकीय वैमनस्यातून त्यांची हत्या झाल्याचा पोलिसांना संशय आहे आणि पोलिसांनी संशयितांना ताब्यात घेतलंय. पुढचा तपास सुरू आहे.

फरासखाना पोलीस स्टेशनचे निरीक्षक जगन्नाथ कळसकर यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "दीपक मारटकर यांच्यावर रात्री 12.15 च्या सुमारास 4 ते 5 मारेकऱ्यांना तीक्ष्ण हत्याराने वार केले. पूर्ववैमनस्यातून तसेच राजकीय कारणावरून ही घटना घडल्याची शक्यता आहे. याप्रकरणी गुन्हा दाखल करण्यात आला असून संशयितांना ताब्यात घेण्यात आले आहे. त्यांच्याकडे चौकशी करण्यात येत आहे. यात काही नावे पुढे आली असून त्या दिशेने तपास करण्यात येत आहे."

शिवसेनेचे पुण्यातले उपशहर प्रमुख विशाल धनवडे म्हणाले, "दीपक मारटकर यांची हत्या कोणी केली असेल हे आत्ता सांगणं शक्य होणार नाही. पोलीस तपासातून ते समोर येईल. परंतु ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते ज्या भागात काम करत होते तो भाग संवेदनशील आहे. परवाच माझं त्यांच्याशी बोलणं झालं होतं. काही दिवसांपूर्वीच त्यांच्या वडिलांचं कोरोनामुळे निधन झालं होतं. त्यात दीपक यांचा खून झाल्याने त्यांच्या कुटुंबावर मोठा आघात झाला आहे. त्यांना दोन लहान मुली आहेत. दीपक नेहमीच सामाजिक कामांमध्ये सहभागी व्हायचे. पोलिसांनी याप्रकरणी दोषींवर लवकरात लवकर कारवाई करावी."

या घटनेमुळे पुण्यातल्या कसबा परिसरात तणावाचं वातावरण निर्माण झालंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


दीपक साठे

माझ्या मुलानं जगभर विमानं नेली पण कसलीही घमेंड त्याला नव्हती अशा शब्दांमध्ये दीपक साठे यांच्या आई लीलाताई साठे यांनी प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे.

"माझ्या मुलाने स्वतःचे प्राण देऊन इतर लोकांचे प्राण वाचवले. तो आणि त्याचा भाऊ दोघेही लष्कर आणि वायूसेनेत कार्यरत होते. दीपक यांना सर्वच ठिकाणी पहिले पदक मिळाले. वायूसेनेची आठही पदकं त्यांना मिळाली.  घोडेस्वारीसकट सर्व खेळांमध्ये ते निपुण होते" अशा शब्दांमध्ये दीपक साठे यांच्या आईने प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे. एबीपी माझा या वृत्तवाहिनीशी बोलताना त्यांनी ही प्रतिक्रिया दिली आहे.

नागपुरातील भरत नगरात दीपक साठे यांचे आई-वडील राहतात. कॅप्टन दीपक साठे यांच्या आईचा आज वाढदिवस आहे आणि आजच त्यांना आपल्या मुलाच्या अपघाती मृत्युची माहिती कळली.

"माझा मुलगा अतिशय कर्तृत्ववान होता आणि सर्व गोष्टीत तो परिपूर्ण होता, देव चांगल्या लोकांनाच आधी घेऊन जातो"अशी भावना लीलाताई साठे यांनी व्यक्त केली.

दीपक यांचे वडील कर्नल वसंत साठे हे सैन्यात होते तर मोठा भाऊ सुद्धा सैन्यात होता. दीपक साठे यांच्या वृद्ध आईवडिलांना धीर देण्यासाठी त्यांचे चुलत भाऊ स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुनील साठे इतर कुटुंबीय आणि नातेवाईकांसह आज दाखल झाले.

दीपक साठे यांचे चुलत भाऊ सुनील साठे यांनी दीपक यांच्या आईवडिलांना आज या घटनेची माहिती दिली.

 बीबीसी मराठीशी बोलताना सुनील साठे म्हणाले, "काल रात्री साडेनऊ वाजता आम्हाला टीव्हीवर विमानाला अपघात झाल्याचे कळले. या विमानाचे वैमानिक दीपक साठे होते हेही कळले. नंतर वैमानिक अपघातात ठार झाल्याचे कळल्यावर आम्ही हादरलो.  नंतर 12 वाजता बातमी कन्फर्म असल्याचे समजल्यावर आम्हाला धक्का बसला.

काका काकूंना धक्का बसेल म्हणून काल सांगितले नाही. शेवटी एअर इंडियाकडून निरोप आला आणि आम्ही  दादा आणि काकू यांना आज सांगितले आज सर्व आलो त्यांना धीर देतोय."

एअर इंडिया एक्स्प्रेसचं हे विमान होतं. या अपघातात आतापर्यंत 18 जणांचा मृत्यू झाला आहे. यामध्ये पायलट दीपक साठे यांचा सुद्धा समावेश आहे. अपघातग्रस्त विमानाचं त्यांनी दोन वेळा लँडिंग करण्याचा प्रयत्न केला होता. तिसऱ्या प्रयत्नात त्यांनी विमान उतरवलं पण त्याला अपघात झाला.

धावपट्टीवर पाणी साचलं होतं, तसंच सतत पाऊस सुरू होता. त्यामुळे हा अपघात झाल्याचं बोललं जात आहे.

माजी मंत्री अल्फान्सो के. जे. यांनी त्यांच्या ट्वीटमध्ये पायलटचा मृत्यू झाल्याचं म्हटलं आहे. त्यांनी याआधी एअर फोर्समध्येसुद्धा काम केलं होतं.

दीपक साठे अनुभवी पायलट होते, त्यांचं वय 58 होतं. त्यांना पेसिंडेंट गोल्ड मेडेलसुद्धा मिळलं होतं.

एनडीच्या त्यांच्या बॅचचे ते टॉपर होते. प्रतिष्ठित Sword Of Honor ते विजेते होते. टेस्ट पायलट म्हणून ते ओळखले जात. कुठल्याही प्रकारचं विमान उडवण्यात त्यांचा हातखंडा होता.

"कॅप्टन दीपक साठे भारतीय वायू दलातील एक निपुण पायलट होते. मी त्यांना चांगला ओळखत होतो. कॅप्टन साठे एक निष्णात टेस्ट पायलट होते. प्रोटो टाईप एअरक्राफ्ट उडवण्यासाठी त्यांना ट्रेनिंग मिळालं होतं. भारतीय वायू दलात एक सक्षम पायलट म्हणून त्यांची ओळख होती," असं विपुल सक्सेना यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं आहे. सक्सेना माजी पायलट आणि एव्हिएशन एक्सपर्ट आहेत.

दीपक साठे 1981 मध्ये हवाई दलात वैमानिक म्हणून रुजू झाले होते. त्यांनी पुण्यातील एनडीएमधून प्रशिक्षण घेतलं होतं. 2003 पर्यंत त्यांनी लढाई वैमानिक म्हणून सेवा बजावली. त्यानंतर निवृत्ती घेऊन ते एअर इंडियात कार्यरत होते. सुरुवातीला त्यांनी एअर इंडियाच्या ताफ्यातील मोठ्या आकाराचे एअरबस 310 हे विमान...


दीपाली चव्हाण आणि श्रीनिवास रेड्डी

आत्महत्येस प्रवृत्त करण्यास आणि सहआरोपी म्हणून रेड्डीवर गुन्हे दाखल करण्यात आले असल्याची माहिती धारणी पोलीस ठाणेदार विलास कुलकर्णी यांनी दिली आहे.

रेड्डी यांच्यावर यापूर्वी निलंबनाची कारवाई करण्यात आली आहे. त्यानंतर अटकपूर्व जामिनसाठी त्यांनी अचलपूर आणि नागपूर न्यायालयात अर्ज दाखल केला होता. दोन्ही ठिकाणी त्यांच्या अटकपूर्व जामीन फेटाळण्यात आला होता.

मात्र आज अखेर निलंबित अप्पर प्रधान मुख्य वनसंरक्षक श्रीनिवास रेड्डी याला सह आरोपी करून नागपूर येथून धारणी पोलिसांनी अटक केली आहे.

दीपाली चव्हाण

25 मार्चला दीपाली चव्हाण यांनी वरिष्ठ अधिकारी DFO विनोद शिवकुमार यांच्या जाचाला कंटाळून स्वतःवर गोळी झाडून आत्महत्या केली होती.

आत्महत्या करण्यापूर्वी दिपाली चव्हाण यांनी अप्पर प्रधान मुख्य वनसंरक्षक रेड्डी यांच्याकडे वारंवार शिवकुमार यांची तक्रार केली.

मात्र रेड्डी यांनी शिवकुमार याला वाचण्याचा प्रयत्न केला असा उल्लेख दीपाली चव्हाण यांनी आत्महत्येपूर्वी लिहिलेल्या पत्रात केला होता.

त्यामुळे रेड्डी हे शिवकुमार इतकेच दोषी असून त्यांच्यावर कारवाईची मागणी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सर्व स्थरातून केली जात होती.

या संपूर्ण प्रकरणाचा तपास वरिष्ठ आयपीएस अधिकारी प्रज्ञा सरवदे यांच्याकडे सोपवण्यात आला होता.

दोन दिवसांपासून एक सदस्यीय समितीने कसून चौकशी केली. काल जवळपास तीन तास प्रज्ञा सरवदे यांनी पोलीस अधीक्षक कार्यालयात प्रकरणाची चौकशी केली.

चौकशीनंतर रेड्डी यांच्यावर गुन्हा दाखल करून त्यांना अटक करण्यात आली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


दीपिका पदुकोण JNUमध्ये

आज दिवसाअखेरीस अभिनेत्री दीपिका पदुकोणने दिल्लीतील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाला भेट दिली. रविवारच्या हिंसाचारात जखमी झालेली JNUSUची अध्यक्ष आयेशी घोषची तिने विचारपूस केली.

दीपिका सध्या तिच्या 'छपाक' या आगामी चित्रपटाच्या प्रमोशनसाठी दोन दिवस दिल्लीत आहे.

JNUचा विद्यार्थी नेता उमर खालिदने तिचे आभार व्यक्त केले आहेत. "फॅसिस्ट शक्तींविरोधात विद्यार्थी आणि तरुणांच्या पाठीशी उभे राहण्यासाठी धन्यवाद दीपिका. काळ बदलतो आहे," असं तो म्हणाला.

"खान चाचा आता तरी बोलणार का?" असा प्रश्न त्याने आमिर, शाहरुख आणि सलमान खान यांना टॅग करून विचारला आहे.

मात्र तिच्या या भेटीनंतर काही क्षणातच ट्विटरवर #BoycottChhapaak चा ट्रेंड सुरू झाला. अनेकांनी दीपिका ही फक्त आपल्या सिनेमाचं प्रमोशन करण्याच्या दृष्टीने JNUला गेली असल्याचं म्हटलं.

मुंबईतलं आंदोलन हलवलं

दरम्यान, जेएनयू येथे झालेल्या हिंसाचाराविरोधात सुरू करण्यात आलेलं आंदोलन थांबवण्याचा निर्णय आंदोलकांनी घेतला. हे आंदोलन यशस्वी झाल्याचं आंदोलकांचं म्हणणं आहे.

दिल्लीतील JNU विद्यापीठात झालेल्या हिंसाचाराच्या निषेधार्थ मुंबईती... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल गेट ऑफ इंडिया येथे विद्यार्थ्यांचं आंदोलन सुरू होतं.

गेट वे ऑफ इंडियाऐवजी आंदोलकांनी आझाद मैदानावर निदर्शनं करावीत असं पोलिसांचं म्हणणं होतं. पण आंदोलकांनी आझाद मैदानावर जाण्यास तयार नव्हते त्यामुळे पोलिसांनी त्यांना उचलून व्हॅनमध्ये बसवलं.

या आंदोलनामुळे वाहतूक व्यवस्था विस्कळीत होत आहे आणि नागरिकांना त्रास होत आहे त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी शांततापूर्ण मार्गाने आझाद मैदानावर निदर्शनं करावीत असं पोलिसांनी म्हटलं.

मुंबईच्या गेटवे ऑफ इंडियावर अनेक महाविद्यालयाच्या विद्यार्थांनी निदर्शनं केली, तर TISS, IIT-बाँबे सह अनेक मोठ्या शिक्षण संस्थांनी जेएनयूला पाठिंबा दर्शविला आहे.

दरम्यान, पोलिसांनी आंदोलकांना आझाद मैदानात नेल्यावर आंदोलन थांबवण्यात आलं.

"पोलिसांनी आम्हाला जबरदस्तीनं आझाद मैदानात आणलं. मात्र, आता आम्ही आमचं आंदोलन थांबवत आहोत. आमचं आंदोलन यशस्वी झालंय. मात्र, आमचा विरोध कायम राहील, त्यासाठीच्या कार्यक्रम आमच्याकडे खूप कार्यक्रम आहेत," असं आंदोलक कपिल अगरवाल यांनी सांगितलं.

6  जानेवारीला काय झालं?

10.15: 'फ्री काश्मीर'च्या मुद्द्यावर फडणवीसांचा सवाल

माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी JNU हिंसाचाराचा निषेध करण्यासाठी मुंबईत झालेल्या आंदोलनावर प्रश्न उपस्थित केला.

मुंबईतील आंदोलनादरम्यान एका मुलीने 'फ्री काश्मीर' असं लिहिलेला फलक हातात घेतला होता.

त्याचसंदर्भात फडणवीस यांनी ट्वीट करून विचारलं, "हा विरोध नेमका कशासाठी आहे?" त्यांनी पुढे म्हटलं, की 'फ्री काश्मिर'च्या घोषणा नेमक्या कशासाठी?

फडणवीसांनी यासंदर्भात मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना प्रश्न विचारताना म्हटलं आहे, "उद्धवजी तुम्ही फ्री काश्मीर या भारतविरोधी अभियानाला कसं काय सहन करत आहात?"

यावर आज संजय राऊत यांचं उत्तर आलं आहे. ते म्हणाले "ज्या मुलीने हे पोस्टर हातात घेतलं होतं त्यावर तिने स्पष्टीकरण दिलं आहे. तिला असं म्हणायचं होतं की काश्मीरमध्ये असलेले निर्बंध हटवण्यात यावेत."

10.00 :JNU हिंसाचाराविरोधात बॉलिवूड

JNU मध्ये झालेल्या हिंसाचाराविरोधात बॉलिवूडमधील अनेक कलाकारही रस्त्यावर उतरले.

अभिनेत्री तापसी पन्नू, दिया मिर्झा तसंच झोया अख्तर, अनुभव सिन्हा, विशाल भारद्वाज, अनुराग कश्यप, राहुल बोस यांच्यासह अन्य कलाकारांनी बांद्रयातील कार्टर रोडवर येत JNU हिंसाचाराविरोधात आपला निषेध व्यक्त केला.

9.00: दिल्लीमध्ये युवक...


दीपिका पदुकोण आणि रणवीर सिंह यांच्या लग्नाचे पहिले फोटो

इटलीच्या लेक कोमो इथल्या 'विला डेल बालबीएनलो' या निसर्गरम्य ठिकाणी हा विवाहसोहळा मोठ्या दिमाखात पार पडला.

गेल्या दोन दिवसांपासून लग्नातल्या इतर विधींना सुरुवात झाली आणि मंगळवारी कोकणी पद्धतीनेच दीप-वीरचा साखरपुडा झाला. नंतर मोजक्या कुटुंबीयांच्या उपस्थितीत राजेशाही थाटात लग्न झालं. गुरुवारी सिंधी पद्धतीने हे दोघे पुन्हा विवाहबद्ध झाले. दीपिका कोकणी तर रणवीर सिंधी आहे. त्याचं आडनाव भवनानी आहे.

लग्नाच्या पार्श्वभूमीवर लेक कोमो परिसरात कडेकोड सुरक्षाव्यवस्था असल्यामुळे लग्नविधीचे फोटो किंवा व्हीडिओ आतापर्यंत समोर आले नव्हते. पण सोशल मीडियावर #DeepikaWedsRanveer हा हॅशटॅग ट्रेंड होताच, आणि दोघांवरही त्यांचे मित्र आणि चाहते शुभेच्छांचा वर्षाव करत आहेत.

आता अखेर हे फोटो त्यांनी स्वतः आपापल्या सोशल मीडिया अकाउंट्सवरून शेअर केले आहेत.

दीपिका पदुकोण आणि रणवीर सिंह यांच्या लग्नाचे पहिले फोटो

संजय लीला भन्साळींच्या 'रामलीला'मध्ये रणवीर-दीपिका एकत्र आले आणि दोघांची मनेही त्याचवेळी जुळली. 'बाजीराव-मस्तानी' आणि 'पद्मावत'सारख्या भन्साळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ींच्याच दोन आणखी हिट चित्रपटांमध्ये हे दोघं एकत्र झळकले आहेत.

लेक कोमोची सगळ्यांवर जादू...

लेक कोमो, जिथे रणवीर आणि दीपिका यांचं लग्न झालं, हा इटलीतला तिसरा सर्वांत मोठा तलाव आहे. एवढंच नाही तर हा जगातील सर्वांत खोल तलावांपैकी एक आहे. रोमन काळापासून श्रीमंत लोकांचे लेक कोमो हे सर्वांत आवडीचं स्थळ राहिलं आहे.

लेक कोमो

रोमन युगापासून लेक कोमो लग्नाच्या डेस्टिनेशनसाठी प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी हजारोंच्या संख्यने पर्यटन इथे फिरायला येतात.

विशेष म्हणजे लेक कोमोजवळ सर्व इमारतींची रचना गॉथिक पद्धतीने करण्यात आली आहे. इथला पूर्ण परिसर इथल्या रंग-बिरंगी इमारतींसाठीही ओळखला जातो.

