तांडव वेबसीरिजमधून लोकांच्या भावना दुखावल्याच्या तक्रारी येऊ लागल्यानंतर तांडवकडून स्पष्टीकरण देण्यात आलं. ही वेबसिरिज पूर्णतः काल्पनिक असून जर कोणत्याही घटनांशी साधर्म्य असेल तर तो योगायोग समजावा असे तांडवतर्फे सांगण्यात आले.

उत्तर प्रदेशमध्ये या सीरीजचे निर्माते, दिग्दर्शक तसंच अॅमेझॉन प्राइमविरोधात FIR  दाखल करण्यात आली आहे. लखनौमधील हजरतगंज कोतवाली पोलीस स्टेशनमध्ये ही तक्रार दाखल करण्यात आली आहे.

अॅमेझॉन प्राइमच्या भारतातील अधिकारी अपर्णा पुरोहित, 'तांडव'चे दिग्दर्शक अली अब्बास जफर, निर्माते हिमांशू किशन मेहरा, लेखक गौरव सोळंकी आणि इतरांच्या विरोधात हिंदूंच्या धार्मिक भावना दुखावल्याचा आरोप ठेवण्यात आला आहे.

तक्रार दाखल झाल्यानंतर मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांचे माध्यम सल्लागार शलभमणि त्रिपाठी यांनी ट्विटरवर याची कॉपी शेअर केली आणि लिहिलं की, "लोकांच्या भावनांसोबत असा खेळ सहन केला जाणार नाही. घाणेरड्या वेबसीरीजच्या आडून द्वेष पसरविणाऱ्या तांडवच्या पूर्ण टीम विरोधात योगीजी यांच्या उत्तर प्रदेशमध्ये गंभीर कलमांतर्गत तक्रार दाखल करण्यात आली आहे...आता अटकेची तयारी ठेवा."

महारा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ष्ट्रातही भाजप आमदार राम कदम तसंच ईशान्य मुंबईचे खासदार मनोज कोटक यांनीही 'तांडव' या वेब सीरीजवर बहिष्कार घालण्याची मागणी केली होती.

या सर्व वादाच्या पार्श्वभूमीवर अभिनेता सैफ अली खान यांच्या घरासमोरील सुरक्षा वाढविण्यात आली आहे.

'तांडव' वेबसीरिजवरून वाद का?

अॅमेझॉन प्राइम या स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्मवर हिमांशू किशन मेहरा यांची निर्मिती असलेली आणि अली अब्बास जफर यांनी दिग्दर्शित केलेली तांडव ही नऊ भागांची वेबसीरीज नुकतीच प्रसिद्ध झाली आहे.

त्यात सैफ अली खान, डिंपल कपाडिया, झिशान अयूब, तिग्मांशू धुलिया, संध्या मृदूल, दीनो मोरिया, हितेन तेजवानी, अनुप सोनी यांच्या भूमिका आहेत.

या वेब सीरिजच्या पहिल्या भागात झिशान अयूब शंकर बनलेले दाखवले आहेत. त्यांना त्यांचा भक्त म्हणतो की, "तुम्ही आता डोळे उघडा भगवान रामांचे फॉलोअर्स सध्या वाढताना दिसत आहेत. त्यावर झिशान यांचं पात्र उपहासाने काही वाक्यं बोलतं."

या दृश्यावरच आक्षेप घेण्यात आले आहेत. हा हिंदू देव-देवतांचा अपमान असल्याचं आक्षेप घेणाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

भाजप आमदार राम कदम यांनी यासंदर्भात ट्वीट करून म्हटलं, "चित्रपट किंवा वेबसीरीजच्या माध्यमातून हिंदू देवतांचा अपमान करणं हा ट्रेंड का बनत आहे? याचं अलिकडंच उदाहरण म्हणजे तांडव ही वेबसीरीज."

सैफ अली खान पुन्हा एकदा अशा सीरिजचा भाग बनले आहेत, "ज्यामध्ये हिंदूंच्या धार्मिक भावना दुखावल्या गेल्या आहेत. अली अब्बास जफर यांनी हे दृश्य हटवलं पाहिजे."

राम कदम यांनी याच संदर्भात अजून एक ट्वीट केलं आहे. त्यात त्यांनी हे दृश्य साकारणाऱ्या झिशान अयूब यांनी माफी मागावी, असंही म्हटलं आहे.

तसंच या वेब सीरीजमधील अनेक दृश्यं ही समाजात फूट पाडणारी, महिलांचा अपमान करणणारी आहेत, असाही आक्षेप घेण्यात आला आहे.

अजून कोणी घेतला आहे आक्षेप?

ईशान्य मुंबईचे आमदार मनोज कोटक यांनी माहिती आणि प्रसारण मंत्री प्रकाश जावडेकर यांना यासंदर्भात पत्र लिहिलं आहे. या पत्रात त्यांनी म्हटलं आहे की, ओटीटी प्लॅटफॉर्मवरून हिंदू देवतांचा अपमान करण्याचे प्रयत्न वारंवार केले जातात.

तांडव वेब सीरीजमध्ये हिंदू देवी आणि देवतांचा उपहास करण्यात आल्याची तक्रार वेगवेगळ्या संस्था आणि व्यक्तिंनी केली आहे.

भाजप नेते कपिल मिश्रा यांनी एक कायदेशीर नोटीस पाठवून अमेझॉन इंडियानं ही वेब सीरीज प्लॅटफॉर्मवरून हटविण्यात यावी, असं म्हटलं आहे.

दूरदर्शननंही ट्वीट...


ताज हॉटेलमध्ये झालेल्या या पत्रकार परिषदेला संबोधित करताना मायावती 'गेस्ट हाऊस' प्रकरणाचा उल्लेख करायला विसरल्या नाहीत. त्या म्हणाल्या की देशहितासाठी आणि जनहितासाठी त्यांनी ही युती केली असून त्यासाठी गेस्ट हाऊस प्रकरण बाजूला ठेवलं आहे.

गेस्ट हाऊस प्रकरण नक्की काय आहे?

गेस्ट हाऊस प्रकरण समजून घेण्यासाठी थोडंसं इतिहासात डोकावण्याची गरज आहे. उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात 1995 हे वर्षं आणि गेस्ट हाऊस या दोन्ही गोष्टीचं आगळं महत्त्व आहे.

1992 साली मुलायम सिंह यादव यांनी समाजवादी पक्षाची स्थापना केली आणि भाजपचा वारू रोखण्यासाठी बहुजन समाज पक्षाशी हातमिळवणी केली.

सपा आणि बसपा या दोन्ही पक्षांनी मिळून अनुक्रमे 256 आणि 164 जागांवर निवडणूक लढवली. यापैकी सपाने 109 जागांवर विजय मिळवला. त्याचवेळी बसपाने 67 जागांवर विजय मिळवला. मात्र दोन्ही पक्षांची युती फार काळ टिकू शकली नाही.

1995 च्या उन्हाळ्यात या दोन्ही पक्षांमधील मैत्रीपूर्ण संबंध संपुष्टात आले आणि त्यामागे त्या गेस्टहाऊस प्रकरणाची महत्त्वाची भूमिका होती.

त्या दिवशी नक्की काय झालं?

त्यादिवशी गेस्ट हाऊसच्या बाहेर उपस्थित असलेले ज्येष्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठ पत्रकार शरत प्रधान यांनी बीबीसीला सांगितलं की त्यावेळी मुलायम सिंह यांचं सरकार होतं. त्याला बसपाचा पाठिंबा होता. मात्र ते सरकारमध्ये  प्रत्यक्ष सहभागी नव्हते.

वर्षभर ही युती टिकली. त्यानंतर बसपा भाजपबरोबर हातमिळवणी करत असल्याच्या बातम्या येऊ लागल्या. काही दिवसांतच मायावतींनी हा निर्णय सपाला सांगितला.

गेस्ट हाऊसमधील 'ती' बैठक आणि ऐतिहासिक वितुष्ट

ते म्हणाले, "या निर्णयानंतर मायावती यांनी गेस्ट हाऊसमध्ये आमदारांची बैठक बोलावली होती. सपा च्या लोकांना या बैठकीची माहिती मिळाली की बसपाने भाजपबरोबर संधान बांधलं आहे आणि त्या लवकरच सपाची साथ सोडणार आहेत."

प्रधान पुढे सांगतात, "माहिती मिळाल्यानंतर सपा चे अनेक लोक गेस्ट हाऊस समोर गोळा झाले. काही वेळाने जिथे बैठक सुरू होती तिथे उपस्थित असलेल्या बसपाच्या लोकांना मारहाण सुरू झाली. हे सगळं आम्ही आमच्या डोळ्यांनी पाहिलं आहे."

"तेवढ्यात मायावती तिथल्या एका खोलीत जाऊन लपल्या. त्यांनी स्वत:ला आत कोंडलं. त्यांच्याबरोबर आणखी दोन लोकं होती. त्यात एक सिकंदर रिजवी होते. त्यावेळी पेजर प्रचलित होता. रिजवी यांनी मला सांगितलं की त्यावेळी पेजरवर सूचना आली होती की कोणत्याही परिस्थितीत दार उघडू नका."

"दरवाजा वारंवार वाजवला जात होता. बसपाच्या अनेक लोकांना जबर मारहाण झाली होती. त्यापैकी काही जण रक्तबंबाळ झाले होते. काही जण पळून जाण्यात यशस्वी झाले होते."

प्रधान यांच्या मते बसपाचे नेते तिथल्या स्थानिक पोलिसांना वारंवार फोन करत होते मात्र कोणीही प्रतिसाद दिला नाही.

...मायावती खोलीत लपल्या म्हणून वाचल्या?

"त्याचदरम्यान मायावती एका खोलीत लपल्या होत्या. सपाच्या लोकांनी ती खोली उघडण्याचा प्रयत्न केला. आत उपस्थित असलेल्या लोकांनी दरवाज्यावर सोफा आणि खुर्च्या लावल्या होत्या. जेणेकरून कडी तुटली तरी दरवाजा उघडणार नाही." प्रधान सांगतात.

ज्येष्ठ पत्रकार राम दत्त त्रिपाठी यांच्यामते उत्तर प्रदेशात घडलेल्या या नाट्याचे धागे दिल्लीशी जोडले होते. 1992 साली बाबरी मशीद पाडली गेली. त्यानंतर 1993 मध्ये भाजपाला थांबवण्यासाठी हातमिळवणी करण्याचा निर्णय घेतला आणि पहिलं युतीचं सरकार स्थापन झालं. मुलायमसिंह मुख्यमंत्री झाले.

त्यावेळी केंद्रात नरसिंह राव यांचं सरकार होतं. अटलबिहारी वाजपेयी तेव्हा दिग्गज नेते होते. सपा आणि बसपाची युती टिकली तर पुढे अडचणी येतील असं दिल्लीतल्या नेत्यांना वाटत होतं....


ताडोबा व्याघ्र प्रकल्पात T7 तारा वाघिणीच्या 3 वर्षांच्या बछड्याचा नुकताच बळी गेला आहे.

यातूनच वाघाच्या संवर्धनासाठी अधिवास विकास आणि जंगल संवर्धनाचा सर्वसमावेशक कार्यक्रम हाती घ्यावा घेण्याची गरज आहे, असं तज्ज्ञांचं मत आहे.

ताडोबा व्याघ्र प्रकल्पात T7 उर्फ तारा वाघिणीच्या 3 वर्षांच्या बछड्याचा नुकताच बळी गेला आहे. गेल्या दीड महिन्यांत अवणीसह 5 वाघांचा मृत्यू झाल्यानं वन्यप्रेमींमध्ये हळहळ व्यक्त होत आहे.

8 डिसेंबरला काय घडले?

मोहुर्ली प्रवेशद्वारापासून 4 किलोमीटर अंतरावर भामढेळीच्या शेतशिवारात हा वाघ मृतावस्थेत आढळला. शेतात लावलेल्या विद्युत तारेच्या कुंपणाचा करंट लागून त्याचा मृत्यू झाला.  गेल्या दोन महिन्यांपासून ताडोबाच्या बफर क्षेत्रात फिरत असलेला वाघ भद्रावती येथून भामढेळी परिसरात आला होता. हा परिसर शेतशिवाराचा असल्यानं वन्यप्राण्यांपासून संरक्षणासाठी अनेक शेतकऱ्यांनी तारांच्या कुंपणात विजेचा प्रवाह सोडला आहे. ऋषी ननावरे या शेतकऱ्याच्या शेतातील विजेच्या कुंपणाचा धक्का लागून या वाघाचा मृत्यू झाला.

8 डिसेंबरला सायंकाळी 6 वाजता भामढेळी शेतशिवारात वाघ मृतावस्थेत पडला होता. नन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावरे यांनी भीतीपोटी ही माहिती वनविभागापासून माहिती लपवून ठेवली होती. पण काही वेळानंतर वनविभागाला ही माहिती मिळाली आणि वनकर्मचारी घटनास्थळी दाखल झाले. घटनास्थळी पंचनामा करून कुंपणाच्या काड्या, बांबू खुंटी, विद्युत तारा जप्त करण्यात आल्या आहेत. तसेच वाघावर शवविच्छेदन करून वाघाचे दहन करण्यात आलं. संबंधित शेतकऱ्यालाही वनविभागानं ताब्यात घेतलं आहे.

मृत बछडा T7 वाघिणीचा होता. भारतीय वन्यजीव संस्थेने त्याला रेडिओ कॉलर लावली होती.

अशीच घटना गेल्यावर्षी समोर आली होती. बोर अभयारण्य क्षेत्रात विद्युत कुंपणाच्या तारांचा स्पर्श झाल्यानं एका वाघिणीचा मृत्यू झाला होता. नरभक्षक ठरवून तिला ठार मारण्याचे आदेश वनविभागाला मिळाले होते. ब्रह्मपुरीच्या जंगलात या वाघिणीने दोघांना ठार केलं होतं. त्यानंतर बोर अभयारण्य परिसरात तिचा मृत्यू झाला होता.

3 बछड्यांचा अपघाती मृत्यू

गेल्याच महिन्यात चंद्रपूर गोंदिया रेल्वे मार्गावरील जुनोना जंगल परिसरात सहा महिन्यांच्या 3 बछड्यांचा मृत्यू झाला होता. बल्लापूर एक्सप्रेसच्या धडकेत वाघिणीचे तीन बछडे मृत्युमुखी पडले होते. त्यात एका मादीचाही समावेश होता.

राज्यात 2 वर्षांत 39 वाघांचा मृत्यू

"महाराष्ट्रात गेल्या 2 वर्षांमध्ये जवळपास 39 वाघांचा मृत्यू झालाय. यातल्या 5 वाघांचा मृत्यू अपघाती तर 10 वाघांची शिकार करण्यात आली आहे. 24 वाघांचा नैसर्गिक मृत्यू झाला आहे. बफर क्षेत्रात 39 वाघांपैकी 2017 मध्ये विद्युत कुंपणाचा स्पर्श झाल्याने 6 वाघांचा बळी गेला आहे. तर यावर्षी एका वाघाचा मृत्यू विजेच्या धक्क्यानं गेलाय," असं राज्याचे प्रधान वन संरक्षक ए. के. मिश्रा यांनी दिलेल्या आकडेवारीवरून स्पष्ट होतं.

अवनीच्या बछड्याचा फोटो

आईपासून विभक्त झाल्यानंतर सशक्त वाघांसोबत स्पर्धा करण्यात अपयशी ठरलेले वाघ व्याघ्र प्रकल्प आणि अभयारण्याचे कोअर क्षेत्र सोडून वन्यजीव संचारमार्गाचा आश्रय घेतात. त्यामधूनच मानव आणि वन्यजीव संघर्ष बळावतो.

ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाच्या बफर क्षेत्रातील 79 गावांमध्ये एकूण 21860 कुटुंब राहतात. त्यांच्यातील मान -वन्यजीव संघर्ष थांबवण्यासाठी अनेक योजना राबवण्यात आल्या आहेत. बफर क्षेत्रात तसंच वन्यजीव संचार मार्गात येणाऱ्या गावांमध्ये शेतांना सौर कुंपण, चाऱ्याची निर्मिती, फळबाग लागवड, जलसंधारण करण्यावर भर देण्यात आली. बफर क्षेत्रातील 150 गावांमध्ये ही योजना प्रभावीपणे राबवण्यात...


तात्काळ त्या द्वारापालाला आतमध्ये बोलावून घेण्यात आलं. सैनिकांचा नेता होता ईशेर सिंह. त्याने त्वरित सिग्नल मॅन गुरुमुख सिंगला आदेश दिला की, जवळच्याच लॉकहार्ट किल्ल्यात असलेल्या इंग्रज अधिकाऱ्यांना विचार की आमच्यासाठी काय आदेश आहे.

कर्नल हॉटननं आदेश दिला की, "होल्ड युअर पोझिशन. तुम्ही तुमच्या जागी तैनात राहा."

एका तासात पूर्ण किल्ल्याला पठाणांनी घेरलं. पठाण किंवा ओरकजईच्या एका सैनिकाने आपल्या हातात पांढरा झेंडा घेतला आणि चालू लागला. तो म्हणाला, "आमचं तुमच्याशी काही भांडण नाही. आमचं वैर इंग्रजांशी आहे. तुमची संख्या कमी आहे. विनाकारण मारले जाल. तुम्ही आम्हाला शरण या. तुम्हाला सुरक्षितपणे येथून जाऊ दिलं जाईल."

ईशेर सिंहनं हा प्रस्ताव धुडकावून लावला. याबद्दल लिहिताना ब्रिटनच्या फौजेचा जनरल जेम्स लंट लिहितो, की ईशेर सिंहनं या प्रस्तावाचं उत्तर पश्तो भाषेत दिलं.

ईशेर सिंह यांची भाषा फक्त कठोरच नव्हती तर त्यांनी चिडून शिवीगाळ देखील केली होती. पुढं ते म्हणाले होते, "ही भूमी इंग्रजांची नाही तर महाराजा रणजीत सिंह यांची आहे. आम्ही शेवटच्या क्षणापर्यंत या भूमीची रक्षा करू."

त्याबरोबरच 'जो बो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ले सो निहाल, सत श्री अकाल'चा नारा सारागढीच्या परिसरात निनादला.

सारागढीची लढाई का झाली होती?

सारागढीचा किल्ला कोहाट जिल्ह्यात अंदाजे 6,000 फूट उंचीवर आहे. सध्या हे ठिकाण पाकिस्तानमध्ये आहे. 1880 मध्ये इंग्रजांनी या ठिकाणी तीन चौक्या बनवल्या. त्यांना स्थानिक ओरकजई लोकांनी विरोध केला. त्यामुळे इंग्रजांना आणखी चौक्या उघडाव्या लागल्या.

1891मध्ये इंग्रजांनी पुन्हा अभियान चालवलं. रबिया खेल यांच्याशी करार झाल्यानंतर इंग्रजांना गुलिस्ताँ, लॉकहार्ट आणि सारागढी या ठिकाणी तीन किल्ले बनवले. पण स्थानिकांचा या किल्ल्यांना विरोध होता. त्यांनी अनेक वेळा या किल्ल्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला जेणे करून इंग्रज तिथून पळून जातील.

3 सप्टेंबर 1897 रोजी पठाणांच्या मोठ्या लष्कराने तिन्ही किल्ल्यांची कोंडी करण्याचा प्रयत्न केला. तेव्हा कर्नल हॉटन यांनी ते सांभाळून घेतलं. पण 12 सप्टेंबर रोजी ओरकजईंनी गुलिस्ताँ, लॉकहार्ट आणि सारागढी तिन्ही किल्ल्यांना घेरलं. लॉकहार्ट आणि गुलिस्ताँला सारागढीपासून वेगळं केलं.

फायरिंग रेंज

पठाणांचं पहिलं फायरिंग 9 वाजता झालं. सारागढीच्या युद्धावर ब्रिगेडियर कवलजीत यांनी 'द आयकॉनिक बॅटल ऑफ सारागढी' हे पुस्तक लिहिलं आहे. ते सांगतात, "हवालदार ईशेर सिंह यांनी आदेश दिला की जोपर्यंत अफगाणी सैन्य 1,000 यार्डांच्या रेंजमध्ये येत नाही, तोपर्यंत कोणी हल्ला करू नये."

ब्रिगेडियर कवलजीत सिंग यांनी लिहिलेले 'द आइकॉनिक बॅटल ऑफ सारागढी'

शीख सैनिकांकडे सिंग शॉट मार्टिनी हेनरी 303 या बंदुका होत्या. त्या एका मिनिटात 10 राऊंड फायर करू शकत. प्रत्येक सैनिकाकडे 400 गोळ्या होत्या. 100 त्यांच्या खिशात तर 300 रिझर्व्हमध्ये. त्यांनी पठाणांना आपल्या रेंजमध्ये येऊ दिलं आणि मग नेम धरून गोळीबारी सुरू करण्यात आली.

पठाणांचा पहिला अयशस्वी प्रयत्न

पहिल्या तासात पठाणांचे 60 सैनिक ठार झाले होते आणि शीखांच्या बाजूने लढणारे भगवान सिंग मृत्युमुखी पडले होते. नायक लाल सिंग हे गंभीररीत्या जखमी झाले होते. पठाणांचा पहिला हल्ला अयशस्वी झाला. ते सैरावैरा पळू लागले होते पण त्यांनी हल्ले करणं थांबवलं नव्हतं.

शीख त्यांना प्रत्युत्तर देत होते. पण हजारो सैनिकांसमोर 21 सैनिक कसा टिकाव धरू शकतील आणि किती वेळ?

