संसदेच्या बाहेर जीन्स आणि टी शर्ट घालून फोटो काढण्याच्या निर्णयावर मिमी यांनी बीबीसीशी बातचीत केली. त्या म्हणतात, "आम्ही जीन्स आणि टीशर्ट का घालणार नाही. आम्ही तर युवा आहोत."

"लोकांना आमच्या कपड्यांमुळे इतकी अडचण आहे. पण ज्यांचे कपडे संतांसारखे आहेत मात्र त्यांच्यावर भ्रष्टाचाराचे आरोप आहेत त्यांच्याबाबत ते काय बोलणार?" असा प्रश्न मीमी चक्रवर्ती विचारतात.

मिमी चक्रवर्ती आणि नुसरत जहांचे हे फोटो व्हायरल झाल्यावर अनेकांनी त्यावर आक्षेप नोंदवला. "ही संसद आहे की फॅशन शो?" असाही प्रश्न काही लोकांनी विचारला आहे.

नुसरत यांचं वय 29 आहे आणि मिमीचं वय 30 वर्षं. मिमींच्या मते, "मी नेहमीच युवा वर्गाचं प्रतिनिधित्व केलं आहे. जे कपडे ते लोक घालतात तेच कपडे मी घालते असं त्यांना कळलं तर त्यांना आनंदच होईल."

मिमी सांगतात, त्यांनी चित्रपटापेक्षाही राजकारणाला जास्त प्राधान्य दिलं आहे. कारण त्यांच्या मते युवा वर्गच बदल आणू शकतो.

नुसरत यांच्या मते तिकीट दिल्यावरच त्यांच्यावर टीका झाली होती. मात्र त्यांच्या विजयाने टीकाकारांची तोंडं बंद झाली आहेत.

नुसरत जहां यांना बशीरहाट लोकसभा मतदारसंघातून साडे त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीन लाख मतांनी विजय मिळाला आहे.

बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "माझ्या कपड्याचं काही महत्त्व नाही. माझ्या विजयासारखंच माझं कामही बोलेल. पुढचा मार्ग इतका सोपा नाही. पण आम्ही तयार आहोत."

संसदेत कपड्यांच्या बाबतीत कोणताच कायदा नाही किंवा ड्रेसकोड नाही.

सामान्यत: राजकारणात मुलांच्या तुलनेत बायकांच्या कपड्यांवर शेरेबाजी जास्त प्रमाणात होते. ममता बॅनर्जी, जयललिता, मायावती यांनी या बाबतीत सार्वजनिक पातळीवर वक्तव्य केलं आहे.

जर महिला चित्रपट क्षेत्रातून आल्या असतील तर फरक आणखी स्पष्टपणे दिसतो.

पुरुष खासदारांच्या बाबतीत वाद का नाही?

मिमी चक्रवर्ती आणि नुसरत जहां टॉलिवूडच्या लोकप्रिय अभिनेत्री आहेत.

मिमी सांगतात, "जेव्हा असे बदल होतात तेव्हा ते बदल स्वीकारायला लोकांना अडचणी येतात. जेव्हा तरुण पुरुष खासदार जीन्स किंवा टीशर्ट घालून येतात तेव्हा कोणीही प्रश्न उपस्थित करत नाही. पण जेव्हा महिला खासदार असं करतात तेव्हा लोकांना प्रश्न पडतात."

टीकेबरोबर दोन्ही अभिनेत्रींना अनेकांनी पाठिंबाही दिला.

नुसरत यांच्या मते हा बदलाचा संकेत आहे. "लोकांनी समजून घेण्याची वेळ आली आहे. हे अचानक होणार नाही मात्र आता सुरुवात तरी झाली आहे."

या आधीही तृणमूल काँग्रेसने चित्रपटसृष्टीतल्या अनेकांना तिकीटं दिली आहेत.

देशातल्या सगळ्या पक्षांच्या तुलनेत तृणमूल काँग्रेसने महिलांना सगळ्यांत जास्त प्रमाणात तिकिटं दिली होती.

त्यात 17 महिलांपैकी चार चित्रपट अभिनेत्री होत्या. त्यापैकी तिघींचा विजय झाला.

2014 मध्ये जिंकलेल्या मूनमून सेन यांचा यावेळी पराभव झाला आहे.

मिमी चक्रवर्ती आणि नुसरत जहां यांच्याशिवाय तीनदा निवडणूक जिंकणाऱ्या शताब्दी रे यांचाही विजय झाला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


संसदेत विरोधकांच्या गदारोळात हिवाळी अधिवेशन सुरू होतं. महिला आरक्षण विधेयकावरून गेले काही दिवस संसदेत गदारोळ सुरू होता.

संसद परिसरात सभागृहाच्या आतपासून ते बाहेरपर्यंत सगळीकडे नेते, पत्रकार बिनदिक्कत फिरत होते, बोलत होते. सगळं रोजच्यासारखं सुरू होतं.

सरकारी गाड्यांची गर्दी

संसदेत सर्वपक्षीय खासदारांसह पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी आणि विरोधी पक्षनेत्या सोनिया गांधी या देखील दाखल झाल्या होत्या.

11 वाजून 2 मिनिटांनी लोकसभेचं कामकाज स्थगित करण्यात आलं. यानंतर पंतप्रधान वाजपेयी आणि विरोधी पक्षनेत्या सोनिया गांधी आपापल्या गाडीने संसदेबाहेर पडले.

संसदेतून खासदारांना नेण्यासाठी संसद गेटच्या बाहेर सरकारी गाड्यांची गर्दी उसळली.

उपराष्ट्रपती कृष्णकांत यांचा ताफाही संसदेबाहेर पडण्यासाठी सज्ज होता.

गाडी गेटवर लावल्यानंतर सुरक्षारक्षक उपराष्ट्रपती बाहेर येण्याची वाट बघत होते.

सभागृहाबाहेर पडणाऱ्या नेत्यांसोबत पत्रकार अनौपचारिक गप्पा मारत होते.

अॅंबेसेडरमधून संसदेत घुसले अतिरेकी

ज्येष्ठ पत्रकार सुमित अवस्थी एव्हाना सभागृहाच्या गेट नंबर एकच्या बाहेर तत्कालीन केंद्रीय मंत्री मदनलाल खु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रानांशी बोलत होते.

पत्रकार सुमित अवस्थी यांनी बीबीसीला सांगितलं, "मी आणि माझे काही सहकारी केंद्रीय मंत्री मदनलाल खुराना यांच्याकडून महिला आरक्षण विधेयकासंबंधी अधिक माहिती घेत होतो. विधेयक सभागृहात सादर होऊ शकेल का, चर्चा होईल का, यावर बोलणं सुरू होतं. तेवढ्यात आम्ही एक आवाज ऐकला. तो गोळीबाराचा आवाज होता."

11 वाजून 30 मिनिटं होत असतानाच उपराष्ट्रपतींच्या सुरक्षेसाठी तैनात सुरक्षारक्षक त्यांच्या पांढऱ्या अॅंबेसेडर गाडीजवळ उभे राहून त्यांच्या येण्याची वाट बघत होते.

तेवढ्यात DL-3CJ-1527 क्रमांकाची एक पांढरी अॅंबेसेडर कार वेगाने गेट नंबर 12 जवळ आली. कारचा वेग संसदेत चालणाऱ्या इतर सरकारी गाड्यांपेक्षा थोडा जास्त होता.

कारचा वेग बघून संसदेच्या वॉच अँड वॉर्ड ड्युटीवर असलेले जगदीश प्रसाद यादव घाई-घाईत निशस्त्रच गाडीच्या दिशेने धावले.

जेव्हा संसदेत पहिल्या गोळीचा आवाज घुमला

ही तेव्हाची घटना आहे जेव्हा लोकशाहीचं मंदिर मानल्या जाणाऱ्या संसदेच्या सुरक्षेसाठी असणाऱ्या सुरक्षारक्षकांकडे शस्त्रं नसायची. जगदीश यादव यांना पळताना पाहून इतर सुरक्षारक्षकही त्या वेगाने धावणाऱ्या गाडीच्या दिशेने पळाले. एवढ्यात ही पांढरी अॅंबेसेडर गाडी उपराष्ट्रपतींच्या गाडीला धडकली.

उपराष्ट्रपतींच्या गाडीला धडकल्यावर अतिरेक्यांनी बेछूट गोळीबार सुरू केला. त्यांच्या हातात AK-47 आणि हँडग्रेनेडसारखी आधुनिक शस्रास्त्रं होती.

संसद परिसरातील वेगवेगळ्या भागात उभ्या लोकांनी गोळीबाराचा आवाज ऐकताच वेगवेगळे अंदाज बांधायला सुरुवात केली. कुणाला वाटलं जवळच्याच गुरुद्वारामध्ये कुणीतरी गोळी झाडली असेल. तर कुणाला हा फटाक्यांचा आवाज वाटला.

मात्र, गोळीचा आवाज ऐकताच कॅमेरामनसह वॉच अँड वार्ड टीमचे सदस्य गोळीच्या आवाजाच्या दिशेने पळाले. नेमकं काय घडतंय, हे त्यांना जाणून घ्यायचं होतं.

पत्रकार सुमित अवस्थी सांगतात, "पहिल्या गोळीचा आवाज ऐकताच मी खुरानाजींना विचारलं काय झालं आणि हा आवाज कुठून आला. त्यावर ते म्हणाले, 'हो, हे तर खूप विचित्र आहे. संसदेच्या जवळ असा आवाज कसा येतोय?' तेवढ्यात तिथे उभ्या असलेल्या वॉच अँड वॉर्डच्या एका सदस्याने सांगितलं की कदाचित चिमण्यांना हाकलण्यासाठी हवेत गोळी झाडली असावी."

ते पुढे म्हणाले, "मात्र, पुढच्याच क्षणाला मी बघितलं की राज्यसभेच्या गेटमधून एक मुलगा आर्मीच्या गणवेशासारखी पँट आणि काळा टीशर्ट घालून हातात एक मोठी बंदूक...


संसदेवर हल्ला झाला आणि संपूर्ण देशभरात काळजीचं वातावरण पसरलं होतं.

सोळा वर्षांपूर्वी 13 डिसेंबर 2001 रोजी दिल्लीतली एक थंडीने गारठलेली सकाळ. सूर्याची किरणं दाट धुक्याच्या पडद्याला छेदण्याचा प्रयत्न करत होती.

विरोधकांच्या वाढत्या विरोधाने संसदेचं हिवाळी सत्र गाजत होतं. तेरा तारखेची याला अपवाद नव्हती.

महिला आरक्षणाच्या विधेयकावरून संसदेत गोंधळ उडणं अपेक्षित होतं. संसदेच्या परिसरात नेत्यांशी बोलून काही बातमी मिळवता येते का हे पाहण्यात प्रसारमाध्यमांचे प्रतिनिधी मग्न होते.

सरकारी गाड्यांचा ताफा

संसदेत त्यावेळी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी आणि विरोधी पक्षाच्या नेत्या सोनिया गांधी यांच्यासह शेकडो संसदपटू उपस्थित होते. अकरा वाजून दोन मिनिटांनी संसदेचं कामकाज तहकूब झालं. यानंतर पंतप्रधान वाजपेयी आणि सोनिया गांधी आपापल्या गाडीतून बसून निघून गेले.

संसदेवर हल्ला झाला तेव्हा मोठे नेते उपस्थित होते.

आपापल्या नेत्यांना घेण्यासाठी गेटच्या बाहेर गाड्यांची रीघ लागली होती. उपराष्ट्रपती कृष्ण कांत यांच्या गाड्यांचा ताफा 12 क्रमांक गेटमधून बाहेर पडण्याच्या तयारीत होता.  गाडी गेटजवळ घेऊन येत सुर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्षारक्षक उपराष्ट्रपतींची वाट पाहत होते.

सदनातून बाहेर पडणारे नेते आणि पत्रकारांमध्ये कामकाजासंदर्भात अनौपचारिक बोलणं होत होतं.

अॅम्बॅसिडरमधून कट्टरवादी संसदेत घुसले

वरिष्ठ पत्रकार सुमीत अवस्थी त्यावेळी सदनाच्या गेट क्रमांक एकच्या बाहेर तत्कालीन केंद्रीय मंत्री मदनलाल खुराणा यांच्याशी बोलत होते.

अवस्थी यांनी बीबीसीशी बोलताना त्या प्रसंगाचं वर्णन केलं. 'काही सहकाऱ्यांसह मी केंद्रीय मंत्री मदनलाल खुराणा यांच्याकडून महिला आरक्षणासंदर्भात माहिती घेत होतो. विधेयक संसदेत मांडलं जाईल की नाही यावर आम्ही बोलत होतो. तेवढ्यात एक मोठा आवाज झाला. तो आवाज बंदुकीच्या गोळीचा होता'.

साडेअकरा वाजत असतानाच उपराष्ट्रपतींच्या सुरक्षेसाठी तैनात सुरक्षारक्षक पांढऱ्या रंगाच्या अॅम्बॅसिडरची प्रतीक्षा करत होते. तेवढ्यात DL-3CJ-1527 क्रमांकाची पांढऱ्या रंगाची अॅम्बॅसिडर वेगाने गेट क्रमांक 12च्या दिशेने निघाली. सरकारी गाड्या नेहमी ज्या वेगाने धावतात त्यापेक्षा या गाडीचा वेग जास्त होता.

गाडीचा वेग पाहून ड्युटीवर असणाऱ्या जगदीश प्रसाद यांनी हाती शस्त्रं न घेताच गाडीच्या दिशेने धाव घेतली.

संसदेत बंदुकीच्या गोळ्यांच्या फैरी

लोकशाहीचं मंदिर असं वर्णन होणाऱ्या संसदेत तेव्हा शस्त्रास्त्रधारी सुरक्षारक्षक तैनात नसत. संसदेच्या सुरक्षेसाठी तैनात सुरक्षारक्षकांना 'पार्लमेंट हाऊस वॉच' आणि 'वॉच स्टाफ' असं संबोधण्यात येत असे.

जगदीश यादव याच तुकडीचा भाग होते. आणि गाडीचा चक्रावून टाकणारा वेग पाहून ते त्या दिशेने धावले. त्यांना पाहून त्यांचे सहकारीही गाडी थांबवण्याच्या उद्देशाने धावले. या सगळ्या गोंधळात पांढऱ्या रंगाची अॅम्बॅसिडर उपराष्ट्रपती कृष्णकांत यांच्या गाडीवर जाऊन आदळली.

संसदेत त्यावेळी शस्त्रास्त्रंधारी सुरक्षारक्षक तैनात नसत.

उपराष्ट्रपतींच्या गाडीशी टक्कर होताच कट्टरवाद्यांनी अंदाधुंद गोळीबाराला सुरुवात केली. त्यांच्या हातात एके 47 आणि हँडग्रेनेड अशी हत्यारं होती.

गोळ्यांचा आवाज येताच विस्तीर्ण पसरलेल्या संसदेच्या परिसरातील लोक चक्रावून गेले. हा आवाज नक्की कसला याविषयी तर्कवितर्कांना उधाण आलं. जवळच्या गुरुद्वारामध्ये गोळीबार झाला असं काही लोकांना वाटलं तर काहींना हा फटाक्याचा आवाज वाटला.

पहिल्या गोळीचा आवाज आला अन्...

गोळीचा आवाज ऐकून कॅमेरामनपासून वॉच अँड वॉर्ड टीमची माणसं आवाजाच्या दिशेने रवाना झाले. हा आवाज नक्की...


संसर्ग होऊ नये म्हणून मास्क घातला जातो.

एखाद्या आजाराच संसर्ग झालेली व्यक्ती तो संसर्ग इतरांना देते म्हणजे त्याचा मोठ्या प्रमाणावर फैलाव करते. याला वैद्यकीय भाषेत सुपर-स्प्रेडिंग म्हणतात. कुठल्याही साथीसाठी बहुतांश हेच सुपर-स्प्रेडिंग जबाबदार असतं.

यात त्या रुग्णाची किंवा व्यक्तीची काहीच चूक नसते. मात्र, आजार पसरण्यात त्याची मोठी भूमिका असते.

चीनच्या वुहानमधून पसरलेल्या कोरोना विषाणूबाबतीतही हेच सुपर-स्प्रेडिंग कारणीभूत असल्याचं काही अहवालांमध्ये सांगण्यात आलं आहे.

सिंगापूरमध्ये जाऊन आलेले ब्रिटनचे स्टिव्ह वॉल्श यांच्यामुळे युकेमध्ये चार जणांना तर फ्रान्समध्ये पाच जणांना आणि मजोरकामध्ये एकाला कोरोनाची लागण झाल्याचं म्हटलं जातं.

मास्कचं वितरण

सुपर-स्प्रेडर म्हणजे काय?

सुपर-स्प्रेडर याची कुठलीही निश्चित अशी व्याख्या नाही. मात्र, ढोबळमानाने सांगायचं तर एखादी व्यक्ती जेव्हा सामान्यपेक्षा जास्त जणांना एखादा संसर्ग देते तेव्हा तिला सुपर-स्प्रेडर म्हटलं जातं. सुपर-स्प्रेडर म्हणजेच आजाराचे 'वाहक'.

सरासरी कोरोना विषाणूची लागण झालेल्या प्रत्येक व्यक्तीमुळे दोन ते तीन जणांना हा संसर्ग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होतो आहे.

मात्र, ही केवळ सरासरी आहे. म्हणजेच कोरोना बाधित एखाद्या व्यक्तीमुळे कुणालाचा संसर्ग झाला नसेल. तर काही जण मोठ्या प्रमाणावर त्याचा फैलाव करत असतील.

संसर्ग होणाऱ्या विषाणूंमुळे अनेकांचा जीव गेला आहे.

सुपर-स्प्रेडिंगची व्याप्ती किती असू शकते?

सुपर-स्प्रेडिंगची व्याप्ती 'प्रचंड' असू शकते आणि एखाद्या आजाराचा उद्रेक होण्यात त्याची मोठी भूमिका असू शकते.

2015 साली सुपर-स्प्रेडिंगची अशी घटना घडली होती. एका हॉस्पिटलमधल्या एकाच रुग्णामुळे तब्बल 82 जणांना एक सिन्ड्रोम झाला होता. मिडल ईस्ट रेस्पिरेटरी सिन्ड्रोम असं त्या सिन्ड्रोमचं (Mers) नाव होतं. विशेष म्हणजे तोसुद्धा कोरोना विषाणूचाच एक प्रकार होता.

पश्चिम आफ्रिकेत जेव्हा इबोला विषाणुची साथ पसरली होती त्यावेळीसुद्धा केवळ 3% रुग्णांमुळे 61% लोकांना इबोलाचा संसर्ग झाला होता.

विषाणूंचा प्रसार रोखण्यासाठी मास्कचा वापर केला जातो.

काही लोक संसर्गाचा फैलाव अधिक प्रमाणात का करतात?

काही व्यक्ती जास्त लोकांच्या संपर्कात येतात. संसर्गाचा फैलाव अधिक होण्याचं हे एक कारण असू शकतं. काही व्यक्ती व्यवसायानिमित्ताने खूप जणांना भेटत असतात. किंवा काही जण खूप गजबजलेल्या ठिकाणी राहतात. या कारणांमुळे त्यांचा लोकांशी संपर्क अधिक येतो. इथे एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की संसर्गाचा फैलाव करणाऱ्या व्यक्तीमध्ये संबंधित आजाराची लक्षणं दिसतीलच असं नाही किंवा ते स्वतः रुग्ण असतीलच असं नाही.

लंडन स्कूल ऑफ हायजीन अँड ट्रॉपिकल मेडिसीनचे डॉ. जॉन एडमंड म्हणतात, "संसर्गाच्या फैलावासाठी शालेय विद्यार्थी प्रभावी माध्यम आहे. त्यामुळे शाळा बंद ठेवणे एक चांगला उपाय आहे."

तर युनिव्हर्सिटी ऑफ इडिनबर्गचे प्राध्यापक मार्क वुलहाऊस म्हणतात, "HIVच्या फैलावामध्ये व्यावसायिक सेक्स वर्कर महत्त्वाच्या ठरतात."

याव्यतिरिक्त काही माणसंच अशी असतात की ज्यांच्या शरीरातून जास्त प्रमाणात विषाणू बाहेर फेकले जातात. त्यांना सुपर-स्प्रेडर म्हणतात. त्यामुळे अशा व्यक्तींच्या संपर्कात येणाऱ्या व्यक्तींना संसर्ग होऊ शकतो.

Severe Acute Respiratory Syndrome (Sars) या श्वसनाशी संबंधित आजारावर उपचार करणारे हॉस्पिटल्सदेखील सुपर-स्प्रेडर्स असतात. कारण या आजाराच्या रुग्णाला मोठ्या प्रमाणावर संसर्ग झालेला असतो आणि तो त्याच्यावर उपचार करणारे डॉक्टर, नर्स आणि हॉस्पिटलचा इतर स्टाफ अशा अनेक लोकांच्या संपर्कात येतो....


संस्कृत शिक्षकाचे प्रातिनिधिक छायाचित्र

एक मुस्लीम व्यक्ती आम्हाला संस्कृत कसं शिकवू शकतो, असा प्रश्न उपस्थित करत विद्यार्थी संघटनांनी त्यांच्या नियुक्तीविरोधात धरणं आंदोलन सुरू केलं आहे.

फिरोझ त्या विविधतेत एकतेच्या आपल्या संस्कृतीचं प्रतिनिधित्व करतात, जी आपल्या समाजाचा कणा राहिलेली आहे आणि गेली काही वर्षं त्याच संस्कृतीला धक्क्यांवर धक्के सहन करावे लागले आहेत.