इथे राहणाऱ्यांमध्ये सेलिब्रिटीजची संख्या जास्त आहे. हॉलीवुडचे फेमस सेलिब्रिटीज जॉर्ज क्लूनी आणि मडोना यांचं इथे एक आलिशान घरसुद्धा आहे. फक्त लग्न किंवा साखरपुड्यासाठीच नाही तर चित्रपटांच्या शूटिंगसाठीही ही जागा प्रसिद्ध आहे.

लेक कोमोची सगळ्यांना भुरळ

इटलीत लग्न करणारं रणवीर-दीपिका पहिलंच जोडपं नाही. गेल्या वर्षी विराट-अनुष्का यांना देखील इटलीने आपल्या सौंदर्याची भुरळ घातली होती. पण इटलीत जाऊन लग्न करायला बॉलीवुडच्या या पिढीत सुरुवात केली ती राणी मुखर्जी-आदित्य चोप्रा यांनी.

उद्योगपती मुकेश अंबानी यांची कन्या ईशा देखील आनंद पिरामल यांच्यासोबत इटतील्या 'विला डेल बालबीएनलो' या व्हिलामध्ये साखरपुडा केला.

इटलीच्या या भागातलं हवामान मेपासून ऑक्टोबरपर्यंत उत्तम असतं. ना फार थंड ना फार गरम. त्यात इटालियन क्यूझिन्स आणि तिकडची वाईन देखील प्रसिद्ध आहे. त्यात इथल्या नयनरम्य देखाव्यांमुळे अनोखा त्रिवेणी संगम तयार होतो. या संगमावरच आजवर हजारो युगुलांनी प्रेमाच्या आणाभाका आणि लग्नाच्या शपथा घेतल्या आहेत.

पापाराझींपासून पळा!

"इटलीतील लेक कोमो परिसर जगातली सर्वांत रोमँटिक जागा म्हणून ओळखले जातो," असं मुंबईतल्या वेडिंग प्लॅनर प्रियंका वासनिक म्हणतात.

सध्या सेलिब्रिटींमध्ये परदेशात जाऊन लग्न करण्याचा ट्रेंड आहे. त्यामागे दोन कारणं असल्याचं प्रियंका सांगतात. "एक म्हणजे, लग्न हा कोणाच्याही आयुष्यातला सर्वांत अविस्मरणीय क्षणांपैकी एक असतो. तो आपल्या जवळच्या खास लोकांच्याच उपस्थितीत व्हावा, अशी इच्छा असते. पण आजच्या सोशल मीडियाच्या युगात सेलिब्रिटींना हे सुख लाभनं थोडं अवघड झालं आहे. त्यामुळेच ते कोट्यवधी रुपये खर्चून पत्रकार किंवा पापाराझींपासून दूर...


दीपिका पदुकोण राणी पद्मावती यांची भूमिका साकारत आहे.

'हिंदुस्थान टाइम्स'नं दिलेल्या बातमीनुसार, गुजरातचे मुख्यमंत्री विजय रूपाणी यांनी पत्रकारांशी बोलताना ही माहिती दिली.

रजपूत समाजाच्या भावना दुखावल्या गेल्या आहेत. त्यामुळे गुजरातमध्ये हा सिनेमा प्रदर्शित करता येणार नाही, असं रूपाणी यांनी सांगितलं.

दरम्यान, विश्व हिंदू परिषदेनंही या सिनेमाच्या विरोधकांना पाठिंबा दिला आहे. हिंदूंच्या भावनांशी खेळू नये असं आवाहनही त्यांनी निर्मात्यांना केलं आहे.

यूकेच्या सेन्सॉर बोर्डाने परवानगी दिल्यामुळे पद्मावती चित्रपट ब्रिटनमध्ये प्रदर्शित होणार आहे, अशी बातमी महाराष्ट्र टाईम्सने दिली आहे.

पद्मावतीवरून वाद सुरू होण्यापूर्वीच हा चित्रपट ब्रिटनच्या सेन्सॉर बोर्डाकडे मान्यतेसाठी पाठवण्यात आला होता, असं भन्साळींच्या प्रॉडक्शन हाऊसकडून सांगण्यात आलं, असं बातमीत म्हटलं आहे.

'इंडियन एक्सप्रेस'नं, भाजप नेते सूरजपाल अमू आणि कर्णी सेनेचे मुख्य लोकेंद्रसिंह कल्वी या दोघांशी बोलून बातमी केली आहे.

'पद्मावती' या सिनेमाच्या विरोधात बोलणाऱ्या या दोघांनीही तो सिनेमा न पाहताच, विरोधी भूमिका घेतली असल्याचं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या बातमीत म्हटलं आहे.

'कॅन्सर म्हणजे पापाचं फळ'

आपण केलेल्या पापांमुळे लोकांना कॅन्सर होतो. तो दैवी न्यायच आहे, असं विधान आसामचे आरोग्यमंत्री हिमंता बिस्वा शर्मा यांनी केल्याची बातमी 'टाइम्स ऑफ इंडिया'नं  दिली आहे.

"पाप केलं की देव त्याची शिक्षा देतो. एखाद्या तरुणाला कॅन्सर होतो किंवा अपघात होतो. त्याची पार्श्वभूमी तपासली तर लक्षात येतं की, तो दैवी न्याय असतो. दुसरं काही नाही", असं शर्मा म्हणाले.

शिक्षकांना नियुक्तीचं पत्र देण्याच्या कार्यक्रमात शर्मा बोलत होते.

दररोज आठ शेतकरी लावतात गळ्याला फास

नापिकी आणि कर्जबाजारीपणामुळे शेतकऱ्यांनी आत्महत्या करू नये, म्हणून राज्य सरकारनं कर्जमाफी देऊ केली आहे.

तरीही राज्यातील शेतकरी आत्महत्यांचं सत्र थांबलेलं नाही. दररोज आठ, याप्रमाणे गेल्या दहा महिन्यांत २,४१४ शेतक-यांनी मृत्यूला कवटाळलं असल्याची बातमी 'लोकमत'नं दिली आहे.

कीटकनाशकातून विषबाधा झाल्यानं प्रवीण सोयमचा (23) मृत्यू झाला.

दुष्काळ, अतिवृष्टी, गारपीट यासारख्या नैसर्गिक संकटांमुळे शेतीवर आलेली नापिकी, बी-बियाण्यांवरील वाढता खर्च, शेतमालाचे पडलेले भाव, घटलेली उत्पादकता आणि त्यातून आलेला कर्जबाजारीपणा, या कारणांस्तव शेतकरी जीवनयात्रा संपवित आहेत.

राज्य सरकारनं जुलै महिन्यात कर्जमाफीची घोषणा केली. मात्र त्यानंतर, ऑगस्ट, सप्टेंबर, ऑक्टोबर या तीन महिन्यांत ७८८ शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या आहेत.

सहा महसूल विभागीय कार्यालयांतील आकडेवारीनुसार, जानेवारी ते ऑक्टोबर या दहा महिन्यांत राज्यातील २,४१४ शेतक-यांनी आत्महत्या केल्या आहेत. पैकी १,२७७ आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांना सरकारी मदत मिळाली आहे. उर्वरित ११३७ शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या सरकारी निकषांस पात्र ठरलेल्या नाहीत.

अर्थात, त्यांनी कर्जबाजारीपणा वा नापिकीमुळे नव्हे, तर अन्य कारणांनी मृत्यूला कवटाळलं, अशी सरकारची माहिती असल्याचं 'लोकमत'नं म्हटलं आहे.

हाफिज सईदची नजरकैदेतून मुक्तता

'एबीपी माझा'च्या बातमीनुसार, मुंबई हल्ल्याचा मास्टर माईंड आणि जमात-उद दावाचा म्होरक्या हाफिज सईद आता पाकिस्तानात उजळ माथ्यानं फिरू शकणार आहे.

पाकिस्तानच्या पंजाब प्रांतातील न्यायालयीन समीक्षा बोर्डानं हाफिजची नजरकैदेतून मुक्त करण्याचे आदेश दिले आहेत.

हाफिज सईद जानेवारीपासून नजरकैदेत होता. सरकारनं हाफिजच्या नजरकैदेमध्ये तीन महिन्यांची वाढ करण्याची मागणी केली...


दीपिका पदुकोण राणी पद्मावती यांची भूमिका साकारत आहे.

ऐतिहासिक घटना तसंच इतिहासकालीन व्यक्तिमत्त्वांवर आधारित चित्रपट नेहमीच वादाच्या भोवऱ्यात अडकल्याची उदाहरणं वाढत चालली आहेत.

नक्की वाद काय?

14व्या शतकातील मुस्लीम राजा अल्लाऊद्दीन खिलजी आणि हिंदू धर्मीय राजपूत समाजातील राणी पद्मावती यांची कहाणी म्हणजे पद्मावती चित्रपट.

दीपिका पदुकोण राणी पद्मावती यांच्या भूमिकेत आहे, तर रणवीर सिंग अल्लाऊद्दीन खिलजी असणार आहे.

चित्रपटात पद्मावती आणि अल्लाऊद्दीन यांच्यात प्रेमाचे उत्कट प्रसंग दाखवण्यात आल्याचं काही हिंदू गट आणि राजपूत समाजाला वाटतं. मात्र चित्रपटाच्या निर्मात्यांनी याचा इन्कार केला आहे.

सोळाव्या शतकातील कवी मलीक मुहम्मद जयासी लिखित पद्मावत या कवितेतील पद्मावती राणी हे काल्पनिक पात्र आहे.

अवधी भाषेतील ही प्रसिद्ध कलाकृती आहे. मुस्लीम राजा अल्लाऊद्दीन खिलजी यांनी केलेल्या आक्रमणात राजपूत राजांनी आपला जीव गमावला. पद्मावती या दिवंगत राजपूत राजांची पत्नी. पतीचा सन्मान वाचवण्यासाठी राणी पद्मावती सती गेल्या. जयासी यांच्या काव्यात राणी पद्मावतींच्या कारकीर्दीचा गुणगौरव करण्यात आला आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे.

साधारण 700 वर्षांपूर्वी सत्ताधारी तसंच राजपूत समाजात सतीची प्रथा रुढ होती. लढाईत पती गमावलेल्या विधवा स्त्रिया सती जात असत. आक्रमण करणाऱ्या प्रतिस्पर्ध्यांकडून अब्रू वाचावी म्हणून हे टोकाचं पाऊल त्या उचलच असत. मात्र काही वर्षांतच समाजाचा दृष्टिकोन बदलला आणि पतीवरील निष्ठा म्हणून सतीची परंपरा रूढ झाली.

सामाजिक सुधारकांच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांनंतर ब्रिटिश सरकारनं 1829 मध्ये सतीच्या प्रथेवर बंदी घातली.

हिंदू राणीच्या सौंदर्याची मोहिनी पडलेल्या मुस्लीम राजानं राणीच्या साम्राज्यावर अर्थात तिच्या पतीच्या राज्यावर आक्रमण केले.  1600 व्या शतकात या कलाकृतीची निर्मिती झाल्याचं इतिहासकारांनी सांगितलं. मात्र प्रत्यक्षात अशा स्वरुपाचं आक्रमण दोनशे वर्षांपूर्वी झाल्याचं इतिहासकार सांगतात.

पद्मावती चित्रपटातील काही दृश्यांना हिंदू तसंच राजपूत संघटनांचा विरोध आहे.

राणी पद्मावती हे लोकसंस्कृतीत दंतकथा सदरात गणलं जाणारं व्यक्तिमत्व आहे. त्यांच्या उदाहरणातून सती परंपरेला बळकटी मिळाल्यानं त्यांचं व्यक्तिमत्व वादग्रस्त आहे.

पद्मावती चित्रपटाला होणारा विरोध पाहता राणी पद्मावती राजपूत समाजाला पूजनीय आहेत. आदर्श पतीव्रतेचं प्रतीक म्हणून राजपूत समाज राणी पद्मावतींकडे पाहतो.

हिंदू संघटनांचा विरोध कशासाठी?

मुस्लीम राजा अल्लाऊद्दीन खिलजी आणि राणी पद्मावती यांच्यातील चित्रपटातील कथित प्रणयदृश्याला हिंदू संघटनांचा विरोध आहे. राजपूत कर्णी सेना या संघटनेनं या चित्रपटावर बंदी घालण्याची मागणी केली आहे.

पद्मावती चित्रपटाच्या चित्रीकरणात अडथळा आणणाऱ्या तसंच दिग्दर्शक संजय लीला भन्साळी यांना श्रीमुखात भडकावणाऱ्या गटानेच मागच्या आठवड्यात हा सिनेमा प्रदर्शित करणार असलेल्या चित्रपटगृहांमध्ये धुडगूस घातला.

याव्यतिरिक्त रामायणातील शूर्पणखेप्रमाणे राणी पद्मावतीची भूमिका साकारणाऱ्या दीपिका पदुकोणचं नाक कापू असा इशाराही या गटानं दिला आहे.

भारतीय जनता पक्षाचं सरकार असलेल्या राजस्थान, उत्तर प्रदेश, हरियाणा यांच्यासह अनेक राज्यांमध्ये या गटानं चित्रपटाविरोधात आंदोलनं केली. राजपूत समाजानं दिग्दर्शक संजय लीला भन्साळी यांची प्रतिमा जाळली. या चित्रपटावर बंदी घालण्याची मागणीही त्यांनी केली आहे.

रणवीर सिंग अल्लाऊद्दीन खिलजीच्या भूमिकेत आहे.

कोणत्याही समाजाच्या भावना दुखावल्या जाऊ नयेत. म्हणूनच आवश्यक बदल झाल्याशिवाय चित्रपट प्रदर्शित...


दीर्घकाळासाठी पृथ्वीसाठी ही मोठी समस्या ठरेल.

बीबीसी सायन्सच्या प्रतिनिधी व्हिक्टोरिया गिल यांचं याविषयीचं स्पष्टीकरण पुढील प्रमाणं :

अंटार्क्टिकावर अफाट बर्फाची चादर

या शुभ्र खंडावर चार किलोमीटर जाडीपर्यंतचा बर्फाचा थर आहे. याला जगाचा 'आईस बॉक्स' असंही म्हटलं जातं.

पृथ्वीवरील 90 टक्के ताजं पाणी त्यात असतं. ही बर्फाची चादर खूप जड आहे.

काही ठिकाणी तर या बर्फाच्या चादरी खालील जमीन समुद्रपातळीच्या खाली ढकलली गेली आहे.

तापमान वाढीचा परिणाम

जागतिक तापमानवाढीचा परिणाम इथंही पहायला मिळतो. अंटार्क्टिकावरील बर्फाचं प्रमाण कमी किंवा अधिक झाल्याचं चित्र स्पष्ट किंवा सुसंगत नाही.

समुद्रतळाशी बर्फाच्या चादरीचा थेट संपर्क आहे किंवा नाही यावर ते ठरतं.  यानुसार बर्फाची चादर वेगवेगळ्या पद्धतीनं प्रतिसाद देत असते.

पण ताज्या आकडेवारीनुसार, संपूर्ण अंटार्क्टिकावर दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर म्हणजे जवळपास 200 अब्ज टन बर्फ विरघळत आहे.

अंटार्क्टिकावरील बर्फ वेगानं होत आहे कमी

24 स्वतंत्र उपग्रहांनी नोंदवलेल्या माहितीनुसार 2012 नंतर अंटार्क्टिकावरील बर्फ कमी होण्याचं प्रमाण तिप्पट झालं आहे. यावर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ील अभ्यास एका जर्नलमध्ये प्रसिद्ध झाला आहे. यामुळे दरवर्षी समुद्राची पाणीपातळी 0.6 मिलीमीटरने वाढत आहे.

जगभरातील समुद्राची पातळी दरवर्षी तीन मिलीमीटर वाढत असल्याचं आपण जेव्हा म्हणत असतो तेव्हा अंटार्क्टिकामधील वितळलेल्या बर्फाचं त्यात फार मोठं योगदान असतं.

अंटार्क्टिका : संशोधन आणि शांतीसाठीचा प्रदेश

1959मध्ये वॉशिंग्टन इथं 12 देशांनी अंटार्क्टिका संधीवर स्वाक्षरी केली. हा संपूर्ण खंड शांतीचं प्रतीक आणि विज्ञान संशोधासाठी असेल असं त्यानुसार ठरलं.

या खंडावर मूळ मनुष्यवस्ती नसून आतापर्यंत कधी या प्रदेशावरून युद्धही झालेलं नाही.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


दुती चंदः 2020 ऑलिम्पिकमध्ये पदक मिळवण्याची आकांक्षा

त्यामुळे चार फूट अकरा इंच उंचीची भारतीय स्प्रिन्टर दुती चंदकडे पाहिल्यावर ती आशियातील सध्याची सर्वांत वेगवान महिला धावपटू आहे, यावर कुणाचा पटकन विश्वास बसणार नाही.

सहखेळाडू आपल्याला प्रेमाने 'स्प्रिन्ट क्वीन' असं संबोधत असल्याचं दुती हसत सांगते.

तुमच्या आवडत्या खेळाडूला मत देण्यासाठी इथे क्लीक करा.

"2012 साली मी एक छोटी कार जिंकले होते, त्यानंतर मित्रमैत्रिणींनी मला 'नॅनो' अशी हाक मारायला सुरुवात केली. पण आता मी वयाने मोठी झाल्यामुळे सगळे जण मला दीदी अशी हाक मारतात."

धावपटू होण्याचा विचार मनात कसा आला?

दुती ओडिशातील जाजपूर जिल्ह्यातील आहे. तिच्या कुटुंबात सहा बहिणी व एक भाऊ यांसह एकूण मिळून नऊ लोक आहेत. वडील कपडे शिवायचं काम करतात. स्वाभाविकपणे धावपटू होण्यासाठी दुतीला खूप संघर्ष करावा लागला.

