शनीच्या अभ्यासासाठी अमेरिकेने पाठवलेल्या कॅसिनी या यानाने गोळा केलेल्या माहितीतून संशोधकांना हा निष्कर्ष काढला आहे.

2017मध्ये ही मोहीम संपली. मोहीम संपण्यापूर्वी कॅसिनीतून हा शेवटचा डेटा उपलब्ध झाला होता. सापिएन्झा युनिव्हर्सिटी आफ रोममधील प्रा. ल्युसियानो लेस म्हणाले, " शनीच्या कडांबद्दल पूर्वी जे अंदाज बांधले जात होते त्यासाठी बरेच मॉडेल्स वापरले गेले आहेत, त्यात अचुकता कमी होती. आता आपल्याकडे थेट मापनं उपलब्ध आहेत."

या संदर्भातलं संशोधन सायन्स नियतकालिकात प्रसिद्ध झाला आहे.

शनीच्या कडांचं वय किती असेल याबद्दल संशोधकांत नेहमीच मतभेद राहिले आहेत. काहींना असं वाटतं का बर्षाच्या कणांपासून बनलेल्या या सुंदर कडा शनीच्या बरोबरीनेचं म्हणजे 4.5 अब्ज वर्षांपूर्वी अस्तित्वात आल्या असाव्यात.  तर काहींना या कडांची निर्मिती नंतरच्या काळात झाली असं वाटतं.

अमेरिका आणि युरोपची संयुक्त मोहीम असलेल्या कॅसिनी या मोहिमेच्या मदतीने या जुन्या वादावर पडदा पडू शकणार आहे.  कॅसिनीने कडा आणि शनीच्या मध्ये असलेल्या ढगाळ भागातून बराच प्रवास केला आहे. यातून बरीच माहिती मिळू शकली आहे. पूर्वी या कडांचं वस्त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुमान 15,400,000,000,000,000 टन असल्याचा अंदाज होता. पण प्रत्यक्षात हे वजन 20 पट कमी आहे, असं दिसून आलं आहे. शनीच्या कडांत किती धूळ आहे आणि किती वेगाने त्यात धूळ जमा होत आहे, याचा अंदाज संशोधकांनी बांधला आहे. त्यातून संशोधकांनी कडांचं वय किती असेल याचा वेध घेतला आहे.

कॅसिनीचं कल्पना चित्र

या कडांचं वय अगदी कमी एक कोटी वर्ष असेल पण ते 10 कोटी वर्षांपेक्षा जास्त नाही. सूर्यमालेचं एकूण वय लक्षात घेतलं तर ही घटना अगदी कालची आहे, असं लेस म्हणाले.

संशोधकांच्या आणखी एका गटाने शनीच्या कडांवर अभ्यास केला आहे. या काडांतील कण किती वेगाने शनीवर आदळत आहेत, याचा अभ्यास या गटाने केला आहे. प्रत्येक अर्ध्या तासाला ऑलिंपिकचा स्पर्धेतील स्विमिंगपुलाच्या आकाराशी तुलना करता येईल इतके कण शनीवर आदळत आहेत, असं या संशोधकांनी म्हटलं आहे. म्हणजे येत्या 10 कोटी वर्षांत शनीच्या कडा पूर्णपणे संपून जातील, असं लॅनकॅस्टर विद्यापीठातील संशोधक टॉम स्टॅलार्ड यांनी म्हटलं आहे.

शनीच्या कडा आता जशा दिसतात, त्या 10 कोटी वर्षांपूर्वी जशा दिसत असतील तितक्या प्रभावी नाहीत, असं ते म्हणाले. पण शनीच्या कडांची निर्मिती कशी झाली यावर कॅसिनी माहिती देऊ शकलेलं नाही.

शनीच्या भोवती फिरणाऱ्या चंद्राच्या भूगर्भाच्या अभ्यासातून ही माहिती मिळू शकेल असं ते म्हणाले. शनीच्या ग्रहांच्या खालच्या थरांत या रहस्याचं उत्तर मिळू शकेल, असं ते म्हणाले.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शबनम

शबनमने तिचेच आईवडील, भाचे, दोन भाऊ, एक वहिनी व एक दूच्या नात्यातली बहीण यांना दुधात बेशुद्धीचं औषध घालून पाजलं, आणि त्या सगळ्यांची शुद्ध हरपल्यानंतर रात्री एक-एक करून सर्वांना कुऱ्हाडीने मारून टाकलं.

14 एप्रिल 2008- उत्तर प्रदेशात पश्चिमेला असणाऱ्या अमरोहामधील हसनपूर तालुक्यातील बावनखेडी गावातील लोक ही तारीख कधीच विसरू शकणार नाहीत.

शबनमच्या घराच्या आसपास सात थडगी आहेत आणि तिथल्या भिंतींवर आजही कायम असलेले रक्ताचे डाग या भयंकर हत्याकांडाची आठवण करून देत असतात.

शबनमला तिच्या गुन्ह्याची शिक्षा खूप आधीच मिळायला हवी होती, असं बहुतांश गावकऱ्यांना वाटतं.

या प्रकरणी पोलिसांनी तपासानंतर सांगितलं होतं की, शबनमने तिचा प्रियकर सलीम याच्या मदतीने तिचे वडील, आई, दोन भाऊ, एक वहिनी, भाचे व दूरच्या नात्यातली बहीण यांचा खून केला.

या प्रकरणी सर्वोच्च न्यायालयाने शबनम व सलीम या दोघांनाही फाशीची शिक्षा सुनावली आणि राष्ट्रपतींनी या गुन्हेगारांचा दयेचा अर्ज फेटाळून लावला व फाशीची शिक्षा कायम ठेवली.

'हा गुन्हा माफी देण्यासारखा नाही'

शबनमचे काका सत्तार या घटनेच्या आठवणीने अस्वस्थ होतात. ते म्हणतात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

, "शबनमला फाशीची शिक्षा सुनावण्यासाठी उशीर झाला आहे. तिने केलेला गुन्हा माफी देण्यासारखा नाहीये."

ते म्हणतात, "माझं आणि शबनमचे वडील शौकत यांच्या कुटुंबाचं कामकाज सोबतच असायचं. शौकत 2000 सालच्या आधी ताहरपूरला राहत होता. तिथे इंटर कॉलेजमध्ये तो शिक्षक होता. नंतर त्याने बावनखेडीला घर बांधलं."

शबनमच्या प्रेमप्रकरणाविषयी सत्तार सांगतात, "शबनम आणि सलीम यांच्यातलं नातं कधी सुरू झालं माहीत नाही. ही घटना घडली तेव्हा रात्री काही गावकरी ताहरपूरला माझ्याकडे आले आणि त्यांनी मला या हत्याकांडाबद्दल सांगितलं.

मी आणि माझी पत्नी तिथे गेलो, तर माझ्या पायातील ताकदच गेली. समोरचं दृश्यं धडकी भरवणारं होतं. तिथे प्रेतं पडलेली होती, त्यांची डोकी नि शरीरं कापलेली होती. भय्या-भाभी, एक अविवाहित पुतण्या, मोठा पुतण्या आणि त्याची बायको नि मुलगा यांची प्रेतं कापलेल्या अवस्थेत पडलेली होती."

सत्तार यांची पत्नी फातिमाही तिथेच बसल्या होत्या. त्या मधे म्हणाल्या, "शौकत यांना आम्ही त्यांच्या मुलीबद्दल आधीही सावध केलं होतं, पण त्यांनी आमच्या सांगण्यावर विश्वास ठेवला नाही."

या घटनेबद्दल फातिमा म्हणतात, "आम्ही बावनखेडीला पोचलो तेव्हा तिथे पाय ठेवायलाही जागा नव्हती. प्रेतांना एक-एक करून घराबाहेर आणण्यात आलं, तेव्हा आम्ही आतून हादरलो होतो. शबनमने सगळ्यांना कुऱ्हाडीने कापलं होतं. पण तेव्हा कोणालाच माहीत नव्हतं की, तिथे रडत बसलेली शबनमच या सगळ्यांची मारेकरी आहे."

घरावर हल्ला झाल्याचं शबनमने तेव्हा सांगितलं होतं. पण नंतर पोलिसांच्या तपासात वास्तव समोर आलं.

सत्तार सांगतात, "या हत्याकांडात आपल्या दूरच्या नात्यातल्या भावाला अडकावण्याचा प्रयत्न शबनमने केला होता. वडिलांची संपत्ती आपल्या नावावर होईल नि आपण सलीमसोबत राहू, असं तिला वाटत होतं. पण असं काही झालं नाही आणि त्या दोघांना अटक झाली."

शबनमचे काका सांगतात की, रोज त्यांच्या भावाच्या घरी एक लीटर दूध घेतलं जात असे, पण या घटनेच्या दिवशी तिने दोन लीटर दूध विकत घेतलं, दुधात काहीतरी बेशुद्धीचं औषध घालून दूध सगळ्यांना दिलं.

शबनम सलीमसोबत घरात गेली तेव्हा सगळे लोक बेशुद्ध पडलेले होते, असं पोलिसांच्या तपासात उघड झालं. घटना घडली तेव्हा सलीम शबनमसोबत होता, पण सातही व्यक्तींवर कुऱ्हाडीचे वा शबनमने केले होते. खून करण्यासाठी शबनमला साथ दिल्याबद्दल व कारस्थानात सहभागी झाल्याबद्दल न्यायालयाने सलीमलाही देहदंडाची...


शबरीमला कर्मा समिती आणि मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाच्या समर्थकांमध्ये हिंसाचार उसळला. त्यात 54 वर्षीय वृद्धाचा मृत्यू झाला आहे. या प्रकरणी पोलिसांनी दोन जणांना ताब्यात घेतलं आहे.

बुधवारी दोन महिलांनी शबरीमला मंदिराच्या गाभाऱ्यात प्रवेश केल्यानंतर इथं हिंसाचार उसळला होता. शुद्धिकरणाचं कारण देत पुजाऱ्यांनी दोन तास मंदिर बंद ठेवलं होतं. या सर्व प्रकारानंतर वाढलेल्या तणावामुळे केरळमधये बंद पुकारण्यात आला आहे.

शबरीमला कर्मा समिती आणि मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाच्या समर्थकांमध्ये झालेल्या दगडफेकीत 54 वर्षीय चंद्रन उन्नीथन जखमी झाले होते. उपचारादरम्यान रुग्णालयात त्यांचा मृत्यू झाला.

"याप्रकरणी आम्ही दोघा जणांना ताब्यात घेतलं आहे. तपास पूर्ण झाल्यानंतर त्यांच्या अटकेची औपचारिकता पार पाडण्यात येईल. चंद्रन हे कर्मा समितीचे समर्थक होते की नाही, याचीही चौकशी सुरू आहे," अशी माहिती पतनमथिट्टा जिल्ह्याचे पोलीस प्रमुख टी. नारायण यांनी दिली आहे.

कर्मा समितीचे कार्यकर्ते आक्रमक

शबरीमला मंदिरात दोन महिलांनी केलेल्या प्रवेशानंतर कर्मा समिती या हिंदुत्ववादी संघटनेचे शेकडो कार्यकर्ते आक्रमक झाले ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहेत. निषेध व्यक्त करताना हे कार्यकर्ते हिंसकही झाले. कर्मा समितीच्या अन्य काही कार्यकर्त्यांनाही याप्रकरणी अटक होण्याची शक्यता आहे.

भाजप समर्थित कर्मा समितीनं गुरुवारी सकाळी 6 ते संध्याकाळी 6 वाजेपर्यंत बंद पुकारला आहे. तर काँग्रेस या हिंसाचाराच्या निषेधार्थ 'काळा दिवस' पाळणार आहे.

आरोग्य सेवा, दूध, भाजीपाला आणि अन्य जीवनावश्यक सेवा वगळता केरळमध्ये कडेकोट बंद पाळण्यात येत आहे. तामिळनाडू आणि केरळाच्या शेजारील राज्यांनी केरळात जाणारी वाहतूक हिंसाचाराच्या भीतीनं पूर्णपणे बंद ठेवली आहे. कर्मा समितीच्या समर्थकांनी तामीळनाडूमधून येणाऱ्या बसेस राज्याच्या सीमेवरच अडवल्या होत्या.

दरम्यान, महिलांना गाभाऱ्यात जाण्यासाठी मदत केल्यावरून भाजप आणि काँग्रेसने केरळचे मुख्यमंत्री पिनराई विजयन यांच्यावर टीका केली आहे.

त्या महिला भाविक म्हणून मंदिरामध्ये गेल्या होत्या, सरकारी अधिकारी म्हणून नाही. प्रत्येक भाविकाला मंदिरामध्ये प्रार्थना करण्याची सोय उपलब्ध करुन देणं हे सरकार म्हणून आमचं कर्तव्य आहे, असं स्पष्टीकरण मुख्यमंत्री विजयन यांनी पत्रकार परिषदेमध्ये दिलं होतं.

'फूट पाडण्याचे राजकारण'

केरळ सरकार न्यायालयाच्या आदेशाचा आदर करत असल्याचं विजयन यांनी वारंवार स्पष्ट केलं होतं. आपलं सरकार न्यायालयाच्या आदेशाच्या अंमलबजावणीसाठी आवश्यक ती सर्व सुरक्षा पुरवेल, असं आश्वासनही त्यांनी दिलं होतं.

मात्र न्यायालयाचा आदेश हा हिंदू धारणांवरचं आक्रमण असल्याचा आरोप भारतीय जनता पक्षानं केला होता.

लोकसभा निवडणुका जवळ येत असताना शबरीमलाचा विषयही तापत चालला आहे. हिंदू मतदारांचा अनुनय करण्यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी धर्माचा वापर करून फूट पाडणारं राजकारण करत आहेत, अशी टीकाही विरोधक करत आहेत.

शबरीमला मंदिरामध्ये 10 ते 50 वर्षें वयोगटाच्या महिलांना प्रवेशाला बंदी आहे. शेकडो वर्षांपासून ही परंपरा चालत आली आहे. अय्यपा हा देव ब्रह्मचारी असल्यानं मासिक पाळी येणाऱ्या महिला मंदिरात जाऊ शकत नाहीत, अशी धारणा आहे.

बिंदु अम्मिनी आणि कनकागिरी या दोन अनुक्रमे 40 आणि 39 वर्षें वयाच्या महिलांनी बुधवारी मंदिरात प्रवेश करण्यात यश मिळवलं.

महिलांच्या मुलभूत अधिकारांचं पालन हे महिलांविरोधात भेदभाव करणाऱ्या परंपरेपेक्षा अधिक महत्त्वाचं असल्याचं सर्वोच्च न्यायालयानं आपल्या निकालात म्हटलं होतं.

या निर्णयानंतरही महिलांना मंदिरात प्रवेश करून...


शबरीमला मंदिर प्रवेशासाठी आंदोलन करणाऱ्या कार्यकर्त्या तसंच महिलांना रोखण्यात आलं.

"माझ्या मुस्लीम भगिनींना, मी आज लाल किल्ल्यावरुन विश्वास देऊ इच्छितो. तीनवेळा तलाक म्हणून घटस्फोट देण्याच्या प्रथेमुळे मुस्लीम मुलींचं आयुष्य उध्वस्थ झालं आहे. ज्यांच्यावर तलाक स्वीकारण्याची वेळ ओढवलेली नाही, त्या दडपणाखाली आहेत. माझ्या देशातील पीडित माताभगिनी, मुस्लीम मुली यांना मी विश्वास देतो की त्यांना न्याय मिळवून देईन. त्यांच्या हक्कांसाठी सर्वस्व पणाला लावेन. तुमच्या आशा आकांक्षा पूर्ण करेन."

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 15 ऑगस्ट 2018 रोजी लाल किल्ल्यावरून केलेल्या भाषणातले हे उद्गार आहेत. या भाषणात त्यांनी सातत्याने मुस्लीम भगिनी, मुस्लीम माता, मुस्लीम मुली आणि त्यांच्या न्याय हक्कांबद्दल आग्रही मतं मांडली होती.

मात्र पंतप्रधानांनी केरळमधील शबरीमला मंदिरात महिला प्रवेशाच्या मुद्यावरून पूर्णपणे वेगळी भूमिका मांडली आहे.

ANI वृत्तसंस्थेच्या संपादिका स्मिता प्रकाश यांनी काही दिवसांपूर्वीच पंतप्रधान मोदी यांची मुलाखत घेतली. शबरीमला मंदिरात महिला प्रवेशाच्या संदर्भात प्रश्न विचारल्यावर पंतप्रधा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नांनी पुढील उत्तर दिलं.

"जगातील अनेक देशांमध्ये तिहेरी तलाकवर बंदी आहे. त्यामुळे हा श्रद्धेचा विषय नाही. ट्रिपल तलाक हा सामाजिक न्यायाचा विषय ठरतो. तो धार्मिक मुद्दा उरत नाही. त्यामुळे ट्रिपल तलाक आणि शबरीमला या दोन स्वतंत्र गोष्टी आहेत. दुसरी गोष्ट, सर्वांना समान अधिकार मिळावेत ही भारताची भूमिका आहे. भारतातल्या अनेक मंदिरांमध्ये पुरुषांना प्रवेश नाही आणि तिथे पुरुष जात नाहीत. मंदिराची त्या विशिष्ट परिघासाठी स्वत:ची अशी भूमिका आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीश इंदू मल्होत्रा यांनी निकाल देताना नमूद केलेल्या बाबी काळजीपूर्वक वाचणं आवश्यक आहे. हा राजकारणाचा विषय नाही. त्यांनी न्यायाधीश या भूमिकेच्या बरोबरीने एक महिला म्हणूनही अनेक गोष्टी मांडल्या आहेत. माझ्या मते यावर चर्चा होणं आवश्यक आहे."

धार्मिक आस्था

महिलांशी निगडित दोन विषयांवर पंतप्रधानांचं मत विभिन्न कसं असू शकतं?

धार्मिक ठिकाणी महिलांना प्रवेश मिळण्यासाठी आंदोलन करणाऱ्या कार्यकर्त्या तृप्ती देसाई म्हणाल्या, "पंतप्रधानांनी असं बोलायला नको होतं. ट्रिपल तलाकमुळे महिलांवर जसा अन्याय होतो तसंच शबरीमला मंदिरात महिलांना प्रवेश नाकारला जातो त्यावेळीही होतो. महिलांचे हक्क हिरावून घेतले जात आहेत. 10 ते 50 वयोगटातले पुरुष मंदिरात जाऊ शकतात पण महिलांना प्रवेश का नाकारला जातो? घटनेत नमूद समानतेच्या अधिकाराचा आणि महिलांचाही हा अपमान आहे."

श्रद्धेविषयी त्या सांगतात, "स्त्रियांना एखादी गोष्ट श्रद्धेय असू शकत नाही का? त्यांना मंदिरात जाण्यापासून रोखणं त्यांच्या श्रद्धेची थट्टा नाही का? मला वाटतं हा आस्थेचा नसून समानतेचा मुद्दा आहे."

वायर वेबसाईटच्या वरिष्ठ पत्रकार आरफा खानुम शेरवानी यांच्या मते, "शबरीमला असो वा ट्रिपल तलाक. दोन्ही ठिकाणी पितृसत्ताक व्यवस्थेला आव्हान देण्यात आल्याने हा वाद निर्माण झाला आहे."

त्या म्हणाल्या, "महिला आणि लैंगिक न्याय याबाबतीत तरी राजकीय नेतृत्व निःपक्ष राहून निर्णय घेईल अशी अपेक्षा आहे. पण राजकीय पक्ष व्होट बँकेच्या राजकारणापासून दूर जाऊ शकत नाहीत, हेच यातून दिसून आलं आहे. ट्रिपल तलाक आणि शबरीमला या दोन्ही मुद्यांवरही हेच झालं आहे."

"शबरीमला आणि ट्रिपल तलाकप्रकरणी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्णयावरही राजकारण होत आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचे राजकारणी सोयीस्कर अर्थ काढत आहेत. ट्रिपल तलाकला गुन्हा म्हणून...


शबाना आझमी, श्याम बेनेगल आणि स्मिता पाटील

खुद्द कॅमेराच स्मिता पाटीलच्या प्रेमात होता, हा एक तिचा विलक्षण गुण म्हणावा लागेल. आपण अनेकदा काही लोकांसाठी 'फोटोजेनिक' असा शब्द वापरतो, तर स्मिता पाटील कमालीची 'फोटोजेनिक' होती. शिवाय, ती भावना अतिशय अलवार रितीने सादर करायची.

मी तिला 'चरणदास चोर' चित्रपटात घेतलं होतं. तिचा तो पहिलाच चित्रपट होता. तेव्हा ती बरीच अवघडलेली होती. त्यापूर्वी कधी ती घराबाहेर फारशी पडली नव्हती. आम्ही शूटिंग करायचो तेव्हा ती कोणाशी जास्त काही बोलायची नाही.