गवताला आग लावली

तेव्हाच उत्तरेकडून येणाऱ्या वाऱ्याने पठाणांना मदत केली. त्यांनी गवताला आग लावली आणि ती आग झपाट्याने पसरत पसरत...


तानाजीची भूमिका अजय देवगण साकारतोय

इयत्ता चौथीच्या बालभारती पुस्तकातला हा परिच्छेद आता आठवण्याचं कारण म्हणजे कोंढाण्याच्या लढाईवर बेतलेला 'तानाजी' हा येऊ घातलेला सिनेमा.

'आधी लगीन कोंढाण्याचे आणि मग रायबाचे' या शब्दांत तानाजी मालुसरे या योद्ध्याने आपल्या मुलाचं लग्न पुढे ढकलून कोंढाणा काबीज करण्याची मोहीम हाती घेतली होती. 4 फेब्रुवारी 1670 ला पार पडलेल्या या मोहिमेत तानाजी मालुसरेंसमोर आवाहन होतं ते राजपूत सैनिक उदेभान राठोडचं.

या मोहिमेची रंजक पार्श्वभूमी दिल्ली विद्यापीठातील इतिहासाचे प्राध्यापक अनिरुद्ध देशपांडे सांगतात - "आज सिंहगड नावाने ओळखला जाणार कोंढाणा किल्ला पुरंदरच्या तहानंतर 1665 साली मुघलांना दिला होता. या तहात 23 किल्ले मुघलांना दिले होते.

"कोंढाणा पुण्याकडे तोंड करून होता. प्रत्येक शहराचा एक किल्ला होता. शिवाजी महाराजांना तो किल्ला परत हवा होता. ही जबाबदारी त्यांनी तानाजी मालुसरेंकडे सोपवली. हा तह झाल्यानंतर ते आग्र्याला गेले होते आणि तिथून पलायन केलं. तिथून आल्यावर शिवाजी तहाविरोधात बंड पुकारलं आणि त्यांना हा किल्ला परत हवा होता.

"हा अतिशय महत्त्वाचा किल्ला होता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. धोरणात्मकदृष्ट्या सुद्धा तो अतिशय महत्त्वाचा होता. उदेभान राठोड नावाचा राजपूत सेनापती तेव्हा किल्ल्याचं रक्षण करत होता. तानाजी मालुसरेबरोबर त्याचा भाऊ सूर्याची मालुसरेसुद्धा होता," ते पुढे सांगतात.

आजच्या पुणे शहरापासून नैऋत्येस 20 किमीवर हवेली तालुक्यात वसला आहे. कोंढाणा, बक्षिंदाबक्ष, सिंहगड अशा वेगवेगळ्या नावांनी तो ओळखला जायचा. या किल्ल्यात पुणे डोणजे आणि कल्याण अशी दोन मुख्य द्वारं आहेत.

या लढाईचा किस्सा बालभारतीच्या शालेय पुस्तकात सांगण्यात आला आहे. त्यानुसार, तानाजीने किल्ल्यावर चाल करताच सूर्याजीने त्याच्या मावळ्यांसह कल्याण दरवाजा गाठला आणि तो उघडण्याची वाट पाहू लागला. लढाईला सुरुवात झाली. उदेभानचे सैन्य मावळ्यांवर चाल करून आले. हातघाईची लढाई सुरू झाली. तलवारीला तलवारी भिडल्या. मावळ्यांना कल्याण दरवाजा उघडला.

तानाजी सिंहासारखा लढत होता. उदेभानने त्याच्यावर झेप घेतली. दोघांची निकराची लढाई सुरू असतानाच तानाजीची ढाल तुटली. त्याने हाताला शेला गुंडाळला, शेल्यावर वार झेलच तो लढू लागला. ते दोघंही जबर जखमी झाले आणि दोघांचाही मृत्यू झाला.

शिवाजी महाराजांच्या भूमिकेत शरद केळकर आहे

तानाजींचा लढाईच्या सुरुवातीलाच मृत्यू झाल्यांचं देशपांडे सांगतात. तानाजी पडला हे पाहून मावळ्यांचा धीर खचला. ते पळू लागले. इतक्यात सूर्याजी आणि त्याच्या बरोबरचे मावळे कल्याण दरवाजातून आत पोहोचले. भाऊ पडलेला पाहून सूर्याजीला दु:ख झाले. पण ती वेळ दु:ख करण्याची नव्हती, लढण्याची होती. सूर्याजीने दोर कापून टाकला. पळणाऱ्या मावळ्यांना तो आडवा गेला आणि म्हणाला, "अरे तुमचा बाप इथे मरून पडला आहे आणि तुम्ही इथे भागूबाईसारखे काय पळता? मागे फिरा. मी कड्यावरचा दोर कापून टाकला आहे. कड्यावरून उड्या मारा नाहीतर नाहीतर शत्रूवर तुटून पडा."

उदेभानची भूमिका सैफ अली खान करतो आहे.

त्यांनंतर मराठा सैनिकांनी लढा देत हा गड काबीज केला. या लढाईत तानाजीला जीव गमवावा दुःख शिवाजी महाराजांनाही झालं आणि तेव्हा त्यांन उद्गार काढले 'गड आला पण सिंह गेला'.

घोरपडीचा वाद

या मोहिमेबाबत आणखी एक प्रचलित किस्सा होता तो म्हणजे घोरपडीचा.

मराठा सैन्याने कोंढाण्याची कपार चढण्यासाठी घोरपडीचा वापर केला, अशी एक कथा सांगितली जाते. घोरपडीचा आकार पाहिला तर तितकीशी मोठी नसते. आणि तिला प्रशिक्षण देता येत नाही. जास्तीत जास्त तिला फक्त एक दोरी बांधता येऊ शकते. त्यामुळे ती...


तान्हुली आणि तिचे कुटुंबीय

"इंजेक्शन दिलं की रडायची थांबते. दिवसातून 7 ते 8 इंजेक्शन्स द्यावे लागतात. मध्यरात्री 12 वाजता डायबिटीजचं इंजेक्शन देताना झोपेत असलेली ती जरा चुळबुळ करते... मुंगी चावल्यासारखी." अजून वर्षाचीही न झालेल्या रेड्डी शबानाविषयी बोलताना तिच्या आजोबांचा कंठ दाटून आला होता.

आंध्र प्रदेशातल्या चित्तूर जिल्ह्यातल्या मदनपल्लीजवळच्या बी. कोताकोटा गावात पठाण बावाजान आणि पठाण शबाना हे जोडपं राहतं. त्यांची यापूर्वी दोन अपत्य जन्मताज दगावली. रेड्डी शबाना त्यांचं तिसरं अपत्य. ती जगली. मात्र, तिच्या वाट्याला जिवंतपणी मरणयातना आल्या आहेत. आधीची दोन अपत्य गमावल्याने कुणीतरी सांगितलं की गावदेवी असलेल्या रेड्डेम्माचं नाव तुमच्या मुलीला लावा. त्यामुळे शबानाच्या नावाआधी त्यांनी रेड्डी लावलं. रेड्डी शबाना या महिन्यात एक वर्षाची होईल.

शबाना या जगात आली तेच हायपोथर्मिया घेऊन. त्यामुळे तिची ब्लड शुगर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी तिला दिवसातून किमान 4 इंजेक्शन्स घ्यावे लागतात. शिवाय दिवसातून 4 चार वेळा ब्लड शुगर तपासावी लागते. डॉक्टर सांगतात शबानाला जगवायचं असेल तर हाच एकमेव पर्याय आहे.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

इंजेक्शनचा खच

शबानाच्या आतापर्यंतच्या उपचारासाठी तिच्या आई-वडिलांनी त्यांच्याकडे होतं नव्हतं ते सर्व पणाला लावलं. मात्र, आता उपचारासाठी त्यांच्याकडे पैसा नाहीत. त्यामुळे मरणयातना भोगणाऱ्या आपल्या मुलीला दयामरण द्यावं, अशी याचिका त्यांनी कोर्टात केली. कोर्टाने ही याचिका फेटाळली आहे.

शबानाची आई सांगत होती, "जन्म झाल्यावर काही वेळातच तिला दरदरून घाम फुटला. तिला झटके येत होते. आम्ही तिला जिल्हा सामान्य रुग्णालयात घेऊन गेलो. तिथून बंगळुरूच्या इंदिरा गांधी बाल रुग्णालयात गेलो. पण, तिथल्या डॉक्टरांनाही नेमकं काय झालं आहे, हे कळण्यासाठी 10 दिवस लागले. तिची शुगर लेव्हल कमी असल्याचं त्यांनी सांगितलं. तिला जगवायचं असेल तर रोज इंजेक्शन्स द्यावे लागतील, हे त्यांनी स्पष्टपणे सांगितलं. त्यानंतर हॉस्पिटलमध्ये जाऊन इंजेक्शन्स घेणं, ग्लुकोज चढवणं, हे रोजचंच झालं. जन्माला आल्यापासून ती नरकयातना भोगत आहे. तिच्या वेदना बघून मला वाटतं या जगण्याला काय अर्थ आहे? नर्क म्हणजे काय, हे हॉस्पिटलमध्ये आम्हाला कळलं."

शबानाचे वडील पठाण बावाजान म्हणाले,"ती जसजशी मोठी होईल, तिच्यात सुधारणा होईल, असं डॉक्टरांनी सांगितलं आहे. मात्र, तोवर रोज इंजेक्शन्स द्यावीच लागणार आहेत."

पठाण दांपत्य खेड्यात राहतं. तिथे औषधांची पुरेशी सोय नाही. त्यामुळे तीन महिन्यांपूर्वीपर्यंत ते बंगळुरूला जाऊन इंजेक्शन्स आणायचे.

शबानाच्या मावशीने सांगितलं, "पैसे नाहीत म्हणून वेळेत इंजेक्शन दिलं नाही तर तिला झटके येतात. एकदा असंच झालं. तिला झटके येऊ लागले. मग बंगळुरूहून एका माणसाला इंजेक्शन घेऊन बोलावलं आणि आम्ही तिला घेऊन इथून निघालो. आंध्र प्रदेश-कर्नाटक बॉर्डरवरच्या श्रीनिवासपुरम गावात आम्ही रस्त्याच्या कडेला थांबून तिला इंजेक्शन दिलं."

या कुटुंबाची ही फरफट बघून एका स्थानिक मेडिकल स्टोअरच्या मालकाने बंगळुरूहून इंजेक्शन्स मागवायला सुरुवात केली आहे.

या कुटुंबाची अवस्था बिकट झाली आहे.

रोज सकाळी 6 वाजत, दुपारी 12 वाजता, त्यानंतर पुन्हा संध्याकाळी 6 वाजता आणि मध्यरात्री 12 वाजता तिची ब्लड शुगर तपासावी लागते. त्याच्या नोंदी ठेवाव्या लागतात. शुगर लेव्हल बघून इंजेक्शन द्यावं लागतं.

शबानाची आई सांगते, "75-80 च्या घरातली शुगर सामान्य मानली जाते. मात्र, तिची शुगर लेव्हल 20 पर्यंत खाली येते. अशावेळी तिची तब्येत ढासळते. ती डोळे पांढरे करते. कुणाच्याही बोलण्याला प्रतिसाद...


तापमानवाढ रोखली नाही तर 10 लाख लोकांवर ओढावेल पूरसंकट

जागतिक तापमानवाढ 1.5 डिग्री सेल्सियसच्या खाली ठेवण्याच्या उद्दिष्टापासून जग पूर्णपणे भरकटलं आहे. आणि आता जागतिक तापमानवाढीची वाटचाल 3 डिग्री सेल्सियसकडे होत असल्याचं वैज्ञानिकांनी सांगितलं आहे.

जागतिक तापमानवाढ 1.5 डिग्री सेल्सियसच्या खाली ठेवण्याचं उद्दिष्ट गाठायचं असेल तर आपल्याला ऊर्जेच्या वापराबाबत वेगवान, दूरगामी आणि अभूतपूर्व बदल करावे लागतील, असं म्हटलं जात आहे.

या गोष्टीची खूप मोठी किंमत आपल्याला मोजावी लागेल. पण तितक्याच प्रमाणात आपल्याला संधी असल्याचं देखील म्हटलं जात आहे.

तीन वर्षांचं संशोधन आणि दक्षिण कोरियात वैज्ञानिक आणि सरकारी अधिकाऱ्यांच्या बैठकीत झालेल्या चर्चेनंतर इंटरगव्हर्नमेंटल पॅनल ऑन क्लायमेट चेंज (IPCC)नं एक विशेष अहवाल सादर केला आहे. जर आपण जागतिक तापमानवाढ 1.5 डिग्री सेल्सियसने वाढू दिली तर त्याचे काय परिणाम आपल्याला भोगावे लागतील आणि जर ही मर्यादा आपण पाळली तर आपल्याला काय फायदा होईल, हे या अहवालात सांगितलं आहे.

या अहवालात 33 पानांचा सारांश दिला आहे. त्यात असं निरीक्षण आहे की जागतिक नेत्यांना तापमा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नवाढीपेक्षा जास्त काळजी अर्थव्यवसथेची आणि राहणीमानाची आहे. असं असलं तरी या अहवालातले काही ठळक मुद्दे विचार करण्यासारखे आहेत.

2C हे उद्दिष्ट ठेवण्यापेक्षा 1.5C हे उद्दिष्ट ठरवणं, हे खूप अर्थानं फायद्याचं आहे. हवामान बदलाच्या परिणामासंबंधी महत्त्वपूर्ण बदल घडतील असं प्रा. जिम स्किया यांनी म्हटलं आहे. ते IPCCचे सह-अध्यक्ष आहेत.

दुसरी गोष्ट म्हणजे आपल्याला जर 1.5Cचं उद्दिष्ट गाठायचं असेल तर आपण ऊर्जेचा वापर कसा करतो, आपण जमीन कशी वापरतो आणि आपली वाहतूक व्यवस्था कशी असावी, याबाबत आपल्याला अमूलाग्र बदल घडवून आणावे लागतील.

"या अहवालात नोंद घेण्यासारख्या खूप गोष्टी आहेत. हा अहवाल असा आहे की वैज्ञानिकांना, 'ACT NOW, IDIOTS (मूर्खांनो, आता तरी काही करा), असं लिहावंसं वाटत असेलही. पण त्यांना ही गोष्टी तथ्य आणि आकडेवारीसह मांडावी लागणार आहे," असं कैसा कोसोनेन यांनी म्हटलं आहे. कैसा या ग्रीनपीस संघटनेशी संबंधित आहेत आणि त्यांनी या वाटाघाटींचं निरीक्षण केलं आहे.

तथ्य आणि आकडेवारीचा वापर करून वैज्ञानिकांनी जगाला धोकादायक तापाची लागण झाली आहे याची जाणीव करून देण्याचा प्रयत्न केला आहे. आपल्याला असं वाटत होतं की जर आपण 2Cचं उद्दिष्ट यशस्वीरीत्या गाठू शकलो तर हवामान बदलाचे परिणाम हे आटोक्यात राहतील.

पण या अहवालानं आपले डोळे उघडले आहेत. या अहवालात स्पष्टपणे सांगितलं आहे की जर तापमान 1.5Cनं वाढलं तर यामुळे पृथ्वीचं आरोग्य धोक्यात जाईल आणि 1.5ची मर्यादा आपण फक्त 12 वर्षांत ओलांडणार आहोत, असा इशारा त्यांनी दिला आहे. म्हणजेच 2030नंतर पृथ्वीच्या तापमानात 1.5C वाढ होण्याची शक्यता असल्याचं म्हटलं आहे.

"आपण याखाली येऊ शकतो. पण त्यासाठी आपल्याला अत्यावश्यक बदल तातडीनं घडवावे लागतील. यासाठी खूप मोठी गुंतवणूक करावी लागणार आहे. पुढील वीस वर्षांसाठी पूर्ण जागतिक सकल उत्पन्न तसेच वस्तू आणि सेवांवर मिळणाऱ्या उत्पन्नातील 2.5 टक्के रक्कम दरवर्षी आपल्याला गुंतवावी लागेल तर हे उद्दिष्ट गाठता येईल."

"असं झालं तर आपल्याला अशी उपकरणं आणि यंत्रे लागतील जी वातावरणातल्या कार्बनला कैद करू शकतील. मग ही कार्बन आपण खोल जमिनीत साठवून ठेवू. असं घडलं तरच हे आटोक्यात येईल."

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


तापसी पन्नू

या ट्वीटला उत्तर देताना अभिनेत्री तापसी पन्नूनं म्हटलं आहे की, "मलाही माझे अवयव खूप आवडतात. सेरेब्रम माझा सर्वाधिक आवडता अवयव आहे."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

यानंतर एका ट्वीटर वापरकर्त्यांनं तापसीला टॅग करत म्हटलं आहे की, "तापसीच्या ट्वीटनंतर सेरेब्रम हा शब्द गुगलवर सर्वाधिक सर्च करण्यात आला आहे."

सेरेब्रमबद्दल अधिक जाणून घेण्यासाठी आम्ही मनोविकार तज्ज्ञ राजेंद्र बर्वे यांच्याशी संपर्क साधला.

सेरेब्रम म्हणजे काय?

सेरेब्रम म्हणजे मोठा मेंदू. याचा अर्थ बुद्धिमत्ता असा होतो. तापसीनं सेरेब्रम आवडतो असं सांगितलं याचा अर्थ तिला स्वत:ची बुद्धिमत्ता सर्वांत जास्त आवडते.

सेरेब्रमचं कार्य काय?

खरं तर तापसीनं सेरेब्रम ऐवजी neo-cortex हा शब्द वापरायला हवा होता. आपल्या कपाळाच्या मागे मेंदूचा जो भाग असतो त्याला neo-cortex असं म्हणतात.

आपली बुद्धिमत्ता, शहाणपण, निर्णय घेण्याची क्षमता, विचार करण्याची पद्धत हे सर्व  neo-cortexवर अवलंबून असतं.

मेंदूचे वेगवेगळे भाग कोणते?

Reptilian brain आणि Mammalian brain हे दोन ब्रेन सगळ्यांकडेच असतात. पण तापसीनं उल्लेख केलेला सेरेब्रम ब्रेन ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हा व्यक्तीच्या चांगल्या आणि प्रगत अवस्थेत असतो.

हालचालीवर नियंत्रण ठेवणारा मेंदू म्हणजे Reptilian brain तर भावनांवर नियंत्रण ठेवणारा मेंदू म्हणजे Mammalian brain.

तापसीच्या उत्तराबद्दल काय वाटतं?

तापसीनं दिलेलं उत्तर योग्य आहे. लोकांची जेवढी समज असते तेवढचं त्यांना दिसत असतं.

सोशल मीडियावर प्रतिक्रिया

तापसी पन्नूच्या या उत्तरावर अनेकांनी सोशल मीडियावर प्रतिक्रिया दिल्या आहेत.

व्यकंटेश बंगीनवार यांनी ट्वीट करत म्हटलं आहे की, "ट्वीटरचा योग्य वापर कशासाठी आहे, याच्या शोधात मी आहे. दररोज लोक ट्वीटरचा वापर वेगवेगळ्या कारणांसाठी करत आहे. जसं आज मला Voyeur हा शब्द ट्वीटरमुळे समजला.

आजपर्यंत मला तापसीचा अभिनय आवडत होता, आता तर तिचा सेरेब्रमही आवडायला लागला आहे."

युश बना यांनी त्यांचा स्वत:चा आवडता अवयव सांगितला आहे. ते म्हणतात, "मला माझं हृदय सर्वांत जास्त आवडतं."

"अकू पांडे नावाच्या या व्यक्तीला 9 फॉलोअर्स आहेत. त्यानं ट्वीटच्या माध्यमातून एका अभिनेत्रीची जाहीररित्या छेड काढली आहे. त्या व्यक्तीच्या ट्वीटचा उद्देश काय आहे, हे आपणा सर्वांना माहिती आहे. आपल्या लोकांच्या मानसिकतेत काहीतरी खूप वाईट घडत आहे. मुक्त आणि वेगानं उपलब्ध असणाऱ्या इंटरनेटचा हा परिणाम आहे," असंही एका ट्वीटर वापरकर्त्यानं म्हटलं आहे.

मुकेश बवारिया यांनी मात्र अकू पांडेचं जुनं ट्वीट शेयर करत म्हटलं आहे की, "त्याची आवडती अभिनेत्री तर दिशा पटनी आहे."

डिंपी बारुआ यांनी ट्वीटरवरील प्रतिक्रियेत लिहिलं आहे की, "काही लोक असे असतात ज्यांना फक्त इतरांना ट्रोल करायचं असतं. मग समोर सेलिब्रिटी असो की सामान्य मुलगी, त्यांचा उद्देश फक्त ट्रोल करणं इतकाच असतो. लोकांचं ध्यान आकर्षित करण्यासाठी ते सर्व प्रकारच्या मर्यादा ओलांडतात."

"तापसी आणि अकू यांचं संभाषण हे एखाद्या चित्रपटाचा भाग असायला हवं," असं मोहम्मद झफर यांनी ट्वीटरवर लिहिलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


तामिळ भाषिकांच्या या तीव्र प्रतिक्रियेचं देशातल्या इतर भागातल्या नागरिकांना खूप नवल वाटलं. मात्र सरकारी शाळेत हिंदी शिकवण्याला तामिळ भाषिकांनी केलेल्या विरोधाचा इतिहास मोठा आहे. हा इतिहास बघितला तर हा गोंधळ कमी होण्यास मदत होईल.