तिची मोठी बहीण सरस्वती चंदसुद्धा राज्यस्तरीय स्प्रिन्टर राहिलेली आहे. धावणाऱ्या बहिणीकडे पाहून दुतीनेही धावपटू होण्याचा निर्धार केला.

ती सांगते, "माझ्या बहिणीने मला धावण्याची प्रेरणा दिली. आमच्याकडे शिक्षणासाठीही पैसे नव्हते. त्या वेळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी बहीण म्हणाली, स्पोर्ट्समध्ये गेली, तर शाळेत चॅम्पिअन होशील. मग तुझ्या शिक्षणाचा खर्च शाळा करेल. पुढे जाऊन स्पोर्ट्स कोट्यातून नोकरीही मिळेल. या विचारानेच मी धावायला सुरुवात केली."

समोर अडचणींचा डोंगर उभा होता

दुतीच्या वाटेतील आव्हानं नुकतीच कुठे सुरू झाली होती. धावताना तिच्याकडे बूट नव्हते, ट्रॅक नव्हता आणि युक्तीच्या चार गोष्टी सांगण्यासाठी कोणी प्रशिक्षकही नव्हता. दर आठवड्याला दोन-तीन दिवसांसाठी तिला गावावरून भुवनेश्वरला यावं लागायचं. त्यासाठी आवश्यक साधनसामग्री जमवणं जवळपास अशक्य होतं. दुतीने अनेक रात्री रेल्वे प्लॅटफॉर्मवर घालवल्या आहेत.

"सुरुवातीला मी एकटीच धावायचे. कधी रस्त्यावर, तर कधी गावाजवळच्या नदीकिनाऱ्यापाशी अनवाणी धावायचे. मग 2005 साली सरकारी क्षेत्रातून माझी निवड स्पोर्ट्स हॉस्टेलमध्ये झाली. तिथे मला पहिल्यांदा प्रशिक्षक चित्तरंजन महापात्रा भेटले. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी माझी तयारी करून घेतली."

पहिल्यांदा पदक जिंकल्यानंतरचा आनंद

दुतीला लवकरच कष्टाचं फळ मिळालं. 2007 साली तिने पहिल्यांदा राष्ट्रीय स्पर्धेत पदक पटकावलं. त्यानंतर आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील पदकासाठी मात्र तिला सहा वर्षं वाट पाहावी लागली.

2013 साली झालेल्या एशियन चॅम्पिअनशिप स्पर्धेमध्ये कनिष्ठ गटातील खेळाडू असतानाही तिने वरिष्ठ गटामध्ये सहभागी होऊन कांस्य पदक जिंकलं होतं.

ज्युनिअर वर्ल्ड चॅम्पिअनशिपच्या निमित्ताने तिने पहिल्यांदा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धेत भाग घेतला. त्यासाठी ती तुर्कस्थानात गेली.

त्या अनुभवाला उजाळा देताना दुती म्हणते, "मी खूप खूश होते. तोवर मी गावात कारसुद्धा पाहिलेली नव्हती. पण स्पोर्ट्समुळे मला विमानातून परदेशवारी करायची संधी मिळाली. हे म्हणजे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरल्यासारखंच होतं."

पदक मिळाल्यावर लोकांचा दृष्टिकोन बदलू लागला. आधी तिच्यावर टीका करणारे लोक आता तिला प्रोत्साहन द्यायला लागले.

हार्मोन्सवरून वाद

परंतु दुतीची खरी कसोटी तोवर लागायची होती. 2014 साली राष्ट्रकुल स्पर्धांसाठीच्या भारतीय संघातून तिचं नाव अचानक वगळण्यात आलं.

भारतीय अॅथलेटिक्स फेडरेशनच्या म्हणण्यानुसार, दुतीच्या शरीरात पुरुषी संप्रेरकं (हार्मोन्स) जास्त प्रमाणात असल्यामुळे महिला खेळाडू म्हणून तिला स्पर्धेत सहभागी होण्यापासून रोखण्यात आलं. दुती सांगते, "त्या काळात मला खूप मानसिक त्रास देण्यात आला. माध्यमांमध्ये माझ्याबद्दल खूप...


दुबईच्या अनेक इमारती भारतातून स्थलांतरित कामगारांनी उभारल्या आहेत.

कतार आणि सौदी अरेबियामध्ये तणावाचं वातावरण निर्माण झाल्यानंतर हजारो कामगारांच्या नोकऱ्या गेल्या. बदललेल्या वातावरणात आपली देखील नोकरी जाईल की काय? अशी भीती UAEमध्ये राहणाऱ्या कामगारांना वाटत आहे.

प्रातिनिधिक

UAEचं सौदी अरेबियाला समर्थन आहे त्यामुळं त्यांना अशी भीती वाटत आहे. सुदैवानं UAEमध्ये अद्यापही भारतीय कामगारांना चांगली मागणी आहे. कुशल आणि अकुशल अशा दोन्ही प्रकारच्या कामगारांना नोकरीच्या अनेक संधी या ठिकाणी उपलब्ध आहेत.

नुकताच मी दुबईमध्ये काम करणाऱ्या भारतीय कामगारांची भेट घेतली. कामगारांसाठी इथं वसाहत तयार करण्यात आली आहे. इथं अगदी मोजक्या सुविधा उपलब्ध आहेत. या वसाहतीला 'लेबर कॅम्प' म्हटलं जातं.

मी कतारमध्ये श्रमिकांसाठी असणाऱ्या शिबिरांची छायाचित्रं पाहिली. या शिबिरांची अवस्था दयनीय आहे. मला वाटलं, कदाचित दुबईतल्या वसाहतींची अवस्था देखील अशीच असेल.

चार मजली इमारतीमध्ये 304 खोल्या आहेत.

पण इथे गेल्यावर मला आश्चर्याचा सुखद धक्का बसला. कारण भारतामध्ये जिथे मजूर वर्ग राहतो ती ठिकाणं झोपडपट्ट्यांसारखी असत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात. पण दुबईत तसं नाही. भारतातील मध्यमवर्गीय जशा वसाहतींमध्ये राहतात तशीच ही वसाहत आहे, असं मला जाणवलं.

हे निवासी शिबीर चार मजली इमारतीमध्ये आहे. या ठिकाणी 304 खोल्या आहेत, ज्या आतून विद्यार्थ्यांच्या वसतिगृहासारख्या वाटतात.

एका खोलीमध्ये साधारणतः तीन-चार जण राहतात. तिथं सामान ठेवण्यासाठी देखील जागा आहे. तसंच प्रत्येक रूममध्ये एक फ्रीज आहे आणि एसी आहे. स्वच्छतागृह आणि स्वयंपाक घर अशा सर्व सुविधांनी सज्ज आहे. यांचा वापर सर्वजण करतात.

"एकत्र राहण्याचा आम्हाला आनंद आहे, त्यामुळं घरापासून दूर राहिल्याचं दुःख थोडं हलकं होतं," असं या ठिकाणी राहणारे कामगार म्हणतात. मी या ठिकाणी काही जणांना भेटलो. ते बिहारच्या सिवन जिल्ह्यातून आले होते. इथं येण्यासाठी त्यांना 60 ते 75 हजार रुपये उसने घ्यावे लागले. कष्टाचं काम करणाऱ्यांसाठी ही रक्कम खूप आहे.

"हे खरं आहे, की हे ठिकाण राहण्यासाठी आदर्श नाही. पण मला कष्ट पडल्यामुळं माझ्या कुटुंबातील दहा जणांची स्थिती बदलत असेल तर हे कष्ट घ्यायची माझी तयारी आहे," असं सोनू यादव निर्विकारपणे म्हणाले.

अशा श्रमिक शिबिरांची संख्या दुबईमध्ये मोठ्या प्रमाणात आहे. अशा शिबिरांमध्ये साधारणतः 20 लाख भारतीय मजूर राहतात. या ठिकाणी काम करणारा मजूर महिन्याला साधारणतः 36,000 रुपये कमवतो तर ड्रायव्हरला अंदाजे 56,000 रुपये पगार मिळतो. भारतामध्ये कंपन्यांमध्ये ड्रायव्हरचं काम केल्यास जास्तीत जास्त 30,000 रुपये मिळू शकतात आणि खासगी चालकांना तर 15,000 रुपयापर्यंत मिळतात.

'जगभरात कार्यरत असलेल्या क्रेनपैकी 30 टक्के क्रेन या दुबईत आहेत.'

"या ठिकाणी काम करणाऱ्या पांढरपेशा वर्गाला तुलनेत जास्त पगार मिळतो. पांढरपेशा व्यावसायिकांना महिन्याला साधारणतः 1,80,000 रुपये मिळतात. भारतीय लोकांची पसंती जास्त पांढरपेशा व्यवसायांना असते आणि कष्टाची कामे करायला येणाऱ्यांच्या तुलनेत त्यांची संख्या अधिक असते," असं नोकर भरती करणाऱ्या एका एजन्सीचं म्हणणं आहे.

"इथं अनेक भारतीय नोकरीसाठी येतात. बहुतेकांना इंजिनिअरिंग आणि सिव्हिल इंजिनिअरिंग क्षेत्रात काम करण्याची इच्छा असते," असं अझहर नावेद अवान यांचं म्हणणं आहे. अझहर हे व्हीडिओ ब्लॉगर आहेत.

"जगभरात कार्यरत असलेल्या क्रेनपैकी 30 टक्के क्रेन या दुबईत आहेत. यावरुन तुम्हाला अंदाज येईल की दुबईत किती काम होत आहे. त्यामुळं या ठिकाणी अभियंत्यांची प्रचंड मागणी आहे. या ठिकाणी...


दुबईतून नेदरलॅंडसला जाणाऱ्या विमानात नुकताच हा प्रकार घडला. एका प्रवाशाच्या सततच्या पादण्यामुळे विमानात दुर्गंधी पसरली. सहप्रवासी हैराण झाल्याने या विमानाचं इमर्जन्सी लँडिंग करावं लागलं. हे विमान दुबईतून नेदरलँड्सला जात होतं पण परिस्थिती इतकी बिकट झाली की विमानाला ऑस्ट्रियामध्येच उतरवावं लागलं.

त्या घटनेला 'फार्ट अटॅक' असं म्हटलं गेलं. ही घटना ट्रांसेविया एअरलाईन्सच्या एका विमानात घडली.

ही बातमी वाचून मला हसू येत होतं. पण या खरंतर या बातमीवर हसण्यापेक्षा ज्याच्यामुळे विमान उतरवावं  लागलं 'त्या' प्रवाशाबद्दल आपण सहानुभूती दाखवायला हवी.

कारण त्या व्यक्तीने हे कृत्य नक्कीच मुद्दाम  केलेलं नाही.

आपण खरंच कोणते गॅसेस सोडतो?

पण याचं खरं कारण काय आहे? पादणं म्हणजे नक्की काय असतं? ते कोणाच्या हातात असतं का? त्याला थांबवलं जाऊ शकतं का?

'हेल्थलाईन'च्या मते पादणं किंवा फार्ट म्हणजे आतड्यातला गॅस बाहेर काढण्याची प्रक्रिया आहे. यामुळे जेवण पचतं.

पचनसंस्थेतील पोट, छोटे आतडे, मोठे आतडे, कोलनं, गुदाशय या सगळ्या भागात गॅस असतो.

शरीरात गॅसेसचे प्रमाण वाढतं त्यामुळे आपण पादतो. त्याची कारणं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अशी आहेत.

     1. दिवसभर आपल्या शरीरात हवा जाते. एखादा पदार्थ खाताना किंवा कार्बोनेटेड पेय घेतलं तरी शरीरात हवा जास्त जाते.

     2. छोट्या आतड्यांत बॅक्टेरियाचं प्रमाण वाढणं हेसुद्धा गॅसेस वाढण्याचं एक कारण आहे. त्याचीसुद्धा अनेक कारणं आहेत. टाईप 2 प्रकारचा मधुमेह, जठराचा आजार अशा अनेक गोष्टी गॅसेससाठी जबाबदार असतात.

    3. पूर्णपणे न पचलेली कर्बोदकं हेसुद्धा गॅसेस तयार होण्याचं मोठं कारण आहे. छोट्या आतड्यातील विकरं सगळं अन्न पचवू शकत नाही. जेव्हा कमी पचलेली कर्बोदकं कोलोन किंवा गुद्द्वाराकडे पोहोचतात, तेव्हा बॅक्टेरिया त्या पदार्थाला हायड्रोजन किंवा कार्बन डायऑक्साईडमध्ये बदलवतात.

पोट कधी दुखतं?

हे गॅसेस कुठे ना कुठे तरी जातातच. त्यातले काही गॅसेस शरीर शोषून घेतात. पण त्याचा मोठा भाग मलाशयाच्या वरच्या भागात एकत्र येतो. कोलनच्या भिंतीवर दबाव वाढायला सुरुवात होते आणि पोट दुखण्यास सुरुवात होते. शिवाय छातीतही अस्वस्थ वाटायला लागतं.

अशा परिस्थितीमध्ये पादल्याने शरीरातले गॅसेस बाहेर काढता येतात. पण या गॅसेसला थांबवण्याचा प्रयत्न केला तर काय होतं?

खरंतर पादणं थांबवायला नको. पण हे लक्षात घ्यायला हवं की हा गॅस काही वेळानंतर बाहेर काढावाच लागतो. कारण शरीराची तशी इच्छा असते.

दिवसभरात गॅसेस जास्त तयार होणारे पदार्थ खाल्ले असतील आणि जास्त हवा शरीरात घेतली असले तर संध्याकाळी गॅसेसचा त्रास जास्त प्रमाणात होतो.

जेव्हा आतडे आकुंचन पावतात तेव्हा पादण्याची शक्यता वाढते.

हा चिंतेचा विषय आहे?

जेव्हा आपण शौचाला जातो तेव्हा हवासुद्धा बाहेर निघते.

याशिवाय काही लोक जेव्हा व्यायाम करतात किंवा खोकतात तेव्हा त्यांना गॅस पास करण्याची सवय असते. खरंतर पादणं हा चिंतेचा विषय नाही.

ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ स्कीमच्या वेबसाईटनुसार प्रत्येक व्यक्ती पादतो पण काही लोक इतरांच्या तुलनेत जास्त पादतात.

साधारणपणे एक व्यक्ती दिवसाला 5-15 वेळा पादते.

पण काही लोकांना सामान्य वाटणारी गोष्ट इतरांसाठी चिंतेचा विषय होऊ शकते का?

जर काही लोकांना असं वाटतं की हे जास्त होतं आहे तर या बाबतीत विचार करायला हवा.

खाणं पिणं सुधारण्याची गरज?

गॅसेसपासून बचाव करण्यासाठी खाण्यापिण्याच्या सवयी सुधारण्याची गरज आहे.

जर तुमचं शरीर लॅक्टोज स्वीकारत नसेल तर डॉक्टर तुम्हाला दुधाचे पदार्थ कमी खायचा सल्ला देऊ शकतात. लॅक्टोज सप्लीमेंट वापरलं तर विकरं असलेली...


दुबईमध्ये स्थायिक झालेले 36 वर्षांचे खालेद आणि 35 वर्षांच्या परी लग्नबंधनात अडकले. जवळपास आठ वर्षांपासून ते एकमेकांना ओळखत होते.

लग्नानंतर काही दिवसांनी दोघंही हनिमूनसाठी दुबईहून मेक्सिकोच्या कैनकुनला रवाना झाले. तोवर खरंतर कोरोना विषाणूची चर्चा सुरू झाली होती. मात्र जगभरात त्याचं थैमान सुरू झालेलं नव्हतं.

हनिमून साजरा करत असलेल्या खालेद आणि परी यांना कोरोना विषाणूच्या संसर्गाची तशी फारशी काळजी नव्हती. पण गर्दीच्या ठिकाणी जाणं ते टाळू लागले.

मात्र लवकरच हे चित्र पालटेल आणि सगळं ठप्प होईल, असा विचारही त्यांनी केला नव्हता.

19 मार्च रोजी हे दोघे तुर्कीमार्गे UAEला परत येत असताना लॉकडाऊन सुरू झाला.

बीबीसीशी बोलताना परी म्हणाल्या, "आम्ही विमानात बसलो आणि तोवर इंटरनेटही सुरू होतं. त्यावेळी आमच्या मोबाईलवर अनेक मेसेजेस आले होते. तुम्ही दुबईला येऊ शकणार आहात का? नवीन नियम लागू झाले आहेत. बाहेरून येणाऱ्यांवर बंदी घालण्यात आली आहे."

पण दोघंही विमानात बसले होते. त्यामुळे त्यांना खात्री वाटत होती की ते दुबईला पोहोचतील. मात्र, इस्तंबुलला त्यांना कनेक्टिंग फ्लाईटमध्ये चढण्यापासून रोखण्यात आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं आणि तुम्ही जाऊ शकत नाही, असं स्पष्ट शब्दात सांगण्यात आलं.

मेक्सिकोहून त्यांचं विमान उडणार त्याचवेळी नवीन नियम लागू झाले होते. तुर्कीमध्येही निर्बंध लागू करण्यात आले होते, त्यामुळे या जोडप्याला शहरातही जाता येत नव्हतं. ते इस्तंबूल विमानतळावर अडकून पडले.

त्यांच्याकडे वैध बोर्डिंग पास नव्हता. त्यामुळे टॉयलेटरीज आणि कपडे घेण्यासाठीही त्यांना बराच संघर्ष करावा लागला. स्वतःचं सामानही ते घेऊ शकत नव्हते.

यूएईला ते जाऊ शकत नव्हते. इजिप्तच्या फ्लाईट रद्द झाल्या होत्या. त्यामुळे या परिस्थितीतून बाहेर पडण्यासाठी त्यांना काहीतरी करावंच लागणार होतं.