संस्कृतमध्ये एक शब्द आहे - कूपमंडूक. दुर्दैवाने याच वृत्तीमुळे ही भाषा व्याकरण आणि साहित्याच्या दृष्टीने एकाकी पडली आणि जातीयतेला बळी पडली.

ज्या लोकांमुळे संस्कृतला जागतिक स्तरावर मान मिळाला ते फक्त हिंदू किंवा ब्राह्मण नव्हते तर जर्मन, इंग्रज आणि मुसलमान विद्वान होते, याचा आपल्याला विसर पडलाय. या सगळ्या लोकांनी विविध भाषांमध्ये देवाणघेवाण आणि संवाद निर्माण करणार पूल उभे केले होते.

संवाद वाढवणाऱ्या भाषा

1953-54 साली मोहम्मद मुस्तफा खान - 'मद्दाह' यांनी एका ऊर्दू-हिंदी शब्दकोशाचं संपादन केलं. उत्तर प्रदेश हिंदी संस्थेने हा शब्दकोश प्रकाशित केला होता. सात दशकं उलटूनही ऊर्दू-हिंदीमधला यापेक्षा चांगला शब्दकोश निर्माण झा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लेला नाही.

मद्दाह हे पाली, संस्कृत, अरबी, फारसी, तुर्की आणि हिंदी भाषांमधले जाणकार होते. आणि या सगळ्या भाषांसाठीचे हिंदी शब्दकोश त्यांनी तयार केले होते. 'ऊर्दू साहित्याचं अतिशय वेगाने हिंदीत भाषांतर होत असल्याने' हिंदी-ऊर्दू शब्दकोशानंतर त्यांनी ऊर्दू-हिंदी शब्दकोशही तयार करावा, असा आग्रह त्यांच्या एका हिंदू मित्राने त्यांना केला.

विशेष म्हणजे मद्दाह यांचा हा शब्दकोश डॉ. संपूर्णानंद यांना समर्पित करण्यात आलाय. एक राजकारणी असण्यासोबतच ते संस्कृतमध्ये पारंगत होते आणि त्यांच्याच नावाने वाराणशीमध्ये संपूर्णानंद संस्कृत विद्यापीठ आहे.

पण हे फक्त एक उदाहरण आहे. खरंतर आपल्या देशात भाषा आणि विद्वत्तेमध्ये संस्कृत, फारसी, हिंदी आण ऊर्दू यांचा मिलाफ होण्याची, एकमेकांत विलीन होण्याची दीर्घ परंपरा आहे. खरंतर यामुळे एकात्मकता वाढायला मदतच झाली. मुघल काळात दारा शिकोह यांनी उपनिषदांचा अनुवाद करणं हा या एकात्मकतेमधला महत्त्वाचा टप्पा होता.

स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतरही दोन किंवा तीन भाषांचे जाणकार अगदी दूरवरच्या गावांमध्येही आढळत. उदाहरणार्थ, माझे वडील संस्कृत, ऊर्दू आणि हिंदीचे जाणकार होते. त्यांनी सत्यनारायणाच्या कथेचा गढवाली मध्ये छंदबद्ध अनुवाद केला होता आणि ते त्यांच्या खासगी डायरी ऊर्दूत लिहायचे.

साहित्यात हिंदी-ऊर्दूच्या जवळीकीचा मोठा इतिहास आहे. प्रेमचंद, रतननाथ सरशार, ब्रजनारायण चकबस्त, फिराक गोरखपुरी, कृष्ण चंदर, राजेंद्र सिंह बेदी आणि उपेंद्रनाथ अश्क यांच्यासारख्या मोठ्या लेखकांनी ऊर्दूमध्ये लिखाण केलं. पण ते ऊर्दूत का लिहितात, असा प्रश्न कधीही विचारण्यात आला नाही.

हिंदी आणि ऊर्दूचा एकाचवेळी अभ्यास करणं ही त्यावेळी अगदी स्वाभाविक गोष्ट होती. आजही परदेशी विद्वान हिंदी आणु ऊर्दू एकत्र लिहायला-वाचायला शिकतात.

जास्त वाचकांपर्यंत पोहोचता यावं म्हणून प्रेमचंद हिंदीत लिहू लागले. पण म्हणून त्यांनी ऊर्दूची कास कधी सोडली नाही. त्यांची शेवटची गोष्ट - 'कफन' ही मूळ ऊर्दूतच लिहिण्यात आली होती.

हिंदू कुटुंबात जन्मलेले अनेक ऊर्दू शायर आजही उत्तम लेखन करत आहेत. शीन काफ निजाम, जयंत परमार आण चंद्रभान खयाल यांच्यासारखी कितीतरी नावं उदाहरणार्थ घेता येतील. ऊर्दूच्या महान परंपरेत मीर आणि गालिब असे शायर आहेत ज्यांच्या लिखाणात हिंदीचे वा बोली भाषेतले शब्द ठिकठिकाणी वापरलेले दिसतात.

'पत्ता पत्ता बूटा बूटा हाल हमारा जाने है',...


संस्थाने अनेक युक्त्या-प्रयुक्त्या आणि अटींसह भारतात विलीन होण्याविषयी चर्चा करत होती. जितकी संस्थानं होती, तितक्याच त्यांच्या अटी-शर्तीही.

दुसरीकडे साम्राज्यवादी देशांत वेगळाच खेळ सुरू होता. या खेळाची सूत्रं इंग्लडकडून अमेरिकेच्या हातात जात होती. आशियातल्या राजकारणात आपलं अस्तित्व कसं टिकेल आणि स्वतंत्र भारतावरही लक्ष ठेवण्याची संधी कशी मिळेल, याकडे या सगळ्या शक्तींचं लक्ष लागलेलं होतं.

पाकिस्तान उदयास येतच होता, काश्मिरचीसुद्धा या राजकारणाच्या खेळीत साथ होती. साम्राज्यवाद त्यासाठी 1881 सालापासून जाळं विणत होता. त्याची कागदपत्रं आता समोर येत आहेत. काश्मिरला एकूणच महत्त्व प्राप्त झालं होतं.

तिथले तरूण नेते शेख मोहम्मद अब्दुल्ला राजेशाहीविरोधात लढत होते आणि ते काँग्रेसबरोबर होते. त्यांचे जवाहरलाल नेहरुंशी मैत्रीपूर्ण संबंध होते.

स्थानिक आंदोलनामुळे महाराज हरीसिंहनी त्यांना तुरुंगात डांबलं. नाराज झालेले जवाहरलाल या घटनेचा प्रतिकार करण्यासाठी काश्मीरला पोहोचले. राजाने त्यांनासुद्धा त्यांच्याच गेस्ट हाउसमध्ये नजरकैदेत ठेवलं. अशा प्रकारे महाराजांसाठी जवाहरलाल दाहक असा लाल झेंडा बनल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े.

स्वातंत्र्याबरोबर भारताचे तुकडेही झाले. अशा वेळी तिथे जखमेवर फुंकर घालायला आणि चांगले चार शब्द सांगायला कोण जाणार होतं? माउंटबॅटनने प्रस्ताव दिला, की आपण बापूजींना तिकडे जाण्यासाठी विनंती करू शकतो का?

काश्मीरमध्ये जिनांवर फेकले होते अंडी-टॉमेटो

महात्मा गांधी काश्मीरला कधीही जाऊ शकले नव्हते. जेव्हा जेव्हा त्यांनी जायची योजना आखली, ती काही ना काही कारणानं रद्द झाली. जिनासुद्धा एकदाच काश्मीरला गेले होते. तेव्हा अंडी-टॉमेटो फेकून त्यांचं स्वागत झालं होतं. ते जमीनदार आणि संस्थानिकांच्या हातातील बाहुले आहेत, असा राग काश्मिरी जनतेच्या मनात होता.

माउंटबॅटन यांच्या प्रस्तावावर गांधींजींचं उत्तर येणं अपेक्षित होतं. तेव्हा त्यांचं वय 77 वर्षं होतं. प्रवास अर्थातच कठीण होता, पण देशासाठी गांधीजी अडचणींचा विचार थोडीच करणार होते? स्वतंत्र भारताचा नकाशा मजबूत झाला नाही तर हीच संस्थानं त्याला पोखरतील, हे त्यांना चांगलंच ठाऊक होतं. म्हणूनच ते जायला तयार झाले.

कुणी म्हटलं, की इतका कठीण प्रवास कशाला करायचा? तुम्ही महाराजांना पत्र लिहा. हे सांगणाऱ्याच्या डोळ्याला डोळा भिडवत ते म्हणाले, "मग मी नौखालीला तरी कशाला गेलो? तिकडेसुद्धा पत्र पाठवता आलं असतं. पण पत्रानं सगळी कामं होत नसतात.''

स्वातंत्र्य मिळायला 14 दिवस बाकी असताना गांधीजी रावळपिंडींच्या दुर्गम रस्त्यांवरुन काश्मीरला पोहोचले. ही त्यांची पहिली आणि शेवटचीच काश्मीर भेट होती. 29 जुलै 1947 च्या प्रार्थना सभेत त्यांनी स्वतः या काश्मीर दौऱ्याबद्दल सांगितलं होतं.

त्यावेळी त्यांनी म्हटलं होतं, "काश्मीरने भारतातच राहावं हे समजवायला मी चाललेलो नाही. महाराज किंवा मी हा निर्णय घेऊ शकत नाही, तो निर्णय काश्मीरची जनताच घेणार. काश्मीरमध्ये महाराज आहेत, तिथे जनताही आहे. राजा आज आहे, उद्या नाही. त्याच्या मृत्यूनंतरही प्रजा राहणारच आहे. तेच आपल्या काश्मीरचा निर्णय घेतील.''

बस, देवाचे दर्शन घडू दे!

1 ऑगस्ट 1947 ला महात्मा गांधी काश्मीरला पोहोचले. त्या काळी खोऱ्यात पहिल्यांदाच इतक्या संख्येने लोक जमा झाले होते. झेलम नदीकाठी तर मुंगी शिरायलाही जागा नव्हती.

गांधीजींची गाडी पूल ओलांडून श्रीनगरमध्ये प्रवेशही करू शकत नव्हती इतकी गर्दी होती. त्यांना गाडीतून नावेत बसवण्यात आलं आणि नदीमार्गे शहरात आणण्यात आलं.

लांबून आलेले काश्मिरी लोक गांधीजींच्या एका झलकेनेही तृप्त होत होते....


संस्थापक शरद पवारांपासून या पक्षातले अनेक जण यापूर्वी कॉंग्रेसमध्ये होते. काही अन्य पक्षांमध्ये होते. तेव्हा ते सत्तेत राहिलेले आहेत. सत्ता म्हणजे केवळ राज्य सरकार नव्हे.  स्थानिक स्वराज्य संस्था, सहकार संस्था, बाजार समित्या हीसुद्धा सत्ता आहे. राष्ट्रवादीच्या अनेक नेत्यांकडे, कार्यकर्त्यांकडे आणि त्यांच्या परिवारांकडे त्यांच्या त्यांच्या भागातली ही सत्तास्थानं अनेक वर्षं आहेत.

सत्तेत असा आणि एवढा काळ वाटा असणारा कॉंग्रेसनंतर 'राष्ट्रवादी' हाच दुसरा पक्ष असावा. या पक्षाच्या स्थापनेपासून महाराष्ट्राची सत्ता 'राष्ट्रवादी'मुळेच पूर्ण झाली आहे.

१९९९ ते २०१४ पर्यंत ते कॉंग्रेससोबत सत्तेत होते. २०१४ मध्ये जरी ते सतेतून बाहेर गेले तरीही पूर्ण बहुमत न मिळालेली भाजपा 'राष्ट्रवादी'ने मदत केल्यामुळेच शिवसेना येण्याअगोदर सत्तेत राहू शकली.

आणि २०१९ मध्ये जे अभूतपूर्व सत्तानाट्य महाराष्ट्रात घडलं, त्यानंतर 'महाविकास आघाडी' घडवून शिवसेना आणि कॉंग्रेससारख्या दोन ध्रुवांना एकत्र बांधणारी 'राष्ट्रवादी कॉंग्रेस'च होती.

अशा प्रकारे कायम सत्तेत असणारी वा सत्तेला आधार असणाऱ्या 'राष्ट्रवादी'च्या वाटचाल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीचं सिंहावलोकन कसं करावं?

सत्तेत कायम वाटा असणारा, दिग्गज नेत्यांची रांग असणारा हा पक्ष महाराष्ट्रात एकहाती सत्ता का मिळवू शकला नाही?

भाजपा महाराष्ट्रात एकहाती सत्तेच्या निकट पोहोचला, दोनदा शंभरीपार गेला, पण 'राष्ट्रवादी' का नाही तिथं पोहोचला?

उत्तर प्रदेश मध्ये मायावती-मुलायम यांचे पक्ष, बिहारमध्ये लालूप्रसाद-नितीश कुमार यांचे पक्ष, बंगालमध्ये तृणमूल, तमिळनाडूमध्ये डिएमके वा एआयएडिएमके आणि देशभर इतर राज्यांमध्ये स्थानिक नेतृत्व असलेले वा शरद पवारांसारखं राष्ट्रीय स्तरावर मान्य झालेलं नेतृत्व असणारे अनेक पक्ष त्यांच्या राज्यात एकहाती सत्ता मिळवू शकले.

पण पवारांची 'राष्ट्रवादी' ते महाराष्ट्रात का करू शकली नाही? 'राष्ट्रवादी'च्या २१ वर्षांच्या सिंहावलोकनात कोणत्या मर्यादा दिसतात ज्या या सत्तारुढ पक्षाला आजही धरून आहेत?

राष्ट्रवादी केवळ मराठा नेतृत्वापुरतीच मर्यादित राहिली का?

राष्ट्रवादी कॉंग्रेसबद्दल एक निरिक्षण कायम नोंदवलं गेलं ते म्हणजे हा बहुतांशानं मराठा नेतृत्वाचा आणि मतदारांचा पक्ष आहे. 'राष्ट्रवादी'ची निर्मिती ही कॉंग्रेसमधून झाली आणि कॉंग्रेसचं ग्रामीण भागातून सहकाराच्या जाळ्यातून उभं राहिलेलं स्थानिक नेतृत्व हे मराठा समाजातून होतं.

राष्ट्रवादीच्या नेत्यांमध्ये, आमदारांमध्ये, मंत्र्यांमध्ये कायम मराठा समाजाला जास्त संधी दिलेली पहायला मिळते.  शरद पवारांचं राजकारण हे नेहमी राजकीय बेरजेचं राहिलेलं असल्यानं अनेक ओबीसी, दलित आणि मुस्लिम समुदायातले नेतेही या पक्षातून वर आलेले पहायला मिळतात.

छगन भुजबळ, धनंजय मुंडे, जितेंद्र आव्हाड, नवाब मलिक ही त्यातली काही नावं.  पण ही काही नावं वगळता बाकी नेते बहुतांशानं मराठा समाजातून येतात.

केवळ नेतेच नाही तर राष्ट्रवादीचा मतदार हाही सर्वाधिक मराठाच आहे असंही कायम म्हटलं गेलं. २०१४ च्या दोन्ही निवडणुका आणि २०१९ची लोकसभा निवडणूक, या तिन्ही निवडणुकीत 'राष्ट्रवादी'च्या जागा कमी झाल्या याचं कारण मराठा मतदार त्यांच्यापासून दुरावला असं म्हटलं गेलं आणि त्याच वेळेस तो प्रामुख्यानं भाजपाकडे गेला त्यामुळे त्यांच्या जागा वाढल्या असंही दिसलं.

पण २०१९च्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपानं अधिक मराठा नेतृत्वाला संधी दिली, इतर पक्षांतून अनेक मराठा नेते आपल्या पक्षात घेतले, पण मराठा मतदारांनी पुन्हा 'राष्ट्रवादी'कडे पाऊलं टाकल्यानं त्यांच्या जागा वाढल्या, असं मत काही...


सकाळ-संध्याकाळ शाहू-फुले-आंबेडकरांचा जप करणाऱ्या, सावित्रीची आरती ओवाळणाऱ्या या राज्यातली ही परिस्थिती चिंताजनक म्हणायला हवी. पण अधिक खोलात जाऊन विचार केला तर, ही चिंता करण्याच्याही पलिकडे आम्ही गेलो आहोत. तेवढा निबरपणा आम्ही अंगी बाणवून घेतला आहे!

महापुरुष किंवा क्रांतिकारक महिलांना पुतळ्यात कधी कोंडायचं, हारतुऱ्यांवर त्यांची बोळवण कशी करायची हे आम्हाला नेमकं कळतं. म्हणूनच महिला मुख्यमंत्री वगैरे प्रतीकात्मक गोष्ट करायलाही आम्ही धजावत नाही!

16 वेळा महिला मुख्यमंत्री

स्वतंत्र भारतात आजवर 16 वेळा महिला मुख्यमंत्री झाल्या आहेत. सुचेता कृपलानी या उत्तर प्रदेश आणि देशातल्या पहिल्या महिला मुख्यमंत्री. ऑक्टोबर 1963पासून मार्च 1967पर्यंत त्या देशातल्या सगळ्यांत मोठ्या राज्याच्या मुख्यमंत्री होत्या. म्हणजे देशात पहिल्या महिला मुख्यमंत्री स्थानापन्न व्हायला स्वातंत्र्याची पहिली १६ वर्षं जावी लागली.

राजकारणातल्या महिलांच्या सहभागाबद्दल महात्मा गांधी आग्रही असूनही असं का घडलं हे तपासलं पाहीजे. गांधीजींचा हा आग्रह रणनीती म्हणून होता की महिलांना समान हक्क मिळावेत म्हणून होता, यात या प्रश्नाचं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

उत्तर आहे. महिलांविषयी आदर बाळगणं आणि महिलांना हक्काचा वाटा देणं या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. स्वातंत्र्योत्तर काळातल्या काँग्रेसच्या राजकारणात महिलांना संघटनेत किंवा सत्तेत हक्काचा हा वाटा कधी मिळाला नाही, याला ही पार्श्वभूमी आहे. नेहरूंच्या स्त्री स्वातंत्र्याच्या कल्पना आधुनिक असल्या तरी काँग्रेस पक्षावर त्यांचा फारसा परिणाम झालेला दिसत नाही. काँग्रेसची सत्ता आणि संघटना प्रामुख्याने पुरुषसत्ताकच राहिली. पुढे सर्वच राजकीय पक्षांनी याचंच अनुकरण केलं.

सुचेता कृपलानींनंतर तब्बल नऊ वर्षांनी, 1972मध्ये नंदिनी सत्पथी ओरिसाच्या मुख्यमंत्री झाल्या. तेव्हा इंदिरा गांधींची राजवट होती. एकीकडे इंदिराजींची तुलना दुर्गेशी होत होती, तर दुसरीकडे 'मंत्रिमंडळातला एकमेव पुरुष' असं त्यांचं वर्णन होत होतं. भारतीय राजकारणातल्या पुरुषांच्या मानसिकतेवर यातून प्रकाश पडतो. इंदिरा गांधीनाही सुरुवातीच्या काळात 'गुंगी गुडिया' ठरवून मोडीत काढायचे उद्योग डॉ .लोहियांनी केलेच होते! अशा परिस्थितीत राजकारणातल्या महिलांना कसं प्रोत्साहन मिळणार हा प्रश्नच होता.

ज्या 16 महिला आजवर मुख्यमंत्री झाल्या त्यापैकी बहुतेक जणींच्या डोक्यावर पूर्वजांचा, वडिलांचा किंवा नवऱ्याचा आशीर्वाद होता हे नाकारून चालणार नाही. शशिकला काकोडकर, अन्वरा तैमूर, जानकी रामचंद्रन, जयललिता, राबडीदेवी, शीला दीक्षित, वसुंधरा राजे, मेहबुबा मुफ्ती यांची नावं या पंक्तीत घेता येतील.

याला अपवाद मायावती, उमा भारती, सुषमा स्वराज आणि ममता बॅनर्जी यांचा. त्यातही चौकट मोडून ठसा उमटवण्याचा प्रयत्न जयललिता, ममता आणि मायावती यांनी केला. पण एरवी पुरुषी अंहकाराची चौकट अभेद्य राहिली. गंमत म्हणजे केरळमध्ये मातृसत्ताक पध्दती असूनही आजवर महिला मुख्यमंत्री झालेली नाही.

महाराष्ट्रात महिलांना संधी नाही?

या सगळ्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्रातल्या राजकारणाकडे पाहिलं पाहिजे. महाराष्ट्र राज्यनिर्मितीपासून इथे काँग्रेसचा प्रभाव राहिला आहे. यशवंतराव चव्हाण आणि शरद पवार हे या परिवाराचे दिग्गज नेते. पण या नेत्यांच्या बरोबरीची एकही महिला नेता गेल्या ५७ वर्षात राज्यात घडली नाही. नाही म्हणायला प्रेमलाताई चव्हाण, प्रतिभा पाटील किंवा प्रभा राव या पक्षाच्या वरिष्ठ नेत्या म्हणून वावरल्या, पण त्यांच्या स्वतंत्र व्यक्तिमत्वाची ग्वाही पक्ष कार्यकर्तेही देऊ शकणार नाहीत.

शरद पवारांनी सगळ्या देशाआधी राज्यात महिला...