ही कहाणी जवळपास दोन शतकं जुनी आहे. 1833 साली ईस्ट इंडिया कंपनीने ख्रिश्चन मिशनरींच्या कार्याला प्रतिबंध घालणाऱ्या आपल्या एका चांगल्या धोरणाचा त्याग केला. त्यामुळे ख्रिश्चन धर्मप्रसारासाठी अनेक मिशनरी भारतात आले. त्यांनी दक्षिण भारताला लक्ष्य केलं. दक्षिणेत मिशनरींचं कार्य किती तेजीत होतं, याची कल्पना दोन आकडेवारींवरून येऊ शकते.

पहिली आकडेवारी ख्रिश्चन धर्मातल्या धार्मिक साहित्याची. "1832 पर्यंत 40,000हून अधिक धार्मिक वचनं तामिळ भाषेत प्रिंट करण्यात आली होती. तर 1852 पर्यंत तब्बल 2,10,000." (MSS Pandian, Brahmin & Non-Brahmin, Permanent Black, 2007)

दुसरी आकडेवारी आहे मिशनरी शाळांची. "1852 मध्ये तत्कालीन मद्रास प्रांतात 1,185 मिशनरी शाळा होत्या. त्यात जवळपास 38,000 विद्यार्थी शिकायचे. तर बाँबे आणि बंगाल या दोन्ही प्रांतात मिळून केवळ 472 मिशनरी शाळा होत्या आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णि त्यात 18,000 विद्यार्थी शिकायचे." (S. Narayan, The Dravidian Story, OUP, 2018).

भारतात ख्रिश्चन धर्माचं आक्रमक प्रसार केवळ येशूच्या शिकवणीच्या प्रचारापुरता मर्यादित नव्हता तर हिंदू देवी-देवता आणि त्यांची श्रद्धा याची बदनामी करून धर्मांतरणाला असणारा हिंदूंचा विरोध दूर करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.

याचा प्रतिकार करण्यासाठी वेद, पुराण आणि शंकराच्या अद्वैत तत्त्वज्ञानात पारंगत असणारी, अस्खलित इंग्रजी येणारी आणि युरोपीय आणि ब्रिटिश विचारांचा पगडा असणारी प्रामुख्याने ब्राह्मण विचारवंतांची फौज त्यांच्या धर्माच्या 'अस्सल' परंपरा आणि जीवनशैली याच्या बचावासाठी उभी राहिली.

हे विचारवंत बरेचदा त्यांचे विचार आर्यांच्या भाषेत म्हणजे संस्कृतमधून मांडायचे. अशाप्रकारे "'अस्सलपणाच्या' नावाखाली ते स्वतःचं पारंपरिक जातीय वर्चस्वही" उपभोगायचे आणि अस्खलित इंग्रजी येत असल्यामुळे "वसाहतवादी संस्थात्मक रचनेत आधुनिक स्वरूपातली सत्ताही" उपभोगायचे. (Pandian, ibid)

ब्रिटिशकालीन भारतीय प्रशासनात ब्राह्मणांचा प्रभाव स्पष्ट करताना एस. नारायण सांगतात: "1892 ते 1904 या काळात ICS पदावर निवड झालेले 16 पैकी 15 उमेदवार ब्राह्मण होते. तर इंजिनीअर पदावर निवड झालेले 27 पैकी 21 उमेदवार ब्राह्मण होते."  असं असलं तरी आर्यांचे वंशज आणि संस्कृतच्या संस्कृतीचा दावा करणाऱ्या ब्राह्मणांचं प्रमाण केवळ 3% होतं.

शतक संपताना मद्रास विद्यापीठातून पदवी मिळवणाऱ्या एकूण विद्यार्थ्यांपैकी 67% विद्यार्थी ब्राह्मण होते. सरकारी नोकऱ्यांमध्ये ते मोठ्या प्रमाणावर होते. सचिवालयात, जिल्हा प्रशासनात त्यांचा भरणा होता. मद्रास उच्च न्यायालय आणि बारवर अक्षरशः त्यांचंचं नियंत्रण होतं. अनेक ख्यातनाम पत्रकारही याच जातीचे होते. इतकंच नाही तर अनेक खाजगी कंपन्या आणि उद्योग घराणेही त्यांचेच होते.

या ब्राह्मणवादाविरोधी क्रांती फार लांब नव्हती. 1916 साली टी. एम. नायर आणि पित्ती तियागाराया चेट्टी काँग्रेसमधून बाहेर पडले आणि त्यांनी त्यांचा स्वतंत्र 'बिगर-ब्राह्मण' जाहीरनामा प्रसिद्ध केला. तसंच 1916मध्येच ख्यातनाम आध्यात्मिक तत्त्ववेत्ते मरईमलई अडिगल (अडिगल म्हणजे महात्मा) यांनी Tamil Purity Movement (तमिळ शुद्धता चळवळ) सुरू केली. तामिळमधून संस्कृत आणि इतर भाषांमध्ये तयार झालेले शब्द काढून भाषा शुद्ध करण्याची मोहीम त्यांनी सुरू केली. हे दोन प्रवाह एकत्र आले आणि 1920 त्यांनी...


तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री पलानीस्वामी

एका गटाचं नेतृत्व ओ पनीरसेल्वम करत होते, जे सुरुवातीच्या काळात मुख्यमंत्रीसुद्धा राहिले. तर शशिकला यांच्या नेतृत्वाखालील गटानं पलानीस्वामी यांना मुख्यमंत्रिपदी बसवलं. एका छोट्या पण नाट्यमय घडामोडीनंतर पलानीस्वामी मुख्यमंत्री बनले होते.

AIADMK नं ओ पनीरसेल्वम यांनी तीनदा मुख्यमंत्रिपद दिलं. पण ते सत्ता आणि पक्षाला आपल्या नियंत्रणात ठेवण्यात अयशस्वी ठरले.

दुसरीकडे ईके पलानीस्वामी यांनी मुख्यमंत्रिपद मिळाल्यानंतर काही महिन्यांच्या आतच सरकार आणि पक्षाला आपल्या नियंत्रणाखाली आणलं. जयललिता यांचा मृत्यू हे यामागचं एक कारण सांगितलं जात असलं, तरी आपण एक कसलेले राजकारणी आहोत, हेसुद्धा पलानीस्वामी यांनी सिद्ध केलं आहे.

त्यांनी केवळ आपले प्रतिस्पर्धी ओ पनीरसेल्वम यांना स्वत:च्या गटात सामील करून घेतलं नाही, तर पक्षाला शशिकला यांच्या कुटुंबाच्या तावडीतून बाहेर काढलं. पण, पलानीस्वामी यांना त्यांच्या राजकीय जीवनात अनेकदा पराभवाचा सामना करावा लागला, हा विरोधाभासच म्हणावा लागेल.

पलानीस्वामी यांचा जन्म 12 मे 1954ला सेलम जिल्ह्यातील इडापड्डी भागात करूपा गौंडर आणि द... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावूसायम्माल यांच्या घरी झाला. ते त्यांच्या आई-वडिलांचे दुसरे पुत्र होते.

शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी इरोड वासावी कॉलेजमधून झूलॉजी विषयात पदवी प्राप्त केली. सुरुवातीपासूनच त्यांना राजकारणाची आवड होती. त्यांनी त्याच वेळी आकारास आलेल्या AIADMK पक्षासोबत काम सुरू केलं होते.

ते आपला खर्च भागवण्यासाठी गुळाचा व्यापारही करत होते. पण, त्यांना राजकारणाची आवड असल्याकारणाने त्यांचा बहुतांश वेळ राजकीय कामातच जात होता. त्यामुळे मग पक्षानं त्यांना कोनेरीपट्टी शाखेच्या सचिवपदाची जबाबदारी दिली. पक्षानं त्यांना दिलेलं हे पहिलं राजकीय पद होतं.

1989मध्ये एमजीआर यांच्या मृत्यूनंतर झालेल्या निवडणुकीत पक्षात दोन गट पडले. एक जयललिता आणि दुसरा जानकी. पलानीस्वामी जयललिता यांच्यासोबत होते आणि त्यांना इडापड्डीमधून तिकिट देण्यात आलं. त्या निवडणुकीत डीएमकेला बहुमत मिळालं होतं आणि पलानीस्वामी यांचा विजय झाला होता.

त्यांचा 1364 मतांनी विजय झाला होता. 1991मधील निवडणुकीत त्यांना पुन्हा उमेदवारी मिळाली आणि 41 हजारांहून अधिक मतांनी त्यांनी विजय मिळवला.

1996मध्ये त्यांनी निवडणूक लढवली, तेव्हा मात्र सत्ताधाऱ्यांविरोधात वातावरण होतं. पक्षातील इतर उमेदवारांसहित त्यांचाही या निवडणुकीत पराभव झाला. त्यानंतरच्या काळात त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीत अनेक अडथळे आले आणि त्यांना एकानंतर एका पराभवाचा सामना करावा लागला.

1998मधील लोकसभा निवडणुकीत त्यांना थीरूचेंदूर इथून उमेदवारी मिळाली आणि ते निवडून आले. पण, त्यानंतर काही महिन्यांच्या आतच संसद भंग करण्यात आली. त्यानंतर 1999मधील लोकसभा निवडणुकीत त्यांचा डीएमके उमेदवार एण कनप्पम यांनी जवळपास साडे चार हजार मतांनी पराभव केला होता. 2004मध्ये त्यांनी निवडणूक लढवली, पण डीएमकेच्या उमेदवारानं पुन्हा त्यांचा पराभव केला.

पण पक्षप्रमुख जयललिता यांचा त्यांच्यावर पूर्णपणे विश्वास होता. 2006मधील विधानसभा निवडणुकीत त्यांना इडापट्टीमधून उमेदवारी देण्यात आली. यावेळी पीएमके पक्षाच्या कावेरी यांनी त्यांनी 6347 मतांनी पराभव केला.

पक्षानं त्यांना प्रत्येक वेळी संधी दिली, पण 1991 ते 2011 मधील निवडणुकांमध्ये एक निवडणूक वगळता प्रत्येक निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला. पलानीस्वामी यांच्याऐवजी दुसरा राजकारणी असता तर त्याने राजकीय अपेक्षा सोडून दिल्या असत्या किंवा राजकारणही सोडलं असतं. पण, पलानीस्वामी यांनी आपले प्रयत्न...


तामिळनाडूत लोकशाहीची अवस्था बिकट आहे. त्यामुळेच व्यवस्थेत बदल होणं गरजेचं आहे, असं त्यांनी 31 डिसेंबर रोजी केलेल्या भाषणात म्हणाले होते.

या घोषणेनंतर रजनीकांत यांनी काही पत्रकारांशी स्वतंत्रपणे चर्चा केली. बीबीसी प्रतिनिधीनं चैन्नईमध्ये भेट घेऊन या 'आध्यात्मिक राजकारणा'विषयी चर्चा केली.

"तामिळनाडूमधील राजकीय पक्षांकडं सत्यता आणि पारदर्शकतेची मूल्य दिसत नाहीत," असं रजनीकांत यांनी बीबीसीला सांगितलं.

"म्हणून पारदर्शक आणि सत्याधारित राजकारण करण्यासाठी मी हा राजकीय पक्ष स्थापन करणार आहे," असं ते म्हणाले.

सिनेमात येण्याअगोदर काही दिवस 'संयुक्त कर्नाटक' या कन्नड मासिकात काम केलं, असंही त्यांनी पत्रकारांना सांगितलं.

"स्वातंत्र्यलढ्यापासून ते आतापर्यंत देशातील महत्त्वाच्या राजकीय घडामोडींची सुरुवात तामिळनाडूतूनच झाली. त्यामुळं मी ही राजकीय क्रांती याच राज्यातून सुरू करणार आहे," असं रजनीकांत म्हणाले.

"अशा राजकारणाची सुरुवात आत्ताच करणं उचित आहे," असं ते म्हणाले.

आणखी वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:


तामिळनाडूप्रमाणे केरळमध्येही जनता एकाच पक्षाला सलग दुसऱ्यांदा सत्तेवर आणत नाही. पण मुख्यमंत्री पिनराई विजयन मात्र याला अपवाद ठरलेत.

दोन दशकांपासून केरळमध्ये जो कल दिसत होता त्यानुसार या निवडणुकीत काँग्रेसची सत्ता येण्याची शक्यता होती. पण राज्यात सलग दुसऱ्यांदा सत्ता आणण्यात डाव्यांना यश आलंय.

आसाममध्येही भाजपला सत्ता कायम राखण्यात यश आलं आहे.

काँग्रेस आणि राहुल गांधी यांच्या राजकारणावर याचे दूरगामी परिणाम दिसू शकतात, असं जाणकार सांगतात.

राष्ट्रीय पातळीवर विचार केल्यास एकाबाजूला नरेंद्र मोदी-अमित शहा यांचे कडवे आव्हान आणि दुसऱ्या बाजूला यूपीएच्या नेतृत्त्व पदावरून आजही असलेली अनिश्चितता यामुळे या पाच राज्यांचे निकाल राहुल गांधी आणि काँग्रेससाठीही निर्णायक ठरू शकतात. कसे ते पाहूयात...

राहुल गांधी अपयशी ठरले का?

काँग्रेसचे नेते राहुल गांधी केरळमधून खासदार आहेत. त्यांनी केरळमध्ये प्रचाराचा धुरळा उडवला होता.

पिनराई विजयन यांची वाढती लोकप्रियता तसंच कोरोना आरोग्य संकटात सरकारची भूमिका यामुळे एलडीएफची बाजू भक्कम होत गेली. त्या तुलनेत काँग्रेसला सर्वसामान्यांपर्यंत पोहचण्यात यश आलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नाही, असंच म्हणावं लागेल.

पिनराई विजयन

डिसेंबर महिन्यात केरळमधील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीतही एलडीएफला यश आलं होतं.

केरळमध्ये पंचायत, नगरपालिका आणि महानगरपालिका या तिन्ही निवडणुकांमध्ये एलडीएफनं मुसंडी मारली. डिसेंबरच्या निवडणुकीत एलडीएफने 40.2 टक्के मते जिंकली तर यूडीएफला 37.9 टक्के मते मिळाली, तर भाजपप्रणित एनडीएला 15 टक्के मते मिळाली.

केरळमध्ये सीपीएम नेतृत्व करत असलेल्या एलडीएफ आणि काँग्रेस नेतृत्व करत असलेल्या यूडीएफकडे सत्ता आलटून-पालटून दिली जाते.

केरळ निवडणुकीचे वार्तांकन केलेले बीबीसीचे प्रतिनिधी जुबैर अहमद सांगतात, "पिनराई विजयन यांची लोकप्रियता वाढली. त्यांची प्रतिमा नरेंद्र मोदी आणि ममता बॅनर्जी यांच्याप्रमाणे आहे. राज्यात ते एक सक्षम आणि शक्तीशाली नेते मानले जातात."

ते पुढे सांगतात, "विजयन यांचे व्यक्तीमत्व एकाधिकारशाही प्रमाणे असल्याचंही बोललं जातं. त्यांचा स्वभाव, निर्णय प्रक्रिया आणि कडक कारवाई यासाठीही ते ओळखले जातात."

राहुल गांधी यांनी निवडणुकीत मेहनत तर घेतली होती, पण एलडीएफच्या तुलनेत ते कमी पडले असंच चित्र आहे असंही ते सांगतात.

राजकीय विश्लेषक आणि ज्येष्ठ पत्रकार सुनील चावके सांगतात, "काही आठवड्यांपूर्वी काँग्रेसच्या 23 अनुभवी आणि ज्येष्ठ नेत्यांनी सोनिया गांधी यांना पत्र लिहिलं होतं. त्यामुळे राहुल गांधी हे या गटापासून दुरावले हे स्पष्ट आहे. यामुळे ज्येष्ठ काँग्रेस नेते आणि राहुल गांधी यांच्यातील दरी आणखी वाढण्याचीही शक्यता आहे. याचा परिणाम निश्चितच निवडणुकांच्या रणनीतीवरही झाला असेल."

या निवडणुकांमधील पराभव हे राहुल गांधी यांचे अपयश मानले जाईल असंही ते सांगतात.

आणखी एका राज्यात काँग्रेस कमकुवत होणार?

केरळमध्ये एलडीएफला स्पष्ट बहुमत मिळाल्याने आता दुसऱ्या टर्मसाठीही पिनराई विजयन यांची सत्ता कायम राहणार असल्याचंही स्पष्ट झालं आहे.

यामुळे काँग्रेस सलग दहा वर्ष केरळमध्ये सत्तेपासून दूर राहिल. ही परिस्थिती गेल्या तब्बल चाळीत वर्षांत पहिल्यांदा उद्भवली आहे.

राहुल गांधी ज्या केरळचा उल्लेख आपलं घर म्हणून करतात त्या घरातच काँग्रेस एकसंघ ठेवण्याचे आव्हान आता त्यांच्यासमोर असणार आहे.

झुबैर अहमद सांगतात, "केरळमध्ये काँग्रेस पक्षाचे भविष्य अंधारात आहे असंही म्हणता येईल. दहा वर्ष सत्तेपासून दूर राहिल्याने असाही अंदाज वर्तवला जात आहे की काही नेते दुसऱ्या पक्षात जाऊ शकतात....


तामिळनाडूमधले शेतकरी करपुले

हे आहेत करपुले. तामिळनाडूमध्ये आधी शेती करणारे करपुले आता बांधकाम मजूर म्हणून काम करतात. त्यांना दिवसाला 400 रुपये मजुरी मिळते.

मल्लिका तामिळनाडूच्या लालगुढी गावात त्या शेतात उभ्या आहेत, जिथे त्यांच्या पतीने जानेवारी 2017 मध्ये आत्महत्या केली.

Five Degrees या प्रोजेक्टसाठी डॉक्युमेंटरी प्रवर्गाअंतर्गत बोरेला यांना पुरस्कार मिळाला आहे.

आपल्या कलाकृतीतून त्यांनी एक प्रश्न विचारला आहे - भारतीय शेतकऱ्यांच्या वाढत्या आत्महत्येचं कारण हवामान बदल आणि वाढत्या तापमानाशी निगडित आहे का?

बोरेला यांनी आपलं काम तामिळनाडूमध्ये केलं आहे. या राज्यानं गेल्या 140 वर्षांतील सर्वांत विदारक दुष्काळ 2016-17मध्ये अनुभवला.

निवड समितीचे प्रमुख माईक ट्रो म्हणाले की, "बोरेला यांनी अत्यंत संवेदनशील आणि कल्पकतेनं हे फोटो टिपले आहेत. त्यांच्या कामामधले भाव आम्हाला सर्वांना सारखेच आवडले."

"या चित्रीकरणातील पोट्रेटची स्थिरता, लँडस्केपची स्पष्टता आणि प्रतिमांचा साधेपणा, या माध्यमातून चित्रीकरणात संतुलन साधण्यात आलं आहे. त्यांच्या चित्रीकरणात कोणत्याही पद्धतीचा भडकपणा नाही, पण त्यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ून त्यांनी बरंच काही सांगण्याचा यशस्वी प्रयत्न केला आहे," असंही त्यांनी म्हटलंय.

पुरस्कार जिंकणाऱ्या इतर फोटोंमध्ये सार्वजनिक जीवन, राजकीय घडामोडी आणि क्रीडा क्षेत्रातील कामगिरीशी संबंधित फोटोंचा समावेश आहे.

जर्मनीतील सार्वजनिक तरण तलावांसंदर्भात वास्तूरचना प्रकारात स्टीफन झिर्व्हस यांनी पुरस्कार पटकावला.

स्टीफवन झिर्व्हस यांना Architecture या प्रवर्गाअंतर्गत प्रथम पारितोषिक मिळालं. हा पुरस्कार त्यांना जर्मनीतल्या पोहण्याच्या सार्वजनिक तलावांच्या चित्रीकरणामुळे मिळाला.

Sport प्रकारात पहिला क्रमांक अलेक्झांड्रो ग्रास्सानी यांच्या Boxing Against Violence सीरीजिनं पटकावला आहे. गोमातल्या महिला बॉक्सरवर ही सीरिज आधारित आहे.

हा 16 वर्षीय ईस्टरचा फोटो आहे. ती बॉक्सर आहे. गोमातल्या रस्त्यावर हा फोटो घेण्यात आला आहे. देशातल्या दोन अधिकृत बॉक्सिंग क्लबपैकी एक असलेल्या Virunga क्लबची ती सदस्य आहे.

Marinka Masséus यांच्या सीरिजला Creative या प्रकारात प्रथम क्रमांक पटकावला आहे.

Marinka Masséus यांच्या सीरिजला Creative या प्रकारात प्रथम क्रमांक पटकावला आहे. आंतरराष्ट्रीय फोटोग्राफी प्रोजेक्ट Radical Beautyचा ही सीरिज एक भाग आहे. व्हिज्युअल आर्टमध्ये Down syndrome असलेल्या लोकांना सहभागी करून घेणं, या प्रोजेक्टचा मुख्य उद्देश आहे.

व्हॅलेंटिना पिक्किनी आणि जीन मार्क कैमी यांचा हा फोटो

व्हॅलेंटिना पिक्किनी आणि जीन-मार्क कैमी नी 2013पासून इंटिमेट फोटोग्राफीसाठी फोटो जुळवायला सुरुवात केली. Güle Güle या प्रोजेक्टसाठी त्यांना Discovery  या प्रकारात प्रथम क्रमांक मिळाला. यामध्ये त्यांनी इस्तंबुल शहराचे फोटो काढले आहेत.

यान वांग प्रिस्टन यांनी लँडस्केप विभागात पहिला क्रमांक पटकावला.

यान वांग प्रिस्टन  यांनी Landscape  प्रकारात प्रथम क्रमांक पटकावला. चीनच्या यूनान प्रांतात ecology recovery या नावाची सीरिज त्यांनी शूट केली.

वन्यजीव प्रकारासाठीचा पुरस्कार यास्पर डोएस्ट यांनी जिंकला.

Natural World & Wildlifeवर यास्पर डोएस्ट यांनी नाव कोरलं. त्यांचा प्रोजेक्ट Bobवर केंद्रित होता. Bob हा कॅरेबियन फ्लेमिंगो आहे. हॉटेलच्या खिडकीत जाताना बॉबच्या जीवनात नाट्यमय वळण आले आणि त्याचा गंभीरपणे गोंधळ झाला. त्याची ओडेट डोएस्ट यांनी काळजी घेतली. डोएस्ट एक स्थानिक पशुवैद्यक आहेत, जे वन्यजीव पुनर्वसन केंद्र आणि संरक्षण संस्था...


तामिळनाडूमध्ये निवडणुका होणार आहेत.

रजनीकांत यांनी राजकीय पक्ष काढणार नसल्याचं म्हटलं आहे. पण मला स्वतःला असं वाटतं की त्यांनी पक्ष काढला असता आणि राज्य पिंजून काढत प्रचार केला असता तरी त्यांना तामिळनाडूची राजकीय समीकरणं मोठ्या प्रमाणावर बदलता आली नसती.

भारतात राजकारणात येण्यासाठी जी पकड लागते ती रजनीकांत यांच्याकडे नाही. अभिनेते कमल हसन यांच्याकडेही ते कौशल्य नाही मात्र प्रसारमाध्यमांचं सदैव लक्ष लागून राहिलेल्या रजनीकांत यांच्याकडे ती हातोटी नाही.

रजनीकांत यांची एमजी रामचंद्रन आणि एनटी रामाराव यांच्याशी तुलना करणं योग्य नाही.

आधीपासून विस्तारत असलेल्या मजबूत विचारसरणीच्या पक्षाशी एमजी यांची नाळ जोडली गेली. त्यांनी पक्षासाठी काम केलं. ते आधी नेते झाले आणि मग त्यांनी राजकीय पक्ष काढला.

द्रविड मुनेत्र कडगम (डीएमके) पक्षाचा पाया हळूहळू एमजीआर यांच्या पक्षासाठी आधार ठरू लागला.

तेलुगू सुपरस्टार एनटीआर यांनी तेलुगू देसम पक्ष काढला तेव्हा आंध्र प्रदेशच्या राजकारणात सशक्त विरोधी पक्षाची आवश्यकता होती.

एनटीआर यांनी आरोप केला की, राजीव गांधी यांनी तेलुगू अस्मितेवर आक्रमण केलं आहे. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तेलुगू अस्मितेची प्रतिमा मलिन केली आहे. ते याची परतफेड करू इच्छित आहेत असं ते म्हणाले. लोकांनी त्यांनी अहमहमिकेने पाठिंबा दिला.

सध्याची परिस्थिती वेगळी

मात्र तामिळनाडूमधली सध्याची परिस्थिती वेगळी आहे. रजनीकांत यांचं वय आणि प्रकृती त्यांना साथ देत नाहीये. त्यांनी समर्थकांनाही हा निर्णय स्वत: सांगितला नाही.

तामिळनाडूच्या राजकारणात विचारधारेवरून कालवाकालव होणं नेहमीचं आहे. मात्र स्वत:च्या भविष्यकालीन योजनेबाबत गोंधळ असणं अपेक्षित नाही.

रजनीकांत कोणाला समर्थन देणार?

कदाचित असं असू शकतं की रजनीकांत यांच्या आसपास वावरणाऱ्या लोकांनी त्यांना मुख्यमंत्रिपदाचं स्वप्न दाखवलं असेल जसं चित्रपटाच्या एखाद्या गाण्यात माणूस लक्षाधीश होतो.

त्यांनी केवळ स्वत: या गोष्टीवर विश्वास ठेवला असं नाही तर समर्थकांनाही ते स्वप्न दाखवलं होतं. आता प्रत्येकजण निराश आहे.

भाजपचा प्रवेश कधी?

पक्षाला आपल्या विचारधारेवर, आपल्या ताकदीवर, नेत्यांवर, कार्यकर्त्यांवर विश्वास असायला हवा. अचानक उठून कोणी तरी अवतरणं आणि निवडणूक जिंकण्यासाठी त्याचा उपयोग करून घेणं एवढं सोपं नाही.

देशात असं कुठेही कधीही झालेलं नाही. चित्रपटविश्वातून आलेली माणसं त्यांच्याबरोबर माणसांचे जत्थे घेऊन येतात. मात्र भाजपला असं वाटतं की रजनीकांत केवळ गर्दी नव्हे मतंही आणतील.

म्हणूनच भाजप सातत्याने रजनीकांत यांना रिंगणात आणू पाहतंय.

रजनीकांत

रजनीकांत द्विधा मनस्थितीत आहेत. भाजपबरोबर गेलो तर आपलं भगवीकरण होईल अशी काळजी त्यांना भेडसावते आहे. अनेक माणसं रजनीकांत यांची भाषणं ऐकून त्यांना भाजपची बी टीम असं म्हणू लागले आहेत.

जरी रजनीकांत यांना भाजपमध्ये प्रवेश केला नसता तरी भाजपने रजनीकांत यांच्या पक्षाशी युती केली असती. मात्र आता हे स्वप्नही भंगलं आहे.

म्हणून आता रजनीकांत यांनी भाजपला पाठिंबा द्यावा यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. दुसरीकडे एआयडीएमके कमल हसन यांच्याकडे समर्थन मागू शकतं.

भाजपची तामिळनाडूमधली स्थिती

भाजपसाठी हा धडा आहे. तामिळनाडूत भाजप हा लहानसा पक्ष आहे. यात चुकीचं काही नाही. अनेकजण असं म्हणतात की भाजपची स्थिती अशी आहे की त्यांची स्पर्धा प्रतिस्पर्धी पक्षांपेक्षा नोटाला मतं देणाऱ्या मतदारांशी आहे. दुसऱ्या शब्दात सांगायचं तर नोटापेक्षा कमी मतं पडू नयेत यासाठी भाजपचा खटाटोप सुरू आहे.

भाजपला तामिळनाडूत कार्यकर्त्यांची संख्या वाढवावी लागेल.

मात्र हे...


तारक मेहता का उलटा चष्मा मालिकेतील दृश्य

1. तारक मेहता निर्माते आणि कलाकाराकडून माफी

मुंबईची भाषा हिंदी असल्याचं 'तारक मेहता का उल्टा चश्मा' या मालिकेत दाखवल्यानं वाद निर्माण झाल्यानंतर मालिकेतील अभिनेता अमित भट्ट यानं जाहीर माफी मागितली आहे.

'तारक मेहता का उल्टा चश्मा' मालिकेच्या नुकत्याच प्रसारित झालेल्या एका भागावर महाराष्ट्र नवनिर्माण चित्रपट सेनेचे प्रमुख अमेय खोपकर यांनी आक्षेप घेतला होता. त्यांनी ट्विटरवर व्हिडिओ शेअर करत संताप व्यक्त केला होता. 'महाराष्ट्र टाईम्स'ने ही बातमी दिली आहे.

चंपकचाचाची भूमिका साकारत असलेला अभिनेता अमित भट्ट यानं जाहीर माफी मागितली आहे. एका पत्रकाद्वारे अमितनं माफी मागितली आहे.

"मी अमित भट तारक मेहता का उल्टा चष्मा या मालिकेत काम करतो. मालिकेत मी चंपक चाचा ही भूमिका साकारत आहे. अभिनय करत असताना लेखकानं दिलेले संवाद बोलताना मुंबई येथील भाषा हिंदी आहे असं माझ्याकडून चुकून बोललं गेलं आहे. कारण स्क्रिप्टमध्ये तसे शब्दे होते. मुंबई येथील भाषा हिंदी नसून मराठी आहे आणि त्याचा मला अभिमान आहे. सदर झालेल्या चुकीबद्दल दिलगिरी व्यक्त करतो आणि माफी पण मागतो.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यापुढं अशी चूक होणार नाही याची मी दखल घेईन. वरील बाब समजून घेऊन आपण मला माफ कराल की विनंती," असं अमितनं त्याच्या माफीनाम्यात लिहिलं आहे.

"तारक मेहता का उल्टा चश्मा' निर्माते असित मोदी यांनी देखील या वादावर स्पष्टीकरण दिलं आहे. 'मुंबई महाराष्ट्रात आहे आणि महाराष्ट्राची राजभाषा मराठी आहे यात काही वादच नाही…मी भारतीय आहे. महाराष्ट्रीयन आहे, गुजराती पण आहे... सर्व भाषांचा मी आदर करतो... जय हिंद', असं ट्विट करून असित मोदी यांनी स्पष्टीकरण दिलं आहे. तसंच मोदी यांनी आणखी एक ट्विट करत सर्व भाषा आपल्या राष्ट्रभाषा आहेत, प्रत्येक भारतीय भाषेचा आदर आणि सन्मान व्हायला हवा. आपण सर्व भारतीय आहोत," असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

मालिकेतील गोकुलधाम सोसायटीमधील प्रत्येक सदस्य हा आपल्या मातृभाषेमधूनच संवाद साधणार अशी शपथ घेतो. त्यानंतर विसंवादामध्ये बापूजी मध्यस्थी करतात आणि सर्वांचं मनोमिलन घडवून आणतात. असा प्रसंग दाखवताना बापूजींच्या संवादामुळं वाद निर्माण झाला. 'हमारा गोकुलधाम मुंबई में हैं, और मुंबईकी आम भाषा क्या है? हिंदी... इसलिए हम सुविचार हिंदी में लिखते है, अगप हमारा गोकुलधाम चेन्नई में होता तो तामिळ मे लिखते,' अशा प्रकारचा संवाद मालिकेत दाखण्यात आला होता.

2. काँग्रेस नेते अधीर रंजन चौधरी यांच्या घरावर हल्ला

काँग्रेस नेते अधीर रंजन चौधरी यांच्या घरावर अज्ञातांनी हल्ला केला आहे. मंगळवारी सायंकाळी साडेपाचच्या सुमारास ही घटना घडली. दिल्ली हिंसाचाराच्या मुद्यावरून संसदेतील कामकाज काही वेळासाठी तहकूब करण्यात आलं होतं. अधीर रंजन निवासस्थानी गेले. काही वेळेतच त्यांच्या घरात हल्लेखोर घुसले. हल्लेखोरांनी चौधरी यांना मारहाण केली.

अधीर रंजन चौधरी

हल्लेखोरांनी चौधरी यांना धक्काबुक्की केली. काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी, राहुल गांधी, प्रियांका गांधी यांची एसपीजी सुरक्षाव्यवस्था केंद्र सरकारने काढण्याचा निर्णय घेतला होता. काँग्रेस नेत्यावर हल्ला झाल्याने सुरक्षेचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. 'बीबीसी हिंदी'ने ही बातमी दिली आहे.

3. महाराष्ट्रात भाजपची सत्ता असती तर मुंबईही पेटवली गेली असती - सचिन सावंत

महाविकास आघाडीची सत्ता असल्याने मुंबई आणि महाराष्ट्र शांत आहे. भाजपाची सत्ता असती तर मुंबईही पेटवली गेली असती. देशात दंगे भडकवणे, सामाजिक सलोखा बिघडवणं हा भाजपाचा डाव आहे. तो डाव मोडून काढला पाहिजे असं ट्विट करत काँग्रेसचे...


तारीख होती 29 सप्टेबर 2008. वेळ रात्री 9.35 ची. मालेगावच्या अंजुमन चौक आणि भीकू चौकच्या मधोमध गुड्स ट्रान्सपोर्टसमोर स्फोट झाला. ज्यात सहा लोकांचा मृत्यू झाला आणि 101 लोक जखमी झाले.

या प्रकरणी महाराष्ट्र एटीएसनं 23 ऑक्टोबर 2008 ला साध्वी प्रज्ञासंह ठाकूर, कर्नल पुरोहित, अजय राहीरकर, राकेश धावडे आणि जगदीश म्हात्रेला अटक केली होती.

आता भारतीय जनता पार्टीनं भोपाळ लोकसभा मतदारसंघातून त्याच साध्वी प्रज्ञासिंह यांना उमेदवारी दिलीय.

या स्फोटात लियाकत अली शेख यांची 10 वर्षाची मुलगी फरीनचाही मृत्यू झाला होता. ते सांगतात, "ती पाचवीत शिकत होती. 10 वर्षांची होती. साबण आणण्यासाठी गेली होती. जोरात स्फोटाचा आवाज झाला. मला पत्नी म्हणाली आपली मुलगीही बाहेर गेली आहे. पण मी म्हणालो की ती येईल थोड्या वेळात."

"पण नंतर भीती वाटली. मी बाहेर गेलो. मला सांगण्यात आलं की माझी मुलगी जखमी झाली आहे. मी वाडिया रूग्णालयात गेलो. पण त्या लोकांनी मला माझ्या मुलीला बघूही दिलं नाही."

लियाकत अली शेख यांची मुलरी फरीन

ते पुढे सांगतात, "असे स्फोट घडवणाऱ्या साध्वीला खरंतर फाशी झाली पाहिजे, पण तुम्ही तिला निवडणुकीचं तिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीट देताय."

पण लियाकत यांना या प्रकरणी न्याय होईल असा विश्वास आहे. ते सांगतात, "आम्हाला भारताच्या कायद्यावर विश्वास आहे. आम्हाला न्याय मिळेल. आम्हाला विश्वास आहे."

या स्फोटात 20 वर्षाच्या अझहर बिलालचाही मृत्यू झाला होता.

मालेगाव स्फोटात 6 जणांचा मृत्यू झाला

अझहरचे 59 वर्षाचे वडील निसार अहमद सय्यर बिलाल सांगतात, "त्या दिवशी बिलाल भिकू चौकात गेला होता. आणि स्फोटात त्याचाही मृत्यू झाला. आज तो जिवंत असता तर माझा आधार असता."

"खरंतर आरोपींना शिक्षा व्हायला पाहिजे, पण त्यांना निवडणुकीचं तिकीट दिलं जातंय. हे म्हणजे आमच्या जखमांवर मीठ चोळण्यासारखं आहे."

अझहरनंतर कुटुंबाला सरकारनं मदत देण्याबद्दलही ते नाराज आहेत. ते म्हणतात, "कुटुंबाला कुठलाही फायदा मिळालेला नाही. सरकारी नोकरीचं आश्वासन मिळालं होतं. पण ना नोकरी मिळाली ना कुठला मोबदला."

निसार सय्यद अहमद बिलाल यांच्या मुलाचा स्फोटात मृत्यू झाला

निसार अहमद सय्यद बिलाल या प्रकरणावर बोलताना म्हणतात, "या स्फोटाचा तपास हेमंत करकरे यांनी केला होता. त्यांनी जमा केलेले सगळे कागदोपत्री पुरावे आता गायब झालेत, असं सरकार सांगत आहे. मग जर सरकार स्वत:ला चौकीदार म्हणत असेल तर चौकीदार असतानाही पुरावे गायब कसे झाले?"

बिलाल यांनी NIA कोर्टात अर्ज करून साध्वी प्रज्ञासिंह ठाकूर यांना निवडणूक लढण्याची परवानगी देऊ नये असं म्हटलंय.

त्यांनी आपल्या याचिकेत म्हटलंय, "साध्वीच्या वकिलांनी त्या खूप आजारी असल्याचा दावा करून जामीन मिळवला आहे. कुणाच्यातरी आधाराशिवाय चालू शकत नाही, असंही त्यावेळी सांगितलं. विशेष म्हणजे त्या कोर्टाच्या सुनावणीलाही हजेरी लावत नाहीत आणि दुसरीकडे निवडणूक लढवत आहेत. याचा अर्थ त्या एकदम नीट आहेत. तंदुरूस्त आहेत. कोर्टाची दिशाभूल करण्याचा हा प्रयत्न आहे, कारण त्यांना केवळ आजारी असल्याच्या आधारावर जामीन मिळाला आहे.

डॉक्टर अखलाक मालेगाव स्फोटातील पीडितांना कायदेशीर मदत करतात. ते पीडितांना भेटून NIA कोर्टात साक्ष देण्यासाठी ते हजर राहतील याचीही काळजी घेतात.

त्यांनी सांगितलं, "कुठल्याही स्थितीत साध्वी प्रज्ञासिंह यांचा जामीन रद्द झाला पाहिजे. त्यांनी आजाराचं कारण देऊन जामीन घेतला आहे. कोर्टाच्या तारखांना त्या येत नाही. पण निवडणुकीसाठी त्या तयार आहेत. हे अत्यंत चूक आहे."

स्थानिक पत्रकार आणि सामाजिक कार्यकर्ता असिफ सांगतात की, "आज भाजपनं साध्वी प्रज्ञासिंह यांना तिकीट...


तालिबान आणि वॉशिंग्टनदरम्यानच्या वाटाघाटी करारापर्यंत आल्या आहेत असं वाटत असतानाच अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डॉनल्ड ट्रंप यांनी चर्चा तडकाफडकी रद्द केली.

पण अमेरिका अफगाणिस्तानमध्ये का लढतंय? आणि हे युद्ध इतकं दीर्घकाळ का सुरू आहे?

अफगाण युद्धाची पार्श्वभूमी

११ सप्टेंबर २००१ला अमेरिकेच्या वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर हल्ला झाला. यामध्ये जवळपास 2977 अमेरिकन नागरिक मारले गेले. या हल्ल्यांमागील अल्-कायदाचा प्रमुख ओसामा बिन लादेनने त्यावेळी अफगाणिस्तानात आश्रय घेतलेला होता.

अफगाणिस्तानात त्यावेळी तालिबानची राजवट होती आणि त्यांनी या हल्ल्याचा सूत्रधार असणाऱ्या ओसामा बिन-लादेनला अमेरिकेच्या ताब्यात द्यायला नकार दिला.

त्यानंतर महिनाभरातच अमेरिकेने अफगाणिस्तानात हवाई हल्ले सुरू केले, अमेरिकेच्या नेतृत्त्वाखालील राष्ट्रांचं सैन्य अफगाणिस्तानात दाखल झालं आणि या युद्धाला सुरुवात झाली.

तालिबानला यानंतर लवकरच अफगाणिस्तानातली सत्ता सोडावी लागली. पण तालिबानच्या अफगाणिस्तानातल्या दहशतवादी कारवाया आणि हल्ले सुरूच राहिले.

तेव्हापासून अमेरिका आणि मित्रराष्ट्र तालिबानकडून करण्यात येणारे भीषण हल्ले थांबवत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अफगाणिस्तान सरकार कोसळण्यापासून थांबवण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

ओसामा बिन लादेन

"आम्ही ही मोहीम मागून घेतली नव्हती, पण आता ती पूर्ण नक्की करू," असं 7 ऑक्टोबर 2001 रोजी अफगाणिस्तानवरचे हवाई हल्ले जाहीर करताना तेव्हाचे अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष जॉर्ज डब्ल्यू बुश यांनी म्हटलं होतं.

 11 सप्टेंबर रोजी न्यूयॉर्क, वॉशिंग्टन आणि पेन्सलव्हेनियावर झालेल्या हल्ल्यांमध्ये 2977 लोक मारले गेले होते. त्याच्या प्रत्युत्तरादाखल हे हवाई हल्ले अमेरिकेने केले.

"दहशतवादी कारवायांसाठीचा तळ म्हणून अफगाणिस्तानाचा होणारा वापर थांबवणं आणि तालिबान राजवटीच्या लष्करी गटांवर हल्ला करणं" या हल्ल्यांचं उद्दिष्टं असल्याचं त्यांनी सांगितलं होतं.

अफगाणिस्तानवर त्यावेळी राज्य करणाऱ्या तालिबानच्या लष्करी तळांवर सर्वात आधी हल्ला करण्यात आला होता. 9/11च्या हल्ल्याचा कट आखणाऱ्या ओसामा बिन लादेच्या अल-कायदाच्या ट्रेनिंग कॅम्प्सवरही हल्ला करण्यात आला.

पण 18 वर्षं उलटूनही अमेरिकेची या मोहिमेमागची उद्दिष्टं साध्य झाली का हे सांगणं कठीण आहे. शांततेसाठीच्या वाटाघाटी यशस्वी झाल्याच तर कदाचित अफगाणिस्तानच्या कारभारात तालिबानची भूमिका असू शकेल.

1996मध्ये सर्वात पहिल्यांदा तालिबानने काबुलचा ताबा घेतला. दोन वर्षांच्या कालावधीत जवळपास सगळा देश त्यांच्या ताब्यात आला होता. त्यांनी इस्लामचं कट्टर पालन करायला सुरुवात केली आणि जाहीर मृत्यूदंडासारख्या शिक्षा देऊ लागले.

अमेरिका आणि मित्र राष्ट्रांनी हल्ले सुरू केल्यानंतर तालिबान राजवट कोसळली आणि तालिबानी योद्ध्यांनी पळ काढत पाकिस्तानात आश्रय घेतला.

अमेरिकेच्या पाठिंब्याने 2004मध्ये नवं सरकार सत्ते आलं. पण पाकिस्तान सीमेजवळच्या भागामधून तालिबानला अजूनही मोठा पाठिंबा मिळत होता. ड्रग्सची तस्करी, खाण उद्योग आणि करांमधून त्यांना लक्षावधी डॉलर्सचं उत्पन्न मिळत होतं.

हळुहळू तालिबानने पुन्हा एकदा आपली ताकद मिळवली. अधिकाधिक आत्मघातकी हल्ले होऊ लागले. आणि अफगाण लष्करासोबत तालिबानचा मुकाबला करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय फौजांना हे जड जाऊ लागलं.

२०१४मध्ये आंतरराष्ट्रीय आघाडीने (International Coalition) आपली अफगाणिस्तानातली युद्ध मोहीम २०१४मध्ये संपवली, पण अमेरिकेने मात्र आपल्यातर्फे युद्ध सुरूच ठेवलं.

तर नाटोच्या मिशनचा भाग म्हणून १००० ब्रिटीश सैनिक सध्या अफगाणिस्तानात आहेत. अफगाण सुरक्षा दलांना प्रशिक्षण देण्याचं काम...


तालिबानचा वाढता जोर आणि कट्टरपंथीयांच्या हल्ल्यात सुरक्षा रक्षकांच्या मृत्यूंची वाढती संख्या अफगाणिस्तानच्या दृष्टीनं चिंतेचा विषय ठरत आहे.  या 45 हजार सुरक्षा रक्षकांपैकी 28 हजार सैनिक हे 2015 ते 2018 या तीन वर्षांत झालेल्या चकमकींमध्ये ठार झाल्याचं घनी यांनी सांगितलं.

अफगाणिस्तानमध्ये असलेल्या आंतरराष्ट्रीय फौजांचे केवळ 72 सैनिक मारले गेले आहेत. मृत सैनिकांचा हा आकडा पाहिल्यानंतर खरंच कोण लढत आहे, हे स्पष्ट होत असल्याचं घनी यांनी म्हटलं. अमेरिका आणि तालिबानच्या प्रतिनिधींमधील द्विपक्षीय चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर घनी यांची ही टिप्पणी महत्त्वाची आहे.

दरम्यान गेली 17 वर्षं सुरू असलेला संघर्ष संपवण्यासाठी आम्ही अमेरिकेच्या प्रतिनिधींसोबत समोरासमोर येऊन चर्चा केल्याची माहिती गुरुवारी तालिबान संघटनेकडून देण्यात आली होती. ही चर्चा शुक्रवारीही पुढे नेण्यात आली का, याबद्दल कोणतीही माहिती नाही. मात्र या वाटाघाटी ठोस पर्याय शोधण्याच्या दिशेने जात असल्याचं वृत्त आहे.

'अफगाणिस्तानच्या स्थैर्याला प्राधान्य'

स्वित्झर्लंडमधील दावोस येथील वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरममध्ये घनी यांनी म्हटलं, "मी राष्ट्राध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यक्ष झाल्यापासून 45 हजार अफगाणी सैनिकांना प्राणांची आहुती द्यावी लागली आहे."

"आम्हाला स्थिर अफगाणिस्तान हवा आहे, जिथे अमेरिकन, युरोपियन आणि अन्य परदेशी नागरिकांना सुरक्षिततेची हमी मिळेल. पण त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे आमच्या लोकशाही हक्कांचं आणि संस्थांचं रक्षण होईल," असंही घनी यांनी म्हटलं.

गेल्या काही वर्षांत तालिबानचा जोर पुन्हा वाढला आहे. अमेरिका आणि अफगाणिस्तानकडून तालिबानच्या हल्ल्यात बळी पडलेल्या सैनिकांचा आकडा प्रसिद्ध करण्याबाबत नेहमीच सावधगिरी बाळगली जात होती. कारण अशाप्रकारे माहिती प्रसिद्ध करण्यामुळं लष्कर आणि नागरिकांच्या मनोधैर्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळंच घनी यांनी थेट वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमसारख्या व्यासपीठावरून ठार झालेल्या सैनिकांची आकडेवारी जाहीर करणे, हे काहीसं अनपेक्षित होतं.

लष्कराच्या मनोधैर्यावर परिणाम

घनी यांनी सांगितलेली आकडेवारी विचारात घेतली तर अफगाणिस्तानमध्ये दिवसाला 30 सैनिक मृत्युमुखी पडले आहेत. 2014 संपता संपता अफगाणिस्तानमध्ये असलेल्या आंतरराष्ट्रीय संघटनांच्या फौजांनी तिथून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर तालिबानच्या हल्ल्यात बळी पडलेल्या सैनिक आणि पोलीस कर्मचाऱ्यांची संख्या वाढली आहे.

आता तर अमेरिकेनंही आपलं सैन्य अफगाणिस्तानमधून काढून घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. या परिस्थितीत अफगाणी लष्करासमोरचं तालिबानचं आव्हान अधिकच कडवं झालं आहे.

गेल्या चार वर्षांत आमचं सैन्य आघाडीवरून लढत आहे, आंतरराष्ट्रीय फौजा नाही, असा युक्तिवाद करून अफगाण अधिकारी मृत सैनिकांच्या आकड्यांचं समर्थन करू शकतात. मात्र सामरिकतज्ज्ञांच्या मते मृत्यूमुखी पडणाऱ्या सैनिकांची संख्या अफगाणी लष्कराचं मनोधैर्य कमी करणारी आहे.

लष्कर आणि सरकारच्या या हतबलतेमुळंच परिस्थिती आपल्या बाजूनं असल्याचा विश्वास तालिबानमध्ये निर्माण झाला आहे. म्हणूनच ते अफगाणिस्तानच्या सरकारशी चर्चा करण्याचा पर्याय नाकारून थेट अमेरिकेसोबत चर्चा करत आहेत.

अफगाणिस्तानचा मोठा भाग सध्या तालिबानच्या ताब्यात आहे, ज्यामध्ये हेल्मंड आणि कंदाहारचाही समावेश होतो.

कतारमध्ये तालिबान-अमेरिकेदरम्यान चर्चा

अफगाणिस्तानमध्ये गेल्या 17 वर्षांपासून सुरू असलेला संघर्ष संपविण्याच्या दृष्टीनं अमेरिका आणि तालिबानमध्ये सुरू असलेल्या चर्चेत भरीव प्रगती झाल्याचं अमेरिकन प्रतिनिधीनं म्हटलं आहे. कतारमध्ये गेल्या सहा दिवसांपासून अमेरिका आणि...


ताहा सिद्दीकी

या हल्ल्यातून ते थोडक्यात बचावले. बुधवारी सकाळी एका कॅबमधून विमानतळावर जाताना त्यांच्यावर हल्ला करण्यात आला.

देशातल्या सैन्याविरुद्ध आवाज उठवण्यासाठी ताहा प्रसिद्ध आहेत. काही महिन्यांपूर्वी लष्कराकडून धमक्या मिळत असल्याची तक्रार त्यांनी केली होती आणि न्यायालयात याचिका दाखल केली होती.

एका मित्राच्या अकांऊंटवरून ट्वीट करताना ते म्हणाले की, 10 ते 12 सशस्त्र व्यक्तींनी त्यांची कॅब थांबवली आणि त्यांचं अपहरण करण्याचा प्रयत्न केला. "मी स्वत:ची सुटका केली आणि आता मी पोलिसांबरोबर आहे."

कॅब थांबवून मारहाण

"कोणत्याही प्रकारे पाठिंबा देऊ शकता," असंही त्यांनी #StopEnforcedDisappearances हा हॅशटॅग वापरत ट्वीट केलं. त्यांनी सांगितलं की, रायफल आणि रिव्हॉल्वर बाळगणाऱ्या काही लोकांनी त्यांना कॅबमधून काढलं, मारहाण केली आणि जीवे मारण्याची धमकी दिली.

कॅब थांबवून त्यांना मारहाण करण्यात आली

बीबीसीला संपूर्ण घटनाक्रम सांगताना ताहा म्हणाले की, अपहरणकर्त्यांनी कॅब थांबवून त्यांना बाहेर काढलं. "मी जोरजोरात ओरडत होतो, मदत मागत होतो. तेव्हा त्यांच्यातल्या एकाने म्हटलं की, 'त्याला मारून टाका, ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्याला पायावर गोळी मारा. हा खूप आवाज करतो आहे.'"

तेवढ्यात ताहा त्यांच्या तावडीतून निसटले. त्यांनी दूर पळून दुसरी कॅब थांबवली आणि घटनास्थळावरून निघून गेले.

प्रसारमाध्यमांचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न

पाकिस्तानातल्या संरक्षण संस्थांवर टीका करणाऱ्या अनेक सोशल मीडिया कार्यकर्त्यांवर गेल्या वर्षभरात हल्ले होत असल्याचं सांगत हक्कांसाठी लढणाऱ्या गटांनी निषेध नोंदवला आहे. मागच्या वर्षी पाच पाकिस्तानी ब्लॉगर्स अनेक आठवड्यांसाठी बेपत्ता झाले होते. त्यांच्यापैकी चौघांची सुटका झाली आहे.

ताहा यांनी स्थानिक पोलीस ठाण्यात तक्रार नोंदवली आहे.

देशातल्या पत्रकार संघटनांनी या घटनेवर नाराजी आणि निषेध व्यक्त केला आहे. अनेकांनी या घटनेविरुद्ध ट्विटरवर आपला पाठिंबा जाहीर केला आहे. रावळपिंडी इस्लामाबाद युनियन ऑफ जर्नलिस्टस यांनी एक निवेदन जारी करून या हल्ल्याचा निषेध केला आहे.

या हल्ल्यात पाकिस्तानच्या काही संस्थांचा हात असल्याचा आरोप ताहा यांनी व्यक्त केला आहे.

"मी आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांत काम करायला सुरुवात केल्यामुळे आता मी मुक्तपणे व्यक्त करू शकतो. मी मानवी हक्क आणि देशातल्या सैन्याची स्थिती या विषयांवर वार्तांकन करतो. या विषयांवर ते हस्तक्षेप करू शकत नाही. त्यातच मी स्वत:ही कुठलीही गोष्ट दाबत नाही. त्याचीच शिक्षा मला मिळते आहे," असंही त्यांनी सांगितलं.

पाकिस्तानच्या केंद्रीय तपास संस्थेनं ताहा सिद्दीकी यांचा छळ थांबवावा, असं Committee to Protect Journalists यांनी म्हटलं आहे. या केंद्रीय तपास संस्थेनं गेल्या वर्षी अनेक ऑनलाईन टीकाकारांना त्रास दिल्याचं CPJने म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


ताहा सिद्दीकी. पाकिस्तानातले आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे पत्रकार. पाकिस्तानात सोशल मीडियाच्या माध्यमातून लष्करावर टीका करणारं एक व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळखले जातात. पण, याचे गंभीर परिणामही त्यांना सोसावे लागत आहेत.

सिद्दीकी यांनी यापूर्वी न्यूयॉर्क टाइम्स, द गार्डियन अशा महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय वृत्तपत्रांमध्ये काम केलं आहे. २०१४ मध्ये त्यांना अल्बर्ट लाँड्रेक्स प्रिक्स हा पुलित्झर पुरस्कारा एवढाच महत्त्वाचा आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे. विशेष म्हणजे पाकिस्तानातल्या उत्कृष्ट पत्रकारितेसाठी त्यांना हा पुरस्कार त्यांना मिळाला आहे.

पाकिस्तानात लष्कराचे टीकाकार म्हणूनच त्यांना ओळखलं जातं. त्याचे वाईट परिणामही त्यांच्या वाट्याला आले आहेत.

मे महिन्यात सिद्दीकी त्यांच्या घरी आपल्या चार वर्षांच्या मुलाशी खेळत होते. त्याचवेळी त्यांना फेडरल इनव्हेस्टिगेशन एजन्सी (FIA), या संस्थेतून त्यांच्या कार्यालयात तत्काळ हजर होण्याचे आदेश देणारा फोन आला.

सिद्दीकी यांनी लगेच काही जणांना फोन करून FIAच्या या फोनची माहिती मिळवली. तेव्हा त्यांना कळलं की, लष्करावर टीका केलेल्या इतर काही लेखकांची चौकशी होणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र असून त्यात त्यांचही नाव आहे.

"मला लगेचच समजलं की हा दबाव नेमका कुठून आला आहे," सिद्दीकी म्हणाले. कारण, त्यांनी केलेल्या कामाबाबत विचारणा करण्यासाठी सुरक्षा यंत्रणांकडून त्यांना यापूर्वीही अनेकदा असे फोन आले होते.

ताहा सिद्दीकी

सिद्दीकी यांनी FIAनं अटक करू नये यासाठी कोर्ट ऑर्डर मिळवली. पण, चौकशीसाठी FIAमध्ये हजर राहण्याचं समन्स मात्र कायम होतं.

सिद्दीकी म्हणाले, "लष्कराबाबत न बोलता परखड पत्रकारिता करणं मला शक्यच होणार नाही. माझ्यावर असलेल्या सरकारी दबावाचं मला काही वाटत नाही. पण, हल्ली मी गप्प रहावं यासाठी माझे कुटुंबीय आणि मित्रांकडूनच दबाव वाढतो आहे."

लाजिरवाणे खुलासे

ताहा सिद्दीकींना धमक्या आल्या असल्या तरी त्यांना इजा झालेली नाही. मात्र, पाकिस्तानातले इतर पत्रकार तसे फारसे नशिबवान ठरलेले नाहीत.

ऑक्टोबरच्या शेवटी इस्लामाबादमधल्या जंग ग्रुप ऑफ न्यूज पेपर्सचे प्रतिनिधी अहमद नूरानी यांना सहा माणसांनी लोखंडी रॉड, चेन आणि चाकूनं बेदम मारहाण केली.

नूरानी यांनी पनामा पेपर्स प्रकरणातले पाकिस्तानशी संबंधित धक्कादायक पुरावे उजेडात आणले होते. त्यात, लष्कर आणि माजी पंतप्रधान नवाज शरीफ यांच्या संबंधांचा समावेश होता. यामुळेच पाकिस्तानच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशांमुळे शरीफ यांना पंतप्रधान पद सोडावं लागलं.

नूरानी यांच्यावर झालेल्या हल्ल्यानंतर पाकिस्तानी लष्कराकडे बोट दाखवण्यात आलं. मात्र, लष्करानं याचा इन्कार केला.

अज्ञात हल्लेखोरांनी खळबळ माजवण्यासाठी हा हल्ला केल्याचं लष्कराचं म्हणणं आहे. तसंच लष्करानं हॉस्पिटलमध्ये नूरानी यांच्यासाठी पुष्पगुच्छ पाठवून सहानुभूती दाखवण्याचा प्रयत्न केला.

वर्ल्ड प्रेस फ्रिडम इंडेक्स २०१७ म्हणजेच माध्यमांना त्यांचं स्वातंत्र्य देण्याऱ्या राष्ट्रांच्या निर्देशांकांमध्ये १८० देशाच्या यादीत पाकिस्तानचा १३९ वा क्रमांक लागतो. रिपोर्टर्स सॅन्स फ्रंटीअर्स (RSF) या संस्थेनंच ही आकडेवारी जाहीर केली आहे.

१३९ क्रमांक म्हणजेच पत्रकारांसाठी सगळ्यांत धोकादायक देश."पत्रकारांना सरकार आणि इतर घटकांकडून नियमित धमक्या येत असतात," असं RSFचे पाकिस्तानातले प्रतिनिधी इक्बाल खट्टक सांगतात.

"या वर्षात पाच पत्रकारांची हत्या करण्यात आली. स्थानिक राजकारण्यांविरोधात आवाज उठवल्यामुळे यातल्या काहींची हत्या झाली. तर काहींची वैयक्तिक वादातून हत्या झाली, इस्लामिस्ट या कट्टरतावाद्यांच्या गटाकडूनही...


ताहिराने बुधवारी इंस्टाग्राम अकाऊंटवर आपल्या डोक्याचे संपूर्ण केस कापल्याचे दोन फोटो शेअर केले आहेत. त्यासोबत तिने या संपूर्ण प्रवासाबाबतच्या आपल्या भावनाही व्यक्त केल्या आहेत.

त्या कॅप्शनमध्ये ती लिहिते,"हॅलो, मी तीच पूर्वीची ताहिरा, पण नव्या अंदाजात, नव्या रूपात. मी एक्सटेंशन (वीग) घालून थकले आता. बिना वीगचं असणं हे खऱ्या अर्थाने स्वातंत्र्याचा अनुभव देणारं आहे. आता शॉवर घेताना मला केस सांभाळावे लागत नाही. मी विचारदेखील केला नव्‍हता, की मी बाल्ड होईन. पण मला आता चांगले वाटत आहे.'

काही दिवसांपूर्वी सोनाली बेंद्रे हिने कॅन्सरवरील उपचारादरम्यान  केस कापलेला फोटो शेअर केला होता. आता ताहिरानेही आपल्या बाल्ड लूकमधला फोटो शेअर केला आहे.

ताहिराच्या या पोस्टवर आयुष्मानने 'हॉटी' अशी कमेंट केली आहे.

त्याव्यतिरिक्त अभिनेत्री दीपिका पदुकोणनेही तिला 'हॉट' दिसत असल्याचं म्हटलं आहे. तर हृतिक रोशन आणि दिया मिर्झानेदेखील ताहिराच्या या नव्या लूकची स्तुती केली आहे.

5 जानेवारीला ताहिराने आयुष्मान खुरानासोबत एक बुमरॅंग शेअर केला होता. त्याच्या कॅप्शनमध्ये तिने लिहिलं होतं की, "माझ्या किमोथेरिपीचं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शेवटचं सेशन पूर्ण झालं. या दरम्यान मला खूप काही शिकायला मिळालं. तुम्हा सर्वांचे प्रेम आणि आर्शीवादाबद्दल मी आभारी आहे."

'कॅन्सरबद्दल कळल्यावर तुम्ही त्याला बाहेरचा रस्ता दाखवता. पण हे अत्यंत कठीण आहे. अनेकदा आपल्याला आपल्या आतील शक्तीचा अंदाज येत नाही. माझ्या मते, आयुष्यात अनेक अडचणी येतात आणि या अडचणीचं तुम्हाला आणखी सहनशील, शक्तीशाली बनवतात.

मला स्टेज 1A कॅन्सरचं निदान झालं आहे आणि यासाठी मला १२ किमोथेरपी घ्यावा लागणार आहेत. यापैकी 6 मी घेतल्या. आणखी 6 बाकी आहेत. कॅन्सरशी लढा देण्याच्या आत्तापर्यंतच्या माझ्या प्रवासाला मी ही माझी पोस्ट समर्पित करते. अर्धा प्रवास संपला...अर्धा बाकी आहे...' असे ताहिराने आपल्या पोस्टमध्ये लिहिलं  होतं.

आयुष्यमानने २०११ मध्ये ताहिरा कश्यपसोबत लग्न केलं. त्याआधी ११ वर्षांपासून दोघेही एकमेकांना डेट करत होते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


तिअॅगाँग - 1चे बरेच तुकडे वातावरणात जळून जातील.

दक्षिण प्रशांत महासगरात या स्पेस स्टेशनचे अवशेष कोसळले आहेत.  अमेरिकी आणि चीनी संस्थांनी ही घटना स्पष्ट केली आहे.

तिअॅगाँग - 1 हे स्पेस स्टेशन चीनच्या महत्त्वाकांक्षी अवकाश कार्यक्रमाचा भाग आहे. 2022मध्ये चीन अवकाशात सोडणार असलेला मानवी स्पेस स्टेशनचे हे प्रोटोटाईप आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

2011 मध्ये या यानानं कक्षेत प्रवेश केला आणि 5 वर्षांनंतर ही मोहीम संपली. त्यानंतर ते पृथ्वीवर कोसळणार होते.

द चीन मॅन्ड स्पेस इंजिनीअरिगं ऑफिसनं सोशल मीडियावर म्हटलं होतं की, "सिनेमात दाखवतात तसं जोरदारपणे हे पृथ्वीवर कोसळणार नाही तर उल्कापात सारखं हे दिसेल."

संपर्क तुटला होता

या यानाशी संपर्क तुटल्याचे आणि त्यावर कोणतही नियंत्रण राहिलं नसल्याचं चीनने 2016मध्ये सांगितलं होतं.

ESA दिलेल्या माहितीनुसार, "43ºN  आणि 43ºS या टप्प्यात हे यान कोसळेल असा अंदाज होता . विषुववृत्ताच्या दक्षिण आणि उत्तरचा मोठा भाग यामध्ये येतो."

ऑस्ट्रेलियन सेंटर फॉर स्पेस इंजिनीअरिंग रिसर्चचे उपसंचालक डॉ. इलायस अबाऊटॅनिऑस बीबीसीला म्हणाले, "वातावरणात येताना याचा व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेग वाढत जाणार जाईल. पृथ्वीपासून 100 किलोमीटर इतक्या अंतरावर आल्यानंतर ते पेट घेईल."

ते म्हणाले की या यानाचा बराचसा भाग पेट घेईल पण नेमका कोणता भाग शिल्लक राहील हे सांगता येणार नाही, कारण हे यान कशापासून बनलं आहे याची माहिती चीनने दिलेली नाही.

तिअॅगाँग - 1चे 2011ला प्रक्षेपण करण्यात आलं

या यानाचं वजन 8.5 टन इतकं आहे आणि पृथ्वीच्या वातावरणात येताना त्याचे तुकडे होतील. पण रॉकेट इंजिन आणि इंधन टाकीसारखे भाग पूर्णपणे पेटून नष्ट होणार नाही.

अवकाशातील सर्व कचरा पृथ्वीवर कोसळतो का?

अबाऊटॅनिऑस म्हणाले, "अवकाशातील कचरा नेहमीच पृथ्वीच्या वातावरणात येत असतो एक तर तो हवेत जळून जातो किंवा माणसांपासून दूर महासागरात पाडला जातो."

सर्वसाधारणपणे अशा यानांशी संपर्क असतो आणि त्याचा कोसळण्याचा मार्ग नियंत्रित करता येतो. असा कचरा जमिनीपासून दूर ऑस्ट्रेलिया, न्यूझिलंड आणि दक्षिण अमेरिकेच्यामध्ये दक्षिण पॅसिफिकमध्ये पाडला जातो. जवळपास 1500 चौरस किलोमीटरच्या या जागेत 260 अवशेष पडलेले आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


तिचं वजन 2.5 टन इतकं आहे.  ती डायव्हर्सपासून फक्त 6 मीटर अंतरावर होती.

20 वर्षांपूर्वी संशोधकांनी तिचा उल्लेख Deep Blue असा केला होता, असं म्हटलं जातं.

व्हेल माशाच्या मृत शरीराकडे ती आकर्षित झाली होती.

यापैकी एक डायव्हर्स ओसन रॅम्से यांनी Honolulu Star Advertiserला सांगितलं की, "ते एका चित्रपटाचं चित्रिकरण करत होते तेव्हा ती त्यांनी दिसली. आम्ही काही टायगर शार्क पाहिले आणि मग काही कालावधीनंतर ती तिथं आली. ती आल्याआल्या बाकीच्या माशांनी तिला रस्ता करून दिला. नंतर ती आमच्या बोटीजवळ आली.

"ती एकदम मोठी आणि दिसायला सुंदर होती, तिला आमच्या बोटाविषयी आकर्षण वाटलं असावं. आम्ही सूर्योदय झाल्यानंतर तिथं गेलो होतो. दिवसभर ती आमच्याबरोबरच होती."

रॅम्से यांनी म्हटलं की, "तिचं शरीर खूपच मोठं दिसत होतं, कदाचित ती प्रेग्नंट असावी."

डीप ब्लू जवळजवळ 50 वर्षांची आहे, असं मानलं जातं. तिचं स्वतःचं ट्वीटर अकाउंट आहे.

ग्रेट व्हाईट शार्क हवाईच्या बेटावर क्वचितच दिसतात कारण त्यांचं प्राधान्य अतिथंड समुद्राला असतं.

"शार्कजवळ पोहणं सर्वांत सुरक्षित होतं. पण जिथं जिथं शार्क आहार घेत होते, तिथं तिथं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आम्ही पोहताना सावधगिरी बाळगली," रॅम्से सांगातात.

"त्यांनी म्हटलंय, माणसांबद्दल उत्सुकता वाटल्यास अथवा लोकांच्या वर्तनाचा चुकीचा अर्थ लावल्यास शार्क हल्ला करतात," असं Honolulu Star Advertiserनं म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


तिथं उपस्थित हजारो माणसं ज्या कंपनीत नोकरी करत होते, त्याच कंपनीत या मुलीचे वडील नोकरी करायचे.

भोजपुरी गायिका चंदन तिवारी यांचा हा पहिला स्टेज परफॉर्मन्स होता. त्यांनी बिहारच्या बिरहा गाण्यांचे प्रसिद्ध गायक महेंद्र मिश्रा यांचं भोजपुरी गाणं गायलं होतं.

चंदन तिवारी यांनी कायमच त्यांच्या आईला हे गाणं गुणगुणताना पाहिलं होतं. त्या सांगतात, "या गाण्याच्या ओळी अशा आहेत, कष्टकऱ्यांचे अश्रू व्यर्थ जाणार नाहीत, न्याय होईल."

यावेळी चंदन या फक्त 10 वर्षांच्या होत्या आणि त्या एका कामगाराची मुलगी होत्या. आपल्या मुलीनं इतक्या लोकांसमोर गाणं गाऊ नये, असं त्यांच्या वडिलांना वाटायचं. पण चंदन यांची लोकांनी स्तुती केली, तेव्हा मग त्यांनी आपल्या मुलीचं गायन सुरू ठेवायला परवानगी दिली.

चंदन तिवारी आता एक लोकप्रिय भोजपुरी गायिका आहेत. ज्या गेल्या दोन दशकांपासून बिभत्स आणि अश्लील व्हीडिओंसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या भोजपुरी संगिताची प्रतिष्ठा परत आणण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत.

सोशल मीडियावर नुकतेच एक गाणं व्हायरल झालं, ज्यात रिया चक्रवर्तीला वेश्या संबोधण्यात आलं. या गाण्यामुळे पुन्हा एकदा भोजपुरी संगीत आणि सिने... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मा उद्योगातील स्त्री-द्वेष आणि सेक्सिझमकडे सगळ्यांचं लक्ष गेलं.

पण चंदन तिवारी यांनी जो विचार केला आहे, तो पूर्णत्वास नेणं इतकं सोपं नाही. कारण आता लोक भोजपुरी संगीताकडे अश्लील म्हणून पाहतात. याला चित्रपट आणि संगीत क्षेत्रातील अनेकांनी प्रमोटही केलं आहे. यात डायमंड स्टार उर्फ गुड्डू रंगीलासुद्धा सामील आहे. गुड्डू रंगीलाने दोन हजारांहून अधिक गाणे गायले आहेत. यात महिलांपासून एनआरसी ते कोरोना व्हायरसलादेखील सेक्शुलाईज करण्यात आलं आहे.

'स्वत:हून दिला नकार'

चंदन तिवारी बिभत्स पद्धतीचे गाणे गायला स्वत:हून नकार देत आल्या आहेत. पण तीच गाणी आज भोजपुरी संगीताची ओळख बनली आहेत.

ऑटो-ट्युन तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून अनेक जण असे गाणे रेकॉर्ड करत आहेत. या गाण्यांना यूट्यूब आणि सोशल मीडियावर लोकप्रियता मिळत आहे.

भोजपुरी बोलली जाणाऱ्या उत्तर प्रदेश आणि बिहारमधील संगीत क्षेत्राचं लोकतांत्रिकरण करण्याच्या नावाखाली अशापद्धतीची गाणी पसरवली जात आहेत. ही गाणी अश्लिलतेकडे झुकणारी आणि राष्ट्रवादी पद्धतीचे आहेत. यामध्ये महिलांच्या शरीराला एखाद्या वस्तूची उपमा दिली जाते आणि हिंदुत्व विचारधारेची चर्चा करण्यासाठी ही गाणी प्रसारित केली जातात.

2019 मध्ये भोजपुरी गायक वरुण उपाध्याय उर्फ वरुण बहार यांना एका गाण्यासाठी अटक करण्यात आली होती. या गाण्याच्या ओळी होत्या, "जो ना बोले जय श्री राम, उसको भेजो कब्रिस्तान." (जो कुणी जय श्रीराम म्हणणार नाही, त्याला स्मशानात पाठवा)

हे गाणं अल्पसंख्याक समुदायाच्या मॉब लिंचिंगला प्रोत्साहन देतं, अशी या गाण्यावर टीका करण्यात आली होती. बहार आणि त्यांचे निर्माते अशा दोघांना अटक करण्यात आली होती. त्यानंतर बहार यांनी बजरंग दल आणि हिंदू युवा वाहिनीसारख्या उजव्या विचारसरणीच्या समूहांकडे मदतीची याचना केली होती.

यापद्धतीच्या आक्षेपार्ह गाण्यांसाठी कोणत्याही प्रकारची सेन्सॉरशिप नाही. द्वेषयुक्त भाषणाला आळा घालण्यासाठी भारतीय दंड सहितेची कलम 153A असतानादेखील गायक धार्मिक हिंसा भडकावणारे गाणे गात आहेत.

भोजपुरी इंडस्ट्रीच्या सल्लू खेसारी-2 ने एक गाणं बनवलं ज्यात त्यांनी काश्मिरी मुलींशी लग्न करणं आणि कलम 370 रद्द झाल्यानंतर काश्मीरमध्ये जमीन खरेदी करण्याची गोष्ट सांगितली.

इतर भोजपुरी गायकांनीही काश्मिरी मुलींसोबतच्या लग्नाचे आणि काश्मीरचा विशेष दर्जा काढून घेतल्याप्रकरणी आनंद व्यक्त करणारे गाणे प्रसिद्ध...


तिथल्या रासायनिक SEZला गावकरी विरोध करत होते. डाव्या सरकारविरोधात त्यांनी केलेल्या आक्रमक आंदोलनानंतर गोळीबार आणि हिंसाचार झाला.

या आंदोलनात ममता बॅनर्जींनी उडी घेतली. त्यांनी मा-माटी-मानुषचा नारा दिला आणि पाहता पाहता त्यांनी बंगालच्या बालेकिल्ल्यातून डाव्यांचा पाडाव केला. पण त्याच नंदीग्राममध्ये आता भाजपने ममतांसमोर तगडं आव्हान उभं केलंय.

गेल्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपचे फक्त 3 आमदार निवडून आले होते. पण आता भाजप सत्तेत यायची भाषा बोलत आहे. हा आत्मविश्वास भाजपला कशामुळे आलाय? ममता बॅनर्जींना पुन्हा नंदिग्रामकडे धाव का घ्यावी लागतेय? असे प्रश्न निर्माण होतात.

बंगाल निवडणुकीतलं समीकरण काय आहे?

पश्चिम बंगालमध्ये विधानसभेच्या सर्व 294 जागांसाठी ही निवडणूक होते आहे. 27 मार्च ते 29 एप्रिल या कालावधीत आठ टप्प्यांमध्ये इथे मतदान होणार आहे. तर 2 मे ला निकाल जाहीर होईल.

या 294 जागांपैकी 148 जागा जिंकणारा पक्ष किंवा आघाडी सत्तेत येईल.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा बंगालमध्ये प्रचारादरम्यान

त्यासाठी तृणमूल काँग्रेस (टीएमसी), भारतीय जनता पक्ष यांच्यासह मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष (माकप)... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि काँग्रेसही निवडणुकीच्या रिंगणात आहेत.

पण मुख्य लढाई तृणमूल आणि भाजपमध्येच असल्याचं चित्र आहे. भाजपनं ममतांना टार्गेट करत बंगालमध्ये 'पोरिबर्तन' म्हणजे बदलाचा नारा दिला आहे.

भाजपसाठी प्रतिष्ठेची निवडणूक

भाजपच्या अमित शहांनी आधीपासूनच बंगालमध्ये प्रचाराचा धडाका लावलाय. आता तर मोदीही प्राचारात उतरले आहेत.

भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जेपी नड्डा आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ असे पूर्ण देशातले नेते एक-एक करून ज्या पद्धतीने बंगालमध्ये उतरले आहेत, ते पाहता ही जणू लोकसभेचीच निवडणूक आहे असं वातावरण निर्माण होत आहे.

पण भाजपसाठी ही निवडणूक इतकी महत्त्वाची का आहे? आणि त्यातही ममता बॅनर्जी विरुद्ध नरेंद्र मोदी अशी ही थेट निवडणूक होताना का दिसते आहे?

ज्येष्ठ पत्रकार पल्लवी घोष सांगतात "ममता बॅनर्जी या कायमच मोदी आणि भाजपच्या कट्टर विरोधक म्हणून समोर आल्या आहेत. त्यांचा पराभव करणं म्हणजे तुमच्या सर्वांत मोठ्या प्रतिस्पर्ध्याला गप्प करण्यासारखं आहे."

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी ही निवडणूक अतिशय प्रतिष्ठेची केली आहे.

त्याशिवाय राष्ट्रीय पातळीवरचं वर्चस्व टिकवून ठेवण्यासाठी नवनव्या राज्यांत हातपाय पसरणं भाजपसाठी गरजेचं असल्याचंही त्या सांगतात.

लोकसभेत 543 पैकी 42 खासदार हे पश्चिम बंगालमधून निवडून जातात. म्हणजे लोकसभेतील जागांचा विचार केला तर बंगाल देशातलं तिसरं मोठं राज्य आहे.

त्यामुळे इथे सत्ता मिळवणाऱ्या पक्षाला राष्ट्रीय राजकारणातला प्रभाव वाढवता येऊ शकतो.

2024 सालच्या लोकसभा निवडणुकीत भाजपला देशात सत्ता कायम ठेवायची असेल तर पूर्व आणि दक्षिण भारतात जागा वाढवणं आवश्यक आहे. कारण उत्तर आणि पश्चिम भारतात अनेक ठिकाणी सर्व जागा आधीच जिंकलेल्या असल्यामुळे जागा कमी होण्याची शक्यता आहे.

बंगालमध्ये कमळ फुलेल का?

2011 साली पश्चिम बंगालमध्ये विधानसभा निवडणुकीत तृणमूल काँग्रेसचा विजय झाला. इथे मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाची तब्बल 34 वर्षांची मक्तेदारी मोडून ममता बॅनर्जीं सत्तेत आल्या. तेव्हा भाजपच्या खात्यात केवळ एक जागा होती.

ममता बॅनर्जी

2016 साली विधानसभा निवडणुकीत ममता बॅनर्जींनी सत्ता कायम राखली. तेव्हा भाजपचे केवळ तीन आमदार निवडून आले होते.

पण ममता बॅनर्जींच्या दुसऱ्या टर्ममध्ये त्यांच्या तृणमूल काँग्रेस पार्टीत खदखद वाढू लागली. सरकारविरोधातल्या लोकांपर्यंत भाजप आक्रमकपणे पोहोचू...


तिथूनच सुमारे 200 मैल अंतरावर तिचा पती 26 वर्षीय रॉब याचं घर आहे. सध्या रॉब सरकारी संकेतस्थळावर घटस्फोटासाठी सल्ला शोधत आहे. रॉब आणि रेचल आता विभक्त झाले आहेत.

"ती वाईट मानसिक अवस्थेतून जात होती. तिला एकांत हवा होता. मी त्यावेळीही तिला यासाठी जबाबदार ठरवलं नाही किंवा आताही मला तसं करायचं नाही. मात्र याचा अर्थ असा होत नाही की ती गेली तर मला काहीच फरक पडत नाही," रॉब सांगतो.

"मी पूर्णपणे उद्ध्वस्त झालो होतो. जेव्हा मी घटस्फोटासाठी सल्लामसलत करत होतो, त्यावेळी मी फक्त माझं आयुष्य पुढे घेऊन जाण्याचा प्रयत्न करत होतो, सर्वांच्या भल्यासाठी."

रॉबला दोन मुलं आहेत. त्यांचा सांभाळ तो एकटाच करतो. आता पुढे जायला हवं, असं तो म्हणतो.

सप्टेंबरमध्ये जाहीर झालेल्या सरकारी आकडेवारीनुसार 2017 मध्ये इंग्लंड आणि वेल्समध्ये 1 लाख 2 हजारपेक्षाही जास्त घटस्फोट झाले आहेत. यामध्ये बहुतांश व्यक्तिंनी चाळीशीतच घटस्फोट घेतला. मात्र 12 हजार जण असे होते, ज्यांनी रेचल आणि रॉबप्रमाणे वयाच्या 22-25 व्या वर्षीच  घटस्फोट घेतला आहे.

ज्या व्यक्ती 18-19 किंवा 20-22 वर्षाच्या असताना लग्नगाठ बांधतात त्यांचं लग्न तुटण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याचा धोका जास्त असतो. संशोधनानुसार 1976 मध्ये 20-22 व्या वर्षी लग्न करणाऱ्यांपैकी 50 टक्के महिलांनी घटस्फोट घेतला होता. तिशीतच त्या आपल्या पतीपासून विभक्त झाल्या.  रेचलनंसुद्धा याच वयात लग्न केलं होतं.

वेदनादायी अनुभव

रेचल सांगते, "हे खूपच वेदनादायी होतं. दोन वर्षांपर्यंत मला असं वाटत होतं, की माझं व्यक्तिमत्व दबलं जातंय. मला माहिती आहे, की हे खूपच नाटकी वाटतंय. पण यापूर्वी मला असं कधीच वाटलं नव्हतं. या नात्यात मला खूप दुःख मिळालं. जे नातं कायमचं असेल असा मी विचार केला होता, तेच अचानक तुटलं होतं."

जेव्हा एका लग्नामध्ये भावनांतील उत्कटता कमी होऊ लागते, तेव्हा ते नातं तुटण्याची सुरूवात होऊ लागते. रेचल आणि रॉब दोघंही स्वतःला पीडित संबोधतात.

रेचल म्हणाली, "लग्नानंतर दोन वर्षांतच मला कळलं, की माझ्या पतीचं दुसऱ्या एका महिलेसोबत अफेअर सुरू आहे. हे कळल्यानंतर मला खूपच वाईट वाटलं. मात्र मला लग्न मोडायचं नव्हतं. त्यामुळेच या खोटेपणावर मी पांघरूण घातलं. सहा महिने लग्न वाचवण्याचे प्रयत्न केले."

मात्र विश्वास तुटल्यानंतर नात्यात पोकळी निर्माण झाली. अखेरीस रेचल आणि रॉब यांनी घटस्फोटाचा निर्णय घेतला.

मात्र त्यासाठीही अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला.

रेचल सांगते, "जेव्हा तुम्ही आपल्या जोडीदाराच्या अफेअरबाबत कळूनसुद्धा त्याच्यासोबत सहा महिने राहता तेव्हा अडल्ट्रीच्या (व्यभिचार) आधारावर तुम्ही कायदेशीररित्या घटस्फोट घेऊ शकत नाही. इतकं दुःख सहन करूनसुद्धा लग्न वाचवल्याची शिक्षा मला दिली जात असल्याचं मला वाटायचं.

रॉबला वाटतं, की पत्नी निघून गेल्यानंतर त्यांना कळालं की कायदेशीररित्या घटस्फोट हवा असेल तर आणखी एक वर्ष या नात्यात राहावं लागेल.

आपलं दुःख सांगताना रॉब म्हणतो, "हे सगळं घडल्यानंतर असं वाटलं होतं की माझ्या आयुष्यात मी पुढे जाऊ शकणार नाही. मी सिंगल पॅरेंट होतो. मला केवळ या सर्व गोष्टींतून बाहेर पडायचं होतं. या सगळ्यांनी मला खूप मानसिक ताण दिला होता.

दोघांनी वाट पाहण्याऐवजी 'अनुचित व्यवहार' (ज्या कारणांमुळे सोबत राहण्याची इच्छा नाही त्यांची यादी जमा करावी लागेल) च्या आधारावर घटस्फोटासाठी अर्ज करणं त्यांना योग्य वाटलं.

रेचल सांगते, "तुमचे सगळे मित्र त्यांच्या आयुष्यात सेटल होत असताना हे सगळं होत असेल तर ते खूप कठीण असतं."

31 वर्षीय रूबीनंही लग्नाच्या दोन वर्षानंतर नवऱ्यापासून वेगळं होण्याचा निर्णय घेतला....


तिने त्याला मागणी घातली त्यावेळी कॉलेजमधले अनेक विद्यार्थी-विद्यार्थिनी तिथे हजर होते आणि म्हणून विद्यापीठाने 'तात्काळ कारवाई' करत दोघांनाही निलंबित केलं आहे.

दोघांनाही शिस्त समितीने बोलावलं होतं, पण दोघेही हजर झाले नाही आणि म्हणून कारवाई केल्याचं विद्यापीठाने एक निवेदन जारी करत स्पष्ट केलं. दोघांनी विद्यापीठाच्या नियमांचं उल्लंघन केल्याचंही प्रशासनाचं म्हणणं आहे. कॉलेजमधून निलंबनासोबतच विद्यापीठाच्या सर्वच कॅम्पसमध्ये त्यांना प्रवेश निषिद्ध करण्यात आला आहे.

बीबीसीने या मुद्द्यावर संबंधित विद्यार्थी आणि विद्यार्थिनीची बाजू ऐकून घेण्यासाठी त्यांच्याशी संपर्क केला. पण त्यांनी अजून उत्तर दिलेलं नाही.

मात्र, दोघांनीही आपापल्या ट्वीटर अकाउंटवर एकमेकांना मेंशन करत 'आम्ही काहीही चुकीचं केलं नसल्याचं' म्हटलं आहे.

सोशल मीडियावर चर्चा

ट्विटरवर या घटनेवर बऱ्याच प्रतिक्रिया व्यक्त होत आहेत. या प्रतिक्रिया केवळ पाकिस्तानातून नाही तर शेजारील देशांमधूनही येत आहेत. यात अनेकांनी विद्यापीठाने केलेली कारवाईला योग्य असल्याचं म्हटलंय तर अनेकांनी त्याचा विरोध देखील केलाय.

वकील जैनब मजारी हाजीर लि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हितात, "या देशातली विद्यापीठं लैंगिक शोषण, जमावाकडून होणारा हिंसाचार, ब्लॅकमेल करण्यासाठी लावलेले छुपे कॅमेरे, हे सगळं सहन करतात. मात्र, त्यांनी लक्ष्णरेषा कुठे आखली आहे - तर परस्पर सहमतीने दोन व्यक्तींच्या मिठी मारण्यावर."

गेल्या काही वर्षात पाकिस्तानातल्या अनेक विद्यापीठांमध्ये तिथल्या शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांकडून विद्यार्थिनींचा लैंगिक छळ करण्याच्या अनेक घटना उघड झाल्या आहेत. इतकंच नाही तर अनेक विद्यापीठांमध्ये राजकीय आणि धार्मिक संघटनांमध्ये हिंसाचाराच्याही अनेक घटना घडल्या.

पाकिस्तानातील क्रिकेटवर भाष्य करणारे क्रिकेट विश्लेषक डेनिस फ्रिडमॅन यांनी ट्वीटरवर स्वतःचं नाव बदलत डेनिस लाहोर विद्यापीठ, असं केलं आहे.