परी सांगतात, "शेवटी आम्ही गुगलची मदत घ्यायचं ठरवलं. कुठल्या कुठल्या देशांमध्ये इजिप्तच्या नागरिकांना व्हिसाची गरज नाही, ते बघितलं. त्यानंतर अशा कुठल्या देशांच्या फ्लाईट्स सुरू आहेत, ते तपासलं आणि आम्हाला मालदीवचा पर्याय दिसला."

हिंद महासागरातलं हे बेट पांढरी वाळू आणी आकाशी रंगाच्या पाण्यासाठी जगप्रसिद्ध आहे. जगातल्या सर्वात सुंदर ठिकाणांपैकी हे एक. खालेद आणि परी यांनीसुद्धा हनिमूनसाठी मेक्सिकोनंतर मालदीवचाच पर्याय निवडला होता.

परी सांगत होत्या, "इमिग्रेशन काउंटरच्या आत गेलो तेव्हा आम्ही एकमेकांकडे पाहिलं. आम्हाला या गोष्टीचा आनंद होता की आता झोपण्यासाठी विमानतळावरच्या खुर्च्यां नाही तर बेड मिळणार आहे."

तर टेलिकॉम इंजीनिअर असलेले खालेद सांगत होते, "आमचं सामान बघूनही आम्हाला खूप आनंद झाला."

कुठे जायचं हे आता निश्चित झालं होतं. पण समोर नव्या अडचणी वाढून ठेवल्या होत्या.

प्रसारमाध्यमात काम करणाऱ्या परी सांगात, "आर्थिक ओझं वाढत चालल्याचं आमच्या लक्षात येत होतं. आम्ही आमच्या नोकऱ्यांचाही विचार केलेला नव्हता. आम्ही आमचे लॅपटॉपही आणले नव्हते."

मालदीवमध्ये रिसॉर्टवर पोहोचल्यावर त्यांच्या लक्षात आलं की मोजकेच पर्यटक दिसत होते आणि त्यातलेही बरेचसे पर्यटक आपापल्या देशांच्या फ्लाईट्स कधी सुरू होणार, याची वाट बघत होते. सर्व पर्यटक गेल्यावर हॉटेल बंद झालं. त्यामुळे दोघांना हॉटेल सोडावं लागलं आणि ते दुसऱ्या बेटावर दुसऱ्या हॉटेलमध्ये गेले. तिथेही असंच झालं.

मागचा पूर्ण महिना दोघांनीही मालदीव सरकारतर्फे ओलहुवेली बेटावरच्या एका रिसॉर्टमध्ये उभारण्यात आलेल्या स्पेशल आयसोलेशन सेंटरमध्ये घालवला.

हे सेंटर तुलनेने बरंच स्वस्त आहे. खालेद सांगतात, "आम्हाला चांगला अनुभव यावा, यासाठी...


दुबईहून प्रवास करून आलेले पुण्यातील दोन प्रवासी बाधित आढळल्यानंतर त्यांच्या निकटसहवासितांचा शोध घेणं सुरु होतं. या रुग्णांसोबतचे मुंबईतील दोन सहप्रवाशांनाही कोरोनाचा संसर्ग झाल्याचं आता स्पष्ट झालं आहे.

कस्तुरबा मध्यवर्ती प्रयोगशाळेनं या दोन रुग्णांची टेस्ट पॉझिटिव्ह आल्याचं स्पष्ट केलं. या दोन रुग्णांमुळे आता महाराष्ट्रातील कोरोनाग्रस्तांचा आकडा 7 वर गेला आहे.

अगदी दोन-अडीच महिन्यांपूर्वी 'कोरोना व्हायरस' हा शब्दही जगभरातल्या अनेकांनी ऐकला नव्हता. पण या विषाणूनं आज जगभरातल्या अनेकांची झोप उडवली आहे, असं म्हटलं तर वावगं ठरू नये.

कोरोना व्हायरस आणि त्याची लागण झाल्यानं होणारा कोव्हिड-19 हा आजार अंटार्क्टिकाचा अपवाद वगळला, तर जगातल्या प्रत्येक खंडात पोहोचला आहे. भारतातही केरळ पाठोपाठ दिल्ली आणि तेलंगणात त्याचे रुग्ण आढळून आले आहेत.

जागतिकीकरणामुळे जग एकत्र येत गेलं, तसं अशा साथी पसरण्याचा वेग वाढला आहे. शहरी भागांत, जिथे लोक मोठ्या संख्येनं एकत्रित येतात अशा ठिकाणी, या रोगाचा उद्रेक होण्याची भीती जास्त असल्याचं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. त्या पार्श्वभूमीवर मुंबईसारख्या शहरांसमोर कोणत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी आव्हानं आहेत आणि त्याचा सामना करण्यासाठी आपण समर्थ आहोत का, असा प्रश्न पडतो.

मोठ्या शहरांसमोर मोठं आव्हान

महाराष्ट्राचा विचार केला, तर 2011च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्रात 45.23 टक्के लोक शहरांत राहतात. सरकारी आकडेवारीनुसार हे प्रमाण आता पन्नास टक्क्यांवर पोहोचलं आहे. दुसरीकडे 2.2 कोटी लोकसंख्या असलेलं मुंबई हे देशातलं सर्वात घनदाट लोकवस्तीचं शहर आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या 2013 सालच्या आकडेवारीनुसार इथे प्रत्येक चौरस किलोमीटरवर 31 हजारहून अधिक लोक राहतात. लोकसंख्येची ही घनता एखाद्या रोगावर नियंत्रणातला मोठा अडथळा ठरू शकते.

तसंच कुठल्याही फ्लूची साथ पसरली तर सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेतून तिचा सहापट प्रसार होऊ शकतो, असं फ्लूच्या अभ्यासातून समोर आलं आहे. त्यामुळं एखादी साथ पसरली, तर मुंबईसमोरचा धोका आणखी वाढतो. या शहरात केवळ लोकलनं दररोज प्रवास करणाऱ्यांची संख्या ऐंशी लाखांवर गेली आहे.

शाळा, महाविद्यालयं, कार्यालयं, मॉल्स, सिनेमागृहं अशा सार्वजनिक जागांची संख्याही शहरात जास्त असते. तसंच गर्दीच्या जागी स्वच्छतेची कमतरताही मोठ्या प्रमाणात जाणवते. या सर्व गोष्टींमुळे मोठ्या शहरांत साथीच्या रोगांना आळा घालणं आव्हानात्मक बनतं.

देशांत प्रवेश करताना तपासणी

कोरोनाव्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी पहिलं पाऊल म्हणजे त्याची लागण झालेल्या लोकांना देशात शिरतानाच इतरांपासून वेगळं करणं, त्यांच्यावर वेळेत उपचार करणं. त्यामुळं जिथे कोरोनाव्हायरसचा प्रसार झालेला आहे, अशा देशांतून हवाई किंवा सागरी मार्गानं आलेल्या लोकांची तपासणी करून मगच त्यांना भारतात प्रवेश दिला जातो आहे.

मुंबईच्या छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर चीन, हाँगकाँग, जपान, दक्षिण कोरिया थायलंड, सिंगापूर, नेपाळ, इंडोनेशिया, मलेशिया, व्हिएतनाम तसंच इटली आणि इराणहून आलेल्या प्रवाशांची वैद्यकीय तपासणी केली जात असल्याची माहिती विमानतळाच्या प्रवक्त्यांनी दिली आहे.

सरकारी आरोग्य यंत्रणेची तयारी कशी आहे?

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयानं दिलेल्या माहितीनुसार, भारतभरात सध्या संशयास्पद रुग्णांच्या रक्ताची कोरोना विषाणूसाठी तपासणी करणाऱ्या पंधरा प्रयोगशाळा कार्यरत आहेत. तसंच येत्या काही दिवसांत आणखी 19 प्रयोगशाळांमध्ये ही क्षमता उपलब्ध होईल.

महाराष्ट्राचा विचार केला, तर राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्था अर्थात NIV ही देशातली शिखर प्रयोगशाळा पुण्यात आहे....


दुर्गा पचारे

वर्धा जिल्यातील पुलगाव तालुक्यात मंगळवारी झालेल्या बाँब स्फोटात नारायणराव पचारे यांचा मृत्यू झाला होता. त्यांच्या घरची परिस्थिती बेताचीच आहे.

भूमिहीन शेतकरी असल्यामुळे मजुरी करून ते कुटुंब चालवत होते. त्यासाठी गावाशेजारील केंद्रीय दारूगोळा कंपनीत बाँब निकामी करण्याचं काम ते करायचे.

"जोखमीच्या कामावर जाण्यापासून आम्ही त्यांना अनेकदा हटकलं. कुटुंब जगवण्यासाठी या कामावर गेल्याशिवाय पर्याय नाही, असे ते म्हणायचे. कंत्राटदार गावातील मजुरांसोबत त्यांनाही सोबत न्यायचा. 200 रुपये मजुरी मिळायची."

दुर्गा आवंढा गिळत सांगतात, "स्फोटकांमध्ये साध्या कपड्यांवर रोज मृत्यूशी दोन हात करून ते परत यायचे. पण त्या दिवशी देवाने त्यांना साथ दिली नाही."

'त्या' दिवशी काय घडलं?

मंगळवारी सकाळी 7 वाजता जबलपूरच्या खामरिया ऑर्डिनन्स फॅक्टरीमधून लँडमाइन्सच्या 120 पेट्या निकामी करण्याचं काम सुरू होतं. लँडमाइन्स निकामी करण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान स्फोटकांनी भरलेल्या गाड्या तिथे आल्या.

पुलगाव शस्त्र भांडार

त्या दिवशी योगेश नेरकर तिथे उपस्थित होते. ते सांगतात, "सकाळी पोते भरायचं काम करत होतो. बाँबच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या पेट्याही ते आम्हालाच उतरवायला सांगतात. तसं करण्यास नकार दिला की ते आमच्या नावावर खड्डा लावायचे नाही. म्हणून त्या पेट्या उतरवणं भाग पडायचं.

"गाडीमध्ये जवळपास निकामी करण्यासाठी आणलेल्या स्फोटकांचे 120 बॉक्स होते. दोन खड्ड्यांमध्ये भरायला 24 बॉक्स खाली उतरवण्यात आले. सात ते आठ पेट्या खड्ड्यापर्यंत पोहोचल्या होत्या. त्यातल्या शेवटच्या पेटीत स्फोट झाला आणि तिघे जागीच गेले.

नेरकर पुढे सांगतात, "एक जण जखमी अवस्थेत तडफडत होता. मी त्याला उचललं. त्याच्या पाठीला छिद्रं पडलेलं होतं. सतत रक्त वाहत होतं. आम्ही जखमींना गाडीत टाकलं आणि सावंगी रुग्णालयात दाखल केलं."

या स्फोटाची तीव्रता एवढी जास्त होती की काही किलोमीटरपर्यंतचा परिसर दणाणून गेला. या स्फोटामध्ये ठार झालेल्या 6 जणांपैकी 5 जण कंत्राटी मजूर आहेत. ते डेपोला लागून असलेल्या सोनेगावचे आहेत.

कशी लावली जाते स्फोटकांची विल्हेवाट?

वर्धा जिल्ह्यातील पुलगाव तालुक्यात आशियातला दुसरा सर्वांत मोठा ऑर्डिनन्स डेपो आहे. जवळपास 40 वर्ग किलोमीटर परिसरात पसरलेल्या या डेपोत अंत्यत कडेकोट सुरक्षा बंदोबस्त असतो.

देशभरातला दारुगोळा ठेवण्याचं काम आणि मुदत संपलेला दारुगोळा नष्ट  करण्याचं काम या ठिकाणी केलं जातं. लष्करी दारुगोळा भांडारात तयार झालेले बाँब आणि इतर ठिकाणाहून तयार झालेले बाँब दरवर्षी इथेच निकामी केले जातात.

देवळी तालुक्यातील सोनेगाव पासून चार किलोमीटर अंतरावर बाँब निकामी करण्याचं ठिकाण आहे. खोल खड्ड्यात बाँब ठेऊन त्यावर रेतीचे पोते ठेऊन बाँब निकामी केले जातात. जवळपासच्या गावातील 200 मजूर या कामावर लावले जातात.

बाँब निकामी करताना अनेकदा स्फोट होतो. या घटना कंत्राटदाराकडून दाबल्या जातात, असं काही स्थानिकांनी सांगितलं.

पहिल्यांदा स्फोट नाही

मुदत संपलेले बाँब निकामी करताना यापूर्वीही अनेकदा स्फोट झाले आहेत. दहा दिवसांपूर्वी इथेच झालेल्या स्फोटात 25 वर्षांच्या विक्रम ठाकरेंचा उजवा हात भाजला गेला होता. बाँब नष्ट केल्यानंतर त्यामधून निघणारं लोखंड वेचण्याचं काम विक्रम करतात.

"लोखंड वेचताना अचानक बाजूला स्फोट झाला. गरम राख शरीरावर आली आणि हात भाजला," असं विक्रम यांनी त्यांच्यासोबतच्या अपघाताबद्दल सांगितलं.

उपचारासाठी 80 हजार रुपये खर्च झाला, जो दिवसाला जेमतेम 150-200 रुपये कमावणाऱ्या विक्रम यांना झेपणारा नव्हता. पण उपचारासाठी खर्च मिळणे तर दूरच, कंत्राटदाराने साधी...


दुष्काळग्रस्त आणि चौकीदार बाबासाहेब साळवे यांनी मोदींच्या पक्षाला मतदान करणार नसल्याचं सांगितलंय.

जालन्यातल्या घनसावंगी तालुक्यामधल्या बोंधलापुरी गावात सरपंच म्हणून काम केलेल साळवे दुष्काळामुळे मुंबईजवळच्या उल्हासनगरमध्ये स्थलांतरीत झाले आहेत. कोणे एके काळी गावात सरपंच, ग्रामपंचायत सदस्य अशी पदं भूषवल्यानंतर त्यांना गाव सोडायची वेळ आली आहे. त्यांच्या सध्याच्या स्थितीला ते दुष्काळ आणि नोटाबंदीच्या निर्णयाला जबाबदार धरतात.  गावातून ते थेट कुटुंबासह उल्हासनगरला आले. इथे पोटापाण्यासाठी त्यांनी एका खासगी हॉस्पीटलमध्ये चौकीदाराची नोकरी पत्करली.

नोटाबंदीचा निर्णय केंद्र सरकारने 2016ला घेतला होता. चलनातील 500 आणि 1000 रुपयांच्या नोटा रद्द करण्यात आल्या होत्या. नोटाबंदीचा निर्णय देशाचं हित लक्षात घेऊन घेतला होता, असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी म्हटलं आहे. तर महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणीस यांनी सरकारचं दुष्काळाकडे पूर्ण लक्ष असून दुष्काळ निवारणासाठी पूर्ण तयारी केली असल्याचं म्हटलं आहे. जानेवारी महिन्यात केंद्राने दुष्काळ निवारणासाठी महाराष्ट्राला 4 हजार 714 कोटी रुपयांची मदतही ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाहीर केली आहे. केंद्रात भाजपची सत्ता आली तर कोकणातून समुद्रात वाहून जाणाऱ्या पाण्याचं नियोजन करण्यासाठी योजना आखली जाईल, अशी घोषणा मोदी यांनी त्यांच्या अहमदनगर येथील सभेत केली आहे. याचं सभेत मोदी यांचा उल्लेख चौकीदार असा करण्यात आला आणि तर मोदी यांनी त्यांच्या भाषणात 'इमानदार चौकीदार हवा की भ्रष्ट नामदार हवा' असा सवाल करत 'मै भी चौकीदार' या मोहिमेवर प्रचाराचा रोख ठेवला.

'मै भी चौकीदार' या नावानं नरेंद्र मोदी आणि भाजपने सुरू केली मोहिमेबद्दल बीबीसी मराठीने साळवे यांचं मत जाणून घेतलं.

यावर ते सांगतात, "माझा या मोहिमेला पाठिंबा नाही. कधीतरी गावात राजासारखं जीवन जगल्यानंतर मला चौकीदाराची नोकरी करावी लागते आहे. ही वेळ माझ्यावर आली त्याला पंतप्रधान मोदींनी घेतलेला नोटाबंदीचा निर्णय, जीएसटी आणि त्यांनंतर आलेला दुष्काळ आणि या दुष्काळात न मिळालेली मदत ही कारणं आहेत."

ते पुढे सांगतात, "मी शेतासाठी ड्रीप इरिगेशनचं खूप घेतलं, त्यासाठी मला जवळपास 4 हजार रुपयांच्या आसपास जीएसटी भरावा लागला असता. मात्र, त्यानंतर दुष्काळ आला आणि त्याचा उपयोगच झाला नाही. दुष्काळानंतर मदत मिळेल असं वाटलं मात्र ती मिळाली नाही."

"आज मतांची मागणी करणारे हे नेते नोटाबंदीच्या काळात बँकांच्या रांगेत उभे नव्हते. तेव्हा आमच्यासारख्यांवर आलेली वेळ कोणावर यायला नको. त्यामुळे मी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना का मतदान करावं? त्यांनी आम्हा शेतकऱ्यांसाठी काहीच केलं नाही," असा आरोप साळवे करतात.  त्यामुळे मोदी यांच्या पक्षाला मत नाही," असंही ते म्हणाले.

बाबासाहेब साळवे यांचा दुष्काळग्रस्त गावातून शहराकडे स्थलांतरित झाल्याच्या परिस्थितीचा सविस्तर रिपोर्ट बीबीसी मराठीच्या वेबसाईटवर यापूर्वी 27 जानेवारी 2019ला प्रसिद्ध झाला आहे. तो आपल्या माहितीसाठी पुढे देत आहोत.