सकाळी 9 वाजले की ज्यांच्याकडे टीव्ही असायचा त्या घरातून 'जंगल जंगल बात चली है, पता चला है...'चे स्वर ऐकू यायचे. 'जंगल बुक' सुरू झालेलं असायचं. मोगली आपला पंजा (बूमरँग) घेऊन जंगलातल्या शत्रूंशी लढायला निघालेला असायचा आणि तमाम बच्चे कंपनी सगळं काही विसरून टीव्ही समोर ठाण मांडून बसलेले असायचे.

सुरुवातीला केबल सगळ्या घरात नव्हतं. करमणुकीचीही फारशी साधनं नव्हती. त्यामुळे टीव्हीवर एकच चॅनेल आणि तेच कार्यक्रम वारंवार पाहणं इतकाच पर्याय लोकांकडे असायचा. पण दूरदर्शनवर येणाऱ्या 'जंगल बुक'च्या त्या अर्ध्या तासासाठी बच्चे कंपनी आठवडाभर आसुसलेली असायची.

तेवढ्या वेळात त्यांचं आयुष्य त्या जंगलात, मोगली, त्याचे जंगलातील प्राणिमित्र यांच्याभोवती रमायचं. अनेकांनी वह्यांचा खरडा कापून त्याचा पंजा करण्याचा प्रयत्न केल्यांचंही लख्ख आठवतंय. पण तो पंजा अर्थातच कधी परत नाही यायचा. त्यामुळे असे अनेक खरडे खर्ची पडून आईवडिलांचा मार खाल्लेले माझे मित्र आहेत.

चड्डी पहनके फुल खिला है

रुड्यार्ड किपलिंग यांच्या पुस्तकावर आधारित या मालिकेची सगळ्यात मोठी ओळख म्हणजे या गाण्याचं टायटल साँग. गुलजार यांच्या लेखणीतून... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आलेल्या याच गाण्यात पुढे एक ओळ होती - 'एक परिंदा होय शरमिंदा, था वो नंगा, भाई इससे तो अंडे के अंदर था वो चंगा..." अशा शब्दात ते मोगलीच्या अवस्थेचं यथार्थ वर्णन करतात.

या गाण्याला चाल देणारे संगीतकार आणि दिग्दर्शक विशाल भारद्वाज यांनी त्या वेळची कथा एका कार्यक्रमात सांगितली होती -

"1992चं वर्षं असावं. मी तेव्हा नुकताच दिल्लीहून मुंबईला आलो होतो. मी तेव्हा स्ट्रगल करत होतो. हे गाणं म्हणजे मला मिळालेली एक मोठी संधी होती. अखिल भारतीय चित्रपट महामंडळातर्फे या मालिकेची निर्मिती होत होती. हे गाणं दुसऱ्या एका व्यक्तीला मिळालं होतं. शेवटच्या क्षणी त्याने माघार घेतली. गुलजार साहेबांनी मला फोन केला आणि सांगितलं की आपल्याला एक गाणं करायचंय आणि ते उद्याच रेकॉर्ड करायचं आहे, कारण त्याच्या दुसऱ्या दिवशी ते प्रसारित होणार आहे."

"रविवारची सकाळ होती आणि मी त्यांच्या घरी गेलो. त्यांना काही धून वाजवून दाखवल्या आणि त्यांनी लगेच 'चड्डी पहनके फुल खिला है' या ओळी त्यांना स्फूरल्या. आम्ही गाणं रेकॉर्ड केलं आणि ते गाणं प्रचंड हिट झालं.

भारद्वाज पुढे सांगतात, "गुलजार साहेबांबरोबर हे माझं पहिलंच गाणं होतं. मला आठवतं की 26 जानेवारीला होणाऱ्या कार्यक्रमात 'चड्डी पहन के फुल खिला है...' गाण्याची झाकीसुद्धा होती. इतकं हे गाणं यशस्वी झालं."

पुढच्या जागेसाठी धडपड

त्या काळात आजच्यासारखे सर्वांच्या घरी टीव्ही नसायचे. त्यामुळे ज्यांच्याकडे टीव्ही होते, त्यांना मोठं महत्त्व होतं. त्यांच्याकडे गोळा होऊन मग एकत्र मोगलीला पाहणं, हा रविवारचा बेत असायचा.

नेमक्या याच आठवणीबद्दल कलाकार पूजा गुंड सांगतात, "कुणा एकाकडेच TV असायचा. त्याच्यामुळे सगळ्यात आधी पुढची जागा मिळावी म्हणून धडपड असायची. एकदा सीरियल सुरू झालं की वीज जाऊ नये, अशी प्रार्थना करायचो. टायटल साँगसुद्धा मिस होऊ नये म्हणून आम्ही अगदी डबे वगैरे घेऊन बसायचो."

अख्खा रविवार टीव्ही समोर

बीबीसी प्रतिनिधी जान्हवी मुळे लहानपणीच्या आठवणीत रमतात - "मी आणि माझा भाऊ विशाल शाळेत जाताना लवकर उठायचो नाही. मात्र रविवारी आम्ही हमखास लवकर उठायचो. त्यामुळे का होईना अँटिना कसा लावायचा, ते आम्ही शिकलो."

"आमच्याकडे ब्लॅक अँड व्हाईट टीव्ही होता. आमच्या काही मित्रमैत्रिणींकडे कलर टीव्ही होते. सुटीच्या काळात आम्ही तिथे जायचो आणि जास्त उत्सुकतेने जंगल बुक बघायचो," त्या सांगतात.

खराखुरा शेरखान

सध्या...


सकाळी उठल्यावर योगा, दहा वाजता मित्रांसोबत गप्पाटप्पांची बैठक, किरकोळ कामं, शनिवार-रविवार शहरापासून जवळच असलेल्या गावातील शेतीची कामं पाहून येणं...हे असंच सुरू राहिलं असतं. पण, कोरोनाचा प्रादूर्भाव वाढायला लागला. तो रोखण्यासाठी लॉकडाऊन जाहीर झाला.  अनेक गोष्टींवर निर्बंध आले.

 महिन्याभरात, दोन महिन्यात, सहा महिन्यात कोरोनाचं संकट टळेल, अशीच सगळ्यांप्रमाणे त्यांचीही अपेक्षा होती. पण तसं काही झालं नाही.  वयोमानाप्रमाणे येणारे ब्लड प्रेशर, डायबिटीस सारखे आजार त्यांना असल्यामुळे पत्नी, मुला-सुनांकडून जास्त काळजी घेतली जात होती. बाहेर पडणं बंदच झालं.

घरात बसून बसून उलटसुलट विचार सुरू झाले. 'आता मी शारीरिकदृष्ट्या सक्रीय नाही. मग अशात तब्येतीचे त्रास उद्भवले तर? हार्ट अटॅकच आला म्हणजे? मी जात नाहीये तर माझ्या शेतीवाडीचं काय होईल?' एक ना अनेक विचार...ते खोलीतच एकटे बसून राहायला लागले.

कोणत्याही गोष्टी रस वाटेनासा झाला. चिंता किंवा Anxiety सुरू झाली. हळूहळू ते नैराश्याकडे जायला लागले. चिडचिड, अस्वस्थता, छातीतली धडधड अशी लक्षण दिसत असल्यामुळे कुटुंबीयांनी कार्डिओलॉजिस्टना दाखवलं, मात्र सग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ळे रिपोर्ट्स नॉर्मल आले. मग डॉक्टरांनी मानसोपचार तज्ज्ञांकडे जाण्याचा सल्ला दिला.

डिप्रेशनची लक्षणं मध्यम ते तीव्र स्वरुपाच्या सीमारेषेवरची होती, त्यामुळे तातडीनं औषधं सुरू करावी लागली. साधारण सहा महिन्यांचे औषधोपचार आणि समुपदेशनानंतर त्यांना आता बरं वाटू लागलंय.

दुसरं उदाहरणही काहीसं सारखंच. स्वतःच्या हिमतीवर व्यवसाय उभा केलेले 'ते' गृहस्थ. 62-63 वय झालं असलं तरी नियमित ऑफिसात जायचे. पण कोरोना आणि लॉकडाऊनमुळे सगळं विस्कळीत झालं. आर्थिक चणचण नव्हती, पण बाहेर पडणं बंद झालं. स्टाफसोबतच्या, लोकांसोबतच्या गाठीभेटी बंद झाल्या.

पैशांचा प्रश्न नव्हता, पण करायला विशेष काहीच नव्हतं. अचानक आयुष्यात निर्माण झालेल्या या पोकळीमुळे हळूहळू नैराश्य यायला लागलं. जरा वातावरणात बदल होईल म्हणून घरच्यांनी गावी पाठवलं. पण तिथे गेल्यावर त्यांनी चक्क आत्महत्येचा प्रयत्न केला.

कोरोनामुळे आपल्या आयुष्यात अनेक बदल घडले. 'न्यू नॉर्मल' म्हणत आपण कोरोनासोबत जगण्याची सवय करून घ्यायला लागलो. पण हे झालेले बदल स्वीकारणं सर्वांसाठी तितकं सोपं नक्कीच नव्हतं. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांना कोरोनाकाळात बाहेर पडण्यावर, फिरण्यावर जे निर्बंध आले, त्याच्याशी जुळवून घेणं फारच अवघड गेलं. त्यामुळेच अनेकांना मानसिक ताणही जाणवायला लागला.

"बऱ्याचजणांना साठीनंतर हाडाचे, हार्ट प्रॉब्लेम, डायबीटिस, थायरॉईड सारखे वेगवेगळे आजार सुरू होतात. दुर्दैवाने, जोडीदारापैकी एकाचं निधन झालं असेल तर एकाकीपण येतं. सध्याच्या विभक्त कुटुंबपद्धतीमुळे तुटलेपणाही येतो. शिवाय आर्थिकदृष्ट्या मुलांवर अवलंबून असाल तर त्या चिंताही असतात. त्यामुळे ज्येष्ठ नागरिकांना इतरांच्या तुलनेत मानसिक तणाव चटकन येऊ शकतो," मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. प्रदीप चांडक सांगत होते.

कोरोनाकाळात काही नव्या चिंतांचीही भर पडली.

"साठी-पासष्ठी ओलांडलेल्या ज्येष्ठांना घरातले लोक काळजीपोटी बाहेर जाऊ देत नव्हते. बातम्यांमधून मृतांचे आकडे यायचे. आजूबाजूलाही अमक्यांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला, अशाप्रकारच्या चर्चा कानावर यायच्या. अजूनही कोरोना पूर्णपणे संपलेला नाही आणि को-मॉर्बिडिटी असलेल्या लोकांना कोरोना संसर्गाचा धोका आहे.

त्यामुळेच आपल्याला काही झालं तर ही भीती अनेक वृद्धांना सतावायला लागली. त्यातूनच अँक्झायटी, डिप्रेशन आणि पॅनिक अटॅक्सचं प्रमाण ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये वाढलं," असं जेजे हॉस्पिटलच्या सायकिअट्री...


सकाळी त्यांनी अक्कलकोट तालुक्यातून दौऱ्याला सुरुवात केली. सांगवी गावातील नुकसानाची त्यांनी पाहणी केली.

या पाहणीनंतर मुख्यमंत्री पत्रकार परिषद घेतली. "केंद्राच्या मदतीची वाट न पाहता राज्य सरकारनं तात्काळ मदत करावी या विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांच्या मागणीबद्दल प्रश्न विचारल्यावर उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं की, तात्काळ मदत सुरूच आहे. केंद्र सरकार हे देशाचं सरकार आहे. पक्षपात न करता देशाची काळजी घेणं हे केंद्राचं कर्तव्य आहे."

"बिहारमध्ये प्रचार करण्यापेक्षा राज्यात जर एवढं मोठं संकट आलं आहे, तर सर्वांनी एकजुटीनं केंद्राकडे मदत मागायला हवी," असा टोलाही उद्धव यांनी लगावला.

पंतप्रधान मोदी यांनी फोन करून विचारपूस केली आहे असं उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं. पंतप्रधानांशी बोलल्यावर माझी खात्री पटली आहे की राज्याला जी मदत हवी आहे ती दिल्याशिवाय ते राहणार नाहीत, अशी माहिती उद्धव यांनी दिली.

अतिवृष्टीमुळे मृत्यूमुखी पडलेल्यांच्या कुटुंबीयांना मुख्यमंत्री सहायता निधीतून प्रत्येकी 4 लाख रुपयांची मदत जाहीर करण्यात आली आहे. मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते 10 महिलांना धनादेश देण्यात आले.

उद्धव ठाकरे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांचा हा दोन दिवसीय दौरा आहे. खासदार विनायक राऊत आणि कृषिमंत्री दादा भुसे हेही उद्धव ठाकरे यांच्यासोबत आहेत. महाराष्ट्रात ओला दुष्काळ जाहीर होऊन शेतकऱ्यांना मदत मिळणार का?

महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री आणि विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस हेही पाहणी दौऱ्यावर आहेत. बारामतीपासून फडणवीस दौरा सुरू करणार आहेत. फडणवीसांचा दौरा तीन दिवसीय आहे.

पत्रकार परिषदेतील महत्त्वाचे मुद्दे

पावसाला सुरूवात झाल्यापासून मी यंत्रणेच्या संपर्कात आहे. पाऊस किती पडतोय, नुकसान किती झालंय याचा अंदाज आम्ही घेतच होतो. ज्यांचं नुकसान आहे त्यांना सांगितलं आहे, की जे काही करणं शक्य आहे ते सरकार करतच आहे. पाऊस अजूनही सुरू आहे. परिस्थितीचा अंदाज घेतला जात, पंचनामे सुरू आहेत. हे काम पूर्ण झालं की आवश्यक ती मदत देऊच.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


सकाळी बरोबर 11.20 मिनिटांनी नथुराम गोडसेसह इतर आठ आरोपींना कोर्टात आणण्यात आलं. यापैकी केवळ सावरकरांचा चेहरा गंभीर होता. नथुराम गोडसे, नारायण आपटे आणि विष्णू करकरे हसत हसत कोर्टात आले.काळा कोट घातलेले न्यायमूर्ती आत्माचरण 11.30 मिनिटांनी कोर्टात आले. आपल्या खुर्चीत बसताच न्या. आत्माचरण यांनी नथुराम गोडसेचं नाव घेतलं आणि गोडसे उठून उभे झाले. त्यानंतर एकापाठोपाठ एक सर्वांची नावं त्यांनी घेतली.

न्या. आत्माचरण यांनी गांधीहत्येसाठी दोषी ठरवत नथुराम गोडसे आणि नारायण आपटे यांना देहदंडाची शिक्षा सुनावली. विष्णू करकरे, मदनलाल पाहवा, शंकर किस्टया, गोपाळ गोडसे आणि दत्तात्रय परचुरे यांना जन्मठेपेची शिक्षा सुनावण्यात आली.

न्यायमूर्तींनी सावरकरांची निर्दोष मुक्तता करत त्यांना तात्काळ सोडण्याचे आदेश दिले.

न्यायालयाने निकाल सुनावताच आरोपीच्या पिंजऱ्यातून बाहेर येताना नथुराम गोडसेसह सर्वांनीच 'हिन्दू धर्म की जय, तोड के रहेंगे पाकिस्तान आणि हिन्दू हिन्दू हिंदुस्तान' अशी घोषणाबाजी केली. न्यायालयात घोषणाबाजी करण्याची नथुराम गोडसे यांची ही काही पहिलीच वेळ नव्हती.

लाल किल्ल्यात सुनावणी सुरू असताना 8 नो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व्हेंबर 1948 रोजी साक्ष पूर्ण झाल्यानंतर कोर्टाने नथुराम यांना तुम्हाला काही म्हणायचं आहे का, असं विचारलं. त्यावर गोडसे म्हणाले की त्यांना त्यांनी लिहिलेलं 93 पानी जबानी वाचायची आहे.

गोडसे यांनी 10.15 मिनिटांनी वाचायला सुरुवात केली. तत्पूर्वी त्यांनी सांगितलं की हे भाषण सहा भागात आहे. पहिल्या भागात कट आणि कटाशी संबंधित गोष्टी, दुसऱ्या भागात गांधींचं सुरुवातीचं राजकारण, तिसऱ्या भागात गांधींच्या राजकारचा शेवटचा टप्पा, चौथा भाग गांधीजी आणि भारताचा स्वातंत्र लढा, पाचव्या भागात स्वातंत्र्याचं स्वप्न भंगणं आणि शेवटच्या भागात 'राष्ट्र विरोधी तुष्टीकरण' असल्याचं ते म्हणाले.

गोडसे यांनी प्रसार माध्यमांना विनंती केली की त्यांची जबानी संदर्भ न देता कुणीही छापू नये. 45 मिनिटं वाचून झाल्यावर गोडसे भोवळ येऊन पडले. काही वेळानंतर त्यांनी पुन्हा भाषण वाचायला सुरुवात केली. संपूर्ण जबानी वाचायला पाच तास लागले. वाचत असताना ते वारंवार पाणी पीत होते. गोडसे यांनी त्याचा शेवट 'अखंड भारत अमर रहे' आणि 'वंदे मातरम' या घोषणांनी केला.

चीफ प्रॉसिक्युटरने गोडसे यांचं हे भाषण कोर्टाच्या रेकॉर्डमधून काढण्याची विनंती केली. हे भाषण अजिबात महत्त्वाचं नाही, असं त्यांचं म्हणणं होतं. यावर गोडसे कोर्टात म्हणाले की त्यांना भारताच्या वर्तमान सरकारवर अजिबात विश्वास नाही कारण हे सरकार 'मुस्लीम धार्जिणे' आहे. न्या. आत्माचरण यांनी गोडसे यांचं भाषण रेकॉर्डवरून काढण्यास नकार दिला आणि न्यायालयात लिखित साक्ष गृहित धरली जाते, असं सांगितलं. त्या दिवशीदेखील कोर्टात अलोट गर्दी होती.

9 नोव्हेंबर 1948 रोजी न्या. आत्माचरण यांनी गोडसे यांना 28 प्रश्न विचारले. एका प्रश्नाच्या उत्तरात गोडसे म्हणाले, "होय. गांधीजींवर गोळी मी झाडली. गोळी झाडल्यावर एका माणसाने मागून माझ्या डोक्यावर वार केला आणि रक्त येऊ लागलं. मी म्हणालो मी जी योजना आखली होती त्यानुसारच काम केलं आणि याचा मला अजिबात पश्चाताप नाही. त्याने माझ्या हातून पिस्तूल हिसकावलं. पिस्तूल ऑटोमॅटिक होतं आणि चुकून कुणावर गोळी झाडली जाऊ नये, अशी काळजी मला वाटत होती. त्या माणसाने माझ्यावर पिस्तूल रोखलं आणि म्हणाला मी तुला गोळी घालेन. मी म्हणालो माझ्यावर गोळी झाड. मी मरायला तयार आहे."

महात्मा गांधी यांचे पणतू आणि गांधी हत्याकांडावर एक प्रामाणिक पुस्तक (Let's Kill Gandhi) लिहिणारे तुषार गांधी म्हणतात, "हा गोडसे यांचा...


सकाळी साडे सात वाजताच्या सुमारासच माझी मुलाखतीची विनंती मान्य झाल्याचा फोन मला आला. आम्ही तयार झालो आणि थेट मँचेस्टरच्या कॅथड्रेल गार्डनमधीस ICC च्या फॅन झोनमध्ये गेलो.

खरं सांगायचं तर तिथे फार काही  घडेल असं मला आदल्या दिवशी वाटलं नव्हतं. मात्र अनेक भारतीय आणि पाकिस्तानी चाहते त्यांच्या आवडत्या खेळाडूची एक झलक पाहण्यासाठी तिथे गोळा झाले होते.

सुनील गावस्कर काय म्हणतात...

मी जेव्हा गावस्करांना आजच्या मॅचबदद्ल विचारलं तेव्हा ते म्हणाले, "सर्वांत आधी मॅच व्हावी अशी माझी इच्छा आहे. पण हवामानाचं काही सांगता येत नाही."  पाकिस्तानसाठी हा सामना जिकणं अतिशय महत्त्वाचं आहे कारण तसं झालं नाही तर त्यांचं स्पर्धेतलं आवाहन संपुष्टात येईल, असंही ते म्हणाले.

भारतीय संघ उत्तम कामगिरी करत असला, तरी त्यांच्या मते इंग्लंड वर्ल्ड कप जिंकण्याची शक्यता सर्वांत जास्त आहे.  ते म्हणाले, "भारतीय संघ सध्या उत्तम फॉर्ममध्ये आहे याबद्दल शंकाच नाही. ते विश्वविजेतेपदाचे दावेदार आहेतच. मात्र इंग्लंडचा संघ मला जास्त आवडतो."

त्यांच्या मते इंग्लंडचा संघ या वातावरणाला चांगलाच सरावला आहे. "भारत, पाकिस्तान आणि उपखं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डातील लोकांना लख्ख सूर्यप्रकाशात खेळायची सवय असते. त्यांना इथल्या हवामानाची सवय झालेली नाही. मात्र इंग्लंडला आहे. या वातावरणात कसं खेळायचं हे त्यांना चांगलंच माहिती आहे. जर भारत आणि इंग्लंड अंतिम फेरीत पोहोचले तर इंग्लंडचा संघ वर्ल्ड कप जिंकेल," असं मत गावस्कर यांनी व्यक्त केलं.

