हे चित्र नायगरा धबधब्याचं आहे. गोठवणाऱ्या थंडीमुळे धबधबा तर गोठला आहेच, पण निरीक्षण पॉइंटची अशी स्थिती झाली आहे. यापूर्वी 2014च्या जानेवारीत धबधबा गोठला होता. त्यावेळी तापमान -19 से. होतं.

उत्तर कोरियाच्या प्योगयांग इथं इंटरकाँटिनेंटल बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांच्या बर्फाच्या शिल्पासमोर छायाचित्र काढण्याकरता लोक एकत्र आले होते. त्यावेळी तादाँग नदीवर फटाक्यांची आतषबाजी करण्यात आली.

नवीन वर्षाच्या स्वागतासाठी केरळमधल्या कोचिन कार्निव्हलमध्ये भाग घेण्यासाठी तयारी करत असलेला कलाकार.

31 डिसेंबरच्या रात्री इंग्लंडमधील अलान्डेल गावामधले गावकरी जळत्या डांबराची पेटी डोक्यावर घेऊन जात आहेत. ही अशी एकूण 45 माणसं आहेत, ज्यांना गायझर्स म्हटलं जातं. शेवटी ही सर्व मंडळी गावातल्या मध्यभागी जमतात आणि पेट्यांना फेकून देतात. जी व्यक्ती सर्वांत शेवटी पेटी फेकते, तिची निंदा केली जाते.

लंडनमधील 'लंडन आय'वर मोठ्या प्रमाणावर फटाक्यांची आतषबाजी करून नवीन वर्षाचं स्वागत करण्यात आलं.

ब्राझिलियन सर्फर लुकास चुम्बो 2018 सालच्या पहिल्या सत्रादरम्यान रायडिंग करताना. हे सत्र पोर्तुगालच्या नझारे इथं आयोजित करण्यात आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं होतं.

लिव्हरपूलमध्ये पार्क केलेल्या गाड्या आगीच्या भस्मासुरात जळून खाक झाल्या. एकूण 1300 वाहनं आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडली. नवीन वर्षाच्या स्वागतासाठी ईको अरेनाकडून 'लिव्हरपूल इंटरनॅशनल हॉर्स शो'चं आयोजन करण्यात आलं होतं. तेव्हाच ही आग लागल्यामुळे शेकडो लोक आगीत अडकून पडले होते.

न्यू यॉर्क सिटीच्या कोनी आयलँड पोलार बीअर क्लबवर न्यू इयर डे प्लंजमध्ये पोहणाऱ्यांनी अति थंड पाण्यात धावण्याची स्पर्धा केली.

अहमदाबाद येथे आठवडाभरासाठी आयोजित केलेल्या शिबिराच्या शेवटच्या दिवशी योग करताना शाळकरी मुले.

तुम्ही हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे जीवाश्म 51.8 कोटी वर्षांपूर्वीचे असावेत असं मानलं जात आहे. या जीवाश्मांमध्ये अनेक प्राण्यांच्या शरीराचे अवयव आहे तसेच जतन झाले आहेत. या जीवांची त्वचा, आतील अवयव, डोळे अत्यंत उत्कृष्ठपणे जतन झाले आहेत.

याआधी कधीच शोध लागला नव्हता अशा प्रजातींची फॉसिल्स सापडल्यामुळे पॅलन्टॉलॉजिस्ट हा अत्यंत आश्चर्यकारक असल्याचं सांगत आहेत.

क्विंगजिआंग बायोटा नावाने गोळा केलेले हे जीवाश्म ह्युबेई प्रांतात डॅन्शुई नदीजवळ सापडले आहेत.

जीवाश्मांचे 20 हजार नमुने गोळा करण्यात आले असून त्यातल्या शेवाळ, कृमी, सागरी शैवाल, जेलीफिश यांच्या 4351 नमुन्याचं निरीक्षण झालं आहे.

पृथ्वीवरील जीवनाच्या इतिहासातील सुरुवातीच्या टप्प्यांबाबत माहिती देणारे ते महत्त्वाचे स्त्रोत असतील असं चीनच्या नॉर्थवेस्ट विद्यापीठातील प्रा. झिंगलिआंग झांग यांनी सांगितले. या शोधाबाबतची माहिती शुक्रवारी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.

भूगर्भशास्त्रज्ञ आणि या संशोधनात सहभागी असलेले प्रा. रॉबर्ट गेन्स यांनी बीबीसीला पाठवलेल्या ई-मेलमध्ये माहिती दिली आहे की, यामध्ये सापडलेले बहुतांश जीवाश्म जेलीफिश, कृमींसारखे मृदू शरीराच्या जीवांचे आहेत. अशा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

प्राण्यांचे जीवाश्म होत नाहीत असं मानलं जायचं.

जेलीफिशचे जीवाश्म

आतापर्यंत जीवाश्मांमध्ये कठीण शरीराचे प्राणी होते. त्यांच्यामध्ये हाडांसारखे कठीण अवयव होते. हे अवयव कमी सडतात किंवा त्याचं विघटन कमी प्रमाणात होतं.

प्रा. झांग यांच्यामते क्विंगजिआंग बायोटामधील सूक्ष्मजीव वादळासारख्या अचानक घडलेल्या घटनेमुळे जीवाश्मात रुपांतर झाले असावेत त्यामुळेच त्यातील सूक्ष्म उती योग्यप्रकारे जतन झाल्या असाव्यात.

जेलीफिश, समुद्री शैवालांसारख्या जीवांचे जीवाष्म आधी कधीच पाहिलं नव्हतं असं प्रा. गेन्स यांनी सांगितले. तसेच त्यातील विविधता आश्चर्यकारक आहे.

हा गेल्या 100 वर्षांमधील हे अत्यंत महत्त्वपूर्ण  संशोधन आहे असं पॅलेन्टोलॉजिस्ट अलिसन डॅले यांनी बीबीसीला सांगितले.

अनेक जीव अचानक वेगाने चिखल आणि गाळामध्ये अडकले असावेत

या शोधामुळे मी आश्चर्यचकीत झालो आहे, अशा एखाद्या घटनेचा मी साक्षीदार होईन असं मला वाटलं नव्हतं. जेलीफिशचं जीवाश्म पहिल्यांदाच दिसत आहे. जेलीफिश हे अत्यंत मऊ शरीराचे आणि नाजूक असतात. विश्वास बसणार नाही अशा रितीने त्यांचं जतन झालं आहे.

संशोधकांचा चमू आता इतर प्रजातींची माहिती गोळा करत आहे. तसेच या प्रदेशात आणखी उत्खनन करण्यात येत आहे. यातून प्राचीन काळात स्थानिक जैवसंस्था आणि जीवाश्मीकरणाच्या प्रक्रियेबद्दल अधिक माहिती मिळणार आहे.

प्रा. झांग म्हणाले, यासर्व नव्या प्रजाती आहेत. नवं काही सापडतं तेव्हा मी नेहमीच उत्साह येतो.

संशोधकांचा चमू

हे जीवाश्म कँब्रियन काळातील आहे. हा काळ 54.1 कोटी वर्षांपूर्वी सुरू झाला आहे आणि पृथ्वीवर तेव्हा जैवविविधतेत वाढ होत गेली.

हे संशोधन वाचकांना आश्चर्यचकीत करून टाकेल असं प्रा. गेन्स यांनी सांगितलं. ते म्हणाले, जैवविविधता नष्ट होण्याची चिन्हे दिसत असली तरी जैवविविधतेला बऱ्याचदा आपण गृहित धरलेलं असतं.

बहुतांश प्रजातींचे वंश कॅब्रियन एक्स्प्लोजनमधून बाहेर आले होते. तत्पूर्वी असा प्रकार कधीच झाला नव्हता. ही घटनाच या जिवंत प्राण्यांशी आपल्या नात्याची आठवण करून देते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे झाड तोडलं जाणार नसल्याचं आपल्याला कळवण्यात आलं आहे असं ट्विट पर्यावरण मंत्री आदित्य ठाकरे यांनी केलं आहे.

मजकूर उपलब्ध नाही

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

याआधी काय झालं?

रत्नागिरी ते नागपूर राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक 166 च्या चौपदरीकरणाचं काम सुरू आहे. या मार्गावर मिरज ते पंढरपूर दरम्यान मौजे भोसे गावात गट नंबर 436 मध्ये यल्लमा मंदिराशेजारी 400 वर्षांचा जुना वटवृक्ष आहे. मात्र, महामार्गाच्या रुंदीकरणासाठी वडाचं हे झाड तोडण्यात येणार आहे. याला वृक्षप्रेमींनी विरोध केला आहे.

वडाचे झाड किमान 1000 वर्षं जगते. त्यापासून आपल्याला पर्यावरणाच्या दृष्टीने असंख्य फायदे मिळतात. पण 400 वर्ष जुनं झाड आता तोडण्यात येणार आहे. ऐतिहासिक वारसा असलेल्या या झाडाला तोडल्यानंतर पुन्हा असे झाड येण्यासाठी 400 वर्ष वाट पहावी लागणार आहे. त्यामुळे महामार्गसाठी पर्यायी मार्गाचा विचार करावा अन्यथा उपोषणाचा इशारा वृक्षप्रेमी प्रवीण शिंदे यांनी दिला आहे.

वडाच्या या झाडाला वाचवण्यासाठी सुरू केलेल्या या मोहिमेला सह्याद्री वनराई चे सयाजी शिंदे, अरविंद जगताप यांनी पाठिंबा दिला आहे. तर वकील असीम सरोदे यांनी कायदेश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीर मदतीचे आश्वासन दिले आहे.

आषाढी वारीदरम्यान मिरजमार्गे पंढरपूरला जाताना शेकडो वारकरी याच झाडाखाली विसावा घेतात. पर्यावरणाचा समतोल राखणारे हे झाड तोडू नये अशी विनंती भोसे गावातील गावकरी शिवाजी बोळी यांनी केली आहे

वडाच्या झाडाचे संवर्धन करावे या मागणीसाठी निसर्गप्रेमी आणि भोसे गावातील गावकऱ्यांनी या झाडाला मिठी मारत चिपको आंदोलन केले. यावेळी झाड वाचलेच पाहिजे अशा घोषणा देण्यात आल्या. तर वारकरी संप्रदायातील लोकांनी झाडाखाली टाळ मृदंग वाजवत भजन करत झाड वाचवण्यासाठी साद घातली आहे.

भोसे गावात 400 वर्षांपूर्वीचा महाकाय वटवृक्ष आहे त्याचा विस्तार जवळपास 400 चौ मी इतका व्यापक आहे. हा वटवृक्ष ऐतिहासिक ठेवा तर आहेच पण हे वटवाघूळ आणि दुर्मिळ प्रजातींचे निवासस्थान आहे त्यामुळं हा वटवृक्ष तोडण्यात येऊ नये अशी विनंती सांगलीचे खासदार संजयकाका पाटील यानी पत्राद्वारे नितीन गडकरी यांना केली आहे.

दरवर्षी पौष महिन्यात यल्लमा मंदिरात यात्रा भरते. यावेळी जिल्ह्यासह परराज्यातील भाविक येतात. हे भाविक याच झाडाखाली निवास करतात. त्यामुळं हे झाड तोडण्यात येऊ नये अशी विनंती करणारा ठराव मंजूर करण्यात आला आहे. भोसे गावातील गावकऱ्यांनी नुकतीच ग्रामसभा घेत हा ठराव मंजूर केला आहे भारत सरकारने या विनंतीची दखल घ्यावी अशी अपेक्षा गावकऱ्यांनी व्यक्त केली.

वडाच्या या झाडावर  फुलपाखरू, माकड, वटवाघूळ, आणि इतर प्राणी तसंच दुर्मिळ जातींचे असे 700 हून अधिक प्रजाती निवास करतात. त्यामुळं गावकऱ्यांसह निसर्गप्रेमींना हे झाड जिव्हाळ्याचा विषय आहे.

या झाडाचा इतिहास माहीत असूनही सरकार हे झाड तोडण्याचा घाट घालत आहे असा आरोप वृक्षप्रेमी दिनेश कदम यांनी केला आहे. या महामार्गासाठी मिरज ते भोसेपर्यंतची 50 वर्षांपूर्वीची जवळपास 930 झाडं तोडली आहेत. शेजारी मार्ग मोकळा असून देखील या झाडावर कुऱ्हाड मारली जाते. सरकार केवळ फायद्यासाठी 400 वर्ष जुनं वडाचे झाड तोडत आहे असा आरोप दिनेश कदम यांनी केला.

 या झाडाला वाचवण्यासाठी सोशल मीडियाच्या माध्यमातूनही आंदोलन करण्यात येत आहे. यासाठी एक ऑनलाइन पिटीशन दाखल केली असून त्याला पाठिंबा देण्याचं आवाहन करण्यात येत आहे.

शिवकालीन वड वाचवण्यासाठी सुरू असलेल्या या मोहिमेची  राज्याचे पर्यावरण मंत्री आदित्य ठाकरे यांनी दखल घेतली आहे केंद्रीय वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांना आदित्य ठाकरे यांनी नुकतेच एक पत्र पाठवले.

या...


हे दुष्कर्म करणाऱ्या व्यक्तीने अत्याचार करतानाचा व्हीडिओ एका पॉर्न साईटवर टाकला. रोजने त्या पॉर्न साईटविरुद्ध संघर्ष करत तो व्हीडिओ काढून टाकायला लावला. ब्लॉग पोस्टनंतर अनेकींनी तिच्याशी संपर्क करत असाच अनुभव त्यांनाही आल्याचं सांगितलं.

इशारा: या बातमीत काही कटू अनुभवांचं वर्णन आहे.

आता 25 वर्षांची असलेली रोज त्या अनुभवाबद्दल सांगत होती.

माझ्यावर जिथं उपचार होत होते त्या रुग्णालयातल्या रुममध्ये एक नर्स आली आणि त्या मला धीर देऊ लागल्या. तुझ्या बाबतीत जे घडलं ते अतिशय दुर्देवी आहे. हे सांगताना त्यांचा आवाज कापत होता. माझ्या मुलीवरही बलात्कार झाला होता असं नर्स म्हणाल्या.

रोज यांनी नर्सकडे बघितलं. नर्सचं वय चाळिशी पार नसावं असं रोजच्या मनात आलं.

जे घडलं त्याच्या 24 तासांनंतर रोजला पुन्हा त्या आठवणींनी घेरलं. भावनाशून्य पोलीस आणि क्लिनिकमधले डॉक्टर यांना रोजने जे घडलं ते सांगितलं. रोज सांगत होती त्या घटनेला, करणाऱ्याला कायदेशीर भाषेत Alleged crime किंवा कथित गुन्हा असं म्हटलं जात होतं.

अनेक तासांचा तो क्रूर आणि हिंसक अनुभव रोज सांगत असताना त्याचं वर्णन कथित असं केलं जात होतं. रोज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चे वडील आणि आजी यांचा अपवाद वगळता बाकी नातेवाईकांनी रोजवर विश्वासही ठेवला नाही.

नर्सची गोष्ट वेगळी होती त्यांनी माझ्यावर विश्वास ठेवला असं रोज सांगते.

कोणीतरी मी काय म्हणतेय यावर विश्वास ठेवला. असं कुणीतरी आहे जे मला समजून घेतलं याचा मला मोठा आधार वाटला. नवं आयुष्य सुरू करता येऊ शकता हा विश्वास मिळाला.

मात्र पॉर्न वेबसाईटवर तो अत्याचार पाहणाऱ्या शेकडो आणि हजारो प्रेक्षकांकडून कोणतीही मला सहानुभूती मिळाली नाही.

दहा वर्षांनंतर रोज आपल्या कंबरेपर्यंत रुळणाऱ्या केसांकडे बाथरुममधल्या आरशात पाहात होती. आज आपल्या सुंदर केसांबरोबर ती खेळत होती. अत्याचारानंतरच्या काही महिन्यात असं करणं तिच्या मनातही आलं नसतं. घरातले सगळे आरसे तिने ब्लँकेटने झाकून ठेवले होते. ती स्वत:ला आरशात पाहूच शकत नव्हती.

या घटनेला 11 वर्षं उलटली आहेत. स्वत:ची काळजी घेण्यासाठी तिने रुटीनमध्ये काही गोष्टी पक्क्या केल्या आहेत.

केसांची काळजी घेणं हे त्याचाच एक भाग आहे. केस विंचरणे, भांग पाडणे हे तिच्यासाठी जणू काही ध्यानधारणेसारखं आहे. आपले केस सुंदर आहेत याची तिला जाणीव आहे. लोक तिला त्याविषयी चांगलं बोलत राहतात. दरदिवशी संध्याकाळी ती स्वत:साठी 'कको' नावाचं पेय बनवते. चॉकलेटचा हा सगळ्यांत प्युअर फॉर्म असतो. वेदना कमी करण्याची ताकद या गोष्टींमध्ये आहे असं रोज सांगते. जे काही करावं वाटतं ते ती डायरीत लिहून ठेवते.

मी एक उत्तम ड्रायव्हर बनले आहे, रॉबर्टशी माझं लग्न झालं आहे आणि मला बाळ होईल ही माझी स्वप्नं आहेत असं ती सांगते.

रोजला झोपायला जाण्यापूर्वी फेरफटका मारण्याची सवय होती. फिरता फिरता डोक्यातला गोष्टींचा निचरा होतो असं तिला वाटत असे. खुल्या हवेत फिरण्याची तिला सवय होती.

2009 मधली ती संध्याकाळ रोझसाठी नेहमीसारखीच होती.

लहानपणीची रोज

अचानकच एक माणूस समोर आला. धारदार हत्याराचा धाक दाखवत त्याने रोजला गाडीत कोंबलं. गाडीत एक दुसरा माणूसही बसला होता. तो साधारण विशीतला असावा. शहरात आसपास रोजला त्याने पाहिलं होतं. ते दोघे रोझला गाडीत बसवून शहराच्या दुसऱ्या टोकाला घेऊन गेले. पुढचे 12 तास त्या दोघांनी 14 वर्षांच्या रोजवर बलात्कार केला. तिसऱ्या माणसाने या अत्याचाराचं चित्रीकरण केलं.

रोजला प्रचंड धक्का बसला. तिला धड श्वासही घेता येत नव्हता. रोजला बेदम मारहाण करण्यात आली होती. डाव्या पायावर तिला भोसकण्यातही आलं होतं. तिचे कपडे रक्ताने...


हे दोन अधिकारी सोमवारी सकाळी 8 वाजल्यापासून बेपत्ता होते.

वृत्तसंस्था ANI नुसार, भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयानं दिल्लीस्थित पाकिस्तानी दूतावासाशी संपर्क करून या कर्मचाऱ्यांच्या बेपत्ता होण्याविषयी तक्रार दाखल केली होती.

पण, ANI आणि PTI  या दोन्ही वृत्तसंस्थांनी सूत्रांच्या हवाल्यानं बातमी दिली आहे. भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयानं याविषयी अधिकृत निवेदन दिलेलं नाही.

तर तिकडे पाकिस्तानातही कुणी अधिकृतरीत्या बोलायला तयार नाही.

इस्लामाबादमधील बीबीसी प्रतिनिधी शुमाईला जाफरी यांच्या मते, भारतीय उच्चायुक्तालयातील एका अधिकाऱ्यानं आपले दोन सहकारी बेपत्ता असल्याचं सांगितलं, पण याविषयी अधिकची माहिती दिली नाही.

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयानंही कोणतंही अधिकृत निवेदन जारी केलेलं नाही.

पण, काही वेळापासून पाकिस्तानची मीडिया पोलीस सूत्रांच्या आधारे बातमी देत आहेत की, इस्लामाबाद पोलिसांनी भारतीय अधिकाऱ्यांना ताब्यात घेतलं आहे.

इस्लामाबाद पोलिसांच्या हवाल्यानं बातमी दाखवली जात आहे की, "भारतीय दूतावासातील दोन अधिकारी काळ्या रंगाची BMW (गाडी क्र. QL-104) बेशिस्तपणे चालवत होते आणि त्यांनी एका पादचाऱ्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाला धडक दिली. यानंतर हे दोन्ही अधिकारी पळून जायच्या प्रयत्नात होते, पण तिथं उपस्थित असलेल्या प्रत्यक्षदर्शींनी या दोघांना पकडून पोलिसांच्या ताब्यात दिलं."

दोन्ही अधिकाऱ्यांच्या सद्यस्थितीविषयी  ना इस्लाबादच्या पोलिसांनी काही वक्तव्य केलंय, ना पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं काही प्रतिक्रिया दिलीय.

भारत सरकारकडूनही अद्याप कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही.

काही आठवड्यांपूर्वी भारत सरकारनं पाकिस्तानी उच्चायुक्तालयातील दोन अधिकाऱ्यांवर हेरगिरी करण्याचा आरोप लावत त्यांना पाकिस्तानात पाठवून दिलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हे नवं फीचर टिंडरसारखंच असेल पण टिंडरवर अनोळखी लोकांसोबत तुम्हाला डेटिंग करायची की नाही याचा निर्णय घ्यावा लागतो मात्र याठिकाणी तुमच्याच संपर्कातील व्यक्तीला जर तुम्ही आवडत असाल तर तुमची आणि त्या व्यक्तीची जोडी जमू शकते. ही या अॅपची जमेची बाजू आहे.

काय आहे हे फीचर?

'Secret Crush' असं या फीचरचं नाव असेल. फेसबुक डेटिंग फिचरचाच हा एक भाग असणार आहे. यात काही निवडक देशातले फेसबुक यूजर त्यांच्या फेसबुक मित्र-मैत्रिणींपैकी त्यांना आवडणाऱ्या किंवा ते ज्यांच्याकडे आकर्षित झाले आहेत अशा जास्तीत जास्त नऊ मित्रांना टॅग करू शकतील. ज्याला तुम्ही टॅग केलं असेल ते नाव जाहीर होणार नाही.

तुम्ही ज्या व्यक्तीला टॅग केलं त्याच व्यक्तीने जर तुम्हाला टॅग केलं असेल तर तुम्हा दोघांनाही मेसेज येईल की 'Matched' याचाच अर्थ आहे की तुम्ही ज्या व्यक्तीकडे आकर्षित झाला त्या व्यक्तीलाही तुमच्याबद्दल आकर्षण आहे.

फेसबुक डेटिंग फिचर आणखी 14 देशांमध्ये सुरू करण्यात येणार आहे. यात फिलिपिन्स, व्हिएतनाम आणि सिंगापूर या देशांचाही समावेश आहे. हे फिचर युरोप किंवा अमेरिकेत सध्या उपलब्ध नाही, अजून ते भारतातही उपलब्ध नाही.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पण आशावादी राहा.

अजून काय बदल होणार आहेत?

फेसबुक, इन्स्टाग्राम, व्हॉट्सअप या सोशल मीडिया अॅप्समध्ये लवकरच महत्त्वाचे आणि मोठे बदल होणार आहेत. फेसबुकचे संस्थापक मार्क झुकरबर्ग यांनी स्वतः या बदलांविषयी माहिती दिली.

यूजर्सची खाजगी माहिती सुरक्षित ठेवत नसल्याची सर्वत्र टीका झाल्यानंतर कंपनीने त्यांच्या वेगवेगळ्या अॅप्लिकेशन्सचे डिझाईन आणि फिचर्स बदलण्याचा निर्णय घेतला आहे.

यापुढे गोपनीयतेला सर्वोच्च प्राधान्य देणार असल्याचं झुकरबर्ग यांनी स्पष्ट केलं.

मार्क झुकरबर्ग

गेलेला विश्वास पुन्हा संपादन करण्यासाठी बरंच काही करण्याची आवश्यकता असल्याची कबुलीही त्यांनी दिली.

डेव्हलपर्ससमोर दिलेल्या भाषणात त्यांनी गोपनीयता हा कंपनीचा नवा केंद्रबिंदू असल्याचं त्यांनी जाहीर केलं.

या कंपनीचे अॅप्स वापरणाऱ्या यूजर्सना जे प्रत्यक्ष बदल दिसतील, ते आहेत...

इन्स्टाग्रामवर नवी फिचर्स येणार

मार्क झुकरबर्ग

तंत्रज्ञान क्षेत्रातल्या दिग्गज कंपन्यांकडून झालेल्या खाजगी डेटा चोरीच्या घटनांची दखल घेत झुकेरबर्ग म्हणाले, "भविष्य खाजगी आहे." ते पुढे म्हणाले, "अगदी ढोबळमानाने सांगायचं तर गोपनीयतेच्या मापदंडावर आमची कामगिरी फार चांगली नाही."

कंपनीच्या सर्वच उत्पादनांमध्ये गोपनीयतेला सर्वोच्च स्थान देण्यासाठीच्या पर्यायांवर काम करणे, हेच आमचं मुख्य उद्दिष्ट असल्याचंही ते म्हणाले.

"हे एका रात्रीतून होणार नाही आणि स्पष्टच सांगायचं तर आमच्याकडे सर्वच प्रश्नांची उत्तरंही नाहीत", असंही झुकरबर्ग यांनी स्पष्ट केलं.

भविष्यात लोकांना छोट्या-छोट्या ग्रुपमध्ये आणि कम्युनिटीमध्ये खाजगीत बोलायचं असेल, असं झुकेरबर्ग यापूर्वीच म्हणाले होते.

मात्र, फेसबुक हे त्यासाठीचं व्यासपीठ असल्याचं, त्यांना लोकांना पटवून द्यावं लागणार आहे, अशी प्रतिक्रिया काहींनी व्यक्त केलीय.

सोशल मीडिया कन्सलटंट असलेले मॅट नॅव्हरा यांनी सांगितलं, "2019 आणि त्यानंतरच्या सोशल मीडियाच्या नियंत्रित युगात फेसबुक कशी कामगिरी करतं, हा मोठा प्रश्न आहे."

"माझा अंदाज - ते मोठा पल्ला गाठतील. मात्र, येणारी बरीच वर्षं त्यांच्या प्रतिष्ठेला लागलेला डाग पुसला जाणार नाही."

टेक्नॉलॉजी प्रतिनिधी डेव्ह ली यांचे विश्लेषण

खासगी, खासगी, खासगी.... मार्क झुकेरबर्ग यांनी सांगितल्याप्रमाणे फेसबुकचं भविष्य हे खासगी असणार आहे. मात्र, याबाबतचा अधिक तपशील त्यांनी आता सांगितला.

फेसबुकच्या...


हे नवीन दर कोणत्याही प्रकारच्या आर्थिक सवलती न घेणाऱ्या कंपन्यांसाठी लागू असतील, तसंच आर्थिक सवलती घेणाऱ्या भारतीय कंपन्यांवरच्या कॉरपोरेट कराचा दरसुद्धा 35 टक्क्यांवरून 25 टक्क्यांवर आणण्यात आला आहे.

कॉरपोरेट दरामध्ये करण्यात आलेली कपात ही खरंतर भारतीय ग्राहकांसाठीही फायदेशीर ठरायला हवी. या सवलतीनंतर कंपन्यांनी आपल्या वस्तू आणि सेवांचे दर कमी करावे, जेणेकरून ग्राहकांना त्याचा फायदा मिळेल, असं सरकारला वाटतं. मात्र या करकपातीमुळे सरकारी गंगाजळीत 20 अब्ज 50 कोटी डॉलरची तूट पडेल, याचा सरकारला अंदाज असला तरी अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी हे पाऊल महत्त्वाचं असल्याचा विश्वास त्यांना आहे.

सध्या देशात आर्थिक संकटाचे ढग आल्यामुळे उद्योग जगतातून बऱ्याच वेळापासून अशा करकपातीची मागणी होत होती. वस्तू आणि सेवा कर अर्थात GST समिती यापुढेही आणखी काही करसवलती जाहीर करेल, अशी अपेक्ष त्यांची आहे.

अर्थमंत्री सीतारामन यांनी उत्पादनक्षेत्राला चालना देण्यासाठीही काही महत्त्वाच्या घोषणा केल्या. 1 ऑक्टोबर 2019 नंतर नोंदणी झालेल्या आणि मार्च 2023 पूर्वी उत्पादन सुरू करणाऱ्या उत्पादकांसाठी कर 25 टक्क्यांव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रून 15 टक्के करण्यात आला आहे.

"कॉरपोरेट करकपातीचा हा निर्णय गेल्या 28 वर्षांतील सर्वात मोठा धाडसी निर्णय आहे. ही करकपात व्यावसायिक क्षेत्राला खरंच चालना देईल, ज्यामुळे काही वस्तूंच्या किमती कमी होण्यास मदत होईल. तसंच जगभरातून भारतात गुंतवणूक करण्याची इच्छा असलेल्या बहुराष्ट्रीय कंपन्यांसाठी ही सुवर्णसंधी आहे. सरकारच्या भारताच्या मेक इन इंडिया योजनेलाही बळ मिळेल, शिवाय जागतिक पुरवठा साखळीत भारताचं स्थान भक्कम होण्यास मदत होईल," असं स्टेट बँक ऑफ इंडियाचे अध्यक्ष रजनीश कुमार म्हणाले.

"हा एक खूप मोठा निर्णय आहे. अमेरिका असो, युके असो वा सिंगापूर, सध्या जगभरात अशाच प्रकारची कॉरपोरेट करकपात करण्याचा ट्रेंड सुरू आहे. भारतातील उत्पादन क्षेत्राला गती देण्याचं भारत सरकारचं धोरण आहे. ही वेळ अगदी बरोबर आहे, कारण सध्या अमेरिकेतल्या कंपन्या चीनविरुद्धच्या व्यापारयुद्धामुळे आपल्या उत्पदनांच्या निर्मितीसाठी नवीन पर्याय शोधत आहेत. त्यामुळे या निर्णयाचा फायदा होऊ शकतो," असं अर्न्स्ट अँड यंग या बाजारपेठांचा अभ्यास करणाऱ्या कंपनीचे पार्टनर परेश पारेख सांगतात.

करकपातीच्या या निर्णयामुळे गुंतवणूकदार तसंच शेअर बाजाराला सुखद धक्का बसला आहे. सेन्सेक्सने शुक्रवारी 5 टक्क्यांनी उसळी घेतली. त्यामुळे एकूणच या निर्णयामुळे बाजारपेठेत चैतन्य आलं आहे.

बजाज कॅपिटलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी राहुल पारिख सांगतात, "20 अब्ज 50 कोटी डॉलरचं आर्थिक प्रोत्साहन देण्याचा अर्थमंत्र्यांचा हा निर्णय अत्यंत धाडसी आहे. या निर्णयामुळे बाजारपेठेला चालना तर मिळेलच, शिवाय शेअर बाजारात स्थैर्य आणि वृद्धी आणण्यास मदत होईल."

ते पुढे सांगतात, "ही करकपात एप्रिल 2019 पासून लागू होईल. यामुळे कॉरपोरेट कर कमी असलेल्या अमेरिकेसारख्या बाजारपेठांसोबत स्पर्धा करण्याची संधी भारतीय बाजारपेठाला मिळेल. जरी शेअर बाजारावर याचा सकारात्मक परिणाम होणार असेल तरी या वित्तीय तुटीमुळे रोखे उत्पन्नावर त्याचा नकारात्मक परिणाम दिसू शकतो."

तर अमेरिकन एंटरप्राईज इन्स्टिट्यूटच्या सदानंद धुमे यांना वाटतं की सरकारने यापेक्षाही जास्त काहीतरी करायला हवं.

मोदी सरकार कॉरपोरेट विश्वाच्या हिताचा विचार करत नाहीये, ही भावना दूर सारण्याच्या दृष्टिकोनातून हा निर्णय नक्कीच महत्त्वाचा आहे. पण यामुळे गुंतवणुकीला पुन्हा चालना मिळेल, याची शाश्वती नाही. त्यासाठी सरकारला आणखी पाऊल उचलण्याची गरज आहे,...


हे नवीन शैक्षणिक धोरण देशात तब्बल 34 वर्षानंतर आलं आहे. मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाकडून डॉ. कंस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली नवीन शैक्षणिक धोरणाचा मसुदा तयार करण्यात आला होता.

1986 रोजी पहिलं शैक्षणिक धोरण देशात लागू झालं होतं. त्यानंतर 1992 मध्ये या शैक्षणिक धोरणात बदल करण्यात आले. 2009 मध्ये शिक्षण हक्क कायदा आणला गेला ज्याची अंमलबजावणी 2013 पासून करण्यात आली.

नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार देशातील शिक्षण व्यवस्थेचं चित्र कसं बदलू शकेल?

1. बोर्डाच्या परीक्षांचे महत्त्व कमी होणार

नवीन शैक्षणिक धोरणाच्या माध्यमातून शिक्षण पद्धतीत अनेक मोठे बदल करण्यात आले आहेत.

शालेय शिक्षणाचे स्वरुप आतापर्यंत 10+2 असे होते. पण या शैक्षणिक मसुद्यात दहावीची परीक्षा ही बोर्डाची असेल असा उल्लेख करण्यात आलेला नाही. त्याऐवजी 5+3+3+4  ही नवी शिक्षण प्रणाली सुचवण्यात आली आहे.

यानुसार पहिल्या टप्प्यात म्हणजेच पहिल्या पाच वर्षात -  पूर्व प्राथमिकचे तीन वर्ष आणि इयत्ता पहिली ते दुसरीचे शिक्षण देण्यात येईल.

दुसऱ्या टप्प्यात - इयत्ता तिसरी ते पाचवीपर्यंतचे शिक्षण असेल.

तिसऱ्या टप्प्यात - सहावी ते आठवीपर्यंत शिकव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण्यात येईल.

चौथ्या टप्प्यात - उर्वरित चार वर्षम्हणजे नववी ते बारावीपर्यंतचे शिक्षण असेल.

बोर्डाच्या परीक्षेचे महत्त्व कमी होणार असून वर्षातून दोन वेळा परीक्षा घेतली जाणार आहे. सेमिस्टर पॅटर्नमध्ये ही परीक्षा असणार आह, तसंच महाविद्यालयीन प्रवेशासाठी प्रवेश परीक्षा घेण्याचाही विचार आहे.

2. NCERT ठरवणार अभ्यासक्रम

शिक्षण व्यवस्थेत पहिल्यांदाच पूर्व प्राथमिक शाळेसाठी अभ्यासक्रम ठरवला जाणार आहे. देशातील सर्व पूर्व प्राथमिक शाळांना हा अभ्यासक्रम लागू असेल. NCERT हा अभ्यासक्रम ठरवणार आहे.

 तिसरीपर्यंत विद्यार्थ्यांना वाचता येईल यावर अधिक भर दिला जाणार आहे. संख्या आणि अक्षर ओळख हे यापुढे मुलभूत शिक्षण मानले जाईल.

नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार पाचवीपर्यंतचे शिक्षण मातृभाषेतून देण्यास प्राधान्य देण्यात येईल.

3. व्होकेशनल अभ्यासक्रमावर भर

तसंच नववी ते बारावीमध्ये शिक्षणासाठी कोणतीही एक शाखा नसेल तर विद्यार्थ्यांना विविध विषय निवडण्याची संधी असणार आहे. उदा- विज्ञान विषय शिकत असताना संगीत, बेकरी असे विषय अभ्यासासाठी निवडता येतील.

विज्ञान, वाणिज्य, कला यासोबत संगीत, स्पोर्ट्स, लोककला हे अभ्यासाचे विषय म्हणून विद्यार्थ्यांना निवडता येणार आहेत.

सहावीपासून व्होकेशनल अभ्यासक्रम शिकता येणार आहे. यामध्ये कारपेंटर, लाँड्री, क्राफ्ट अशा विषयासाठी विद्यार्थ्यांना इंटर्नशिप करता येईल.

4. शालेय रिपोर्ट कार्ड बदलणार

पहिली ते बारावीमध्ये शिकत असताना विद्यार्थ्यांच्या रिपोर्ट कार्डवर म्हणजेच निकाल पत्रावर गुण, ग्रेड आणि शिक्षकांचा शेरा याचा उल्लेख असतो.

आता या रिपोर्ट कार्डमध्ये विद्यार्थी, वर्गमित्र आणि शिक्षक यांचाही शेरा असणार आहे. शिक्षणाव्यतिरिक्त विद्यार्थी काय शिकला याचाही उल्लेख करायचा आहे.

बारावीमध्ये विद्यार्थी शाळेबाहेर पडताना त्याला बारा वर्षांचे रिपोर्ट कार्ड देण्यात येईल.

5. उच्च शिक्षणामध्ये मोठे बदल

महाविद्यालयीन शिक्षणात कला, वाणिज्य आणि विज्ञान अशा तीन शाखा प्रवेश प्रक्रियेत आहेत. पण नवीन मसुद्यानुसार कला आणि विज्ञान या शाखांमधले काही विषय निवडून विद्यार्थ्यांनी पदवीचे शिक्षण घेता येणार आहे. यामध्ये मानवी शिक्षण, विज्ञान, कला, स्पोर्ट्स, वोकेशनल कोर्स असे पर्याय असतील.

ज्या विद्यार्थ्यांना अनेक विषयांमध्ये रस असतो त्यांच्यासाठी हा पर्याय देण्यात आला आहे. उदाहरणार्थ- महाविद्यालयात शिकत असताना...


हे पुस्तक म्हणजे एक काल्पनाविलास असून लेखक मायकल वुल्फ धोकेबाज आहेत, असं डोनाल्ड ट्रंप यांनी म्हटलं आहे.

ट्रंप यांच्या जवळच्या गोटातल्या लोकांनीही त्यांच्या मानसिक आरोग्यावर प्रश्न उपस्थित केल्याचं लेखक मायकल वुल्फ यांनी त्यांच्या पुस्तकात म्हटलं आहे.

ट्रंप प्रशासनाच्या प्रथम वर्षपूर्तीच्या निमित्तानं मायकल वुल्फ यांनी हे पुस्तक लिहीलं आहे.

कँप डेविड शहरामध्ये वरिष्ठ रिपब्लिकन नेत्यांची भेट घेतल्यानंतर ट्रंप यांनी पत्रकारांशी संवाद साधला. आपण एक प्रतिभाशाली विद्यार्थी तर होतोच तसंच खूप हुशारही होतो, असं ट्रंप यांनी म्हटलं.

पुस्तकात करण्यात आलेल्या दाव्यांना फेटाळून लावत ट्रंप यांनी शनिवारी एक ट्वीट केलं होतं. "मी फारच प्रज्ञावंत असून माझी सर्वांत मोठी क्षमता मानसिक स्थैर्य आहे. आणि मी खरंच स्मार्ट आहे," असं त्यांनी या ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं.

'फायर अँड फ्यूरी: इनसाइड द ट्रंप व्हाइट हाऊस' या पुस्तकात करण्यात आलेल्या दाव्यांना ट्रंप प्रशासनानं फेटाळून लावलं आहे.

ट्रंप यांचं व्यक्तिमत्त्व अस्थिर आणि उतावीळ असल्याचं या पुस्तकात दर्शवण्यात आलं आहे. तसंच ते धोरण समजून घेण्यात असमर्थ आण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ि त्याच त्याच गोष्टी पुन्हा पुन्हा करणारी व्यक्ती असल्याच यात म्हटलं आहे.

शुक्रवारपासून या पुस्तकाची विक्री सुरू झाली आहे. हे पुस्तक विक्रीसाठी बाजारात येऊ नये, याकरिता ट्रंप प्रशासनानं प्रयत्न केले होते. बाजारात येताच हे पुस्तक 'बेस्टसेलर बूक' झालं आहे.

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप हे सातत्यानं पुस्तकावर टीका करत असले तरी लेखल मायकल वुल्फ याच्या म्हणण्यानूसार, या टीकेमुळे पुस्तकाच्या विक्रीत वाढच झाली आहे.

या पुस्तकाविषयी सविस्तरपणे जाणून घेण्यासाठी हे वाचा - डोनाल्ड ट्रंप यांचं मानसिक संतुलन ढासळलं आहे का?

पाहा व्हीडिओ :  याच मुद्द्यावर प्रसार माध्यमांशी संवाद साधताना डोनाल्ड ट्रंप

President Trump: "I consider it [the book] a work of fiction"

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे पोस्टर हाती घेतलेल्या तरुणीचं नाव मेहेक मिर्झा प्रभू असून, तिच्यावर कायदेशीर कारवाई करण्यात येईल, असं गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी हिंदुस्तान टाइम्स मराठीला सांगितलं. गेट वे ऑफ इंडिया ही काही आंदोलन करण्याची जागा नाही, असं ते यावेळी म्हणाले.

मेहेकला स्पष्टीकरण द्यावं लागण्याचं कारण माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या ट्वीटमध्ये आहे. फडणवीसांनी मेहेकचा ANIने शेअर केलेला एक व्हीडिओ रिट्वीट केला आणि या सर्व वादाला तोंड फुटलं.

या व्हीडिओत मेहकच्या हातात 'फ्री काश्मीर'चा पोस्टर आणि गुलाबाचं फुल पकडून उभी असल्याची दिसते.

हाच व्हीडिओ रिट्विट करत फडणवीसांनी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्यावर प्रश्नांची सरबत्ती केलीय. फडणवीस म्हणतात, "नेमकं कशासाठी आंदोलन? 'फ्री काश्मीर'च्या घोषणा कशासाठी? फुटीरतावाद्यांना आपण मुंबईत सहन कसं करु शकतो? मुख्यमंत्री कार्यालयापासून दोन किलोमीटरवर आझादी गँगकडून 'फ्री काश्मीर'च्या घोषणा? उद्धवजी, तुमच्या जवळ घडणाऱ्या या भारतविरोधी मोहिमेला सहन करणार आहात?"

फडणवीसांनंतर भाजपचे माजी खासदार किरीट सोमय्या यांनीही ट्विटरवरुन महाराष्ट्रातील सत्ताध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाऱ्यांवर टीकास्त्र सोडलं.

आरोप-प्रत्यारोप सुरू

"मुंबईत गेटवे ऑफ इंडियाजवळ JNU च्या समर्थनासाठी आंदोलनं होतं, तिथं 'फ्री काश्मीर'चं फलक दाखवलं जातं आणि या आंदोलनाला शिवसेना, काँग्रेस, राष्ट्रवादीचा पाठिंबा आहे. मला भीती आहे की, ठाकरे सरकार याविरोधात कुठलीच कारवाई करणार नाही," असं किरीट सोमय्या म्हणाले.

या टीकेनंतर किरीट सोमय्या यांनी मुंबई पोलिसांच्या सहआयुक्तांकडे या पोस्टरबाबत तक्रार करुन तपासाचीही मागणी केलीय. या आंदोलनाला परवानगी होती की नाही, याबाबत चौकशीचीही मागणी सोमय्यांनी केली असून, चौकशीचं आश्वासन मुंबई पोलिसांनी त्यांना दिलंय.

या सर्व टीकांवर शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत म्हणाले, "मी वृत्तपत्रांमध्ये वाचलं की, ज्यांनी 'फ्री काश्मीर'चे फलक पकडले होते, त्या आंदोलकांनी स्पष्टीकरणं दिलंय की, काश्मीरला इंटरनेट सेवा, मोबाईल सेवा आणि इतर गोष्टींपासून मुक्त करावं. मात्र, काश्मीरला भारतापासून स्वातंत्र्याची कुणी गोष्ट करत असेल, तर ते सहन केले जाणार नाही."

राऊतांच्या प्रतिक्रियेला पुन्हा किरीट सोमय्यांनी उत्तर दिलंय. ते म्हणतात, "शिवसेना नेते संजय राऊत यांनी गेटवे ऑफ इंडिया येथील भारतविरोधी 'काश्मीर को चाहिये आझादी' निदर्शनाचे समर्थन केले आहे. शिवसेनेला काश्मीरमध्ये पुन्हा 370 कलम हवे आहे का? सत्तेसाठी सिद्धांताशी किती तडजोड करणार?"

'फ्री काश्मीर'चा फलक आणि गुलाबाचं फुल पकडून उभी असलेल्या मेहकवरुन महाराष्ट्रातील राजकीय वातावरण तापत असताना, स्वत: मेहकनं पुढे येत स्पष्टीकरण दिलंय.

'त्या फोटोवरुन जे पसरवलं, ते चूक'

माझं नाव मेहेक मिर्झा प्रभू असं असून, मी लेखिका आहे, असं मेहेक तिच्या व्हीडिओत सांगते.

मुंबईत जन्म आणि तिथंच वाढलेली मेहेक सांगते "काल माझ्या फोटोवरुन जे घडलं, तो निव्वळ मूर्खपणा आहे. लोकांकडून ज्या प्रतिक्रिया आल्या, त्या तर आणखी त्रासदायक होत्या. त्या फोटोवरुन जे पसरवलं गेलं, ते पूर्णपणे चुकीचं आहे."

"मी काश्मिरी नाहीय, मुंबईकर आहे," असं सांगत मेहक त्या दिवशीचा म्हणजेच 6 जानेवारीच्या आंदोलनाचा संपूर्ण वृत्तांत सांगते.

मेहक मिर्झा प्रभू

ती म्हणते, "सहा जानेवारीला संध्याकाळी सातच्या सुमारास मी मुंबईतल्या गेटवे ऑफ इंडियाजवळील आंदोलनस्थळी पोहोचले. लोकशाहीवर विश्वास असणाऱ्या इतर अनेकजणांसारखंच मीही आंदोलनात सहभागी झाले. तिथं अनेक ग्रुप होते, कुणी गाणी गात होते, घोषणा देत होते."

पण मग 'फ्री...


हे प्रकरण पुलवामाच्या गर्व्हनमेंट गर्ल्स हायर सेकंडरी स्कूलचं आहे.

शाळेचे मुख्याध्यापक मोहिउद्दीन शेख यांनी या व्हीडिओस दुजोरा दिला. ते म्हणाले, बुधवारी सकाळी त्यांच्या घरात दोन व्यक्ती शिरल्या. त्यांनी मुख्याध्यापकांना माफी मागायला सांगितली. त्या दोन कथित शस्त्रधारी व्यक्तींनी विद्यार्थिनींना प्रजासत्ताक दिनाच्या कार्यक्रमाला पाठवण्यावरुन नाराजी व्यक्त केली.

मुख्याध्यापकांना धमकी

मुख्याध्यापक शेख सांगतात, "ही घटना सकाळी सात वाजताची आहे. माझ्या घरात आलेल्या त्या दोन शस्त्रधारी तरुणांनी मला, तुम्ही विद्यार्थिनींना 26 जानेवारीच्या परेडसाठी तयार करत आहात, तसं करू नका, असं सांगितलं. मी त्यांना म्हणालो की, मी सरकारी कर्मचारी आहे. पण त्यांनी माझं काहीही ऐकलं नाही. धमकी देऊन गेले."

या घटनेनंतर तुम्ही काय केलंत या प्रश्नावर मुख्याध्यापक शेख सांगतात, "मी अजून कोणताही निर्णय घेतला नाही. मी सध्या शाळेतून दोन दिवसांची सुटी घेतली आहे."

पुलवामाच्या या गर्ल्स स्कूलमध्ये 1000 पेक्षा जास्त मुली शिकतात.

गोळ्या घालू, घर जाळू

दक्षिण काश्मीर कट्टरतावाद्यांचा गड मानला जातो. मागच्या काही वर्षांत कट्ट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रतावाद्यांचे अनेक कमांडर मारले गेले.

व्हायरल झालेल्या व्हीडिओमध्ये दोन कथित बंदूकधारी काश्मिरी भाषा बोलत आहेत. त्यात ते मुख्याध्यापकांना "त्यांच्या शाळेतल्या विद्यार्थिनींनी जर 26 जानेवारीच्या कार्यक्रमात भाग घेतला, तर त्यांना गोळ्या घालू आणि त्यांचं घर जाळू," असा इशारा देताना दिसतात.

त्यानंतर हे शस्त्रधारी मुख्याध्यापक शेख यांना सांगतात, "तुम्ही जनतेची माफी मागायला हवी. शिवाय, विद्यार्थिनींना सांगा की, कोणीही प्रजासत्ताक दिनाच्या कार्यक्रमाला जायचं नाही."

काश्मीर बंदचं आवाहन

फक्त 40000 रुपयांसाठी ते असं का करत आहेत का, असंही त्यांनी मुख्याध्यापकांना विचारल.

पोलिसांनी या प्रकरणी गुन्हा नोंदवला आहे. पुलवामाचे पोलीस अधीक्षक चौधरी असलम यांनी सांगितलं की "व्हीडिओत दिसणारे लोक कट्टरवादी असू शकतात. घटनेची चौकशी सुरू आहे."

भारत प्रशासित काश्मीरच्या फुटीरतावाद्यांनी प्रजासत्ताक दिनाला काश्मीर बंदची हाक दिली आहे आणि जनतेला 26 जानेवारी हा काळा दिवस म्हणून साजरा करण्याचं आवाहन केलं आहे.

कडक सुरक्षा व्यवस्था

फुटीरतावाद्यांनी नमाजनंतर शांततापूर्वक निदर्शनं करण्याचं आवाहन केलं आहे.

त्या पार्श्वभूमीवर, काश्मीरमध्ये कडक सुरक्षाव्यवस्था ठेवण्यात आली आहे. जागोजागी गाड्यांची तपासणी सुरू आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे बारा सैनिक त्यांचे आयुष्यभराचे मित्र झाले नाहीत, पण त्यांचे शेवटच्या काळातले सोबती नक्की होते.

सद्दाम यांच्या शेवटच्या क्षणापर्यंत सोबत असलेल्या 551 मिलिट्री पोलिस कंपनीतून निवडल्या गेलेल्या सैनिकांना 'सुपर ट्वेल्ह्व' म्हणून ओळखलं जायचं.

या बारा सैनिकांपैकी एक असलेल्या विल बार्डेनवर्पर यांनी एक पुस्तक लिहिलं आहे. 'द प्रिझनर इन हिज पॅलेस, हिज अमेरिकन गार्ड्स, अँड व्हॉट हिस्ट्री लेफ्ट अनसेड' नावाच्या पुस्तकात त्यांनी सद्दाम हुसैन यांच्या शेवटच्या दिवसांबद्दलची माहिती दिली.

विल बार्डेनवर्पर

सद्दाम हुसैन यांना फाशी देणाऱ्या लोकांच्या ताब्यात दिल्यानंतर सद्दाम यांच्या सुरक्षेसाठी तैनात केलेल्या सर्व सैनिकांच्या डोळ्यात अश्रू आले होते, असं बार्डेनवर्पर यांनी म्हटलं आहे.

'सद्दाम आजोबांसारखेच वाटायचे'

बार्डेनवर्पर यांनी अॅडम रोजरसन या आपल्या साथीदाराचा हवाला देऊन लिहिलं आहे, "आम्ही सद्दाम यांना कधीच मनोविकृत मारेकरी म्हणून पाहिलं नाही. ते  आम्हाला आमच्या आजोबांप्रमाणे वाटायचे."

सद्दाम यांच्यावर आपल्या 148 विरोधकांच्या हत्येचा आदेश देण्याबद्दल खटला चालविण्यात आला होता.

सद्दाम या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंचे शेवटचे दिवस हे इराकमधील तुरूंगात अमेरिकन गायिका मेरी जे ब्लाइजा यांची गाणी ऐकण्यात गेले. त्यांना त्यांच्या एक्सरसाइज बाइकवर बसायला आवडायचं. ते या बाइकला 'पोनी' म्हणायचे.

त्यांना गोड खायला खूप आवडायचं. मफिन्स खाण्यासाठी ते नेहमी तयार असायचे.

बार्डेनवर्पर यांनी लिहिलं आहे की, शेवटच्या दिवसात सद्दाम यांचं त्यांच्यासोबतचं वागणं खूप नम्र होतं. सद्दाम त्यांच्या काळातील सर्वांत क्रूर शासक होते, असं जराही त्यांच्या वर्तनातून जाणवायचं नाही.

कॅस्ट्रोनं शिकवलं होतं सिगार ओढायला

सद्दाम यांना 'कोहिबा' सिगार पिण्याचा शौक होता. वेट वाइप्सच्या डब्यात ते या सिगार ठेवायचे.

अनेक वर्षांपूर्वी फिडेल कॅस्ट्रोनं आपल्याला सिगार ओढायला शिकवलं असल्याचं सद्दाम सांगायचे.

फिडेल कॅस्ट्रो आणि सद्दाम हुसैन

बार्डेनवर्पर यांनी लिहिलं आहे की, सद्दाम यांना बागकामाची खूप आवड होती आणि ते तुरुंग परिसरात उगवलेल्या झाडाझुडपांनाही एखाद्या सुंदर फुलाप्रमाणेच पहायचे.

सद्दाम त्यांच्या खाण्यापिण्याबद्दल अतिशय संवेदनशील होते.

नाश्त्यामध्ये ते आधी ऑमलेट खायचे. मग मफिन आणि त्यानंतर एखादं ताजं फळ. चुकूनही जर त्यांचं ऑमलेट तुटलं, तर ते खायला नकार द्यायचे.

बार्डेनवर्पर लिहितात की, सद्दाम यांनी एकदा आपला मुलगा उदय याच्या क्रूरतेचा एक किस्सा सांगितला होता. उदय याच्या त्या कृत्यामुळे सद्दाम प्रचंड संतापले होते.

उदय यानं एका पार्टीत गोळीबार केला होता. त्यामध्ये अनेक लोक मारले गेले होते तसंच जखमी झाले होते. यामुळे सद्दाम इतके नाराज झाले की, त्यांनी उदयच्या सगळ्या गाड्यांना आग लावण्याची आज्ञा केली.

उदयच्या महागड्या रोल्स रॉइस, फेरारी, पोर्शसारख्या महागड्या गाड्यांना कशी आग लावून देण्यात आली हे सद्दाम मोठमोठ्यानं हसून सांगत होते.

भावनाशील सद्दाम

सद्दाम यांच्या सुरक्षेमध्ये तैनात असलेल्या एका अमेरिकन सैनिकानं त्यांना सांगितलं की, त्याच्या भावाचा मृत्यू झाला आहे. हे ऐकल्यावर सद्दाम यांनी त्याला मिठी मारली आणि म्हटलं, "आजपासून तू मला तुझा भाऊ समज."

सद्दाम यांनी त्यांच्या सुरक्षेसाठी तैनात असलेल्या अजून एका सैनिकाशी बोलताना म्हटलं होतं की, जर मला माझे पैसे वापरण्याची परवानगी मिळाली तर मी तुझ्या मुलाच्या कॉलेज शिक्षणाचा खर्च उचलायला तयार आहे.

एका रात्री सगळ्यांनी पाहिलं की, डॉसन नावाचा वीस वर्षांचा एक सैनिक ढगळा होणारा सूट घालून फिरत होता....


हे म्हणणं आहे मुजम्मिल आणि तजम्मुल या दोन भावंडांचं.

कर्नाटकातल्या कोलार येथे राहणा-या या दोन भावांनी लॉकडाऊनमध्ये गरिबांना जेवण देण्यासाठी आपल्या जमिनीचा काही भाग विकला. त्यातून त्यांना 25 लाख रुपये आलेत.

या पैशांमधून त्यांनी लोकांसाठी किराणा सामान आणि गरजेच्या वस्तू घेतल्या.

37 वर्षाच्या मुजम्मिल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले, "असे अनेक लोक आहेत जे प्रचंड गरीब आहेत. त्यांच्याकडे खाण्यासाठी काही नाही. एकेकाळी आम्हीही गरीब होतो. आम्हालाही लोकांनी भेदभाव न करत मदत केली."

लॉकडाऊनमुळे गरीब कुटुंबासमोर अनेक अडचणी निर्माण झाल्या आहेत. काम नसल्याने लोकांना मोठ्या संकटांना तोंड द्यावं लागत आहे. हे जेव्हा दोन्ही भावांच्या लक्षात आलं तेव्हा त्यांनी आपली जमीन विकण्याचा निर्णय घेतला.

मुजम्मिल सांगतात, "आम्ही ही जमीन आमच्या एका मित्राला विकली. तो चांगला माणूस आहे. त्याने आम्हाला 25 लाख रुपये दिले. या काळात अनेक मित्रांनी सहकार्य केलं. कुणी 50 हजार रुपये दिले तर कुणी 1 लाख रुपये. खरं तर आत्तापर्यंत आम्ही किती मदत केली याचा खर्च सांगणं योग्य नाही. जर देव पाहत असेल तर तेवढं पुरेसं आहे."

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भेदभाव न करता केली मदत

ते सांगतात, "आम्ही गरिबांना जेवण द्यायला सुरुवात केली.  ज्या कुणालाही मदतीची गरज आहे असं आम्हाला कळलं तिथं आम्ही जायचो. त्यांना 10 किलो तांदूळ, 2 किलो पीठ, 1 किलो डाळ, 1 किलो साखर, 100-100 ग्राम लाल मिर्ची, हळद, मीठ, साबण इत्यादी साहित्य आम्ही द्यायचो."

रमजान सुरू होऊन दोन दिवस झाले आहेत आणि या दोन दिवसात आम्ही अडीच ते तीन हजार लोकांना जेवणासह इतर गरजेचे साहित्य दिले आहे.

संग्रहित छायाचित्र

दोघं भाऊ लहान असतानाच त्यांच्या वडिलांचं निधन झालं. त्यावेळी तजम्मुल चार वर्षांचे होते तर मुजम्मिल तीन वर्षांचे होते. वडिलांच्या निधनाच्या 40 दिवसातच त्यांची आईपण गेली. त्यांच्या आजीनेच त्यांना लहानाचं मोठं केलं.

मशिदीत काम करणाऱ्या एका व्यक्तीने त्यांना मशिदीत राहण्याची जागा दिली.

मशिदीजवळच्या भाजीपाल्याच्या दुकानावर दोघांनी काम करायला सुरुवात केली.

मुजम्मिल सांगतात, "आम्ही फार शिकलो नाहीत. 1995-96 मध्ये आम्ही दररोज 15-18 रुपये कमवत होतो. काही वर्षांनी माझ्या भावाने भाजीपाल्याचं दुकान टाकायचं ठरवलं."

काही काळातच दोन्ही भावांनी आणखी काही अनेक दुकानं सुरू केली. आता ते आंध्र प्रदेश आणि तमिळनाडू या ठिकाणाहून केळी आणून व्यापार करतात.

गरीबांना जेवण देण्याचा विचार कुठून आला?

मुजम्मिल सांगतात, "आमची आजी आम्हाला सांगायची की आम्हाला अनेकांनी मदत केली आहे. कुणी पाच रुपयाची मदत करायचं तर कुणी दहा रुपये."

"धर्म हा फक्त पृथ्वीवर आहे. देवाकडे नाही. तो आपल्या सगळ्यांवर लक्ष ठेवतो तो फक्त आपली भक्ती पाहतो. बाकी काही नाही," असं मुजम्मिल यांना वाटतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हे रहस्य माहित असलेल्या आपल्या 5 सहकाऱ्यांना ठार मारण्यात आलं आहे, असा दावाही या कथित हॅकरने केला आहे. सय्यद शुजा असं नावं असलेल्या या व्यक्तीने त्याच्या दाव्यांच्या समर्थनासाठी कोणतेही पुरावे सादर केलेले नाहीत. शिवाय निवडणूक आयोगाने हॅकिंग संदर्भातील सर्व आरोप फेटाळले आहेत.

लंडनमधील बीबीसीचे प्रतिनिधी गगन सबरवाल या पत्रकार परिषदेला उपस्थित होते. त्यांचा हा रिपोर्ट

ही परिषद नेमकी काय होती?

इंडियन जर्नॅलिस्ट असोसिएशन ऑफ युरोप आणि फॉरेन प्रेस असोसिएशन लंडन यांनी ही परिषद आयोजित केली होती. अमेरिकेतील सायबर तज्ज्ञ या परिषदेमध्ये भारतात वापरण्यात येतं असलेलं EVM कसं हॅक केल जाऊ शकतं याचं प्रात्यक्षिक दाखवणार होता. कथित हॅकर शुजा स्वतः या परिषदेला उपस्थित राहून प्रात्याक्षिक दाखवणार होते. पण त्यांनी या परिषदेला न येता स्काईपवरून पत्रकार परिषद घेतली. काही दिवसांपूर्वी आपल्यावर भाडोत्री व्यक्तींनी हल्ला केला होता, असा दावा त्यांनी केला आहे.

शुजा यांनी या पत्रकार परिषदेत स्वतःचा चेहरा झाकला होता. आपण भारतातील Electronics Corporation of India Limited (ECIL)चे कर्मचारी होतो आणि याचं कंपनीने... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

2014च्या निवडणुकीसाठी EVMs बनवले होते, असा दावा त्यांनी केला.

आपण मूळचे हैदराबादचे आहोत आणि 2014पासून अमेरिकेत राजकीय आश्रय घेतला आहे, असाही दावा त्यांनी केला आहे. भारतातील इतरही काही भाषा आपल्याला अवगत आहेत, असं म्हणणाऱ्या शुजांनी संयोजकांच्या विनंतीवरून या पत्रकार परिषदेला इंग्रजीतून माहिती दिली.

शुजा यांना विचारण्यात आलेले काही प्रश्न :

प्रश्न : अमेरिका आणि काँगो या देशांत EVM कोणत्याही तक्रारींशिवाय कसे वापरले जात आहेत?

शुजा - मी अमेरिकेतील EVMचा अभ्यास केलेला नाही. तशी संधी मला मिळालेली नसल्याने मी त्याबद्दल काही सांगू शकत नाही. काँगोतील  EVM बद्दल मला काही माहिती नाही.

प्रश्न : गेल्या वर्षी भारतीय निवडणूक आयोगाने EVM हॅक करून दाखवण्याचं आव्हान दिलं होतं. तुम्ही ते आव्हान का स्वीकारलं नाही?

शुजा : मी अमेरिकेत आश्रय घेतला आहे. जर मी भारतात आलो असतो तर माझ्या सुरक्षेच्या काय शक्यता होत्या? जे हे आव्हान स्वीकारू इच्छित होते त्यांना मी पर्याय देऊ केला होता, पण त्यांनी माघार घेतली.

प्रश्न :तुम्ही आताच या विषयावर का बोलत आहात. आताच्या परिषदेतून काय साध्य होईल, असं तुम्हाला वाटतं?

शुजा :मी कशाचीही अपेक्षा करत नाही. प्रामाणिकपणे सांगायचं तर काहीही होणार नाही. EVM राहणारच आहेत आणि जे सुरू आहे ते सुरूच राहणार, काहीही बदलणार नाही. सर्वांनी मतपत्रिकांची मागणी केली तरीही काही होणार नाही. कारण भाजपकडे मतं विकत घेता येतील इतका पैसा आहे. लोकांना काय हवं ते लोकांनी ठरवायचं आहे. लोकांनी निवडून न दिलेलं आणि अफरातफर करून सत्तेत आलेलं सरकार नंतर सगळ्याच गोष्टींत अफरातफर करतं आणि ते तसंच करत राहणार आणि त्याबद्दल कुणी काही करूही शकत नाही.

प्रश्न :तुमच्याकडे काय पर्याय आहे?

छेडछाड करता येणार नाहीत, असे EVM भारतात आहेत. पण त्याचा वापर भारत करणार नाही. कसलीही छेडछाड करता येणार नाही अशा EVMचं डिझाईन मी दिलेलं आहे. किचकट रचना असलेलं हे मशिन वायरलेसपद्धतीने कनेक्ट होत नाही किंवा त्यातून कोणतंही ट्रान्समिशन करता येत नाही.

कपिल सिब्बल काय म्हणाले?

काँग्रेस नेते आणि खासदार कपिल सिब्बल यांच्याशी आम्ही संवाद साधला. ते म्हणाले, शुजा यांनी जे दावे केले आहेत त्याची पडताळणी करावी लागेल, त्यानंतरच यावर काही भाष्य करता येईल.

काँग्रेस पक्षाच्या वतीने ते इथं आला आहात का? असं त्यांना विचारण्यात आलं. यावर ते म्हणाले,...


हे राष्ट्र म्हणजे रशियातल्या फिफा विश्वचषक स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात फ्रान्सविरुद्ध जिगरबाज खेळी करणारं क्रोएशिया! या सामन्यात क्रोएशिया हरला खरं, पण त्यांच्या खेळाडूंनी मैदानात जे गमावलं, ते त्यांच्या राष्ट्राध्यक्षांनी मैदानाबाहेर कमावलं.

क्रोएशियाच्या प्रत्येक सामन्यादरम्यान त्यांची जर्सी घालून त्यांच्या खेळाडूंना पाठिंबा देणाऱ्या कोलिंडा ग्राबर-कितारोविच यंदाच्या फिफा वर्ल्डकपचं आकर्षण ठरत होत्या. इकॉनॉमी क्लासने प्रवास करणाऱ्या, सामान्य प्रेक्षकांसाठीच्या स्टँडमध्ये बसूनच मॅच बघणाऱ्या कोलिंडा क्रोएशियाच्या अंतिम सामन्याआधीपासूनच चर्चेत होत्या.

पण अंतिम सामन्यात क्रोएशिया हरल्यानंतरही फ्रान्सचे अध्यक्ष मॅक्रोन यांचं अभिनंदन करण्यापासून ते सगळ्या खेळाडूंना मेडल देण्याच्या सोहळ्यापर्यंत कोलिंडा यांची खिलाडू वृत्ती सगळ्यांच्याच कौतुकाचा विषय बनली.

राष्ट्रप्रमुखाच्या वागण्यातून राष्ट्राच्या संस्कृतीचे प्रतिबिंब

देशाचा प्रमुख एखाद्या महत्त्वाच्या स्पर्धेतल्या सामन्यांना हजेरी लावून आपल्या खेळाडूंचं मनोधैर्य उंचावतो, ही नक्कीच कौतुकास्पद बाब असल्याचं ज्येष्ठ पत्रकार आणि क्रीडा अभ्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सक राजदीप सरदेसाई सांगतात.

"युरोप-अमेरिकेत ही बाब काही नवीन नाही. पण कोलिंडा ग्राबर-कितारोविच यांनी एक वेगळंच उदाहरण जगासमोर ठेवलं आहे. त्या अत्यंत मोकळेपणे वावरत होत्या. वास्तविक त्यांच्या देशाचा पराभव झाला होता. तरीही त्या हसतमुखाने सामोऱ्या गेल्या. 'आपण हरलो असलो, तरीही उत्तम खेळ करून हरलो आहोत' हा संदेशच त्यांनी आपल्या देशवासीयांना दिला," राजदीप सांगतात.

राष्ट्रप्रमुखांच्या या वागण्यातूनच राष्ट्राच्या संस्कृतीचं प्रतिबिंब उमटतं, असंही राजदीप यांना वाटतं.

"क्रोएशियामध्ये त्यांच्या पराभवाचे पडसाद उमटले नाहीत. उलट तिथल्या प्रसारमाध्यमांनीही आपल्या संघाचं कौतुकच केलं. यात कोलिंडा यांनी हा पराभव स्वीकारणं आणि अंतिम सामन्यापर्यंत पोहोचल्याचा आनंद साजरा करणं, या गोष्टींचा मोठा वाटा आहे," राजदीप म्हणतात.

"युरोपमध्येही जर्मनीसारख्या काही देशांमध्ये लोक पटकन एकमेकांबरोबर मोकळे होत नाहीत. ब्रिटिश शिष्टाचारातही हे वागणं बसत नाही. त्यामुळे क्रोएशियाच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या या वागण्यामुळे त्या देशातल्या संस्कृतीचा एक कवडसा जगाला बघायला मिळाला," असं क्रीडा मानसशास्त्रज्ञ वरदायिनी गोऱ्हे सांगतात.

कोलिंडा यांचं वागणं म्हणजे एक ठाम विधान!

हाच मुद्दा थोडा पुढे नेत गोऱ्हे सांगतात, "एवढ्या मोठ्या स्पर्धेत एखादा देश हरला, तर खूप नकारात्मक पद्धतीने लोक प्रतिक्रिया देतात. पण या वेळी देशाचा प्रमुखच आपल्या संघाबरोबर ठामपणे उभा राहिला आणि पाठिंबा दिला, तर चित्र बदलतं, हे आपल्याला काल दिसलं. ही फक्त खेळासाठीच नाही, तर त्या देशासाठीही प्रचंड सकारात्मक गोष्ट ठरते."

"क्रोएशियाच्या अध्यक्षांऐवजी फक्त संघ तिथे असता आणि संघाने आपला पराभव अशा खिलाडूवृत्तीने स्वीकारला असता, तर क्रोएशियात त्याचे गंभीर पडसाद उमटले असते. पण त्यांच्याबरोबर त्यांच्या देशाच्या अध्यक्ष होत्या. त्यामुळे तिथे चित्र बदललं," गोऱ्हे म्हणतात.

"कोलिंडा यांनी फक्त आपल्या देशाच्या टीमलाच पाठिंबा दिला, असं नाही. त्यांनी फ्रान्सच्या खेळाडूंचं आणि प्रशिक्षकांचंही कौतुक केलं. हे खरंच एक ठाम विधान होतं. आम्ही हरलो असलो, तरी प्रतिस्पर्ध्यांनी उत्तम खेळ केला आहे. त्यांचं कौतुक केलंच पाहिजे, हा विचार त्यामागे नक्कीच होता," राजदीप सांगतात.

भारतात मात्र VIP संस्कृतीच

भारतात 2011मध्ये झालेल्या क्रिकेट वर्ल्डकपच्या सेमीफायनलदरम्यान भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांचे...


हे रॉकेट एलन मस्क यांच्या 'स्पेस एक्स' या खाजगी कंपनीचं आहे.

मानवाचं अस्तित्व फक्त पृथ्वीवर न ठेवता त्यापुढे जाऊन इतर ग्रहांवर कसं पोहोचवता येईल यासाठी एलन मस्क यांनी 'स्पेस एक्स' या कंपनीची स्थापना केली आहे.

फॉल्कन हेवी या रॉकेटमध्ये एलन मस्क यांची टेस्ला कार ठेवण्यात आली आहे. अंतराळामध्ये जाणारी ही पहिली कार आहे. चंद्रावर मानवाला पाठवल्यानंतर पहिल्यांदाच सगळ्या जगाचं याकडे लक्ष लागलं आहे.

केनेडी स्पेस सेंटरमधल्या LC-39A प्लॅटफॉर्मवरून याआधीच्या अपोलो मिशनला सुरुवात झाली होती. त्या ठिकाणाहून या मिशनला सुद्धा सुरुवात झाली आहे.

फॉल्कन हेवी हे आतापर्यंतचं सगळ्यात जड रॉकेट आहे. येत्या काळात मंगळ ग्रहावर पोहचण्यासाठी एलन मस्क यांना फॉल्कनचा वापर करायचा आहे.

फॉल्कन हेवी रॉकेटचं वजन मुंबईच्या 5 डबल डेकर बस एवढं आहे.

70 मीटर लांबीचं फॉल्कन हेवी रॉकेट 11 किमी प्रतिसेकंद वेगानं उड्डान करतं. अंतराळात 64 टन स्थापित करण्याची त्याची क्षमता आहे. हे अंदाजे मुंबईच्या 5 डबल डेकर बस एवढं आहे.

सध्याच्या इतर रॉकेटच्या तुलनेत फॉल्कन हेवी रॉकेटमध्ये दुप्पटीनं भार उचलण्याची क्षमता आहे.

टेस्ला स्पोर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ट कार

स्पेस एक्सचे सिईओ एलन मस्क यांच्या मते या रॉकेटचं पहीलं उड्डाण यशस्वी होण्याची शक्यता केवळ 50 टक्के होती. पण मोहीम यशस्वीरित्या पार पडली.

अंतराळ प्रवासातले धोके लक्षात घेऊन एलन यांनी त्यांची जुनी लाल रंगाची टेस्ला ही स्पोर्ट्स कार यासाठी वापरली. कारच्या ड्राइव्हिंग सीटवर स्पेस सूटची व्यवस्था केली आहे.

ही मोहीम यशस्वी झाली तर टेस्ला कार आणि त्यामधला अंतराळवीर सूर्याजवळच्या अंडाकार कक्षात पोहचू शकणार आहेत. ती जागा मंगळाच्या अगदी जवळ असेल.

पण ही मोहीम यशस्वी झाल्याची सूचना शेवटच्या साडेसहा तासांत समजू शकणार आहे.

याबाबत एलन मस्क  सांगतात, "ही कार पृथ्वीपासून 400 दशलक्ष किलोमीटर एवढा दूरचा प्रवास करणार आहे. आणि तिचा वेग 11 किमी प्रतिसेकंद असणार आहे."

कोण आहे एलन मस्क?

'भविष्य अंतराळात असणार'

बीबीसीच्या न्यूज नाईट या कार्यक्रमात बोलताना एलन यांनी वेगवेगळे मुद्दे मांडले होते.

वेगवेगळ्या संशोधनाचा हवाला देत मानव हा कदाचित बहूग्रहीय प्राणी असू शकतो असं त्यांना वाटतं.

"मंगळावर आपलं एक घर असावं यापेक्षा अफलातून काय असू शकतं" असं मत सुद्धा त्यानी व्यक्त केलं होतं.

हे वाचलं का?

हे पाहिलं आहे का?

नासाचे शास्त्रज्ञ अंतराळात खातात पिझ्झा

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे लसीकरण केवळ 'कोविन ॲप'मध्ये नोंदणी केलेल्या व्यक्तींसाठी असणार आहे. तसेच सध्यातरी लशीची केवळ पहिली मात्रा घेणाऱ्यांनाच या सुविधेचा लाभ दिला जाणार आहे.

"भविष्यात लशींच्या मात्रांचा साठा ज्या प्रमाणात प्राप्त होईल, त्या अनुरूप त्या-त्या वेळी योग्य निर्णय घेतला जाईल. मात्र, मुंबई महानगरपालिका क्षेत्रातील सर्वच पात्र नागरिकांचे लसीकरण व्हावे, यासाठी महापालिका आवश्यक ते सर्व नियोजन करीत असून नागरिकांनी लसीकरण करवून घेण्यासाठी गर्दी करू नये आणि कोविड प्रतिबंधात्मक नियमांचे परिपूर्ण पालन करावे," असे आवाहन महापालिका प्रशासनाने केले आहे.

मुंबईत 1 मे रोजी 'या' 5 केंद्रांवरच लसीकरण सुरू -

1. बा. य. ल. नायर सर्वोपचार रुग्णालय (मुंबई सेंट्रल परिसर).

2. सेठ वाडीलाल छत्रभुज गांधी व मोनजी अमिदास व्होरा सर्वोपचार रुग्णालय, राजावाडी (घाटकोपर परिसर)

3. डॉ. रुस्तम नरसी कूपर सर्वोपचार रुग्णालय (जुहू विलेपार्ले पश्चिम परिसर).

4. सेव्हन हिल्स रुग्णालय (अंधेरी परिसर).

5. वांद्रे कुर्ला संकुल येथील जम्बो कोविड सेंटर

मुंबईत पुढचे 3 दिवस लसीकरण बंद, साठा संपल्याने महापालिकेचा निर्णय

दरम्यान, 29 ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एप्रिल रोजी मुंबई महापालिकेनं सांगितलं होतं की, कोव्हिड -19 च्या लसीकरण मोहीमेसाठी पुरेसा लस साठ उपलब्ध नसल्याने 3 दिवस मुंबईतली सगळी लसीकरण केंद्र बंद राहणार आहे.

मात्र, नव्या माहितीनुसार, वरील 5 केंद्रांवर लसीकरण सुरू राहणार आहे.

मुंबईतली कोणती केंद्र दुसऱ्या दिवशी सुरू राहतील, कुठे मर्यादित साठा आहे याविषयीची माहिती महापालिकेकडून आदल्या रात्री जाहीर करण्यात येते. त्यानुसार वरील केंद्र जाहीर करण्यात आले आहेत.

गुरुवारीही (29 एप्रिल) मुंबईतली 40 खासगी लसीकरण केंद्रं साठ्याअभावी बंद ठेवण्यात आली होती. तर बुधवारी रात्री उशीरा काही प्रमाणात साठा आल्यानंतर शासकीय केंद्र साठा असेपर्यंत सुरू राहणार असल्याचं जाहीर करण्यात आलं होतं.

लस उपलब्ध होताच दुसरा डोस घेणाऱ्या आणि 45 वर्षांवरील नागरिकांचं प्राधान्याने लसीकरण करण्यात येणार असून नागरिकांनी केंद्रावर गर्दी करू नये, असं आवाहन पालिकेने केलंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


हे वक्तव्य आहे भाजप नेते राणे यांचं. शिवसेना-राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस यांच्या 'महाविकास आघाडी'चं सरकार सत्तेत येणार, अशी चिन्हं असताना शनिवारी सकाळी देवेंद्र यांनी मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली. तर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली.

त्यानंतर झालेल्या संपूर्ण घटनाक्रमाबदद्ल बीबीसी मराठीशी बातचित केली.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

"महाराष्ट्रात भुकंप झाला असं म्हटलं जातयं, पण हा भुकंप नसून ही गोष्ट घडणारच होती. मी काही दिवसांपूर्वी सांगितलं होतं की, महाराष्ट्रात फक्त भाजपचं सरकार बनवणार आहे आणि लवकरच सरकार बनवलं जाईल. त्याला एक आठवडा होत नाही, तोच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री म्हणून देवेंद्र फडणवीस यांनी शपथ घेतली. उपमुख्यमंत्री म्हणून अजित पवार यांनी शपथ घेतली आहे. परत  भाजपचंच सरकार आलेलं आहे, सहकारी म्हणून अजित पवार यांचा पाठिंबा आहे," भाजप नेते नारायण राणे म्हणाले.

"मला वाटतं सरकार महाराष्ट्रात पाच वर्ष टिकेल, चांगलं काम करेल, कारण देवेंद्र फडणवीस यांना 5 वर्षांचा अनुभव आहे. अनेक वर्षांचा अनुभव अजित पवारांना आहे. दोघंही नेते अनुभवी आहेत, ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याचा भाजपला नक्कीच फायदा होईल," असंही राणे यांनी सांगितलं.

नारायण राणे यांच्याशी प्राजक्ता पोळ यांनी केलेली बातचित-

प्रश्न - अजित पवार किती दिवसांपासून भाजपच्या संपर्कात होते?

ती माहिती देणं योग्य होणार नाही, पण आजही शिवसेना आणि कॉंग्रेसचे लोक संपर्कात आहे. याचा अर्थ असा नाही की, अजित पवारच संपर्कात होते, अनेक पक्षाचे लोक संपर्कात आहे. पण त्यांना बंद करुन ठेवलंय, हॉटेलमध्ये ठेवलयं.  अर्थात, किती दिवस ठेवू शकतील. काही लोक राहणारच नाही शिवसेनेमध्ये अथवा कॉंग्रेसमध्ये. शिवसेना किंवा शिवसेनेच्या संजय राऊतांकडून जी भाषा बोलली जाते, ती भाषा महाराष्ट्रासारख्या प्रगत राज्यात शोभणारी नाहीये.

भाजपवर होणाऱ्या आरोपांना मी येत्या दोन दिवसात उत्तर देइलच. 56 आमदार निवडून आल्यावर मुख्यमंत्री आमचा म्हणणं चुकीचं आहे.  बहुमताला 145 लोक लागतात, पण 145 नसतांना आमचंच सरकार येणार, आमचाच मुख्यमंत्री होणार असं बोलणं चुकीचं आहे भाजपला बहुमत सिद्ध करण्यासाठी 30 नोव्हेंबरपर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. हा विश्वासदर्शक ठराव भाजप आणि अजित पवार सिद्ध करतील यावर माझा विश्वास आहे.

प्रश्न - किती आमदार संपर्कात आहे आणि फ्लोअर टेस्टच्या वेळेला ते दिसतील का?

30 तारखेच्या आधी मी काहीही सांगू शकत नाही. भाजप 165चा आकडा पार करेल, सरकार 5 वर्षं टिकेल एवढं नक्की.

प्रश्न - अजित पवार भाजपात राहू शकतील का?

अजित पवारांसारखा नेता जेव्हा निर्णय घेतो, तेव्हा तो आपल्या विचाराशी ठाम असतो. मी कुणाच्या कुंटुबाअंतर्गतचा विषय बोलू इच्छित नाही. तो त्यांचा प्रश्न आहे, पण अजित पवारांनी ज्या अर्थी हा निर्णय घेतलाय, त्या अर्थी ते आपल्या विचाराशी एकदम पक्के असतील, यावर माझा विश्वास आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे वक्तव्य आहे विधानसभेचे विरोधी पक्षनेते आणि भाजपचे नेते देवेंद्र फडणवीस यांचं. नाशिकमधील माजी आमदार बाळासाहेब सानप यांच्या भाजपप्रवेशावेळी ते बोलत होते.

विधानपरिषदेच्या शिक्षक आणि पदवीधर निवडणुका महाविकास आघाडीच्या तिन्ही पक्ष (काँग्रेस, राष्ट्रवादी आणि शिवसेना) एकत्रित सामोरे गेले. त्यात महाविकास आघाडीला 6 पैकी 5 जागा मिळाल्या होत्या. त्यानंतर अजित पवार, अनिल परब अशा अनेक वरिष्ठ नेत्यांनी आगामी निवडणुका एकत्रित लढण्याचे संकेत दिले होते.

शिक्षक आणि पदवीधर निवडणुकीच्या निकालानंतर शिवसेना नेते आणि परिवहन मंत्री अनिल परब म्हणाले होते, "महाराष्ट्रात यापुढे महाविकास आघाडी एकत्र लढल्यास दुसऱ्या कोणत्याच पक्षाला जागा राहणार नाही. या निवडणुकीत तीनही पक्ष महाविकास आघाडी म्हणून लढले आणि हे त्याचेच यश आहे. तीन पक्षांचे झेंडे जरी वेगवेगळे असले तरी अजेंडा मात्र एकच आहे."

त्यामुळे महाविकास आघाडी म्हणून आगामी निवडणुकांना शिवसेना, राष्ट्रवादी आणि काँग्रेस एकत्रित सामोरं जाण्याची शक्यता बळावली असतानाच, देवेंद्र फडणवीस यांनी मात्र याचा भाजपला फायदाच होईल, असं म्हटलंय.

महाविकास आघाडीतले तिन्ही पक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ष आगामी महापालिका किंवा इतर सर्वच निवडणुका एकत्रित लढल्यास भाजपला महाराष्ट्रात 'स्पेस' निर्माण करता येईल का? या प्रश्नाचं उत्तर आपण या बातमीतून जाणून घेऊच. तत्पूर्वी, देवेंद्र फडणवीस नेमके काय म्हणाले, हे पाहू.

ते तिन्ही पक्ष एकत्र लढल्यास भाजपला 'स्पेस' मिळेल - फडणवीस

देवेंद्र फडणवीस म्हणाले, "आता हे तिन्ही पक्ष सांगतात, एकत्र लढू. त्यांनी जरूर एकत्र लढलं पाहिजे. माझी तर इच्छाच आहे. कारण एकत्रित लढल्याने एखादा तात्कालिक फायदा त्यांना होईल. मात्र, तीन पक्ष एकत्रित आल्यानं जी राजकीय स्पेस असते. त्या स्पेसमध्ये किती लोक मावतील? हे सुद्धा महत्त्वाचं असतं. दोनच पक्ष त्या राजकीय स्पेसमध्ये मावणं कठीण जातं, हे तिघे एकत्र येण्याचं बोलत आहेत. याचा अर्थ, त्यातली सगळ्यांत मोठी स्पेस ते भाजपसाठी मोकळी करत आहेत. भाजप ती स्पेस व्यापल्याशिवाय राहणार नाही."

"देशाच्या इतिहासात जेव्हा जेव्हा भाजपला कॉर्नर केलं गेलं, तेव्हा भाजप स्वबळावर उभा राहिला. राजस्थान असो वा कर्नाटक या राज्यांमध्ये भाजपला बाजूला ठेवलं गेलं, पण ती स्पेश भाजपनं व्यापली आणि आज तिथे मोठा पक्ष झाला. त्यामुळे या तीन पक्षांनी आपल्याला संधी दिलीय," असंही देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.

तसंच, ही राजकीय स्पेस, राजकीय पोकळी व्यापून महाराष्ट्रात एकट्याच्या बळावर सत्ता आणणारा पक्ष आपल्याला बनवायचा आहे, असं आवाहनही फडणवीसांनी कार्यकर्त्यांना केलं.

यात दोन-तीन प्रश्न उपस्थित होतात. अशी काही स्पेस निर्माण झालीय का, झाली असल्यास ती भाजपला घेता येईला का इत्यादी बरेच प्रश्न आहेत. आपण या प्रश्नांचा आढावा घेऊया.

'कुठल्याही सत्तेवेळी विरोधी स्पेस तयार होतेच'

महाराष्ट्रातील किंवा कुठल्याही सत्तेवेळी अशी स्पेस तयार होतच असते, असं वरिष्ठ पत्रकार संदीप प्रधान म्हणतात.

याबद्दल अधिक विस्तृतपणे सांगताना प्रधान म्हणतात, "तीन पक्ष एकत्र आल्यामुळे जशी एक ताकद निर्माण होते, तशीच सरकारच्या विरोधातही जनभावना तयार होत जाते. ती कशी, तर सरकारला आता एक वर्ष पूर्ण झालंय, आता त्यांना आपलं काम दाखवावं लागेल. अन्यथा, मग नाराजी वाढत जाईल आणि त्यातून एक जनभावना तयार होईल. त्याचा फायदा विरोधातील पक्षाला, आजच्या घडीला भाजपला होईल. या स्पेसबद्दल फडणवीस बोलत असतील तर ते बरोबर आहे."

"जेव्हा आता कधी निवडणुका येतील, तेव्हा राज्यातील सत्तेत हे तीन पक्ष असल्यानं त्यांच्या निर्णयांविरोधातली जी भावना...


हे वक्तव्य आहे शिवसेनेचे खासदार आणि मुख्य प्रवक्ते संजय राऊत यांचं आहे. विशेष म्हणजे, शिवसेना अजून UPA मध्ये अधिकृतरित्या नाहीय. मात्र, पवार अध्यक्ष होणार असल्यास समर्थन करण्यास शिवसेना तयार असल्याचं राऊत म्हणत आहेत.

तसंच, राष्ट्रवादीचे नेते आणि महाराष्ट्राचे गृहनिर्माण मंत्री जितेंद्र आव्हाड यांनीही या चर्चांना बळ देणारं विधान केलं.

"राजकारणात प्रणब मुखर्जी, अटलबिहारी वाजपेयी हे वरिष्ठ नेते होते. त्यांच्यानंतर शरद पवार साहेब हे एकमेव अनुभवी आणि मोठे नेते आहेत. त्यामुळे त्यांच्याकडे युपीएचं पद येऊ शकतं. मात्र, हा निर्णय दिल्लीमध्ये सर्वानुमते आणि कोणाचा विरोध न होता होणं अपेक्षित आहे. पवार साहेबांनी मात्र या सगळ्याचाच इन्कार केला आहे," असं जितेंद्र आव्हाड म्हणाले.

एकीकडे शरद पवार यांच्याबाबत या चर्चा सुरू झाल्या असताना, दुसरीकडे शरद पवार यांनी मात्र UPA चे अध्यक्ष होण्याच्या शक्यता फेटाळल्या आहेत.

मात्र, तरीही शरद पवार UPA चे अध्यक्ष होऊ शकतात का, याची चर्चा अजूनही राजकीय वर्तुळात सुरूच आहे. याच प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं घेतला आहे.

तत्पूर्वी, आपण यूपीए म्ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णजे काय, ती कधी स्थापन झाली हे पाहूया.

UPA म्हणजे काय?

संयुक्त पुरोगामी आघाडी (UPA) ही एक राजकीय पक्षांची आघाडी आहे. 2004 लोकसभा निवडणुकीनंतर सत्तेसाठी सोनिया गांधी यांनी संयुक्त पुरोगामी आघाडीच्या नावाखाली विविध राजकीय पक्षांची मोट बांधली होती. या आघाडीचं नेतृत्व स्वत: सोनिया गांधी यांनीच केलं.

2004 ला काँग्रेसने सत्तेसाठी विविध पक्षांना सोबत घेऊन बनवलेल्या आघाडीने दोनवेळा सलग केंद्रात सत्ता मिळवली. यातील 2004 च्या पहिल्या सरकारला UPA-1, तर 2009 च्या म्हणजे दुसऱ्या सरकारला UPA-2 चं सरकार असं संबोधण्यात येतं.

UPA ची स्थापना झाल्यापासून याचं नेतृत्व काँग्रेसकडेच आहे. आजतागायत सोनिया गांधी याच UPA च्या अध्यक्ष आहेत.

आता सोनिया गांधी काँग्रेसच्या हंगामी अध्यक्षा असल्या तरी त्या वयोमानामुळे आणि तब्येतीमुळे राजकारणात पूर्वीइतक्या सक्रीय राहत नाहीत. काँग्रेसचं हंगामी अध्यक्षपदही त्यांनी पर्यायानं स्वीकारल्याचं बोललं जातं. त्यामुळे UPA चं अध्यक्षपद दुसऱ्या व्यक्तीकडे जाण्याची शक्यता आहे.

मात्र, आता विरोधी पक्षांमध्ये आणि विशेषत: UPA-1 आणि UPA-2 मधील सहभागी पक्षांमध्ये राष्ट्रीय राजकारणाचा अनुभव पाहता तुलनेनं वजनदार नेता म्हणून शरद पवार यांचं नाव घेतलं जातं. पण आता प्रश्न उपस्थित होतो की, काँग्रेसच्या पुढाकाराने स्थापन झालेल्या आणि सुरुवातीपासूनच काँग्रेसचा वरचष्मा राहिलेल्या UPA ची धुरा शरद पवारांकडे दिली जाऊ शकतात का? हा प्रश्न उरतोच.

'स्वीकाहार्यता आणि ज्येष्ठत्व'

राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे सांगतात, "शरद पवार यांचं राजकारणातील ज्येष्ठत्व, भाजपविरोधी किंवा विरोधी पक्षातील वेगवेगळ्या पक्षांशी असलेले सलोख्याचे संबंध आणि सर्व पक्षांमध्ये पवारांबाबत असलेली स्वीकाहार्यता हे गुण पवारांना UPA चं अध्यक्षपद किंवा निमंत्रक म्हणून निवडीसाठी महत्त्वाचे आहेत."

याच मुद्द्याला महाराष्ट्र टाइम्सचे वरिष्ठ सहाय्यक संपादक विजय चोरमारे आणखी दोन मुद्दे जोडतात.

विजय चोरमारे म्हणतात, "भाजपविरोधात मजबूत आघाडी बांधायची असल्यास UPA ची पुनर्बांधणी आवश्यक आहे आणि त्यासाठी पवारांसारखा विविध पक्षांशी समन्वय साधणाराच नेता लागेल. तसंच, राष्ट्रीय राजकारणातला अनुभवही इथे कामी येऊ शकतो."

'पवारांमध्ये विरोधकांना एकत्र करण्यासाठीचं कसब'

शरद पवार यांना नेतृत्व देण्यात आल्यास त्याचा सर्वच विरोधी पक्षांना लाभ होऊ शकतो, असं ज्येष्ठ राजकीय...


हे वाक्य कुणा कोव्हिड रुग्णाचं नाही. ते अमेरिकेतल्या एका कृष्णवर्णीय माणसाचं आहे, ज्याचा जीव एका गोऱ्या पोलिसामुळे गेला. ही ठिणगी पडताच आता देशभरात वणव्यासारख्या दंगली पसरल्या आहेत.

आधीच कोरोनामुळे हैराण झालेल्या अमेरिकेत हे नवं मोठं संकट आलंय. तिथे जाळपोळ, लुटालूट होतेय. 40 शहरांमध्ये कर्फ्यू लागलाय. पण असा उद्रेक होण्याची ही पहिली वेळ नाही. काळ्या-गोऱ्यांच्या संघर्षावरून अमेरिकेत 4 वर्षं गृहयुद्ध पेटलं होतं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

भारतात जसा जातीय संघर्ष होत आलाय, तशी अमेरिकेत वांशिक भेदभाव झाल्यामुळे हिंसक आंदोलनं झाली आहेत. पण हे का घडतंय आणि त्याचा इतिहास काय आहे?

'मला श्वास घेता येत नाहीये'

25 मे च्या दिवशी अमेरिकेच्या मिनेसोटा राज्यातल्या मिनिआपोलिस शहरात 46 वर्षांच्या जॉर्ज फ्लॉइड या माणसाला पोलिसांनी अटक करण्याचा प्रयत्न केला. फ्लॉइडवर आरोप होता एका दुकानदाराला 20 डॉलर्सची खोटी नोट दिल्याचा. पोलीस आणि फ्लॉइड यांच्यात काही काळ वाद झाला.

अमेरिकेत हजारो लोक रस्त्यांवर उतरले आहेत. त्यांच्या या संतापाचं कारण काय आहे?

त्यानंतर जमिनीवर पडलेल्या फ्लॉइड यांच्या गळ्यावर डेरे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क चाऊविन या 44 वर्षांच्या पोलिसाने गुडघा दाबून ठेवला. त्याचा व्हीडिओ कॅमऱ्यात कैद झाला आणि पाहता पाहता व्हायरल झाला

त्या पोलीस अधिकाऱ्याने फ्लॉइड यांचा गळा आपल्या गुडघ्याखाली सुमारे पावणे नऊ मिनिटं दाबून ठेवला होता. फ्लॉइड सातत्याने आपण गुदमरत असल्याचं सांगताना व्हीडिओत दिसतात. मला श्वास घेता येत नाहीये, असं ते विनवणीच्या स्वरात म्हणतात. पण पोलीस काही त्याला सोडत नाहीत. फ्लॉइड बेशुद्ध झाल्यानंतरही सुमारे तीन मिनिटं या पोलिसाने आपला गुडघा हलवला नाही.

डेरेक चाऊविन

त्यानंतर निपचित पडलेल्या फ्लॉइड यांना दवाखान्यात नेलं गेलं आणि तिथे त्यांना मृत घोषित करण्यात आलं. फ्लॉइड हे एका स्थानिक पबमध्ये बाउन्सरचं काम करायचे. डेरेक चाउविन या पोलिसावर खुनाचा आरोप ठेवला गेलाय आणि त्यांच्याबरोबर असलेल्या इतर पोलिसांची चौकशी सुरू आहे.

या घटनेनंतर बघता बघता निदर्शनांचं लोण अमेरिकेत पसरलं. अमेरिकेच्या अनेक शहरांमध्ये पोलिसी अत्याचारांविरोधात निदर्शनं झाली, अनेक ठिकाणी जाळपोळ आणि दगडफेकीच्या घटना घडल्या, पोलिसांनी जमावांना पांगवण्यासाठी अश्रुधूर, पेपर स्प्रे, पाण्याचे फवारे, हवेत फायरिंग अशा तंत्रांचा वापर केला. पण एक आठवडा उलटून गेला तरी ही निदर्शनं संपायला तयार नाहीत. अमेरिकेतले कृष्णवर्णीय या घटनेनंतर कमालीचे संतापले आहेत.

ट्रंप यांनी आगीत तेल ओतलं?

यापूर्वी अमेरिकेच्या अनेक राष्ट्राध्यक्षांवर आपल्या कारकीर्दीत वर्णभेदाच्या गंभीर घटना हाताळण्याची वेळ आली आहे. आता ती पाळी डॉनल्ड ट्रंप यांच्यावर आहे. मिनिआपोलिसमध्ये हिंसक निदर्शन करणाऱ्या निदर्शकांना ट्रंप यांनी 'दंगलखोर' म्हटलं. ते बाहेरच्या राज्यांमधून मिनिआपोलिसमध्ये गेले होते आणि हा गुन्हा आहे असंही ट्रंप यांनी म्हटलं.

यानंतर जशी हिंसक आंदोलनं अमेरिकेच्या वेगवेगळ्या शहरांमध्ये पसरायला लागली तशी ट्रंप आणि विरोधी पक्षाची सत्ता असलेल्या राज्यांमध्ये खटके उडू लागले. डेमोक्रॅटिक पक्षाचे गव्हर्नर आणि मेयर हे तातडीने केंद्रीय नॅशनल गार्डला पाचारण करत नसल्याने जग त्यांना हसतंय अशी टीका ट्रंपनी केली आणि माझं ऐकलं नाही तर फेडरल म्हणजे केंद्र सरकार हस्तक्षेप करेल असा इशाराही दिला.

हिंसक निदर्शनांमागे अँटिफा ही कट्टर डाव्या विचारांची संघटना असल्याचंही ट्रंप यांनी म्हटलं आणि तिला दहशतवादी संघटना म्हणून घोषित करणार असल्याचंही जाहीर केलं. देशातली परिस्थिती अत्यंत नाजूक असतानाही...


हे विधयक एप्रिल महिन्यात मांडण्यात आलं होतं, ज्यामुळे हाँगकाँगमधल्या गुन्ह्याचा आरोप असलेल्या संशयितांचं चीनमध्ये प्रत्यार्पण करणं शक्य होणार होतं.

जून महिन्यात हे विधेयक मागे घेण्यात आलं होतं आणि लॅम यांनी म्हटलं होतं की हे विधेयक मृतप्राय झालं आहे. अर्थात तेव्हाही हे विधेयक पुर्णपणे रद्द करण्यात आलं नव्हतं.

हे विधेयक पुर्णपणे रद्द करा ही निदर्शकांच्या पाच प्रमुख मागण्यांपैकी एक मागणी होती. त्यांनी सगळ्या प्रकारच्या लोकशाही हक्कांचीही मागणी केली आहे.

सोमवारी, लॅम यांच्या काही ध्वनिफिती लीक झाल्या ज्यात त्या म्हणत होत्या की हाँगकाँगमध्ये जो अभूतपूर्व राजकीय गोंधळ उडाला त्यासाठी त्या स्वतःला जबाबदार समजतात. आणि या गोंधळासाठी त्या स्वतःला माफ करू शकत नाहीत.

एप्रिलमध्ये मांडलेल्या या प्रत्यर्पण विधेयकावर बरीच टीका झाली होती. याला विरोध करणाऱ्यांचं म्हणणं होतं की हाँगकाँगच्या नागरिकांना असणाऱ्या कायदेशीर हक्कांचं उल्लंघन या विधेयकामुळे होईल तसंच बीजिंगचा विरोध करणाऱ्यांना धाकदपटशा दाखवण्यासाठी याचा वापर केला जाईल.

गेल्या 14 आठवड्यांपासून हाँगकाँगमध्ये निदर्शनं सुरू आहेत. गेल्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आठवड्यात पुन्हा आंदोलक आणि निदर्शकांमध्ये चकामकी झाल्या.

लॅम यांनी विधेयक रद्द करण्याची घोषणा केल्यानंतर लोकशाहीचे समर्थक तसंच प्रमुख निदर्शक जोशुआ वाँग यांनी म्हटलं की ही घोषणा म्हणजे 'विशेष काही नाही, आणि आता फारच उशीर झाला आहे.'

आंदोलकांच्या सगळ्या मागण्या मान्य झाल्या पाहिजेत अशी मागणी त्यांनी ट्वीट करून केली.

निदर्शकांवर पोलिसांनी केलेला अतिरिक्त बळाच्या वापराची स्वतंत्र चौकशी व्हावी. अटक झालेल्या निदर्शकांना सोडून देण्यात यावं आणि मोठ्या प्रमाणावर राजकीय बदल घडवावेत अशा काही आंदोलकांच्या मागण्या आहेत. अधिकाऱ्यांनी या निदर्शनांना दंगली म्हणणं थांबवावं अशीही त्यांची मागणी आहे.

हाँगकाँगवर 150 वर्षं ब्रिटिशांनी राज्य केलं. त्यानंतर 1997 साली हाँगकाँग चीनच्या स्वाधीन करण्यात आलं. तेव्हापासून हाँगकाँग बऱ्यापैकी स्वायत्त प्रदेश आहे. चीनचा प्रशासकीय भाग असला तरी हाँगकाँगमध्ये वेगळी राज्यपद्धती आहे. पण चीन आता हळूहळू हाँगकाँगमध्ये आपली पकड मजबूत करतोय अशी अनेकांना भीती वाटते आहे.

हाँगकाँगचा विशेष दर्जा

चीनमधल्या इतर शहरांपेक्षा हाँगकाँग शहर वेगळं आहे. ते का वेगळं आहे, हे समजून घेण्यासाठी इतिहासावर नजर टाकणं गरजेचं आहे.

150 वर्षांपासून ब्रिटीश साम्राज्याचा हिस्सा असणाऱ्या हाँगकाँग बेटाचं हस्तांतर 1842 मध्ये यूकेकडे करण्यात आलं. नंतर चीनने हाँगकाँगचा इतर भागही ब्रिटीशांना 99 वर्षांसाठी भाड्याने दिला.

व्यापारी बंदर म्हणून हाँगकाँग नावारूपाला आलं. उत्पादन केंद्र म्हणून 1950च्या दशकामध्ये इथल्या अर्थव्यवस्थेने वेग घेतला.

चीनच्या मुख्य भूमीतील अस्थिरता, गरीबी आणि छळापासून पळ काढणऱ्या अनेक स्थलांतरित आणि असंतुष्ट लोकांनी इथे आसरा घेतला.

त्यानंतर १९८०च्या दशकाच्या सुरुवातीला ब्रिटीशांकडील या ९९ वर्षांच्या भाडेकराराचा कालावधी संपण्याचा अवधी जवळ आल्यानंतर ब्रिटन आणि चीनमध्ये बोलणी सुरू झाली. हाँगकाँग चीनकडे परत देण्यात यावं असं चीनच्या कम्युनिस्ट सरकारचं म्हणणं होतं.

'एक देश, दोन प्रणाली' या धोरणाखाली हाँगकाँग चीनकडे 1997 मध्ये परत देण्यात येईल, अशी तडजोड दोन्ही देशांमध्ये 1984 मध्ये केली.

यामुळे चीनचा भाग असूनही हाँगकाँगला 50 वर्षं मोठ्या प्रमाणात स्वायत्तता मिळणार होती. फक्त परराष्ट्र आणि संरक्षण विषयक मुद्दे सोडून इतर सर्व बाबींची स्वायत्तता हाँगकाँगकडे देण्यात आली होती.

परिणामी हाँगकाँगचे स्वतःचे...


हे विधेयक सिलेक्ट कमिटीकडे पाठवण्याची मागणी काँग्रेसनं लावून धरली आहे. त्यातच अधिवेशनाचे शेवटचे दोन दिवस उरले असल्यामुळे या विधेयकाचं भविष्य टांगणीला लागलं आहे.  काँग्रेसच्या या खेळीमुळे भाजपची अडचण झाली, मात्र त्याला प्रत्युत्तर देण्याची तयारी भाजपनं केली आहे.

काँग्रेसच्या या विरोधाबाबत बोलताना केंद्रीय अर्थमंत्री अरूण जेटली म्हणाले, "काँग्रेसनं लोकसभेत दिलेला पाठिंबा म्हणजे केवळ ढोंग होते, खोटारडेपणा होता. मुस्लीम महिलांवरील शतकानुशतकांचा अंधार दूर करण्याची संधी काँग्रेसच्या विरोधामुळे प्रत्यक्षात आली नाही."

यावर बोलताना काँग्रेसचे राज्यसभेतील विरोधी पक्षनेते गुलाब नबी आझाद यांनी सांगितलं की, "पतीला तुरुंगात टाकल्यानंतर महिलेला केंद्र सरकारनं निर्वाह भत्ता देण्याची आमची मागणी आहे, पण मोदी सरकार त्याला तयार नाही."

गोव्यात मिग विमानानं घेतला पेट

भारतीय नौदलाच्या 'विक्रमादित्य' या युध्दनौकेवर कार्यरत असलेल्या एका 'मिग 29 के' या लढाऊ विमानाला बुधवारी गोवा विमानतळावर अपघात होऊन ते आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडल्याचं वृत्त 'सकाळ' नं दिलं आहे.

या अपघातात विमानाला आग लागली, मात्र वैमानिक बच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावला आहे.

संरक्षण खात्यानं या घटनेच्या चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

लढाऊ विमानाला अपघात झाल्यानं दाबोळी विमानतळावर आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण झाली होती.

इस्राईलबरोबरचा करार रद्द

संरक्षण मंत्रालयानं इस्राईलच्या राफेल कंपनीकडून 'अँटी टँक मिसाईल'चा खरेदी करार रद्द केल्याचं वृत्त 'हिंदुस्तान टाइम्स'नं दिलं आहे.

राफेल या कंपनीनं यासंबंधी माहिती दिली आहे. हा करार 3520 कोटींचा होता.

इस्राईलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेत्यान्याहू यांच्या भारत दौऱ्याआधी हा करार रद्द करण्यात आला आहे.

या प्रकरणी भारतीय अधिकाऱ्यांनी कोणतीही प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

'आप'कडून राज्यसभेचे उमेदवार ठरले

इंडियन एक्सप्रेसनं दिलेल्या वृत्तानुसार 'आप'चे ज्येष्ठ नेते संजय सिंह, सनदी लेखापाल एन डी गुप्ता आणि काँग्रेसचे माजी नेते आणि उद्योगपती संजय गुप्ता यांना आम आदमी पार्टीतर्फे राज्यसभेसाठी उमेदवारी मिळाली आहे.

'आप'चे नेते कुमार विश्वास राज्यसभेसाठी इच्छूक होते. मात्र त्यांना उमेदवारी मिळाली नाही. अरविंद केजरीवाल यांच्या निर्णयाविरोधात 'सत्य' बोलल्यामुळे ही शिक्षा मिळाल्याचं वक्तव्य विश्वास यांनी केलं आहे.

चीनचा अरुणाचलमध्ये रस्तेबांधणीचा प्रयत्न

डोकलाम वाद संपुष्टात आल्यानंतर भारताच्या हद्दीत चीन सैनिक घुसवण्याचा प्रयत्न करणार नाही ही अपेक्षा फोल ठरली आहे.

चिनी सैनिकांनी डिसेंबर महिन्याच्या अखेरीस रस्ते उभारण्याच्या सामग्रीसह सियांग जिल्ह्यातील गावापर्यंत मजल मारल्याचं वृत्त 'लोकमत'नं दिलं आहे.

चीनी सैनिकांनी माघार घेतली असली तरी अरुणाचलचं अस्तित्व मान्य करण्याला चीननं नकार दिला आहे.

अरुणाचल हा भारताचा भाग आहे हे चीन मान्य करण्यास तयार नाही, असंही या वृत्तात म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे विमान आठ जानेवारीला तेहरान हून युक्रेनची राजधानी कीएफला जात होतं. तेहरानहून उड्डाण घेतल्यावर इराणच्या लष्कराने हे विमान चुकून पाडलं होतं. या विमानात असलेले सर्व प्रवासी मृत्युमुखी पडले. प्रवासी आणि कर्मचारी असे एकूण 176 जण ठार झाले. त्यापैकी 86 नागरिक इराणी होते.

इराणने सुरुवातीला हे विमान पाडल्याचा इन्कार केला होता. मात्र आंतरराष्ट्रीय गुप्तचर संस्थांच्या मार्फत सत्य बाहेर आलं तेव्हा इराणला त्यांची चूक स्वीकारावी लागली.

इराणच्या लोकांनी लोक रस्त्यावर या घटनेविरोधात निदर्शनं केली. याशिवाय अन्य शहरांतही निदर्शनं होत आहेत. लष्कर आणि निदर्शकांमध्ये चकमक झाली. अश्रूधुराच्या नळकांड्याही फोडल्या गेल्या.

इराण आणि अमेरिकेत सध्या तणावाचं वातावरण निर्माण झालं आहे. हे विमान पाडणं म्हणजे मानवी चूक असल्याचं इराणने कबूल केलं होतं.

इराणचे लष्करप्रमुख कासिम सुलेमानी यांच्या हत्येनंतर उभय देशांमध्ये तणाव निर्माण झाला आहे.

रविवारी निदर्शनं का झाली?

कडक सुरक्षाव्यवस्था असून देखील निदर्शक रस्त्यावर आले. त्यांना थोपवण्यासाठी दंगलविरोधी पथक, इस्लामिक रिव्हॉल्युशनरी गार्ड आणि साध्या वेशात सुरक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्षारक्षक उपस्थित होते.

निदर्शक इराण सरकारच्या भूमिकेचा विरोध करत असल्याचं एका व्हीडिओत स्पष्ट दिसतं. बेहिश्ती विद्यापीठाच्या मैदानावर इस्रायल आणि अमेरिकेचा राष्ट्रध्वज रंगवला होता. तिथे मात्र निदर्शक गेले नाहीत.

सोशल मीडियावरील अनेक पोस्टमध्ये आंदोलक इराण सरकारच्या विरोधात घोषणा देताना दिसत आहेत. आमचा शत्रू अमेरिका नाही, तर आपल्या जवळचा देश आहे.

बहुतांश आंदोलक महिला होत्या. आजादी स्क्वेअरवर अनेक महिला घोषणा देत असल्याचं व्हीडिओमध्ये दिसत आहे. बीबीसी पर्शियन सर्व्हिसने दिलेल्या माहितीनुसार पोलिसांनी तिथेही अश्रुधुराचा वापर केला आहे.

इराणची राजधानी तेहरान च्या विविध भागात एक हजारपेक्षा अधिक लोक  रस्त्यावर होतं असं इराणच्या अर्ध सरकारी वृत्तसंस्थेने सांगितली आहे. तेहरानशिवाय अनेक शहरांमध्ये ही निदर्शनं होत आहेत.

बीबीसी अरब अफेअर्स चे संपादक सॅबेस्टिअन अशर यांच्यामते ज्यांनी हे आंदोलन करण्याचा निर्णय घेतला तेव्हा संरक्षण दलांशी होणाऱ्या चकमकीची त्यांना कल्पना असेलच, कारण भूतकाळात अनेकदा अशी आंदोलनं दडपली गेली.

शनिवारी सकाळी इराणमध्ये आंदोलक सकाळपासून जमा व्हायला सुरुवात झाली होती. सुरुवातीला त्यांनी विमान दुर्घटनेत ठार झालेल्या लोकांना श्रद्धांजली वाहिली आणि लोकांचा राग उफाळून आला.

इराणच्या अनेक प्रसारमाध्यमांनी या निदर्शनांची दखल घेतली आहे. त्यात इराणच्या सैन्याबाबत रोष व्यक्त करण्यात आला. हा अक्षम्य गुन्हा असल्याची भूमिका प्रसारमाध्यमांनी घेतली आहे.

सरकारचं पाठबळ असलेल्या वर्तमानपत्रांनी चूक स्वीकारणं हेच धाडसी पाऊल असल्याचं म्हटलं आहे.

आंतरराष्ट्रीय पातळीवरची प्रतिक्रिया

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी रविवारी पुन्हा एकदा इशारा दिला आहे. निदर्शकांची अशी दडपशाही करता येणार नाही असं ते म्हणाले.

तसंच ब्रिटनचे परराष्ट्र मंत्री डॉमनिक रॉब म्हणाले की त्यांच्या देशाचे राजदूत रॉब मॅकायर यांना आंदोलनस्थळी गेल्याच्या कारणावरून अटक करण्यात आली आहे.

तर अमेरिकेचे संरक्षणमंत्री  मार्क एस्पर म्हणाले की ट्रंप अजूनही इराणशी चर्चा करण्यासाठी तयार आहेत.

इराणने काही पावलं उचलली तर देश अजूनही संकटातून बाहेर येऊ शकतो असंही ते पुढे म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज...


हे विमान आणखी थोडं पुढं गेलं असतं तर ते काळ्या समुद्रात पडलं असतं. या विमानातील सर्व प्रवासी सुखरुप आहेत अशी माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.

पेगासस एअरलाइंसचं बोइंग 737-800 या विमानाने अंकारावरुन उड्डाण घेतलं आणि ते ट्रॅबजॉन या शहरातील विमानतळाच्या धावपट्टीवर उतरत असताना ही घटना घडली.

या विमानाची धावपट्टी समुद्राच्या किनाऱ्याला लागून आहे. समुद्र सपाटीपासून ही धावपट्टी काही फूट उंचीवर आहे.

विमानाची दिशा बदलल्यामुळं विमान धावपट्टीच्या खाली उतरलं आणि मातीच्या ढिगाऱ्यात अडकलं.

या घटनेनंतर प्रवासी सुरुवातीला घाबरले पण आपण सुरक्षित आहोत हे समजताच सर्वांचा जीव भांड्यात पडला.

आम्ही एका बाजूला कललो. विमानाचा एक भाग खालच्या बाजूला होता तर एक बाजू वर होती. या घटनेनंतर सर्वजण खूप घाबरले आणि आरडाओरडा करू लागले. असं विमानातील एक प्रवासी फातमा गोर्दू यांनी म्हटलं.

विमानातील सर्व प्रवाशांना सुखरुप बाहेर काढण्यात आल्याची माहिती ट्रॅबजॉनचे गव्हर्नर युसेल यावुज यांनी दिली.

या घटनेची चौकशी करण्याचे आदेश गव्हर्नरांनी दिले आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हे विमान एक सुखोई सुपरजेट-100 होतं. मॉस्कोच्या शेरेमेत्येवो विमानतळावरून या विमानाने संध्याकाळी 6.02 मिनिटांनी मरमांस्कच्या दिशेने उडालं. या विमानाने यशस्वी टेकऑफ केलं खरं, मात्र वैमानिकांनी काही वेळाने तांत्रिक बिघाड झाल्याचा इशारा देत आपत्कालीन लँडिंग करण्याचं ठरवलं. धावपट्टीवर उतरताच विमानाच्या इंजिनने पेट घेतला.

मात्र विमानावर वीज पडल्यामुळे विमानाला इमरजन्सी लँडिग करावं लागल्याची माहिती आता समोर येत आहे. विमान कर्मचारी आणि प्रवाशांनी ही माहिती दिली आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

या प्रकरणाचा तपास करणाऱ्या अधिकाऱ्यांनी या माहितीला दुजोरा दिलेला नाही.

आधुनिक विमानावर वीज पडली तर त्याचं नुकसान होत नाही. रशियाच्या उड्डयण विभागाने तांत्रिक कारणामुळे इमरजन्सी लँडिग करावं लागल्याची माहिती दिली आहे.

या विमानाचा ब्लॅक बॉक्स ताब्यात घेण्यात आला आहे. तपास अधिकाऱ्यांकडे तो देण्यात आला आहे.

विमान कर्मचारी आणि प्रवासी काय म्हणतात?

या विमानाचा वैमानिक डेनिस येवडिकोमव यांनी रशियाच्या प्रसारमाध्यमांना सांगितलं की वीज पडल्यामुळे एअर ट्रॅफिक कंट्रोल विभागाबरोबरचा संपर्क तुटला आणि त्यामुळे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वैमानिकाला इमरजन्सी लँडिग करावं लागलं.

या विमान अपघाताची चौकशी सुरू आहे.

प्योटर येग्रोव या विमान अपघातातून बचावले आहेत. ते म्हणाले, "विमानाने झेप घेतली आणि विमानावर वीज पडली. हेलकावे घेत विमान लँड झालं. मी तर भीतीनेच मेलो होतो. "

एका प्रत्यक्षदर्क्षीच्या मते त्याने अक्षरश: नाकतोड्यासारखी उडी मारली. (नाकतोडा फक्त समोरच्या दिशेला उडी मारू शकतो.)

वीज पडल्यामुळे विमान पेट घेतं का?

रोज आकाशात लाखो विमानं उड्डाणं घेतात. त्यांच्यावर वीज पडणं ही अतिशय सामान्य बाब आहे.

पारंपरिकरीत्या विमानाच्या बांधणीसाठी अल्युमिनिअमचा वापर करतात. त्यामुळे वीज पडली तरी विमानाचं नुकसान होत नाही. विमानाचा वरचा थर हा एखाद्या सुरक्षित कवच असल्यासारखं काम करतो. त्यामुळे प्रवास सुरक्षितपणे प्रवास होतो.

आता जी नवीन विमानं बनत आहेत, ती कार्बन फायबरसारख्या हलक्या मटेरिअलपासून तयार होतात. या मटेरिअलमधील विजेची सुवाहकता तुलनेने कमी असते, पण कार्बन फायबरला अनेकदा धातूच्या जाळीचा किंवा फॉईलचा आधार लागतो.

तसंच विमानात असलेल्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांचं तसंच इंधनाच्या टाकीचं कुठल्याही तारांपासून रक्षण केलं जातं. यामुळे वीज पडली तरी धोका निर्माण होत नाही.

वीजा चमकताना विमान हवेत असणं कितपत सुरक्षित असतं?

पण वीज पडल्यामुळे विमानात तांत्रिक बिघाड होऊ शकतात. त्यामुळे विमानाला मार्ग बदलावा लागू शकतो किंवा इमरजन्सी लँडिग करावं लागतं. मात्र विमान कोसळण्याच्या दुर्घटना अगदी दुर्मिळ आहेत.

वीज पडल्याची घटना प्रवाशांच्या लगेच लक्षात येऊ शकते. त्यांना मोठा आवाज ऐकू येतो किंवा विमानातल्या आतल्या भागात प्रकाश पडतो.

2012 मध्ये इंडोनेशियात सुखोई सुपरजेट-100 या विमानाचा अशा प्रकारे अपघात झाला होता. हे विमान एका पर्वताला धडकल्यामुळे 45 प्रवाशांचा मृत्यू झाला होता. यामागे मानवी चूक असल्याचा दावा करण्यात आला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हे शक्य आहे का?

न्यूक्लिअर फ्यूजनचं शास्त्र 1930 च्या दशकापासूनच माहिती आहे. त्यावेळी प्रयोगशाळेत हायड्रोजन आयसोटोपच्या अणुचं फ्यूजन करण्यात आलं होतं.

आपण रोज हे घडताना पाहतो. सूर्य एका प्रचंड मोठ्या स्वयंभू फ्यूजन रिअॅक्टरप्रमाणे काम करतो. याच प्रकारे इतर तारेसुद्धा असंच काम करतात.

ताऱ्यांमधील फ्यूजन प्रचंड अशा गुरुत्वाकर्षण बलाने संचलित होतं. या फ्यूजनमध्ये अणु एकमेकांत मिसळून त्यांच्यात बदल घडतो. या प्रक्रियेतून मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा बाहेर पडते.

अनेक अर्थांनी फ्यूजनची वैशिष्ट्ये रसायन शास्त्राशी मिळतीजुळती आहेत. प्राचीन इराणमधील रसायन शास्त्रज्ञ आपल्या आयुष्यातील कित्येक दशकं इतर धातूंपासून सोनं तयार करण्यात घालवत असत.

फ्यूजनही एक अशी प्रक्रिया आहे, ज्यामध्ये अणुंचं केंद्र एकमेकांत मिसळून नव्या जड केंद्रात बदलतात. यामुळे एक वेगळं रासायनिक तत्व निर्माण होतं.

वीज बनू शकते, सोनं नाही

रसायन शास्त्रज्ञांना ही गोष्ट माहीत होती. सोनं आपल्या डोळ्यांसमोर आहे. ते कोणत्या ना कोणत्या प्रक्रियेपासून बनलं असेल.

पण सोन्यासारख्या जड वस्तू प्रत्यक्षात फ्यूजनने बनल्या आहेत, हे त्यांना लक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

षात आलं नाही.

अनेक नष्ट होणाऱ्या ताऱ्यांमध्ये विस्फोट होऊन अशा प्रकारचे धातू अंतराळात पसरले आहेत.

अणुंमधील फ्यूजन सुरू करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात ऊर्जेची आवश्यकता असत. पृथ्वीवर फक्त हलक्या तत्वांचं फ्यूजनच यशस्वी ठरू शकतं. त्यामुळे इथं सोनं तयार करता येऊ शकत नाही.

फ्यूजन रिअॅक्टरमध्ये हायड्रोजन आयसोटोप सुमारे दीड कोटी डिग्री सेंटीग्रडे तापमानावर गरम केलं जातं. हे तापमान सूर्याच्या उष्णतेएवढं आहे. यामुळे एक प्लाझ्मा बनतो, ही पदार्थाची चौथी अवस्था आहे.

प्लाझ्माला चुंबकीय शक्तीने दाबलं जातं. यातून हायड्रोजन आयसोटोपशी जुळून हेलियममध्ये बदलतं. या प्रक्रियेनंतर तीव्र वेगवान असे न्यूट्रॉन बाहेर पडतात.

दरम्यान, याची प्रतिक्रिया म्हणून 17.6 मेगा इलेक्ट्रॉन वोल्ट ऊर्जा मुक्त होते. सामान्य रासायनिक दहनामुळे मिळणारी ऊर्जा ही एक कोटी पटीने जास्त आहे.

न्यूक्लिअर फिशनमध्ये वजनदार परमाणू तुटून हलक्या परमाणूमध्ये बदलतात. या उलट न्यूक्लिअर फ्यूजनमध्ये हलके परमाणू जुळून जड परमाणूमध्ये बदलतात.

याचा अर्थ फ्यूजनमध्ये हानिकारक तत्व कमी बाहेर पडतात. न्यूट्रॉनच्या स्फोटात फ्यूजन प्लांट थोडा किरणोत्सारी होतो. पण किरणोत्सारी उत्पादनं अल्पकालीन असतात.

फ्यूजनने प्रदूषणरहित, जलवायू-अनुकूल ऊर्जा निर्माण केली जाऊ शकते. यामध्ये किरणोत्सारी कचरा तयार होण्याचाही धोका नाही.

डिझाईनचं आव्हान

इंग्लंडमध्ये कल्हम सारख्या परीक्षण रिअॅक्टर्समध्ये जॉईंट युरोपियन टोरसने फ्यूजन शक्य असल्याचं सिद्ध केलं.

परीक्षण रिअॅक्टर्स वीज केंद्रात कसे बदलावेत, हे आव्हान आता सर्वांसमोर आहे. ते व्यावसायिक दृष्टिकोनातून व्यावहारिकही असले पाहिजेत. यामुळे फ्यूजन रिअॅक्टर चालवण्यासाठी जितकी वीज लागेल, त्यापेक्षा जास्त वीज निर्माण केली जाऊ शकेल.

गेल्या अनेक वर्षांपासून व्यावसायिक फ्यूजन वीज केंद्र पुढच्या 30 वर्षांत अस्तित्वात येतील.

होमी भाभा.

1955 मध्ये भौतिक शास्त्रज्ञ होमी जहांगीर भाभा यांनीही असाच एक दावा केला होता. आतापासून 20 वर्षांत आपल्याला फ्यूजन वीज केंद्रातून वीज मिळू लागेल, असं भाभा यांनी त्यावेळी म्हटलं होतं.

भाभा यांचा दावा तसंच इतर अनेक दावे पूर्ण होऊ शकले नाहीत. आदर्श स्थितीत फ्यूजन कशा प्रकारे काम करतो, हे आपल्याला माहीत आहे. पण दुर्दैवाने यामध्ये अनेक आव्हानं आहेत. फ्यूजन हे इंजिनिअरिंगचं आव्हान आहे वैज्ञानिक नव्हे.

ब्रिटनचे...


हे शब्द आहेत कोरोनातून बरं झालेल्या डॉ. जलील पारकर यांचे. सामान्य मुंबईकरांना डॉ. पारकर यांची  ओळख आहे ती म्हणजे दिवंगत शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांचे डॉक्टर म्हणून.

न दिसणाऱ्या शत्रूविरोधात डॉ. पारकर ढाल बनून सामान्य मुंबईकर आणि कोरोना व्हायरसच्या मध्ये उभे होते. या कालावधीत त्यांनी 200 पेक्षा जास्त रुग्णांवर त्यांनी उपचार केले. पण रुग्णांवर उपचार करताना त्यांनाही कोरोनाची लागण झाली. पाच दिवस आयसीयूमध्ये त्यांच्यावर उपचार सुरू होते.

'मी मृत्यूला स्पर्श केलाय…' त्यांच्या या शब्दांनीच अंगावर काटा येतो. एका डॉक्टरचा जीवन-मरणाशी सुरू असलेला संघर्ष कोरोनाच्या भयानकतेची प्रचिती देतो. डॉ. पारकर आता कोरोनामुक्त होऊन मरणाच्या दाढेतून घरी परतले आहेत, असं म्हटलं तर वावगं ठरणार नाही.

बीबीसी मराठीशी बोलताना डॉ. पारकर म्हणतात, 'मी कोरोनाला दोन्ही बाजूंनी पाहिलंय. एक डॉक्टर म्हणून रुग्णांवर उपचार करताना आणि आता स्वत: रुग्ण म्हणून आयसीयूमध्ये. कोव्हिडने मला बदललंय. माझा संपूर्ण दृष्टिकोनच बदललाय.'

फोनवरही डॉक्टरांचा आवाज किती खोल गेलाय हे जाणवत होतं. कोव्हिडमुळे आलेला अशक्तपणा आणि बोलतान... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा लागणारी धाप यावरून कोरोनाने त्यांच्या शरीरावर केलेला आघात स्पष्ट जाणवत होता.

देशाचं आर्थिक सत्ताकेंद्र आणि कोट्यवधी लोकांचं स्वप्न असणारी मुंबई. देशात कोरोनाचा सर्वांत मोठा हॉट-स्पॉट बनली आहे. दिवसागणिक वाढणाऱ्या कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येमुळे, देशातील कोरोनाची राजधानी अशी नवी ओळख मुंबईची होऊ लागली आहे.

प्रतिनिधिक छायाचित्र

'मुंबईत कोरोनाग्रस्तांची संख्या वाढू लागल्यानंतर रुग्णालयात येणाऱ्यांची संख्या वाढू लागली. दिवसाला 100 पेक्षा जास्त रुग्णांची तपासणी करावी लागायची. सुरक्षेच्या सर्व उपाययोजना करूनच रुग्णांची तपासणी करायचो..पण, मला कोरोनाची लागण कशामुळे झाली याबाबत काहीच सांगू शकत नाही,' असं ते सांगतात.

मधुमेह असल्याने 'हाय रिस्क' गटातील रुग्ण

लिलावती रुग्णालयात कार्यरत असणारे 62 वर्षांचे डॉ. जलील पारकर यांना डायबिटीस आहे. मधुमेह आणि कोरोना हे कॉम्बिनेशन जीवघेणं आहे. महाराष्ट्रात कोरोनाग्रस्तांच्या मृत्यूमागे अनियंत्रित मधुमेह हे प्रमुख कारण म्हणून पुढे आलं आहे. मधुमेह असल्याने ते एक 'हाय रिस्क' गटातील रुग्ण होते. ते स्वतः चेस्ट फिजीशिअन असल्याने त्यांनादेखील हा धोका माहिती होता.

डॉ. जलील पारकर सांगतात, '11 जूनला मला थोडा अशक्तपणा जाणवू लागला. पाठीत खूप दुखू लागलं. ताप किंवा श्वास घेण्यात अडचण नव्हती. मी आयव्हरमॅक्टिन आणि डॉक्सि-सायक्लिन नावाचं अँटीबायोटीक घेण्यास सुरूवात केली. पाच दिवसांचा कोर्स पूर्ण केला. पण, खरा त्रास नंतर सुरू झाला.'

'13 जूनच्या रात्री प्रचंड त्रास होऊ लागला. मला जाणवलं, मी आता रुग्णालयात पोहोचलो नाही..तर मी जगणार नाही. माझा मृत्यू निश्चित आहे.'

'मी रुग्णालयात कसा पोहोचलो..कधी पोहोचलो.. मला काहीच आठवत नाही. मला हे देखील आठवत नाही की मी आयसीयूत कसा पोहोचलो. शरीरातील ऑक्सिजनची पातळी खूप कमी झाली होती,' असं डॉ. पारकर पुढे सांगतात.

बोलताना डॉ. पारकर यांना खोकला येत होता.

ते म्हणतात, 'रुग्णालयात अॅडमिट झाल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी माझं आयुष्य खऱ्या अर्थाने बदललं. तो दिवस मी कधीच विसरू शकणार नाही. माझ्या बाजूच्या बेडवर माझी पत्नी होती. तिला श्वास घेण्यास त्रास होत होता. परिस्थिती गंभीर होती. तो दिवस खरंच भयानक होता. मनात हजारो विचार सुरू होते..पत्नीचं काही बरं-वाईट झालं तर? मी मुलाला काय उत्तर देऊ? त्याला सामोरा कसा जाऊ? मनात या प्रश्नांचं काहूर माजलं होतं,'.

'प्रत्येक सेकंद...


हे शब्द आहेत कोरोनावर डॉ. स्मृती वाजपेयी-तिवारी यांचे. डॉ. स्मृती या फक्त कोव्हिड योद्धा नाही तर कोरोनावर मात करून PPE किट नावाचं चिलखत घालून पुन्हा लढाईसाठी सज्ज झालेली एक रणरागिणी आहे. कारण मुंबईच्या किंग एडवर्ड मेमोरिअल (KEM) रुग्णालयातील कोव्हिड आयसीयूची जबाबदारी त्यांच्यावर आहे.

कोव्हिड-19 शी लढताना, जीवाची पर्वा न करता सामान्यांना जीवनदान देताना काही डॉक्टर्सना कोरोनाची लागण झाली. काही मरण पावले. मात्र तरीही, न घाबरता आपलं कर्तव्य बजावण्यासाठी हे योद्धे पुन्हा मैदानात उतरलेत. त्यातल्याच एक आहेत म्हणजे डॉ. स्मृती वाजपेयी.

1 जुलै हा दिवस भारतात 'डॉक्टर्स डे' म्हणून साजरा केला जातो. प्रसिद्ध डॉ. बी. सी. रॉय यांच्या स्मृतिप्रित्यर्थ हा दिवस साजरा केला जातो.

डॉक्टरांचं समाजातील स्थान अढळ आहे. प्रत्येक जीव वाचवण्यासाठी त्यांची खटपट, अपार प्रयत्न, दिवसरात्र मेहनत आणि समाजासाठी त्यांनी दिलेलं योगदान, यांचा सन्मान करण्यासाठी 'डॉक्टर्स डे' साजरा केला जातो.

यंदाचा 'डॉक्टर्स डे' अत्यंत महत्त्वपूर्ण आहे. भारतातील डॉक्टर्स गेल्या तीन महिन्यांपासून एका न दिसणाऱ्या शत्रूशी लढतायत. प्रत्ये... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क जीव वाचवण्यासाठी शत्रूच्या गुहेत जावून त्याचा मुकाबला करतायत. कोरोना व्हायरस आणि सामान्यांमध्ये ढाल बनून हे डॉक्टर्स उभे आहेत.

डॉ. स्मृती म्हणतात, "कोरोनाने मला खूप काही शिकवलंय. हा आजार आपल्याला होणार नाही, याच्या भ्रमात कुणीच राहू नये. हा आजार कुणालाही होऊ शकतो. मी हा आजार एक डॉक्टर आणि कोरोनाबाधित रुग्ण म्हणून जवळून पाहिलाय, अनुभवलाय. कोव्हिडसोबत मी जगलेय आणि जगतेय."

KEM रुग्णालयातील संसर्गजन्य आजार या विभागात असोसिएट प्रोफेसर म्हणून काम करणाऱ्या डॉ. वाजपेयी मार्च महिन्यापासूनच कोव्हिड-19 ड्युटीवर आहेत.

डॉ. स्मृती म्हणतात, "कोरोनाग्रस्तांवर उपचार करताना एप्रिल महिन्याच्या शेवटी मला थोडा त्रास होऊ लागला. लक्षणं अत्यंत कमी प्रमाणात दिसून येत होती. तपासणी केली तर धक्काच बसला. माझी कोव्हिड-19 टेस्ट पॉझिटिव्ह आली होती. सुरुवातीला काही तास विश्वासच बसत नव्हता. विश्वास कसा बसणार? मी डॉक्टर आहे. हे कसं शक्य आहे? इतकी काळजी घेऊनही असं व्हावं? मनात अनेक विचार आले. पण वेळ घालवून फायदा नव्हता. मला कोरोनाची लागण झाली आहे, हे मान्य करून पुढची पावलं उचलायची होती."

देशभरातील कोव्हिड-19 योद्ध्यांप्रमाणे डॉ. स्मृती कोरोनाशी लढत होत्या. स्वत: कोरोनाग्रस्त झाल्या. पण त्यांची खरी कसोटी पुढे होती. एका मोठ्या दिव्यातून त्यांना पार व्हायचं होतं, कारण फक्त डॉ. स्मृतीच नाही तर त्यांच्या कुटुंबातील 9 जणांना कोरोनाची लागण झाली होती.

तो दिवस आठवताना डॉ. स्मृती सांगतात, "मला कोरोनाची लागण झाली हे मी मान्य केलं. पण एका पाठोपाठ एक कुटुंबातील 9 लोकांना कोरोना झाल्याचं कळल्यानंतर पायाखालची जमीन सरकली. हे सर्व खूप भीतीदायक होतं. पती, 15 महिन्यांची दोन लहान मुलं, आई-वडील, सासू सर्वांना कोरोनाची लागण झाली होती.

"मनात विचारांचं काहूर माजलं. हे माझ्यामुळे झालंय. माझ्यामुळे कुटुंबीयांना कोरोना झाला. मनावर खूप दडपण आलं. घरी येऊन मी चूक केली? इतरांप्रमाणे होस्टेलमध्ये राहिले असते तर, कदाचित माझ्या कुटुंबाला हे सोसावं लागलं नसतं. पण डोळ्यांसमोर जे घडत होतं, ते अमान्य करण्याची ती वेळ नव्हती."

                    नकाशा

जगभरात आढळलेले रुग्ण

संपूर्ण मजकूर नीट पाहण्यासाठी तुमचं ब्राउजर अपडेट करा

स्रोत : जॉन्स हॉपकिन्स विद्यापीठ, राष्ट्रीय सार्वजनिक आरोग्य विभाग

                    आकडे - अंतिम अपडेट
               ...


हे शब्द आहेत मुंबईच्या मोनिका मोरेचे. 24 वर्षांची मोनिका आता घरी चालली आहे. मोनिकावर ऑगस्ट महिन्यात हात प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया करण्यात आली होती. जवळपास एक महिना रुग्णालयात उपचार घेतल्यानंतर मोनिका आता घरी जाणार आहे.

बीबीसीशी बोलताना मोनिका म्हणते, "मी पुन्हा माझ्या हातांनी काम करावं. हे माझ्या वडिलांचं स्वप्न होतं. आता त्यांचं स्वप्न पूर्ण झालंय. मला हात मिळावेत यासाठी त्यांनी खूप कष्ट केले. रुग्णालयात धावाधाव केली. पप्पा माझ्यासोबत कायम होते आणि राहतील. आज मी त्यांनी दिलेल्या हिमतीमुळे उभी आहे. मला नवजीवन मिळालंय. पण ते पाहण्यासाठी आज पप्पा नाहीत. ते आज हवे होते."

मोनिकाचे वडील तिचा आधारस्तंभ होते. जानेवारी महिन्यात किडनीच्या आजारामुळे मोनिकाच्या वडिलांचा मृत्यू झाला.

वडिलांच्या आठवणीने बीबीसीशी बोलताना मोनिका आपले अश्रू रोखू शकली नाही. प्रत्येक शब्दागणिक तिचा हुंदका वडिलांवर तिची असलेली श्रद्धा आणि प्रेम याची प्रचिती देत होता.

"आज मी त्यांच्यामुळेच आहे.." असं म्हणत मोनिकाने आपल्या अश्रूंना मोकळी वाट करून दिली. एकीकडे नवीन हात मिळाल्याचा आनंद, तर, दुसरीकडे ज्यांच्यामुळे हे श... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्य झालं. ते बाबा नसण्याचं दुःख मोनिकाच्या बोलण्यात स्पष्ट दिसत होतं.

मोनिका पुढे म्हणते, "खरंतर, मला कधीच वाटलं नव्हतं. मला नवीन हात मिळतील म्हणून. पप्पांनी खूप धावाधाव केली होती माझ्यासाठी. त्यामुळे कधीतरी मला हात मिळतील ही आशा होती. प्रत्यारोपणासाठी हात मिळणार आहे. तू तयार आहेस का? हे डॉक्टरांचे शब्द अजूनही कानात ऐकू येतात. डॉक्टरांनी विचारल्यावर दोन मिनिटे मला काहीच सूचलं नाही. पण, माझं स्वप्न पूर्ण होणार होतं."

मुंबईच्या ग्लोबल रुग्णालयात मोनिकावर हात प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया करण्यात आली. ग्लोबल रुग्णालयाचे प्लॅस्टिक सर्जन डॉ. नीतेश सातभाई म्हणतात, "येत्या काही दिवसात तिला कोपर हलवण्यास सांगितलं जाईल. 3-4 महिन्यांपूर्वी हात आणि बोटांची हालचाल होणं अपेक्षित आहे. तोपर्यंत तिच्या हाताचे टिश्यू आणि स्नायू बळकट होतील. तोपर्यंत तिला आपल्या दैनंदिन कामासाठी मदत घ्यावी लागेल. मोनिकाच्या हातांच्या रिकव्हरीसाठी एक ते दिड वर्ष लागेल"

"मोनिकावर हात प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया होऊन आता चार आठवडे झालेत. त्यामुळे तिला घरी सोडण्याचा निर्णय घेण्यात आलाय. मैत्र घरी गेल्यानंतर तिला फिजिओथेरपी घ्यावी लागेल. त्याचसोबत कोणत्याही संसर्गापासून दूर ठेवण्यासाठी तिला काही दिवस घरी वेगळं ठेवणं गरजेचं आहे, "असं डॉ. सातभाई पुढे म्हणाले.

मोनिकाला माजी खासदार किरीट सोमय्या यांनी मोठा आधार दिला.

वडिलांच्या आठवणीने भारावलेली मोनिका पुन्हा स्वत:ला सावरत म्हणाली, "या दिवसासाठी मी खूप वाट पाहिली आहे. मला लवकरात लवकर माझ्या हातांनी काम सुरू करायचं आहे. पण, नव्या हातांनी काम करण्यासाठी दीड वर्ष लागेल. 3 ते 6 महिन्यांनी हळूहळू हातांचा वापर करता येतील. खूप छान वाटतंय. माझ्याकडे शब्द नाहीत."

मोनिका पुढे म्हणते, "हात नसल्याने कोणाच्याही लग्नात मेहेंदी काढता येत नसे. आता मी मेहेंदी माझ्या हातांवर मेहेंदी काढू शकते. चित्र काढू शकते, स्वयंपाक करू शकते."

रेल्वे अपघातात दोन्ही हात गमावल्यानंतर मोनिकाचं आयुष्य उध्वस्त झालं. मात्र, तिने धीर सोडला नाही.

"मला वडील नाहीत. त्यामुळे डॉक्टर माझे वडील बनले. नर्स, मावशी हा माझं कुटुंब आहे. त्यांच्यामुळे हे शक्य झालं. "

डॉक्टरांनी दिलेल्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रात यशस्वी झालेली ही पहिली हात प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया आहे. मोनिकाने 2018 साली ग्लोबल रुग्णालयात हात प्रत्यारोपणासाठी नोंदणी केली होती....


हे शब्द आहेत मेरठच्या रेड लाईट एरियात आयुष्यातले काही दिवस घालवलेल्या अनिता (नाव बदललेलं आहे) यांचे. इथल्या कबाडी बाजार या रेडलाईट एरियात अनिता यांना विकण्यात आलं होतं. पण एक व्यक्ती अनिताच्या जीवनात आली आणि त्यांच पूर्ण आयुष्य बदलून गेलं.

सेक्स वर्करच्या जीवनात प्रेमाला काही स्थान नसतं असं म्हटलं जात. अनिता यांच्या जीवनात प्रेमाचा शिडकाव झाला आणि त्यांचं आयुष्य बदलून गेलं. देहविक्रीच्या व्यवसायातून कधी बाहेर पडू असं त्यांना वाटलंही नव्हतं, पण एका युवकामुळं हे घडू शकलं.

खरं तर अनिता अनेक भावनाहीन आणि कोरड्या संबंधातून गेल्या होत्या. त्यामुळे प्रेमावरचा त्यांच्या विश्वास उडाला होता, कुणावर विश्वास ठेवणं त्यांच्यासाठी कठीणच होतं. पण या प्रेमाच्या रूपाने त्यांच्या जीवनात आशेचा किरण आला आणि जगण्याची नवी उमेद मिळाली.

पुन्हा सर्वसामान्य आयुष्य जगण्याची कसलीच अपेक्षा नसलेल्या अनिताला नवं आयुष्य तर मिळालंच शिवाय समाजात पुन्हा आदराचं स्थानही मिळालं.

नोकरीच्या आमिषानं विक्री

अनिता यांना पश्चिम बंगालच्या 24 परगणा इथून मेरठला आणण्यात आलं.

"माझ्या घरी आईवडील, एक लहान भाऊ आणि बहीण होती. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

घरी पैशांची नेहमी चणचण असायची. अशावेळी घरात दुसऱ्या कमावत्या हाताची गरज होती. त्यामुळे मी पैसे कमावले तर घरच्यांना मदत होईल, असं मला वाटलं. शहरात नोकरी मिळवून देतो, असं मला गावातल्या एका माणसानं सांगितलं," अनिता त्यांच्या हकीकत सांगतात.

"काहीतरी काम मिळवून देतो आणि त्या बदल्यात चांगले पैसे मिळतील, असं त्यानं माझ्या आईवडिलांना सांगितलं होतं. ही घटना जवळपास 5 वर्षांपूर्वींची आहे. काही दिवस मी इथं काम केलं. त्यानंतर त्याने मला कुंटणखान्यात विकलं," अनिता सांगत होत्या.

धमक्या आणि रोजची मारहाण

आपल्याला विकलं आहे हे जेव्हा त्यांना समजलं तेव्हा मात्र अनिता यांच्या पायाखालची जमीनच सरकली. आपल्यासोबत काय झालं आहे, याबद्दल त्यांना काहीही समजत नव्हतं.

आपल्याला जाऊ दिलं जावं, अशी त्यांनी विनंती तिथल्या लोकांना वारंवार केली पण त्यांच्या हाकेला कुणी दाद दिली नाही, असं त्या सांगतात.

प्रातिनिधिक फोटो

नोकरी करण्यासाठी आलेल्या अनिता यांना सेक्स वर्कर बनावं लागलं होते. त्यांच्यासाठी हे मरण पत्करल्यासारखं होतं. सुरुवातीला अनिता यांनी खूप विरोध केला. यामुळे मग अनिता यांना मारहाण करण्यात आली. जीवे मारण्याची धमकी तसंच चेहरा खराब धमकी देण्यात आली.

"माझ्याजवळ दुसरा कोणताही पर्याय नव्हता. एक तर मी त्या ठिकाणी नवीन होते. माझ्यासोबत बळजबरी करण्यात आली. जेणे करून ग्राहकांसाठी मी तयार व्हावं.  देहविक्रीला होकार म्हणणं किंवा मरण पत्करणं याशिवाय दुसरा पर्याय माझ्याकडे नव्हता. मी पूर्ण कोलमडले होते आणि मी या धंद्यात आले," अनिता सांगतात.

'नरकातून बाहेर पडायचं होतं'

पण मनीषची (नाव बदलण्यात आलं आहे.) भेट झाल्यानंतर अनिता याचं आयुष्य बदलायला सुरुवात झाली. "मनीष आणि माझ्यात केव्हा नातं निर्माण झालं ते आम्हाला दोघांनाही कळालं नाही," अनिता सांगतात.

"मनीष दररोज मला भेटायला येत होता. तो माझ्यासोबत बोलायचं आणि मलाही तो आवडू लागला होता," अनिता पुढे सांगतात.

त्यानंतर एका दिवशी अचानक मनीषनं त्यांच्या मनातली गोष्ट अनिताला सांगितली. अनिताला कुंटणखान्याच्या नरकातून सुटका हवी होती. त्यांना मनीषमध्ये आधार दिसत होता.

पण मनीषवर त्यांचा सहजासहजी विश्वास बसत नव्हता.

कुंटणखान्यातून बाहेर पडायची इच्छा अनिता यांनी मनीष यांना बोलून दाखवली. मनीष यांचं नियमितपणे कुंटणखान्यात येणं तिथल्या लोकांना अंगवळणी पडलं होतं.

स्टॅम्प पेपरवर अंगठा

पण कुणालातरी...


हे शब्द आहेत रावळपिंडीतल्या गुलाम खान यांचे.

पाकिस्तानी लष्करी तळाजवळच्या रहिवासी भागात राहणाऱ्या खान यांच्या घरापासून थोड्याच अंतरावर पाकिस्तानी लष्कराचं विमान पडलं. या दुर्घटनेत सुमारे 18 जणांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये 5 क्रू मेंबर आणि 13 रहिवाशांचा समावेश आहे, असं बचावपथकातील अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

'द किंग एअर 350 टर्बोप्रॉप' नावाचं हे विमान प्रशिक्षणासाठी झेपावलं होतं. रावळपिंडीच्या विमानतळावर उतरण्यासाठी हवेत तीव्र वळण घेत असताना विमान खालच्या रहिवासी भागात कोसळलं. विमान पडण्यापूर्वी त्याच्या मागील भागात आग लागल्याचं प्रत्यक्षदर्शींनी सांगितलं.

पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबादपासून सुमारे 20 किलोमीटरवर असलेल्या रावळपिंडीमध्ये पाकिस्तानी लष्कराचं मुख्यालय आहे. हे विमान पाकिस्तानी लष्कराच्या वायुसेनेचं होतं.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी दुर्घटनेबाबत दुःख व्यक्त केलं. तसंच जखमींनी तातडीनं बरं होण्यासाठी प्रार्थना केल्याचं पाकिस्तान सरकारने ट्विटर करून सांगितलं.

विमान कसं क्रॅश झालं?

प्रत्यक्षदर्शीच्या म्हणण्यानुसार, विमान रात्री दोनच्या सुमारास (07.00 GMT) रहिवासी भ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ागात कोसळलं.

यासीर बलोच सांगतात, "विमानाच्या शेपटीने पेट घेतला होता. दोन ते तीन सेकंदातच ते समोरच्या चार घरांवर पडलं आणि आग लागली.

दुर्घटनेतून वाचलेल्या यामीन यांच्या घरातील तीन सदस्य मृत्युमुखी पडले. विमान पडून आग लागलेली असताना यामीन, त्यांची पत्नी, आई-वडील बाहेर पडले. मात्र त्यांचे भाऊ आणि कुटुंबीय बाहेर पडू शकले नसल्याचं त्यांनी सांगितलं.

घटनास्थळाहून AFP वृत्तसंस्थेचा एक वार्ताहर सांगत आहे, "दुर्घटनेनंतर बराच वेळ घटनास्थळी धुराचे लोट निघत आहेत. विमानाचे अवशेष आजूबाजूला पसरलेले अजूनही पाहू शकता."

दुर्घटनेत बळी पडलेल्यांचे मृतदेहांचा कोळसा झाला आहे. त्यामुळे ओळख पटवण्यासाठी 'DNA टेस्ट' करण्याची गरज असल्याची माहिती बचावपथकाचे प्रवक्ते फारूख बट यांनी दिली.

पाकिस्तानातील एअर क्रॅशचा इतिहास

पाकिस्तानला आतापर्यंत अनेकदा विमान कोसळण्याच्या घटनांना सामोरं जावं लागलं आहे.

2010 मध्ये 'एअरब्ल्यू' कंपनीचं विमान इस्लामाबादजवळ कोसळलं होतं. त्यामध्ये तब्बल 152 जणांचा मृत्यू झाला होता. ही पाकिस्तानातील सर्वांत मोठी हवाई दुर्घटना मानली जाते.

2012 मध्ये बोईंग 737-200 हे 'भोजा एअर' कंपनीचं विमान खराब हवामानामुळे लॅंडींग करता न आल्यामुळे क्रॅश झालं. त्यामध्ये 121 प्रवाशांचा मृत्यू झाला.

तर 2016 मध्ये 'पाकिस्तान इंटरनॅशनल एअरलाईन्स'चं विमान हवेतच आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडलं होतं. त्यामध्ये 47 प्रवाशांना आपल्या प्राणास मुकावं लागलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हे शब्द तुम्हाला आठवतायत का?

'या जागतिक साथीच्या रोगाचा प्रसार थांबवण्यासाठी आणि संसर्गाची साखळी तोडण्यासाठी' 24 मार्च 2020 रोजी, संध्याकाळी 8 वाजता पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भारतातलं कामकाज थांबवलं.

त्या दिवशी देशामध्ये कोव्हिड-19चे 519 रुग्ण होते आणि 9 जणांचा या साथीत मृत्यू झाला होता.

आणखी एक - आपलं सरकार राज्य सरकारांच्या साथीने आणि तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार काम करत आहे, असंही पंतप्रधानांनी या भाषणात नमूद केलं.

किंबहुना, अडीच महिन्यांहून अधिक काळ - म्हणजे भारत सरकारने या विषाणूवर लक्ष ठेवून उपाययोजनांसाठी तयारी करायला सुरुवात केली तेव्हापासून, आपण प्रत्येकाला सोबत घेऊन प्रयत्न करतो आहोत, अशी प्रतिमा उभी केली जात होती. पंतप्रधान 'व्यक्तिशः नियमितपणे सर्व तयारीवर आणि उपाययोजनांवर देखरेख ठेवत आहेत,' असं सरकारकडून सांगितलं गेलं.

परंतु, राष्ट्रीय लॉकडाउन लादण्यासारखं अत्यंत कठोर पाऊल उचलतानाही प्रत्यक्षात सल्लामसलत पार पडल्याचा फारसा काही पुरावा बीबीसीने या संदर्भात केलेल्या सखोल तपासामध्ये आढळला नाही.

'माहितीच्या अधिकाराचा अधिनियम, 2005', अर्थात 'माहिती अधिकार कायदा' (RTI) वा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

परून आम्ही याबाबत तपास केला. कोव्हिड साथीवर उपाययोजना करण्याशी थेट संबंधित असलेल्या महत्त्वाच्या संस्था, सरकारी विभाग, त्याचप्रमाणे राज्य सरकारं, यांच्याशी आम्ही संपर्क साधला. राष्ट्रीय लॉकडाउन अंमलात आली तेव्हा त्याची पूर्वसूचना या विभागांना व सरकारांना होती का, याबद्दल आम्ही विचारणा केली. शिवाय, लॉकडाउन विपरित परिणाम सौम्य करण्यासाठी व लॉकडाउनची अंमलबजावणी करण्यासाठी आपापल्या खात्यामध्ये व प्रदेशामध्ये कोणती तयारी केली, याबद्दलही आम्ही प्रश्न विचारले.

या संदर्भात सरकारचा दृष्टिकोन काय होता, हे समजून घेण्यासाठी आम्ही 1 मार्च 2021 रोजी माहिती व प्रसारण मंत्रालयाशी संपर्क साधला. परंतु, आत्तापर्यंत मंत्री प्रकाश जावडेकर अथवा या मंत्रालयाचे सचिव अमित खरे यांनी मुलाखतीसाठी वेळ दिलेला नाही.

लॉकडाऊन दरम्यानचं लखनऊमधलं दृश्य

जगातील सर्वांत मोठा लॉकडाउन लागू करण्यापूर्वी आपल्याशी सल्लामसलत करण्यात आली नव्हती किंवा त्यात आपली काही भूमिका असेल याबद्दल माहितीही आपल्याला नव्हती, असा प्रतिसाद बहुतेकांनी दिला.

मग भारताने हा निर्णय कसा घेतला आणि सरकारी यंत्रणेने नागरिकांना कशारीतीने सहाय्य करणं अपेक्षित होतं? विशेषतः या यंत्रणेतील महत्त्वाच्या घटकांनाच या निर्णयाची माहिती नसताना ही प्रक्रिया कशी पार पडली?

पहिल्यांदा काही संदर्भ जाणून घेऊ.

देशात लॉकडाऊनची घोषणा

लॉकडाउनची घोषणा 24 मार्च 2020ला झाली, त्याच्या दोन महिने आधीपासून, म्हणजे जानेवारीच्या मध्यापासून आपण कोरोना विषाणूच्या प्रसारावर सक्रिय देखरेख ठेवून होतो आणि त्या संदर्भात प्रतिसादाची तयारी करत होतो, असं भारत सरकारने सांगितलं.

अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या भव्यदिव्य स्वागतासाठी भारत तयारी करत होता तेव्हा, 22 फेब्रुवारी 20202 रोजी देशाचे आरोग्य मंत्री डॉ. हर्ष वर्धन यांनी पुढील घोषणा केली : "भारताची मजबूत आरोग्य पाळत यंत्रणा कोरोना विषाणूला देशात प्रवेश करण्यापासून थोपवण्यास सक्षम आहे."

हळूहळू रुग्णांची संख्या वाढू लागल्यावर, 5 मार्च 2020 रोजी हर्ष वर्धन संसदेला आश्वस्त करताना म्हणाले, "वैयक्तिक संरक्षणात्मक उपकरणं व एन-95 मास्क आणि सुरक्षात्मक वस्तूंचा साठा राज्यांकडे व केंद्र सरकारकडेही आहे. विषाणूचा प्रादुर्भाव आटोक्यात आणण्यासाठी देशभरातील तिसऱ्या स्तरावरील सुविधा केंद्रांमध्ये पुरेशा विलगीकरण पलंगांची सोय करून देण्यात आली...


हे शब्द बदलापूरचे गणेश ताजने यांचे आहेत. वेळेवर उपचार न मिळाल्याने त्यांच्या आईचा मृत्यू झाल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. गणेश यांच्यावर ओढावलेली ही वेळ बदलापूर, अंबरनाथ, उल्हासनगरमधल्या अनेकांवर येऊन गेली आहे.

बदलापूर, अंबरनाथ आणि उल्हासनगर या उपनगरांमध्ये सध्या कोरोना उद्रेकाचे तीव्र पडसाद दिसून येत आहेत. 2 जुलैपर्यंत या तिन्ही उपनगरांत कोरोनाचे एकूण 4 हजार 945 रुग्ण आढळले असून त्यातले 2989 रुग्ण बरे झाले आहेत. तर, 117 रुग्णांचा मृत्यू झालाय. हे आकडे दररोज अंदाजे दीडशे ते दोनशेने वाढत आहेत.

ठाणे आणि कल्याण - डोंबिवलीची हीच परिस्थिती असल्याने संपूर्ण ठाणे जिल्ह्यात 11 जुलैपर्यंत पुन्हा लॉकडाऊन घोषित करण्यात आलंय. या उपनगरांमध्ये आता केवळ अत्यावश्यक सेवा सुरू आहेत. अगदी दोन आठवड्यांपूर्वीच कोरोनाचा योग्य सामना न केल्यानेच जिल्ह्यातल्या आयुक्त आणि नगरपालिका मुख्याधिकाऱ्यांच्या बदल्याही करण्यात आल्या.

संपूर्ण ठाणे जिल्ह्यात कोरोनाग्रस्तांचं प्रमाण वाढल्यानंतर या उपनगरांबद्दल चर्चा सुरू झाली. कारण, मुंबईत सरकारी नोकरीनिमित्त जाणारे अनेक कर्मचारी ठाणे ते बदलापूर पट्ट्यात राहत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात. राज्याचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी देखील ठाण्यात रुग्णांचं प्रमाण वाढत असल्याबद्दल चिंता व्यक्त करणारं पत्र मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना दोन आठवड्यांपूर्वी पाठवलं होतं.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि जिल्ह्याचे पालकमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी यानंतर लगेचच ठाणे जिल्ह्यातील सगळ्या अधिकाऱ्यांची बैठक घेत रुग्णांचं ट्रेसिंग वाढवण्यावर भर देण्याचे निर्देश प्रशासनाला दिले होते.

मात्र, सध्याच्या या आरोग्याच्या परिस्थितीचा परिणाम या उपनगरांमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांवर होतोय. बदलापूर इथे राहणारे गणेश ताजने यांच्याशी आम्ही बातचीत केली. गणेश यांच्या आई मंगल ताजने यांचा कोव्हिड-19 आजारामुळे मृत्यू झाला. तर, त्यांच्या घरात या व्यतिरिक्त चार जणांना कोव्हिड-19 ची बाधा झाली होती.

'अँब्युलन्सवाल्याने 17 हजार रुपये घेतले...'

गणेश सांगतात की, "माझ्या आईची कोरोनाची टेस्ट झालेली नव्हती. तिला गंभीर लक्षणंच थेट दिसायला लागल्यानंतर आम्ही शहरातल्या खासगी डॉक्टरांकडे गेलो. तिला श्वास घ्यायला त्रास होत होता. त्यांनी उपचार करण्यासाठी नकार दिला. मग, बदलापूरहून उल्हासनगर, कळवा, ठाणे आणि शेवटी मुंबईत आम्ही आईला घेऊन गेलो. मुंबईत पोहचेपर्यंत उशिर झाला होता. मुंबईत सायन हॉस्पिटलमध्ये डॉक्टरांना विनंती केल्यानंतर त्यांनी तपासणी केली. तिला कोव्हिड वॉर्डमध्ये भरतीही करण्यात आलं. मात्र, भरती केल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी आईचा मृत्यू झाला."

गणेश पुढे सांगतात, "या काळात आईला बदलापूरहून मुंबईला नेण्यासाठी कार्डीअॅक अँब्युलन्सवाल्याने 17 हजार रुपये घेतले. एरव्ही हा खर्च फक्त तीन ते चार हजार रुपये येतो. या सगळ्यात लाखभर रुपये खर्च झाले पण काही उपयोग झाला नाही. बदलापूरचा पेशंट म्हटला की खासगी डॉक्टर थेट नाही म्हणतात. बदलापुरातच उपचार करा म्हणतात. बदलापुरात आधीच धड सोयी नाहीत. पेशंटचा कोव्हिडचा रिपोर्ट नसेल पण लक्षणं तीच असतील तर उपचार करायला हरकत काय? पेशंट मरण्याची का वाट पाहतात?"

गणेश यांच्यासारखी परिस्थिती गेल्या तीन महिन्यात बदलापूर, अंबरनाथ, उल्हासनगरमध्ये अनेकांवर येऊन गेली आहे. उपचारांसाठी रुग्णाला रस्त्याच्या प्रवासाने दोन तास दूर असलेल्या मुंबईकडे घेऊन जाण्यावाचून नातेवाईकांकडे पर्याय शिल्लक राहत नाही. कारण, या उपनगरांमध्ये गंभीर रुग्णांवर उपचार करण्याची कोणतीच सरकारी व्यवस्था नाही.

अँब्युलन्स चालकांच्या या कारभाराबद्दल बोलताना...


हे शेतकरी कृषी कायद्यांच्या विरोधात आंदोलन करत असलेल्या शेतकरी संघटनांशी संबंधित असल्याचं सांगितलं जात आहे.

यामध्ये काही जणांनी लाल किल्ल्याच्या बुरूजावर काही झेंडे फडकवले. या प्रकारानंतर सोशल मीडियावर याचे पडसाद उमटू लागले आहेत.

आंदोलकांनी बुरूजावरचा भारतीय झेंडा उतरवून खलिस्तानी झेंडा फडकवल्याचा दावा अनेकांकडून केला जात आहे. हे कृत्य करणाऱ्या आंदोलकांवर कारवाई करण्याची मागणी लोकांकडून केली जात आहे.

ट्विटर युजर श्याम झा यांनी लिहिलं, "काय चाललंय, हे गावातल्या तान्ह्या बाळालासुद्धा माहीत आहे. आम्ही याच मास्टरस्ट्रोकची प्रतीक्षा करत होतो. नरेंद्र मोदी यांच्या कार्यकाळात लाल किल्ल्यात लोक घुसले होते, त्यांनी खलिस्तानी झेंडे फडकवले होते, हे इतिहासात कायम लक्षात राहील."

लोक लाल किल्ल्यात घुसलेले आणि झेंडे फडकवतानाचे व्हीडिओ सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल होत आहेत. या व्हीडिओंमध्ये लोक लाल किल्ल्यावर काही झेंडे फडकवताना दिसतात. पहिल्या नजरेत हे झेंडे केशरी आणि पिवळ्या रंगाचे दिसून येतात.

ट्विटरवरच श्वेता शालिनी नामक एका महिलेने या दोन्ही झेंड्यामधील फरक दर्शवला आहे.

त्यांनी लिहिलं, ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

"काही लोकांच्या माहितीस्तव - कृपया दोन झेंडे पाहा, एक झेंडा म्हणजे 'केसरिया निशान साहिब.' हा झेंडा तुम्हाला प्रत्येक गुरुद्वारेत भगव्या रंगात मिळेल. दुसरा झेंडा पिवळ्या रंगाचा चौकोनी झेंडा आहे. तिसऱ्या फोटोमध्ये याचा काय अर्थ होतो, हे कळेल. #KHALISTANIflag"

PTI वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने या घटनेचा निषेध नोंदवला आहे.

लाल किल्यावर जे काही घडलं, तो प्रकार म्हणजे भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी आपलं बलिदान दिलेल्या लोकांचा अपमान आहे. पण अनेक ज्येष्ठ पत्रकारांनी लाल किल्ल्यावर फडकवण्यात आलेला झेंडा खलिस्तानी झेंडा असल्याचं नाकारलं आहे.

"निशान साहिब झेंडा हा खलिस्तानी झेंडा नाही. हा शीख धर्मातील पूजनीय झेंडा आहे. पण प्रजासत्ताक दिनाच्या दिवशी लाल किल्ल्यावर हा झेंडा जबरदस्तीने फडकवण्याची कोणतीच गरज नव्हती," असं ज्येष्ठ पत्रकार राजदीप सरदेसाई यांनी आपल्या ट्विटवर अकाऊंटवरून लिहिलं.

सोशल मीडियावर पसरवल्या जाणाऱ्या फेक न्यूजची सत्यता पडताळून पाहणाऱ्या ऑल्ट न्यूजनेही यावर एक बातमी दिली. त्यांच्या मते, आंदोलकांनी लाल किल्ल्यावरच्या तिरंगा झेंड्याला कोणतंही नुकसान पोहोचवलं नाही.

तसंच, बीबीसीकडे उपलब्ध असलेल्या व्हीडिओमध्येही आंदोलक तिरंगा झेंडा हटवताना दिसून येत नाहीत. प्रत्यक्षात, आंदोलक लाल किल्ल्यावर चढले त्यावेळी त्यांनी अनेक ठिकाणी भगवा आणि शेतकऱ्यांचा झेंडा फडकवला.

आता यामधील खंड्याच्या चिन्ह्यासोबत असलेला भगवा झेंडा नेमका काय आहे, हे आपण पाहू.

बीबीसी पंजाबीने याबाबत पटियाला येथील पंजाबी विद्यापीठातील श्री गुरू ग्रंथ साहिब विभागाचे प्रमुख प्रा. सरबजिंदर सिंग यांच्याशी चर्चा केली.

झेंड्यावर माहिती देताना सरबजिंदर सिंह सांगतात, "निशान हा एक फारसी शब्द आहे. शीख धर्मात आदर व्यक्त करण्यासाठी साहिब या शब्दाचा वापर केला जातो.

"शीख धर्मात सर्वप्रथम सहाव्या धर्मगुरूंकडून निशान साहिब स्थापित करण्यात आलं. लाहोरमध्ये जहांगीर यांच्या आदेशावरून गुरू अर्जन देव यांची हत्या करण्यात आल्यानंतर पहिल्यांदा हा झेंडा स्थापित झाला.

"शीख परंपरेनुसार, सहावे गुरू हरगोबिंद यांना हा एक संदेश पाठवण्यात आला होता. गुरू अर्जन देव यांचा अंतिम संदेश म्हणून याला संबोधण्यात येतं."

"जा, शाही सन्मानानुसार कलगी धारण कर (राजमुकूट) घाल, सैन्य ठेव आणि सिंहासनावर बसून निशान स्थापित कर," असा त्यांचा आदेश होता....


हे संपूर्ण नेमकं प्रकरण काय आहे, ते आपण जाणून घेऊ आणि राज्य सरकारचा हा घोळ नेमका काय झाला, याचा आपण आढावा घेणार आहोत.

शासकीय सेवेतील पदोन्नतीत 33 टक्के पदं मागासवर्गीय कोट्यासाठी आरक्षित असतात. महाराष्ट्र सरकारनं 7 मे 2021 रोजी एक निर्णय घेतला आणि त्यानुसार मागासवर्गीय कोट्यातील आरक्षित पदंही खुल्या प्रवर्गातून सेवाज्येष्ठतेच्या अटीनुसार भरण्याचं जाहीर केलं.

राज्य सरकारच्या या निर्णयामुळे मागासवर्गीय समाजांमध्ये संतापाची लाट उसळली.

"या निर्णयामुळे मागील चार वर्षात रिक्त असलेली हजारो पदं ही खुल्या प्रवर्गातून भरली जाणं, हा मागसवर्गीयांवर अन्याय आहे," अशी भूमिका मागासवर्गीय संघटनांनी घेतली.

या निर्णयाला भाजपचे माजी मंत्री राजकुमार बडोले यांनी विरोध केला. हा निर्णय मागे घ्यावा अन्यथा रस्त्यावर उतरून आंदोलन करू असा इशारा बडोलेंनी दिला.

डॉ. नितीन राऊत

केवळ मागासवर्गीयांच्या संघटना, विरोधी पक्ष असलेला भाजप यांनीच सरकारच्या निर्णयाला विरोध केला नाही, तर सरकारमध्ये सहभागी असलेल्या काँग्रेसच्या नेत्यांनीही विरोध केला.

राज्याचे ऊर्जामंत्री नितीन राऊत हे 7 मे 2021 चा शासन निर्णय निर्णय ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रद्द करावा यासाठी आक्रमक झाले. या निर्णयामुळे राज्यातील आरक्षण संपुष्टात आल्याचं त्यांनी म्हटलं. उपमुख्यमंत्री अजित पवार आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांबरोबर झालेल्या बैठकीत त्यांनी ही भूमिका मांडली.

या बैठकीनंतर 7 मे 2021 च्या शासन निर्णयाला तात्पुरती स्थगिती देऊन, येत्या 7 दिवसांत विधी व न्याय विभागाचे पुन्हा मत घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

हे प्रकरण नेमकं काय आहे?

25 मे 2004 साली सुशीलकुमार शिंदे मुख्यमंत्री असताना त्यांनी मागासवर्गीयांसाठी पदोन्नतीत आरक्षण देण्याचा कायदा केला. राज्य सरकारच्या या निर्णयाला आव्हान देणारी याचिका उच्च न्यायालयात दाखल करण्यात आली.

20 एप्रिलचा शासन निर्णय

याचिकेवर सुनावणीदरम्यान उच्च न्यायालयाने हा कायदा रद्द न करता शासन निर्णयाला स्थगिती दिली. त्यानंतर तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या काळात उच्च न्यायालयाच्या निर्णयाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात विशेष अनुमती याचिका दाखल करण्यात आली.

हा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयामध्ये प्रलंबित असल्यामुळे 29 डिसेंबर 2017 रोजी सामान्य सामान्य प्रशासन विभागाने मागासवर्गीयांच्या 33 टक्के आरक्षित पदांना सर्वोच्च न्यायालयाचा अंतिम निकाल लागेपर्यंत हात न लावता खुल्या प्रवर्गातील पदे भरण्याचा निर्णय घेतला.

खुल्या प्रवर्गातील सर्व रिक्त पदं सेवाजेष्ठतेनुसार भरण्यात येईल आणि आरक्षित पदं रिक्त राहतील, असा राज्य सरकारचा निर्णय झाला. या सगळ्या प्रक्रियेत आरक्षित असलेल्या रिक्त पदांना कोणतााही धक्का लावण्यात आला नव्हता. परंतु 7 मे 2021 ला मागासवर्गीयांच्या पदोन्नतीमध्ये आरक्षित असलेली 33% पदं ही  खुल्या प्रवर्गातून सेवाजेष्ठतेनुसार भरण्याचा निर्णय राज्य सरकारने घेतला. सर्वोच्च न्यायालयाने याबाबत कोणताही अंतिम निर्णय दिलेला नाही.

7 मे रोजीचा शासननिर्णय

उच्च न्यायालयाने 25 मे 2004 चा कायदा रद्द केला नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने उच्च न्यायालयाच्या या निर्णयाला स्थगिती दिली नाही. मग याकडे दुर्लक्ष करून राज्य सरकारने हा निर्णय का घेतला?  यावरून वाद निर्माण झाला.

राज्य सरकारने हा निर्णय का घेतला?

महाविकास आघाडी सरकारने या विषयाबाबत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखाली मंत्रिस्तरीय उपसमितीची स्थापना केली होती. उच्च न्यायालयाच्या निर्णयानुसार हा शासन निर्णय काढण्यात आल्याचं सांगितलं जातंय.

7 मे 2021 चा शासन निर्णयाला स्थगिती देण्याआधी...