'पूर्वी सरपंच होतो, दुष्काळामुळे शहरात सिक्युरिटी गार्ड झालो'

"आमच्या बोंधलापुरी गावाचा मी पूर्वी सरपंच होतो. नंतर 5 वर्षं ग्रामपंचायत सदस्यही राहिलो. पण आता दुष्काळामुळे गाव सोडलं आहे. सध्या उल्हासनगरमध्ये एका खासगी हॉस्पिटलमध्ये सिक्युरिटी गार्ड म्हणून काम करतो." हे सांगताना मूळचे जालन्याचे असलेले बाबासाहेब साळवे यांचं उर भरून आलं होतं.

"चार एकराच्या शेतीत बाजरी आणि तूर लावली होती. पण पाऊसच झाला नाही आणि उभं पीक करपून गेलं. गावात प्यायचं पाणीही संपलं. अखेर कुटुंबासह मी उल्हासनगरला आलो..." ते...


दुष्काळाच्या छायेत...

"योग्यवेळी मदत दिली नाही तर लाखो लोकांना या दुष्काळाला सामोरं जावं लागेल," असा इशारा संयुक्त राष्ट्रांच्या एका अधिकाऱ्यानं दिला आहे.

सौदी अरेबिया आणि त्यांच्या सहकारी राष्ट्रांनी येमेनवर घातलेले निर्बंध उठवावेत, अशी विनंती संयुक्त राष्ट्रांच्या मानवतावादी घडामोडींचे अंडर सेक्रेटरी जनरल मार्क लोवकॉक यांनी केली आहे.

येमेनच्या हौदी बंडखोरांनी रियाधच्या (सौदी अरेबियाची राजधानी) दिशेनं क्षेपणास्त्र डागल्यानं

सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखाली युती झालेल्या राष्ट्रांनी येमेनकडे जाणारे हवाई, सागरी तसेच जमिनीवरील सगळे मार्ग बंद केले आहेत.

इराणला या बंडखोरांना शस्त्रास्त्र पुरवता येवू नये म्हणून या निर्बंधाची गरज होती, असं सौदी अरेबियानं म्हटलं आहे.

इराणनं बंडखोरांना शस्त्रास्त्र पुरवण्याच्या आरोपाचं खंडन केलं आहे.

हौदी बंडखोर 2015 पासून सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखाली स्थापन झालेल्या राष्ट्रांच्या युतीशी लढा देत आहेत.

बुधवारी झालेल्या संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेच्या बैठकीत याबद्दल माहिती दिल्यानंतर लोवकॉक बोलत होते.

"जर हे निर्बंध लवकरात लवकर उठवले नाहीत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तर येमेनला फार मोठ्या दुष्काळाचा सामना करावा लागू शकतो," असं सुरक्षा परिषदेला सांगितल्याची माहिती लोवकॅक यांनी पत्रकारांना दिली.

"गेल्या काही दशकातला हा सर्वात मोठा दुष्काळ असेल आणि त्यात लाखो लोकांचा बळी जाईल." असंही ते पुढे म्हणाले.

येमेनमध्ये जवळपास 8 लाख लोकांना कॉलराची लागण झाली आहे.

या आठवड्याच्या सुरूवातीलाच संयुक्त राष्ट्र आणि रेड क्रॉस संघटना यांनी इशारा दिला होता की या निर्बंधांचे परिणाम सर्वदूर असतील.

लाखो येमेनी नागरिक जगण्यासाठी बाहेरून येणाऱ्या मदतीवर अवलंबून आहेत.

क्लोरिनच्या गोळ्या तसंच जवळपास 9 लाख लोकांना लागण झालेल्या कॉलराची औषध घेऊन जाणारं आपलं जहाज अडवलं, असं रेड क्रॉस संघटनेनं म्हटलं आहे.

70 लाख येमेनी नागरिक दुष्काळाच्या छायेत

संयुक्त राष्ट्रांच्या मते जवळपास 70 लाख येमेनी नागरिक दुष्काळाच्या छायेत आहेत.

सामान्य माणसाला जगण्यासाठी लागणारी प्रत्येक गोष्ट येमेनमध्ये आयात करावी लागते.

पण आता अन्न, इंधन किंवा औषधं यापैकी काहीही देशात येऊ शकत नाही.

संयुक्त राष्ट्रांच्या मते सौदी अरेबिया आणि सहकारी राष्ट्रांनी 2015 पासून येमेनमधल्या गृहयुद्धात हस्तक्षेप करायला सुरूवात केली.

त्यानंतर झालेल्या संघर्षात आतापर्यंत 8670 लोकांचा बळी गेला आहे.

यापैकी 60 टक्के लोक हे सामान्य नागरिक आहेत.

तसंच 49,960 लोक जखमीही झाले आहेत.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


दुष्काळी परिस्थिती

याशिवाय केंद्र सरकारने आंध्र प्रदेशला 900 कोटी रुपये आणि कर्नाटकला 949 कोटी रुपयांची मदत जाहीर केली आहे.

पुढच्या दीड महिन्यात महाराष्ट्रात लोकसभा निवडणुका होऊ घातल्या आहेत. त्याआधी महाराष्ट्राला मिळालेल्या या दुष्काळनिधीला वेगळं महत्व असल्याचं राजकीय आणि सामाजिक निरीक्षक सांगतात.

केंद्रीय गृहमंत्री राजनाथ सिंह यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय बैठक दिल्लीत पार पडली. त्यात मदतीचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

पण शेतकरी नेते राजू शेट्टी यांनी ही मदत तुटपुंजी असल्याचं म्हटलं आहे.

'मदत तुटपुंजी, फेरसर्वेक्षणाची गरज'

"राज्यातील दुष्काळाची एकूण दाहकता बघता केंद्राकडून मिळालेली 4714 कोटी रुपयांची मदत अतिशय तुटपुंजी आहे. जवळपास 15 हजार कोटी रुपये केंद्रानं दुष्काळग्रस्त महाराष्ट्राला द्यायला हवे होते. त्यामुळे दुष्काळाचं फेरसर्वेक्षण करायला हवं, अशी आमची मागणी आहे,"असं शेट्टी सांगतात.

पुढे ते म्हणतात, "पश्चिम विदर्भ, मराठवाडा हे कायम दुष्काळी प्रदेश राहिले आहेत. राज्यातल्या 151 तालुक्यांत सरकारनं दुष्काळ जाहीर केला आहे. सगळीकडे पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न, जनावरांसाठी च... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाऱ्याचा प्रश्न, पीक विम्याचे पैसे असे अनेक प्रश्न समोर आहेत."

"खरंतर सरकारनं दुष्काळ जाहीर केल्यानंतर 15 दिवसांच्या आत पीक विम्याची 25 टक्के रक्कम शेतकऱ्यांना मिळायला हवी. ही रक्कम मिळेल हे गृहीत धरूनच केंद्रानं दुष्काळासाठी कमी मदत जाहीर केली आहे. पण शेतकऱ्यांना पीक विम्याची रक्कम अद्याप मिळालेली नाही आणि केंद्रानंही कमी मदत जाहीर केलीय, दोन्हीकडून शेतकऱ्यांना याचा फटका बसला आहे."

'प्रत्यक्षात मदतीचा काही फायदा नाही'

"दुष्काळ पडला की सरकार नेहमी आर्थिक मदत जाहीर करतं. पण प्रत्यक्षात ही मदत शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचत नाही," असं कृषीतज्ज्ञ  गिरधर पाटील सांगतात.

"सरकारनं दुष्काळ जाहीर करून 3 महिने उलटले. तरी अद्याप चारा छावण्या उभारण्यात आलेली नाही, लोकांच्या हाताला काम देण्यात आलेलं नाही. सत्ताधारी नुसतेच निवडणुकीच्या कार्यक्रमात व्यस्त आहेत," ते सांगतात.

दुष्काळामुळे स्थलांतर करावं लागेल असं हिंगोलीतल्या बहिणाबाई तपासे सांगतात.

"केंद्र सरकारनं आर्थिक मदतीचा निर्णय जाहीर केला आहे याचा अर्थ मदत मिळाली असा होत नाही. ही मदत प्रत्यक्षात मिळण्यासाठी अर्थसमितीची परवानगी, राज्याच्या कर्जाचं गुणोत्तर आदी बाबींचा तोल सांभाळावा लागतो. सध्या राज्याची आर्थिक स्थिती बघता जनहिताच्या एखाद्या योजनेत राज्य सरकार किती वाटा उचलेल, हे सांगता येत नाही," ते पुढे सांगतात.

'आपत्तीग्रस्तांसाठी हे खरे मुद्दे वेगळेच'

"सरकारनं दुष्काळ निवारणासाठी मदत जाहीर केली आहे. हा पैसा कुठे खर्च होणार तर पाण्याचे टँकर, चारा छावण्या यांच्यावर होणार. वर्षानुवर्षं याच चक्रात आपण अडकून पडणार आहोत का? मुळात सरकारनं या पैशांचं योग्य नियोजन करायला हवं असं पर्यावरणतज्ज्ञ अतुल देऊळगावकर सांगतात.

पुढे ते सांगतात, "दुष्काळ हा हवामान बदलाचा एक भाग आहे. त्यामुळे हवामान बदलावर अधिक भर द्यावा लागणार आहे. यात पाण्याचं नियोजन हा महत्त्वाचा मुद्दा येतो. एका छोट्याशा गावात पाण्याचं नियोजन करणं सरकारला अशक्य आहे का? तर नाही. एम.एस.स्वामीनाथन यांनी म्हटल्याप्रमाणे दुष्काळादरम्यान आपण असे काही बोअरवेल ठेवायला हवेत जे आणीबाणीच्या काळात बाहेर काढता येईल. पुढच्या हंगामासाठी शेतकऱ्यांना बियाण्यांची बँक, धान्यांची बँक देता येईल असे पथदर्शक प्रकल्प सरकारनं हाती घेतले तर ते दीर्घकाळ उपयोगी ठरू शकतील. पण आपण त्यादृष्टीनं वाटचाल करत नाही."

"तापमान बदलाच्या काळात...


दुसरा क्रमांक अमेरिकेचा तर तिसरा संयुक्त अरब अमिरातीचा (UAE) लागतो. भारताने चीनकडून 58.7 अब्ज डॉलर्सच्या वस्तूंची आयात केली. विशेष म्हणजे अमेरिका आणि यूएई यांच्याकडून जेवढी एकूण आयात झाली त्यापेक्षाही जास्त आयात एकट्या चीनकडून करण्यात आली. पण भारताने चीनला फक्त 19 अब्ज डॉलर्सची निर्यात केली.

गेल्या वर्षी लद्दाखमधल्या गलवान खोऱ्यात दोन्ही देशांच्या जवानांमध्ये झालेल्या चकमकीत भारताच्या 20 जवानांचा मृत्यू झाला होता. त्यानंतर दोन्ही देशांमधले संबंध टोकाचे ताणले गेले होते. काही दिवसांपूर्वीच चीननेही आपल्याही 4 जवानांचा मृत्यू झाल्याचं मान्य केलं आहे. मात्र, चीन आकडेवारी कमी करून सांगत असल्याचं आणि 4 पेक्षा जास्त चिनी जवानांचा मृत्यू झाल्याचं भारताचं म्हणणं आहे.

दोन्ही देशांमधल्या व्यापाऱ्याला कोरोना साथीचा फटका बसला होता. त्यातच गलवानमध्ये झालेल्या घटनेमुळे व्यापारावर आणखी थोडा परिणाम झाला. मात्र, तरीही व्यापारात फारशी घट झालेली नव्हती.

केंद्र सरकारने चीनकडून होणाऱ्या सर्व प्रकारच्या गुंतवणुकीवर निर्बंध लादले. इतकंच नाही तर सुरक्षेचं कारण देत 200 हून अधिक चिनी अॅप्सही बंद केले. यात ट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िकटॉक, वुई-चॅट सारख्या लोकप्रिय अॅप्सचाही समावेश होता.

'आत्मनिर्भर' मोहीम परिणामकारक ठरली का?

गेल्या वर्षी मे महिन्यात केंद्र सरकारने 'आत्मनिर्भर भारत' मोहीम सुरू केली होती. आयात कमी करणं, निर्यात वाढवणं आणि देशांतर्गत उत्पादन वाढवणं, हा या मोहिमेचा मूळ उद्देश होता. मात्र, चीनवरचं अवलंबित्व कमी करणं, हाच यामागचा मूळ हेतू होता, असं काही जाणकारांचं म्हणणं आहे.

मात्र, ताज्या आकडेवारीवरून चीनवरचं अवलंबित्व कमी झालेलं नाही, हेच अधोरेखित होतंय. आकडेवारीनुसार गेल्यावर्षी भारत आणि चीन यांच्यातला द्विपक्षीय व्यापार 77.7 अब्ज डॉलर्सचा होता. वाणिज्य मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार त्याआधीच्या वर्षी या दोन्ही देशातला द्विपक्षीय व्यापार 85.5 अब्ज डॉलर्स इतका होता. म्हणजे 2019 च्या तुलनेत 2020 साली द्विपक्षीय व्यापारात थोडी घट दिसते.

दुसरीकडे चिनी गुंतवणुकीला केंद्र सरकारने परवानगी दिल्याच्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या होत्या. मात्र, त्या चुकीच्या असल्याचं स्पष्टीकरणं सरकारकडून देण्यात आलं आहे. खरंतर चीनने कधीच भारतात मोठी गुंतवणूक केलेली नाही. चीनने 2013 ते 2020 या वर्षात भारतात एकूण 2174 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक केली आहे.

भारतात होणाऱ्या परकीय गुंतवणुकीच्या तुलनेत ही रक्कम खूप कमी आहे. वाणिज्य मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार 2020 साली एप्रिल ते नोव्हेंबरदरम्यान भारतात 58 अब्ज डॉलर्सहून जास्त परकीय गुंतवणूक आली होती.

दिल्लीतल्या फोर स्कूल ऑफ मॅनेजमेंटमध्ये चीन विषयाचे अभ्यासक डॉ. फैसल अहमद यांच्या मते आत्मनिर्भर होणं याचा अर्थ आयात पूर्णपणे बंद करावी किंवा परकीय गुंतवणूक घ्यायचीच नाही, असा नव्हे.

ते सांगतात, "येणाऱ्या काळात भारताचं चीनवरचं आयात अवलंबित्व अधिक असणार आहे. जागतिक व्यापार आपल्यासाठी फायदेशीर कसा बनवता येईल, याचा विचार आपण करायला हवा. यातून आपलं आर्थिक हित साधलं जाईल आणि त्यातून आत्मनिर्भरतेचं समर्थनच होणार आहे."

डॉ. फैसल पुढे सांगतात, "देश आत्मनिर्भर करायचा असेल तर त्यासाठी गरजेचं साधन म्हणून थेट परकीय गुंतवणुकीवर (FDI) लक्ष देणं गरजेचं आहे. मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्रात आपल्याला उत्पादन वाढवायचं आहे. आपले लघु आणि मध्यम उद्योग आंतरराष्ट्रीय पातळीवर नेण्यासाठी त्यांना मदत करायला हवी. यातून ते ग्लोबल व्हॅल्यू साखळीचा भाग होतील. यासाठी एफडीआय गरजेचं आहे.

खरंतर एफडीआय चीनकडूनही आलं तरी ते...


दुसरीकडे काँग्रेस-राष्ट्रवादीनं आम्ही 125-125 जागा लढवू तर मित्रपक्षांसाठी 38 जागा सोडल्या जातील, असं जाहीर केलं आहे.

रविवारी (15 सप्टेंबर) पिंपर-चिंचवड येथे झालेल्या पत्रकार परिषदेत काँग्रेसचे नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांनी काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडीचा जागावाटपाचा फॉर्म्युला ठरला असून दोन्ही पक्ष 125-125 जागा लढवतील असं स्पष्ट केलं होतं.

सोमवारी (16 सप्टेंबर) राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनीही नाशिक येथे पत्रकार परिषदेत जागावाटपाच्या या फॉर्म्युल्यावर शिक्कामोर्तब केलं.

गेल्या वीस वर्षांत कोणत्याही वादाशिवाय दोन्ही पक्षांमध्ये जागावाटपावर मतैक्य होण्याची बहुधा ही पहिलीच वेळ असावी. एक नजर या आघाडीच्या इतिहासावर

काँग्रेस-राष्ट्रवादीचा जागावाटपाचा इतिहास

1999 साली काँग्रेसमधून फुटून शरद पवार यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाची स्थापना केली. 1999च्या विधानसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादी आणि काँग्रेस एकमेकांच्या विरुद्ध लढले. विशेष म्हणजे काँग्रेसमधील अनेक आमदारांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला होता.

या निवडणुकीत काँग्रेसनं 75 तर राष्ट्रवादी काँग्रेसनं 58 जागा जिंकल्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या. निवडणुकीत एकमेकांविरुद्ध लढलेले हे दोन पक्ष निवडणुकीनंतर सत्तास्थापनेसाठी एकत्र आले. भाजप-शिवसेना युतीनं 125 जागा जिंकल्या होत्या. काँग्रेस-राष्ट्रवादीचं एकत्रित संख्याबळ होतं 133. अपक्षांच्या मदतीनं काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडीनं सत्ता स्थापन केली. विलासराव देशमुख मुख्यमंत्री झाले तर राष्ट्रवादीचे छगन भुजबळ उपमुख्यमंत्री.

2004 साली काँग्रेस-राष्ट्रवादीनं निवडणूकपूर्व आघाडी केली. जागावाटपामध्ये काँग्रेसच्या वाट्याला 157 तर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या वाट्याला 124 जागा आल्या. पण निकालानंतर राष्ट्रवादीचं पारडं जड झालं. कारण राष्ट्रवादी काँग्रेसनं कमी जागा लढवूनही त्यांचे 71 आमदार निवडून आले तर काँग्रेसचे 69.