भारतावर विजयाचं दडपण आहे. मी त्यांना जागेच्या निवडीबद्दल आणि राखीव दिवसांबद्दल विचारलं.  ते म्हणाले, "राऊंड रॉबिन पद्धतीत कुणालाच राखीव दिवस मिळत नाहीत. प्रत्येक संघाला सगळ्या संघाविरुद्ध खेळावं लागतं. जर राखीव दिवसांचा विचार केला तर सगळे सामने कसे होतील?"

क्रिकेट खिलाडूवृत्तीने खेळायला हवं

हाच विचार ठेवून मी इंझमाम-उल-हक यांना भेटलो. मी त्यांना सामन्याबद्दल विचारलं तेव्हा त्यांनी एक मिनिटही आढेवेढे घेतले नाही. ते म्हणाले, "वर्ल्डकपमध्ये पाकिस्तानने भारताला कधीच पराभूत केलेलं नाही आणि हे वास्तव आहे. या वेळेलाही भारताचा संघ पाकिस्तानपेक्षा जास्त शक्तिशाली आहे."

हा सामना भारताची फलंदाजी विरुद्ध पाकिस्तानची गोलंदाजी असा आहे. त्यांच्या मते दोन्ही संघ समतोल आहेत. त्यामुळे त्या विशिष्ट दिवशी कोणता संघ कसा खेळतो यावर विजयाचं गणित अवलंबून आहे.

पुलवामा आणि बालाकोट हल्ल्यानंतर हा सामना होईल की नाही अशी शंका व्यक्त केली जात होती. हा सामना रद्द केला जावा अशीही चर्चा होती. एक क्रिकेटर म्हणून याकडे कसं पाहता असा प्रश्न मी त्यांना विचारला.

या प्रश्नाचं उत्तर देताना त्यांनी चाहत्यांना एक महत्त्वाचा संदेशही दिला.

ते म्हणाले, "हे बघा क्रिकेट फक्त एक खेळ आहे. कुणीतरी जिंकणार आणि कुणीतरी हारणार हे निश्चित आहे. हे युद्ध नाही. या खेळामुळे हे दोन देश एकमेकांशी जोडले जातात आणि त्याकडे फक्त खेळासारखं पाहायला हवं. खेळाडूंमध्ये कोणत्याही प्रकारचं वैर नाही. त्यामुळे प्रेक्षकांनी या खेळाचा निखळ आनंद घ्यावा."

विराट या सामन्याकडे कसं पाहतो?

इंझमाम जे बोलले त्याचीच री पुढे कर्णधार विराट कोहलीने ओढली. काल घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत तो म्हणाला, "आमच्यासाठी प्रत्येक सामना महत्त्वाचा आहे. आम्हाला आमच्या देशाचं प्रतिनिधित्व करण्यासाठी आमची निवड केली आहे. त्यामुळे आम्ही दोन सामन्यात फरक करू शकत नाही. भारत आणि पाकिस्तानसारखे काही सामने भावनिक असतात. मात्र हाही सामना वर्ल्डकपचा सामना असल्याप्रमाणे आणि संपूर्ण ताकदीनिशी खेळतोय."

ICC फॅन झोन

भारत आणि...


सकीना गांधी यांनी लॉकडॉऊनच्या काळात शेअर बाजारात गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली.

सकीना सांगतात, "लॉकडाऊनमध्ये माझ्याकडे पुरेसा वेळ होता. या काळात मी शेअर बाजाराकडे लक्ष देण्यास सुरुवात केली. यासंदर्भात पुरेशी माहिती गोळा करूनच मी निर्णय घेऊ शकणार होते."

सुरुवातीचे 15 दिवस मी शेअर बाजार समजून घेण्यासाठी वेळ दिला. काही शेअर्सची यादी बनवली आणि या शेअर्समध्ये कसे बदल होत आहेत याकडे कटाक्षाने लक्ष दिले. काही सहकाऱ्यांशी चर्चा केल्यानंतर मी ते शेअर्स खरेदी केले."

सकीना यांनी म्युच्युअल फंडमध्येही गुंतवणूक केली आहे. कोरोना काळात शेअर बाजारात मोठी घसरण पहायला मिळाली. त्याच वेळेस सकीना यांची रुची शेअर बाजारात वाढली. त्यांना हा पर्याय फायदेशीर वाटला. यासाठी त्यांनी डिमॅट खाते उघडले. यामार्फत अतिरिक्त कमाई करण्याची त्यांची इच्छा होती.

सकीना सांगतात, "हे माझे पैसे आहेत. यात माझे पती किंवा इतर कुणीही दखल देत नाही. म्हणूनच मी विचार केला की थोडी जोखीम घ्यायला हरकत नाही. सकीना दररोज वर्तमानपत्र तपासत होत्या. त्यांनी शेअर बाजारातील बातम्यांसाठी गुगलअलर्टसुद्धा सुरु केले आहे."

पहिल्यांदा गुंतवणूक

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शेअर बाजारात पहिल्यांदाच गुंतवणूक करणाऱ्या सकीना गांधी या एकमेव नाहीत.

कोरोना काळात उद्योगधंद्यांना मोठा फटका बसला. यातून बाजार सावरण्यास वेळ लागणार आहे. परंतु, शेअर बाजाराला त्याची चिंता नाही. उलट, या वर्षाच्या सुरुवातीला शेअर्सच्या किंमती कमी झाल्यामुळे किरकोळ गुंतवणूकदार मोठ्या प्रमाणावर वाढले आहेत.

शेअर बाजारातील नफा-तोटा यापासून अंतर ठेवून असणाऱ्यांनी आता गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली आहे.

36 वर्षीय रितिका शहा यांनीही लॉकडॉऊन दरम्यान शेअर बाजारात प्रवेश केला. यापूर्वी त्या जनसंपर्क क्षेत्रात काम करत होत्या.

बीबीसीशी बोलताना रितिका यांनी सांगितलं, "माझे कुटुंब शेअर बाजारात गुंतवणूक करते. मलाही एकदा हा अनुभव घ्यायचा होता. पण मी योग्य वेळेची वाट पाहत होते. लॉकडॉऊनमध्ये मला माझ्या अर्थसंकल्पाचे नियोजन करण्यासाठी वेळ मिळाला. यासंदर्भात मला माहिती मिळवण्यासाठी आणि त्यावर काम करण्यासाठी वेळ मिळाला.''

रितिका शाह यांनीही पहिल्यांदाच शेअर बाजारात गुंतवणूक करण्यास सरुवात केली आहे.

मार्च महिन्यात गुंतवणूक करण्याची योग्य वेळ आहे असं त्यांना वाटले आणि त्यांनी त्या दिशेने एक पाऊल टाकले. रितिका सांगतात, "यामुळे तुम्हाला कर वाचवण्यासाठीही मदत मिळते. दर महिन्याला मी 50 हजार रुपये गुंतवणूक करते आणि यात मी आणखी 10 हजार रुपये वाढवण्याचे नियोजन करत आहे."

किरकोळ गुंतवणूकदारांमध्ये वाढ

सिक्युरिटीज अँड एक्स्चेंज बोर्ड ऑफ इंडियाच्या (सेबी) ताज्या आकडेवारीनुसार, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत किरकोळ गुंतवणूकदारांमध्ये यंदा 54 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

सेबीचे अध्यक्ष अजय त्यागी यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना सांगितलं, "एप्रिल ते सप्टेंबर 2020 या कालावधीत 63 लाख नवीन डिमॅट खाती तयार करण्यात आली आहेत. गेल्या वर्षी याच कालावधीत 27.4 लाख नवीन खाती बनली होती. याचा अर्थ डिमॅटच्या खात्यांमध्ये 130 टक्के वाढ झाली."

भारतातील सर्वात मोठी ट्रेडिंग अकाऊंट डिपॉझिटरी सेंट्रल डिपॉझिटरी सर्व्हिसेस लिमिटेड (सीडीएसएल) नुसार गुंतवणूकदारांनी 2020 च्या पहिल्या नऊ महिन्यांत 50 लाख नवीन डिमॅट खाती उघडली आहेत. ही संख्या गेल्या पाच वर्षांत उघडलेल्या डिमॅट खात्यांच्या निम्मी आहे.

जेरोधासारख्या ब्रोकिंग कंपन्यांनी गुंतवणूकदारांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढ पाहिली आहे. या गुंतवणूकदारांनी डिमॅट अकाऊंट्सच्या माध्यमातून शेअर बाजारात गुंतवणूक करण्यासाठी...


सक्तवसुली संचलनालयाची (ED) नजर देखील या व्यवहारावर असल्याचं पोलिसांनी सांगितलं. ईडीने बिहार पोलिसांकडून एफआयआर घेतली आहे आणि ते पुढील तपास करत आहेत.

15 कोटी व्यवहार प्रकरणात संशयाची सुई सुशांत सिंह राजपूत याची कथित गर्लफ्रेंड रिया चक्रवर्तीच्या भावावर असल्याचं एनडीटीव्हीने म्हटलं आहे.

'गुन्हा दाखल करून घेण्यास पोलीस तयार नव्हते'

सुशांत सिंह राजपूतच्या आत्महत्येप्रकरणी गुन्हा नोंदवण्यास पाटणा पोलीस तयार नव्हते. मात्र बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार आणि मंत्री संजय झा यांनी या प्रकरणात लक्ष घातल्यामुळे अखेर पोलिसांनी गुन्हा दाखल केल्याची माहिती माजी सॉलिसिटर जनरल आणि सुप्रीम कोर्टाचे ज्येष्ठ वकील विकास सिंह यांनी दिलीय.

विकास सिंह हे सुशांत सिंहच्या वडिलांचे वकील असून त्यांनी दिल्लीत ही माहिती दिली.

आत्महत्या प्रकरणाची चौकशी पटना पोलिसांनी करावी अशी मागणी सुशांत सिंहच्या कुटुंबीयांनी केलीय. सीबीआय चौकशीबाबत कुटुंबीय आग्रही नसल्याचं विकास सिंह यांनी सांगितंलय.

मुंबई पोलिसांनी गुन्हा दाखल न केल्यामुळे कुटुंबीयांना धक्का बसला होता. उलट याप्रकरणात बॉलिवूडमधल्या मोठ्या प्रॉडक्शन हाऊ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सेसची नावं गोवण्यासाठी त्यांच्यावर दबाव टाकण्यात आला. त्यामुळे हे प्रकरण वेगळ्या दिशेला जात होतं असं विकास सिंह यांनी सांगितलंय. अखेर पाटणा पोलिसांनी गुन्हा दाखल केलाय.

मुंबई पोलीस या प्रकरणाच्या चौकशीत दिरंगाई करत असल्याचा आरोपही विकास सिंह यांनी केलाय. आम्हाला या प्रकरणाची सखोल चौकशी हवी असून सत्य बाहेर यायला हवं असंही त्यांनी नमूद केलं.

ईडीनं चौकशी करावी - देवेंद्र फडणवीस

सुशांत सिंह आत्महत्येची अंमलबजावणी संचलनालयनं (ईडी) चौकशी करावी, अशी मागणी विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.

ते म्हणाले, "सुशांत सिंह यांच्या प्रकरणात एक जन आक्रोश उभा राहिला आहे. याप्रकरणी सातत्यानं वेगवेगळे खुलासे समोर येत आहेत. याप्रकरणाची सीबीआय चौकशी करावी, अशी मागणी होत आहे. पण, सरकार सीबीआय चौकशीला नकार देत आहे. आता नुकताच या प्रकरणात आर्थिक गैरव्यवहाराची बाब समोर आली आहे. या परिस्थितीत ईडीनं या प्रकरणाची तपासणी करावी."

रिया चक्रवतीवर गुन्हा दाखल

सुशांत सिंग राजपूत मृत्यूप्रकरणी अभिनेत्री रिया चक्रवर्तीवर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. पाटणा सेंट्रल झोनचे इन्स्पेक्टर जनरल संजय सिंग यांनी यासंदर्भात माहिती दिली.

पुढच्या कार्यवाहीसाठी चार सदस्यीय टीम मुंबईला पाठवण्यात आली आहे. ही टीम मुंबई पोलिसांकडून केसची डायरी आणि अन्य महत्त्वाची कागदपत्रं ताब्यात घेतील, असं संजय सिंग यांनी स्पष्ट केलं.

सुशांत सिंगचे वडील के के सिंग यांनी पाटण्यातील राजीव नगर पोलीस स्थानकात रिया चक्रवर्तीविरोधात तक्रार दाखल केली. प्रेमात असल्याचं भासवून रियाने सुशांतकडून पैसे उकळले आणि त्याला आत्महत्येला प्रवृत्त केला असा आरोप सुशांतच्या वडिलांनी केला आहे.

भारतीय दंड संहितेच्या 406, 420, 341, 323, 342 या कलमांअंतर्गत रियावर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

आरोग्याच्या कारणास्तव मुंबईला जाऊन ही केस लढू शकणार नसल्याचं सुशांतच्या वडिलांनी सांगितलं आहे. त्यामुळे तक्रार पाटण्यातील पोलीस स्थानकात दाखल करण्यात आली.

काही दिवसांपूर्वी रियानेच सुशांतच्या मृत्यूचा तपास सीबीआयकडे सोपवण्याची मागणी सोशल मीडियावरील पोस्टद्वारे केली होती.

मुंबई पोलीस सुशांतच्या मृत्यूप्रकरणी तपास करत असून, आतापर्यंत 38 लोकांचे जवाब नोंदवण्यात आले आहेत. यामध्ये आदित्य चोप्रा, संजय लीला भन्साळी, शेखर कपूर, महेश भट्ट, मुकेश छाबरा यांचा समावेश आहे. रियाची गेल्या महिन्यात...


सक्षम आणि भक्कम सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्था, राज्याच्या आरोग्य व्यवस्थेचा कणा मानली जाते. मात्र, राज्यात कोरोना व्हायरसने थैमान घातलं असतानाही, राज्याचं महाविकास आघाडी सरकार आरोग्य क्षेत्रातील रिक्त पदं भरण्यासाठी उदासीन असल्याचं पहायला मिळतंय.

आरोग्य विभागाची रिक्त पदं

राज्यात कोरोना व्हायरसचा पहिला रुग्ण मार्च महिन्यात आढळून आला. कोरोना राज्यात वाऱ्यासारखा पसरतोय. पण राज्य सरकारला आरोग्य विभागातील रिक्त पदं भरण्यासाठी मुहुर्त अजूनही मिळत नाहीये का? असा प्रश्न उपस्थित होतोय.

आरोग्य विभागाच्या आकडेवारीनुसार,

गेली वर्षानुवर्ष सार्वजनिक आरोग्य विभागाची ही पदं रिक्त आहेत. आरोग्य विभागाची रिक्त पदं भरण्यासंदर्भात सरकारकडून नेहमीच आश्वासन दिलं जातं. सरकार बदलतं, विधानसभेत मुद्दा उपस्थित केला की रिक्त पदं भरली जातील अशी मोघम घोषणा होते. मात्र, सरकारकडून ठोस कारवाई होताना पहायला मिळत नाही.

रिक्त पदांची आकडेवारी:

रिक्त पदं कधी भरणार?

राज्यात कोरोना संसर्गाचा वाढता प्रादुर्भाव पाहाता राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी जून महिन्यात आरोग्य विभागात डॉक्टर, नर्स आणि इतर आरोग्य कर्मचाऱ्यांच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी पदं भरण्यासंदर्भात कार्यवाही सुरू केली. मात्र, तीन महिने उलटून गेल्यानंतरही याबाबत ठोस निर्णय झालेला नाही.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले, "आरोग्य विभागातील रिक्तपदं भरण्यासाठी ठोस पावलं उचलली जात आहेत. ही पदं लवकरात-लवकर भरण्यासाठी आमचे प्रयत्न सुरू आहेत. रिक्त पदांसाठी आलेल्या अर्जांची छाननी सुरू आहे. येत्या काही दिवसात ही कारवाई पूर्ण होईल."

सरकारने आरोग्य विभागातील रिक्त पदं भरण्याची कारवाई सुरू केली आहे. पण, मराठा आरक्षणामुळे ही भरती लांबणीवर पडेल का? मराठा आरक्षणाचा यावर काय परिणाम होईल.

याबाबत विचारणा केली असता, राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले, "सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयाचा आम्ही अभ्यास करत आहोत. रिक्त पदांची भर्ती करताना मराठा आरक्षणाचा काय परिणाम होईल यावर चर्चा सुरू आहे. त्यामुळे आरोग्य विभागातील पदांची भरती काही दिवस लांबणीवर पडण्याची शक्यता आहे. पण, ही रिक्त पदं लवकरात-लवकर भरण्यासाठी आमचे प्रयत्न सुरू आहेत."

आरोग्य विभागातील मोठ्या प्रमाणावरील रिक्त पदांबाबत बीबीसीशी बोलताना राज्याच्या आरोग्यसेवा संचलनालयाचे माजी संचालक डॉ. सुभाष साळुंखे म्हणाले, "सद्यस्थितीत काही ठिकाणी गोंधळाची परिस्थिती आहे. अनुभव आणि शैक्षणिक पात्रता कमी असणाऱ्या व्यक्तीला महत्त्वाची जबाबदारी देण्यात आली आहे. एखादा निर्णय घेण्यासाठी अनुभव आणि योग्य शिक्षण आवश्यक आहे. यासाठी राज्याच्या आरोग्य विभागात फेरबदल गरजेचे आहेत. आम्ही राज्य याबाबत सरकारला एक रिपोर्ट सादर केला आहे."

"राज्यात आरोग्य क्षेत्रात अनेक पदं रिक्त आहेत. या जागा तातडीने भरल्या गेल्या पाहिजेत. सरकारकडे अर्जदारांची मेरीट लिस्ट तयार आहे. त्यानुसार सरकारने तातडीने कारवाई करणं गरजेचं आहे, असं डॉ. साळुंखे पुढे म्हणाले.

पुण्यातील परिस्थिती

सद्य स्थितीत पुणे शहर राज्यातील कोरोनाचा हॉटस्पॉट बनलं आहे. राज्यातील सर्वाधिक कोरोनाचे अक्टिव्ह रुग्ण पुण्यात आहेत. असं असूनही पुण्यात सार्वजनिक आरोग्य विभागातील तब्बल 44 टक्के जागा रिक्त आहेत.

पुणे महापालिकेच्या आकडेवारीनुसार,

याबाबत बीबीसीशी बोलताना राज्याच्या अन्न व औषध प्रशासन विभागाचे माजी आयुक्त महेश झगडे म्हणतात, "राज्यात आरोग्यव्यवस्थेची परिस्थिती सरकारने वाऱ्यावर सोडल्यासारखी आहे. पुणे महापालिकेच्या आरोग्य विभागात 44 टक्के पदं रिक्त आहेत. याकडे कोणीच लक्ष देत नाही....


सखल जमीन असलेल्या या किनारपट्टीच्या दोन्ही बाजूंना डोंगर आहेत, ही खाडी आयरिश समुद्राला मिळते तिथपर्यंत हा किनारा विस्तारलेला आहे, त्यामुळे स्कॉटलंडमधील डमफ्राइस व गॅलोवे आणि इंग्लंडच्या उत्तरेकडील कम्ब्रिया यांच्यात जमीन निसर्गतः खंडीत झाली आहे

जोरदार वाऱ्याला तोंड देत मी उभी होते. स्कॉटलंड आणि इंग्लंड यांच्यातल्या सीमेच्या नैऋत्येकडील टोकावरून मी हे दृश्य पाहात होते. निसर्गाच्या या करामतीने अचंबित झाले होते. आत्ता इतका शांत वाटणारा हा ग्रामीण भूभाग एकेकाळी ब्रिटनच्या सर्वांत बेबंद आणि काही काळ सर्वांत रक्तरंजित प्रदेशांपैकी होता, यावर विश्वास ठेवणं अवघड जातं. हा भाग तेव्हा 'विवाद्य भूमी' (डिबेटेबल लँड्स) म्हणून ओळखला जात होता.

एकेकाळी अशांत असलेला हा प्रदेश आज स्कॉटलंड-इंग्लंड सीमेवरचा एक निवांत, शांत भाग आहे. इथे कोणतंही पशुपालन होत नाही आणि दीर्घकाळ इथे टिकून असलेल्या शहरांमध्ये नि गावांमध्ये सामुदायिक जाणीव दुमदुमताना दिसते. युनायटेड किंगडममधल्या या भागात बाहेरच्यांची फारशी वर्दळ नसते. बॉर्ड रेव्हर्स या वंशपरंपरागत हाडवैरामध्ये गुंतलेल्या कुळाचं 'विवाद्य भूमी'वर वास्तव्य होतं. इथ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े झाडांनी वेढलेल्या दऱ्यांमधून, वेगवान वाहणाऱ्या नद्यांमधून नि माळरानांमधून स्थानिक इतिहास आणि तुरळक अवशेष यांच्या खुणा सापडतात. या क्वचितच सांगितल्या जाणाऱ्या कहाणीतल्या रिकाम्या जागा भरायला अशा खुणा उपयोगी पडतात.

ही अतिशय विलक्षण कहाणी आहे. डिबेटेबल लँड्स हा ब्रिटनमधील प्रादेशिक विभाजनाचा सर्वांत शेवटचा टप्पा असल्याचं मानलं जातं. इथे तेराव्या शतकापासून सोळाव्या शतकापर्यंत स्थानिक कुळांनी जमिनीची, पाळीव प्राण्यांची नासधूस केली आणि रक्ताचे पाट वाहिले. सीमेवरचा हा भाग काहीसा अराज्यसदृश 'नो मॅन्स लँड'प्रमाणे भरभराटीला येत गेला- हा प्रदेश स्वतंत्र नव्हता, पण इतका धोकादायक व बेबंद होता की स्कॉटलंड आणि इंग्लंड यांच्यापैकी कोणालाही त्यावर नियंत्रण मिळवता आले नाही किंवा तशी त्यांची इच्छा नव्हती.