स्मिता पाटील

ती बरीच लाजरीबुजरी होती. खोलीत परतल्यावर ती तिच्या आईला पत्र लिहायची. बहुतेकदा गप्प असायची. पण तिचं खरं व्यक्तिमत्व असं नव्हतं. लोक ओळखत नव्हते तेव्हा ती अशी होती, इतकंच.

पण हळूहळू लोकांशी तिची ओळखपाळख झाल्यावर आमच्या सर्व मैफिलींमध्ये तिच्यामुळेच चैतन्य यायला लागलं. ती फिल्म-युनिटचा भागच होऊन जायची. एखाद्या सिनेतारखेप्रमाणे किंवा नायिकेप्रमाणे तिचं वागणं नसायचं, ती युनिटची सदस्य होऊन वावरायची. तिचे डोळे विलक्षण होते.

मैफिलींमध्ये चैतन्य आणणारी स्मिता

अगदी हलकीशी भावनाही तिच्या डोळ्यांमधून व्यक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त व्हायची. स्मिता पाटील आणि शबाना आझमी यांच्यात कटुता होती, असं लोक म्हणतात. पण हे काही खरं नाही. माझ्या पहिल्या चित्रपटात शबाना होती आणि तिच्या पहिल्याच चित्रपटामध्ये तिने प्रमुख नायिकेची भूमिका केली होती. त्या दोघींमध्ये तीव्र स्पर्धा असल्याच्या बातम्या येत असत, पण वास्तवात तसं काही नव्हतं. केवळ माध्यमांनीच हा विषय वाढवलेला होता.

शबाना प्रशिक्षित अभिनेत्री होती, तर स्मिला पाटील मात्र स्वतःला अनुभवी अभिनेत्री मानत नव्हती, असं मला वाटतं. स्मिता नैसर्गिक स्वरूपाची अभिनेत्री होती. तिने कोणतंच प्रशिक्षण घेतलेलं नव्हतं. त्यामुळे ती शबानाइतकी सक्षम नाही, असं तिला सतत वाटत असावं. पण असं काही नव्हतं. दोघीही कमालीच्या अभिनेत्री होत्या.

'मंडी' या चित्रपटात दोघींनी एकत्र काम केलं आणि तो एक बहारदार अनुभव होऊन गेला. यात स्मिताची भूमिका जबरदस्त होती. चित्रपटात शबानाचं पात्र स्मिताने रंगवलेल्या पात्राच्या संरक्षक छायेखाली राहताना दाखवलेलं आहे. वास्तवातही असंच होतं. मी एका पुस्तकातून प्रेरणा घेऊन हा चित्रपट केला होता. चित्रपटात स्मिताने रंगवलेलं पात्र एका मराठी स्त्रीचं होतं. स्मिता स्वतः मराठी होती, त्यामुळे या भूमिकेत तिने जीव ओतला.

स्मिता-शबाना यांच्यात संघर्ष?

'मंथन' चित्रपटाचा अनुभवदेखील असाच बहारदार होता. राजकोटजवळच्या एका गावात आम्ही शूटिंग करत होतो. अगदी खेडेगाव होतं ते. या चित्रपटात काम करत असतानाच्या काळात खुर्चीवर न बसता गावातल्या मुलींप्रमाणे जमिनीवर बसावं, असं मी स्मिताला सांगितलं होतं.

शूटिंग बघायला आलेले लोक नायिका कुठेय असं विचारायचे. नायिका समोर बसलेली असायची, पण कोणी तिला ओळखू शकायचं नाही. स्मिता अशी विलक्षण अभिनेत्री होती.

या चित्रपटामुळे ती प्रसिद्ध झाली. तिने या जगाचा निरोप घेतला तेव्हा तिचं वय फारसं नव्हतं. आपण जास्त जगू शकणार नाही याचा अंदाज तिला होता, असं काही लोक म्हणतात. यात कितपत तथ्य आहे हे मला माहीत नाही, पण तिला एकंदरच घाई होती. कमी वेळात बरंच काही करायचं असल्यासारखं तिचं वागणं होतं.

तिचा मृत्यू प्रचंड वेदनादायी होता. मुलाला जन्म देताना अडचणी उद्भवल्याने काही दिवसांनी ती मरण पावली. ती अभिनेत्री होती, पण अगदी साधेपणाने राहायची. आपण काहीतरी खास आहोत, असं तिच्या आई-वडिलांनीही जाणवू दिलं नाही.

तिचे वडील महाराष्ट्रात मंत्री होते, पण तरीही तिचं वागणं-बोलणं अगदी साधेपणाचं होतं. तिची आई...


शब्द आठवेनासे का होतात?

तुम्हाला कोणाचं नाव आठवताना अडचण आली आहे का? बहुधा आपल्याला त्या व्यक्तीचा चेहराही मनात दिसत असतो, आणि कोणी मित्रमैत्रिणीने ते नाव सुचवलं, तर आपल्याला तात्काळ लक्षात येतं. नावांच्या बाबतीत असं अनेकदा घडत असलं, तरी हे कोणत्याही शब्दाला लागू होईल. आपल्याला ती संकल्पना आठवत नसते असं नाही, पण त्यासाठीची शब्दखूण आपल्याला सापडत नाही.

योग्य शब्द न आठवणं, ही बोधात्मक अडचण मध्यमवयीनांमध्ये व वृद्धांमध्ये सर्रास आढळते. अगदी अत्यंत परिचित शब्द व ओळखीच्या व्यक्तींची नावं यांबाबतही अचानक विसर पडणं शक्य असतं. विशेषनामं व वस्तूंची नावं, हे सर्वांत त्रासदायक शब्द असल्याचं संशोधकांना अभ्यासान्ती आढळलं आहे.

शब्दाचा विसर पडलेली ही अवस्था एखादा क्षणभर, किंवा काही मिनिटं किंवा काही तासांपर्यंत लांबू शकते आणि अनेकदा यामुळे माणूस संतापून थकतो. किंबहुना, वृद्धापकाळातील कटकटींबाबत विचारणा केली असता, शब्द न आठवण्याची समस्या वृद्ध व्यक्ती अनेकदा नमूद करतात.

आपण शोधत असलेला शब्द आपल्याला माहीत आहे, अशी संबंधित व्यक्तीला खात्री असते. तो शब्द अगदी तिच्या ओठांवर असल्यासारखं वाटतं, पण काह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी कारणामुळे तिला तो उच्चारता येत नाही, किमान त्या क्षणी तरी तो तिच्या तोंडातून बाहेर पडत नाही. मानसशास्त्रज्ञ अशा अनुभवांना इंग्रजीत 'टिप-ऑफ-द-टंग' (जिभेच्या टोकावर आलेलं असूनही न आठवणं) अर्थात 'टीओटी' असं संबोधतात. पण ही खरंच वाटते तितकी गोंधळाची अवस्था असते का?

ओठांवर असल्यासारखा वाटणारा शब्द तोंडातून बाहेर फुटत नाही, ही स्थिती कशी व का उद्भवते, याचा अभ्यास करताना मानसशास्त्रज्ञांना काही आव्हानांना सामोरं जावं लागतं.

या गमतीशीर परिस्थितीची साधर्म्य अवकाशातल्या सुपरनोव्हाशी आहे असं सांगितलं जातं. सुपरनोव्हा म्हणजे असा तारा जो स्फोट होण्याआधी प्रचंड चमकदार होतो आणि मग त्याचा स्फोट होतो.

सुपरनोव्हाचा अभ्यास करणाऱ्या अंतराळ वैज्ञानिकांप्रमाणेच मानसशास्त्रज्ञांना हे माहीत असतं की, ओठांवर आलेला शब्द बाहेर न फुटणारी स्थिती कधीतरी उद्भवेल, पण असं कधी होईल याचा अंदाज कोणालाच नसतो. या अनिश्चिततेमुळे या गोष्टींचा अभ्यास दोन भिन्न मार्गांनी केला जातो. नैसर्गिक पद्धतींद्वारे आणि शब्द शोधण्यात अडचणी येतील अशी परिस्थिती मुद्दामहून तयार केली जाते.

वयामुळे शब्द आठवत नाहीत असं होतं का?

अशी स्थिती किती वेळा उद्भवते आणि त्यांचं निवारण होण्याची शक्यता किती असते- म्हणजे बाहेरून सहकार्य न घेता (शब्द एखाद्या स्त्रोतामध्ये शोधणं किंवा मित्रमैत्रिणीकडून पर्याय सुचवले जाणं, हे न करता) संबंधित व्यक्तीला उस्फूर्तपणे तो विशिष्ट शब्द सापडतो असं घडण्याची शक्यता किती असते- या दोन पैलूंचं मोजमाप करून संशोधक सदर घटिताचा अभ्यास करतात.

शब्द ओठांवर आहे असं वाटूनही न आठवणं, असं घडल्यावर प्रत्येक वेळी लिहून ठेवलं की, त्यातून तयार होणाऱ्या डायरींचा अभ्यास काही संशोधक करतात आणि त्यातून असा प्रसंग उद्भवण्याची वारंवारता व निवारण होण्याचा दर यांचं अनुमान बांधता येतं.

महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांना आठवड्यातून एकदा किंवा दोनदा अशी स्थिती अनुभवायला मिळते, तर साठीमध्ये किंवा सत्तरीच्या आरंभिक वर्षांमध्ये असलेल्या लोकांना अशा स्थितीला थोडं जास्त वेळा सामोरं जावं लागतं. परंतु, या संशोधनामध्ये सहभागी झालेल्या ऐंशीहून अधिक वर्षं वय असलेल्या व्यक्तींना महाविद्यालयींनी विद्यार्थ्यांहून जवळपास दुप्पट वेळा अशी स्थिती अनुभवावी लागत होती, असं या प्रयोगातून स्पष्ट झालं.

अशा स्थितीचं निवारणही होण्याची शक्यता असते, असं रोजनिश्यांच्या अभ्यासातून दिसून आलं....


शमशाद वीटभट्टीवर काम करतात.

या दंगलींत मृत्युमुखी पडलेल्या कुटुंबांच्या जखमा आजही भळभळत आहेत. आमच्या कुटुंबियांच्या हत्या का करण्यात आल्या, असा त्यांचा प्रश्न आहे. तसंच यासंबंधीचे गुन्हे रद्द होत असल्यानं न्यायाची त्यांची अपेक्षाही धूसर होत चालली आहे.

दलित आणि मुस्लिमांशी संबंधित बीबीसीच्या स्पेशल सीरिजसाठी आम्ही मुझफ्फरनगर आणि शामलीच्या दंगल पीडितांना भेटलो. या दंगलीत आरोपी असलेल्या लोकांवरील खटले मागे घेतले जात आहेत.

उत्तर प्रदेशच्या शामली जिल्ह्यातल्या लिसाड आणि लख बावडी गावातल्या विस्थापित मुस्लिमांच्या मनात आजही त्यांच्या घराबद्दलच्या आठवणी कायम आहेत. दु:खद आठवणी!

मुझफ्फरनगर दंगलींत या गावांमध्ये सर्वांत जास्त हत्या झाल्या होत्या.

दंगलीनंतर देशातल्या वेगवेगळ्या भागांत इथल्या मुस्लिमांनी स्थलांतर केलं. पण वृद्ध आणि लहान मुलांनी गजबजलेल्या घराची आठवण आजही त्यांच्या मनात कायम आहे.

'आज गावातल्या मुस्लिमांची कत्तल होणार...'

यातलंच एक कुटुंब आहे कांधला इथे राहणारं शमशाद आणि त्यांची पत्नी मुन्नी यांचं. शमशाद यांची आई जरीफन यांचं त्यांच्या पांढऱ्या-काळ्या घोड्यांवर, म्हशींवर खू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

प प्रेम होतं. 50 वर्षीय मुन्नी सांगतात की, "त्यांच्या सासू आणि सासरे हाजी नब्बू यांचा पाळलेल्या प्राण्यांवर खूप जीव होता. इतका की दंगलींच्या काळात त्यांनी घर सोडून जायचा विचार मनातून काढून टाकला."

शमशाद आणि मुन्नी

लिसाडमध्ये दंगल सुरू झाल्यानंतर 4 दिवसांनी जरीफन यांचं कापलेलं शरीर एका तलावात सापडलं. हाजी नब्बू यांच्या हत्येचे साक्षीदार आहेत. पण आजपर्यंत त्यांचा मृतदेहाचा काही ठावठिकाणा आजवर लागलेला नाही.

आई-वडिलांच्या हत्येनंतर मिळालेल्या पैशांतून शमशाद यांनी कांधला इथे घर बांधलं. घरात बसलेले शमशाद उदासीन दिसतात. वीटभट्टीवर काम करणाऱ्या शमशाद यांचा चेहरा रापलेला आहे.

एका हातानं गळ्यात लटकलेल्या रुमालानं घाम पुसत आणि दुसऱ्या हातानं डोळ्यातले अश्रू पुसत ते सांगतात, "7 सप्टेंबर 2013ची रात्र.  संध्याकाळपासूनच गावात अफवा पसरवण्यात येत होत्या. आज मुस्लिमांची कत्तल होणार, असं जाट म्हणत होते. तेव्हाच गावातल्या अन्सार जुलाहे यांच्यावर चाकूचा वार झाल्याची बातमी कळली. मला फोनवर फोन येत होते."

"गावातले सर्व मुस्लीम घर सोडून पळ काढत होते. आज रात्री लिसाडच्या मुस्लिमांना संपवण्यात येईल, असं सांगण्यात येत होतं. आमच्या घरी, माझा मुलगा वसीमचं लग्न होणार होतं, त्यामुळे माझी मुलगीही माहेरी आली होती. संध्याकाळी आम्ही एकत्र बसून विचार करत होतो की, खूप उकडत असल्यानं आज रात्रीचं जेवण आपण गच्चीवर करूयात."

"तितक्यात कळलं की आम्हाला चारही बाजूंनी घेरण्यात आलं आहे. आजूबाजूला गोंधळाची परिस्थिती निर्माण झाली आहे आणि मुस्लीम लोक घरं खाली करत आहेत. तेव्हा आम्हीही जीव वाचवण्यासाठी पळालो. मुलं एकीकडे, महिला दुसरीकडे तर पुरुष मंडळी तिसरीकडे पळत सुटलो. ज्याला जिकडे रस्ता दिसेल तिकडे तो पळत सुटला. दुसऱ्या दिवशी लिसाडपासून 10 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या एका शिबिरात आमची एकमेकांशी भेट झाली. पण आई-बाबा काही भेटले नाही. त्यांनी घर सोडलेलंच नव्हतं."

गावातले जाट आपल्यासारख्या वृद्धांना त्रास देणार नाहीत, असा वीटभट्टीवर काम करणारे 80 वर्षीय हाजी नब्बू आणि 75 वर्षीय जरीफन यांना विश्वास होता.

हिरव्या ओढणीनं अश्रू पुसत मुन्नी सांगतात, "माझ्या सासू-सासऱ्यांना एकूण 7 मुलं, 7 सुना आणि नातवंडं होती. आनंदी कुटुंब होतं आमचं. पण शेवटी आम्हाला त्यांचा मृतदेहसुद्धा नाही बघता आला. त्यांना कापून कुठे टाकण्यात आलं, काय माहिती? आम्ही त्यांच्यावर...


शरजील उस्मानी

30 जानेवारी रोजी पुण्यातील गणेश कला क्रीडा रंगमंच इतं एल्गार परिषद आयोजित करण्यात आली होती. या परिषदेत वक्ता म्हणून शरजील याला आमंत्रित करण्यात आलं होतं.

"आजचा हिंदू समाज सडलेला आहे, आता मुस्लिमांना मारण्यासाठी काही कारण नको, मुस्लीम आहात हे कारण पुरेसे आहे," असं वक्तव्य शरजीलने आपल्या भाषणात केलं होतं. या वक्तव्यानंतर नवा वाद निर्माण झाला आहे. आता शरजीलच्या अटकेची मागणी भाजपाकडून करण्यात येत आहे.

कोण आहे शरजील उस्मानी?

एल्गार परिषदेमध्ये आमंत्रित करण्यात आलेला 24 वर्षीय शरजील उस्मानी हा अलिगढ मुस्लिम विद्यापीठाचा विद्यार्थी नेता आहे. सीएए आणि एनआरसी या कायद्यांविरोधात केलेल्या आंदोलनासाठी तो ओळखला जातो.

15 डिसेंबर 2019 रोजी अलिगढ मुस्लिम विद्यापीठामध्ये सीएए-एनआरसी या कायद्यांच्या विरोधात सुरू असलेल्या आंदोलनावेळी झालेल्या संघर्षामध्ये त्याचा सहभाग असल्याच्या आरोपांवरून त्याला उत्तर प्रदेश पोलिसांकडून अटक करण्यात आली होती. सध्या तो जामीनावर बाहेर आहे.

सीएए-एनआरसी या कायद्यांविरोधात केलेल्या आंदोलनाबाबत बोलण्यासाठी शरजीलला एल्गार परिषदेमध्ये आमंत्रित करण्यात आलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होतं.

शरजीलच्या वक्तव्याच्या विरोधात भाजपच्या युवा मोर्चाचे प्रदेश सचिव अॅड. प्रदीप गावडे यांनी स्वारगेट पोलीस स्टेशनमध्ये तक्रार अर्ज दाखल केला होता. या तक्रारीवरून स्वारगेट पोलिसांनी मंगळवारी रात्री आयपीसी सेक्शन 153 अ अंतर्गत गुन्हा दाखल केला आहे.

एल्गार परिषदेकडूनही निषेध

"शरजीलने 'हिंदू' शब्द न वापरता ब्राह्मणवाद किंवा मनुवाद हा शब्द वापरायला हवा होता. शरजीलच्या वक्तव्याचा मी निषेध करतो" अशी प्रतिक्रीया एल्गार परिषदेचे आयोजक माजी न्यायमूर्ती बी. जी. कोळसे पाटील यांनी बीबीसी मराठीला दिली.

"एल्गार परिषदेची लढाई मनुवाद आणि मनुवादीं विरोधात आहे. ज्यांना हिंदूंचा कळवळा योतो त्यांनी प्रबोधनकार ठाकरे, महात्मा फुले, विवेकानंद वाचायला हवेत. ब्राह्मणवादी जेव्हा हिंदू धर्म धोक्यात आहे,असं म्हणतात तेव्हा ब्राम्हणवाद धोक्यात असतो. आमची परिषद हिंदूंच्या विरोधात नाही तर मनुवाद्यांच्या विरोधात, नव्या पेशवाईच्या विरोधात आहे. हिंदू धर्मावर माझ्याशी शंकराचार्यांनी चर्चा करावी," असं कोळसे पाटील पुढे म्हणाले.

"उत्तर प्रदेशातील लोकांना फुले, शाहू, आंबेडकर, पेरियार यांची चळवळ माहिती नाही म्हणून ते 'हिंदू' शब्द वापरतात. एल्गार परिषदेचं वाकडं करू शकत नाही म्हणून शरजीलने चुकून वापरलेल्या 'हिंदू' शब्दाला घेऊन मला आणि एल्गार परिषदेला बदनाम करण्याची ही मोहीम आहे," असा आरोपसुद्धा कोळसे पाटील यांनी केला आहे.

शरजीलवर कारवाईची मागणी

"एल्गार परिषदेत शरजील उस्मानी याने हिंदू समाजाबद्दल केलेल्या आक्षेपार्ह, गंभीर वक्तव्यांची तातडीने दखल घेऊन राज्य सरकारने कठोर कारवाई करावी," अशी मागणी माजी मुख्यमंत्री आणि विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे. या संदर्भात त्यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना पत्र लिहिलं आहे.

शरजील याच्या या विधानाबद्दल देवेंद्र फडणवीस यांनी आपल्या पत्रात म्हटलं आहे की, 'अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठातील माजी विद्यार्थी असलेल्या शरजील उस्मानी याने अतिशय गंभीर, धार्मिक तेढ वाढविणारं, आक्षेपार्ह आणि समस्त हिंदू समाजाचा अपमान करणारी विधानं केली आहेत.'

'एक युवक राज्यात येतो, छातीठोकपणे हिंदुत्त्वावर शिंतोडे उडवितो आणि डोक्यावर मिरे वाटून निघून जातो आणि त्यावर काहीही कारवाई होत नाही, हा प्रकार अतिशय आश्चर्यजनक आहे,' असं फडणवीस यांनी म्हटलं आहे.

एल्गार परिषदेच्या माध्यमातून आधी काय झालं, याची...


शरजीलला बिहारच्या जहानाबादमध्ये त्याच्या घरातून ताब्यात घेण्यात आलं. पोलिसांनी शरजीलला अटक केली, असं माध्यमांमधून सांगितलं जात आहे. मात्र दिल्ली पोलिसांना घरी बोलावून त्यानं आत्मसमर्पण केलं, असं शरजीलच्या कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे.