आता मुख्यमंत्री कुणाचा हा प्रश्न उपस्थित झाला. तीन जास्त मंत्रिपदं आणि चार अधिक खाती घेऊन राष्ट्रवादी काँग्रेसनं मुख्यमंत्रिपदावरचा दावा सोडला.

पण कमी जागा लढवूनही आपले अधिक आमदार निवडून आले, याचा विसर त्यांनी काँग्रेसला पडू दिला नाही. त्यामुळे 2009 मध्ये विधानसभेसाठी जागावाटपाची बोलणी सुरू झाली तेव्हा राष्ट्रवादीनं निम्म्या-निम्म्या जागांची मागणी केली.

तत्कालीन मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण यांच्या घरी झालेल्या बैठकीनंतर जागावाटपाचा फॉर्म्युला निश्चित झाला - 288 पैकी राष्‍ट्रवादी काँग्रेसनं 114 तर काँग्रेसनं 174 जागा लढवल्या. पण या निवडणुकीत काँग्रेसच्या जागांमध्ये वाढ झाली. काँग्रेसनं 82 जागा जिंकल्या तर राष्ट्रवादीला 62 जागा जिंकता आल्या.

2014 साली लोकसभा निवडणुकीत महाराष्ट्रात काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसची वाताहत झाली. या अपयशाच्या पार्श्वभूमीवर काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीनं एकमेकांसोबत न जाण्याचा निर्णय घेतला. काँग्रेसला 42 तर राष्ट्रवादीला 41 जागा जिंकता आल्या.

गेल्या चार निवडणुकांमध्ये जागावाटपावरून कधी वेगळे झालेले तर कधी एकत्र आलेले पक्ष यावेळेस कोणत्याही वादविवादाशिवाय आघाडीसाठी तयार कसे झाले?

'काँग्रेसनं गमावलं थोरलेपण'

युतीमध्ये स्वतःला थोरला भाऊ म्हणवणाऱ्या शिवसेनेनं गेल्या काही वर्षांत जसं आपलं थोरलेपण गमावलं आहे, तशीच काहीशी परिस्थिती काँग्रेसवरही ओढवली आहे, असं काँग्रेस-राष्ट्रवादीमधील या बदलाबद्दल राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे यांना वाटतं.

"यंदा लोकसभा निवडणुकीमध्ये काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस एकत्र लढले होते. काँग्रेसची केवळ एकच जागा निवडून आली तर राष्ट्रवादी काँग्रेसला चार...


दुसरीकडे केंद्र सरकारचे मंत्री शेतकऱ्यांना किमान आधारभूत किंमत (MSP) लेखी आश्वासन देऊन इतर अनेक मागण्या मान्य करण्यास तयार आहेत. पण केंद्र सरकार अजूनही नवीन कृषी कायदे मागे घेण्याच्या मनःस्थितीत आहे असे दिसत नाही.

तेव्हा शेतकरी आणि सरकारमधला हा संघर्ष कसा संपणार? या प्रश्नाचं उत्तर जाणून घेण्यासाठी बीबीसीने याविषयाशी संबंधित अनेक जाणकारांशी बातचित केली. यामध्ये माजी कृषीमंत्री, फूड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाचे माजी अध्यक्ष, सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी अन्न आयुक्त आणि शेती क्षेत्रीशी संबंधित अनेकांशी संपर्क साधला. पाहूयात, ते काय म्हणाले.

1. सोमपाल शास्त्री, माजी कृषीमंत्री

अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या सरकारमध्ये सोमपाल शास्त्री कृषीमंत्री होते. बीबीसीशी बोलताना त्यांनी अत्यंत सोप्य शब्दांत या वादावर तोडगा सुचवला.

"सरकारने कृषी कायद्यात केलेल्या तरतूदी नवीन नाहीत. याची औपचारिक शिफारस पहिल्यांदा भानू प्रताप सिंह यांच्या अध्यक्षतेअंतर्गत बनवलेल्या समितीने 1990 मध्ये केली होती. तेव्हापासून ही शिफारस प्रलंबित होती. आताच्या सरकारने ती लागू केली. या कायद्यामुळे फायदा होऊ शकतो आणि नुकसान सुद्धा हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ऊ शकते. फायदा तेव्हाच होऊ शकतो जेव्हा कायद्यासोबत सहकारी सहाय्यक व्यवस्था उभी केली जाईल.

यासाठी एमएसपीची खात्री म्हणून शेतकऱ्यांचा घटनात्मक अधिकार बनवले पाहिजे.

दुसरं म्हणजे, कृषी खर्च आणि मूल्य आयोगाला घटनात्मक संस्थेचा दर्जा दिला पाहिजे. त्याचबरोबर औद्योगिक खर्चाच्या आधारावर आयोगाच्या पीक खर्च मूल्यांकन पद्धतीत सुधारणा केली पाहिजे.

आणि तिसरी गोष्ट म्हणजे, कंत्राटी शेतीमुळे उद्भवणाऱ्या वादांसाठी जिल्हास्तरीय, राज्यस्तरीय आणि केंद्रीय पातळीपर्यंत स्वतंत्र ट्रिब्यूनल बनवले पाहिजेत, ज्यांना न्यायालयीन अधिकार असतील.

जर या तीन व्यवस्था कायद्यात समाविष्ट केल्या तरच या कायद्यामुळे शेतकऱ्यांचा फायदा होईल नाहीतर होणार नाही. वरील उपाय आणि सहाय्य करणाऱ्या व्यवस्था उपलब्ध करून दिल्या तरच या कायद्याला माझे समर्थन आहे.

सरकार हे करण्यास तयार झाली तर आमच्यासारखे कोणीतरी त्यांच्याशी चर्चा करू शकेल. जेणेकरून शेतकऱ्यांना शेतकऱ्यांच्या भाषेत समजवले जाऊ शकेल. आताच्या सरकारमध्ये असा कोणाही व्यक्ती नाही जो शेतकऱ्यांसाठी जमिनीवरील धोरण तयार करण्याची भाषा समजू शकेल."

2. अलोक सिन्हा, माजी अध्यक्ष, फूड कॉरपोरेशन ऑफ इंडिया

आलोक सिन्हा यांनी 2005 ते 2006 या कालावधीत केंद्रीय कृषी मंत्रालयात अतिरिक्त सचिव म्हणूनही काम केले आहे. ते या समस्येवर पूर्णपणे वेगळा मार्ग सुचवतात.

"किमान आधारभूत किंमत (MSP) संपुष्टात येईल ही शेतकऱ्यांची शंका रास्त नाही. कारण राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा कायदा मंजूर झाल्यापासून केंद्र सरकारला दरवर्षी 400-450 लाख टन गहू आणि तांदूळ लागतो. याशिवाय, सार्वजनिक वितरण व्यवस्था (पीडीएस), लष्कर आणि खुल्या बाजारपेठेची किंमत नियंत्रित करण्यासाठी केंद्र सरकार अन्नधान्य खरेदी करतं. त्यामुळे पुढची दहा वर्षं एमएसपी संपेल असे मला वाटत नाही. पण हळूहळू सरकारने अशी खरेदी कमी केली आहे. यामुळे शंका उत्पन्न होत आहे.

भारतातील ग्रामीण भागात 50 टक्के शेतकऱ्यांकडे जमीन नाही. असे शेतकरी या आंदोलनात सहभागी नाहीत. उर्वरित 50 टक्के शेतकऱ्यांपैकी 25 टक्के शेतकऱ्यांकडे एक एकरहून कमी जमीन आहे. ते आपले पिक कुठे विकू शकत नाहीत. त्यांना एमएसपीची कल्पना नाही. उर्वरित 25 टक्क्यांपैकी 10 टक्के शेतकरी असे असतील ज्यांची पिकं एमएसपीनेबाजारात विकण्याच्या दर्जाची असतील. शांता कुमार समितीने असे सांगितले की, केवळ सहा टक्के असे शेतकरी आहेत....


दुसरीकडे भारतातील सिनेसृष्टीनं अनेक कलाकारांनाही गमावलं.

1. निम्मी

हिंदी सिनेमाच्या 50 आणि 60 च्या दशकातील प्रसिद्ध अभिनेत्री नवाब बानो उर्फ निम्मी यांचं 25 मार्च 2020 रोजी निधन झालं.

शोमॅन राज कापूर यांनी नवाब बानो यांना मोठ्या पडद्यावर आणलं होतं. त्यांना रुपेरी पडद्यावर आणताना राज कपूर यांनीच त्यांचं नाव बदलून 'निम्मी' असं ठेवलं.

अभिनेत्री निम्मी यांनी बरसात, दिदार, दाग, आन, उडनखटोला, कुंदन, भाई-भाई, बसंत बिहार यांसारख्या लोकप्रिय ठरलेल्या सिनेमांमधून काम केलं.

2. इरफान खान

पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित इरफान खान हे सिनेसृष्टीतील सक्षम कलाकारांपैकी एक मानले जात. 1988 साली 'सलाम बॉम्बे' सिनेमातून त्यांनी आपल्या करिअरला सुरुवात केली.

केवळ भारतीयच नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय सिनेमांमध्येही त्यांनी आपला ठसा उमटवला. अनेक कलाकारांसाठी इरफान खान प्रेरणादायी बनले.

2018 साली इरफान यांनी ट्विटरवरून सांगितले की, त्यांना न्युरोएंडोक्रिन ट्युमरचा त्रास आहे. त्यावर उपचारासाठी ते लंडनलाही गेले. उपचारानंतर भारतात परतल्यानंतर त्यांनी 'अंग्रेजी मीडियम' या सिनेमातही काम केलं होतं.

कोरोनामुळे देश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात लॉकडाऊन लागलं असतानाच 28 एप्रिल 2020 रोजी कोलन इन्फेक्शनमुळे इरफान पुन्हा हॉस्पिटलमध्ये उपचारासाठी गेले. उपचारादरम्यानच 29 एप्रिल 2020 रोजी वयाच्या 53 व्या वर्षी त्यांचं निधन झालं. त्यांच्या निधनाच्या चार महिन्यांपूर्वी त्यांची आई सईद बेगम यांचं जयपूरमध्ये निधन झालं होतं.

लाईफ ऑफ पाय, नेमसेक, पान सिंह तोमर, मकबूल, द लंचबॉक्स, स्लमडॉग मिलिनेअर, इन्फर्नो, हासिल, पिकू, हिंदी मीडियम, तलवार यांसारखे सिनेमे इरफान यांच्या नावावर आहेत.

3. ऋषी कपूर

इरफान खान यांच्या निधनातून सिनेरसिक सावरत होते, तोच दुसऱ्या दिवशी ज्येष्ठ अभिनेते ऋषी कपूर यांच्या निधनाचे वृत्त समोर आले.

30 एप्रिल 2020 रोजी ऋषी कपूर यांचं कर्करोगानं निधन झालं. 2018 मध्ये त्यांना ल्युकेमियाचं निदान झालं आणि त्यानंतर न्यूयॉर्क सिटीमध्ये उपचारासाठी नेण्यात आलं होतं.

हिंदी सिनेसृष्टीचे 'शोमॅन' म्हटल्या जाणाऱ्या राज कपूर यांचे पुत्र असलेल्या ऋषी कपूर यांनी बालकलाकार म्हणूनच आपल्या कारकीर्दीला सुरुवात केली. पुढे 1973 साली 'बॉबी' सिनेमातून त्यांनी प्रमुख भूमिकेतील पहिला सिनेमा केला. रोमँटिक सिनेमे त्यांच्या वाट्याला आले आणि रोमँटिक हिरोची प्रतिमा पुढे तीन दशकं कायम राहिली.

2012 साली प्रदर्शित झालेल्या 'अग्निपथ' सिनेमात त्यांनी पहिल्यांदा नकारात्मक भूमिका साकारली होती. ही भूमिकाही प्रेक्षकांच्या पसंतीस पडली.

जवळपास 50 वर्षांच्या आपल्या सिनेकारकीर्दीत ऋषी कपूर यांनी अनेक भूमिका साकारल्या. अमर अकबर अँथनी, प्रेम रोग, कर्ज, सागर, चांदनी, हिना, दिवाना, बोल राधा बोल, दामिनी, नमस्ते लंडन, लव्ह आज कल, मुल्क, कपूर अँड सन्स यांसारखे शेकडो सिनेमे त्यांच्या नावावर आहेत.

4. वाजिद खान

एक जून रोजी हृदयविकाराच्या झटक्यानं तबलावादक शराफत अली खान यांचे धाकटे पुत्र आणि प्रसिद्ध संगीतकार वाजिद खान यांचं निधन झालं.

47 वर्षीय वाजिद खान यांनी थोरले बंधू साजिद खान यांच्यासह हिंदी सिनेसृष्टीत संगीतकार म्हणून 1998 पासून काम करण्यास सुरुवात केली होती. सलमान खानच्या 'प्यार किया तो डरना क्या' सिनेमाला या संगीतकार जोडीने संगीत दिलं होतं.

संगीतकार साजिद-वाजिद यांनी संगीतबद्ध केलेल्या 'दिवानों' अल्बममधील गाणी प्रसिद्ध गायक सोनू निगम यांनी गायली होती.

मुझसे शादी करोगी, तेरे नाम, दबंग, राऊडी राठोड, एक था टायगर, हिरोपंती अशा सिनेमांसाठीही या संगीतकार जोडीने संगीत दिलं होतं.

5....


दुसरीकडे, अजित पवार यांनी भाजपच्या प्रमुख नेत्यांचे आभार मानणारे ट्वीट केल्यानं पुन्हा राजकीय तर्क-वितर्कांना सुरूवात झाली.

राज्यातील सत्तास्थापनेसंदर्भातील राज्यपालांकडे सादर करण्यात आलेली कागदपत्रं सुप्रीम कोर्टाने उद्या सकाळी साडेदहा वाजता मागवली आहेत.

यासंदर्भात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांना सुप्रीम कोर्टाने तशी नोटीसही जारी केली आहे. यावर सोमवारी (25 नोव्हेंबर) पुन्हा सुनावणी होईल आणि त्यानंतर योग्य तो आदेश देऊ, असं सुप्रीम कोर्टाने सांगितलंय.

पाहा सर्वात ताजे अपडेट्स इथे-

रात्री 22.15- अजित पवार मुख्यमंत्र्यांच्या निवासस्थानी

सत्ता स्थापनेच्या हालचालींना वेग आला असतानाच उपमुख्यमंत्री अजित पवार हे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या वर्षा निवासस्थानी पोहोचले आहेत.

सोमवारी (25 नोव्हेंबर) राज्यातील सत्तास्थापनेसंदर्भात सुप्रीम कोर्टात सुनावणी आहे. त्या पार्श्वभूमीवर अजित पवार आणि देवेंद्र फडणवीस यांची भेट महत्त्वाची मानली जात आहे.

रात्री 8.45- राष्ट्रवादीच्या आमदारांचा रेनेसाँमधला मुक्काम हलवला

राष्ट्रवादी काँग्रेसनं आपल्या आमदारांचा ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ॉटेल रेनेसाँमधला मुक्काम हलवला असून सर्व आमदारांना ग्रँड हयात हॉटेलमध्ये हलविण्यात आलं आहे.

रात्री 8.00- संजय राऊत शरद पवारांच्या भेटीला

राज्यात सुरु असलेल्या राजकीय घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांची 'सिल्वहर ओक' या त्यांच्या निवासस्थानी भेट घेतली.

6.00 अजित पवारांचं ट्वीट दिशाभूल करणारं- शरद पवार

अजित पवार यांचं ट्वीट हे चुकीचं आणि दिशाभूल करणारं आहे, असं स्पष्ट मत राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी व्यक्त केलं आहे.

अजित पवार यांनी सलग ट्वीट करताना एकीकडे भाजपच्या नेत्यांचे आभार मानले तर दुसरीकडे शरद पवार हेच आमचे नेते आहेत असं म्हणत भाजप आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसची आघाडी राज्याला स्थिर सरकार देईल, असा विश्वास व्यक्त केला.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी अजित पवार यांच्या ट्वीटला उत्तर देताना म्हटलं, की भाजपसोबत सरकार स्थापन करण्याचा प्रश्नच येत नाही. राष्ट्रवादी काँग्रेसनं शिवसेना आणि काँग्रेससोबत जाण्याचा निर्णय एकमतानं घेतला आहे.

5.30- भाजपकडून आमदार फोडण्याचा प्रयत्न : अशोक चव्हाण

भाजपकडून आमदार फोडण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचा आरोप काँग्रेसचे नेते अशोक चव्हाण यांनी केला आहे.

"भाजप सुप्रीम कोर्टाकडून अधिक वेळ घेण्याचा प्रयत्न करत आहे. यामागचा हेतू स्पष्ट आहे. इतर पक्षातील आमदार फोडण्याचा भाजपचा प्रयत्न आहे," असं अशोक चव्हाण यांनी म्हटलं.

5.00- मी अजूनही एनसीपीमध्येच : अजित पवार

ट्वीटरच्या माध्यमातून भाजप नेत्यांचे आभार मानणाऱ्या अजित पवार यांनी नवीन ट्वीट केलं आहे. अजित पवार यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये 'मी अजूनही राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये आहे आणि शरद पवार हेच आमचे नेते आहेत,' असं म्हटल्यानं संभ्रमाचं वातावरण निर्माण झालं आहे.

भाजप आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस आघाडी राज्याला पाच वर्षे स्थिर सरकार देईल, असा विश्वासही अजित पवार यांनी आपल्या ट्वीटमधून व्यक्त केला.

4.33- बहुमत सिद्ध करण्यासाठी भाजप तयार : आशिष शेलार

बहुमत सिद्ध करण्यासाठी आजच्या बैठकीत रणनीती आखण्यात आल्याचं भाजप नेते आशिष शेलार यांनी स्पष्ट केलं. देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांच्या अभिनंदनाचा प्रस्ताव या बैठकीत संमत करण्यात आल्याचंही आशिष शेलार यांनी म्हटलं.