दोन्ही देशांच्या सरकारांनी सोळाव्या शतकाच्या मध्यात, म्हणजे तीनेकशे वर्षांपूर्वी, काढलेल्या लक्षणीय संसदीय हुकुमामध्ये ही बाब नमूद केलेली आहे: "सर्व इंग्रजांना व स्कॉटिशांना अशा प्रत्येक व्यक्तीला व व्यक्तींना, त्यांच्या शरीरांना, त्यांच्या मालमत्तेला, वस्तूंना व पाळीव प्राण्यांना लुटण्याचं, त्यांची जाळपोळ करण्याचं, नासधूस करण्याचं, हत्या, खून व विध्वंस करण्याचं स्वातंत्र्य आहे आणि असेल... यासंबंधी कोणत्याही तक्रारीचं निवारण केलं जाणार नाही."

हा हुकूम कायद्यामध्ये रूपांतरित करण्यात आला असला, तरी इंग्लंड व स्कॉटलंड या दोहांसाठी हा जास्तकरून 'बाह्य' कायदा होता. कोणालाही 'डिबेटेबल लँड्स'ला सामोरं जाण्याची जबाबदारी घ्यायची नव्हती. या भूमीवर कोणाची मालकी आहे किंवा तिचं विभाजन कसं होतं, याबद्दल त्यांच्यात सहमती नसल्यामुळे कोणालाच त्याबद्दल जबाबदार धरता येत नव्हतं. स्कॉटलंड राष्ट्रीय संग्रहालयांच्या 'रेनसान्स अँड अर्ली मॉडर्न हिस्ट्री'च्या प्रमुख क्युरेटर डॉ. अॅना ग्राउंडवॉटर मला म्हणाल्या, "हा जमिनीचा तुकडा मूल्यवान नव्हता, उंचावर होता आणि शेतीच्याही काही शक्यता नव्हत्या, त्यामुळे बहुधा या जमिनीसाठी लढावं किंवा तिचं संरक्षण करावं असं वाटलं नसावं."

शिवाय, हा छोटा प्रदेश होता. ग्रेट्ना या स्कॉटिश शहरामध्ये सिनेबार किचन इथे गरमागरम चहाची वाट पाहत मी नकाशा तपासत होते, तेव्हा या भागाचं छोटेपण मला ठळकपणे जाणवलं. आठ मैलांहून थोडी जास्त रूंदी, उत्तरेकडल्या उंचवट्यापासून नैऋत्य टोकावरच्या ग्रेट्नाच्या वाळूप्रदेशापर्यंत जेमतेम 13 मैल,...


सगळ्यात आधी या संकेतस्थळावरून परीक्षेची जाहिरात डाऊनलोड करून व्यवस्थित वाचा. पहिल्यांदाच बसणार असाल तर परीक्षेचं स्वरूप, वयोमर्यादा, अभ्यासक्रम या सगळ्यांवर एकदा नीट नजर टाका. वैकल्पिक विषय अजूनही ठरला नसेल तर वैकल्पिक विषयाची यादी बघून अभ्यासक्रमाचे अवलोकन करून योग्य तो निर्णय घ्यावा.

सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे आता संपूर्ण प्रकिया ऑनलाईन झाली आहे त्यामुळे परीक्षेची प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत एकच मेल आयडी आणि मोबाईल नंबर ठेवा. कारण सगळे महत्त्वाचे मेसेज तिथेच येतील.

पासपोर्ट साईज फोटो आणि सही स्कॅन करून ठेवा. सही जशी नेहमी करता तशीच करा. UPSC ला हवा त्या आकारात फोटो काढून ठेवा म्हणजे अपलोड करायला अडचण होणार नाही आणि वेळेवर धावपळ होणार नाही.

हल्ली अनेक विद्यार्थी घरापासून दूर राहून परीक्षेची तयारी करतात. त्यामुळे घरचा पत्ता देताना खूप काळजी घ्यावी.

परीक्षेचं माध्यम हा एक अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा आहे. कोणत्या माध्यमातून परीक्षा देणार आहात हे आधीच ठरवा आणि त्यावर ठाम रहा. कारण एकदा परीक्षेत माध्यम टाकलं की बदलता येणार नाही.

सरतेशेवटी केंद्राची निवड हा सगळ्यात महत्त्वाचा मुद्दा आहे. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

परीक्षेचा व्यवस्थित अभ्यास झाला आहे, पण केंद्राचा पर्याय चुकीचा टाकला असेल तर वेळेवर प्रचंड गोंधळ होतो.

आधी महाराष्ट्रात मर्यादित केंद्रावर ही परीक्षा व्हायची. आता महाराष्ट्राच्या मुख्य शहरांत ही परीक्षा घेतली जाते त्यामुळे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत.

ही काळजी घ्या

1. रजिस्ट्रेशन नंबर नीट जपून ठेवा.

2. स्वत:चा अर्ज दुसऱ्या कोणालाही भरायला सांगू नका.

3. जात पडताळणी प्रमाणपत्र या बाबतीत अजिबात हलगर्जीपणा करू नका. नाहीतर नंतर अडचणी वाढतील.

4. एकाच नावाने दुसऱ्यांदा अर्ज करू नका.

5. अमूक तमूक केंद्रातून परीक्षा दिली तरच पास होतो वगैरे अशा अफवांवर विश्वास ठेवू नका.

6. अतिशय महत्त्वाचं म्हणजे शेवटच्या तारखेची वाट पाहू नका.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सचिन आणि 10 क्रमांकाची जर्सी हे समीकरण क्रिकेट चाहत्यांच्या मनात दृढ आहे.

इंग्लंडमध्ये होणार असलेल्या वर्ल्डकपदरम्यान 16 जून रोजी ओल्ड ट्रॅफर्ड येथे भारत आणि पाकिस्तान लढत होणार आहे. पण या सामन्यावर भारताने बहिष्कार घालावा, अशी भूमिका फिरकीपटू हरभजन सिंगने मांडली होती.

"पाकिस्तानबरोबर कोणत्याही स्वरूपाचे संबंध ठेवण्याची गरज नाही. वर्ल्डकपमध्ये आपण पाकिस्तानविरुद्ध खेळायला नको. देश आपल्या सगळ्यांसाठी पहिला प्राधान्य आहे. आपल्या सैन्यदलाच्या पाठिशी भक्कमपणे उभं राहण्याची आवश्यकता आहे," असं हरभजननं म्हटलं होतं.

पण भारताचे माजी दिग्गज खेळाडू सचिन तेंडुलकर आणि सुनील गावस्कर यांच्या मते, पाकिस्तानविरुद्ध सामन्यातून माघार घेणं भारतासाठी तोट्याचं ठरू शकतं.

सचिन तेंडुलकरने एका ट्वीटद्वारे म्हटलं आहे की "पाकिस्तानला वर्ल्डकपच्या मैदानात नमवण्याची पुन्हा एकदा वेळ आली आहे. उगाच त्यांना दोन पॉइंट देणे त्यांना टूर्नामेंटमध्ये मदत केल्यासारखं असेल.

"पण माझ्यासाठी माझा देश सर्वांत आधी येतो. आणि जो देशाचा निर्णय असेल, मी त्याचीच साथ देईल."

'इंडिया टुडे'ला दिलेल्या मुलाखतीत गावस्कर म्हणतात, "भा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रतानं या सामन्यातून माघार घेतली तर कुणाचा फायदा होईल? मी उपांत्य आणि अंतिम सामन्याविषयी बोलत नाहीये. पण कोण जिंकेल? पाकिस्तान जिंकेल, कारण त्यांना दोन गुण मिळतील."

"मी देशासोबत आहे. सरकारनं पाकिस्तानविरोधात सामना न खेळण्याचं ठरवलं, देशवासीयांना आपण पाकिस्तानशी खेळू नये असं वाटत असेल, तर मी त्याबाजूनं आहे. मी भावना समजू शकतो, पण या गोष्टीकडे गांभीर्यानं पाहायला हवं," असं ते म्हणतात.

भारतानं आजवर वनडे विश्वचषकात पाकिस्तानविरुद्धचा प्रत्येक सामना जिंकला आहे, याकडे लक्ष वेधत गावस्कर म्हणतात, की "आपण न खेळता त्यांना दोन गुण बहाल करण्याऐवजी पाकिस्तानला हरवून त्यांची स्पर्धेतली वाटचाल रोखता येईल. त्यापेक्षा द्विपक्षीय मालिकांमध्ये न खेळल्यानं पाकिस्तानला सर्वाधिक नुकसान होईल."

भारत-पाकिस्तान सामना का ठरतो महत्त्वाचा?

सीमेनजीकच्या क्षेत्रात हिंसाचाराच्या घटना वाढल्याने दोन्ही देशातले संबंध ताणले गेले आहेत. यामुळे 2013 पासून भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात भारतात किंवा पाकिस्तान इथे द्विपक्षीय क्रिकेट मालिका झालेली नाही.

भारत-पाकिस्तान लढत संयोजकांच्या दृष्टीने महत्त्वाची असते.

मात्र ICCतर्फे आयोजित स्पर्धांमध्ये भारत आणि पाकिस्तान एकमेकांविरुद्ध खेळतात. याचाच भाग म्हणून ICC वनडे वर्ल्डकप, ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकप तसंच चॅम्पियन्स ट्रॉफी स्पर्धेत भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात मुकाबला होतो.

भारत-पाकिस्तान सामन्याला पारंपरिक द्वंद्वाची पार्श्वभूमी असल्याने संयोजकांच्या दृष्टीने हा सामना फार महत्त्वाचा असतो. हा सामना हाऊसफुल्ल असतो. जगभर लाखो चाहते टीव्हीच्या माध्यमातून या सामन्याचा आनंद लुटतात. या सामन्याभोवतीच्या अर्थकारणावर स्पर्धेचं यश-अपयश अवलंबून असतं.

भारताने ही लढत सोडल्यास जाहिरातदार, प्रक्षेपण कंपनी यांचं मोठं नुकसान होऊ शकतं. चाहत्यांनाही एक अव्वल दर्जाचा मुकाबला पाहायला मिळणार नाही.

वर्ल्डकपमध्ये भारताने पाकिस्तानविरुद्धची लढत सोडली तर...

ICCच्या नियमावलीनुसार, एखाद्या संघाने विशिष्ट सामन्यावर बहिष्कार घातला तर तो संघ पराभूत झाला, अशी नोंद होते. मात्र दोन्ही संघ आणि ICC यांच्यात सविस्तर बोलणी होऊन तोडगा निघाल्यास दोन्ही संघांना समान गुण विभागून दिले जातात.

भारत-पाकिस्तान सामन्यादरम्यानचं दृश्य

याआधी वर्ल्डकपमध्ये एखाद्या संघाने दुसऱ्या एका विशिष्ट संघाविरुद्ध किंवा विशिष्ट ठिकाणी खेळण्यास नकार दिल्याची...


सचिन आणि 10 क्रमांकाची जर्सी हे समीकरण क्रिकेट चाहत्यांच्या मनात दृढ आहे.

सचिन तेंडुलकर म्हणजे जगभरातल्या क्रिकेट चाहत्यांचं दैवत. चार वर्षांपूर्वी सचिननं आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटला अलविदा केला. चाहत्यांना हळवा करणारा तो क्षण होता.

सचिन एकदिवसीय आणि ट्वेन्टी-20 प्रकारात 10 क्रमांकाची जर्सी परिधान करून खेळत असे. महान खेळाडू निवृत्त झाल्यावर त्यांची जर्सी निवृत्त होते म्हणजेच त्या क्रमांकाची जर्सी त्याच देशाच्या टीममधल्या अन्य  खेळाडूंना वापरता येत नाही. बहुतांशी खेळांमध्ये हा प्रघात रुढ आहे.

24 वर्षांच्या गौरवशाली कारकीर्दीसह सचिननं नोव्हेंबर 2013 मध्ये निवृत्ती घेतली. सचिनच्या निवृत्तीसह ही 10 क्रमांकाची जर्सीही निवृत्त होईल अशी अपेक्षा होती. मात्र तसं झालं नाही.

सचिननं शेवटचा एकदिवसीय सामना 2012 मध्ये पाकिस्तानविरुद्ध खेळला होता. त्यानंतर पाच वर्ष एकाही भारतीय खेळाडूनं 10 क्रमांकाची जर्सी घातली नाही.

सचिनप्रमाणे 10 क्रमांकाच्या जर्सीने चाहत्यांवर गारुड केलं.

मात्र मुंबईचाच वेगवान गोलंदाज शार्दूल ठाकूरनं गेल्यावर्षी ऑगस्ट महिन्यात भारतासाठी पदार्पण केले. कोलंबोत झालेल्या लढतीत श... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ार्दूल 10 क्रमांकाच्या जर्सीसह खेळला आणि चर्चेला उधाण आलं. शार्दूलनं या सामन्यात 7 षटकांत 26 धावा देत एक विकेट मिळवली.

चाहत्यांचा लाडका असलेल्या सचिनची जर्सी परिधान केल्यानं शार्दूलवर प्रचंड टीका झाली. सोशल मीडियावर शार्दूलला तीव्र विरोधाला सामोरं जावं लागलं. बीसीसीआयवरही सर्वस्तरांतून टीका झाली.

जागतिक आणि भारतीय क्रिकेटविश्वाचा मानबिंदू असलेल्या सचिनशी संलग्न जर्सीवरून ओढवलेला वाद लक्षात घेऊन बीसीसीआयनं अनधिकृतपणे ही जर्सी अन्य कुणाला वापरू न देण्याचा म्हणजेच जर्सी निवृत्त करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

संघातील सहकाऱ्यांसह विकेटचा आनंद साजरा करताना सचिन तेंडुलकर.

'10 क्रमांकाच्या जर्सीशी 90 सालापासून आमच्या असंख्य आठवणी जोडलेल्या आहेत', अशा स्वरुपाच्या प्रतिक्रियांचा सोशल मीडियावर पाऊस पडला.

10 क्रमांकाची जर्सी सचिनव्यतिरिक्त आणखी कोणाच्या अंगावर पाहू शकत नाही अशा शब्दांत क्रिकेटरसिकांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

दरम्यान जगप्रसिद्ध अशी 10 क्रमांकाची जर्सी परिधान करण्याच्या निर्णयामागचा विचार शार्दूलनं स्पष्ट केला. वाढदिवसाच्या तारखेनुसार 10 क्रमांक निवडल्याचं शार्दूलनं सांगितलं.

शार्दूलची जन्मतारीख आहे 16-10-1991. यातल्या सगळ्या आकड्यांची बेरीज केली तर 28 ही संख्या येते. 2 +8 = 10 होत असल्यानं जर्सीसाठी 10 क्रमांक निवडल्याचं शार्दूलने सांगितलं.

10 क्रमांकाची जर्सी विविध खेळांतील खेळाडूंना आकर्षित करते.

प्रचंड टीकेचा धनी झाल्यामुळे शार्दूलनं न्यूझीलंडविरुद्धच्या सराव सामन्यात 54 क्रमांकाची जर्सी परिधान केली होती.

फिलीप ह्यूजची जर्सीही निवृत्त

डोक्यावर चेंडू आदळल्यानं ऑस्ट्रेलियाचा युवा क्रिकेटपटू फिलीप ह्यूजचं 2014 मध्ये निधन झालं होतं. डोकं आणि मानेजवळ चेंडू आदळल्यानं ह्यूज मैदानातच कोसळला होता.

त्याला तातडीनं रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं. डॉक्टरांनी त्याला वाचवण्यासाठी प्रयत्नांची शर्थ केली. मात्र या दुर्देवी घटनेत ह्यूजचं निधन झालं.

दिवंगत फिलीप ह्यूजची 64 क्रमांकाची जर्सी निवृत्त करण्यात आली.

या अपघातानं क्रिकेटविश्वावर शोककळा पसरली. फिलीपचा मित्र आणि ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार मायकेल क्लार्कनं क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाला फिलीपची 64 क्रमांकाची जर्सी निवृत्त करण्याची विनंती केली.

क्लार्कची विनंती आणि चाहत्यांच्या भावना लक्षात घेऊन क्रिकेट ऑस्ट्रेलियानं 64 क्रमांकाची जर्सी निवृत्त करण्याचा...


सचिन तेंडुलकर

द इंडियन एक्सप्रेसनं एका वृत्तात म्हटलं आहे की दहा क्रमांकाची जर्सी ही सचिन तेंडुलकरची ओळख होती. त्याच्या करिअरमधील सर्व एकदिवसीय सामने आणि एकमेव टी-20मध्ये त्यानं ही जर्सी वापरली होती.

ती त्याचीच ओळख रहावी, यासाठी BCCI ने अधिकृतपणे नव्हे, पण हा क्रमांक यापुढे कोणालाही न देण्याचा निर्णय घेतल्याचं वृत्तात म्हटलं आहे.

ऑगस्टमध्ये शार्दूल ठाकूर या मुंबईच्या बॉलरने 10 नंबरची ही जर्सी घालून आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीची सुरुवात केली होती. पण नंतर फॅन्सकडून खूप ट्रोलिंग झाल्यावर BCCI ने हा निर्णय घेतला आहे, असं या वृत्तात म्हटलं आहे.

पद्मावतीवरून सुप्रीम कोर्टाची नेत्यांना फटकार

सरकारमध्ये मोठ्या पदांवर बसलेल्या व्यक्तींकडून 'पद्मावती' चित्रपटाबाबत होणाऱ्या टिप्पणींबाबत सुप्रीम कोर्टानं मंगळवारी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.

हिंदुस्थान टाइम्सच्या वृत्तानुसार, 'पद्मावती'च्या प्रदर्शनावर स्थगितीसाठी दाखल केलेली याचिका सुप्रीम कोर्टानं मंगळवारीही फेटाळून लावली.

परदेशात या चित्रपट प्रदर्शनावर बंदीच्या मागणीची याचिकाही सरन्यायाधीश दीपक मिश्रा यांच्या न्यायपीठानं फेटाळली. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दरम्यान, सुप्रीम कोर्टानं सरकारमध्ये मोठ्या पदांवर असलेल्या नेत्यांना या वादात पडल्यामुळं फटकारलं आहे. CBFCचं प्रमाणपत्र मिळण्याआधीच अनेक मुख्यमंत्र्यांनी आणि मंत्र्यांनी विविध वक्तव्यं केली आहेत. चित्रपटाचे मंजुरी प्रमाणपत्र प्रलंबित असताना सार्वजनिक पदांवरील लोकांची अशी वक्तव्यं अशोभनीय आहेत.

सेन्सॉर बोर्डानं चित्रपट मंजूर करावा की नाही, हे ते कसे काय सांगू शकतात? हे चित्रपटाबाबत पूर्वग्रह राखल्यासारखं आहे. यामुळे सेन्सॉर बोर्डाच्या निर्णयावर परिणाम होईल, असंही कोर्टानं म्हटलं आहे.

नेट न्युट्रॅलिटीवर ट्राय मैदानात

इंटरनेट सेवेत कोणताही भेदभाव नसावा, असं म्हणत टेलिकॉम रेग्युलॅटरी अथॉरिटी ऑफ इंडिया (TRAI) ने बऱ्याच काळापासून सुरू असलेल्या नेट न्युट्रॅलिटीला सबळ पाठिंबा दिला आहे.

टाइम्स ऑफ इंडियाच्या वृत्तानुसार, विविध उपाययोजना करून इंटरनेट सेवा कोणत्याही प्रकारे खंडित व्हायला नको, असं मत TRAIनं व्यक्त केलं आहे.

सध्या सुरू असलेल्या सेवांसकट भविष्यातसुद्धा सेवा उत्तम सुरू रहाव्या, यासाठीदेखील काही उपाययोजना करण्याचं आवाहन ट्रायने केलं आहे.

इंटरनेटवरच्या काही संकेतस्थळांना अधिक तर काही संकेतस्थळांना कमी स्पीड देणं, अशा बाबी यापुढे चालणार नाहीत. इंटरनेटवरची सर्व संकेतस्थळं आणि अ‍ॅप्सना समान वेग पुरवला गेला पाहिजे, असे TRAIने या कंपन्यांना सुनावले आहे.

चहा विक्रेता ते पंतप्रधान

सध्या भारत दौऱ्यावर असलेली डोनाल्ड ट्रंप यांच्या कन्या इव्हांका ट्रंप यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यावर स्तुतीसुमनं उधळली आहेत.

इवांका ट्रंप

लोकसत्ताच्या वृत्तानुसार, इव्हांका म्हणाल्या, "पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या आयुष्यात केलेले प्रयत्न आणि एक सामान्य चहावाला ते देशाच्या पंतप्रधानपदापर्यंतचा त्यांचा प्रवास थक्क करणारा आहे."

"माणसाने ठरवलं तर आमूलाग्र बदल घडू शकतो, हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याकडे पाहून समजतं," असं ट्रंप म्हणाल्या.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि इव्हांका ट्रंप यांनी हैदराबादमधील ग्लोबल इकॉनॉमिक समीट (GES) 2017 चे उद्घाटन केलं.

"भारत हा अमेरिकाचा सच्चा दोस्त आहे," या डोनाल्ड ट्रंप यांचा वाक्याचा पुनरोच्चारही इव्हांका यांनी त्यांच्या भाषणात केला.