विद्यापीठ म्हणजे मॅरेज ब्युरो नाही. त्यांना त्यांचं काम करू द्या, अशी प्रतिक्रिया एका यूजरने दिली आहे. याचं उत्तर देताना डेनिस लिहितात, "बरोबरच आहे. कॅम्पसमध्ये जेवणाचीही परवानगी द्यायला नको. कारण विद्यापीठ म्हणजे हॉटेल थोडंच आहे."

अफझल खान जमाली नावाचे यूजर लिहितात, "तुम्ही मुलींवर बलात्कार करू शकता. त्यांना ठार करू शकता, त्यांचं शोषण करू शकता. मात्र, प्रेमाचा मुद्दा आला की 'हे इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ पाकिस्तान आहे', असं तुम्ही सांगता. सार्वजनिकरित्या लग्नाची मागणी घालण्यात चूक कसली?"

एजाज अली लिहितात, "एका तरुण जोडप्याला एका क्षुल्लक कारणावरून निलंबित करण्यात आलं, हे बघून फार वाईट वाटतंय. त्यांचं संपूर्ण आयुष्य त्यांच्यासमोर आहे. लाहोर विद्यापीठ आपला निर्णय मागे घेईल, अशी आशा मी करतो."

दुसरीकडे काही यूजर याला, "मूल्यांचा ऱ्हास" म्हणत आहेत.

मोमिना नावाच्या यूजर लिहितात, "अशाप्रकारे आपण वेगाने तरुणांच्या विनाशाच्या दिशेने वाटचाल करतोय आणि हे आपल्या समाजाला 'नैतिक आणि धार्मिक'दृष्ट्या अधिक मोठ्या विनाशाकडे नेईल."

तर आपल्याला लग्नाच्या प्रस्तावाची अडचण नाही. मात्र, त्यासाठी जी जागा निवडली ती चुकीची होती, असं अदनान काकर लिहितात.

अशाप्रकारच्या गोष्टींसाठी विद्यापीठ ही योग्य जागा नाही, असं त्यांचं मत आहे.

अनेकांनी या घटनेवर मिम्सही शेअर केले.

मोहम्मद आदिल मेमन नावाच्या यूजरने 'मोहब्बते' या बॉलीवुड सिनेमातल्या अमिताभ बच्चन यांचा फोटो शेअर करत "हे लाहोर विद्यापीठाचे नवे प्राचार्य आहेत", असं म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक,...


तिन्ही त्रिकाळ औषधाचे डोस

यातला गमतीचा भाग सोडून द्या पण खरंच या एका वर्षात आपलं जगणं अंतर्बाह्य बदललं हे नाकारता येणार नाही. एक पत्रकार म्हणून कोरोना व्हायरसबद्दल बोलत-लिहित आणि व्यक्तीशः कोव्हिडचा अनुभव घेत हे वर्षं कसं सरलं याचा हा लहानसा लेखाजोखा.

प्रवासी पाहुण्याने तळ ठोकला

नोब्हेंबर 2019 ते फेब्रुवारी 2020 या काळात 'बीबीसी विश्व'मध्ये आम्ही करोना व्हायरसबद्दल अनेकदा बोललो. पण तेव्हा ऐकणाऱ्यांना ती बातमी 'चीनचा कुठलासा हुबे प्रांत, तिथलं कोणतंतरी वुहान शहर जिथे कोरोना नावाचा एक काहीतरी व्हायरस पसरतोय' इतपतच रस घेण्यायोग्य वाटली असेल.

पण फेब्रुवारीपासून हे चित्र बदलायला लागलं. हा-हा म्हणता हा प्रवासी भारतात दाखल झाला आणि त्यानंतर जे जे घडलं त्याची कल्पना आपण कुणीच केली नव्हती. राष्ट्रीय लॉकडाऊन जाहीर झाला त्या रात्री बुलेटिन्स संपल्यानंतर घरी कसं जायचं हा प्रश्न आमच्याही समोर होता, पण यथावकाश घरी जाण्याची सोय झाली. देशातल्या लाखो स्थलांतरित मजुरांसाठी अशी सोय होऊ शकली नाही ही एक शोकांतिकाच.

पत्रकार म्हणून हा सगळाच काळ अकल्पित आव्हानांचा होता. डिजिटल माध्यमात काम करण्याचा 'थंब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रूल' म्हणजे adaptation किंवा अनुकूलन. मोठाले कॅमेरे, कंट्रोल रूम, स्टुडिओ, सॅटेलाईट बीमिंग यांसारख्या अत्याधुनिक सोयींनी सुसज्ज ऑफिस असताना तिथे न जाता घरातूनच बातमीदारी करायची ही कल्पना एरव्ही अतर्क्य वाटली असती पण कोव्हिडच्या काळात आम्ही ती एका मिनिटांत स्वीकारली.

घरातलं बाळ तेव्हा सहा महिन्यांचं होतं त्यामुळे ट्रायपॉड, माईकसारख्या वस्तूंना तसा धोका नव्हता, पण ती परिस्थिती लवकरच बदलणार याचा पूर्ण अंदाज होता. माझ्यासारख्या नव-पालकांसाठी या 2020 मधला 'वर्क फ्रॉम होम' चा 'न्यू नॉर्मल'  पथ्यावर पडला. उगीचच 'दमलेल्या बाबाची कहाणी' वगैरेचा मेलोड्रामा त्यामुळे टळला आणि रांगण्यापासून ते धावण्यापर्यंतचा प्रवास व्हीडिओवर नाही तर प्रत्यक्षात पाहायला मिळाला.

आरोग्यम् धनसंपदा

पत्रकार अनेकदा 'बीट्स'बद्दल बोलतात. राजकारण, अर्थकारण, क्राइम, आरोग्य अशी असंख्य वेगवेगळी क्षेत्रं म्हणजे वेगवेगळ्या 'बीट्स' असतात. 2020 ने सगळ्याच बीट्सना एका विषयाशी बांधून ठेवलं- आरोग्य. आरोग्य आणि विज्ञान या गोष्टींकडे सहसा अनेकजण पुरवणीतले विषय किंवा विकेंडला वाचण्याचे विषय म्हणून पाहतात. पण 2020 ने आरोग्य तसंच विज्ञानाबद्दलचं आपलं गांभीर्य आणि त्याचा अभाव या दोन्हीची जाणीव करून दिली. शाळेत असताना व्हिजन 2020 किंवा भारत 2020 ची महासत्ता वगैरे विषयांवरचे निबंध आणि भाषणं आठवली.

महासत्ता वगैरे क्षणभर बाजूला ठेवा पण अजूनही आपल्याला हात धुवा, उघड्यावर थुंकू नका यांसारख्या सामान्य गोष्टी पाळण्यासाठी सतत विनवण्या कराव्या लागतात या वास्तवाने कमालीचा खेद वाटला. नाही म्हणायला हे वर्षं संपता संपता या सवयी अनेकांच्या अंगवळणी पडल्या आहेत ही जमेची बाब. पण त्यासाठी एका आरोग्य संकटाची वाट पाहावी लागली ही बोच जाणार नाही.

गंमत सांगतो, आमचा सव्वा वर्षाचा मुलगा घरात कुणीही आलं की त्यांना हात धुण्याची नक्कल करून दाखवतो आणि बाथरूमकडे बोट दाखवतो. या पिढीने जन्मापासून हेच पाहिलंय त्यामुळे भविष्यात या गोष्टींसाठी कंठशोष करावा लागणार नाही अशी आशा करायला हरकत नाही.

17 दिवसांच्या क्वारंटाईननंतर बाहेर पडताना

शिफ्टच्या वेळांचं बंधन, पर्सनल आणि प्रोफेशनल यातली सीमारेषा आणि कालरेषा यांसारख्या गोष्टींचे पाश या वर्षभरात सैल झाले. घरगुती जबाबदाऱ्यांबद्दल ऑफिसवाल्यांनी आणि ऑफिसच्या बांधिलकीबद्दल घरच्यांनी समजून घेतलं नसतं तर कोणताच नोकरदार या वर्षातून सुखासुखी तरला...


तिरंगा

शाळेत असताना आपण सगळेच जण भारताच्या तिरंगी ध्वजाबद्दल हे शिकलोय. पण आज दिसणारा तिरंगी ध्वज येण्यापूर्वी, भारताने 5 ध्वज पाहिले. पारतंत्र्यापासून ते स्वतंत्र भारत अस्तित्वात येईपर्यंत भारताचे झेंडे कसे बदलत गेले तो प्रवास आपण पाहणार आहोत.

 1.     1906, कलकत्ता

1906 साली स्वीकारलेला तिरंगी ध्वज भारताचा पहिला झेंडा मानला जातो. 7 ऑगस्ट 1906 ला तत्कालीन कलकत्त्याच्या पारसी बागान स्क्वेअरमध्ये हा झेंडा फडकवला गेला. लाल, पिवळा आणि हिरवा असे तीन रंगाचे तीन पट्टे, मध्यभागी वंदे मातरम् हे शब्द आणि लाल पट्ट्यावर चंद्र-सूर्य तर हिरव्या पट्ट्यावर 8 कमळं असा हा झेंडा होता.

2.     1907, जर्मनी

भारताचा दुसरा झेंडा मादाम भिकाजी कामांनी जर्मनीच्या स्टुटगार्टमध्ये 1907 साली झालेल्या आंतरराष्ट्रीय समाजवादी परिषदेत फडकवला होता. मादाम कामा या भारताबाहेर राहून भारतातील ब्रिटीश राजवटीविरोधात काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांपैकी एक होत्या.

1936 साली त्या भारतात परत आल्या तेव्हा त्यांनी हा ध्वज भारतात परत आणला. या झेंड्याचा वरचा पट्टा हिरवा, मधला पट्टा पिवळा तर खालचा पट्टा केशरी होता.

केशरी पट्ट्यावर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चंद्र आणि सूर्य होते, तर हिरव्या पट्टयावर 8 तारे होते जे भारताच्या तेव्हाच्या आठ प्रांतांचं प्रतीक मानले जात. पहिल्या ध्वजाप्रमाणेच मधल्या पट्ट्यावरही 'वंदे मातरं' ही अक्षरं होती.

मादाम कामा

3.     1917, होमरूल चळवळीनंतरचा झेंडा

1917 साली लोकमान्य टिळक आणि डॉ. अॅनी बेझंट यांनी सुरू केलेली होमरुल चळवळ वेग घेत होती. याच चळवळीदरम्यान या दोन नेत्यांनी भारताचा तिसरा झेंडा फडकवला. या झेंड्यावरचे रंग आणि पट्टे काहीसे बदलले होते. या झेंड्यावर पाच लाल आणि चार हिरवे पट्टे एका आड एक या पद्धतीने होते.

यापूर्वीच्या झेंड्यांप्रमाणे यावर कमळं नव्हती, उलट यावर 7 तारे होते, हे सात तारे आकाशात दिसणाऱ्या सप्तर्षींच्या आकृतीप्रमाणेच झेंड्यावरही काढले होते. 1918 साली लोकमान्य टिळकांनी होमरूलच्या काही स्वयंसेवकांबरोबर हा झेंडा हाती घेतलेला फोटोत पाहायला मिळतो.

4.     1921, आंध्र प्रदेश

1885 साली भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना झाली होती आणि 1920 सालापर्यंत आधी टिळक आणि नंतर महात्मा गांधींच्या नेतृत्वात भारताच्या स्वातंत्र्याची मागणी जोर धरत होती.

1921 साली आंध्र प्रदेशातील बेझवाडा म्हणजे सध्याच्या विजयवाडामध्ये काँग्रेसचं अधिवेशन झालं. पिंगली व्यंकय्या या काँग्रेस कार्यकर्त्याने एक झेंडा तयार करून तो महात्मा गांधींना दाखवला. पिंगली व्यंकय्या हे आफ्रिकेत ब्रिटीश लष्करात होते तेव्हा त्यांची आणि गांधींची भेट झाली होती.

पिंगली व्यंकय्या यांनी तयार केलेल्या झेंड्यात लाल आणि हिरवे असे दोनच रंगांचे पट्टे होते. हिंदू आणि मुस्लीम या दोन धर्मांचं ते प्रतीक होतं. गांधीजींनी इतर सर्व धर्मांचं प्रतिनिधित्व करण्यासाठी यात पांढऱ्या रंगाचा पट्टा समाविष्ट करायला सांगितला आणि देशाची प्रगती दाखवण्यासाठी चरख्याचं चिन्हही या झेंड्यात घेतलं गेलं.

1923 साली मे महिन्यात नागपूरमध्ये ब्रिटीश सत्तेविरोधात शांततामय मोर्चे निघाले, यावेळी हजारो मोर्चेकरी हा झेंडा घेऊन चालत होते. यावेळी शेकडो निदर्शकांना अटक केली गेली होती.

5.     1931, तिरंगी झेंडा आणि चरखा

एव्हाना भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचं नेतृत्व पूर्णपणे काँग्रेसकडे होतं. 1929 साली काँग्रेसच्या लाहोर अधिवेशनात 'पूर्ण स्वराज'चा ठराव संमत झाला होता. 1931 साली आज आपण पाहत असलेल्या झेंड्यात असलेली रंगांची रचना अस्तित्वात आली.

काँग्रेस पक्षाने केशरी, पांढरा आणि हिरवे पट्टे असलेला आणि...


तिला बघायला प्रचंड गर्दी उसळायची. अर्थात अरुण नेहरु रायबरेलीतून आधीही निवडून आले होते. त्यामुळे भाजपची हवा होती. पण २७ वर्षाच्या त्या तरुणीनं भर सभेत सवाल केला, "मेरे पिताजी से दगाबाजी करनेवालो को आपने यहाँ पर घुसने कैसे दिया?'' सभा प्रचंड गाजली. तिच्या वक्तव्याची चर्चा दिल्लीपर्यंत आली.

दुसऱ्या दिवशी अरुण नेहरुंच्या प्रचारासाठी वाजपेयी आले. त्यांनी भाषणात त्या २७ वर्षाच्या तरुण मुलीच्या वक्तव्यावर अतिशय खेळीमेळीत कोपरखळ्या हाणल्या. ते म्हणाले, "हमने सुना यह किसी का इलाका है, आपने इस आदमी को घुसने कैसे दिया'' अर्थात निवडणूक प्रचार अटीतटीचा झाला. पण निकाल आला आणि सगळेच अवाक् झाले. कारण भाजपचे अरुण नेहरु चक्क चौथ्या क्रमांकावर फेकले गेले. आणि त्यांना आव्हान देणारी ही तरुणी म्हणजे प्रियंका राजीव गांधी.

काल प्रियंका गांधी यांचा काँग्रेसच्या सक्रीय राजकारणात औपचारीक प्रवेश झाला. त्यांची सरचिटणीसपदी नियुक्ती करण्यात आली. आणि नरेंद्र मोदी आणि भाजपचा गढ असलेल्या पूर्व उत्तर प्रदेशची अर्थात पूर्वांचलची जबाबदारीही देण्यात आली.

त्यानंतर दिवसभर माध्यमांमध्ये पुन्हा एकदा प्रियंका आणि इंदिरा या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंच्यातील साम्यस्थळांची चर्चा सुरु झाली. त्यांचा पेहराव, त्यांचं दिसणं, लोकांमध्ये मिसळणं, संयत आक्रमकता आणि जाता-जाता कोपरखळ्या हाणण्याची पद्धत यामुळे त्या दुसऱ्या प्रियदर्शिनी आहेत का? त्या इंदिरा गांधींप्रमाणेच करारीपणा दाखवतील का? जे इंदिरा गांधींना साधलं ते प्रियंका गांधींना साधेल का? असे प्रश्न विचारले जाऊ लागले आहेत.

इंदिरा गांधींशी तुलना योग्य?

अर्थात इंदिरा गांधींचा काळ, त्यावेळचं राजकारण आणि आव्हानं वेगळी होती. त्यामुळेच आताच्या काळात प्रियंका गांधींची तुलना इंदिरा गांधींशी करता येईल का, या प्रश्नावर काँग्रेसचं राजकारण जवळून पाहणारे ज्येष्ठ पत्रकार आणि अभ्यासक राशीद किडवाई सांगतात की, "कुठल्याही दोन लोकांचं व्यक्तिमत्व वेगळं असतं. जवाहरलाल नेहरु आणि इंदिरा गांधी दोघांची कामाची, राजकारणाची आणि लोकांमध्ये काम करण्याची पद्धत वेगळी होती. तीच गोष्ट इंदिरा गांधी आणि राजीव गांधी यांच्याबाबत होती. तीच राजीव गांधी आणि सोनिया गांधींबद्दल आहे आणि त्याचप्रमाणे इंदिरा गांधी आणि प्रियंका गांधी यांची प्रकृती, राजकारण आणि स्टाईल वेगळी असेल.''

पण असं म्हणतानाच राशीद किडवाई म्हणतात की, "इंदिराजी आणि प्रियंका यांच्या पेहरावाची पद्धत एकच आहे. त्यांच्यात बरीच साम्यस्थळंही आहेत. जसं की इंदिरा गांधी लोकांना आपल्या वाटायच्या. त्या लोकांमध्ये सहज मिसळायच्या. त्यांच्या चेहऱ्यात करारीपणा होता, पण लोकांमध्ये जाताना मार्दवही होतं. प्रियंका गांधी काही बाबतीत तशा आहेत. त्या लोकांमध्ये सहज मिसळतात. सहजपणे संवाद साधण्याची त्यांच्यात हातोटी आहे.

"त्या कुणालाही पटकन आपलसं करु शकतात. उत्तर प्रदेश आणि एकूण भारतात जसं इंदिराजींना अपील होतं, तसंच अपील प्रियंका गांधींनाही आहे. उत्तर प्रदेशात तर त्याचा बराच फरक पडेल. कारण इथं अजूनही इंदिरा गांधींना मानणारा एक मोठा वर्ग आहे. त्यामुळे प्रियंकांचा चेहरा, त्यांची स्टाईल, पेहराव आणि दिसणं या लोकांना पुन्हा एकदा इंदिरा गांधी आपल्यात आल्याची आठवण करुन देईल.''

इंदिरा गांधींसारखं दिसणं काँग्रेसला पुरेल?

अर्थात एवढी एक गोष्ट पूर्व उत्तर प्रदेशचं गणित बदलू शकेल का? भाजप आणि नरेंद्र मोदी यांना पराभूत करण्यासाठी पुरेसं ठरेल का? मायावती आणि बहुजन समाज पक्षाचं सोशल इंजिनीयरिंगला पर्याय ठरेल का? त्यांचं इंदिरा गांधींसारखं दिसणं काँग्रेसला पुरेल का?

या आणि उत्तर प्रदेशच्या राजकारणाबद्दलच्या...


तिवरे धरण फुटल्यामुळे 23 जणांचे प्राण गेले. हे धरण फुटू शकतं अशी भीती चव्हाण यांनी पत्राद्वारे व्यक्त केली होती.

बीबीसीला त्यांनी सांगितलं, "धरण फुटण्याच्या 5 महिन्यांपूर्वीच मी पत्राद्वारे धरणाला भगदाड पडल्याची वस्तुस्थिती कळवली होती. पण माझ्या पत्रावर योग्य ती कारवाई झाली नाही. प्रशासनाने माझ्या पत्राचं गांभीर्य ओळखून कारवाई केली असती तर आज आमच्यावर ही वेळ आली नसली. माझे आई, बाबा, भाऊ, वहिनी आणि पुतणी जिवंत असते."

व्यवसायानिमित्त चिपळूणच्या सती भागात राहणारे 39 वर्षीय अजित चव्हाण आपल्या भावना व्यक्त करत होते. अजित चव्हाण यांनी धरणाच्या दुरावस्थेविषयी प्रशासनाला लिहिलेलं पत्र सध्या सोशल मीडियावर व्हायरल झालं आहे.

2 फेब्रुवारी 2019 रोजी चव्हाण यांनी चिपळून प्रांताधिकाऱ्यांना लिहलेल्या पत्रामध्ये म्हटलं होतं की, "मी अजित चव्हाण आपल्याला विनंती करतो की, तिवरे धरणाच्या पायथ्यालाच आमची तिवरे भेंदवाडी आहे. धरणाच्या मुख्य गेटच्या बाजूला भला मोठा खड्डा निर्माण झाला आहे. त्यामधून पाण्याचा विसर्ग चालू होता.

सध्या पाण्याची पातळी कमी झाली आहे या करणाने पाण्याचा विसर्ग थांबला आहे. आमदार (सदान... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंद चव्हाण) आणि आपण (प्रांताधिकारी) संयुक्त पाहणी केली होती. धरणात गाळ साचल्यामुळे पाणीसाठा कमी होत आहे, असा निष्कर्ष काढला गेला. परंतु तसं नसून पडलेल्या भगदाडामुळे पाणी कमी होत आहे. या धरणाकडे चिपळूण पाटबंधाऱ्याचे उप अभियंता दुर्लक्ष करीत आहेत. आपण याकडे लक्ष देऊन संबंधित विभागाला सूचना कराव्यात."

पाटबंधारे विभाग लक्ष देत नाही हे अजित चव्हाण यांनी आपल्या पत्रामध्ये स्पष्टपणे म्हटलं होतं. या सर्व गोष्टी पावसाळा सुरू होण्यापूर्वीच्या आहेत. "धरणात पाणीसाठी कमी आहे. त्यामुळे काहीच होणार नाही, धरण व्यवस्थित आहे, अशी अधिकाऱ्यांची धारणा होती,"असं अजित चव्हाण यांचं म्हणणं आहे.

पण 2 जुलैला रात्री साडे नऊ वाजता तिवरे धरण फुटलं. त्यामध्ये 23 माणसं आणि 14 घरं पाण्याच्या तीव्र प्रवाहात वाहून गेली. आता या विषयाची चौकशी करण्यासाठी एसआयटीची स्थापना करण्यात आली आहे. जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी तशी घोषणा केली होती.

अजित चव्हाण यांच्या पत्रावर काय कारवाई केली?

अजित चव्हाण यांचं पत्र (2 फेब्रुवारी) मिळाल्यानंतर तब्बल दोन महिन्यांनी म्हणजे 9 एप्रिल 2019 रोजी प्रांताधिकाऱ्यांनी ते चिपळूण पाटबंधारेच्या उप-अभियंतांना पत्र पाठवलं.

प्रांताधिकाऱ्यांनी अजित चव्हाण यांच्या पत्रातील मुद्द्यांच्या अनुषंगाने तात्काळ चौकशी करण्याचे आदेश दिले.

तसंच या विषयी कार्यवाही करून अर्जदार (अजित चव्हाण) यांना कळवण्यात यावं. तसंच या कार्यवाहीचं एक पत्र प्रांत कार्यालयात पाठविण्यासंदर्भातही पाटबंधारे विभागाला सूचना करण्यात आल्या होत्या, असं चिपळूणच्या प्रांताधिकाऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

दरम्यान "पाटबंधारे विभागानं काय कार्यवाही केली? याचं पत्र मला अद्यापही मिळालं नाही. शासकीय यंत्रणा किती बेफिकीर आहे हेच यावरून सिद्ध होतं आहे. आम्हा सर्वसामान्यांच्या जिवाला किंमत नाही. शासकीय अधिकाऱ्यांच्या हलगर्जीपणामुळे आमची गेलेली माणसं आता परत येणार आहेत का?" असा संतप्त सवाल अजित चव्हाण विचारत आहेत.

प्रांत कार्यालयातून पांटबंधारे विभागाला पाठवलेलं पत्र

प्रांत कार्यालयातून पांटबंधारे विभागाला गेलेल्या पत्राचं उत्तर आलं का? हे जाणून घेण्यासाठी आम्ही चिपळूणचे प्रांताधिकारी अविशकुमार सोनोने यांच्याशी संपर्क केला.

यावर प्रांताधिकारी अविशकुमार सोनोने म्हणाले, "प्रांत कार्यालय महसूल विभागाअंतर्गत येतं. कायदा सुव्यवस्था सांभाळणं आणि एखादी समस्या निर्माण...


तिवरे धरणाच्या पायथ्याशी गेल्यानंतर खरंतर निसर्गाचं वेगळं रूप पाहायला मिळतं चहूबाजूंनी हिरवाईनं नटलेला परिसर आणि मध्ये तिवरे धरणाच्या पायथ्याशी वाहणारी वशिष्ठी नदी. एरव्ही पाण्याचा खळाळत जाणारा आवाज हवाहवासा वाटतो, पण या दुर्घटनेनंतर हा आवाज जिवाच्या आकांताने ओरडणाऱ्या आवाजात नाहीसा झाला होता.

या वाहणाऱ्या पाण्याच्या किनाऱ्यावर तिवरे भेंडवाडी हे छोटसं गाव वसलं होतं. संध्याकाळी सगळ्यांच्या घरी जेवणाची गडबड होती आणि अचानक मोठा आवाज झाला सुरुवातीला काय घडलं हे कुणाला काही कळलं नाही. पण अचानक पाण्याचा इतका मोठा लोंढा आला की 14 घरं हा पाण्याचा लोंढा आपल्यासोबत घेऊन गेला.

ज्या ठिकाणी ही घरं उभी होती त्या ठिकाणी आता मोकळा माळ पाहायला मिळतोय. कुणी विचारही करू शकत नाही की या ठिकाणी काही वेळापूर्वी घरं होती. पाण्याच्या प्रवाहाने काही छोटी झाडं उन्मळून पडली होती आणि मुळं वर आली होती.

पण तरीही भयंकर प्रसंगात ठाम उभी राहिलेली काही झाडं होती. इथल्या एका झाडाखाली गणपतीच एक छोटास मंदिर होतं. पण पाण्यानं देव आणि माणूस यांच्यात फरक केला नाही सर्वांना आपल्या सोबत घेऊन गेलं.

दुर्घटना झाल्यानंतर आता प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रशासनाकडून मोठी खबरदारी घेतली जात आहे. तिवरे धरणाच्या पायथ्याशी कुणालाही सोडलं जात नाहीये. जवळपास पंधरा किलोमीटर आधीच गाड्या अडवल्या जात आहेत. तिथून पायी चालत तिवरे धरणापर्यंत पोहोचावं लागतं.

धरणाच्या पायथ्याशी गेल्यानंतर भयाण चित्र पाहायला मिळालं. ज्या ठिकाणी घर होती त्याचे अवशेष देखील शिल्लक नव्हते. तर शेजारी वाचलेली काही घरं होती जी आता धरणाच्या पाण्याच्या जोरानं मोडकळीला आली होती. त्या घरातल्या सगळ्यांना तिवरे गावच्या शाळेत स्थलांतरित करण्यात आले आहे.

काही लोकांचं अख्खं कुटुंबच उध्वस्त झालाय. तर काहीजण वेगळ्या ठिकाणी असल्याने किंवा नशीब बलवत्तर असल्याने या दुर्घटनेतून वाचलेत.

आपल्या जवळच्यांना गमावल्याचे दुःख करावं की स्वतःचा जीव वाचल्याचं समाधान मानावं अशा विचित्र अवस्थेत इथं अनेक कुटुंब पाहायला मिळाली.

माणसाची ही गत होती तर मुक्या जनावरांची त्याहून वाईट अवस्था होती. बरीचशी जनावर वाहून गेली तर काही वाचली. माणसाचं स्थलांतर झालं. पण मुकी जनावर तिथंच होती. काही जखमी जनावरांना हालचाल ही करता येत नव्हती. त्यांच्यापर्यंत कोण मदत पोहचवणार हा देखील प्रश्नच आहे.

जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी घटनास्थळी संध्याकाळी सव्वासातच्या दरम्यान भेट दिली यावेळी बोलताना दोषींवर कठोर कारवाई करू असं त्यांनी सांगितलं.

दरम्यान, मृतांच्या कुटुंबीयांना प्रत्येकी 5 लाख देण्याची घोषणा मुख्यमंत्र्यांनी केल्याचंही गिरीश महाजन यांनी जाहीर केलं.

जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन आणि गृहनिर्माण राज्यमंत्री आणि रत्नागिरीचे पालकमंत्री रवींद्र वायकर यांनी काल प्रत्यक्ष घटनास्थळाची पाहणी केली.

त्याआधी कामठेमधल्या उपजिल्हा रुग्णालयात त्यांनी पीडितांच्या नातेवाईकांशी चर्चा केली आणि माहिती जाणून घेतली. यावेळी पत्रकारांशी बोलताना महाजन म्हणाले, "ज्यांची घरं वाहून गेली आहेत, त्या सर्वांची एका शाळेत तात्पुरती व्यवस्था करण्यात आली आहे आणि त्यांना चार महिन्याच्या आत मजबूत घरं बांधून देण्याची सूचना जिल्हाधिकाऱ्यांना केली आहे."

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनीही या दुर्घटनेवर तीव्र दु:ख व्यक्त केले आहे. "या संदर्भातील मदतकार्याचा सातत्याने आढावा घेण्यात येत असून घटनेस जबाबदार असलेल्या कारणांचा शोध घेऊन संबंधितांवर कारवाई करण्यात येईल", असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक,...


तिशी ओलांडलेले सर्वाधिक खेळाडू असलेल्या चेन्नईने आयपीएल जेतेपदावर नाव कोरले.

यंदाच्या IPL लिलावानंतर सगळ्या टीमचा चेहरामोहरा स्पष्ट झाला. दोन वर्षानंतर IPLमध्ये परतलेल्या महेंद्र सिंग धोनीच्या चेन्नई सुपर किंग्सवर 'डॅडी आर्मी' अशी खोचक टीका झाली होती.

ट्वेन्टी-20 सारख्या वेगवान फॉरमॅटमध्ये या वडीलधाऱ्यांच्या संघाला जेतेपद जिंकणं जड जाईल अशी भाकितं क्रिकेट जाणकारांनी व्यक्त केली. तिशी ओलांडलेल्या खेळाडूंचा सर्वाधिक भरणा असल्याने चेन्नईला ही बिरुदावली मिळाली. स्पर्धा सुरू झाल्यावर राजकीय आंदोलनाच्या कारणास्तव चेन्नईला घरच्या मैदानावर अर्थात चेन्नईत खेळता येणार नसल्याचं स्पष्ट झालं.

पुण्याजवळच्या गहुंजे इथल्या स्टेडियमला उसनं घर  मानणाऱ्या चेन्नईच्या डॅडी आर्मीने सगळी प्रतिकूल समीकरणं बाजूला सारत जेतेपदावर नाव कोरलं. चेन्नई सुपर किंग्सच्या जेतेपदाच्या वाटचालीत या डॅडी आर्मीनेच निर्णायक भूमिका बजावली.

वाढत्या वयानुसार हालचाली मंदावतात, हा समज गैरसमज असल्याचं चेन्नई सुपर किंग्सने सिद्ध केलं. चेन्नई टीमने वयानुरूप येणाऱ्या मर्यादा जाणल्या आणि त्यानुसार रणनीती आखली. आयपीएल स्पर्धेतील बह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुतांशी संघ जास्तीत जास्त युवा खेळाडूंना सामील करून घेत असताना चेन्नईने अनुभवाला प्रमाण मानलं.

धोनीचा डंका

वनडे आणि ट्वेन्टी-20 फॉरमॅटमधला बेस्ट फिनिशर्सपैकी एक म्हणजे महेंद्रसिंग धोनी. दडपणाच्या क्षणी 20 बॉल 50, 40 बॉल 70 अशा शेकड्याने खेळी साकारणाऱ्या धोनीमध्ये आता ती जिगर राहिली नाही अशी चर्चा सोशल मीडियावर रंगू लागली होती.

गेल्या वर्षी रायझिंग पुणे सुपरजायंट्सचं आव्हान लीग स्टेजला संपुष्टात आल्यानंतर तो धोनी हरवला असं त्याचे चाहतेही म्हणू लागले होते. मात्र पस्तिशीकडे झुकलेल्या धोनीने कर्णधार आणि बॅट्समन अशा दोन्ही आघाड्यांवर दमदार परफॉर्म्स देत संघाला विजयश्री मिळवून दिली.

धावगती वाढत असतानाही थंडपणे बॉलर्सवर प्रहार करणारा पूर्वीचा धोनी यंदाच्या आयपीएलमध्ये पाहायला मिळाला. चतुर कॅप्टन्सीसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या धोनीने यंत्रवत सातत्यासह आखलेल्या रणनीतींची चोख अंमलबजावणी केली.

कर्णधार महेंद्र सिंग धोनी आणि हरभजन सिंग

महेंद्र सिंग धोनीची लाडकी लेक झिवा आपल्या बाबांइतकीच सोशल मीडियावर चर्चेत होती.

लाडक्या लेकी सोशल मीडियावर व्हायरल

मॅचआधी, मॅचदरम्यान आणि मॅच संपल्यानंतर झिवाच्या बाललीला धोनीने अनेकदा शेअर केल्या. त्याला तुडुंब प्रतिसादही मिळाला. हरभजन सिंग आपल्या लेकीसोबत खेळतानाचा व्हीडिओ व्हायरल झाला होता. चेन्नईला प्लेऑफमध्ये अविश्वनीय विजय मिळवून देणारा फॅफ डू प्लेसिस आपल्या कुटुंबकबिल्यासह फिरताना दिसत होता.

फॅफ डू प्लेसिसनेच चेन्नई सुपर किंग्सला प्लेऑफमध्ये विजय मिळवून दिला.

यंदाच्या आयपीएल लिलावावेळी चेन्नई सुपर किंग्सने 33 वर्षांच्या फॅफ डू प्लेसिसला राइट टू मॅच अर्थात प्लेयरला आपल्याच ताफ्यात राखण्याचा पर्याय स्वीकारला. दक्षिण आफ्रिकेचा कर्णधार असलेला फॅफ ट्वेन्टी-20चा स्पेशालिस्ट असल्याने फारशी टीका झाली नाही.

भज्जीने तारलं

भारतीय क्रिकेट निवड समितीच्या स्कीम ऑफ थिंग्जमधून बाहेर पडलेल्या 37वर्षीय हरभजनला चेन्नईला संघात घेतलं त्यावेळी अनेकांनी आश्चर्य व्यक्त केलं. मुंबई इंडियन्ससाठी दहा वर्ष खेळलेला हरभजन निवृत्तीच्या उंबरठ्यावर आहे. कारकीर्दीची संध्याकाळ अनुभवणाऱ्या हरभजनला घेऊन चेन्नईने काय साधलं अशी टीका सोशल मीडियावरून करण्यात आली.

जेतेपदाच्या करंडकासह हरभजन सिंह आणि अंबाती रायुडू

हे कमी की काय म्हणून हरभजनला साथ देण्यासाठी चेन्नईने 38 वर्षांच्या इम्रान ताहीरला आपल्याकडे...


तिशीतला अविनाश दिल्लीतील एका खासगी कंपनीत चांगल्या पदावर काम करत होता. घरातूनही लग्नासाठी दबाव होताच. शेवटी त्याने मॅट्रिमोनियल साईटवर नाव रजिस्टर केलं. यादरम्यान त्याची सोनालीशी ओळख झाली.

हळहळू दोघांमधील गप्पा वाढल्या. तीन महिन्यांनी अविनाश नकळतपणे तिच्या प्रेमात पडला. रात्री गुड नाईट असा मेसेज पाठवून अविनाश झोपला आणि सकाळी मोबाईल हाती घेतल्यावर त्याला धक्काच बसला.

सोनालीनं त्याला सोशल मीडियावर सगळीकडे ब्लॉक केलं होतं आणि ती त्याच्या आयुष्यातून निघून गेली होती. तेही कोणतंही उत्तर न देता. तीन महिने ज्या मुलीशी दिवसरात्र गप्पा मारत होतो, तीच मुलगी सरळ ब्लॉक करून निघून गेली होती.

"मी लग्नाचा विषय काढणारच होतो. तिला माझ्याशी लग्न करायचं नव्हतं, तर तिनं मला थेट तसं सांगायला हवं होतं. मी काही तिच्यावर स्वत:ला लादणार नव्हतो. पण किमान 'क्लोजर' तरी दिला पाहिजे होता," हे सांगताना अविनाश भावूक झाला होता.

वेदिकानेही असाच प्रसंग अनुभवला. वेदिकांचं लग्न होऊन आता 9 वर्षं होत आली आहेत. तिला लहान मुलगाही आहे. वेदिकाचा संसारही सुखात सुरू आहे. पण काही दिवसांपूर्वी वेदिकाने तिच्या मनातली सल बोलून दाख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वली.

वेदिकाचे कॉलेजमध्ये असताना एका मुलाशी प्रेमसंबंध होते. तो तिच्यापेक्षा 2 वर्षं मोठा होता. सगळं काही चांगलं सुरू होतं. त्याला परदेशात नोकरीची संधी आली आणि तो कामानिमित्त आखाती देशात निघून गेला. जाताना तिला भेटूनही गेला.

पण त्यानंतर वेदिका आणि त्याचा संपर्क तुटला तो कायमचा. त्यांच्यात ब्रेक अप असं काही झालंच नाही. बस्स, बोलणं बंद झालं. त्यांच्या बाबतीत समोरच्या व्यक्तीनं सोशल मीडियावर रिलेशनशिप स्टेटस 'सिंगल' असं अपडेट केलं आणि विषय संपला.

वेदिकाला आजही ते नातं का तुटलं हा प्रश्न पडलाय.

"ज्या मुलीसोबत आपण चार वर्षं नात्यात होतो, तिला ठोस कारण देऊन नातं संपवायची गरजही त्याला वाटली नाही का," वेदिका असा प्रश्न विचारते.

"आजही तो माझ्या सोशल मीडियावर आहे. त्याचंही लग्न झालंय. माझंही लग्न झालंय. कधी कधी वाटतं त्याला विचारावं, पण यातून दोघांच्याही संसारात विघ्न नको म्हणून स्वत:ला आवरते. पण वाटतं क्लोजर दिलं पाहिजे होतं,"  वेदिका तिच्या भावना व्यक्त करते.

कुठलीही व्यक्ती असं का वागत असावी?

रिलेशनशिपच्या बदलत्या संकल्पना आणि तरुणांचे अनुभव जाणून घेतल्यानंतर आम्ही मुंबईतील मानोविकारतज्ज्ञ डॉ. हेमांगी म्हाप्रळकर यांच्याशी संवाद साधला.

त्यांनी सांगितलं, "एकतर त्या व्यक्तीची परिस्थितीला सामोरं जाण्याची तयारी नसते किंवा त्याला अशा परिस्थितीत काय करावं हेच माहिती नसतं. दुसरं म्हणजे सोडून जाणाऱ्या व्यक्तीसाठी तुम्ही कदाचित महत्त्वाचे नसाल. समोरची व्यक्ती कमकुवत असेल. नकार किंवा विरहाला सामोरे जाऊ शकेल की नाही याचा त्यांना आत्मविश्वास नसेल.

"याचा अर्थ एक तर ते स्वत: कमकुवत आहेत किंवा ते दुसऱ्याला तसं समजतात. दुसरं म्हणजे, सूडाच्या भावनेने सुद्धा काही लोक असं वागू शकतात.  तिसरी गोष्टं म्हणजे, एखाद्‌याला वाईट अनुभव आले असतील आणि ते बोलून सोडवणं त्यांच्या तत्वात बसत नसेल आणि पुढे या विषयावर बोलून अजून चिखलगाळ करून घेण्यापेक्षा, नातं जबरदस्ती खेचत बसण्यापेक्षा त्याला सोडून दिलेलं बरं, असं ही त्यांना वाटू शकतं."

खरंच नात्यात क्लोजर इतकं महत्त्वाचं आहे का?

खरंच नात्यात क्लोजर इतकं महत्त्वाचं आहे का, असा प्रश्न विचारला असता मानसोपचारतज्ज्ञ दुष्यंत भादलीकर सांगतात, "क्लोजर म्हणजे एखाद्या नात्याचा समाधानकारक शेवट होणं. समजा एखादा व्यक्ती 7 वर्षं बेपत्ता असेल, तर त्यानंतर तो कायदेशीरदृष्ट्या मृत घोषित केला जातो. याला...


तिसऱ्या तिमाहीत (जुलै ते सप्टेंबर) सर्वांत कमी आर्थिक वाढ झाल्याचं, चीनच्या नॅशनल ब्युरो ऑफ स्टॅटिस्टिक्सने जाहीर केलेल्या आकडेवारीतून दिसून आलं आहे.

रॉयटर्सने चीनचा जीडीपी 6.6टक्के, राहील असा अंदाज व्यक्त केला होता. या अंदाजापेक्षाही प्रत्यक्षातील विकासदर कमी झाला आहे.

अमेरिकेबरोबर सुरू असलेल्या ट्रेड वॉरचे चीनच्या अर्थव्यवस्थेवर काही महिने परिणाम दिसतील, असं सांगितलं जात आहे.

शुक्रवारी प्रसिद्ध झालेली आकडेवारी लक्षात घेतली तर चीनची 2009च्या पहिल्या तिमाहीनंतरची ही सर्वांत खराब कामगिरी राहिली आहे.

याआधीच्या तिमाहीत चीनच्या अर्थव्यवस्थेने 6.7 टक्के वाढ नोंदवली आहे. त्यापेक्षा या तिमाहीचे आकडे कमी आहेत. पण चीन सरकारच्या वार्षिक अंदाजाइतकाच (6.5 टक्के) हा विकासदर आहे.

अर्थव्यवस्थेवर दोन्ही बाजूंनी संकटं

अमेरिकेबरोबरच्या ट्रेड वॉरची चीनने अपेक्षाच केली नव्हती, असं बीबीसी आशियाचा व्यापार प्रतिनिधी करिश्मा वासवाणी यांनी सांगितलं.

यावेळी चीनकडे जास्त पर्याय उपलब्ध नव्हते. सध्या अर्थव्यवस्थेवर कर्जाचा बोजा असल्याने आर्थिक पॅकेज देणं सरकारला परवडणारं नाही. 2008नंतरच्या आर्थिक संकट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ानंतर चीनने आर्थिक विकास सुरू ठेवण्यासाठी अनेक 'बेलआउट पॅकेज' जाहीर केले होते.

दुसऱ्या बाजुला चीनला अमेरिकेकडून नवीन आव्हानांना सामोर जावं लागतं आहे. अमेरिका आणि चीन या दोन जागतिक महासत्तांमधलं ट्रेड वॉर आता चांगलंच पेटलं आहे. अमेरिकेने चीनवर नव्याने 250 अब्ज डॉलर्स एवढ्या प्रचंड रकमेचे निर्बंध लागू केले आहेत.

निर्यातीवर अवलंबून न राहता देशांतर्गत व्यापार वाढवून आर्थिक विकास घडवण्यासाठी चीन गेल्या काही वर्षांपासून प्रयत्न करत आहे. त्याचवेळी GDP वाढीवर परिणाम न होऊ देता पायाभूत प्रकल्पांसाठी घेतलेले कर्ज आटोक्यात आणण्याचा चीन प्रयत्न करत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)