 दादरमधल्या वसंतस्मृती इथं आज (24 नोव्हेंबर) भाजपच्या विधिमंडळ गटाची...


दुसऱ्या तिमाहीत आरकॉमला तब्बल 30,142 कोटींचा तोटा झाल्याचं जाहीर केल्यानंतर अंबानी यांच्यासह पाच अन्य मोठ्या अधिकाऱ्यांनी पायउतार होण्याचा निर्णय घेतला. यात कंपनीच्या संचालक बोर्डावर असलेले छाया विरानी, रायना करानी, मंजरी काकर, सुरेश रंगाचार यांचा समावेश आहे. तर मणिकांतन व्ही. यांनीही संचालक आणि मुख्य वित्तीय अधिकारी म्हणून राजीनामा दिला आहे.

मात्र, आरकॉमच नव्हे तर व्होडाफोन-आयडिया या दुसऱ्या सर्वांत मोठ्या टेलिकॉम कंपनीनेही दुसऱ्या तिमाहीत विक्रमी तोटा नोंदवला आहे. 2019-20 या आर्थिक वर्षांच्या दुसऱ्या तिमाहित आपल्याला तब्बल 7 अब्ज डॉलर्सचा (अंदाजे 4,900 कोटी रुपये) तोटा झाल्याचं कंपनीने सांगितलं आहे.

या कंपन्यांची ही अवस्था बाजारातील नवीन प्रतिस्पर्धी असलेल्या रिलायन्स जिओला मानलं जातं, जी अनिल अंबानींचे मोठे बंधू मुकेश अंबानी यांच्याच मालकीची आहे.

शेअर बाजारातील तोट्यानं आरकॉमचं कंबरडं मोडलं. गेल्या काही वर्षापासून आरकॉम आपलं अस्तित्व वाचवण्यासाठी लढत होती, पण अखेर कर्जबाजारीपणावर उपाय शोधण्यासाठी कंपनीनं कोर्टात अर्ज दाखल केला आहे.

सात अब्ज डॉलरच्या कर्जाचं पुनर्गठण करण्यात अपय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

श आल्यानंतर रिलायन्सने ही घोषणा केली आहे. 13 महिन्यांआधी कर्ज देणाऱ्यांनी यावर सहमती दर्शवली होती. पण त्यावर पुढं काही झालेलं नव्हतं.

डिसेंबर 2017 मध्ये कर्ज नुतनीकरणाची प्रक्रिया तेव्हा फसली जेव्हा अनिल अंबानींच्या कारभाराविरोधात कोर्टात कायदेशीर लढाया सुरू झाल्या आणि वाद वाढीला लागले.

जानेवारीच्या शेवटच्या आठवड्यात आरकॉमने प्रसिद्ध केलेल्या एक निवेदनात म्हटलं की नॅशनल कंपनी लॉ ट्रायब्युनल, इंडिया बँकरप्टसी कोर्टाच्या दिवाळखोरीच्या नियमाअंतर्गत कर्जबाजारीपणावर उपाय शोधण्याचा प्रयत्न सुरू आहेत.

अनिल अंबानी

कर्ज चुकवण्यात अपयश आलेली कंपनी या काळात आपली संपत्ती विकून कर्ज फेडते. या नियमानुसार आरकॉम सगळ्यात मोठ्या कंपनीच्या जबाबदारीनुसार कर्ज फेडण्याचा प्रयत्न करेल. हा नियम 2016 पासून लागू करण्यात आला आहे. यानुसार नऊ महिन्यात अशी प्रकरण निकाली काढावी लागतात.

आरकॉमच्या मते बँकरप्टसी कोर्टात जाण्याचा निर्णय हा सगळ्या भागधारकांच्या फायद्याचा आहे. त्यामुळे नियमाने मिळालेल्या अवधीत पारदर्शकपणे सगळं समोर येईल.

डिसेंबर 2017 मध्ये अंबानींनी आपल्या कर्जदात्यांना पूर्णपणे रक्कम परत देण्याचं आश्वासन दिलं होतं. आपल्या 3.8 अब्ज डॉलरची संपत्ती विकून कर्ज फेडून टाकेल, असं अनिल अंबानींनी म्हटलं होतं. यात जियोला ज्या सुविधा आरकॉमनं दिल्यात त्याचाही समावेश आहे.

पण फेब्रुवारीत बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंजमध्ये आरकॉमने आपल्या संपत्तीच्या विक्रीतून काहीही हाताला लागलं नाही, असं म्हटलंय. त्यामुळे कर्ज फेडण्याच्या प्रक्रिया प्रलंबित होती.

आपल्या 40 परदेशी आणि भारतीय कर्जदात्यांचं एकमत करण्यात अपयश आल्याचं आरकॉमनं म्हटलं. सहमतीसाठी तब्बल 40 बैठका घेण्यात आल्या, पण त्यात यश आलं नाही. त्याशिवाय भारतीय कोर्टांमधील खटल्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गुंतागुंत झाल्याचंही कंपनीनं म्हटलं.

आरकॉमनं आपल्या मोबाईल सेवांची बहुतेक संपत्ती जियोला विकली आहे, आणि त्याला मंजुरीही मिळाली आहे. सरकारी अधिकारीही स्पेक्ट्रम खरेदीतील थकबाकी मिळवण्यासाठी हा पूर्ण खटला लवकर निकाली काढण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

स्वीडनची कंपनी एरिक्सननं भारताच्या सुप्रीम कोर्टाकडे अनिल अंबानींना जेलमध्ये पाठवण्याची मागणी केली होती. कारण अंबानींना कोर्टाने जो 7.9 कोटी डॉलरची भरपाई देण्याचा आदेश दिला होता, त्याचं उल्लंघन केल्याचं एरिक्सननं म्हटलं होतं. आरकॉम एरिक्सनला तब्बल 15.8...


दुसऱ्या दिवशी सकाळी मी राजपूतांकडे गेलो खरा. मात्र, युद्धकैदी या म्हणून. 20 ऑक्टोबरच्या सकाळी बॉम्बस्फोटाच्या कानठाळ्या बसवणाऱ्या आवाजाने मी गाढ झोपेतून जागा झालो.

मी बंकरमधून बाहेर आलो आणि धडपडत कसातरी सिग्नल्सच्या बंकरपर्यंत पोहोचलो. तिथे माझ्या रेजिमेंटचे दोन सिग्नलमॅन मुख्यालयाशी रेडियोद्वारे संपर्क कायम ठेवण्याचा प्रयत्न करत होते.

टेलिफोन लाईन्स कट झाल्या होत्या. मात्र, ब्रिगेड मुख्यालयाशी रेडियोद्वारे संपर्क स्थापित झाला होता. मी त्यांना जोरदार गोळीबार सुरू असल्याची माहिती दिली.

स्मशान शांतता आणि पुन्हा गोळीबार

थोड्यावेळाने गोळीबार थांबला आणि गोळीबार थांबताच तिथे स्मशान शांतता पसरली. काहीवेळाने उंच डोंगरांवरून छोट्या शस्त्रांनी अधून-मधून गोळीबार सुरू झाला. मी बघितलं तर मला लाल चांदण्या असणारे खाकी गणवेश घातलेले चीनी जवान खाली उतरत स्वयंचलित शस्त्रास्त्रांनी गोळीबार करत आमच्या बंकरकडे येत होते.

तेव्हा माझ्या लक्षात आलं की बटालियनचे सगळेच मला आणि माझे दोन सिग्नलमेन यांना तिथेचू सोडून कधीच मागे निघून गेले होते.

मी कधीच कुठल्याच चिनी जवानाला एवढ्या जवळून बघितलेलं नव्हतं. म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाझं काळीज जोरजोरात धडधडतं होतं. चिनी जवानांची पहिली टिम आम्हाला मागे टाकत पुढे निघून गेली होती.

बंकरमधून बाहेर येऊन ब्रिगेड मुख्यालयाकडे जावं, असा विचार करत असतानाच चीनी जवानांची दुसरी टीम खाली उतरताना दिसली.

ते जवानही पहिल्या टीमसारखेच मधूनमधून गोळीबार करत होते. मात्र, ते खूप काळजीपूर्वक एकेका बंकरची झडती घेत पुढे सरकत होते. बंकरमध्ये भारतीय जवान असतील तर कुणीही जिवंत राहू नये, म्हणून ते प्रत्येक बंकरमध्ये ग्रेनेड फेकत होते.

भळभळणाऱ्या जखमा

त्याकाळी मी माझ्याजवळ 9 एमएमची ब्राउनिंग ऑटोमॅटिक पिस्तुल ठेवायचो. माझ्या मनात विचार आला की माझ्या मृतदेहाजवळ अशी पिस्तुल असायला नको ज्यातून एकही गोळी झाडली गेलेली नसेल. आमची परिस्थिती कितीही दयनीय असली तरी या पिस्तुलीचा वापर झालाच पाहिजे.

निवृत्त मेजर के. के. तिवारी यांच्याशी बातचीत करताना बीबीसी प्रतिनिधी रेहान फजल

त्यामुळे दोन चिनी जवान आमच्या बंकरकडे येताच मी पिस्तुलातल्या सर्व गोळ्या त्यांच्यावर झाडल्या. एक गोळी चिनी जवानाच्या डाव्या डोळ्याच्या वर लागली. तो कोसळला आणि घरंगळत खाली गेला.

तो ठार झाला असणार. कारण गोळी लागल्यावर तो ओरडला नाही किंवा कुठलाच आवाजही केला नाही. दुसऱ्या चीनी जवानाच्या खांद्याला गोळी लागली आणि तोही खाली घरंगळत गेला.

यानंतर तर अनेक चिनी जवान अंदाधुंद गोळीबार करत आणि ओरडत आमच्या बंकरच्या दिशेने धावले. एका सिग्नलमॅनने अनेक गोळ्या आपल्या शरीरावर झेलल्या आणि तो तिथेच धारातीर्थी पडला. मला अजूनही आठवतंय नळातून खूप दाबाने पाणी बाहेर यावं, तसं त्याच्या शरीरातून रक्त बाहेर येत होतं.

त्यानंतर दोन चीनी जवान उड्या मारून आमच्या बंकरच्या आत घुसले. त्यांनी रायफलच्या बटने माझ्यावर हल्ला केला. मला बेदम मारहाण करत आणि ओढत त्यांनी बाहेर काढलं. मार्च करत मला थोडं दूर नेण्यात आलं. त्यानंतर मला बसायला सांगण्यात आलं.

चिनी जवान अत्यंत असभ्यपणे वागत होता.

थोड्यावेळाने एक चिनी अधिकारी आला. त्याला मोडकंतोडकं इंग्रजी येत होतं. माझ्या खांद्यावर लावलेला बॅच बघून माझी रँक त्याच्या लक्षात आली. तोही असभ्यपणे बोलत होता.

माझ्या जवळच एक गोरखा जवान बेशुद्धावस्थेत पडला होता. थोड्यावेळाने त्याला शुद्ध आली. त्याने माझ्याकडे पाहिलं. कदाचित त्याने मला ओळखलं असावं. तो म्हणाला - साब पानी.

मी लगेच त्याला मदत करण्यासाठी त्याच्याजवळ गेलो. तेवढ्यात त्या चीनी कॅप्टनने मला...


दुसऱ्या दिवशी सकाळी सोलापूरमध्ये गेलो तर सर्वत्र चिखल आणि घरांमध्ये पाणी शिरलेलं पाहायला मिळालं. मी गेल्या 40 वर्षात असा पाऊस सोलापुरात पडलेला पाहिला नाही,'' पेशाने शिक्षक असलेले आणि मूळचे सोलापूरचे असलेले बिभीषण जाधव सांगत होते.

हा केवळ बिभीषण यांचाच अनुभव नाही तर सोलापूरमधल्या अनेकांच्या याच भावना आहेत. आंध्रच्या किनारपट्टीवर कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होऊन त्याचा प्रवास पश्चिमेकडे सुरु झाला आणि वाटेत असलेल्या अनेक जिल्ह्यांना त्याने अक्षरशः झोडपून काढले.

गेल्या दोन दिवसांपासून राज्याच्या विविध भागात मुसळधार पाऊस पडतोय. आंध्रमधून सुरू झालेला पाऊस मराठवाड्याच्या मार्गाने पुण्यात येऊन धडकला.

येरवडा येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर सोसायटीमध्ये राहणाऱ्या विजय जगताप यांच्या घरात एक फुटापर्यंत पाणी शिरलं होतं. अशीच परिस्थिती त्यांच्या आजूबाजूच्या घरांमध्ये होती. जगताप गेल्या 40 ते 45 वर्षांपासून तेथे राहतात.

एवढ्या वर्षात घरात कधी फारसे पाणी आले नाही. परंतु गेल्या चार-पाच वर्षांपासून मुसळधार पाऊस झाल्यानंतर घरात पाणी शिरत असल्याचे ते सांगतात. बुधवारी रात्री झालेल्या पावसामुळे घरात आलेलं पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णी ते गुरुवारी दुपारपर्यंत काढत होते, त्यातच पावसाची संतधार सुरुच होती, त्यामुळे पुन्हा घरात पाणी शिरतं की काय? अशी चिंता त्यांना सतत सतावत आहे.

बुधवारी रात्री झालेल्या मुसळधार पावसामुळे जगताप यांच्याप्रमाणेच पुण्यातील सखल भागांमधील अनेक सोसायट्या तसेच घरांमध्ये पाणी शिरल्याच्या घटना घडल्या. अश्निशमन दलाकडे शहरात विविध 45 ठिकाणी पाणी साचल्याच्या तक्रारी प्राप्त झाल्या. मागील वर्षी सप्टेंबर महिन्यात अशाच प्रकारे पडलेल्या मुसळधार पावसामुळे अंबिल ओढ्याला पूर आला आणि या पुरात अनेकांचे जीव देखील गेले.

गेल्या दोन ते तीन वर्षांपासून साधारण सप्टेंबर-ऑक्टोबर या महिन्यांमध्ये पुणे शहर आणि आजूबाजूच्या परिसरात मुसळधार पाऊस हजेरी लावतोय. सिंहगड रस्ता, वारजे चौक एवढंच काय तर शिवाजी रस्त्याला आता नद्यांचे स्वरुप प्राप्त होत आहे.

यंदाच्या वर्षी कोरोनाचे संकट असतानाच पावसाळ्याच्या सुरुवातील निसर्ग चक्रीवादळ यांसारख्या नैसर्गिक आपत्तीचा सामना देखील राज्याला करावा लागला आहे. त्यातच ऑक्टोबर महिन्यात पावसाळी वातावरण तयार होत असल्याने शेतकऱ्यांच्या पिकांचे देखील मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होत आहे. त्यामुळे यंदा ऑक्टोबर महिन्यामध्ये मुसळधार पाऊस का पडतोय? या प्रश्नाचा शोध घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

या विषयी बीबीसीने ज्येष्ठ हवामानशास्त्रज्ञ डॉ. जीवनप्रकाश कुलकर्णी यांच्याशी संवाद साधला. कुलकर्णी यांच्या मते ''ऑक्टोबरमध्ये असा पाऊस पडणे तसे असामान्य आहे. बंगालच्या उपसागरामध्ये आंध्रच्या किनारपट्टीवर कमी दाबाचे पट्टे तयार होत असतात, परंतु ते जमिनीकडे सरकताना विरुन जातात.

यंदा मात्र त्यांचा प्रवास हा पश्चिमेकडे अरबी समुद्राकडे होताना दिसत आहे. गेल्या शंभर वर्षांचा अभ्यास केला तर असे घडलेले दिसत नाही. या कमी दाबाच्या क्षेत्रामुळे राज्यातील विविध भागांमध्ये मुसळधार पाऊस होताना आपल्याला दिसून येत आहे.

मान्सूनच्या पॅटर्नमध्ये बदल होत आहे का?

मान्सूनचा पॅटर्न आणि काळ बदलला असून तो समजून घेणे महत्त्वाचे असल्याचे मत हवामान तज्ञ प्रा. किरणकुमार जोहरे मांडतात. यंदा  15 ऑगस्टनंतर खऱ्या अर्थाने मान्सून सुरु झाला असून तो पुढील चार महिने अर्थात 15 डिसेंबरपर्यंत असेल असे जोहरे सांगतात. त्यानंतर देखील परतीचा पाऊस होऊ शकतो, असा दावा देखील त्यांनी बीबीसीशी बोलताना केला.

जोहरे म्हणाले, ''पृथ्वीच्या विद्युत तसेच चुंबकीय क्षेत्रात मोठे बदल अचानक...


दुसऱ्या दिवसाचा खेळ संपला तेव्हा भारतानं इंग्लंडवर 249 धावांची आघाडी घेतली होती. भारतानं दुसऱ्या डावाची सुरुवात केली. खेळ संपताना भारतानं एक विकेट गमावून 54 धावा केल्या आहेत.

दुसऱ्या दिवशी भारतीय संघानं संघानं 329 धावा केल्या होत्या. त्यानंतर भारतानं इंग्लंडला 134 धावांवर ऑल आउट केलं. आर. अश्विननं महत्त्वाची भूमिका बजावत 5 विकेट घेतल्या.

भारतानं दुसऱ्या डावाची सुरूवात केली. रोहित शर्मा आणि शुभमन गिल या सलामीच्या जोडीनं 42 धावा केल्या. 12 व्या ओव्हरमध्ये शुभमन गिल 14 धावा करून बाद झाला.

दुसऱ्या दिवसाचा खेळ थांबला तेव्हा रोहित शर्मा 25 धावांवर तर चेतेश्वर पुजारा 7 धावांवर खेळत होते.