हिवाळी अधिवेशन केवळ दहा दिवस

महाराष्ट्र विधिमंडळाचं हिवाळी अधिवेशन नागपुरात 11 डिसेंबरपासून 22 डिसेंबरपर्यंत चालणार आहे.

लोकमतच्या...


सचिन तेंडुलकर आणि ब्रायन लारा

ऑस्ट्रेलियाच्या जंगलांमध्ये काही दिवसांपूर्वी भीषण वणवे लागले होते. या वणव्यामुळे ऑस्ट्रेलियातील जंगलांचं मोठ्या प्रमाणात नुकसान झालं आहे. यामुळे ग्रामीण तसंच शहरी भागात गंभीर पडसाद दिसून आले.

वणवाग्रस्तांसाठी जगभरातून मदतीचा ओघ सुरू आहे. वणवाग्रस्तांच्या नुकसानीचा दाह कमी करण्याच्या दृष्टीकोनातून क्रिकेट ऑस्ट्रेलियानेसुद्धा एक पाऊल उचललं आहे.

वणव्याचा फटका बसलेल्यांच्या मदतीसाठी क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने एक सामना आयोजित केला आहे. या सामन्याच्या माध्यमातून कमावलेली रक्कम ही वणवापीडितांच्या मदतीकरिता वापरली जाईल.

दिग्गजांचा समावेश

वणवा पीडितांच्या मदतीकरिता बुशफायर बॅश या नावाने हा सामना खेळवण्यात येईल. रिकी पाँटिंग इलेव्हन आणि अॅडम गिलख्रिस्ट इलेव्हन या दोन खेळाडूंच्या संघांमध्ये हा सामना होईल.

दोन्ही संघांमध्ये ऑस्ट्रेलिया, भारत, पाकिस्तान आणि वेस्ट इंडीज या देशांतील दिग्गज खेळाडूंचा समावेश असेल.

कसे असतील संघ?

कधी होणार सामना?

वार - रविवार

दिनांक - 9 फेब्रुवारी 2020

वेळ - सकाळी 9 वाजून 45 मिनिटे (भारतीय प्रमाणवेळेनुसार)

सचिन तेंडुलकरच्या हा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तात पुन्हा बॅट

मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकर बुशफायर बॅशमध्ये रिकी पाँटिंग इलेव्हन संघाचा प्रशिक्षक म्हणून सहभागी होणार आहे. तो प्रशिक्षक असला तरी मोकळ्या वेळेत सचिन फलंदाजी करताना दिसू शकतो.

वासिम अक्रम आणि ब्रायन लारा

ऑस्ट्रेलियाची खेळाडू एलिस पेरी हिने सचिनला एक ओव्हर खेळून दाखवण्याचं आव्हान दिलं होतं. हे आव्हान सचिनने स्वीकारलं आहे.

त्यामुळे सचिनच्या निवृत्तीनंतर सुमारे सात वर्षांनी त्याच्या हातात पुन्हा बॅट पाहण्याची संधी त्याच्या चाहत्यांना मिळेल, हे निश्चित.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सचिन तेंडुलकर आणि सुनील गावसकर

इंग्लंडमध्ये 16 जून रोजी ओल्ड ट्रॅफर्ड येथे भारत आणि पाकिस्तान लढत होणार आहे. पण या सामन्यावर भारताने बहिष्कार घालावा, अशी भूमिका फिरकीपटू हरभजन सिंगने मांडली होती.

पण सचिन तेंडुलकर आणि सुनील गावस्कर यांच्या मते, पाकिस्तानविरुद्ध सामन्यातून माघार घेतली तर भारताला दोन पॉइंट गमवावे लागतील.

सचिन तेंडुलकरने एका ट्वीटद्वारे म्हटलं आहे की "पाकिस्तानला वर्ल्डकपच्या मैदानात नमवण्याची पुन्हा एकदा वेळ आली आहे. उगाच त्यांना दोन पॉइंट देणे त्यांना टूर्नामेंटमध्ये मदत केल्यासारखं असेल.

"पण माझ्यासाठी माझा देश सर्वांत आधी येतो. आणि जो देशाचा निर्णय असेल, मी त्याचीच साथ देईल," असंही त्याने स्पष्ट केलं. उल्लेखनीय म्हणजे, काळ्या पार्श्वभूमीवरचं त्याचं पहिलं वाक्य सरळ सोप्या फाँटमध्ये आहे तर दुसरं वाक्य आवर्जून बोल्ड केलेलं आहे.

सचिनच नव्हे तर सुनील गावस्कर यांनीही 'इंडिया टुडे'ला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितलं होतं, "भारतानं या सामन्यातून माघार घेतली तर फायदा पाकिस्तानचा होईल. पाकिस्तान जिंकेल, कारण त्यांना दोन गुण मिळतील."

"मी देशासोबत आहे. सरकारनं पाकिस्तानविरोधात सा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मना न खेळण्याचं ठरवलं, देशवासीयांना आपण पाकिस्तानशी खेळू नये असं वाटत असेल, तर मी त्याबाजूनं आहे. मी भावना समजू शकतो, पण या गोष्टीकडे गांभीर्यानं पाहायला हवं," असं त्यांनी सांगितलं होतं.

साहजिकच सचिन तेंडुलकर आणि सुनील गावस्कर यांनी घेतलेल्या या भूमिकेवर सोशल मीडियावर अनेक प्रतिक्रिया उमटल्या.

काहींनी त्यांच्या मतांशी सहमती दर्शविली तर अनेकांना या दोन्ही माजी खेळाडूंनी घेतलेली भूमिका पटलेली नाही.

भारताने आजवर पाकिस्तानविरुद्धचा प्रत्येक वर्ल्डकप सामना जिंकला आहे. "त्यामुळे मनात असं वैर न ठेवता भारताने पाकिस्तानला हरवावं, जेणेकरून ते पुढच्या वर्ल्डकपपर्यंत पुन्हा ट्रोल होतील," असं सादबक्ष या हँडलवरून मत व्यक्त करण्यात आलं आहे.

तर सय्यद अझीझ म्हणतात, "सचिनचं बरोबर आहे. पाकिस्तानविरुद्धचा सामना न खेळणं मूर्खपणा ठरेल. मोदींनी ना युद्ध पुकारलं आहे ना पाकिस्तानवर कुठली लष्करी कारवाई केली आहे. मग बहिष्काराचं कारण काय?"

पण "हा केवळ दोन गुण देण्याचा मुद्दा नसून भारताने दहशतवादाचा पुरस्कार करणाऱ्या देशाशी न खेळून कडक शब्दांमध्ये इशारा देण्याची गरज आहे," असं मतही ट्विटरवर अनेकांनी व्यक्त केलं आहे.

"गावस्कर आणि तेंडुलकर यांना दोन पॉइंट्सची पडली आहे. भारताने पाकिस्तानबरोबर खेळायला नको. जोवर बदला घेतला जात नाही, तोवर बाकी सगळं थांबू शकतं," असं @ExSecular या अकाउंटवरून सांगण्यात आलं आहे.

"भारताने पाकिस्तानविरुद्ध न खेळण्याचा इशारा देणं, हेच सडेतोड उत्तर असेल," असं देविका म्हणतात.

आणि एकाने आठवण करून दिली की 1980 मध्ये रशियाने यजमानपद भूषविलेल्या ऑलिम्पिक्सवर अमेरिकेने बहिष्कार टाकला होता, तर 1984 साली लॉस अँजेलिसमध्ये आयोजित ऑलिम्पिक्समधून रशियाने माघार घेतली होती.

काहींनी या दोन्ही खेळाडूंची भूमिका लज्जासपद असल्याचं म्हटलं आहे.

तुम्हाला या विषयाबद्दल काय वाटतं? आमच्या फेसबुक आणि ट्विटर पेजवर कळवा.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सचिन तेंडुलकर गुरू रमाकांच आचरेकर यांच्यासमवेत

सचिनने अनेकदा आचरेकर सरांचं ऋण व्यक्त केलं आहे. दरवर्षी गुरूपौर्णिमेला सचिन आवर्जून आचरेकर सरांच्या घरी जायचा.

त्यांच्या निधनाचं वृत्त कळाल्यावर सचिनने एक निवेदन जारी करत त्यांनी श्रद्धांजली वाहिली आहे. "आचरेकर सरांनी आम्हाला क्रिकेटच्या बरोबरीने जगण्याचा मार्ग दाखवला. तुमच्या आयुष्याचा आम्हाला भाग होता आलं. तुमच्या मार्गदर्शनामुळे क्रिकेट वृद्धिंगत झालं. Well played, Sir. तुम्ही जिथे असाल तिथे अधिकाअधिक खेळाडू घडवाल.

"देवगतीचं क्रिकेट आचरेकर सरांमुळे समृद्ध होईल. अनेक विद्यार्थ्यांप्रमाणे मीही क्रिकेटची धुळाक्षरं सरांच्या मार्गदर्शनाखालीच गिरवली. माझ्या आयुष्यातलं सरांचं योगदान शब्दातीत आहे. त्यांनी उभारलेल्या पायावरच माझी कारकीर्द घडू शकली.

"गेल्या महिन्यात सरांचे आम्ही काही विद्यार्थी त्यांना भेटलो. आम्ही त्यांच्याबरोबर काही वेळ व्यतीत केला. आम्ही जुन्या आठवणी जागवल्या. ते क्षण संस्मरणीय होते," असं सचिन निवेदनात म्हणाला.

सचिनसह विनोद कांबळी, चंद्रकांत पंडित, अजित आगरकर, प्रवीण आमरे असे अनेक आंतरराष्ट्रीय खेळाडू आचरेकर सरांच्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मार्गदर्शनाखाली घडले.

1932 साली जन्मलेले आचरेकर यांनी 1943 साली खेळायला सुरुवात केली. 1945 मध्ये त्यांनी न्यू हिंद स्पोर्ट्स क्लबचं प्रतिनिधित्व केलं.

त्यांनी यंग महाराष्ट्र XI, गुलमोहर मिल्स आणि मुंबई पोर्ट ट्रस्ट संघांचंही प्रतिनिधित्व केलं. 1963-64 मध्ये ते एकमेव प्रथम श्रेणी सामना खेळले.

पत्रकार कुणाल पुरंदरे यांनी Ramakant Achrekar: Master Blaster's Master हे आचरेकराचं चरित्र लिहिलं आहे.

काही दिवसांपूर्वी सचिनने सोशल मीडियावर हा फोटो शेअर केला होता.

1990 मध्ये आचरेकर यांना द्रोणाचार्य पुरस्काराने गौरवण्यात आलं. 2010 मध्ये त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं. याच वर्षी 'स्पोर्ट्स इलस्ट्रेटेड'तर्फे त्यांना जीवनगौरव पुरस्काराने गौरवण्यात आलं होतं.

फेअरवेल स्पीचमध्ये आभार

16 नोव्हेंबर 2013 रोजी आपल्या निवृत्तीच्या वेळी सचिनने आपल्या संदेशात आचरेकर सरांच्या योगदानाचा उल्लेख केला होता. तो म्हणाला होता, ''अकराव्या वर्षी मी क्रिकेट खेळू लागलो. माझा भाऊ अजित तेंडुलकर याने मला आचरेकर सरांकडे नेलं. तो माझ्या कारकिर्दीतला निर्णायक क्षण होता.

"शेवटचा आंतरराष्ट्रीय सामना खेळताना सरांना स्टँड्समध्ये पाहणं अतिशय आनंद आणि समाधान देणारा क्षण आहे. सर्वसाधारणपणे ते माझ्या मॅचेस घरी टीव्हीवर पाहतात.

सचिन तेंडुलकरची मॅच पाहताना रमाकांत आचरेकर

"अकरा-बारा वर्षांचा असताना सरांच्या स्कूटरवरबसून मी प्रॅक्टिस मॅच खेळायला जायचो. शिवाजी पार्क, आझाद मैदान असं एकामागोमाग एक मॅचेस मी खेळायचो. मला मॅचेस खेळायला मिळाव्यात म्हणून सर अख्ख्या मुंबईभर मला घेऊन जायचे," असं सचिन तेव्हा म्हणाला होता.

"गेल्या 29 वर्षात सरांनी मला कधीही 'Well played' असं म्हटलं नाही. कौतुकाने हुरळून जाऊन मी मेहनत करणं थांबवेन, असं त्यांना वाटायचं. हा माझा शेवटचा आंतरराष्ट्रीय सामना आहे. आता मी यापुढे खेळणार नाही. त्यामुळे आता ते मला 'Well done' म्हणू शकतात," असं सचिन भावूक होऊन म्हणाला होता.

"क्रिकेट माझा श्वास आणि प्राण आहे. तो सदैव राहील. माझ्या कारकिर्दीला योग्य वळण देण्यात तुमचा मोलाचा वाटा आहे. तुमचा ऋणाईत आहे," अशा शब्दांत सचिनने आचरेकर सरांप्रति कृतज्ञता व्यक्त केली होती.

'क्रिकेटविश्वात पोकळी'

"आचरेकर कुटुंबीयांच्या दु:खात आम्ही सहभागी आहोत," असं श्रद्धांजलीपर ट्वीट मुंबई क्रिकेट असोसिएशनने केलं आहे.

"'द्रोणाचार्य'...


सचिन पायलट

काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी सध्या तब्येतीच्या कारणामुळे राजकारणात फारश्या सक्रिय नाहीत. नुकतंच त्यांना पोटदुखीच्या कारणामुळे दिल्लीच्या सर गंगाराम हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं.

1985 नंतर सर्वात जास्त काळ काँग्रेसचं अध्यक्षपद सोनिया गांधी यांनी सांभाळलं. जयपूरमध्ये बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत काँग्रेस पक्षात लवकरच सर्व पदांसाठी निवडणूक होणार असल्याचं सचिन पायलट यांनी सांगितलं.

"लवकरच नविन अध्यक्षांची घोषणा होईल. सर्व कार्यकर्ते आणि नेत्यांच्या संमतीनं राहुल गांधी काँग्रेसचे अध्यक्ष म्हणून निवडले जातील." असं सचिन पायलट म्हणाले.

राजकीय वर्तुळात खूप दिवसांपासून राहुल गांधी अध्यक्ष होणार असल्याची चर्चा सुरू आहे. "याची औपचारिक घोषणा लवकरच केली जाईल. ही फक्त काही दिवसांची गोष्ट आहे" असं असं सचिन पायलट यांनी बीबीसीला सांगितलं.

या प्रक्रियेनंतर पक्षात "एक नवी सुरुवात होईल" असा त्यांचा दावा आहे. 2014च्या लोकसभा निवडणुकीत दारूण पराभव झाल्यानंतर पक्षाच्या पुनर्बांधणीसाठी राहुल गांधी विशेष लक्ष देत असल्याचं ते सांगतात.

पण, काँग्रेस पक्षावर जवळून नजर ठेवणाऱ्या पत्रकारांच्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या मते पक्षात अशा काही हालचाली दिसत नसल्याचं सांगितल जातं.

दरम्यान सचिन पायलट यांच्यानुसार पक्षाच्या पुनर्बांधणीचं काम खूप दिवसांपासून सुरू आहे. ते अधिक जोमानं व्हायला पाहिजे पायलट पुढे सांगतात.

"मला चार वर्षांपूर्वी राजस्थानचं प्रदेशाध्यक्ष अध्यक्ष करण्यात आलं. 6-7 राज्यात नविन अध्यक्ष नेमण्यात आले. पण, एवढ्या मोठ्या पक्षात काम गतीनं व्हायला पाहिजे असं आम्हाला वाटत."

राजस्थानमध्ये होणाऱ्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपला शह देण्यासाठी काँग्रेस पार्टी पूर्णपणे तयार आहे.

भाजपनं 2014च्या लोकसभा निवडणुकीत सर्व 25 जागांवर विजय मिळवला होता. त्याच्या एकवर्ष अगोदर विधानसभा निवडणुकीत 200 जागांपैकी 163 जागा जिंकल्या होत्या. काँग्रेसला केवळ 21 जागा मिळाल्या होत्या.

सचिन पायलट यांच्या मते राज्यात काँग्रेस पक्षाची स्थिती पहिल्यापेक्षा अधिक भक्कम आहे.

ते पुढं सांगतात,  "2014च्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपला 56 टक्के मतदान मिळालं होतं आणि काँग्रेसला केवळ 30 टक्के मतदान झालं. त्यावेळी दोन्ही पक्षातील फरक 26 टक्के होता."

"नंतर ग्रामपंचयतीच्या निवडणुकीत काँग्रेसची मतदानाची टक्केवारी वाढून ती 46 टक्के झाली आणि तर भाजपची टक्केवारी घसरून 47 टक्के झाली. आता ही दरी फक्त एक टक्क्याची आहे."

सचिन पायलट

याचबरोबर, काँग्रेसनं आतापर्यंतच्या पोटनिवडणुकीत 5 जागांपैकी 3 जागांवर विजय मिळवला आहे. येत्या विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसचाच विजय होणार असा सचिन पायलट यांना विश्वास आहे.

दरम्यान पक्षातर्फे मुख्यमंत्र्याचा दावेदार कोण असणार? निवडणुकीअगोदर त्यांची घोषणा करणार का? या मुद्द्यांवरुन पक्षात मदभेद असल्याचं समजतं.

दोन वेळा मुख्यमंत्री राहिलेले अशोक गहलोत काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आहेत. स्थानिक पत्रकाराांच्या म्हणण्यानुसार सचिन पायलट यांनी कितीही मेहनत घेतली तरी अशोक गहलोत यांच्या मदतीशिवाय काँग्रेस पक्ष विधानसभा निवडणूक जिंकू शकणार नाही.

गहलोत सध्या पक्षाचे सरचिटणीस आहेत. तसंच ते गुजरातचे प्रभारी देखील आहेत. डिसेंबरमध्ये होणाऱ्या विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसनं चांगली कामगिरी केली तर गहलोतांच पक्षातील वजन अजून वाढणार आहे.

सचिन पायलट सांगतात ते पदाची अपेक्षा करत नाहीत. तसंच त्यांना पक्षातील अशोक गहलोतांबरोबरच इतर सर्व ज्येष्ठ नेत्यांचा पाठिंबा आहे.

सचिन पायलट आणि अशोक गहलोत

ते म्हणतात, "मी 26 वर्षांचा असताना पक्षानं मला खासदार बनण्याची...


सचिन पायलट

जाणकारांच्या मते आता पायलट यांच्यासमोर फारच थोडे पर्याय शिल्लक आहेत. प्रादेशिक पक्ष काढून ते वाटचाल करू शकतात का?

दरम्यान मी भाजपमध्ये जाणार नाही, असं सचिन पायलट यांनी स्पष्ट केलं आहे. एएनआय या वृत्तसंस्थेशी बोलताना त्यांनी हे स्पष्टीकरण दिलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मात्र राजकीय भाष्यकारांच्या मते राजस्थानमध्ये काँग्रेस आणि भाजप सोडून तिसऱ्या पक्षाला मतदारांचा पाठिंबा मिळत नाही. काही लोकांच्या मते पायलट यांच्यासाठी आता भाजप हाच पर्याय आहे. मात्र त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला तर त्या पक्षातली समीकरणंही उलटसुलट होऊन जातील.

पायलट काँग्रेसमधील आपल्या समर्थकांना घेऊन दिल्लीला गेले तेव्हा राजस्थान काँग्रेसमधले गटतट स्पष्ट झाले. पायलट यांनी दिल्लीत जाऊन बंड जाहीर केलं. त्यांचे समर्थक मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत यांना मुख्यमंत्रिपदावरून हटवण्याची मागणी करत होते.

मात्र काँग्रेस नेतृत्वाने पायलट समर्थकांची मागणी मान्य केली नाही. राजस्थानात सत्तेत असलेल्या काँग्रेसने या कोंडीतून मार्ग काढायचा प्रयत्न केला.

मात्र त्यात त्यांना यश मिळालं नाही. काँग्रेसने मंगळवारी आक्रमक पवित... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रा घेत पायलट यांना सर्व जबाबदाऱ्यांमधून बाजूला केलं.

बिकट वाट

पायलट यांच्याबरोबरीने रमेश मीणा आणि विश्वेंद्र सिंह या दोन मंत्र्यांनाही डच्चू देण्यात आला आहे. जयपूरमधील सत्तासंघर्ष जवळून पाहणारे पत्रकार अवधेश अकोदिया सांगतात की,

"पायलट यांच्यासमोरची वाट बिकट आहे. त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला तरी तिथे त्यांना स्वीकारलं जाईल का हा प्रश्न आहे."

पायलट यांनी गेहलोत सरकार उलथवून टाकलं तर भाजपसाठी त्यांची उपयुक्तता आहे.  पायलट समर्थक राजस्थानमध्ये तिसरी आघाडी तयार करण्याच्या प्रयत्नात आहेत. मात्र प्राध्यापक संजय लोढा यांच्या मते राजस्थानमध्ये तिसऱ्या आघाडीचा प्रयत्न कधीच यशस्वी झालेला नाही.

लोढा यांच्या मते "पायलट यांना भाजपमध्ये प्रवेश करण्यावाचून गत्यंतर नाही. प्रादेशिक पक्ष स्थापन करणं सोपं नाही. पायलट यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला तर तिथल्या ज्येष्ठश्रेष्ठ नेत्यांबरोबर ते ताळमेळ साधून काम करू शकतील का? हा सगळ्यात मोठा प्रश्न आहे."