शरजीलची आई अफसां रहीम यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं, "जर आम्हाला शरजीलबद्दल काही समजलं तर आम्ही स्वतः त्याला तुमच्या ताब्यात देऊ, असं आम्ही पोलिसांना सांगितलं होतं.

"शरजील दिल्लीतील त्याच्या मित्रांसोबत घरी आला. मला भेटला. घरातील सगळ्यांसोबत चर्चा केली. त्यानंतर आम्ही दिल्ली पोलिसांना त्याच्याबद्दल सांगून इथं बोलावून घेतलं. शरजीलनं त्यानंतर आत्मसमर्पण केलं."

दिल्लीचे पोलीस उपायुक्त (गुन्हे) राजेश देव यांनी शरजीलच्या अटकेनंतर एक व्हीडिओ प्रसिद्ध करत म्हटलं, "शरजीलला त्याच्या घराजवळून अटक करण्यात आली आहे. आपण सरेंडर केल्याचं शरजीलनं म्हटलं आहे. मात्र यामध्ये काही तथ्यं नाही, कारण सरेंडर कोर्टात केलं जातं.

शरजीलच्या अटकेबद्दल बोलताना बिहारचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक जितेंद्र कुमार यांनी म्हटलं आहे, की ही दिल्ली पोलीस, अलीगढ पोलीस आणि बिहार पोलिसांची संयुक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त कारवाई होती. यामध्ये बिहार पोलिसांनी पूर्ण सहकार्य केलं आहे.

शरजीलच्या विरोधात दिल्ली, आसाम आणि अलिगडमध्ये देशद्रोहाचा खटला भरण्यात आला होता. दिल्लीतील शाहीनबागमध्ये सुरू असलेल्या नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकाविरोधातील आंदोलनात भाषण करतानाचा त्याचा एक वादग्रस्त व्हीडिओ व्हायरल झाला होता.

त्यात "जर आपल्याला आसामच्या लोकांची मदत करायची असेल तर त्याला बंद करून भारतापासून वेगळं करायलं हवं. आपण एकत्र आलो तर अख्खा ईशान्य भारत मुख्यभूमीपासून वेगळा करू शकतो. आसाम आणि भारत यांच्यातला संपर्क तुटेल तेव्हाच हे लोक आसामच्या लोकांचं म्हणणं ऐकतील," असं बोलताना तो या व्हीडिओत दिसत होता.

शरजीलला अटक झाल्यानंतर केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी म्हटलं, "नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयकाला विरोध करणाऱ्या शरजील इमाम याचं भाषण JNU विद्यार्थी संघटनेचा माजी अध्यक्ष कन्हैया कुमार याच्यापेक्षाही अधिक धोकादायक आहे."

नेमकं काय घडलं?

मंगळवारी (28 जानेवारी) सकाळी शरजील इमामचा मोठा भाऊ मुजम्मिल इमामला ताब्यात घेतलं गेलं होतं. सोमवारीही (27 जानेवारी) तीन लोकांना अटक करण्यात आली होती. मात्र चौकशीनंतर त्यांना सोडण्यात आलं होतं.

मुजम्मिल इमामच्या अटकेनंतर दबाबात येऊन शरजील आत्मसमर्पण करेल, असा पोलिसांचा अंदाज होता.

जहानाबादच्या काकोमध्ये ज्यावेळी शरजील इमामला पकडण्याचे प्रयत्न सुरू होते, त्यावेळी आम्हीही त्या गावात उपस्थित होतो.

काको बाजाराच्या जवळ NH 10 पासून जो रस्ता शरजीलच्या घराकडे जातो, त्या रस्त्याला त्याच्याच वडिलांचं नाव आहे - अकबर इमाम पथ.

या रस्त्यावरून थोडं पुढं गेलं, की तोफेची एक प्रतिकृती ठेवण्यात आली आहे. तिथे काही लोक उभे होते.

शरजीलचा पत्ता विचारल्यानंतर लोकांनी एका पडक्या घराकडे बोटं दाखवलं आणि सांगितलं, की आता इथं कोणीच राहत नाही.

लोकांनी सांगितलं, "याला घर नाही कोठी म्हणतात. ही कोठी शरजीलच्या वडिलांना, अकबर इमाम यांना फाळणीच्या वेळेस मिळाली होती. शरजील आणि मुजम्मिल तिथं नवीन बांधकाम करण्याची तयारी करत होते, म्हणूनच ही कोठी पाडण्यात आली."

शरजीलची आई गावी आली असल्याची माहिती आमच्याकडे होती. त्याबद्दल विचारल्यावर गावकऱ्यांनी म्हटलं, की त्या बोलण्याच्या अवस्थेत नाहीयेत.

खरंतर यातले अनेक लोक शरजील-मुजम्मिलचे नातेवाईक आणि शेजारीपाजारी होते. पण ते मोकळेपणानं बोलायला घाबरत होते, कारण पोलिसांनी मुजम्मिलला ताब्यात...


शरद उघाडे

37 वर्षीय उघाडे जी साऊथ वॉर्डचे आयुक्त आहेत. कोरोनापासून संरक्षण कसं करावं याची माहिती ते सातत्याने लोकांना देत आहेत. त्यामुळेच ते 26 मार्चपासून आपल्या 150 सहकाऱ्यांसोबत एका हॉटेलमध्ये राहत आहेत.

मुंबईतील जी साऊथ वॉर्डात कोरोना व्हायरसचा प्रसार झाला आणि रुग्णसंख्या वाढू लागली. परिस्थिती आव्हानात्मक होती. जिजामाता झोपडपट्टी आणि जनता कॉलनी हे हॉटस्पॉट बनले. त्यामुळे संपूर्ण परिसर सील करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला. या ठिकाणी एक चौरस किलोमीटरमागे जवळपास 82 हजार रहिवासी राहतात.

29 मार्चला जी साऊथ वॉर्डकडे येणारे सर्व प्रवेश मार्ग आणि बाहेर पडणारे एक्झिट पॉईंट्स बंद केले. कोरोनाबाधित रुग्णाच्या संपर्कात आलेल्यांना शोधण्याचे काम सुरू झाले. त्यासाठी विशेष पथके नेमण्यात आली. पुढील पाच दिवसांत रहिवाशांची प्राथमिक आरोग्य तपासणी सुरू करण्यात आली. त्यांचं सर्वेक्षणही करण्यात येत होतं.

कोळीवाडा परिसरात अती आणि कमी धोका असलेले रहिवासी अशी विभागणी करण्यात आली. ज्यांना कोरोनाचा संसर्ग होण्याचा धोका अधिक आहे अशांना विलगीकरण केंद्रात ठेवण्यात येत होते. या लोकांना सर्व वस्तू आवश्यक विलग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीकरण कक्षात उपलब्ध करुन देण्यात आल्या.

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग रोखायचा कसा? ब्ल्यू प्रिंट, काही संदर्भ, एकसमान केसेस असं काहीच नव्हतं ज्यावरुन ठोस अशी कोणतीही रणनीती कंटेनमेंट (प्रतिबंधित) झोनसाठी करता येऊ शकत होती. दाटीवाटीची वस्ती, निमुळते रस्ते, खिडकीतून हात बाहेर काढला तर समोरच्या घराच्या खिडकीत जाईल एवढं दोन घरांमधील अंतर.

धुळे जिल्ह्यातील एका झोपडपट्टीतच उघाडे लहानाचे मोठे झाले. त्यांचे वडील मिल कामगार होते. ते मोठ्या शिफ्ट्समध्ये काम करायचे. दहा बाय दहाच्या खोलीत ते राहत होते. त्यामुळे इथल्या लोकांना आपण मार्गदर्शन करू शकू असा विश्वास त्यांच्या मनात होता.

मला इथल्या समस्या माहीत आहेत, असं ते फोनवर म्हणाले.

झोपडपट्टी म्हणजे घनिष्ट संबंध आणि एका कुटुंबाचे दुसऱ्या कुटुंबाशी असलेले ऋणानुबंध असं उघाडे सांगतात.

2012 मध्ये ते मुंबई महामगरपालिकेत सहाय्यक आयुक्त या पदावर रुजू झाले. देशातली सर्वांत मोठी झोपडपट्टी आणि आशिया खंडातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वाधिक मोठी झोपडपट्टी म्हणून ओळख असलेली धारावी झोपडपट्टी त्यांच्या वॉर्ड अंतर्गत येत होती.

उघाडे यांच्यासाठी आव्हानात्मक परिस्थिती नवीन नाही. यापूर्वीच्या पोस्टिंगमध्ये त्यांनी अंडरवर्ल्ड, माफिया यांचाही सामना केलाय. त्यामुळे या व्हायरसची भीतीही त्यांना नाही. "कोरोनासे जो डर गया, वह मर गया," असं ते म्हणाले आणि हसले.

पुढे त्यांनी एक शेर ऐकवला,

"कुछ इस हालात से गुजरी है जिंदगी इन दिनो,

अब जख्म तो होते है पर दर्द नहीं होता.

मंजिले तो हासिल होती है पर जश्न नहीं होता."

दाटीवाटीच्या वस्तीत प्रतिबंध

21 मार्चला मुंबईत कोरोनाचा पहिला रुग्ण आढळला. कोरोना व्हायरसचा प्रसार इतका वाढेल असं त्यावेळी आजिबात वाटलं नव्हतं. वरळीच्या वर्ल्ड टॉवरमध्ये परदेशातून आलेल्या व्यक्तीला पहिल्यांदा कोरोनाची लागण झाली. त्यानंतर 27 मार्चला वरळी-कोळीवाड्यात 3 रुग्ण आढळले आणि तेव्हापासून वरळीत रुग्णसंख्या वाढत गेली.

एक चौरस किलोमीटर भागात जवळपास 80 हजार राहिवासी राहतात. त्यामुळे अपेक्षित सोशल डिस्टन्सिंग पाळणं जवळपास अशक्यच आहे. त्यांना कल्पना होती हे एखाद्या टिकिंग टाईम बॉम्बसारखं आहे.

"झोपडपट्टीची भौगोलिक रचनाच अत्यंत दाटीवाटीची असल्याने त्यांच्याकडे पर्याय नाही. त्यामुळे सोशल डिस्टसिंग प्रत्यक्षात शक्य नाही," असंही ते म्हणाले.

मुंबईची लोकसंख्या सुमारे 2 कोटी इतकी असून...


शरद पवार

"जनतेने आम्हाला विरोधी पक्षात बसण्याचा कौल दिला आहे. सरकार स्थापन करण्याची जबाबदारी भाजप-शिवसेनेची आहे," असं पवार म्हणाले. शिवसेनेला काँग्रेस-राष्ट्रवादी पाठिंबा देणार का? या प्रश्नावर पवारांच्या उत्तराने गूढ वाढवलं आहे.

"शिवसेनेसोबत चर्चा नाकारता येत नाही. शिवसेनेकडून अद्याप विचारणा झालेली नाही. यासंदर्भात उद्धव ठाकरे यांच्याकडून विचारणा व्हायला हवी. आम्हाला कोणाकडूनही प्रस्ताव दिलेला नाही. त्यामुळे पाठिंबा देण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही," असं पवार यांनी सांगितलं.

'मी मुख्यमंत्री होणार नाही'

महाराष्ट्रात शरद पवार पुन्हा मुख्यमंत्री बनणार का? या प्रश्नाला नाही म्हणत पवारांनी या चर्चेला पूर्णविराम दिला.

काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधींना महाराष्ट्रातल्या राजकीय परिस्थितीची माहिती दिली. काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते या बैठकीला उपस्थित होते. राज्यातली स्थिती भाजपला अनुकूल नाही. मात्र सर्वाधिक मताधिक्य भाजपकडे आहे. सोनिया गांधी यांची पुन्हा भेट घेणार असून, त्यानंतर नेमकं काय ते सांगू शकेन असं पवार म्हणाले.

170चा आकडा आला कुठून?

शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

170 आमदारांचा पाठिंबा असल्याचं म्हटलं होतं. शिवसेनेचा मुख्यमंत्री होईल आणि शिवतीर्थावर शपथविधी होईल असं संजय राऊत म्हणाले होते. मात्र हा 170चा आकडा संजय राऊत यांनी कुठून काढला ते माहिती नाही. भाजपातील आमदार त्यांच्या पाठिशी असावेत असा टोला पवार यांनी लगावला.

राज्यपालांची सदिच्छा भेट-राऊत

दरम्यान राज्यातील सत्तास्थापनेत शिवसेनेचा कोणताही अडथळा नाही असं शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी सांगितलं. राऊत यांच्यासह शिवसेना नेते रामदास कदम यांनी महाराष्ट्राचे राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांची भेट घेतली.

ही केवळ सदिच्छा भेट असल्याचंही त्यांनी सांगितलं. सत्तास्थापनेत शिवसेनेचा कोणताही अडथळा नाही. सरकारस्थापनेला का उशीर होत आहे याची माहिती आम्हाला नाही. घटनेनुसार जे योग्य असेल त्यासाठी शिवसेना सहकार्य करेल. त्यामुळे लवकरात लवकर सरकार स्थापन व्हावं असं राऊत यांनी स्पष्ट केलं.

राज्याला कायद्याची आणि राजकारणाची जाण असणारे राज्यपाल मिळाले आहेत. राज्यपाल हे तटस्थ असतात, ते कोणत्याही पक्षाचे नसतात. त्यामुळे ते त्यांचा निर्णय घेतील असं राऊत म्हणाले.

लवकरच सरकार स्थापन होईल- मुख्यमंत्री

दरम्यान सत्तेच्या समीकरणासंदर्भात कोण काय बोलतंय यावर मी बिल्कूल काही बोलणार नाही. भाजपमधूनही कुणी काही बोलणार नाही.

उद्धव ठाकरे आणि देवेंद्र फडणवीस

महाराष्ट्राला नवीन सरकारची आवश्यकता आहे आणि ते सरकार महाराष्ट्रात निश्चितपणे बनेल याबाबत आम्ही पूर्णपणे आश्वस्त आहोत असं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांच्याशी भेट घेतल्यानंतर बोलताना सांगितलं.

शरद पवारांनी 'संकेत' दिले का?

आज झालेल्या पत्रकार परिषदेत शरद पवार  याच पत्रकार परिषदेत पवार म्हणाले आम्हाला विरोधी पक्षाच्या बाकावर बसण्याचा कौल दिला आहे. पण पुढे ते म्हणाले की अद्याप प्रस्ताव नाही पण भविष्यात काहीही होऊ शकतं. यावरून त्यांच्या वक्तव्याचा नेमका अर्थ काय याची चर्चा सोशल मीडियावर सुरू झाली आहे.

शरद पवारांनी सत्ता स्थापनेबाबत संकेत दिले असल्याचं मत ज्येष्ठ पत्रकार संजय मिसकीन यांनी व्यक्त केलं. ते सांगतात, "शरद पवारांच्या या वक्तव्याने सत्तेचं समीकरण बदलणारे दरवाजे उघडले आहेत असं आपण म्हणू शकतो. पवारांनी चर्चेसाठी आपण तयार आहोत असं सांगून संकेत दिला आहे. उद्या त्यांची आणि सोनिया गांधी यांची पुन्हा चर्चा होईल त्यानंतर पुडची दिशा स्पष्ट...


शरद पवार

1. 'राम मंदिर बांधून कोरोना जाईल, असं काहींना वाटतं' - शरद पवार

उत्तर प्रदेशातील अयोध्येमध्ये राममंदिराचं काम ऑगस्टच्या पहिल्या आठवड्यात सुरू होणार आहे. राम मंदिराचं भूमिपूजन 5 ऑगस्टला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते पार पडणार आहे.

या भूमीपूजनाच्या कार्यक्रमावर राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी भाष्य केलं आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

"कोणत्या गोष्टीला महत्त्व द्यायचं हे ठरवलं पाहिजे. आम्हाला वाटतं की कोरोना संपवला पाहिजे आणि काही लोकांना वाटतं की मंदिर बांधून कोरोना जाईल. लॉकडाऊनमुळे लोकांचं आर्थिक नुकसान होत आहे त्याकडे राज्य, केंद्र सरकारने लक्ष दिलं पाहिजे," असं शरद पवारांनी म्हटलं आहे.

दरम्यान, पवारांच्या वक्तव्यावर भाजपनं पलटवार केला आहे.

"मंदिर बांधून व देवाची उपासना करुन कोरोना जाणार नसेल, तर राज्याचे मुख्यमंत्री उध्दव ठाकरे यांनी पंढरपूर येथे जाऊन विठ्ठलाच्या चरणी महाराष्ट्रातील नव्हे तर देशभरातील कोरोना जाऊ दे असे साकडे का घातले? त्याचे उत्तर आपल्याकडे आहे काय?" असा सवाल विरोधी पक्ष नेते प्रविण दरेकर यांनी केला आहे.

2. विधान परिषदेच्या 18 जागा र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िक्त

पदवीधर मतदारसंघातील तीन, तर शिक्षक मतदारसंघातील दोन आमदारांची मुदत रविवारी (19 जुलै) संपली आहे. त्यामुळे विधान परिषदेच्या रिक्त जागांची संख्या 18 झाली आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे.

सतीश चव्हाण (औरंगाबाद पदवीधर), अनिल सोले (नागपूर पदवीधर), श्रीकांत देशपांडे (अमरावती शिक्षक) आणि दत्तात्रय सावंत (पुणे शिक्षक) या चार आमदारांची मुदत रविवारी संपुष्टात आली. पुणे पदवीधर मतदारसंघातून निवडून आलेले भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांची विधानसभेवर निवड झाल्याने पुणे पदवीधर मतदारसंघाची जागा रिक्त होती.

विधान परिषदेच्या एकूण 78  पैकी 18 जागा रिक्त झाल्या आहेत. राज्यपाल नियुक्त 12, पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघातील 5, तर धुळे-नंदूरबार स्थानिक स्वराज्य संस्था अशा 18 जागा सध्या रिक्त आहेत.

3. पहिली ते आठवीच्या विद्यार्थ्यांना आजपासून 'सह्याद्री'वरून धडे

"कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर इयत्ता पहिली ते आठवीपर्यंतच्या विद्यार्थ्यांना सर्व विषयांचे मराठी माध्यमातील शिक्षण दूरदर्शनच्या 'सह्याद्री' वाहिनीवरून 20 जुलैपासून दैनंदिन मालिकेद्वारे दिले जाणार आहे. इयत्ता नववी ते बारावीच्या विद्यार्थ्यांसाठीसुद्धा शासनाकडून लवकरच निर्णय घेतला जाणार आहे. राज्यातील सर्व विद्यार्थ्यांनी या मालिकेचा लाभ घ्यावा," असं आवाहन राज्याच्या शालेय शिक्षण मंत्री वर्षा गायकवाड यांनी केलं आहे. लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

शालेय विद्यार्थ्यांना आवडावं यादृष्टीनं या मालिकेचं नाव 'टिलीमिली' असं ठेवण्यात आलं आहे.

राज्य शैक्षणिक संशोधन प्रशिक्षण परिषद (एससीईआरटी) या संस्थेच्या सहकार्यातून आणि 'एमकेसीएल नॉलेज फांउंडेशन' या स्वयंसेवी संस्थेतर्फे ही शैक्षणिक मालिका सुरू केली जात आहे.

राज्यातील सुमारे दीड कोटी विद्यार्थ्यांना दूरचित्रवाणी संचावर या सेवेचा लाभ घेता येणार आहे.

'टिलीमिली' मालिका 'बालभारती'च्या पहिली ते आठवी इयत्तांच्या पाठ्यपुस्तकांतील पहिल्या सत्राच्या सर्व पाठांवर आधारित असणार आहे.

4. भारतात कोरोनाचा मत्यूदर कमी - आरोग्य मंत्रालय

भारतातील कोरोनाचा मृत्यूदर दिवसेंदिवस कमी होत आहेत. सध्या देशातील कोरोनाचा मृत्यूदर 2.5 टक्क्यांपेक्षाही असल्याचं आरोग्य मंत्रालयानं रविवारी (19 जुलै) स्पष्ट केलं आहे. टाइम्स ऑफ इंडियानं ही बातमी दिली आहे.

कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग आणि इतर वैद्यकीय सुविधांमुळे कोरोनाचा मृत्यूदर भारतात जगात सगळ्यात कमी असल्याचंही...


शरद पवार

1. कितीही खटले दाखल करा, पुरुन उरेन- शरद पवार

ज्यांचा संबंध नाही त्यांच्यावर खटले दाखल करायचे. कुठल्यातरी लोकांचा आदेशाचा वापर करून खटले दाखल केले जात आहेत. त्यांना सांगून ठेवतो या सर्व खटल्यांना हा बारामतीकर पुरुन उरल्याशिवाय राहणार नाही. काय  करायचं ते करा असा इशारा राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार यांनी दिला आहे. 'एबीपी माझा'ने ही बातमी दिली आहे.

राज्यातील निवडणूक तरुणांनी ताब्यात घेतली आहे हे चित्र आहे. तरुणांचा दर्या आमच्या बाजूने आहे आणि संपत्तीचा डोंगर भाजपकडे आहे. हा डोंगर उद्ध्वस्त करण्याची ताकद तरुणांमध्ये आहे. तो गप्प बसणार नाही असं शरद पवार म्हणाले.

समाजातील एकही घटक समाधानी नाही. शेती, कारखानदारी, कामगार, अल्पसंख्याक कुणाच्याही हिताची जपणूक झालेली नाही असा आरोप पवार यांनी केला.

2. शिवसेनेच्या टीकेला निवडणुकीनंतर मातोश्रीसमोर जाऊन उत्तर देईन-राणे

शिवसेनेच्या टीकेला निवडणुकीनंतर मातोश्रीसमोर जाऊन उत्तर देईन असा इशारा माजी मुख्यमंत्री आणि खासदार नारायण राणे यांनी दिला. मला कोकणचा विकास करायचा आहे, मात्र शिवसेनेकडे विकासाची दृष्टी नाही असं ते म्हणाले. 'ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोकसत्ता'ने यासंदर्भात बातमी दिली आहे.

नारायण राणे

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात मी विविध योजना आणल्या. सी वर्ल्डसारखा महत्त्वाकांक्षा प्रकल्प भांडून आणला. भूसंपादनासाठी शंभर कोटीची तरतूद केली. पाच वर्षांत एक इंच जमीन तरी संपादित झाली का? या प्रकल्पाची एक वीट तरी लागली का? कपाळ करंट्यामुळे हा प्रकल्प रखडला. मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी दोन वर्षात प्रकल्प पूर्ण होण्याचा शब्द दिला आहे असं राणे म्हणाले.

3. पीयूष गोएल यांना माझ्या कार्यक्षमतेबाबत साशंकता-अभिजीत बॅनर्जी

काँग्रेस पक्षाप्रमाणे भाजपने समाजातील उपेक्षित वर्गाबाबत आकडेवारी मागितली असती, मी त्यांना खोटं सांगितलं असतं का? मी काँग्रेसला जे उत्तर दिलं तेच भाजपला दिलं असतं.

मी माझ्या कामाशी प्रामाणिक आहे आणि कोणाबरोबरही काम करत असेन तरी प्रामाणिक राहीन. मात्र केंद्रीय रेल्वेमंत्री पीयुष गोएल यांना माझ्या कार्यक्षमतेबद्दल साशंकता आहे असं नोबेल पुरस्कार विजेते अर्थतज्ज्ञ अभिजीत बॅनर्जी यांनी सांगितलं. 'एनडीटीव्ही'ने यासंदर्भात बातमी दिली.

अभिजीत बॅनर्जी आणि एस्थेर डुफ्लो

आर्थिक भूमिकेबाबत मी गोंधळलेला नाही. आम्ही अनेक राज्य सरकारबरोबर काम केलं. आम्ही गुजरातच्या प्रदूषण मंडळाबरोबर काम केलं. आमचा अनुभव उत्तम होता. जे घडतं आहे, दिसतं आहे, ज्याचे पुरावे आहेत त्याबरहुकूम आम्ही काम करतो असं बॅनर्जी म्हणाले.

4. पीएमसी बँकेच्या विलीनीकरणाचे प्रयत्न- मुख्यमंत्री

पंजाब अँड महाराष्ट्र सहकारी बँकेवर (पीएमसी) रिझर्व्ह बँकेने आर्थिक निर्बंध घातल्यामुळे आर्थिक कोंडीत सापडलेल्या बँकेच्या खातेदारांसाठी दिलासादायक बातमी आहे. पीएमसी बँकेचे अन्य बँकेत विलीनीकरण करण्याचे प्रयत्न करण्यात येणार आहेत. त्यामुळे खातेदारांच्या ठेवी सुरक्षित राहणार असल्याचं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट केलं. 'महाराष्ट्र टाईम्स'ने ही बातमी दिली आहे.

पीएमसी बँक

पीएमसी बँकेचं पुनरुज्जीवन करण्यासाठी पॅकेज देणं हे राज्य सरकारच्या आधीन नाही, आरबीआयला तो अधिकार आहे. परंतु पीएमसी बँकेचे इतर बँकांमध्ये विलीनीकरण करण्यासाठी राज्य सरकार प्रयत्न करेल मी स्वत: यासंदर्भात निर्मला सीतारामण आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्याशी चर्चा केली आहे.

निवडणुका झाल्यानंतर यासंदर्भात पाठपुरावा करणार आहे. घोटाळ्यातील आरोपींना अटक केली असून, त्यांची संपत्ती जप्त केली आहे. घोटाळ्यातील आरोपींच्या संपत्तीचा लिलाव...


शरद पवार

1. पळपुट्यांचा समाचार जनताच घेईल: शरद पवार

"सामान्य जनतेच्या पाठिंब्यावर निवडून येऊन पळपुटेपणाची भूमिका घेणाऱ्यांचा समाचार जनताच घेईल," असं वक्तव्य राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केलं आहे.  महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

नवी मुंबईत आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यकर्ता मेळाव्यात शरद पवार बोलत होते.

ते म्हणाले, "काहीजण चुकीच्या वाटेवर जातील, असं वाटलं नव्हतं. पण, तसं झालं आहे. आता त्याची चिंता करण्याचं कारण नाही. महाराष्ट्र हे स्वाभिमानी लोकांचं राज्य आहे. येथील लोक स्वाभिमानाशी तडजोड करत नाहीत. म्हणूनच ही जनता जेव्हा मतदान करेल, तेव्हा पळपुट्यांचा नक्कीच समाचार घेईल. दिल्लीश्वरांकडून अपमानास्पद वागणूक घेऊन ज्यांनी तह केला त्यांना धडा मिळेल."

"राज्यात दरवर्षी 16 हजार शेतकरी आत्महत्या करत आहेत. हातचे रोजगारही जात आहेत. ज्यांनी ही परिस्थिती निर्माण केली, त्यांच्या पदराखाली जाण्याचा नाही, तर त्यांच्यासोबत संघर्ष करण्याचा हा काळ आहे," असंही ते म्हणाले.

2. शेतीसाठीचा पैसा योग्यप्रकारे वापरला जातोय का? - RBI

शेतीसाठी दिला जाणारा पैसा योग्य हातात पोहोचतोय क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा, असा प्रश्न 'रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया'नं (RBI) विचारला आहे. बिझनेस स्टँडर्डनं ही बातमी दिली आहे.

काही राज्यांमध्ये कृषी क्षेत्राला केला जाणारा पतपुरवठा हा या क्षेत्रातील सकल उत्पन्नाच्या तुलनेत जास्त होता, असं RBIच्या इंटर्नल वर्किंग ग्रुपच्या अहवालातून समोर आलं आहे.

कृषीसाठी केला जाणारा पतपुरवठा इतर क्षेत्रांमध्ये वळवण्यात आला आहे, असं यातून निदर्शनास येतं. तेलंगणा, कर्नाटक, केरळ, तामिळनाडू आणि पंजाब या राज्यांचा या प्रकारात समावेश होत असल्याचं बातमीत म्हटलं आहे.

3. देशाच्या मॅपिंगसाठी 300 ड्रोनचा वापर

देशाचं मॅपिंग करण्यासाठी 'सर्व्हे ऑफ इंडिया' पहिल्यांदाच ड्रोनचा वापर करणार आहे. यासाठी संस्था 300 ड्रोन वापरणार आहे, द हिंदूनं ही बातमी दिली आहे.

प्रातिनिधिक फोटो

"जमिनीचे चांगल्या दर्जाचे नकाशे प्रदान करण्याचं आमचं ध्येय आहे," असं संस्थेचे संचालक गिरीश कुमार यांनी म्हटलं आहे.

पुढच्या 2 वर्षांत देशाच्या 75 टक्के भौगोलिक क्षेत्राचं मॅपिंग करण्याचं संस्थेचं उद्दिष्ट आहे. यासाठी 300 ड्रोन वापरण्यात येणार असून सध्या 30 ड्रोनच्या साहाय्याननं प्रात्यक्षिकं केली जात आहेत.

4. विरोधकांचं महत्त्व कमी झालं, तर राजकर्ता बेफामपणे वागतो : संजय राऊत

या देशात लोकशाही आणि स्वतंत्र्य टिकवायचं असेल, तर विरोधी पक्षांचं महत्व कमी करून चालणार नाही. लोकशाहीमध्ये विरोधी पक्षाचं महत्व कमी झालं, तर राजकर्ता हा बेफामपणे वागतो, असं मत शिवसेना नेते खासदार संजय राऊत यांनी व्यक्त केलं आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

संजय राऊत

ते म्हणाले, "राजकरणात वैचारिक निष्ठेचा स्तर सांभाळावा लागतो. भौतिक गोष्टींसाठी आणि ईडी, सीबीआय चौकशीसाठी पक्ष बदलणाऱ्या लोकांवर बारीक लक्ष ठेवावं लागतं. 24 तासात 24 मिनिटांत मत परिवर्तन, मन परिवर्तन होणं, पक्ष बदलणं यावर संशोधन झालं पाहिजे."

"सध्याचं राजकारण हे कपडे बदलण्याइतकं सोपं झालं आहे. मात्र आमच्याकडे माणसं पारखून घेतली जात आहेत," ते पुढे म्हणाले.

5. शेतकरी आत्महत्याप्रकरणी शिवसेनेच्या खासदारावर गुन्हा

उस्मानाबादचे शिवसेना खासदार ओम राजेनिंबाळकर यांच्यासह 52 जणांवर फसवणूक आणि शेतकर्‍यास आत्महत्या करण्यास प्रवृत्त केल्याप्रकरणी ढोकी पोलीस ठाण्यात गुन्हा नोंद करण्यात आला आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे.

जवळपास 5 महिन्यांनंतर उस्मानाबाद पोलिसांनी ही कारवाई केली आहे.

शेतकरी दिलीप ढवळे...


शरद पवार

1. राम मंदिरासाठी ट्रस्ट, तर मग मशिदीसाठी का नाही? : शरद पवार

"तुम्ही जसं राम मंदिराच्या उभारणीसाठी ट्रस्टची स्थापना करू शकता, मशिदीच्या उभारणीसाठी ट्रस्ट का  निर्माण करू शकत नाही?, असा सवाल राष्ट्रवादी काँग्रेसेचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केला आहे. लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

अयोध्येत राम मंदिर उभारणीसाठी केंद्र सरकारकडून श्रीराम जन्मभूमी तीर्थक्षेत्र न्यास (ट्रस्ट)ची स्थापन करण्यात आली आहे. दिल्लीत या ट्रस्टची पहिली बैठक बुधवारी पार पडली.

लखनऊमध्ये बोलताना शरद पवार यांनी म्हटलं, "राम मंदिरासाठी ट्रस्ट, तर मग मशिदीसाठी का नाही?  देश तर सर्वांचा आहे, सर्वांसाठी आहे."

"लोकांमध्ये फूट पाडून राज्य करा, हे भाजपचं धोरण आता जनतेनं ओळखलं आहे. जनता आता तुमच्या थापांना बळी पडणार नाही. CAA आणि NRCमध्ये काही त्रुटी आहेत, यामध्ये मुस्लीम अल्पसंख्याकांकडे दुर्लक्ष करण्यात आलं आहे," असंही पवार म्हणाले.

2. हिंगणघाट प्रकरणातील आरोपीचा आत्महत्येचा प्रयत्न

हिंगणघाट प्रकरणातील आरोपीनं नागपुरातील मध्यवर्ती कारागृहात फाशी लावून आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न केला आहे. लोकमतनं ही बातमी दिलीय.

व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्धा जिल्ह्यातील हिंगणघाटमध्ये आरोपी विकेश नगराळे याने प्राध्यापक असलेल्या एका महिलेच्या अंगावर पेट्रोल टाकून तिला जाळण्याचा प्रयत्न केला होता. याप्रकरणातील पीडितेचं उपचारादरम्यान निधन झालं होतं.

विकेशला 14 दिवसांच्या न्यायालयीन कोठडीत पाठवण्यात आलं आहे. सुरक्षेच्या कारणांवरून त्याला कारागृहातील अंडासेलमध्ये ठेवण्यात आलं आहे.

3. जवानांशी दुर्व्यवहार - महाराष्ट्र सदनातील अधिकारी कार्यमुक्त

दिल्लीतल्या येथील महाराष्ट्र सदनातील उपहारगृहात सैन्य दलाच्या बॅंड पथकातील जवानांसमवेत दुर्व्यवहार केल्याप्रकरणी सदनचे सहायक निवासी आयुक्त (राजशिष्टाचार) विजय कायरकर यांना पदावरून कार्यमुक्त करण्यात आलं आहे.

राज्याचे राजशिष्टाचार मंत्री आदित्य ठाकरे यांच्या आदेशानंतर ही कारवाई करण्यात आली आहे. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिली आहे.

आदित्य ठाकरे

महाराष्ट्र सदनात बुधवारी (19 फेब्रुवारी) सकाळी शिवजयंतीनिमित्त आयोजित कार्यक्रमात सैन्य दलाच्या गोरखा रेजीमेंटचं बँड पथक छत्रपती शिवाजी महाराजांना मानवंदना देण्यासाठी सहभागी झालं होतं.

कार्यक्रम संपल्यानंतर पथकातील जवान सदनच्या उपहारगृहातील एक्झिक्युटीव्ह डायनिंग हॉलमध्ये जेवणासाठी गेले. त्यावेळी सदनचे सहायक निवासी आयुक्त विजय कायरकर यांनी जवानांना तिथे बसण्यास विरोध केला. जवानांना बाहेरच्या सार्वजनिक डायनिंग हॉलमध्ये बसण्यास सांगितलं आणि त्यांच्याशी हुज्जत घातली. यावर कार्यक्रम आयोजकांनी आक्षेप घेतला होता.

4. इंदुरीकर महाराज मुद्दाम बोलले नाहीत - रोहित पवार

भाजपचे लोक जसं मुद्दाम एखादं वाक्य बोलून वाद वाढवतात, तसं इंदुरीकर महाराज बोलत नाहीत, असं वक्तव्य राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार रोहित पवार यांनी केलं आहे. सकाळनं ही बातमी दिलीय.

ते म्हणाले, "इंदुरीकर महाराज समाजप्रबोधनाचं काम करतात. एखादं वाक्य ते चुकून बोलले असतील. मात्र मुद्दाम बोलले नाहीत. जसं भाजपचे लोक मुद्दाम बोलून वाद वाढवतात, तसं ते बोलले नसावेत."

"सम तिथीला स्त्री संग केला तर मुलगा होतो आणि विषम तिथीला स्त्री संग केल्यास मुलगी होते. टायमिंग हुकलं की क्वालिटी खराब," असं इंदुरीकर महाराज एका किर्तनात म्हणाले होते.

या वक्तव्याप्रकरणी इंदुरीकर महाराजांनी दिलगिरी व्यक्त केली आहे. असं असलं तरी येत्या आठ दिवसात त्यांच्याविरोधात गुन्हा दाखल न झाल्यास इंदुरीकर महाराजांना काळे फासण्याचा, तसंच मुख्यमंत्री आणि...


शरद पवार

1. शरद पवारांनी या वयात निवडणूक लढवू नये - चंद्रकांत पाटील

"मी माढा लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवावी, अशी मागणी विजयसिंह मोहिते पाटील यांनी केली आहे. मात्र माझी निवडणूक लढण्याची इच्छा नाही, पण या बाबत विचार करून सांगू," असं शरद पवार यांनी पुण्यात एका कार्यक्रमात बोलताना सांगितलं.

यावर प्रतिक्रिया देताना राज्याचे महसूल मंत्री चंद्रकांत पाटील म्हणाले की, "शरद पवारांनी या वयात लोकसभा लढवू नये. माढा मतदारसंघ भाजपच्या वाट्याला आल्यास, भाजप त्यांचा पराभव करेल."

ई-टीव्ही भारतनं ही बातमी दिली आहे.

"शरद पवार छोट्यातल्या छोट्या कार्यकर्त्यांचा विचार करतात. एक लोकसभा म्हणजे जवळजवळ 600 गावं मतदारसंघात येतात. एवढ्या मोठ्या परिसरात त्यांनी या वयात फिरणं अवघड आहे. त्यामुळे त्यांनी लोकसभा न लढवलेलीच बरी. पण त्यांनी लोकसभा लढवलीच तर त्यांचा भाजप पराभव करेल," असंही पाटील यांनी म्हटलं आहे.

2. विधानसभा बरखास्त होणार नाही - मुख्यमंत्री

"पायाखालची जमीन सरकल्यानं विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुका एकत्र होणार असल्याचं वक्तव्य विरोधक करत आहेत. मात्र सरकार कार्यकाळ पूर्ण करेल. विधानसभा बरखास्त होण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ार नाही," असं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी स्पष्ट केलं आहे. लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

देवेंद्र फडणवीस

विधिमंडळाचं अर्थसंकल्पीय अधिवेशन संपताच राज्य सरकार बरखास्त करून लोकसभेसोबतच विधानसभा निवडणूक घेण्याच्या हालचाली सुरू आहेत, असं वक्तव्य काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष अशोक चव्हाण यांनी केलं होतं.

"अशोक चव्हाणांचे विधान चुकीचं असून त्यांना भविष्य वर्तवण्याची सवय लागली आहे," असं मुख्यमंत्र्यांनी म्हटलं आहे.

3. राम मुस्लिमांचेही पूर्वज - बाबा रामदेव

"अयोध्येत राममंदिराची उभारणी देशाच्या सन्मानाशी जोडलेली आहे आमि प्रभू राम हे केवळ हिंदूंचे नव्हे तर मुस्लिमांचेही पूर्वज होते," असं वक्तव्य बाबा रामदेव यांनी केलं आहे. सकाळनं ही बातमी दिली आहे.

गुजरातमधील खेडा जिल्ह्यातील नडियाद येथे पत्रकारांबरोबर बोलताना, राममंदिराचा मुद्दा मतपेटीच्या राजकारणाशी जोडलेला नसल्याचा त्यांनी म्हटलं.

बाबा रामदेव

"अयोध्येतच राममंदिर बांधावयास हवं, अयोध्येत नाही तर कोठे बांधणार? अयोध्या हीच प्रभू रामांची जन्मभूमी असल्याची वस्तुस्थिती वादातीत आहे," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

4. 8 दिवसांत शिक्षक भरतीची जाहिरात काढणार - विनोद तावडे

शिक्षणमंत्री विनोद तावडे यांनी पुढील 8 दिवसांत 15 जिल्ह्यांमधील शिक्षक भरतीची पहिली जाहिरात काढली जाईल, अशी घोषणा केली आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

विनोद तावडे

विनोद तावडे यांनी सांगितलं की, "सरकारी शाळा, स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि खासगी संस्थांची जाहिरात काढली जाणार आहे. जाहिरातीनंतरच्या 15 दिवसांत सर्व भरती प्रक्रिया पूर्ण केली जाईल. तसंच या भरतीदरम्यान संस्थाचालक घेत असलेल्या प्रत्येक मुलाखतीचे व्हीडिओ रेकॉर्डिंगदेखील केलं जाईल."

भरती प्रक्रिया का रखडली, या प्रश्नावर उत्तर देताना तावडे म्हणाले की, "संस्था चालकांमुळे भरती प्रक्रिया इतके दिवस रखडली होती. संस्था चालकांनी याचिका दाखल केल्यामुळे अनेक अडथळे निर्माण झाले होते. भरती प्रक्रियेत आम्ही केलेल्या नव्या बदलांमुळे संस्थाचालकाला शिक्षक भरतीदरम्यान एकही रुपया घेता येणार नाही."

5. महाराष्ट्रातल्या अनाथालयांत सर्वाधिक बालमृत्यू

एप्रिल 2014 ते जानेवारी 2019 या 5 वर्षांमध्ये अनाथालयातील 1,265 बालकांचा मृत्यू झाल्याची माहिती सरकारनं संसदेत दिली आहे. टाइम्स ऑफ इंडियानं ही बातमी दिली आहे. 0 ते 6 वयोगटातील बालकांचा यामध्ये समावेश आहे.

महिला...


शरद पवार

त्या पार्श्वभूमीवर, सरकार दिलेली आश्वासनानं पाळत नसल्यानं शेतकऱ्यांनी टोकाची भूमिका घ्यावी, असा सल्ला राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी दिला आहे.

यावर भारिपचे नेते प्रकाश आंबडेकर यांनी पवारांवर निशाणा साधत, "पवार हे शेतकऱ्यांचे नव्हे तर शेती मालावर प्रक्रिया करणाऱ्या उद्योग समूहांचे नेते आहेत," अशी टीका केली आहे. तर पवारांचं वक्तव्य चिथावणीखोर असल्याची टीका भाजप नेते पाशा पटेल यांनी केली आहे.

दरम्यान, शरद पवारांच्या या वक्तव्यावर बीबीसी मराठीच्या वाचकांना काय वाटतं हे जाणून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

त्यावर अनेक प्रतिक्रिया आल्या असून काहींनी शरद पवारांच्या वक्तव्याचं समर्थन केलं आहे, तर काहींनी त्यांच्यावर टीका केली आहे.

राहुल शिंदे म्हणातात,"शरद पवार हे शेतकऱ्यांचे हितशत्रू आहेत. ते शेतमालाला कवडी मोल किंमतीत विकत घेऊ पाहणाऱ्या उद्योजकांचे प्रतिनिधी आहेत."

राहुल शिंदे यांनी त्यांची सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहे. यांच्या या प्रतिक्रियेशी अनेकांनी सहमती दर्शवली आहे.

शरद पवार जे म्हणतात ते योग्य आहे, असं स्वप्नील पाटील यांना वाटतं.

मिलिंद रविंद्र पाटील... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांनीही सरकारवर टीका करत रोखठोक सवाल विचारला आहे.

ते म्हणतात, "मागच्या सरकारवर किती दिवस खापर फोडणार आहात? मागची सरकारं काही कामाची नव्हती म्हणून तुम्हाला सत्तेवर बसवलं, तर तुम्हीही तेच करतायेत. मग शेतकऱ्यांनी आपल्या किती पिढ्या फासावर लटकवायच्या?"

सचिनसिंह राजपुत यांनीही त्याचं मत सविस्तरपणे मांडलं आहे.

"चारा छावण्या आणि टँकर मुक्त महाराष्ट्र केल्याबद्दल फडणवीस सरकारचे आभार मानायचं सोडून तुम्ही पाय ओढत आहेत, हे सर्व जनतेला दिसतं बरं," असं राजपुत यांनी पवारांना उद्देशून विचारलं आहे.

सुधीर जोशींनी मात्र तुरीच्या मुद्द्यावरून फडणवीस सरकारला चांगलचं धारेवर धारलं. तसंच फडणवीस सरकार शेतकऱ्यांना देशोधडीला लावत असल्याचा आरोप सुद्धा त्यांनी केला आहे.

जयमाला धनकिकर यांनी सरकार बधीर झालं असल्याची टीका केली आहे. तसंच, ज्या सरकराला लोकांचं दुख: दिसत नाही, त्यांना सत्तेत राहण्याचा अधिकार नाही, असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

दरम्यान, भाजपचं सरकार येण्यापूर्वी शेतकरी सोन्याच्या महालात राहत होता ना? असा सवाल सोनल वर्तक यांनी विचारला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शरद पवार

त्यांच्या अनुपस्थितीने बहुमताचा आकडा एकाने खाली आला आणि भाजपला अप्रत्यक्ष मदतच झाली.

राष्ट्रवादीचे राज्यसभेत 4 खासदार आहेत. त्यांपैकी माजिद मेमन आणि वंदना चव्हाण यांनी तिहेरी तलाकच्या विधेयकाविरोधात मतदान केलं.

तिहेरी तलाक देणाऱ्या मुस्लीम पुरुषाला तीन वर्षं शिक्षा देण्याची गरज आहे का, याविषयी सखोल चर्चा व्हायला हवी, अशी मागणी माजिद मेमन यांनी केली.

भाजपकडे राज्यसभेत बहुमत नाहीये. त्यामुळे हे विधेयक मंजूर होण्यासाठी अनेक सदस्यांनी गैरहजर राहणं किंवा ऐन मतदानाच्या वेळी सभात्याग करणं गरजेचं होतं.

भाजपचा मित्रपक्ष असलेले जनता दल(युनायटेड) आणि अण्णा द्रमुक यांच्या खासदारांनी सभात्याग करून बहुमताचा आकडा खाली आणला.

या पार्श्वभूमीवर शरद पवारांच्या अनुपस्थितीमुळे अनेकांनी भुवया उंचावल्या.

पवारांची अनुपस्थिती नेमकी कशामुळे?

पवारांच्या अनुपस्थितीची तीन वेगवेगळी कारणं पुढे येत आहेत. आम्ही जेव्हा राष्ट्रवादीचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांना विचारलं तेव्हा ते म्हणाले, "शरद पवार यांची प्रकृती ठीक नव्हती. त्यामुळे त्यांना आज ट्रिपल तलाक विधेयकाच्या मतदानाला हजर राहता आलं नाही. शरद पवा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रांनी मला सांगितलं की माझी प्रकृती चांगली नसल्यामुळे मला दिल्लीला प्रवास करता येणार नाही. त्यामुळेच ते हजर नव्हते. या व्यतिरिक्त दुसरं कोणतंही कारण नाही."

आम्ही भाजपला मदत केली नाही, असंही ते म्हणाले. "आमच्या पक्षातील दोन खासदारांनी विधेयकाविरोधातच मतदान केलं, त्यामुळे आमच्यामुळे कुणाला मदत झाली असं म्हणण्यात काही तथ्य नाही."

दरम्यान मुंबईमध्ये माजी मंत्री हर्षवर्धन पाटील यांच्या विधानगाथा या पुस्तकाच्या प्रकाशन सोहळ्यासाठी शरद पवार उपस्थित होते.

त्यावेळी बोलताना "छोटी शस्त्रक्रिया होऊनही कार्यक्रमाला आलो. नाहीतर गिरीश महाजन यांच्याबरोबर अमित शहा यांना भेटायला गेलो असा समज झाला असता," असा टोला यावेळी शरद पवार यांनी हाणला.

शरद पवार

राष्ट्रवादीचे खासदार माजिद मेमन यांच्याशी बोललो तेव्हा ते म्हणाले, "तुम्हाला तर माहिती आहे, राज्यात काय चाललंय (राष्ट्रवादीच्या तीन आमदारांनी राजीनामा दिलाय). त्यामुळे पवार साहेब दिल्लीत येऊ शकले नाही."

पुढे मेमन यांनी काँग्रेसवर खापर फोडलं. "काँग्रेसचेही खासदार उपस्थित नव्हते. काँग्रेसने नीट फ्लोअर मॅनेजमेंट केलं नाही. आम्ही भाजपला मदत करण्याचा प्रश्नच नाही. आमचा या विधेयकाला विरोध आहे."

याविषयी आम्ही काँग्रेसचे नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांच्याशी बोलण्याचा प्रयत्न केला. तेव्हा त्यांनी याविषयावर काहीही प्रतिक्रिया देण्यास नकार दिला.

शरद पवार आणि प्रफुल पटेल यांच्या अनुपस्थितीमागे काही राजकीय गणितं असू शकतात का, असं विचारलं असता दिल्लीतले ज्येष्ठ पत्रकार व्यंकटेश केसरी म्हणाले, "तशी शक्यता यात दिसत नाही, कारण भाजपला इतर पक्षांची साथ मिळेल असं स्पष्ट दिसत होतं. जर राष्ट्रवादीला भाजपची मदत करायचीच असती तर इतर दोन खासदारांनी विधेयकाविरोधात का मतदान केलं असतं? त्यामुळे शरद पवार आणि प्रफुल्ल पटेल यांच्या गैरहजर राहण्यामागे काही राजकीय गणितं नसावीत."

2014 साली जेव्हा विधानसभा निवडणुकीत भाजपला बहुमत मिळालं नव्हतं, तेव्हा राष्ट्रवादी काँग्रेसने भाजपला पाठिंबा देऊ केला होता. नंतर काही काळ शरद पवार आणि मोदी एकमेकांची स्तुती करत होते. पण हळुहळू हे प्रेम आटलं, आणि पवार आणि मोदी एकमेकांवर टीका करू लागले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि...


शरद पवार

त्यात त्यांनी मांडलेले 7 मुख्य मुद्दे -

1. साडेचार वर्षांचा केंद्र सरकारचा कारभार, त्यांचे निर्णय यावर लोकांनी स्पष्ट नाराजी व्यक्त केली आहे. नोटाबंदीसारख्या निर्णयात आर्थिक तज्ज्ञांचे मत घेण्यात आले नाही.

2. आर्थिक संस्थांवर हल्ला करण्यात आला, लोकांनी हे पण नाकारलं आहे.

3. रिझर्व्ह बँकेच्या गव्हर्नरला राजीनामा द्यावा लागला, CBIमध्ये गोंधळाचा वातावरण, सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना प्रथमच पत्रकार परिषद घ्यावी लागली, यामुळे लोकांमध्ये भाजपबद्दल शंका निर्माण झाली आहे.

4. मोदींनी या निवडणुकीत वैयक्तिक टीका केली. फक्त एकाच कुटुंबावर टीका केली, कारण त्यांच्याकडे कामांसंबंधी सांगण्यासारखं काही नव्हतं. याचा प्रतिकूल परिणाम भाजपवर झाला.

5. पंतप्रधानांनी त्यांच्या पदाची गरिमा राखायला हवी. त्यांनी प्रचारात अनेक धमक्या दिल्या, त्या त्यांच्या पदाला शोभत नाही.

6. समाजाच्या सगळ्या वर्गात मोदींबद्दल नापसंती दिसते.

7. बसपा आणि सपानं यूपीए सोबत यावं.

दरम्यान शरद पवार यांना आज राजकीय नेत्यांनी वाढदिवसाच्या शुभेच्छा दिल्या आहेत.

"शरद पवार यांना दीर्घायुष्य लाभो, अशी मी प्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ार्थना करतो," असं केंद्रीय अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी ट्वीट केलं आहे.

भाजप नेते एकनाथ खडसे यांनीही ट्वीट करत शरद पवार यांना शुभेच्छा दिल्या आहेत.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते प्रफुल्ल पटेल यांनी फेसबुकच्या माध्यमातून पवार यांनी शुभेच्छा दिल्या आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शरद पवार

याविषयी पत्रकार परिषदेत विचारलेल्या प्रश्नावर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी म्हटलं, "विधानसभा अध्यक्षपद हे सरकारमधील तिन्ही पक्षांचं होतं. नाना पटोले यांच्या राजीनाम्यामुळे या पदाची व्हॅकन्सी तयार झाली आहे. हे पद आता खुलं झालं आहे. या पदाबाबत आता पुन्हा चर्चा होईल."

पदाचा राजीनामा देण्याआधी नाना पटोले यांनी त्याची शिवसेना आणि राष्ट्रवादीला कल्पना दिली होती. पक्षात त्यांना नवी जबाबदारी मिळत असल्याने त्यांनी हा निर्णय घेतला आहे. त्यावर भाष्य करणं योग्य नाही. ती काँग्रेसची अंतर्गत बाब आहे, असंही पवार यांनी म्हटलं आहे.

पवारांच्या या वक्त्यानंतर राजकीय वर्तुळात चर्चांना उधाण आलं आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेस विधानसभा अध्यक्षपदासाठी दावा सांगणार  का, असाही प्रश्न या निमित्तानं उपस्थित झाला आहे.

याविषयी माध्यमांना बोलताना पवार यांनी म्हटलं की, "विधानसभा अध्यक्षपद काँग्रेसला द्यायचं आमच्यात ठरलं होतं. पण. हे नव्हतं ठरलं की काँग्रेसचे नेते हे पद वर्षभरानंतर सोडतील. त्यामुळे हे पद आता चर्चेसाठी खुलं झालं आहे."

राजीनाम्यानंतर पटोले काय म्हणाले?

नाना पटोले यांनी आपला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राजीनामा विधानसभेचे उपाध्यक्ष नरहरी झिरवळ यांच्याकडे सुपूर्द केला आहे.

त्यानंतर माध्यमांशी बोलताना त्यांनी म्हटलं, "पक्षश्रेष्ठींनी मला विधानसभा अध्यक्षपदाचा राजीनामा द्यायला लावला आणि तो मी आनंदानं दिला आहे. आता जी काही जबाबदारी मला मिळेल तिला चांगल्या पद्धतीनं पूर्णत्वास नेणं हे माझं काम आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


शरद पवार

सध्या तरी आलेल्या एक्झिट पोलच्या अंदाजांनुसार मोदींच्या नेतृत्वाखालील NDA सरकार पुन्हा सत्तेत येऊ शकत. पण हे अंदाज कितपत अचूक ठरतील, हे मतमोजणी पूर्ण झाल्यावरच कळेल.

पाहा निवडणूक निकालांचे ताजे आकडे आणि सविस्तर विश्लेषण इथे -

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी आधी निवडणूक लढवण्याचं जाहीर करत नंतर माघार घेतल्याने माढा मतदारसंघ चर्चेत आहे. याठिकाणी भाजपने रणजितसिंह नाईक निंबाळकर यांना उमेदवारी दिली तर राष्ट्रवादीतर्फे संजय शिंदे रिंगणात उतरले.

शरद पवारांचा मतदारसंघ असणाऱ्या माढ्यातील लढाई राष्ट्रवादी आणि भाजप दोघांसाठी प्रतिष्ठेची आहे.

माढ्यात करमाळा, माळशिरस, माढा, सांगोला हे सोलापुरातील चार तर साताऱ्यातील फलटण आणि माण हे विधानसभा मतदारसंघ येतात.

या मतदारसंघात दुष्काळाचा प्रश्न गंभीर आहे. कांदा, गहू, ज्वारी आणि इतर शेतमालाला भाव मिळत नसून त्याचा थेट परिणाम निवडणुकांवर होऊ शकतो.

सुरुवातीला राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी आपण माढ्यामधून लोकसभा निवडणूक लढविणार असल्याचं जाहीर केलं होतं. मात्र पार्थ पवार यांना उमेदवारी देण्यासाठी शरद पवारांनी लोकसभ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा निवडणूक न लढवण्याचा निर्णय जाहीर केला.

"माढा मतदारसंघात आधीपासूनच गटबाजी होती. बबनदादा शिंदे आणि विजयसिंह मोहिते पाटील यांच्यामध्ये अंतर्गत वाद होते. एकाला तिकीट दिलं असतं, तर दुसऱ्या गटाकडून बंड होण्याची शक्यता होती. हा वाद टाळण्यासाठी शरद पवार यांनी स्वतःच माढ्यामधून निवडणूक लढविण्याचा निर्णय घेतला. मात्र त्यांच्या माघारीमुळे पुन्हा एकदा ही गटबाजी उफाळून येऊ शकते," असं मत राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे यांनी व्यक्त केलं होतं.

त्यानंतर रणजितसिंह मोहिते पाटलांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.

शरद पवारांनी माघार घेतल्यानंतर माढ्यामधून कोणाला उमेदवारी मिळणार हा सस्पेंस अनेक दिवस कायम राहिला. शेवटी संजय शिंदे यांना उमेदवारी मिळाली.

परिणामी आता या ठिकाणी कोण बाजी मारणाक याकडे सर्वांच लक्ष लागून राहिलं आहे.

पाहा LIVE कव्हरेज इथे -

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


शरद पवार आणि गोपिनाथ मुंडे हे एकमेकांचे राजकीय प्रतिस्पर्धी होते, गोपिनाथ मुंडे हे अनेकदा शरद पवार यांच्यावर जहरी टीका करायचे. त्यांच्यातल्या या राजकीय स्पर्धेचं रूपांतर काहीअंशी वैरामध्ये झालेलंसुद्धा दिसून आलं आहे.

पण अजित पवार आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्यात राजकीय स्पर्धा आहे का? की दोघांमध्ये राजकीय वैर आहे की मैत्री? की पहाटेच्या शपथविधीनंतर दोघांचं नातं it's complicated पर्यंत आलंय?

या दोन्ही नेत्यांच्या नात्यात काही महत्त्वाचे टप्पे आले, जेव्हा ते एकमेकांच्या समोरासमोर उभे ठाकले गेले, कधी एकमेकांना साथ दिली तर कधी एकमेकांपासून दूर गेले.

पहिला टप्पा

अजित पवार आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्या वयात साधारण 10 वर्षांचा फरक आहे. अजित पवार यांनी 1991 ला राजकारणात प्रवेश केला. सुरुवातीला ते बारामतीचे खासदार म्हणून निवडून आले. पण त्याचवेळी केंद्रात संरक्षण मंत्री झालेल्या काका शरद पवार यांच्यासाठी त्यांनी खासदारकीचा राजीनामा दिला आणि बारामती विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवून ते आमदार झाले.

देवेंद्र फडणवीस त्याच दरम्यान म्हणजे 1992 मध्ये कायद्याची डिग्री घेऊन कॉलेजातून बाहेर पडले होते.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्याचवर्षी ते नागपूरमध्ये नगरसेवक म्हणून निवडून आले. पुढे ते नागपूरचे महापौरही झाले.

एकअर्थी थोड्याबहुत फरकानं दोघांची राजकाणातली एन्ट्री एकाच कालावधीमध्ये झाली.

"तेव्हा अजितदादांना शरद पवार याचं पाठबळ लाभलं, देवेंद्र फडणवीसांना तसं कुणाचं पाठबळ लाभलं नाही. असं असलं तरी अजित पवार यांनी त्यांच्या कामाचा ठसा उमटवला आहे त्यामुळे त्यांच्यावर नेपोटिझमचा आरोप करता येणार नाही,"असं नागपूरस्थित ज्येष्ठ पत्रकार गजानन जानभोर सांगतात.

तसंच दोन्ही नेत्यांच्या स्वभावात फरक आहे पण त्यांच्या कामाचा उरक मात्र भरपूर आहे, असं जानभोर यांना वाटतं.

दुसरा टप्पा

1999 पासून खऱ्या अर्थानं अजित पवार आणि देवेंद्र फडणवीस यांचा संबंध यायला सुरुवात झाली. 1999मध्ये देवेंद्र फडणवीस पहिल्यांदा आमदार म्हणून निवडून आले. तोपर्यंत राज्यमंत्रिपदाचा अनुभव असलेल्या अजित पवारांना पहिल्यांदा सत्तेत आलेल्या आघाडी सरकारमध्ये कॅबिनेट मंत्रिपद मिळालं आणि त्यांच्याकडे जलसंपदा खात्याचा कारभार आला.

अल्पावधीतच देवेंद्र फडणवीस यांनी अभ्यासू, तरुण आणि तडफदार आमदार म्हणून नावलौकिक कमावला. विधानसभेतली वेगवेगळी आयुधं वापरून सरकारला धारेवर धरणारे विरोधीपक्षातले एक महत्त्वाचे नेते म्हणून ते उदयाला यायला लागले.

अर्थसंकल्पावरील सोप्या आणि सुटसुटीत मांडणीमुळे देवेंद्र फडणवीसांनी सत्ताधाऱ्यांच्या मनातसुद्धा मानाचं स्थान मिळवलं.

त्याच दरम्यान अजित पवार काही काळ राज्याचे अर्थमंत्री होते. अर्थसंकल्पानंतर देवेंद्र फडणवीस यांच्या भाषणांसाठी ते कायम आवर्जून उपस्थित राहत.

अर्थसंकल्पाच्या मुद्द्यावर राज्याच्या हितासाठी अजित पवार आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्यात चांगलं ट्युनिंग होतं, असं राजकीय निरिक्षक आणि अभ्यासक संजय मिस्किन सांगतात.

"त्यावेळी विदर्भ आणि मराठवाड्याच्या अनुशेषाच्या मुद्द्यावरून फडणवीस हे अजितदादांना टार्गेट करायचे, पण अजित पवारांनी त्या आरोपांना कधीही व्यक्तिगत पातळीवर घेतलं नाही, राज्यपालांच्या निकषांचा खुलासा करून ते उत्तर द्यायचे. त्यांचं सभागृहातलं रिलेशन चांगलं होतं," अशी आठवण मिस्किन सांगतात.

अजित पवार हे देवेंद्र फडणवीस यांना कायमच गांभिर्यानं घेत असत असं '36 डेज ए पॉलिटिकल क्रॉनिकल ऑफ अॅम्बिशन, डिसेप्शन, ट्रस्ट ऍन्ड बिट्रेयल' या पुस्तकाचे लेखक पत्रकार कमलेश सुतार सांगतात.

ते सांगतात, "राजकारणात तुम्हाला कायमच...


शरद पवार आणि तारिक अन्वर

राफेल प्रकरणात पवारांनी केलेलं वक्तव्य हे दुर्दैवी असल्याच म्हणत तारिक अन्वर यांनी शुक्रवारी पक्ष सोडत असल्याची घोषणा केली.

"राफेल डीलबाबत नरेंद्र मोदींच्या उद्देश्यावर लोकांच्या मनात शंका नाही," असं वक्तव्य शरद पवार यांनी केलं होतं.

त्यावर "शरद पवार यांच्या वक्तव्याचा वेगळा अर्थ लावून घेणं योग्य नाही," अशी प्रतिक्रिया राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते प्रफुल्ल पटेल यांनी दिली आहे.

तारिक अन्वर हे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे संस्थापक सदस्य होते. पी. ए. संगमा यांच्यानंतर आता अन्वर यांनी पक्ष सोडला आहे.

सकाळ वृत्तपत्र समूहाचे संपादकीय संचालक श्रीराम पवार यांच्या मते, पक्षासाठी अन्वर यांचा विषय किचकट ठरू शकतो. ते म्हणतात, "तारिक अन्वर यांनी पक्ष सोडल्याचा फारसा परिणाम हा राष्ट्रवादी काँग्रेसवर होणार नाही. महाराष्ट्रात पक्षाची ताकद आहे आणि अन्वर हे काही प्रभावशाली नेते नव्हते. त्यांच्यामुळे पक्षाला मतं मिळतील असंही नव्हतं. पण शरद पवार यांच्या एका विधानावरून त्यांनी राजीनामा देणं हे पक्षासाठी किचकट ठरेल."

"राफेलवरून पवार हे पंतप्रधानांच्याबाजूने बोलत असल्याचा संदेश गे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला आहे. अन्वर यांनी राजीनामा दिला नसता तर काही दिवसांत लोक हे विधान विसरून गेले असते. पण अन्वर यांच्या राजीनाम्यानंतर आता पक्षाला या प्रकरणात स्पष्ट भूमिका जाहीर करावी लागेल. ठासून सांगावं लागेल." ते पुढे सांगत होते.

"राष्ट्रवादीने दोनदा अन्वर यांना राज्यसभेवर पाठवलं होतं. यावेळेस ते लोकसभेवर निवडून आले. राफेल प्रकरणी काँग्रेससह सगळेच NDAवर तुटून पडलेले असताना शरद पवार यांचं वक्तव्य हे त्यांना पुरक ठरणार आहे. पक्षाने हात दाखवून अवलक्षण केलं आहे. हेच निमित्त झालं असेल. अन्वर हे बिहारमधून निवडून आले आहेत. त्यांच्यासमोर आता पुन्हा निवडून येण्याचा प्रश्न आहे. कदाचित काँग्रेसमध्ये त्यांना तो पर्याय दिसत असावा. लोकसभेची तयारी ते करतील," असं महाराष्ट्र टाइम्सचे वरिष्ठ सहायक संपादक विजय चोरमारे म्हणतात.

राष्ट्रवादीची स्थापना

1999मध्ये शरद पवार, पी.ए. संगमा आणि तारिक अन्वर यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसची स्थापना केली.

"त्यावेळेस सोनिया गांधी या विदेशी असण्याच्या मुद्द्याची सुरुवात अन्वर यांनीच केली होती. भाजप हा मुद्दा लावून धरेल असं त्यांना वाटायचं. त्यांच्या विदेशी वादाच्या मुळाशी हे तिघंच होते. काँग्रेसने त्यांना पक्षातून काढल्यानंतर पवार यांनी राष्ट्रवादीची स्थापना केली. शरद पवार यांच्यानंतरचे राष्ट्रीयस्तरावरचे हे दोन चेहरे होते," असं श्रीराम पवार म्हणाले.

पक्षस्थापनेवेळी शरद पवार, तारिक अन्वर, पी. ए. संगमा.

चोरमारे सांगतात, "सोनिया गांधी विदेशी असण्याच्या मुद्द्यामागचं कारण वेगळं होतं. पवार यांनी त्यावेळेस महाराष्ट्रातून 42 जागा निवडून आणल्या होत्या. ते विरोधी पक्ष नेते होते. पण काँग्रेसने या पदाला प्रतिष्ठा दिली नाही, असं त्यांना वाटायचं. सोनिया गांधी या परस्पर निर्णय घेतात असं त्यांना वाटायचं. काँग्रेसमध्ये बंड केलं त्यावेळेस त्यांना आपली संधी जाते की काय असं वाटलं."

संगमा यांनी पक्ष सोडला

राष्ट्रवादीची स्थापना करणाऱ्यांमध्ये पी. ए. संगमा होते. त्यांनी सर्वांत आधी राष्ट्रवादीला रामराम ठोकला.

"पवार आणि प्रफुल्ल पटेल यांनी UPA-2च्या काळात सोनिया गांधी यांच्या हस्तक्षेपाविरोधात सूर लावला होता. पण नंतर तो प्रश्नही सुटला. तरी संगमा यांनी पक्ष सोडला.

सोनिया गांधी यांच्या विदेशी असण्याच्या मुद्द्यावर या 3 नेत्यांनी आक्षेप घेतला होता.

"संगमा यांचं लोकसभा अध्यक्षपद भुषवून झालेलं होतं. मेघालयात त्यांना...


शरद पवार आणि बाळासाहेब ठाकरे

मुंबईतल्या ट्रायडंट हॉटेलमध्ये 26 नोव्हेंबरला संध्याकाळी उद्धव ठाकरेंच्या नावाची घोषणा करताना शरद पवार यांनी बाळासाहेब ठाकरेंचं स्मरण करत त्यांच्या आठवणींना उजाळा दिला.

बाळासाहेब आणि शरद पवार यांचे राजकीय मार्ग निराळे असले तरी त्या दोघांनी आपली मैत्री कठीण काळातही टिकवल्याचे काही किस्सेही शरद पवार यांनी यावेळी कथन केले. ही सभा आणि उद्धव ठाकरेंचं मुख्यमंत्रिपद यानिमित्ताने पवार आणि ठाकरे कुटुंबातील सलोख्याच्या संबंधांची पुन्हा एकदा महाराष्ट्रात चर्चा होऊ लागली आहे.

बाळासाहेब पवारांना 'स्काऊंड्रल' का म्हणाले?

शिवसेनेनं भाजपसोबत न जाण्याचा निर्णय घेतल्यावर राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेससोबत आघाडी करण्याचा निर्णय घेत सत्ता स्थापन केली. मात्र, 1999मध्ये शिवसेना शरद पवार यांच्यासोबत जाणार का? असं विचारल्यावर बाळासाहेब ठाकरे यांनी या प्रश्नाचं गंभीरपणे उत्तर दिलं होतं.

1999मध्ये शिवसेना शरद पवार यांच्यासोबत जाणार का? असं विचारल्यावर बाळासाहेब ठाकरे यांनी या प्रश्नाचं भयंकर उत्तर दिलं होतं.

तेव्हा एनडीटीव्ही ला दिलेल्या मुलाखतीत (शेजारील लिंकमध्ये तुम्ही ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ही मुलाखत पाहू शकता) शरद पवार यांच्यासोबत जाणार का या प्रश्नाला'If anybody trying to be Scoundrel, then how can i stop him?',  म्हणजेच 'मी दुष्टपणा करणाऱ्यांना कसा काय रोखू?' असं बाळासाहेब ठाकरे शरद पवारांना उद्देशून म्हणाले होते. या मुलाखतीत बाळासाहेबांनी Scoundrel या शब्दाचा उल्लेख एकदा नव्हे दोनदा-तीनदा केला होता.

इतकंच नाही तर संख्याबळ कमी पडलं तरी राष्ट्रवादीसोबत जाणार नसल्याचं बाळासाहेबांनी ठामपणे सांगितलं होतं. यावेळी बाळासाहेबांनी भाजपच्या वाजपेयींचं सरकार पाडणाऱ्यांसोबत मी कदापी जाणार नाही, असंही स्पष्ट केलं होतं.

'शरद बाबू ते मैद्याचं पोतं'

शरद पवार आणि बाळासाहेब ठाकरे यांच्या विचारधारा वेगवेगळ्या होत्या. त्यामुळे या दोघांमध्ये एकमेकांच्या पक्षाविरोधात प्रचार करण्याचे अनेक प्रसंग आले. तसेच, राजकारणापलिकडे जाऊन मैत्री टिकवण्याचे आणि ती जागण्याचे प्रसंगही चिकार येऊन गेले. या प्रत्येक प्रसंगात बाळासाहेब शरद पवारांना वेगवेगळ्या विशेषणांनी संबोधत असंत.

या दोन्ही नेत्यांच्या संबंधांबद्दल बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई सांगतात, "बाळासाहेब बऱ्याचदा खासगीत आणि जाहीर सभांमध्ये शरद पवारांना शरदबाबू अशी हाक मारत. मात्र, राजकीय विरोधाच्यावेळी त्यांनी शरद पवारांवर ते मैद्याचं पोतं असल्याची टीकाही वारंवार केली होती. पवारांनीही बाळासाहेबांवर टीका केली असली तरी त्यांनी कधी त्यांच्याविरुद्ध विखारी शब्द वापरले नव्हते."

पवार-ठाकरे यांचा राजकारणातला उगमही सारख्याच काळात झाला. बाळासाहेब ठाकरे यांनी 1966मध्ये मुंबईत शिवसेनेची स्थापना केली. तर, शरद पवार हे 1967 साली बारामती मतदारसंघातून आमदार म्हणून निवडून आले होते.

मासिकाचे भागीदार: ठाकरे आणि पवार

याच काळातला एक किस्सा 'द कझिन्स ठाकरे: उद्धव, राज अँड द शॅडो ऑफ देअर सेनाज' या पुस्तकाचे लेखक आणि पत्रकार धवल कुलकर्णी यांनी बीबीसी मराठीसोबत बोलताना सांगितला.

 ते सांगतात की, "शिवसेनेची स्थापना झाल्यानंतर 30 ऑक्टोबर 1966ला त्यांची पहिली सभा शिवाजी पार्क इथे झाली. ही सभा शरद पवार यांनी तिथे कठड्यावर बसून ऐकली होती. हा किस्सा पवार यांनीच एक मुलाखतीत सांगितला होता. त्यानंतरच्या काळात अनेक राजकीय आंदोलनांच्या व्यासपीठावर पवार-ठाकरे द्वयी एकत्र आली होती."

प्रणब मुखर्जी यांच्या राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीवेळी शिवसेनेच्या मदतीसाठी ते बाळासाहेब ठाकरे यांना भेटायला...


शरद पवार आणि राज ठाकरे

1. कोण पाय खेचतो?

'दिल्लीत मराठी नेतृत्व पुढे जाऊ नये म्हणून काही घटक काम करतात.' - शरद पवार

"दिल्लीच्या राजकारणात दरबारी हुजऱ्यांवर विश्वास ठेवून निर्णय होतात, हे त्यांनी पुन्हा अधोरेखित केलं. विशिष्ट लॉबीकडून देशाच्या इतर भागातलं नेतृत्व पुढे येऊ नये म्हणून काय केलं जातं, याचा तपशील त्यांनी दिला." - प्रकाश अकोलकर, राजकीय संपादक, सकाळ माध्यमसमूह

2. पंतप्रधान व्हायचंय?

'राष्ट्राचा विचार प्रथम करतो, राज्याचा विचार नंतर. महाराष्ट्र व्यवस्थित ठेवायचा असेल तर दिल्ली हातात पाहिजे.'- शरद पवार

"पवारांना व्यक्तिश: दिल्लीच्या राजकारणात रस आहेच. पंतप्रधानपदाबद्दलच्या प्रश्नावर त्यांनी मौन बाळगून स्वप्नं कायम आहे, याला दुजोरा दिला." - सुरेश भटेवरा, संपादक, लोकमत, दिल्ली

3. अडचणीचं सत्य

'राजकारणात खरं बोललेलं कुणाला अडचणीचं असेल तर कुठे थांबायचं हे कळलं पाहिजे.' - शरद पवार

"आता त्यांच्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्यांचे विचार अधिक परिपक्व होत असल्याचं लक्षात येतं." - प्रकाश अकोलकर, राजकीय संपादक, सकाळ माध्यमसमूह.

4. राहुल गांधींची स्तुती?

'राहुल गांधी शिकत आहेत. या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तरुणाची शिकण्याची तयारी आहे.' - शरद पवार

"राष्ट्रवादी पक्ष काँग्रेससोबत जाणार हे स्पष्टच आहे. आघाडीचं सरकार येईल आणि त्याचं नेतृत्व मोठा पक्ष म्हणून काँग्रेसनं करावं, असं त्यांनी सूचित केलं आहे." - सुरेश भटेवरा, संपादक, लोकमत, दिल्ली

राज ठाकरे आणि शरद पवार

5. मोदींना टोला?

'गुजरातचा अभिमान (मोदींनी) जरूर ठेवावा, पण तुम्ही देशाचे प्रमुख आहात हे लक्षात ठेवा.' - शरद पवार

"हा पंतप्रधानांना टोला आहे. पवारांनी सुसंस्कृत राजकारणाचे दाखले देत, सध्याच्या पंतप्रधानांमध्ये सगळ्यांना एकत्र घेऊन सौहार्दाचं राजकारण करण्याचा वकूबच नाही, असा सूर लावला." -सुरेश भटेवरा, संपादक, लोकमत, दिल्ली

6. शिवाजी की आंबेडकर?

'महाराष्ट्र शिवाजी महाराजांचाच आहे. पण शाहू-फुले-आंबेडकर समाजाला एकसंध करण्यासाठी लढले.'

"महाराष्ट्रातील बहुजन समाजाचं हिंदुत्वीकरण केलं जात आहे. समाजात फूट पडू नये असं शरद पवारांना प्रामाणिकपणे वाटतं. त्यांचं प्रत्यक्ष राजकारण काहीही असेल, पण त्यांना हे म्हणायचं आहे. भाजप जे दलित व मुस्लीमविरोधी राजकारण करत आहे, त्याविरोधात माझी भूमिका आहे, असं शरद पवारांना म्हणायचं असावं." - हेमंत देसाई, ज्येष्ठ पत्रकार

7. जातीय आरक्षण नको?

'जातीय आरक्षण नको, आर्थिक निकषांवर आरक्षण हवं.' - शरद पवार

"आंबेडकरांनी वंचितांना आरक्षण मिळवून दिलं. शरद पवारांची ही भूमिका त्यांच्या विरोधात जाते. मराठा आरक्षणावरून महाराष्ट्राचं राजकारण ढवळून निघालं आहे. मराठ्यांनाही बरोबर घ्यायचं आणि दलित-मुस्लीम मागासवर्गीय हेसुद्धा आपलेच आहेत, अशा प्रकारचं शरद पवारांची 'सर्वसमावेशक' भूमिका आहे." - हेमंत देसाई, ज्येष्ठ पत्रकार

8. विदर्भाचं काय?

'वेगळा विदर्भ हे अमराठी नेतृत्वाचं स्वप्न आहे. सामान्य जनतेला वेगळा विदर्भ नको.' - शरद पवार

"लोकांचा विदर्भाला पाठिंबा नाही. पण काही लोकांच्या राजकीय अकांक्षेपोटी हे सर्व चाललेलं आहे ही पवारांची भूमिका आहे.  लोकांची इच्छा असेल तर आमची वेगळ्या विदर्भाला काही हरकत नाही, असंही पवार म्हणतात." - प्रताप आसबे, ज्येष्ठ पत्रकार.

हे वाचलं का?

हे पाहिलं आहे का?

पाहा व्हीडिओ : नागालँडच्या राजकीय तळ्यातला सर्वांत मोठा मासा कोण ठरणार?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शरद पवार आणि राहुल गांधी

या प्रकारात भारताला चीनसमोर कणखर भूमिका घेता आली नाही आणि आपला काही भूभाग चीनच्या ताब्यात गेला, असा आरोप करत काँग्रेस नेते राहुल गांधींनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना 'सरेंडर मोदी' म्हणून टाकलं.

पण त्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी काँग्रेसचेच कान टोचल्यानंतर अनेकांच्या भुवया उंचावल्या गेल्या.

"काही भाग चीनने बळकावला हे खरं आहे. चीनच्या युद्धानंतर 45 हजार स्क्वेअर किलोमीटरचा आपला भूभाग चीनने ताब्यात घेतला आहे, तो आज घेतलेला नाही. पण आपण आरोप करतो त्यावेळी पूर्वीच्या काळी काय घडलं, हे माहीत असायला हवं. या गोष्टीचं राजकारण होऊ नये, कारण हा देशाच्या सुरक्षेचा प्रश्‍न असून हा प्रश्‍न राजकारणाच्या पुढचा आहे," असं पवार साताऱ्यात पत्रकारांशी बोलताना म्हणाले.

त्यांनी यावेळी नाव घेतलं नाही, पण त्यांचा रोख थेट राहुल गांधींकडेच होता.

एकेकाळी देशाचे संरक्षणमंत्री राहिलेल्या पवारांनी काँग्रेसला सर्वात जिव्हारी लागलेल्या त्या 1962 च्या चीनच्या युद्धाची आणि त्यात गमावलेल्या 45 हजार चौरस किलोमीटर भूभागाची आठवण का करून दिली असावी, असा प्रश्न साहजिकच उ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पस्थित झाला आहे.

ज्या पवारांच्या मध्यस्थीमुळे काँग्रेस महाराष्ट्रात शिवसेनेच्या नेतृत्वातील सत्तेत सहभागी झाली, त्याच पवारांनी काँग्रेसला घरचा आहेर का द्यावा, यावरून वेगवेगळे तर्कवितर्क लावले जात आहेत.

पवारांची टीका हा इशारा?

दोन मुद्दे असू शकतात - एक म्हणजे, काँग्रेसने हा राष्ट्रीय स्तरावर मोठा मुद्दा केलेला असताना संसदेत विरोधी पक्षांमध्ये असलेली राष्ट्रवादी काँग्रेस ही काँग्रेसच्या बाजूने उभी राहत नाहीय.

केवळ 'यूपीए'च नव्हे तर महाराष्ट्रातही काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी एकत्र सरकारमध्ये आहेत. अगदी विरोधी विचारसरणी असलेल्या शिवसेनेबरोबर सत्तास्थापनेस काँग्रेस तयार झाली, ती पवारांच्याच मध्यस्थीमुळे. या तीन पक्षांच्या सरकारमध्ये काँग्रेसला गेल्या काही काळात महत्त्व मिळत नसल्याची खदखद नेते सातत्याने व्यक्त करत आहेत. अशा राजकीय स्थितीत पवारांनी काँग्रेसच्या लेखी सर्वाधिक महत्त्व असलेल्या मुद्द्यावर एका प्रकारे कानउघाडणीच केली.

यावरुन पवार काँग्रेसला आणि त्यातही राहुल गांधीना, ज्यांची पुन्हा एकदा काँग्रेस अध्यक्ष म्हणून वर्णी लागण्याची चर्चा सुरू झाली आहे, त्यांना काही इशारा देत आहेत का?

दुसरा मुद्दा हा आहे की, शरद पवारांच्या या विधानाने भाजप आणि केंद्र सरकारला आधारच मिळाला. 1962 मध्ये जवाहरलाल नेहरू पंतप्रधान असतानाच्या काळात झालेल्या युद्धानंतर भारताला 45 हजार चौरस किलोमीटर जमीन गमवावी लागली, या इतिहासाची आठवण भाजपसाठी राजकीयदृष्ट्याही मदतीची ठरली. यावरून प्रश्न हा निर्माण होतो की शरद पवार भाजपसोबत सलोखा करू पाहताहेत का? कोणता नवा राजकीय डाव आखला जातोय का?

जेव्हा हे वक्तव्य आलं तेव्हा महाराष्ट्राच्या राजकारणात एका गौप्यस्फोटानं खळबळ माजवून दिली होती. देवेंद्र फडणवीस यांनी एका मुलाखतीत 2017 मध्येच भाजप आणि राष्ट्रवादीचं आघाडी सरकार येण्याची शक्यता होती, असा खुलासा केला. त्यामुळे राष्ट्रवादी आणि भाजपची जवळीक पुन्हा एकदा चर्चेचा विषय बनली. अशा पार्श्वभूमीवर पवारांनी काँग्रेसला त्यांच्या इतिहासाची आठवण करून दिली.

यानंतर सोशल मीडियावरही 'हिमालयाच्या मदतीला सह्याद्री धावून जाण्याची पुन्हा वेळ आली आहे' अशी चर्चा सुरू झाली. त्याचा संदर्भही 1962 सालच्या युद्धाशी आहे. जेव्हा पराभवानंतर तत्कालीन संरक्षणमंत्री व्ही. के. कृष्णमेनन यांनी राजीनामा दिला होता, त्यानंतर महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांना...


शरद पवार बीसीसीआयचे अध्यक्ष झाल्यानंतर कोलकाता येथील पत्रकार परिषदेत टिपलेलं छायाचित्र.

ते सत्तेत असोत वा नसोत, बहुमतात असोत वा नसोत, शरद पवार 'फॅक्टर' महाराष्ट्राच्या राजकारणातला सर्वाधिक महत्वाचा मानला जातो. त्यांच्या राजकारणाच्या उत्तरार्धाच्या शेवटी पोहोचले आहेत असं म्हटलं जात असतांना राज्यात अभूतपूर्व 'महाविकास आघाडी' घडवून आणून त्यांनी हे सिद्ध करुन दाखवलं आहे.

पवारांचा राजकीय काळ हा महाराष्ट्राचा मुख्य समकालीन राजकीय इतिहास आहे. त्यामुळे या काळातल्या महत्वाच्या घडामोडींचा परामर्श घेणं आवश्यक आहे. वयाची 80 वर्षं पूर्ण करत असलेल्या पवारांच्या आयुष्यातल्या या 8 महत्वाच्या राजकीय घटना वा निर्णय ज्यांचे महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्या राजकारणावरही दूरगामी परिणाम झाले.

1.'पुलोद' सरकार आणि पवार पहिल्यांदा मुख्यमंत्री

1978 मधल्या या डावपेचांनी शरद पवारांना महाराष्ट्राच्या राजकारणाच्या केंद्रस्थानी आणलं, ते आजपर्यंत. तोपर्यंत पवार यशवंतरावांचा हात धरुन राजकारणात आल्याला, प्रस्थापित झाल्याला बराच काळ झाला होता. पवार मंत्रीही झाले होते. पण तरीही या घटनेनं त्यांना महाराष्ट्राचा सर्वात तर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुण मुख्यमंत्री केलं आणि महाराष्ट्राचं राजकारणही बदललं. 1977 मध्ये आणीबाणीनंतर कॉंग्रेस फुटली, तिचे 'इंदिरा कॉंग्रेस' आणि 'रेड्डी कॉंग्रेस' असे दोन भाग झाले. यशवंतरावांसह महाराष्ट्रातले अनेक नेते 'रेड्डी कॉंग्रेस'मध्ये गेले ज्यात वसंतदादा पाटील, शरद पवारही होते.

1978 मध्ये जेव्हा महाराष्ट्रात विधानसभेच्या निवडणुका झाल्या तेव्हा दोन्ही कॉंग्रेस वेगळ्या लढल्या. जनता पक्ष मोठा पक्ष बनून निवडून आला, पण बहुमतापासून दूर राहिला. मग दोन्ही कॉंग्रेस एकत्र आल्या आणि या आघाडीच्या सरकारचे वसंतदादा पाटील मुख्यमंत्री बनले, तर नासिकराव तिरपुडे उपमुख्यमंत्री बनले. पण या सरकारमध्येच अनेक नेते अस्वस्थ होते. सरकारमध्ये वाद वाढू लागले. शेवटी शरद पवार त्यांच्या 40 समर्थक आमदारांसह बाहेर पडले आणि साडेचार महिन्यात हे आघाडीचे सरकार पडले. पवारांच्या या पहिल्या बंडाचं अनेक प्रकारे विश्लेषण केलं गेलं.

'वसंतदादांच्या पाठीत खंजीर खुपसला गेला' असंही म्हटलं गेलं. यशवंतरावांचा पवारांच्या या कृतीला पाठिंबा होता असंही गोविंद तळवळकरांच्या अग्रलेखांचे दाखले देऊन म्हटलं गेलं. बाहेर पडलेल्या पवारांनी त्यांच्या 'समाजवादी कॉंग्रेस' तर्फे पक्षाशी बोलणी सुरु केली.

शेवटी जुलै 1978 मध्ये 'पुरोगामी लोकशाही दल' म्हणजेच 'पुलोद'चं सरकार स्थापन होऊन 38व्या वर्षी शरद पवार महाराष्ट्राचे सर्वात तरुण मुख्यमंत्री बनले. दीड वर्षांहून अधिक काळ हे सरकार चाललं. दरम्यानच्या काळात देशातली समीकरणंही बदलली. जनता पक्षात फूट पडली. शेवटी इंदिरा गांधीनी शिफारस केल्यावर राष्ट्रपती राजवट महाराष्ट्रात लागू झाली आणि पवारांचं पहिलं सरकार बरखास्त झालं.

2. पवारांची कॉंग्रेसमध्ये घरवापसी आणि पुन्हा मुख्यमंत्री

1980 मध्ये पवारांचं महाराष्ट्रातलं सरकार बरखास्त झाल्यावर ते बराच काळ सत्तेपासून दूर विरोधी बाकांवर राहिले. पण याच काळात कॉंग्रेस पक्षात आणि महाराष्ट्रातही बऱ्याच गोष्टी बदलल्या. पंजाबमधल्या अस्थिरतेचा प्रश्न कळीचा बनून शेवटी पंतप्रधान इंदिरा गांधींची हत्या झाली.

राजीव गांधींनी देशाची आणि पक्षाची सूत्रं हाती घेतली. राजीव यांच्यानंतर कॉंग्रेसमध्ये नव्या पिढीची फळी तयार होऊ लागली. पवारांनीच त्यांच्या राजकीय आत्मचरित्रात लिहिल्याप्रमाणे राजीव गांधींनी त्यांना परत कॉंग्रेसमध्ये येऊन एकत्र काम करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.

महाराष्ट्र आणि कॉंग्रेसमधल्या काही...


शरद पवार यांचे डोळे सध्या चमकताहेत. ते जोरात कामाला लागले आहेत. पार्श्वभूमी अर्थातच आगामी लोकसभा निवडणुकांची आहे. विरोधी पक्षांना एकत्र करण्याचा प्रयत्न त्यांनी सुरू केलाय आणि त्याची चुणूक त्यांनी २६ जानेवारी 2018ला दाखवून दिली.

मुंबईत प्रजासत्ताक दिनी झालेल्या 'संविधान रॅली'चे आकर्षणबिंदू शरद पवारच होते. वास्तविक या रॅलीचे आयोजक होते राजू शेट्टी आणि जितेंद्र आव्हाड, पण पडद्यामागून सगळी सूत्रं पवार हलवत होते.

त्यांनी प्रमुख विरोधी नेत्यांशी स्वत: संपर्क साधला. म्हणूनच शरद यादव, ओमर अब्दुल्ला यांच्यापासून डी. राजांपर्यंत महत्त्वाचे नेते मुंबईत गोळा झाले. विशेष म्हणजे राज्यातले काँग्रेसचे वरिष्ठ नेतेही या रॅलीमध्ये आवर्जून उपस्थित होते.

विरोधी पक्षांना एकत्र आणायचं असेल तर राहुल आणि सोनिया गांधींना दुखवून चालणार नाही, याचं नेमकं भान पवारांना होतं. त्यामुळे पहिल्या क्षणापासून ते काँग्रेस हायकमांडच्या संपर्कात होते. एवढंच नाही तर या रॅलीनंतर त्यांनी ट्वीट केलं की याबाबतची पुढची बोलणी राहुल यांच्या सल्ल्याने होतील.

मग दिल्लीत विरोधकांच्या आणखी दोन बैठका झाल्या- एक पवारांच्या आणि दुस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

री सोनियांच्या घरी. पवारांची आखणी किती चोख असते याचं हे उदाहरण आहे.

परिस्थिती बदलतेय

देशातल्या झपाट्याने बदलणाऱ्या राजकीय परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर शरद पवारांचे हे प्रयत्न तपासले पाहिजेत. अत्यंत विचारपूर्वक रणनीती आखण्यासाठी पवार प्रसिध्द आहेत. एका नामांकित संस्थेने नुकतीच प्रकाशित केलेली आकडेवारी बोलकी आहे.

त्यानुसार भारतीय जनता पक्षाच्या निवडणुकीतल्या कामगिरीत २०१४ नंतर सातत्याने घसरण झाली आहे. २०१४ मध्ये भाजपने ५४३ पैकी २८२ जागा जिंकून अभूतपूर्व विजय मिळवला होता.

गेल्या ४ वर्षांत देशातल्या २९ राज्यांपैकी १५ राज्यांत विधानसभा निवडणुका आहेत. या १५ राज्यांत भाजपने २०१४ला १९१ जागा जिंकल्या होत्या. पण नंतरच्या विधानसभा निवडणुकांचे निकाल पाहता ही संख्या ४५ने कमी होऊ शकते. म्हणजे भाजपच्या खासदारांची एकूण संख्या २३७ वर येऊ शकते.

26 जानेवारीला संविधान बचाव मोर्चात शरद पवार, सुशीलकुमार शिंदे आणि राजू शेट्टी.

यात गुजरात विधानसभा, राजस्थानच्या पोटनिवडणुकांच्या ट्रेंड्सची भर घातली आणि आगामी कर्नाटक, मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि छत्तीसगड विधानसभा गृहित धरल्या, तर हा आकडा २१७ पर्यंत घसरू शकतो, असा या संस्थेतल्या आकडेतज्ज्ञांचा दावा आहे.

पवारांची रणनीती

अशा परिस्थितीत खरा फायदा बिगर-भाजप किंवा बिगर-काँग्रेस पक्षांचा होऊ शकतो. कारण भाजप २२५ आणि काँग्रेस १२५च्या घरात राहिली, तर उरलेल्या १९३ जागा या पक्षांकडे रहातील. अशा वेळी या पक्षांची मोट बांधू शकणाऱ्या शरद पवारांसारख्या नेत्याला महत्त्व येऊ शकतं.

पवारांचे विरोधकांसोबत NDAमधल्या अनेक घटकपक्षांशी जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत. आज शिवसेना, तेलुगू देसम, अकाली दल नरेंद्र मोदींवर नाराज आहेत. त्याचा फायदा पवार उठवू शकतात. शिवाय भाजपचे १००हून अधिक खासदार पूर्वाश्रमीचे काँग्रेसवाले आहेत. त्यांचाही जुगाड करण्यात पवारांचा हात कुणी धरणार नाही.

एवढी अनुकूल परिस्थिती निर्माण होण्याची चाहूल लागल्यामुळेच पवारांचं पंतप्रधानपदाचं जुनं स्वप्न जागं झालं असल्यास नवल नाही. राजीव गांधींच्या निधनानंतर पवारांनी सातत्याने या पदासाठी प्रयत्न केले आहेत. पण त्यांचं गणित कधीच न जुळल्यामुळे २०१४ला त्यांनी आशा सोडून दिली होती. पण आता त्यांचे निकटवर्तीय पुन्हा कामाला लागलेले दिसतात. अर्थात, पवारांना विचारलं तर ते याचा साफ इन्कार करतील!

पवारांवर विश्वास कोण ठेवणार?

पण पवारांच्या या मार्गात...


शरद पवार यांच्या 80व्या वाढदिवसानिमित्त 'द हितवाद' या वृत्तपत्रासाठी प्रफुल पटेल यांनी एक लेख लिहिला. या लेखात त्यांनी काँग्रेसवर निशाणा साधला आहे.

काँग्रेसमुळेच देशाला शरद पवार यांच्यासारखा पंतप्रधान लाभू शकला नाही, असं म्हणत प्रफुल पटेल यांनी काँग्रेस पक्षातील 'दरबार गटा'तील नेत्यांवर टीका केली आहे. पण, खरंच प्रफुल पटेल म्हणतात त्याप्रमाणे काँग्रेसनं शरद पवारांना पंतप्रधानपदापासून दूर ठेवण्याचं षड्यंत्रं रचलं होतं का?

हे समजून घेण्याआधी प्रफुल पटेल यांनी या लेखात काय लिहिलं आहे ते पाहूया.

प्रफुल पटेल यांनी काय लिहिलं?

"शरद पवार दिल्लीत गेले, त्यांनी केंद्रात राष्ट्रीय राजकारणाची जबाबदारी स्वीकारली. त्यांनी काँग्रेसमध्ये पहिल्या फळीतील नेता अशी स्वतःची ओळख अत्यंत कमी वेळेत बनवली. पंतप्रधानपदासाठी शरद पवार यांचं नाव खात्रीशीरपणे पुढे येत होतं. पण दिल्लीतील 'दरबार पॉलिटिक्स'ने त्यांच्या कामात खोडा घातला. हे त्यांचं वैयक्तिक नुकसान तर होतंच, पण त्यासोबतच पक्षाचं आणि देशाचंही मोठं नुकसान झालं, "असं प्रफुल पटेल यांनी लिहिलं.

ते पुढे लिहितात, "1991 साली लोकसभा निवडणुकीच्या प्रचारादर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्यान राजीव गांधी यांची हत्या करण्यात आली. त्यावेळी शरद पवार महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होते. त्यांनी काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून जबाबदारी स्वीकारावी, असा काही नेत्यांचा सूर होता. पण त्यावेळीही दिल्लीतील 'दरबार गटा'तील सदस्य मध्ये आले. त्यांनी पवार यांना अध्यक्षपद देण्यास विरोध केला. त्यानंतर पी. व्ही. नरसिंह राव यांना ऑल इंडिया काँग्रेस कमिटीचे अध्यक्ष बनवण्यात आलं.

"खरं सांगायचं तर, पी. व्ही. नरसिंह राव आजारी होते. त्या कारणामुळे त्यांनी लोकसभा निवडणूकही लढवली नव्हती. राजकारणातून निवृत्ती घेऊन हैदराबादला परतण्याचा त्यांचा विचार होता. पण केवळ पवार यांच्या उमेदवारीला विरोध करण्यासाठी पी. व्ही. नरसिंह राव यांना अध्यक्षपद स्वीकारण्यासाठी तयार करण्यात आलं. निवडणुकीनंतर काँग्रेस बहुमताच्या जवळ होती. त्यामुळे सरकार बनवताना शरद पवार यांच्यासारख्या तरूण नेत्याला पंतप्रधानपद द्यावं, अशीही चर्चा होती. पण त्यावेळीही दरबार कटोरीने हे पद त्यांना मिळू दिलं नाही. सोनिया गांधी यांच्या नावाचा गैरवापर करत हे पद पी. व्ही. नरसिंह राव यांना देण्यात आलं. त्यावेळी शरद पवार संरक्षण मंत्री बनले.

"शरद पवार यांच्याविरुद्धची अशा प्रकारची अनेक षड्यंत्रे मी जवळून पाहिली आहेत. तत्कालीन पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंहराव हे शरद पवारांकडे वैरभावानेच पाहत असत. शरद पवार त्यांच्या अध्यक्षपद आणि पंतप्रधानपदाचे प्रतिस्पर्धी राहिले होते. म्हणून काँग्रेस पक्षात शरद पवार यांचा प्रभाव कमी करण्यासाठी राव यांनी प्रयत्न केले."

प्रफुल्ल पटेल

पटेल यांच्या मते, "1992 मुंबई दंगलीनंतर मुख्यमंत्री सुधाकरराव नाईक यांना पदावरून हटवून त्यांच्या ठिकाणी पुन्हा शरद पवार यांना पाठवण्यात आलं. शरद पवार यांना पुन्हा महाराष्ट्रात पाठवून आपल्या मार्गातून बाजूला करण्याचा हा अतिशय चतुर डाव होता.

"1996 च्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसने विजय मिळवला. काँग्रेसचे 145 खासदार निवडून आले. यावेळी पी. व्ही. नरसिंह राव यांना हटवावं आणि शरद पवार यांनी पंतप्रधान म्हणून नेतृत्व कराव, अशी मागणी एच. डी. दैवीगौडा, लालूप्रसाद यादव, मुलायमसिंह यादव आणि डाव्या पक्षांकडून केली जात होती. असं केल्यानंतरच आम्ही सरकारला पाठिंबा देऊ असं त्यांचं धोरण होतं. पण, नरसिंह राव यांनी हे मान्य केलं नाही. त्यांनी देवीगौडा यांच्या सरकारला बाहेरून पाठिंबा देण्याचं ठरवलं."

याशिवाय काँग्रेसने शरद पवार...


शरद पवार यांच्या 80व्या वाढदिवसानिमित्त देशोन्नती, हितवाद अशा विविध वृत्तपत्रांसाठी प्रफुल्ल पटेल यांनी एक लेख लिहिला. या लेखात त्यांनी काँग्रेसवर निशाणा साधला. या लेखात पटेल यांनी काँग्रेस पक्षातील 'दरबार गटा'तील नेत्यांवर टीका केली.

मजकूर उपलब्ध नाही

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

प्रफुल्ल पटेल नेमकं काय म्हणाले?

आपल्या लेखात प्रफुल्ल पटेल म्हणतात, "शरद पवार दिल्लीत गेले, त्यांनी केंद्रात राष्ट्रीय राजकारणाची जबाबदारी स्वीकारली. त्यांनी काँग्रेसमध्ये पहिल्या फळीतील नेता अशी स्वतःची ओळख अत्यंत कमी वेळेत बनवली. पंतप्रधानपदासाठी शरद पवार यांचं नाव खात्रीशीरपणे पुढे येत होतं. पण दिल्लीतील 'दरबार पॉलिटिक्स'ने त्यांच्या कामात खोडा घातला. हे त्यांचं वैयक्तिक नुकसान तर होतंच, पण त्यासोबतच पक्षाचं आणि देशाचंही मोठं नुकसान झालं."

ते पुढे लिहितात, "1991 साली लोकसभा निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान राजीव गांधी यांची हत्या करण्यात आली. त्यावेळी शरद पवारांनी काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष म्हणून जबाबदारी स्वीकारावी, असा काही नेत्यांचा सूर होता. मात्र, दिल्लीतील 'दरबार गटा'तील नेते मध्ये आले. त्यांनी पवार ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांना अध्यक्षपद देण्यास विरोध केला. पी. व्ही. नरसिंह राव यांना अध्यक्षपद स्वीकारण्यासाठी तयार करण्यात आलं."

"सरकार बनवताना शरद पवार यांच्यासारख्या तरूण नेत्याला पंतप्रधानपद द्यावं, अशीही चर्चा होती. पण त्यावेळीही दरबारी राजकारण्यांनी हे पद त्यांना मिळू दिलं नाही. पी. व्ही. नरसिंह राव यांना पंतप्रधानपद देण्यात आलं, तर शरद पवार संरक्षण मंत्री बनले."

"तत्कालीन पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंहराव हे शरद पवारांकडे वैरभावानेच पाहत असत. शरद पवार त्यांच्या अध्यक्षपद आणि पंतप्रधानपदाचे प्रतिस्पर्धी राहिले होते. म्हणून काँग्रेस पक्षात शरद पवार यांचा प्रभाव कमी करण्यासाठी राव यांनी प्रयत्न केले. शरद पवार यांच्याविरुद्धची अशा प्रकारची अनेक षड्यंत्रे मी जवळून पाहिली आहेत. "

पटेल यांच्या मते, "1992 मुंबई दंगलीनंतर मुख्यमंत्री सुधाकरराव नाईक यांना पदावरून हटवून त्यांच्या ठिकाणी पुन्हा शरद पवार यांना पाठवण्यात आलं. शरद पवार यांना पुन्हा महाराष्ट्रात पाठवून आपल्या मार्गातून बाजूला करण्याचा हा अतिशय चतुर डाव होता."

"1996 च्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसचे 145 खासदार निवडून आले. यावेळी पी. व्ही. नरसिंह राव यांना हटवावं आणि शरद पवार यांनी पंतप्रधान म्हणून नेतृत्व करावं, अशी मागणी एच. डी. दैवेगौडा, लालूप्रसाद यादव, मुलायमसिंह यादव आणि डाव्या पक्षांकडून केली जात होती. पण, नरसिंह राव यांनी हे मान्य केलं नाही. त्यांनी देवेगौडा यांच्या सरकारला बाहेरून पाठिंबा देण्याचं ठरवलं."

याशिवाय काँग्रेसने शरद पवार यांचा अपमान केल्याची इतर काही उदाहरणंही प्रफुल्ल पटेल यांनी आपल्या लेखात दिली आहेत.

एकीकडे, शरद पवार यांच्या 80व्या वाढदिवसानिमित्त त्यांचं कोडकौतुक करणं सुरू असताना पटेल यांनी थेट मित्रपक्ष काँग्रेसवरच हल्लाबोल केल्याने राजकीय वर्तुळात खळबळ माजल्याचं पाहायला मिळालं. पवार यांच्या वाढदिवशी या लेखाचीच चर्चा राजकीय वर्तुळात होती.

काही दिवसांपूर्वी शरद पवार यांनी राहुल गांधी यांच्यात सातत्य नसल्याच्या वक्तव्याने वाद निर्माण झाला होता. पाठोपाठ, आता पटेल यांच्या लेखाने लक्ष वेधून घेतलं आहे. पटेल यांच्या लेखामुळे काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये तणाव निर्माण होईल का, हा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.

प्रफुल्ल पटेल यांच्या लेखावर काँग्रेसची प्रतिक्रिया जाणून घेण्याचा बीबीसीने प्रयत्न केला. पक्ष प्रवक्ते सचिन सावंत यांनी या विषयावर...


शरद पवार यांच्या दिल्लीतील निवासस्थानी राष्ट्रवादीच्या प्रमुख नेत्यांची बैठक पार पडली. या बैठकीत शरद पवार, प्रफुल्ल पटेल, अजित पवार आणि जयंत पाटील होते. त्यांच्यात तब्बल अडीच तास चर्चा झाली. ही चर्चा झाल्यानंतर जयंत पाटलांनी माध्यमांना प्रतिक्रिया देताना म्हटले की "आमची चर्चा पंढरपूर विधानसभा पोटनिवडणुकीबाबतच झाली. अनिल देशमुखांच्या राजीनाम्याचा प्रश्नच येत नाही."

याआधी, शरद पवारांनी पत्रकार परिषदेत म्हटले होते की अनिल देशमुख यांच्याबाबत निर्णय घेण्याचा अधिकार मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना आहे. पूर्ण चौकशीअंती त्यांनी योग्य तो निर्णय घ्यावा.

'अनिल देशमुखांबद्दल दोन दिवसांमध्ये निर्णय होईल' - शरद पवार

मुंबईचे माजी पोलीस आयुक्त परमबीर सिंह यांनी पाठवलेल्या पत्रावर बोलताना राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार म्हणाले, "मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना या प्रकरणाची चौकशी करण्याचा अधिकार आहे. त्यांनी चौकशी करून पुढील निर्णय घ्यावा."

याप्रकरणी कोणती पावलं उचलावी, हेही मुख्यमंत्र्यांनी ठरवावं, असंही शरद पवार म्हणाले.

"सरकार अस्थिर करण्याचे प्रयत्न होऊ शकतात, पण त्यामुळे काहीही होणार नाही. महाविक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ास आघाडी सरकारला या प्रकरणाचा धोका नाही," असा दावाही शरद पवार यांनी केला आहे.

सचिन वाझे प्रकरणावरही शरद पवार यांनी वक्तव्य केलं. पवार म्हणाले, "सचिन वाझेंच्या पुनर्नियुक्तीचा निर्णय गृहमंत्र्यांचा नाही. वाझेंना परमबीर सिंह यांनीच पुन्हा सेवेत घेतलं होतं."

तर "परमबीर सिंह यांनी केलेले 100 कोटींच्या वसुलीचे आरोप गंभीर आहेत. पण त्या पत्रावर परमबीर सिंह यांचे हस्ताक्षर नाहीत. तसंच, 100 कोटी कुणाकडे गेले याचा उल्लेख पत्रात नाही," असं पवार म्हणाले.

गृहमंत्री अनिल देशमुखांनी सहायक पोलीस निरीक्षक सचिन वाझेंना महिन्याला 100 कोटी रुपये वसूल करण्याचे लक्ष्य दिले होते असा आरोप माजी पोलीस आयुक्त परमबीर सिंह यांनी केल्यानंतर विरोधी पक्षाने गृहमंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी लावून धरली आहे. गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी परमबीर सिंहांचे आरोप फेटाळून लावले आहेत.

अनिल देशमुख यांचा राजीनामा घेतला जाईल की नाही याबाबत विचारले असता शरद पवार म्हणाले, 'अनिल देशमुख यांच्याबाबतचा निर्णय दोन दिवसांत होईल.'

राजवट उत्तम, पण काहीतरी दुरुस्त करावं लागेल - संजय राऊत

"सध्याची ही राजवट उत्तम चालली आहे, पण काहीतरी दुरूस्त करावं लागेल. गेल्या 72 तासात सरकारवर शिंतोडे उडाले आहेत आणि मी हे मान्य करतो," असं वक्तव्य शिवसेना प्रवक्ते आणि राज्यसभा खासदार संजय राऊत यांनी केलं आहे.

"जगभरात सत्तेवर बसलेल्यांना वाटतं आपण शहाणे आहोत. मात्र सत्तेपुढे शहाणपण नसतं," असंही राऊत म्हणाले.

परमबीर सिंह यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना लिहिलेल्या पत्रावर प्रतिक्रिया देताना राऊत बोलत होते.

या पत्रामध्ये सचिन वाझे यांच्या संदर्भात गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्यावर गंभीर आरोप करण्यात आले आहेत. याप्रकरणी आता अनिल देशमुख यांच्या राजीनाम्याची मागणी विरोधकांकडून केली जात आहे.

याबाबत बोलताना संजय राऊत म्हणाले, "जगभरात सत्तेवर बसलेल्यांना वाटतं आपण शहाणे आहोत. मात्र सत्तेपुढे शहाणपण नसतं, हे या प्रकरणी कळलं असेल."

ते पुढे म्हणाले, "हे सरकार स्थापन होऊन आता दीड वर्ष झालं आहे. सध्या सरकारमधील प्रत्येक घटकाने आत्मपरीक्षण करण्याची गरज आहे. आपले पाय तपासायला हवे, जमिनीवर आहेत का, हे सर्वांनी तपासावं."

शरद पवारांनी अजित पवार, जयंत पाटलांना दिल्लीत बोलावलं

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष शरद पवार यांनी महाराष्ट्राचे अर्थमंत्री अजित पवार आणि...


शरद पवार यांच्या या विधानाचा राजकीय वर्तुळात अनेक अर्थ लावले जात आहेत. ममता, मायावती आणि नायडू यांचं नाव घेऊन त्यांना पंतप्रधान पदाच्या शर्यतीतून बाहेर करत आहे का? त्यांनी राहुल गांधी यांचं यामध्ये नाव घेणं टाळलं का? शरद पवार हे खरंच या स्पर्धेतून स्व:ताला बाहेर ठेवत आहेत का?

शरद पवार हे ममता, मायावती, चंद्रबाबू यांना प्रोजेक्ट का करत आहेत?

"भाजपच्या जागा कमी झाल्या तरी काँग्रेसला सगळ्यात जास्त जागा मिळतील असं नाही. सरकार स्थापन करण्यासाठी काँग्रेसला कमीत कमी 150 जागा जिंकणं गरजेचं ठरेल आणि असं घडणं सध्या अवघड आहे," असं ज्येष्ठ पत्रकार राशिद किडवई यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

त्यामुळे महागठबंधनमधल्या बिगर काँग्रेसी पक्षांची भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे. तसंच काँग्रेस सोडून इतर पक्ष एकत्र आले तर त्यांच्याकडे सरकार स्थापन करण्याचा दावा करण्याइतपत जागा असू शकतात, असं ते सांगतात.

त्यामुळेच ममता बॅनर्जी, मायावती आणि चंद्राबाबू नायडू हे पतंप्रधान होण्याची शक्यता शरद पवार यांनी वर्तवली आहे. हे नेते याआधी मुख्यमंत्री राहिल्यानं ते अनुभवी नेते आहेत. असं किडवई सांगतात.

शरद पवारांनी रा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हुल गांधी यांचं नाव का घेतलं नाही?

राहुल गांधींनी एका मुलाखतीदरम्यान आपण पंतप्रधानपदाच्या शर्यतीत नसल्याचं याआधीच स्पष्ट केलं आहे. त्यामुळे NDAच्या जागा कमी झाल्या तर बिगर काँग्रेसी पक्षांकडे सत्तेचं पारडं झुकलेलं असेल, असं किडवई यांना वाटतं.

दरम्यान याविषयी प्रतिक्रिया देताना ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई म्हणाले, "शरद पवार हे महाआघाडीचं सरकार स्थापन करण्यासाठी केवळ सकारात्मक वातावरण निर्माण करत आहेत. राहुल गांधी यांना पंतप्रधानपदी प्रोजेक्ट केलं तर सरकार स्थापन करण्यात अडचण होऊ शकते. काँग्रेसची देशात चांगली प्रतिमा नाहीये. त्यामुळेही राहुल गांधी यांचं नाव घेतलं नसावं."

दरम्यान शरद पवार यांनी मात्र आपल्या वक्तव्याचा माध्यमांनी विपर्यास केल्याचं म्हटलंय. ''राहुल गांधींशिवाय पंतप्रधानपदासाठी कोण पर्याय असतील, या प्रश्नाला उत्तर देताना आपण मायावती, ममता बॅनर्जी आणि चंद्राबाबू नायडू यांचं नाव घेतलं होतं." असं पवारांनी स्पष्ट केलं आहे.

शरद पवार खरंच पंतप्रधानपदाच्या शर्यतीत नाहीत का?

"शरद पवार हे अनुभवी आणि मत्सुदी राजकारणी आहेत. भारतीय राजकारणाचं वैशिष्ट्य म्हणजे इथल्या प्रत्येक नेत्याला सत्तेचा वाटा पाहिजे असतो. त्यामुळे शरद पवार यांनी पंतप्रधान होण्याची इच्छा पूर्णपणे बाजूला सारली असं म्हणता येणार नाही. ते या घडीला स्वत:चं नाव खराब करू इच्छित नाहीत," असं किडवई सांगतात.

भाजपविरोधातले प्रादेशिक पक्ष पाहता ममता, मायावती आणि नायडू यांच्यापेक्षा शरद पवार चांगल्या पद्धतीनं नेतृत्व करू शकतात. तसंच त्यांना देशभर मान्यताही मिळू शकते हे पवारांनाही चांगलंच माहिती असल्याचं किडवई सांगतात.

पण किडवई यांनी व्यक्त केलेली शक्यता खोडून काढताना हेमंत देसाई सागंतात, "शरद पवार जेव्हा काँग्रेस पक्षात होते तेव्हाच ते पंतप्रधान होण्याची शक्यता होती पण तसं झालं नाही. आता ते इतकं शक्य नाही."

आज (सोमवार) चौथ्या टप्प्यात मुंबई आणि महाराष्ट्रातल्या इतर ठिकाणी मतदान होत आहे. त्यामुळे शरद पवार यांनी  राहुल गांधींचा उल्लेख टाळला असावा, असंही देसाई सागंतात.

दरम्यान शरद पवार यांच्या विधानाचा राजकीय अर्थ लावू नये असं ज्येष्ठ पत्रकार प्रताप आसबे यांनी म्हटलं आहे. शरद पवार यांचं पूर्ण म्हणणं ऐकलं तर ते निवडणुकीनंतरच्या राजकीय गणितावर आधारीत आहे, असं ते सागतात.

"आपण पंतप्रधान पदाच्या शर्यतीत नाही, असं राहुल गांधी यांनी स्वत:च स्पष्ट...


शरद पवार यांनीही वेळोवेळी नरेंद्र मोदींवर टीका केली. 2018 मध्ये राज ठाकरेंना दिलेली मुलाखत असो की आताचं शेतकरी आंदोलन, शरद पवार यांनी मोदींवर टीका केल्याचं दिसून येतं.

त्यामुळे नरेंद्र मोदी आणि शरद पवार यांचं नातं नेमकं कसं आहे, असा प्रश्न उपस्थित होतो.

या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यापूर्वी नरेंद्र मोदी आणि शरद पवार यांनी एकमेकांविषयी केलेल्या वक्तव्यांवर एकदा नजर टाकूया.

टीका-स्तुती-टीका

शरद पवार शेती कायद्यांवरून यू-टर्न घेत असल्याचं मत मोदींनी राज्यसभेत (8 फेब्रुवारी) व्यक्त केलं.

त्यांनी म्हटलं, "मी शेती सुधारणांच्या बाजूनं आहे, असं वक्तव्य पवारांनी केलं. कृषी कायद्यांतील पद्धतीविषयी त्यांच्या मनात प्रश्न आहेत. त्यांनी सुधारणांना विरोध केलेला नाहीये. पण, आता मी हैराण आहे. कारण त्यांनी आता अचानक यू-टर्न घेतला आहे."

यानंतर दुसऱ्याच दिवशी (9 फेब्रुवारी) राज्यसभेत काँग्रेस नेते गुलाम नबी आझाद यांच्या निरोप समारंभाच्या निमित्तानं मोदींनी पवारांचं कौतुक केलं.

त्यांनी म्हटलं, "शरद पवार आणि गुलाम नबी आझाद यांच्यासारखे नेते संसद आणि देशाच्या प्रश्नांना प्राथमिकता देणारे नेते आहेत."

पु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ढच्या दिवशी म्हणजेच 10 फेब्रुवारीला लोकसभेत राष्ट्रपतींच्या अभिभाषणावरील चर्चेत बोलताना मात्र मोदींनी पवारांवर पुन्हा टीका केली.

"एपीएमसी कायदा बदलला आहे असं गर्वानं कोण सांगत होतं, 24 असे बाजार उपलब्ध झाल्याचं कोण सांगत होतं, तर मनमोहन सिंग यांच्या सरकारमधील कृषीमंत्री शरद पवार बोलत होते. शरद पवार आज अचानक उलटं बोलत आहेत. त्यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये भ्रम निर्माण करण्यासाठी हा रस्ता का निवडला आहे अशी शंका येते," असं मोदींनी म्हटलं.

शरद पवार यांची कन्या आणि खासदार सुप्रिया सुळे यावेळी सभागृहात उपस्थित होत्या. मोदींनी केलेल्या या टीकेला त्यांनी उत्तर दिलं.

त्या म्हणाल्या, "मोदींनी यु-टर्न हा शब्द वापरला त्यामुळे मला या सरकारने घेतलेल्या यु-टर्नबद्दल सांगायचं आहे. मनमोहन सिंग सरकारने जीएसटी आणलं होतं, तेव्हा गुजरातच्या मुख्यमंत्र्यांनी याला विरोध केला होता. आम्ही आरटीआय, अन्न सुरक्षा, शिक्षण हक्क, आधार, मनरेगा अशी अनेक विधेयकं आणली. जेव्हा ही विधेयकं आणण्यात आली तेव्हा सर्वांशी चर्चा करुन, त्यांचं मत मागवूनच कायदे करण्यात आले.

"मनरेगामुळे कोरोना संकटात नोकरी गेलेल्यांना रोजगार मिळाला. आधारलाही विरोध करण्यात आला होता आणि आज ते जीएसटी, मनरेगा, आधारवरुन आपली पाठ थोपटत आहे. आता हा नेमका कोणता टर्न आहे मला माहिती नाही."

नरेंद्र मोदींनी 2015मध्ये बारामतीतल्या कृषी विज्ञान केंद्राला भेट दिली होती.

पण, हा झाला आताचा मुद्दा. नरेंद्र मोदी आणि शरद पवार यांनी यापूर्वीही एकमेकांविषयी वक्तव्यं केली आहेत. यात कधी एकमेकांची स्तुती आहे, तर कधी एकमेकांवर टीका केली आहे.

2014मध्ये महाराष्ट्र विधानसभेची निवडणूक पार पडली. त्यावेळी कोणत्याही एका पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळालं नव्हतं. तेव्हा राज्यात स्थिर सरकार स्थापन करण्याच्या उद्देशानं नवीन सरकार बनवण्यासाठी शरद पवारांनी भाजपला विनाशर्त पाठिंबा देण्याचा निर्णय घेतला.

त्यानंतर 2016मध्ये पुण्यात शुगरकेन व्हॅल्यू चेन व्हिजन या आंतरराष्ट्रीय परिषदेच्या उद्घाटनासाठी नरेंद्र मोदी आणि शरद पवार एकाच व्यासपीठावर आले. त्यावेळी मोदींनी आणि पवारांनी एकमेकांवर अक्षरश: स्तुतीसुमनं उधळली.

"राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवारांचा आदर करणाऱ्यांच्या यादीत मीही एक असून त्यांनीच मला राजकारणात बोट धरून चालायला शिकवलं," अशी प्रतिक्रिया मोदींनी यावेळी दिली.

नरेंद्र मोदींनी 2015मध्ये बारामतीतल्या कृषी...


शरद पवार शुक्रवारी विदर्भ दौऱ्यावर होते. नागपूरमध्ये पत्रकार परिषदेत त्यांनी दुष्काळामुळे संत्रा शेतकऱ्यांचं नुकसान झाल्याचं सांगितलं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

यावेळी सध्याच्या राजकीय स्थितीवर पवार यांना प्रश्न विचारण्यात आले. तिन्ही पक्ष एकत्र आल्यानंतर मुख्यमंत्रिपदाचा फॉर्म्यूला काय असेल, असा प्रश्न शरद पवार यांना विचारला असता त्यांनी सूचक उत्तर दिलं.

"सध्या चर्चा सुरु आहे. ती प्राथमिक स्वरुपात आहे. मुख्यमंत्रिपदासाठी कुणाची मागणी असेल, तर त्याचा विचार नक्की करावा लागेल," असं पवार म्हणाले.

आमचे कार्ड आम्ही आताच खुले करणार नाही. कोणत्या वेळी कुठलं कार्ड वापरायचं याचा त्यावेळी विचार करणार असल्याचं पवार यांनी सांगितलं.

शिवसेना-काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेसचं सरकार सहा महिनेसुद्धा टिकणार नाही, असं माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले होते. याबाबत प्रतिक्रिया विचारली असता देवेंद्र फडणवीस यांना मी बऱ्याच काळापासून ओळखतो. पण त्यांना ज्योतिषशास्त्र पण येतं, हे माहीत नव्हतं, अशा शब्दात त्यांच्यावर पवार यांनी टोला लगावला.

राऊत यांची फडणवीसांवर टीका

आगामी पंचवीस वर्षे शिवसेनेचा मुख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यमंत्री व्हावा, अशी इच्छा आहे, पण 'मी पुन्हा येईन' असं आम्ही सारखं सारखं म्हणत नाही, अशा शब्दात शिवसेना नेते संजय राऊत यांनी माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना टोला हाणला.

शुक्रवारी (15 नोव्हेंबर) सकाळी त्यांनी नेहमीप्रमाणे सकाळी पत्रकारांशी संवाद साधला. राऊत म्हणाले, "विकास, पायाभूत सुविधा यांच्याबाबतीत महाराष्ट्र पूर्वीपासूनच आघाडीवर राहीला आहे. सध्या दुष्काळ आणि इतर प्रश्न डोळ्यांसमोर आहेत. आमच्या सोबत आलेल्या पक्षांना राज्य चालवायचा अनुभव आहे. त्यांच्यासोबत मिळून राज्य चालवणार."

ते पुढे म्हणाले, "आम्हाला महाराष्ट्रातच राहायचं आहे. आम्ही इथंच राहणार. इथून पुढे शिवसेना राज्याच्या सत्तेत कायमच असेल. आगामी सरकार शिवसेनेच्या नेतृत्वाखालीच बनणार, कुणीही लाख प्रयत्न केले तरी शिवसेनेचाच मुख्यमंत्री बनेल. फॉर्म्यूल्याची चिंता आम्ही करत नाही."

राज्याचा पाया रचण्यासाठी यशवंतराव चव्हाण यांचं मोठं योगदान, काँग्रेसच्या नेत्यांचं स्वातंत्र्यसंग्रामात मोठा सहभाग राहिला आहे, असं म्हणत त्यांनी काँग्रेस नेतृत्वाचं कौतुक केलं.

"ज्यांच्याकडे आकडा आहे, तेच राज्यात सरकार बनवतील. किमान समान कार्यक्रमात राज्याच्या हिताचाच विचार केला जातो. पुलोदच्या वेळी शरद पवार काँग्रेस नेते होते. त्यांच्या मंत्रिमंडळात भाजप-जनसंघाचे नेते होते. त्याप्रमाणे हे सरकार बनेल, महाराष्ट्रात उद्धव ठाकरे शेतकऱ्यांसाठी 20 वर्षांपासून काम करत आहेत. शरद पवार पूर्वीपासूनच शेतकऱ्यांच्या हितासाठी काम करतात. हे दोन्ही नेते आता एकत्र आले आहेत," असं राऊत म्हणाले.

राऊतांवर आशिष शेलारांचा पलटवार

संजय राऊत गेले काही दिवस रोज सकाळी पत्रकार परिषद घेत आहेत. त्यांनी गुरुवारच्या पत्रकार परिषदेत अमित शाह यांच्यावर आरोप केले होते. शब्द पाळला नसल्यामुळे बंद खोलीतील चर्चा बाहेर आहे. ती बंद खोली बाळासाहेबांची खोली होती. ते आमच्यासाठी मंदीराप्रमाणे असल्याचं राऊत म्हणाले होते.

राऊत यांच्या आरोपांना उत्तर देण्यासाठी भाजपकडून माजी मंत्री आशिष शेलार पुढे आले.

"जसं वय वाढतं तसं व्यक्ती परिपक्व बोलायला लागतो असा समाजामध्ये समज आहे. समाजाचा हा समज संजय राऊतांनी जिवंत ठेवावा, वय वाढल्यानुसार त्यांची परिपक्वता वाढावी अशी शुभेच्छा मी त्यांना वाढदिवासानिमित्त देतो," असं आशिष शेलार म्हणाले.

शेलार पुढे म्हणाले, "गुरुवारच्या पत्रकार परिषदेत राऊत यांनी दाखवलेला आदर...