त्यानंतर पुन्हा फलंदाजीस उतरलेल्या भारतीय फलंदाजांनी सावधपणे खेळ करत भारताचा धावफलक हलता ठेवला आहे. त्यामुळे सध्यातरी भारतीय संघ या सामन्यात मजबूत स्थितीत दिसत आहे.

आज (14 फेब्रुवारी) सकाळी 6 बाद 300 धावसंख्येवरून भारताने आपला डाव पुढे सुरू केला. ऋषभ पंतने किल्ला लढवत धावा वेगाने वाढवण्याचा प्रयत्न केला. त्याने अर्धशतकी खेळी करून भारताचा डाव सावरण्याचा प्रयत्न केला. पण दुसऱ्या बाजूने गडी बाद होण्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चं सत्र सुरूच होतं. त्यामुळे भारताचा डाव 329 धावांवर आटोपला.

त्यानंतर फलंदाजीस उतरलेल्या इंग्लंड संघाच्या फलंदाजांचा जम भारतीय गोलंदाजांनी बसू दिला नाही. खेळपट्टी फिरकीला साथ देणारी असल्याचं दिसून आल्याने कर्णधार विराट कोहलीने एका बाजूने रविचंद्रन आश्विनची गोलंदाजी सुरू ठेवली. या रणनितीला यश आल्याने इंग्लंडला जास्त धावा जमवता आल्या नाहीत. आश्विनने पाच बळी घेतले.

इंग्लंडचा पहिला डाव 134 वर गडगडला. त्यामुळे भारताला 195 धावांची मजबूत आघाडी मिळवता आली.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


दुसऱ्या प्रकारचा हिंसाचार खुद्द मुख्यमंत्र्यांच्या पत्नी अमृता फडणवीस यांना पुनःपुन्हा अनुभवावा लागत आहे. गेल्या वर्षी एका राष्ट्रीय वृत्तवाहिनीवर मुंबईतील एका मनोविकार तज्ज्ञावरील बलात्काराच्या घटनेची चर्चा सुरू होती.

तेव्हा अमिताभ बच्चनसमवेतच्या म्युझिक अल्बमच्या व्हीडिओत अमृताजींनी जो पेहराव केला होता, त्याबद्दल अल-नसीर झकारिया यांनी अश्लाघ्य शेरेबाजी केली होती. त्यास अमृताजींनी सडेतोड उत्तरही दिलं होतं.

माजी राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांच्या कन्येलाही समाजमाध्यमांवरील विकृत प्रतिक्रियांच्या माऱ्याला तोंड द्यावे लागलं होतं.

आता निमित्त नाताळाचं

आताचं निमित्त म्हणजे, नाताळानिमित्त गरीब मुलांना भेटवस्तू देण्याच्या उपक्रमासाठी अमृता फडणवीस यांनी केलेल्या आवाहनाचं.

गरीब मुलांना नाताळाची मजा अनुभवता यावी, म्हणून लोकांनी पुढाकार घेऊन भेटवस्तू द्याव्यात, असं आवाहन अमृता यांनी केलं.

खरंतर, ही खूप चांगली गोष्ट. धर्माधर्मात, एकमेकांत सद्‌भाव आणि प्रेम निर्माण करणारी. परंतु अमृता फडणवीस या ख्रिस्ती धर्माला प्रोत्साहन देत आहेत, त्यांच्या प्रथा-परंपरांचा पुरस्कार करत आहेत, ख्रिस्ती मिशन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ऱ्यांच्या अजेंड्याला चालना देत आहेत, अशी तोफ समाजमाध्यमांतून त्यांच्यावर डागण्यात आली.

सणांविषयी इतकी आस्था असेल, तर फटाकेमुक्त दिवाळीला विरोध का केला नाही, अशी पृच्छाही ट्रोलिंग करणाऱ्यांनी केली.

वास्तविक फटाकेमुक्त दिवाळीला विरोध न करता पाठिंबाच देऊ, असं उत्तर अमृताजींनी द्यायला हवं होतं. कारण खुद्द मुख्यमंत्री आणि शिक्षणमंत्र्यांनी दिवाळीच्या वेळी तशी सामूहिक शपथ घेतली होती. हे पर्यावरणपूरक असेच पाऊल होते.

गोविंदा, गणेशोत्सव, नवरात्री उत्सवांतला धांगडधिंगा आणि त्यानिमित्त सार्वजनिक रस्त्यांवरील होणारं आक्रमण अशा गैर गोष्टींवर टीका केली, तर उद्या अशाच प्रवृत्ती त्यासही ट्रोल करतील.

मात्र यावेळी 'हिंदू धर्माचा मला अभिमान आहे' असा खुलासा अमृताजींना करावा लागला. आपल्या देशात साजरे होणारे अनेक सण मी साजरे करते. आपल्या देशाची ती खरी भावना आहे आणि त्यामुळे देशा-धर्माबद्दलचं प्रेम कमी होत नाही, असंही त्यांनी सार्थपणे म्हटलं आहे.

मुक्त विचारसरणीच्या धनी

अमृता फडणवीस यांचे शिक्षण सुरुवातीला नागपूरच्या सेंट जोसेफ कॉन्व्हेंट स्कूलमध्ये झालं आहे, हे लक्षात घेतले पाहिजे.

2014च्या विधानसभा निवडणुकीत त्यांनी देवेंद्रजींच्या प्रचारकार्यात भाग घेतला होता. भाजपच्या विचारधारेचा प्रचारही त्यांनी केला आहे.

अमृताजींचे वडील नेत्रविकारतज्ज्ञ, तर आई प्रसूतिशास्त्रतज्ज्ञ आहेत. त्या स्वतः वित्तविषयातील MBA आहेत आणि ॲक्सिस बँकेत वरिष्ठ हुद्द्यावर काम करत आहेत.

शालेय वयात त्यांना ख्रिश्चन धर्माची ओळख झाली आणि आज त्या आधुनिक बँकिंग जगतात कार्यरत असल्या, तरी त्यांचे विचार मोकळे आहेत.

मात्र नाताळानिमित्त गरीब मुलांना भेटवस्तू देण्याचं आवाहन त्यांनी करताच, त्याचा निषेध करत, कुणी 'पुढच्या वेळी देशद्रोही भाजपला आम्ही मतदान करणार नाही'. 'व्हाय सान्ता? कुडंट यू डू सेम थिंग ड्युरिंग दिवाली?' 'दिवाळी गणेशपूजा किंवा चेन्नई-मुंबईतील पुराच्या वेळी तुम्ही कुठे होता'?' असे सवाल त्यांना विचारले जात आहेत.

क्रिया आणि प्रतिक्रियांचा पाऊस

'स्वराज्य' मासिकात लिहिणाऱ्या उजव्या विचारांच्या शेफाली वैद्य यांनी 'आस्क दि इव्हँजलिस्ट्स टू स्टॉप कन्व्हर्शन्स' असं ट्वीट केलं आहे. मुख्यमंत्र्यांच्या पत्नी म्हणून तुमच्या प्रत्येक कृतीचं विश्लेषण होईल, असा इशाराही त्यांनी दिला आहे.

राज्यसभेचे खासदार आणि 'पाञ्चजन्य'चे माजी संपादक तरुण विजय यांनी...


दुसऱ्या लाटेची सुरुवात झाल्यापासून राज्यातल्या ज्या जिल्ह्यांमध्ये सातत्यानं रुग्णवाढ होत होती त्यातल्या 12 जिल्ह्यांमध्ये आता मोठा काळ रुग्णसंख्या स्थिर राहून कमी होते आहे, असं निरिक्षण केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयानं नोंदवलं आहे.

सोमवारी (3 मे) त्याबद्दल जाहीररित्या त्यांनी महाराष्ट्राचं कौतुकही केलं. पण दुसऱ्याच दिवशी महाराष्ट्रातल्या 16 जिल्ह्यांमध्ये रुग्णवाढ आणि ऑक्सिजनची आवश्यकता वाढते असं म्हणत महाराष्ट्रात केंद्राकडे अधिक ऑक्सिजन  पुरवठ्याची मागणी केली आहे.

महाराष्ट्र्रातल्या आकड्यांमध्ये स्थिरता येते आहे, हे निरिक्षण आरोग्य मंत्रालयानंही नोंदवलं आहे. ज्या जिल्ह्यांमध्ये काही आठवड्यांपूर्वी वैद्यकीय व्यवस्थेची परिस्थिती गंभीर बनली होती, तिथं आकडे बऱ्याच काळासाठी स्थिर होत मग कमी होतांना दिसत आहेत. पण त्यासोबत काही जिल्ह्यांमध्ये आकडे वाढत चालले आहे.

परिणामी स्थानिक प्रशासनानं तिथं कडक लॉकडाऊन लावायलाही सुरुवात केली आहे ज्यात औषधं आणि दूध यांच्या व्यतिरिक्त काहीही मिळणार नाही. महाराष्ट्रासाठी ही लढाईचा शेवट अद्याप दृष्टीक्षेपात आला आहे असं त्यामुळे म्हणता येणार नाही.

या जिल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ह्यांमधला जोर ओसरला

"महाराष्ट्रात 12 जिल्हे असे आहेत की जिथं रुग्णसंख्या कमी होते आहे असं आम्हाला दिसतं आहे," असं केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाचे सचिव लव अग्रवाल यांनी काल म्हटलं. त्यात त्यांनी या जिल्ह्यांची नावंही घेतली.

त्यांनी घोषित करतांना मात्र 11 जिल्ह्यांची नावं सांगितली, पण राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनीही मंगळवारच्या त्यांच्या पत्रकार परिषदेत या जिल्ह्यांच्या कमी झालेल्या रुग्णसंख्येचा उल्लेख करतांना नाशिकचाही उल्लेख केला.

आरोग्य मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार गेल्या 15 दिवसांपासून ही रुग्णसंख्या थोडी थोडी कमी होत गेली. त्यामुळे या जिल्ह्यांची 15 दिवसांपूर्वीची संख्या काय होती आणि आता काय आहे याचा आलेख पाहणे महत्वाचे ठरेल.

या आकड्यांकडे नजर टाकली तर कमी झालेल्या आकड्यांचा अंदाज येतो. अर्थात कमी झालेला फरक खूप मोठा नाही आहे हेही स्पष्ट आहे, पण तरीही बराच काळ ते आकडे स्थिर राहिल्यानंतर थोडे कमी झाले आहेत. जोर ओसरण्याचा हा प्राथमिक संकेत आहे असे यासाठीच आरोग्य मंत्रालयानं म्हटलं आहे. पण त्यावरुन अंतिम निष्कर्ष काढता येणार नाही.

उदाहरणार्थ वाशिम जिल्ह्याचं उदाहरण घेता येईल. आकडे स्थिर राहिले पण तीन मे रोजी ते पंधरा दिवसांपूर्वी होते त्याच्या दुप्पटीपेक्षा अधिक झाले. मंगळवारी 4 मे रोजी ते पुन्हा कमी होऊन 410 इतके झाले. होणा-या चाचण्या, त्यांची परिणामकारकता यांवरही ब-याच गोष्टी अवलंबून असतात. त्यामुळे इथे लाट ओसरली असं म्हणता येत नाही. पण या 12 जिल्ह्यांमधून महाराष्ट्राला सध्याच्या परिस्थितीत थोडा दिलासा मिळावा असं चित्र आहे.

पण आकडे लोकांना येणारे अनुभव सांगू शकत नाहीत. आकड्यांमध्ये स्थिरता आली किंवा ते कमी झाले म्हणून या जिल्ह्यांमध्ये वैद्यकीय उपचार मिळवण्यासाठी नागरिकांची होणारी ससेहोलपट कमी झाली का? आम्ही तिथल्या काही स्थानिक पत्रकारांशी बोललो तेव्हा समजलं की परिस्थिती अद्यापही बिकट आहे.

महाराष्ट्रात काही ठिकाणी परिस्थिती सुधारते आहे तर काही ठिकाणी चिंताजनक आहे.

"आठवड्याभरापूर्वी बेड मिळतच नव्हते किंवा काही दिवस लागत होते तशी आता स्थिती नाही आहे. पण तरीही लगेचच तुम्हाला बेड मिळेलच असं नाही. तीन चार ठिकाणी फिरल्यानंतर बेड मिळतो," असं नाशिकहून प्रविण ठाकरे सांगतात. "सरकारी हॉस्पिटल्स तर सगळी भरलेली आहेत. ब-याचदा लांबच्या खाजगी हॉस्पिटलकडे जावं लागतं आहे.

ऑक्सिजन चा पुरवठा आता सुरळीत...


दूतावासाखेरीज हॉटेलमध्येही हल्ले झाल्यानं अमेरिकन नागरिकांना क्युबात न जाण्याबद्दल इशारा देण्यात आला आहे.

क्युबातील अमेरिकेच्या दूतावासातील 21 कर्मचाऱ्यांनी अचानक चक्कर येणं, मळमळ, ऐकू न येणं आणि शुद्ध हरपणं अशा स्वरूपाच्या तक्रारी केल्या आहेत. यामागे 'सॉनिक हल्ले'  म्हणजेच ध्वनिलहरींद्वारे केलेले हल्ले हे कारण असल्याची प्राथमिक माहिती आहे.

क्युबाने या हल्ल्यात कसलाही सहभाग नसल्याचं म्हटलं आहे.

अशआ प्रकारच्या आरोग्याच्या तक्रारी नोंदवल्यांपैकी दोघे कॅनाडाचे नागरिकही आहेत.

अमेरिकेचे सेक्रेटरी ऑफ स्टेट रेक्स टिलर्सन यासंदर्भात म्हणाले की, अमेरिका क्युबाशी राजनैतिक संबंध कायम ठेवणार असून, दोन्ही देश या हल्ल्यांचा तपास करण्यासाठी परस्पर सहकार्य करतील.

अमेरिकेनं हवाना येथील अत्यावश्यक सेवा वगळून इतर कर्मचाऱ्यांना कुटुंबीयांसह तातडीने दूतावास सोडण्याचे आदेश दिले आहेत.

तसंच क्युबासाठीच्या व्हिसा प्रक्रियाही स्थगित केल्या आहेत.

अमेरिकेच्या स्टेट विभागातील अधिकारी म्हणाले, "जोपर्यंत क्युबा आमच्या नागरिकांच्या सुरक्षेची हमी देत नाही, तोपर्यंत आम्ही तेथील दूतावासात फक्त अत्यावश्यक कर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्मचारीच ठेवू."

"किमान 21 कर्मचाऱ्यांना या हल्ल्यात लक्ष्य करण्यात आलं आहे," असं या अधिकाऱ्यानं सांगितलं.

एफबीआय, रॉयल कॅनेडियन माऊंटेड पोलीस आणि क्युबा प्रशासानानं तपास करूनही, 2016 पासून होत असलेल्या या घटनांची पूर्ण मीमांसा झालेली नाही.

"हे हल्ले कसे, कशा प्रकारे आणि कोणत्या माध्यमातून होत आहेत, याची आम्हाला माहिती नाही," असं या अधिकाऱ्यानं सांगितलं.

परंतु यापूर्वीच्या अहवालांनुसार हे 'सॉनिक हल्ले' होते. यामध्ये हवानातील कर्मचाऱ्यांना ध्वनिलहरींनी लक्ष्य करण्यात आलं. त्यामुळं या कर्मचाऱ्यांच्यात श्रवणदोष निर्माण झाले.

सॉनिक हल्ले म्हणजे काय?

विनाआवाजाच्या यंत्रातून अशा प्रकारे ठराविक उद्देशाने हल्ला करणे तांत्रिकदृष्ट्या शक्य असल्याचं मत डेनिस बेडाट यांनी एएफपी वृत्तसंस्थेला गेल्या आठवड्यात दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं आहे. बेडाट हे बायोइलेक्ट्रोमॅग्नेटिक तज्ज्ञ आहेत.

ते म्हणाले, "अल्ट्रॉसॉनिक लहरी माणसाच्या ऐकण्याच्या क्षमतेच्या बाहेर असतात. त्यांच प्रसारण अॅम्प्लिफायरच्या सहायानं करता येतं. यासाठीचं उपकरण मोठं असावं लागत नाही. ते घराबाहेर आणि घराच्या आतही वापरता येतं."

त्यांनी अमेरिका पोलीस वापरत असलेल्या 'अॅक्टिव्ह डिनायल सिस्टीम' या दंगलविरोधी बंदुकीचं उदाहरण दिलं. या बंदुकीतून इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक लहरी उत्सर्जित होतात. त्यामुळं असह्य जळजळ होते.

या हल्ल्यांमागे कोण?

अमेरिकेनं या हल्ल्यासाठी क्युबाला जबाबदार धरलेलं नाही.

या हल्ल्यामागे कोण आहे, ते अमेरिका आणि क्युबाच्या सरकारांना शोधता आलं नसल्याचं अमेरिकेच्या स्टेट डिपार्टमेंटनं म्हटलं आहे.

तपासाचा भाग म्हणून आम्ही तिसऱ्या देशाच्या सहभागाची शक्यता नाकारत नाही. पण तपास सुरू आहे, असं या अधिकाऱ्यानं म्हटलं आहे.

अमेरिका - क्युबा संबंध

क्युबाचे राष्ट्राध्यक्ष राउल  कॅस्ट्रो यांनी या हल्ल्यामागे क्युबा नसल्याचं हवानातील तत्कालीन अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांना विश्वासानं सांगितलं होतं, असं म्हणतात.

अमेरिका आणि क्युबा यांच्यातील अनेक वर्षांच्या ताणलेल्या संबंधांनंतर अमेरिकेने 2015 मध्ये क्युबामध्ये दूतावास पुनर्स्थापित केला होता.

2016 मध्ये अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी क्युबाला भेट दिली. 1928 मध्ये केल्विन कूलीज यांच्यानंतर क्युबाला भेट देणारे ते पहिलेच अध्यक्ष ठरले.

जूनमध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांनी ओबामांचं क्युबाविषयक धोरण अंशतः...