राजस्थानमधील भाजपचे वरिष्ठ नेते आणि विरोधी पक्ष नेता गुलाब चंद कटारिया यांनी बीबीसीला सांगितलं, "पायलट यांच्या भाजप प्रवेशाबाबत चर्चा झालेली नाही. सचिन पायलट यांच्यासंदर्भात चर्चा व्हायची असेल तर पक्ष सगळ्यांना एकत्र घेऊन यावर निर्णय घेईल."

कटारिया सांगतात, आता जे सुरू आहे तो काँग्रेसचा अंतर्गत संघर्ष सुरू आहे. मात्र यासाठी भाजप जबाबदार असल्याचं मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत यांना वाटतं.

राजस्थान सरकार खिळखिळं करण्याचा भाजपचा प्रयत्न आहे. राज्य सरकार कोरोनाविरुद्धची लढाई लढत असताना अशा प्रकारचं षडयंत्र रचणं निंदनीय असल्याचं गेहलोत यांनी म्हटलं आहे.

प्रदीर्घ काळापासूनचा सत्तासंघर्ष

राजस्थानमध्ये काँग्रेसमध्ये प्रदीर्घ काळापासून सत्तासंघर्ष सुरू आहे. विधानसभा निवडणुकांच्या आधीपासून काँग्रेसमध्ये धुसफूस सुरू होती. उमेदवारांची निवड करताना संघटनात्मक कामापेक्षा वैयक्तिक निष्ठेला महत्त्व देण्यात आल्याची चर्चा रंगली होती.

विधानसभेच्या प्रचारावेळीही काँग्रेस गटातटात विभागलं गेल्याचं चित्र होतं. राजकीय विश्लेषक संजय लोढा यांच्या मते, "काँग्रेसला 130 ते 150 जागा मिळतील असा आमचा अंदाज होता. मात्र पक्षांतर्गत भांडणांमुळे काँग्रेसने ही संधी गमावली. परिणाम असा झाली की त्यांना 99 जागांवर समाधान मानावं लागलं. राज्यात व्यवस्थेविरोधातला असंतोष स्पष्ट दसत असताना असं घडलं."

राजकीय...


सचिन पायलट यांना उपमुख्यमंत्री आणि प्रदेशाध्यक्ष पदावरून काढण्यात आलं आहे.

राजस्थानच्या मुख्यमंत्री पदाची माळ कुणाच्या गळ्यात पडेल? प्रदेशाध्यक्ष आणि तरुण चेहरा असलेल्या सचिन पायलट यांच्या गळ्यात की माजी मुख्यमंत्री आणि राजस्थानच्या राजकारणात प्रदीर्घ अनुभव असलेले अशोक गहलोत यांच्या गळ्यात? हा प्रश्न डिसेंबर 2018 मध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकीनंतर बराच काळ चर्चेत होता. त्यामागे कारणही तसंच होतं.

2018 साली पाच वर्षांनंतर काँग्रेसने राजस्थानमध्ये बहुमत मिळवलं होतं. 2013 च्या विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसला केवळ 21 जागा मिळाल्या होत्या. मात्र, 2018 मध्ये पक्षाने 99 जागांपर्यंत मजल मारली.

काही ठिकाणी मित्रपक्षांनी बाजी मारली आणि अशाप्रकारे काँग्रेस पुन्हा एकदा सत्तेत आली.

या विजयाचे शिल्पकार ठरवण्यात आलं - सचिन पायलट यांना. 2018 च्या निवडणुकीत त्यांनी प्रदेशाध्यक्ष पदाची जबाबदारी पार पाडली होती. त्यावेळी त्यांनी राज्याचा कानाकोपरा फिरून 2013 मध्ये काँग्रेसपासून दूर गेलेल्या किंवा हताश झालेल्या मतदाराचं मन वळवलं.

मात्र, जेव्हा मुख्यमंत्रिपदी वर्णी लागायची वेळ आली त्यावेळी अशोक गहल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोत यांची निवड झाली आणि सचिन पायलट यांना उप-मुख्यमंत्रीपद देण्यात आलं.

सचिन पायलट यांनी 2002 साली काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. काँग्रेसमध्ये ते राजकारणाच्या पायऱ्या झपाझप चढल्या.

सचिन पायलट 23 वर्षांचे असताना त्यांच्या वडिलांचं निधन झालं. त्यांना कॉर्पोरेट क्षेत्रात नोकरी करायची होती. भारतीय हवाई दलात भरती होण्याचंही त्यांचं स्वप्न होतं.

मात्र, 11 जून 2000 रोजी त्यांचे वडील राजेश पायलट यांचा एका अपघातात मृत्यू झाला. त्या घटनेने सचिन पायलट यांच्या आयुष्याची दिशाच बदलली.

गाडी चालवत गावोगावी फिरणारा नेता

सचिन पायलट यांच्यासाठी राजकारण नवीन नव्हतं. भारतीय राजकारणात त्यांचे वडील राजेश पायलट यांचं नाव मोठं आहे. त्यांच्या आई रमा पायलट यादेखील आमदार आणि खासदार होत्या.

1977 साली उत्तर प्रदेशातल्या सहारनपूरमध्ये जन्मलेले सचिन पायलट यांचं प्राथमिक शिक्षण नवी दिल्लीतल्या हवाई दलाच्या बालभारती शाळेतून झालं. यानंतर त्यांनी दिल्लीतल्याच सेंट स्टिफन्स कॉलेजमधून पदवीचं शिक्षण घेतलं. यानंतर अमेरिकेतल्या एका विद्यापीठातून त्यांनी पद्युत्तर शिक्षण घेतलं.

काँग्रेस पक्षात प्रवेश करण्याआधी सचिन पायलट यांनी बीबीसीच्या दिल्लीतल्या ऑफिसमध्ये इंटर्न म्हणून नोकरी केली होती. त्यानंतर अमेरिकी कंपनी जनरल मोटर्समध्येही त्यांनी काही दिवस काम केलं.

मात्र, लहानपणापासूनच त्यांनी हवाई दलात वैमानिक होण्याचं स्वप्न बघितलं होतं.

'टाईम्स ऑफ इंडिया'ला दिलेल्या एका मुलाखतीत त्यांनी म्हटलं होतं, "जेव्हा मला कळलं की, माझी दृष्टी थोडी कमकुवत आहे त्यावेळी मला खूप वाईट वाटलं होतं. कारण मला मोठं होऊन माझ्या वडिलांसारखं एअरफोर्स पायलट व्हायचं होतं. शाळेत मुलं मला माझ्या पायलट या आडनावावरून चिडवायचे. त्यावेळी मी माझ्या आईला न सांगताच विमान उडवण्याचं लायसन्स मिळवलं."

मात्र, वडिलांच्या अपघाती निधनानंतर सचिन पायलट यांनी राजकारणात प्रवेश केला. त्यावेळी तेसुद्धा वडिलांप्रमाणेच स्वतः गाडी चालवून गावोगावी फिरायचे.

काँग्रेसमध्ये आल्यानंतर त्यांच्यावर 'घराणेशाहीचे' आरोप झाले.

राजकीय जीवनाच्या सुरुवातीलाच 'एनडीटीव्ही'ला दिलेल्या एका मुलाखतीत ते याविषयी बोलले होते.

ते म्हणाले होते, "राजकारण सोन्याची वाटी नाही की कुणीही पुढे सरकवेल. या क्षेत्रात स्वतःचं स्थान तुम्हाला स्वतःला बनवावं लागतं."

42 वर्षांचे सचिन पायलट आज 17 वर्षं राजकारणात सक्रीय आहेत....


सचिन वाझे

अटक झाल्यानंतर मुंबई पोलिसांनी सचिन वाझे यांचं निलंबन करण्यात आलं आहे. दुसऱ्यांदा सचिन वाझे यांना पोलीस दलातून निलंबित करण्यात आलं आहे.

हिरेन प्रकरण पुढे आल्यावंतर याआधी वाझे यांची क्राईम ब्रांच मधून साईट ब्रांचला बदली झाली होती. पण अटकेनंतर मात्र आता त्यांचं निलंबन करण्यात आलं आहे.

13 मार्च रोजी 12 हून अधिक तासांच्या चौकशीनंतर रात्री 11 वाजून 50 मिनिटांनी सचिन वाझे यांना NIA नं अटक केली. त्यानंतर काल (रविवारी) म्हणजे 14 मार्च रोजी त्यांना NIA च्या कार्यालयात आणलं गेलं. काल दिवसभरात बऱ्याच घडामोडी घडल्या. त्या आणि आज काय होणार आहे, याचा आढावा आपण घेऊया.

आज (15 मार्च) काय होईल?

सचिन वाझे यांच्या वकिलांनी सेशन्स कोर्टात अर्ज दाखल करून दावा केलाय की, सचिन वाझे यांना NIA ने केलेली अटक अवैध आहे.

NIA ने रिमांडची कॉपी न दिल्याचं वाझेंच्या वकिलांनी कोर्टाला सांगितलं. या प्रकरणावर आज (15 मार्च) सेशन्स कोर्टात संध्याकाळी 4 वाजता सुनावणी होणार आहे.

दुसरीकडे, सचिन वाझे यांचे वकील मुंबई हायकोर्टातही धाव घेणार आहेत. वाझेंच्या अटकेला हायकोर्टात आव्हान दिलं जाणार आहे.

आज सेशन्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स कोर्टात काय होतं आणि हायकोर्टात आव्हान दिल्यानंतर पुढे काय होतं, हे पाहावं लागेल. शिवाय, NIA कडून पुढे काय पावलं उचलली जातात, हेही पाहणं महत्त्वाचं ठरेल.

काल (14 मार्च) दिवसभरात काय घडलं?

सचिन वाझे यांना अटक झाल्यानंतर रुग्णालयात नेण्यात आलं होतं. कारण 14 मार्चला जेव्हा त्यांना NIA च्या कार्यालयात आणलं गेलं, तेव्हा त्यांच्या हाताला आयव्ही लावलेलं होतं. बीबीसी मराठीच्या कॅमेऱ्यात त्यांच्या हाताला आयव्ही लावल्याचं कैद झालं होतं.

स्कॉर्पिओ गाडीत स्फोटकं आढळली होती.

त्यानंतर काल NIA कार्यालयाच्या आवारात पांढऱ्या रंगाची इनोव्हा कारही दिसली. ही कार स्कॉर्पिओ गाडीचा पाठलाग करत होती, अशी शक्यता वर्तवली जातेय. त्यामुळे ही इनोव्हा कार NIA च्या कार्यालयाच्या आवारात आणल्यानं शंकांना दुजोरा मिळताना दिसतोय.

दुसरीकडे, सचिन वाझे यांच्यासोबत CIU विभागात काम करणारे सहकारी API काझी आणि इतर दोन कॉन्स्टेबल यांचीही NIA नं चौकशी केली. यात काय निष्पन्न झालं किंवा काय माहिती मिळाली, हे अद्याप समोर आलं नाही. मात्र, हे तिघेजण सचिन वाझे यांच्यासोबत काम करत असत.

दिवसभर हे घडल्यानंतर कालच (14 मार्च) रात्री सचिन वाझे यांची तब्येत खराब झाली होती. त्यानंतर डॉक्टरांना बोलावण्यात आलं. वाझेंना तपासलेल्या डॉक्टरनं त्यांची प्रकृती स्थिर असल्याची माहिती दिली.

सचिन वाझे यांना शुगरचा त्रास आहे. त्यामुळे त्यांची शुगर लो झाल्यानं त्यांना त्रास झाल्याचं बोललं जात आहे.

सचिन वाझे यांचं निलंबन होणार का?

सचिन वाझे यांच्या निलंबनाची मागणी विरोधी पक्षांकडून करण्यात येत आहे. याबाबत माध्यमांनी महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांना प्रश्नही विचारला. मात्र, या प्रश्नावर काहीही बोलण्यास अनिल देशमुख यांनी टाळलं.

त्याऐवजी देशमुख म्हणाले, "मुकेश अंबानी यांच्या घरासमोर स्कॉर्पिओ गाडीमध्ये आढळलेली स्फोटकं आणि मनसुख हिरेन यांचा मृतदेह मुंब्रा येथील खाडीत सापडल्याच्या घटनांची NIA आणि ATS मार्फत चौकशी केली जात आहे. या चौकशीतून जे काही निष्पन्न होईल, त्यावर राज्य सरकार आणि केंद्र सरकारकडून कायदेशीर कारवाई केली जाईल."

दुसरीकडे, शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी सचिन वाझे यांची पाठराखण केली आहे.

संजय राऊत म्हणाले, "सचिन वाझे प्रामाणिक आणि योग्यता असलेले अधिकारी आहेत, यावर मला विश्वास आहे. त्यांना जिलेटनच्या कांड्या सापडल्याप्रकरणी अटक करण्यात आलीय. एक...


सचिन वाझे

याआधी सचिन वाझे यांची अंतरिम अटकपूर्व जामिनाची मागणी ठाणे सेशन्स कोर्टानं फेटाळली आहे.

नियमित अटकपूर्व जामिनासाठीच्या अर्जावर मात्र 19 मार्चला सुनावणी होणार आहे. हा अर्ज त्यांनी 12 मार्चला केला आहे.

दुसरीकडे सचिन वाझे यांच्या व्हॉट्सअॅप स्टेटसची सध्या चर्चा सुरू झाली आहे. या स्टेटसमध्ये त्यांनी 'माझे सहकारी या प्रकरणात मला गुंतवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा' आरोप केला आहे.

दहशतवादविरोधी पथकाला (ATS) दिलेल्या जबाबात मनसुख हिरेन यांच्या पत्नीने "माझ्या पतीची हत्या सचिन वाझे यांनी केल्याचा संशय असल्याचं" म्हटलं आहे.

एटीएसने मनसुख हिरेन यांच्या संशयास्पद मृत्यूप्रकरणी हत्येचा गुन्हा दाखल केला आहे. एटीएसने 2 वेळा त्यांची चौकशी केली आहे.

वाझे यांचा अटकपूर्व जामीन फेटाळताना कोर्टानं काय निरीक्षणं नोंदवली?

दुसरीकडे, शुक्रवारी (13 मार्च) सचिन वाझे यांची मुंबई क्राइम ब्रांचमधून विशेष शाखेत बदली करण्यात आली.

नेमकं काय घडलं होतं?

उद्योगपती मुकेश अंबानी यांच्या मुंबईतील निवासस्थानाजवळ स्कॉर्पिओ गाडीत गुरूवारी (25 फेब्रुवारी) स्फोटकं सापडली. जिलेटीन स्फोटकाच्या 20 कांड्या या गाडी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त सापडल्याची माहिती महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी दिली.

स्कॉर्पिओ गाडीत स्फोटकं आढळली होती.

हा परिसर गावदेवी पोलीस ठाण्याच्या अंतर्गत येतो. या घटनेची माहिती मिळताच संबंधित पथकं घटनास्थळी दाखल झाली. तिथे तपास केल्यानंतर जिलेटीनच्या 20 कांड्या स्कॉर्पिओ गाडीत सापडल्या होत्या.

मुंबईतील पेडर रोडवर अँटिलिया हे मुकेश अंबानी यांचे निवासस्थान आहे. हा मुंबईतील उच्चभ्रू परिसर मानला जातो.

स्फोटकांनी भरलेली गाडी ज्यांच्या ताब्यात होती त्या मनसुख हिरेन यांचा मृतदेह विधिमंडळ अधिवेशन सुरू असतानाच आढळला आणि प्रकरण आणखीनच चिघळलं.

पोलिसांच्या माहितीनुसार, मनसुख हिरेन यांचा मृतदेह खाडीत 50-60 फूट आत मातीत रूतला होता. क्रेनच्या मदतीने मृतदेह काढण्यात आला.

रेतीबंदर भागात मनसुख हिरेन यांचा मृतदेह आढळून आला.

मृतदेहावर खूप माती लागली होती. शरीरात पाणी आणि माती गेल्याचा संशय आहे. मृतदेहाच्या चेहऱ्यावर कानटोपीसारखं मास्क होतं. त्यात 3-4 रुमाल होते. हे रुमाल पोलिसांनी जप्त केले आहेत,

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीसांचे गंभीर आरोप

या प्रकरणाशी सचिन वाझे यांचे काही संबंध आहेत की हा फक्त योगायोग आहे, असा प्रश्न देवेंद्र फडणवीस यांनी विचारला आहे.

"सचिन वाझे यांना तपास अधिकारी म्हणून याप्रकरणी नेमलं. पण तीन दिवसांपूर्वी त्यांना काढलं आणि दुसरी नेमणूक केली. त्यांना का बदललं? ज्या माणसाने स्कॉर्पिओ गाडी बंद पडल्याची तक्रार केली. तो माणूस ओलामध्ये बसून क्रॉफर्ड मार्केटला गेला. मग तो तिथं कोणाला भेटला," असा सवाल देवेंद्र फडणवीस यांनी केला.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस

काही दिवसांपासून तक्रारदार आणि एका नंबरवर संवाद झालाय. ज्यांच्याशी संवाद झाला तो नंबर सचिन वाझेंचा आहे. जेव्हा ही घटना घडली तेव्हा सर्वांत आधी सचिन वाझे तिथं पोहोचले. ते ही ठाण्यात राहतात. तो तक्रारदारही ठाण्यात राहतो. धमकीचं पत्रही वाझेंना सापडलं. हा योगायोग आहे की आणखी काही? हा तपास एनआयएकडे देण्यात यावा," अशी मागणी देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.

मी घटनास्थळी सर्वांत आधी गेलो नव्हतो - सचिन वाझे

मला मनसुख यांच्या मृत्यूबाबत काहीच माहिती नाही. पत्रकार आणि पोलीस त्रास देत असल्याची तक्रार त्यांनी दिली होती. त्याबाबत त्यांनी मुंबई आणि ठाण्याच्या पोलीस आयुक्तांना पत्र लिहिलं होतं. गाडी सापडली तेव्हा सर्वांत आधी गावदेवी पोलिसांचे वरिष्ठ पोलीस अधिकारी...


सचिन वाझे

याबाबत सचिन वाझे यांच्या वकील आरती कालेकर यांनी माध्यमांना दिलेल्या माहितीनुसार, "एटीएसने चार ते पाच पानी जबाब कोर्टात सादर केला. तो वाचायला वेळ मिळाला नाही. त्यामुळे आम्ही पुढील सुनावणीची तारीख मागितली. कोर्टाने 30 मार्च ही तारीख दिली आहे."

"माझं आणि सचिन वाझे यांचं अद्याप बोलणं झालं नाही. काही दिवसात मी त्यांच्याशी बोलून, मग 30 तारखेला उत्तर देईन," अशीही माहिती आरती कालेकर यांनी दिली.

"मी ख्वाजा युनुस प्रकरणातही त्यांची वकील होते. तेव्हा देखील त्यांना अडकवण्यात आलं होतं, आता पुन्हा त्यांना अडकवलं जात आहे," असा दावा कालेकर यांनी केला.

तसंच, सचिन वाझे यांच्या बहिणीने इंटर्वेन्शन याचिका दाखल केली आहे. माध्यमं घरी येतात, त्रास देतात, असा दावा त्यांनी या याचिकेत केलाय. त्यानंतर कोर्टानं राबोडी पोलिसांना आदेश दिलाय की, या प्रकरणी लक्ष घालावं.

सचिन वाझे

पोलिस अधिकारी सचिन वाझे यांना केंद्रीय तपास यंत्रणेने (NIA) अटक केल्यानंतर त्यांना 25 मार्चपर्यंत पोलीस कोठडी ठोठावण्यात आली आहे. मुंबई सत्र न्यायालयानं ही कोठडी ठोठावली आहे.

14 मार्च रोजी कोर्टात नेमकं काय घडलं होतं?

NIA... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

परिस्थितीजन्य पुरावे कोर्टात सादर केले. NIA  म्हटलं, "वाझे यांची चौकशी करण्यासाठी कोठडी गरजेची आहे, कारण या प्रकरणाचा तपास अजूनही प्राथमिक स्तरावर आहे. यामध्ये चेन ब्रेक करायची आहे. हा मोठ्या षडयंत्राचा भाग आहे. यात इतर लोकं सामील असण्याची शक्यता आहे. त्या लोकांची चौकशी गरजेची होणं गरजेचं आहे."

 तर वाझे यांच्या वकिलांनी आपली बाजू कोर्टासमोर मांडताना म्हटलं, "एनआयएने फक्त संशयाच्या आधारावर अटक केली आहे, त्यांच्या रिमांडमध्ये आरोपी विरोधात काही पुरावा नाही, असं वाझे यांच्या वकिलांनी न्यायालयात म्हटलं आहे."

दरम्यान, शनिवारी (13 मार्च) रात्री 11 वाजून 50 मिनिटांनी  NIAनं सचिन वाझे यांच्यावर अटकेची कारवाई करण्यात आली. त्यापूर्वी जवळपास 12 तास त्यांची NIA ने चौकशी केली.

उद्योगपती मुकेश अंबानी यांच्या अँटेलिया निवासस्थानाबाहेर स्कॉर्पिओ गाडीत जिलेटीन स्फोटकाच्या कांड्या आढळल्या होत्या. या प्रकरणात सचिन वाझे यांना अटक करण्यात आली.

या प्रकरणात सहभाग असल्याच्या संशयावरून सचिन वाझे यांच्यावर कारवाई करण्यात आली आहे. भारतीय दंड विधानाच्या 286, 465, 473, 506 (2), 120 ब आणि 4 (अ) (ब) (इ) तसेच स्फोटक पदार्थ अधिनियम 1908 अन्वये सचिन वाझे यांच्यावर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

सत्र न्यायालयाने फेटाळलेली अंतरिम अटकपूर्व जामीनाची याचिका फेटाळून लावल्यानंतर वाझे यांच्यावर एनआयएने कारवाई केली आहे. शनिवारी राष्ट्रीय तपास यंत्रणेने (एनआयए) सकाळपासून वाझे यांच्याकडे चौकशी केली.

अंबानी यांच्या घराजवळ कार उभी करण्यात सचिन वाझे यांचा सहभाग असल्याचा आरोप एनआयएने केला असून, याच आरोपाखाली वाझे यांना अटक करण्यात आली आहे. वाझे यांना अटक केल्यानंतर एनआयए न्यायालयासमोर हजर करण्यात आलं. त्यांच्या कोठडीची मागणी एनआयकडून करण्यात आली.

व्यावसायिक मनसुख हिरेन मृत्यू प्रकरणात राज्य दहशतवादविरोधी पथक अटक करू शकेल, अशी शक्यता असल्याने वाझे यांनी ठाणे सत्र न्यायालयात अटकपूर्व जामीन अर्ज केला होता. या अर्जावर निकाल होईपर्यंत अटक करू नये, अशी मागणी त्यात होती.

मात्र हे प्रकरण गंभीर असून वाझे यांना अटक करून कोठडीतील चौकशी आवश्यक आहे, असा युक्तिवाद करत एटीएसने या अर्जास विरोध केला होता. न्यायालयाने दोन्ही बाजूंचा युक्तिवाद ऐकून तपास यंत्रणेकडे वाझे यांच्याविरोधात प्राथमिक पुरावे असल्याने त्यांना अंतरिम अटकपूर्व जामीन अर्ज देता येणार नाही, असं...


सचिन वाझे यांच्या अटकेची मागणी विरोधी पक्षाने केली.

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मनसुख हिरेन यांच्या पत्नीचा जवाब वाचून दाखवला. ते म्हणाले, "मनसुख हिरेन यांच्यासंदर्भात जो एफआयआर दाखल झाला आहे त्याच्यासोबत पत्नीने जवाब दिला आहे तो अत्यंत महत्त्वाचा आहे."

मनसुख यांच्या पत्नी म्हणतात, "आमच्या व्यवसायाच्या निमित्ताने, पोलीस अधिकारी सचिन वाझे हे माझ्या पतीचे ओळखीचे होते. त्यांना माझ्या पतीने नोव्हेंबर 2020मध्ये सदर कार वापरण्याकरता दिली होती. सदर कार 5 फेब्रुवारी 2021 रोजी त्यांच्या चालकामार्फत पाठवून माझ्या पतीच्या ताब्यात दुकानावर आणून दिली. चार महिने ही गाडी सचिन वाझे यांच्याकडे होती."

26 फेब्रुवारी 2021 रोजी गुन्हे अधिकारी सचिन वाझेने माझे पती मुंबई गुन्हे शाखेत गेले. साडे दहाला आले. परत सचिन वाझेसोबत आले. दिवसभर सचिन वाझे यांच्यासोबत होते. असे मला पतीने घरी आल्यावर सांगितलं.

27 फेब्रुवारीला सकाळी पुन्हा माझे पती सचिन वाझे यांच्यासोबत मुंबई गुन्हे शाखेत गेले. तिथून रात्री साडेदहाच्या सुमारास ते घरी आले. 28 फेब्रुवारीला ते सचिन वाझे यांच्याबरोबर गेले. त्यांचा जबाब नोंदवण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यात आला. कॉपी घरून आणून ठेवली. त्यानंतर सचिन वाझे यांचे नाव आणि सही त्याच्यावर आहे. दुसऱ्या कोणीही त्यांची चौकशी केलेली नाही. तिन्ही दिवस ते सचिन वाझे यांच्यासोबतच होते.

2 मार्च रोजी माझे पती दुकानातून घरी आल्यानंतर, पतीने सांगितलं की सचिन वाझे यांच्यासोबत मुंबई येथे गेले होते. सचिन वाझे यांच्या सांगण्यावरून अडव्होकेट गिरी यांच्याकडून वारंवार पोलिसांकडून आणि मीडियातून फोन येत असल्याने त्रास होत असल्याबद्दल मुख्यमंत्री, गृहमंत्री, पोलीस आयुक्त यांच्या नावे तयार करून घेण्यात आले. ही तक्रार दिली असल्याचं पतीने सांगितलं.

तक्रारही वाझे यांनी हिरेन यांच्यासाठी तयार करून घेतली असं फडणवीस यांनी सांगितलं.

हिरेन यांच्या पत्नीने केलेली तक्रार देवेंद्र फडणवीस यांनी वाचून दाखवली.

"सदर तक्रार अर्जाची प्रत मी हजर करत आहे. पोलिसांनी मारहाण केली का हे विचारण्यात आलं. पोलिसांनी मारहाण केली नाही. 3 तारखेला माझे पती नेहमीप्रमाणे सकाळी दुकानात गेले. नेहमीप्रमाणे 9 वाजता दुकान बंद करून घरी आले.

"पतीने सांगितले की, सचिन वाझे म्हणत आहेत की तू सदर केसमध्ये अटक हो. दोन तीन दिवसांमध्ये मी तुला जामीन मिळवून देतो. मी पतीला सांगितले की तुम्ही अटक होण्याची गरज नाही. आपण कोणातरी सल्लामसलत करून निर्णय घेऊ. त्यावेळी ते थोडे टेन्शनमध्ये वाटत होते."

मनसुख यांचा मृतदेह सापडला ते ठिकाण

"4 मार्चला, पतीने माझ्या मोबाईलवरून विनोद हिरेन, माझे दीर यांच्या पत्नीला फोन करून कदाचित मला अटक होईल तरी माझ्यासाठी चांगल्या वकिलाची अटकपूर्व जामीन मिळवण्यासाठी प्रयत्न कर असे सांगितलं. पती दुकानात निघून गेले. आपण गुन्हेगार नसल्याने अटकपूर्व जामिनाची आवश्यकता नाही."

मनसुख यांच्या पत्नीने केलेला आरोप गंभीर स्वरुपाचा आहे. त्यांनी सांगितलं की, "माझ्या पतीचा खून झाला असावा अशी माझी खात्री आहे. सदरचा खून सचिन वाझे यांनी केला असावा असा माझा संशय आहे. म्हणून सदर घटनेबाबत सखोल चौकशी करून कायदेशीर कारवाई करण्याची विनंती करत आहे."

'ओहोटीमुळे मृतदेह सापडला'

विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी सरकारला धारेवर धरलं. ते म्हणाले, "चाळीस लाखांची खंडणी मागितल्यासंदर्भात एफआयआर आहे. धनंजय गावडे आणि सचिन वाझेंचं त्यात नाव आहे. हिरेन यांचं शेवटचं लोकेशन गावडे यांच्या घराचे आहे. गावडेंचं घर चाळीस किलोमीटर अंतरावर आहे. हिरेन यांना तिथे जावं लागण्याचं कारण काय? मग...


सज्जन कुमार, काँग्रेस नेते

सत्र न्यायालयाचा निर्णय रद्दबातल ठरवत दिल्ली उच्च न्यायालयाने हा निर्णय दिला आहे. सज्जन कुमार यांना 31 डिसेंबरपर्यंत शरण येण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

34 वर्षांनंतर आलेल्या या निकालात कोर्टाने सज्जन कुमार यांना पाच लाख रुपयांचा दंडही ठोठावला आहे.

एप्रिल 2013मध्ये दिल्लीतल्या सत्र न्यायालयाने 1984 साली पाच शिखांची हत्या केल्याच्या प्रकरणात सज्जन कुमार आणि इतर सर्व आरोपींची निर्दोष सुटका केली होती.

त्याविरोधात CBIने दिल्ली हायकोर्टात अपील केलं होतं.

दिल्ली कँटॉन्मेंट भागातील राजनगर परिसरात केहेर सिंग, गुरप्रित सिंग, रघुविंदर सिंग, नरेंद्र पाल सिंग आणि कुलदीप सिंग यांची हत्या झाली होती.

पोलीस आणि काँग्रेसची भूमिका संशयास्पद

दिल्ली हायकोर्टाने निकाल देताना म्हटलं, "1947 साली फाळणी झाली तेव्हा नरसंहार झाला होता. 37 वर्षांनंतर अशीच एक घटना पुन्हा घडली. आरोपींना राजकीय संरक्षणाचा फायदा मिळाला आणि ते कोर्ट केसेस टाळत राहिले."

पंजाबचे माजी उपमुख्यंत्री आणि शिरोमणी अकाली दलाचे नेते सुखबीर सिंग बादल यांनी ट्वीटमध्ये लिहिलं आहे की 'शिखांचं शिरकाण करण्याचं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काँग्रेसचं षड्यंत्र आता उघड झालं आहे.'

न्या. GT नानावटी आयोगाच्या शिफारशींनुसार 2005मध्ये सज्जन कुमार आणि आणखी दोन आरोपींविरोधात खटला दाखल करण्यात आला होता.

CBIने आरोपींच्या विरोधात जानेवारी 2010मध्ये आरोपपत्र दाखल केलं होतं.

याआधी या प्रकरणाची चौकशी दिल्ली पोलिसांतर्फे करण्यात आली होती. 2005 मध्ये खटल्याची चौकशी CBIच्या हातात गेली. त्यांनी कोर्टात सांगितलं की दंगलीत सज्जन आणि पोलिसांचं संगनमत होतं.

शिखांनी वेळोवेळी सज्जन कुमारांविरोधात निदर्शनं केली.

चारही बाजूला होत असलेल्या हिंसाचाराकडे दिल्ली पोलिसांनाी कानाडोळा केला होता, असं CBIने म्हटलं.

तक्रारीदरम्यान सज्जन कुमारांचं नाव तक्रारीतून वेळोवेळी वगळण्यात आल्याचा आरोप CBIने लावला होता. सज्जन कुमार काँग्रेसचे तीन वेळा खासदार होते. त्यांच्यावर कारवाई व्हावी या मागणीसाठी शिखांनी वेळोवेळी निदर्शनं केली. काँग्रेस पक्षावर त्यांना पाठीशी घातल्याचा आरोप करण्यात आला.

'माझ्या वडिलांना जिवंत जाळलं'

या प्रकरणातल्या प्रत्यक्षदर्शी निरप्रीत कौर यांनी निकालावर समाधान व्यक्त केलं पण लढाई सुरू ठेवण्याचा निर्धार व्यक्त केला. "माझ्या वडिलांना जिवंत जाळलं. सज्जन कुमार जमावाचं नेतृत्व करत होते. एकही सरदार वाचायला नको, असं ते म्हणाले होते. आता ते सुप्रीम कोर्टात जातील. मी तिथेही माझी बाजू मांडेन. माझी लढाई सुरू राहील. अखेरच्या श्वासापर्यंत मी लढत राहीन."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सट्टेबाजच कशाला सामान्य लोकसुद्धा कर्नाटकच्या या राजकारणाकडे लक्ष ठेवून आहेत. ही निवडणूक दोन्ही पक्षांसाठी गेल्या 33 वर्षांतली सगळ्यांत कठीण निवडणूक होती. एवढंच नाही तर या दोन्ही पक्षांनी निवडणूक प्रचारादरम्यान एकमेकांवर कडवट टीका केली होती. पण नाईलाजास्तव याच दोन पक्षांनी आता सत्तेसाठी युती केली आहे, असंही मानलं जात आहे.

पहिली गोष्ट अशी की JD(S) गेल्या दहा वर्षांपासून सत्तेच्या बाहेर आहेत. त्यांच्या समोर अस्तित्वाचा प्रश्न उभा ठाकला आहे. दुसरी म्हणजे दोघांसमोर भाजपला रोखण्याचं एक मोठं आव्हान आहे.

दोघं कधीपर्यंत एकत्र राहतील?

राजकीय विश्लेषक एम. के. भास्कर राव म्हणतात, "लोकसभा निवडणुकीपर्यंत हे दोन्ही पक्ष एकत्र राहतील. पण खातेवाटप, प्रशासनाशी निगडित बाबी आणि अनेक संस्थांवरच्या नेमणुका हे मतभेदाचे मुद्दे राहतीलच."

प्रा. मुजफ्फर असादी बीबीसीशी बातचीत करताना सांगतात, "काँग्रेस- JD(S) एक अस्थिर युती आहे आणि त्याला अजोड युती म्हणू शकत नाही. राष्ट्रीय राजकारणात इतर युतींप्रमाणेच ही युती चालेलही. ही युती एखाद्या प्रयोगासारखी आहे. काँग्रेसच्या नेतृत्वाखाली असलेलं युपीए किंवा भाजपच्या ने... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तृत्वाखाली असलेल्या एनडीएसारखी ही युती असेल."

डी.के. शिवकुमार आणि कुमारास्वामी

भास्कर राव मानतात की, "माजी पंतप्रधान आणि JD(S) चे प्रमुख एच. डी. देवेगौडा अशा मुद्द्यांवर काँग्रेस पक्षाच्या प्रादेशिक पातळीवरच्या नेत्यांशी चर्चा करणार नाहीत, ते सरळ सोनिया गांधींशी चर्चा करतील. अगदी राहुल गांधीसुद्धा त्यात नसतील."

जागावाटपावरून ताणतणावाची शक्यता

पुढच्या वर्षी होणाऱ्या निवडणुकांत दोन्ही पक्षांना जवळून बघावं लागेल कारण दोन्ही पक्ष जास्तीत जास्त जागा जिंकण्याचा प्रयत्न करतील.

पण 1996 च्या निवडणुकांची पुनरावृत्ती होणार नाही. तेव्हा JD(S) ला 28 जागांवर विजय मिळाला होता आणि काँग्रेसला फक्त 16 जागा मिळाल्याने मोठा धक्का बसला होता.

एका आठवड्याआधी काँग्रेस JD(S) ला पाठिंबा देईल असं कोणालाच वाटलं नव्हतं. कारण JD(S) ने वोक्कलिगा समुदायात आपली मतं सुनिश्चित करत चामुंडेश्वरीतून लढणाऱ्या काँग्रेसच्या मुख्यमंत्र्यांचा - सिद्धारमय्या यांचा पराभव निश्चित केला होता.

काँग्रेसकडून उचलेल्या या युतीच्या प्रस्तावावर कुमारस्वामी आणि देवेगौडा यांनी सकारात्मक प्रतिक्रिया दिली आहे.

1991 साली चंद्रशेखर सरकारचा पाठिंबा काँग्रेसने काढून घेतला होता. अशी परिस्थिती उद्भवू नये असं देवेगौडा यांना वाटतंय. पण त्या वेळी एक दिवशी साध्या वेशात काही पोलिसांनी राजीव गांधींच्या घराची कथितरित्या तपासणी केली तेव्हा काँग्रेसने आपला पाठिंबा परत घेतला होता.

 जास्त जागा असून काँग्रेस ज्युनिअर पार्टनर

काँग्रेसकडे 78 आणि JD(S) कडे 37 जागा असूनसुद्धा काँग्रेस पक्ष देवेगौडा यांचा प्रस्ताव मानण्यास तयार झाला आणि या युतीत ते ज्युनिअर पार्टनर व्हायला तयार झाले.

प्रा. असादी मानतात, "या युतीचं भवितव्य काँग्रेसच्या ताकदीवर अवलंबून आहे. काँग्रेस एक मोठा पक्ष म्हणून कधी परत येईल तेव्हा या युतीत अनिश्चितता निर्माण होईल."

ज्या दिवशी कुमारस्वीमींनी 117 आमदारांच्या पाठिंब्याचं पत्र राज्यपाल वजुभाई वाला यांना सोपवलं तेव्हा JD(S) च्या एका नवनिर्वाचित  आमदाराला विचारलं की, "तुम्ही आपले जुने मित्र सिद्धारमय्या यांच्याशी चर्चा केली आहे का?"

या आमदाराने खासगीत सांगितलं, "नाही. आम्हाला अजून ती संधी मिळालेली नाही. पण अगदी प्रामाणिकपणे सांगायचं झालं तर मला माहिती नाही मी त्यांना कधी भेटेन आणि भेटलो तरी त्यांच्याशी काय बोलणार? आमच्या राजकीय आयुष्यातला हा सगळ्यांत कठीण...


सण-उत्सवांच्या काळात होणारी पर्यावरणाची हानी टाळण्यासाठी अनेक पर्यायी मार्ग शोधण्याचे प्रयत्न केले जात आहेत. म्हणूनच दरवर्षी गणेशोत्सव जवळ आल्यानंतर पर्यावरणस्नेही गणेशमूर्तींचा आग्रह धरला जातो.

फिशफूड गणपती - मशांच्या पोटात जाणारा बाप्पा

'प्लास्टर ऑफ पॅरिस'पासून (पीओपी) तयार केलेली गणेशमूर्ती पर्यावरणास हानीकारक असल्यानं लोकांनीही शाडूच्या मातीच्या मूर्त्यांना पसंती देण्यास सुरूवात केली आहे.

पण शाडूच्या मातीच्या गणेशमूर्तीचं विघटन झाल्यानंतरही अनेकदा त्यावरील कृत्रिम रंगाचा समुद्रातील जीवांना त्रास होतो.

या सर्व गोष्टींचा सारासार विचार करून मुंबईतल्या 'स्प्राऊट' या संस्थेनं पूर्णपणे पर्यावरणस्नेही गणेशमूर्ती तयार केली आहे. एवढंच नव्हे तर गणेशमूर्तीचं विघटन झाल्यानंतर ती माशांच्याही कामी येणार आहे.

मूर्ती लहान, किर्ती महान

लोकमान्य टिळकांनी सार्वजनिक गणेशोत्सवाची सुरूवात केली तेव्हा गणेशमूर्ती एक फुटापेक्षा लहान असत. गेल्या शंभर वर्षांत मूर्तीच्या उंचीची स्पर्धा वाढली आहे. केवळ सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळंच नव्हे तर घरगुती गणेशमूर्तींचीही उंची घराच्या छताला टेकताना दिसत आहे.

ग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णेशमूर्तीच्या विसर्जनानंतर तिच्या विघटनासाठी लागणारा वेळ आणि त्याच्या रंगाचा समुद्राच्या पर्यावरण होणारा परिणाम यासाठी लहान आकाराच्या मूर्ती वापरण्याचा आग्रह पर्यावरण प्रेमींकडून धरला जात आहे.

म्हणूनच 'फिश फूड गणेशा'ची उंची एक फुटापेक्षा कमी ठेवण्यात आली आहे, असं स्प्राऊट संस्थेचे संचालक आनंद पेंढारकर सांगतात.

गणपतीच्या पोटात माशांसाठी अन्न

"अनेकजण घरातल्या फिश टॅंकमधल्या माशांना पीठाचे गोळे करून खायला देतात. तीच संकल्पना वापरून आम्ही गणपतीच्या पोटात माशांसाठी पीठाचे गोळे ठेवतो. जेणेकरून मूर्तीच्या विसर्जनानंतर माशांना ते खाता येतील," असं आनंद सांगतात.

माशांच्या पोटात भरले जाणारे पीठाचे गोळे गव्हाचं पीठ, चण्याची डाळ आणि पालक पावडर यांच्या मिश्रणातून तयार केले जातात. त्याला शंकरपाळ्या किंवा चिप्सचा आकार देऊन ते आठ ते दहा दिवस उन्हात सुकवले जातात किंवा मायक्रोव्हेवमध्ये गरम करून घेतले जातात.

"गणेशमूर्ती तयार करतानाच त्याच्या पृष्ठभागामध्ये पोकळी तयार केली जाते. त्या पोकळीत हे माशांसाठी खास तयार केलेलं अन्न भरून पोकळी बंद केली जाते. पीठ आणि वनस्पतींपासून हे अन्न तयार केलेलं असल्यानं लोकांच्या भावनाही दुखावल्या जात नाहीत," असंही आनंद पुढे सांगतात.

नैसर्गिक रंगाचा वापर

साच्याच्या साहाय्यानं शाडूच्या मातीची सुबक मूर्ती तयार केली जाते. त्यानंतर मूर्तीवर कोरीवकाम केलं जातं. सर्वप्रथम मूर्तीला पांढऱ्या रंगाचा थर देऊन तिला उन्हात सुकवल्यानंतर इतर रंगांनी सजवलं जातं.

"हळद, चंदन, मुलतानी माती आणि गेरू या चार गोष्टींचा आणि रंगांचा आपण आपल्या अंगावर वापर करतो. हेच रंग आम्ही गणेशमूर्ती रंगवण्याठी वापरतो. जेणेकरून विसर्जनानंतर हे रंग पाण्यात सहज विरघळतील आणि समुद्रातील माशांची अंडी आणि वनस्पतींवर त्यांचा थर तयार होणार नाही," आनंद सांगतात.

आपल्या मोठ्या पोटात गणपती सर्व दु:ख आणि वेदना सामावून घेत असतो, असं सांगितलं जातं. 'फिश फूड गणेशा'च्या माध्यमातून माशांसाठी आपल्या पोटात अन्न घेऊन जाणाऱ्या गणेशाची निर्मिती करण्यात आली आहे.

"या संकल्पनेमुळे पर्यावरणाची हानी रोखण्यास काही प्रमाणात हातभार लागेल. शिवाय विसर्जनानंतर 'फिश फूड गणेशा' माशांचाही खास मित्र होईल," असा विश्वास आनंद पेंढारकर यांना वाटतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर...