मात्र, व्हेंटिलेटर्स एखाद्या कोरोनाग्रस्त रुग्णाचे प्राण वाचवू शकतीलच, असं नाही. ज्या रुग्णांची परिस्थिती बरी होण्याच्या पलिकडे गेलेली असते, जे रुग्ण उपचारांना प्रतिसाद देत नाही, अशा रुग्णांचा व्हेंटिलेटर सपोर्ट काढून घेण्याचा कठोर निर्णय डॉक्टरांना घ्यावा लागतोय. अगदी जगभरात हीच परिस्थिती आहे.

हुआनिता नित्तला सांगतात, "एखाद्याचं व्हेंटिलेटर काढणं भावनिकरीत्या खूप वेदनादायी निर्णय असतो. कधी-कधी तर मला वाटतं की एखाद्याच्या मृत्यूसाठी काहीअंशी मीच जबाबदार आहे."

हुआनिता नित्तला लंडनमधल्या रॉयल फ्री हॉस्पिटलमधल्या अतिदक्षता विभागातल्या (ICU) चीफ नर्स आहेत. मूळच्या दक्षिण भारतातल्या असलेल्या नित्तला गेल्या 16 वर्षांपासून इंग्लंडच्या नॅशनल हेल्थ सर्विसमध्ये (NHS) अतिदक्षता विभागात स्पेशलिस्ट नर्स म्हणून कार्यरत आहेत.

बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "व्हेंटिलेटर बंद करणं माझ्या कामाचा भाग आहे."

शेवटची इच्छा

याविषयी बोलताना त्यांनी एक अनुभव सांगितला. कोव्हिड-19 मुळे त्यांच्या अतिदक्षता विभागात रुग्णांची संख्याही वाढली आहे आणि कामही खूप वाढलं आहे.

एप्रिलच्या दुसऱ्या आठवड्यात रोजच्यासा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रखं त्या मॉर्निंग शिफ्टला गेल्या. आयसीयूमध्ये येताच रजिस्ट्रारने त्यांना सांगितलं की एका कोव्हिड-19 पेशंटचं व्हेंटिलेटर काढायचं आहे.

ज्यांचं व्हेंटिलेटर काढायचं होतं त्या पन्नाशीतल्या एक कम्युनिटी हेल्थ नर्स होत्या. नित्तला यांनी त्यांच्या मुलीला फोन केला आणि पुढच्या सर्व प्रक्रियेविषयी सविस्तर माहिती दिली.

त्या सांगतात, "मी तिला तिच्या आईची शेवटची इच्छा आणि काही धार्मिक विधींबाबत विचारलं आणि तिला याची खात्री दिली की मरताना तिच्या आईला त्रास झाला नाही. अत्यंत शांतपणे त्या मरणाला सामोरं गेल्या."

अतिदक्षता विभागात बेड जवळजवळ असतात. मृत्यूशय्येवर असणाऱ्या या रुग्णाच्या आजूबाजूलाही बरेच रुग्ण होते.

"तो 8 बेडचा अतिदक्षता विभागात होता. तिथल्या सर्वच रुग्णांची परिस्थिती गंभीर होती. मी बेडभोवती असणारे पडदे बंद केले आणि सर्व अलार्मही बंद केले."

अलार्म बंद होताच तिथे असणारा स्टाफही एका क्षणासाठी स्तब्ध झाला.

नित्तला सांगतात, "नर्स बोलता-बोलता अचानक गप्प झाल्या. रुग्णाची प्रतिष्ठा आणि त्याचा कम्फर्ट आमच्यासाठी सर्वोच्च असतं."

यानतंर नित्तला यांनी रुग्णाच्या मुलीला फोन केला आणि फोन रुग्णाच्या कानाजवळ ठेवला.

त्या सांगतात, "माझ्यासाठी तो एक साधा फोन कॉल होता. मात्र, त्या कुटुंबासाठी बरंच काही बदलणार होतं. कुटुंबीयांना व्हीडिओ कॉल करायचा होता. मात्र, आमच्या अतिदक्षता विभागात मोबाईल फोनला परवानगी नाही."

...आणि व्हेंटिलेटर बंद केलं

त्या आजारी नर्सच्या कुटुंबीयांच्या विनंतीनुसार नित्तला यांनी कॉम्प्युटरवरून एक म्युझिक व्हीडिओ त्यांना ऐकवला. त्यानंतर त्यांनी व्हेंटिलेटर बंद केलं.

त्या म्हणाल्या, "मी तिचा हात हातात घेतला आणि तिच्या शेवटच्या श्वासापर्यंत तिच्याजवळच बसून होते."

व्हेंटिलेटर काढायचा की नाही, याचा निर्णय मेडिकल टीम घेते. रुग्णाचं वय, इतर आजार, उपचारांना प्रतिसाद या सर्व बाबी लक्षात घेऊन निर्णय घेतले जातात.

नित्तला यांनी व्हेंटिलेटर बंद केल्यानंतर पाच मिनिटात त्या कम्युनिटी हेल्थ नर्सने जगाचा निरोप घेतला.

"मला मॉनिटरवर लाईट फ्लॅश होताना दिसला. हृदयाचे ठोके कमी होत होत शून्यावर पोहोचले. त्यानंतर स्क्रीनवर एक सरळ रेष होती," असं नित्तला सांगतात.

एकाकी मृत्यू

यानंतर नित्तला यांनी रुग्णाला औषधं देण्यासाठी लावलेल्या नळ्या काढल्या.

इकडे हे सगळं घडत असताना तिकडे फोनवर असलेली त्यांची मुलगी इकडे काय...


मात्र, समाजातून याला विरोध झाला. हे प्रकरण थेट सरकार दरबारी पोचलं. असं काही होईल, याची लुईसच्या पालकांना कल्पनाही नव्हती.

लुईस, त्याचे वडील सिझर आणि आई मारिया ब्राझीलमधल्या सँटा कॅरोलीना प्रांतात राहतात. ओळख गुप्त ठेवण्यासाठी त्यांची नावं बदलण्यात आली आहे.

2018 पासून लुईसचे पालक त्याला मुलींचे कपडे घालून देतात. मात्र, त्याच वर्षी ब्राझीलच्या महिला, कुटुंब आणि मानवाधिकार मंत्रालयाच्या हॉटलाईनवर या कुटुंबाविरोधात तक्रार नोंदवण्यात आली.

लुईसचे पालक त्याला मुलींचे कपडे घालायला भाग पाडतात. परिणामी लुईसला शाळेतली मुलं चिडवतात, त्याचा छळ होते, असं या अज्ञात तक्रारदाराचं म्हणणं होतं.

पुढे हे प्रकरण पब्लिक प्रॉसिक्युशन सर्विस म्हणजे एका अर्थाने कोर्टात वर्ग करण्यात आलं.

लुईसचे वडील सिझर सांगतात, "हा आमच्यासाठी मोठा धक्का होता. मला तो सर्व प्रकार मूर्खपणाचा वाटला."

'वडिलांचं हृदयपरिवर्तन'

सिझर एक पोलीस अधिकारी आहेत. त्यांच्या मनात समलैंगिकांविषयी एक प्रकारचा तिरस्कार होता.

मात्र, लुईसने मुलींचे कपडे घालण्याचा हट्ट केला तेव्हापासून समलैंगिकांकडे आणि समलिंगी संबंधांकडे बघण्याच्या त्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांच्या दृष्टिकोनात बराच बदल झाला आहे.

या तक्रारीमुळे लुईसची आई मारिया यांनाही धक्का बसला. मारिया आणि सिझर यांचा घटस्फोट झाला आहे. मात्र, त्यासुद्धा लुईसचा सांभाळ करतात. बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "ती खूप अवघड परिस्थिती होती. कुणी काहीतरी म्हणेल आणि त्यामुळे लुईसचं मन दुखावेल, याची मला जास्त काळजी होती."

लुईसला मुलींचे कपडे घालायला सुरुवात केल्यानंतर काही दिवसातच त्यांच्याविरोधात तक्रार करण्यात आल्याने मारियाची काळजी आणखी वाढली.

तक्रारीनंतर पोलीसांनी चौकशी सुरू केली. ब्राझीलच्या बालसुरक्षा कायद्यानुसार या सर्व प्रकारामुळे लुईसच्या अधिकारांना गदा येऊ शकते किंवा त्या अधिकारांचं उल्लंघन होऊ शकतं, असं सांगण्यात आलं.

मात्र, चौकशीअंती सादर केलेल्या अहवालाच्या शेवटी अधिकारी लिहितात, मुलाच्या पालकांचं ठाम म्हणणं आहे की मुलींचे कपडे घालण्याची इच्छा त्यांच्या मुलानेच व्यक्त केली आहे.

"उलट हे प्रकरण हाताळताना पालकांनी बरीच परिपक्वता आणि विवेक दाखवला आहे. लुईसला त्याच्या पालकांची भक्कम साथ आहे. त्यामुळे मुलाच्या हक्काला बाधा पोहोचत असल्याचे कुठलेही पुरावे नाही," असं पोलिसांनी सांगितलं.

27 नोव्हेंबर 2018 रोजी ही केस बंद करण्यात आली.

या चौकशीबद्दल लुईसच्या पालकांनी त्याला कधीच सांगितलं नाही.

मारिया म्हणतात, "तो खूप लहान आहे आणि काही गोष्टी त्याला सांगणं आम्हाला योग्य वाटत नाही."

मानसशास्त्रीय सल्ला

 लुईसला लुईसा म्हणवून घ्यायला आवडतं, असं त्याचे पालक सांगतात.

त्यांनी बीबीसीलाही तीच विनंती केली. मात्र, हे प्रकरण खूप सुरुवातीच्या पायरीवर आहे. त्यामुळे आम्ही लुईसचा मुलगा म्हणूनच उल्लेख करत आहोत.

जवळपास दोन वर्षांपूर्वी लुईसच्या पालकांनी मानसोपचारतज्ज्ञांचा सल्ला घेण्याचं ठरवलं आणि लुईस ट्रान्सजेंडर म्हणजेच तृतीयपंथी असल्याच्या निष्कर्षापर्यंत ते पोचले.

सिझर सांगतात, "तो म्हणाला त्याला दाढी आवडत नाही आणि त्याला मुलगा व्हायचं नाही. तो मुलींचे कपडे आणि त्यांच्या अॅक्सेसरिज मागू लागला."

स्वतः पोलीस अधिकारी असलेले सिझर सांगतात सुरुवातीला त्यांना लुईसच्या अशा वागण्याचा त्रास व्हायचा. मात्र, त्यांनी कायम लुईसच्या इच्छांचा आदर केला.

ते म्हणाले, "पोलिसी वातावरणात पूर्वीपासूनच पुरूषांचा वरचष्मा आहे. मी माझ्या मुलावर जरब ठेवायला हवी, असं सगळ्यांना वाटायचं. मात्र, मी थोडा उदार विचार करायचो आणि मी त्याच्या...


मात्र, सर्वोच्च न्यायालयाने यापूर्वी दिलेल्या अनेक निकालांमध्ये लिव्ह इनमध्ये राहणाऱ्या जोडप्यांच्या नात्याला मंजुरी देण्यात आलेली आहे.

पंजाब आणि हरियाणा उच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती जस्टिस एच. एस. मदान यांनी 11 मे रोजी दिलेल्या या आदेशात याचिकाकर्त्यांना सुरक्षा देण्यास नकार दिला आहे.

ही याचिका दाखल करणारी तरुणी 19 वर्षांची तर तरुण 22 वर्षांचा आहे. दोघे लिव्ह इनमध्ये राहतात. आपल्याला भविष्यात लग्न करायचं आहे, मात्र तरुणीच्या कुटुंबीयांकडून जीविताला धोका आहे, अशी याचिका त्यांनी उच्च न्यायालयात दाखल केली होती.

उच्च न्यायालयाने पंजाब पोलीस आणि तरनतारन जिल्हा पोलिसांना आपल्याला सुरक्षा देण्याच्या सूचना द्याव्यात अशी विनंती या दोघांनी याचिकेद्वारे केली होती.

न्यायालयाने काय म्हटलं?

जस्टिस मदान म्हणाले, "खरंतर याचिकाकर्ते या याचिकेच्या आडून लिव्ह इन रिलेशनशिपला वैध ठरवू पाहत आहेत. हे नैतिक आणि सामाजिकदृष्ट्या स्वीकारार्ह नाही."

न्यायालयाने ही याचिका फेटाळत सुरक्षा देण्याचे आदेश दिले जाऊ शकत नसल्याचं म्हटलं आहे.

उच्च न्यायालयाच्या या आदेशाला लवकरच सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान देऊ, ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

असं याचिकाकर्त्यांचे वकील जे. एस ठाकूर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

भारतात अनेकदा विवाहित जोडपी संरक्षण मागण्यासाठी न्यायालयात याचिका करतात.

पंजाब आणि हरियाणा उच्च न्यायालयातही अशी अनेक प्रकरणं यापूर्वी आलेली आहेत आणि त्यांनीही सरकार आणि पोलिसांना अशा विवाहित जोडप्यांना सुरक्षा प्रदान करण्याचे निर्देश दिलेले आहेत. मात्र, गेल्या काही काळापासून लिव्ह इन रिलेशनशिपमध्ये राहणाऱ्या जोडप्यांची प्रकरणंही न्यायालयात येत आहेत.

लग्नाचा निर्णय

याचिकाकर्ती तरुणी मूळ उत्तर प्रदेशातील गोरखपूरची राहणारी आहे. मात्र, हे कुटुंब सध्या लुधियानात वास्तव्याला आहे. तर याचिकाकर्ता तरुण सीमेवरच्या तरनतारनचा रहिवासी आहे.

आम्ही दोघेही प्रौढ आहोत आणि गेल्या चार वर्षांपासून आमच्यात प्रेमसंबंध असल्याचं या दोघांनी दाखल केलेल्या याचिकेत म्हटलं आहे. तसंच भविष्यात आपण लग्नही करणार असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

याचिकाकर्ता तरुण कारपेंटर आहे. दोघेही वेगवेगळ्या जातीचे आहेत आणि याच कारणामुळे तरुणीच्या पालकांचा या लग्नाला विरोध असल्याचं याचिकाकर्त्या तरुणाचं म्हणणं आहे.

या दोघांना लग्नही करायचं होतं, मात्र, मुलीच्या वयाचा दाखला तिच्या पालकांकडे असल्यानं लग्न होऊ शकलं नाही, असं याचिकार्त्यांचे वकील जे. एस. ठाकूर सांगतात.

सर्वोच्च न्यायालयाचा दृष्टीकोन

यापूर्वी सर्वोच्च न्यायालयातही लिव्ह इन रिलेशनशिपशी संबंधित अनेक प्रकरणं आली आहेत. मे 2018 च्या एका खटल्यात अल्पवयीन नसणाऱ्या जोडप्यांना एकत्र राहण्याचा अधिकार असल्याचं सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटलं होतं.

केरळमधल्या 20 वर्षीय तरुणीच्या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने तरुणी तिला आवडणाऱ्या मुलाबरोबर राहू शकते, असं म्हटलं होतं. तिचं लग्न मात्र नामंजूर करण्यात आलं होतं.

लिव्ह इनमध्ये राहणाऱ्या स्त्रियांनाही 2005 सालच्या घरगुती हिंसाचारप्रतिबंधक कायद्याचं संरक्षण प्राप्त आहे आणि म्हणूनच लिव्ह इन नातं कायद्यानेही स्वीकारलं आहे, असंही सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटलं होतं.

अभिनेत्री खुशबू यांनी दाखल केलेल्या एका याचिकेवर दिलेल्या ऐतिहासिक निकालात सर्वोच्च न्यायालयाने लिव्ह इन रिलेशन योग्य आहे आणि दोन प्रौढ व्यक्ती एकत्र राहत असतील तर त्याला अवैध म्हणता येणार नाही, असं निरीक्षण नोंदवलं होतं.

न्यायालयाने आपल्या निकालात म्हटलं होतं, "शरीर संबंध हे विवाहित जोडप्यांमध्येच असायला हवे, असा आपल्या...


मात्र, हा प्रश्न आणि त्याचं उत्तर खरंच इतकं साधं-सरळ आहे का? असंच असेल तर पंतप्रधान मोदींच्या लोकप्रियतेत वाढ होत असल्याचे जे सर्व्हे येत आहेत ते कुठून येत आहेत? एका आवाहनात टाळ्या-थाळ्या वाजवण्यापासून ते दिवे पेटवणाऱ्यांची मोठी संख्या आणि तेवढाच दांडगा उत्साह कसा दिसला?

त्यामुळे खरंतर हा प्रश्न उलट विचारायला हवा. 2019 नंतरसुद्धा मोदी सरकारला मध्यम वर्गासाठी काही करण्याची गरज उरली होती का? प्रश्न असा का विचारायचा, हे समजून घेणं गरजेचं आहे. त्यासाठी तुमच्या आसपासच्या मध्यमवर्गातल्या लोकांचा तुम्ही स्वतःच सर्व्हे करून बघा.

साधारणपणे तुमच्या लक्षात येईल की मध्यमवर्गाला याची बोच आहे की, मोदी सरकारने त्यांच्यासाठी काहीही केलं नाही. काय केलं नाही, असं विचारलं तर एका श्वासात सांगतील. मात्र, त्याच श्वासात ते हेदेखील म्हणतील की, मग यापूर्वीच्या कोणत्या सरकारने मध्यमवर्गासाठी काही केलं आहे का? आतापर्यंत कुणी केलेलं नाही आणि आता हेदेखील काहीही करत नाहीयत.

नवी कररचना

दुःखांची पोटली तर आहेच. कलम 370 आणि तीन तलाक रद्द केल्याचा आनंद साजरा केल्यानंतर सर्वांचं लक्ष लागून होतं येणाऱ्या अर्थसंकल्पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वर. पण अर्थसंकल्प सादर झाल्यानंतर सर्वांचा हिरमोड झाला.

दुसऱ्यांदा निवडून देण्याचा काहीतरी लाभ होईल, अशी सर्वांचीच अपेक्षा होती. आयकराची मर्यादा वाढेल, व्याजदर कमी होतील, या आशा तर हवेतच विरल्या. हो, हिशेब करण्यात 'आत्मनिर्भर' जरूर झालो.

हे नामकरण त्यावेळी झालं नव्हतं, एवढंच. त्यावेळी तर दोन पर्याय दिले होते. 'न्यू रिजीम' म्हणजे सर्व सवलती सोडा आणि आयकर मर्यादा वाढवून घ्या. किंवा 'ओल्ड रिजीम' म्हणजे सवलती सोडू नका आणि जुन्याच पद्धतीने कर भरा.

मात्र, हिशेब करण्यासाठी जाणकारांनी कॅलक्युलेटर काढलं तर त्यांच्या लक्षात आलं की, नव्या स्कीममध्ये बचत होतच नाही. उलट जी सवलत घ्यायचो तीसुद्धा जाणार.

पण त्यासोबतच जबाबदार सल्लागारांनी हा सल्लाही दिला की, हा सरकारचा सूचक इशारा आहे. आज सवलत आहे पण उद्या एक-एक करत किंवा एकदम सर्वच सवलती बंद होतील. त्यामुळे तुम्हीच ठरवा आज मरायचं की दोन वर्षांनंतर.

नव्या पीढीचं भवितव्य

जसजसं खोलात जाऊ लागलो जखम अधिकच वेदनादायी ठरू लागली. या निर्णयाचा सर्वाधिक फटका करावर किंवा आज कमावणाऱ्याच्या खिशावर नाही तर नव्या पीढीच्या भवितव्याला, बचत योजनांना आणि म्हातारपणासाठी साठवून ठेवलेल्या पैशांना बसणार आहे.

जेव्हा खाजगी तर सोडा सरकारी नोकऱ्यांमध्येही निवृत्तीवेतन बंद झालंय अशा काळात  भविष्यासाठी बचत करण्याचा निर्णय पर्यायी ठेवणं म्हणजे पायावर कुऱ्हाड मारायची की कुऱ्हाडीवर पाय, असा पर्याय देण्यासारखं आहे. दोन्ही पर्यायांमध्ये नुकसान करदात्याचंच.

रोजगाराच्या आघाडीवर आधीच आनंदीआनंद होता. आता तर कोरोना संकट, जगभरात आलेली मंदी आणि दीर्घकाळ सुरू असलेल्या लॉकडाऊनने हे संकट अधिक गहिरं केलं आहे.

मनरेगा, बँकांकडून कर्ज किंवा 20 लाख कोटी रुपयांचं पॅकेज - या सर्वांची समीक्षा करणाऱ्या एका माजी बँक अधिकाऱ्याचं म्हणणं आहे की, हे सरकारदेखील यापूर्वीच्या सरकारांप्रमाणे लांगुलचालनाचं राजकारण करतंय. फरक फक्त हा आहे की, इथे लांगुलचालन धार्मिक आधारावर नाही तर आर्थिक आधारावर करण्यात येतंय.

खनिज तेलाच्या किमतीत घट का नाही?

त्यांनी उज्ज्वलापासून ग्रामीण भाग आणि गरिबांसाठी आणलेल्या सर्व योजनांचा पाढा वाचला आणि विचारलं की, या सर्वांमध्ये मध्यमवर्गाला काय मिळाल?

त्यानंतरचा प्रश्न - जगभरातल्या बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमती शून्याच्याही खाली गेल्या असताना देशात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमती मोठ्या...


मात्र, हे न्यू नॉर्मल केवळ एवढ्याच गोष्टींसाठी मर्यादित नाही तर आता सेक्ससुद्धा न्यू नॉर्मल पद्धतीने करण्याची गरज आहे.

द टेरेंस हिगिंस ट्रस्ट (The Terrence Higgins Trust) या संस्थेने कोरोना काळात सुरक्षित सेक्ससंबंधीच्या काही मार्गदर्शक सूचना प्रसिद्ध केल्या आहेत.

किस करणं टाळावं, चेहऱ्याला मास्क बांधावे आणि संभोगावेळी चेहेरा समोरासमोर येणार नाही, अशाच पोझिशन्स असाव्या, अशा काही सूचना या संस्थेने दिल्या आहेत. THT ही युकेतली HIV आणि सेक्च्युअल हेल्थ याविषयांवर काम करणारी नामांकित स्वयंसेवी संस्था आहे.

ऐकायला अवघड वाटत असलं तरी "कामेच्छा, शारीरिक आणि भावनिक जवळीकीची नैसर्गिक इच्छा पूर्ण करणं आणि हे करताना कोव्हिड-19 चा फैलाव होणार नाही याची खबरदारी घेणं आवश्यक आहे," असं या संस्थेचं म्हणणं आहे.

सुरक्षित सेक्स

कोरोना साथीच्या काळात तुम्ही स्वतःच स्वतःचे सर्वोत्तम सेक्स पार्टनर आहात, असं या संस्थेचं म्हणणं आहे. शिवाय, एकाच घरात राहणारेच सर्वांत सुरक्षित सेक्स पार्टनर आहेत.

या संस्थेच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार सेक्स टॉय किंवा ऑनलाईन सेक्सच्या माध्यमातून मास्टरबेशन (हस्तमैथुन) हा स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ध्या सेक्ससाठीचा सर्वोत्तम पर्याय आहे. मात्र, याचा अर्थ जोडीदाराबरोबर सेक्स करूच नये, असा होत नाही. तर तुमच्या घरातच तुम

च्या सोबत एकत्र राहणाऱ्या जोडीदारासोबतच संभोग करावा, कारण ते अधिक सुरक्षित आहे, असं त्यांचं म्हणणं आहे.

जगभरात अजूनही सोशल डिस्टंसिंग पाळण्याचं आवाहन करण्यात येत आहे. मात्र, इतक्या महिन्यांच्या लॉकडाऊननंतर लोकांनी अनिश्चित काळासाठी सेक्स करणं थांबवावं, अशी अपेक्षा चुकीची असल्याचं संस्थेचं म्हणणं आहे.

घराबाहेरच्या जोडीदाराबरोबर सेक्स करणार असाल तर खूप जास्त लोकांबरोबर करू नका. त्यांची संख्या अगदीच मोजकी असायला हवी, असा सल्ला देण्यात आला आहे.

तसंच स्वतःला किंवा आपल्या जोडीदाराला कोव्हिड-19 आजाराची काही लक्षणं आहेत का, याकडे लक्ष ठेवा आणि लक्षणं आढळल्यास स्वतःला विलग करा, अशी सूचनाही करण्यात आली आहे.

शिवाय, नव्या जोडीदाराबरोबर वेळ घालवणार असाल तर सेक्सआधी त्याला किंवा त्याच्या कुटुंबातल्या इतर कुणाला कोव्हिडची लक्षणं आहेत का, त्यांच्या घरी कुणी कोरोना पॉझिटिव्ह आढळलं आहे का, याची विचारपूस जरूर करा.

सेक्समधून विषाणूची लागण होते का?

कोरोना विषाणूची बाधा झालेल्या व्यक्तीचा सलाईव्हा (लाळ), म्युकस (श्लेष्मा) आणि श्वासातून या विषाणूची लागण होऊ शकते. तसंच संक्रमित पृष्ठभागावरूनही संसर्ग होऊ शकतो.

सेक्शुअल हेल्थविषयक तज्ज्ञ डॉ. अॅलेक्स जॉर्ज यांनी रेडियो-1 न्यूजबीटला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितलं होतं, "तुम्ही एकमेकांच्या गुप्तांगांना स्पर्श करणार असाल तर तुम्ही एकमेकांचं चुंबन घेण्याचीही शक्यता नाकारता येत नाही आणि लाळेतून कोरोनाच्या विषाणूची लागण होते."

ते म्हणतात, "तुमच्या तोंडातून तुमच्या हातात, गुप्तांगांत, दुसऱ्या व्यक्तीच्या नाकात किंवा तोंडात कोरोनाचे विषाणू स्पर्श करण्याची शक्यता असल्यास कोरोनाचा संसर्ग होण्याची शक्यता बळावते."

आणि म्हणूनच THT संस्थेने किस न करणे, संभोगावेळीसुद्धा चेहऱ्याला मास्क बांधणे आणि चेहरा समोरासमोर येईल अशा सेक्च्युअल पोझिशन्स न घेणे, असा सल्ला दिला आहे.

वीर्य (semen) आणि विष्ठेतही कोरोनाचे विषाणू असतात. त्यामुळे सेक्सवेळी काँडम आणि ओरल सेक्स करताना कॉंडमचा वापर करण्याचाही सल्ला देण्यात आला आहे .

आपण कुठलंही काम करण्यापूर्वी आणि केल्यानतंर 20 सेकंदांपर्यंत हात स्वच्छ धुतो. तसंच संभोगाच्या आधी आणि नंतरही हात स्वच्छ धुवावे.

कोरोना काळात सेक्स पुन्हा...


मात्र, होतंय त्याच्या उलट. गेली तीन वर्ष सकल राष्ट्रीय उत्पादन म्हणजे जीडीपी सातत्याने घसरत आहे आणि अनेक क्षेत्रांच्या कामगिरीतही मोठी घसरण होतेय.

 अर्थव्यवस्थेच्या आरोग्याची पाच निदर्शकं कोणती, ती बघूया.

1. सकल राष्ट्रीय उत्पादन दरात सतत घसरण

सकल राष्ट्रीय उत्पादन दरात गेली तीन वर्ष सातत्याने घसरण होतेय. 2016-17 ते 2018-19 या तीन आर्थिक वर्षांमध्ये जीडीपी दरात 8.2%, 7.2% आणि 6.8% अशी घसरण झालीय.

 ताज्या आकडेवारीनुसार जानेवारी ते मार्च 2019 या तिमाहीत जीडीपीने गेल्या पाच वर्षातला नीचांक गाठलाय. या तिमाहीत जीडीपी दर होता 5.8%.

केवळ तीन वर्षात जीडीपीमध्ये 1.5 टक्के अंकांची घसरण (8.2 वरून 6.8) मोठी घसरण आहे. जीडीपीचा दर घसरल्यामुळे लोकांचं उत्पन्न, खर्च, बचत आणि गुंतवणूक या सर्वांवरच परिणाम होतोय. या घसरणीचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या क्षेत्रात कामगार कपात सुरू झाली आहे.

अर्थव्यवस्थेच्या या घसरणीला आळा घालण्यासाठी सरकारने आतापर्यंत तरी कुठल्याच ठोस उपायांची घोषणा केलेली नाही.

 2. उपभोग्य खर्चावर परिणाम

लोकांचं उत्पन्न कमी झाल्यामुळे आपोआपच खर्चावर मर्यादा आली. नेल्सन संस्थेच्या सर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्वेक्षणानुसार जलद गतीने खपणारी कमी किंमतीची उत्पादनं म्हणजेच FMCG क्षेत्राच्या उत्पादन विक्रीचा दर जानेवारी-मार्च 2019 मध्ये 9.9% होता. तो याच वर्षीच्या एप्रिल-जून या तिमाहीत 6.2 टक्क्यांपर्यंत घसरला आहे.

विकास दर घसरण्याचा सर्वाधिक फटका बसला आहे तो वाहन विक्री क्षेत्राला. वाहन विक्रीत मोठी घट झाल्याने या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर कामगार कपात होत आहे. सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाईल मॅन्युफॅक्चरर्स (SIAM) च्या आकडेवारीनुसार सर्व प्रकारच्या वाहन विक्रीत गेल्या वर्षीच्या तुलनेत 12.35 टक्क्यांची घट झाली आहे.

2019 सालच्या एप्रिल ते जून या तिमाहीत 60,85,406 वाहनांची विक्री झाली. गेल्या वर्षी याच तिमाहीत ही संख्या होती 69,42,742. प्रवासी वाहन विक्रीत तर गेल्या वर्षभरापासून सातत्याने घट होतेय.

भारतातली सर्वात मोठी कार निर्मिती कंपनी असलेल्या मारुती सुझुकीने जुलै महिन्यात वाहन विक्रीत 36% घसरण झाल्याचं म्हटलं आहे. तर ह्युंदाईच्या वाहन विक्रीत 10 टक्क्यांची घसरण झाली आहे.

वाहन विक्री घटल्यामुळे होत असलेल्या आर्थिक तोट्यातून सावरण्यासाठी रिटेलर्सने नोकरकपात सुरू केली आहे.

देशभरातल्या ऑटोमोबाईल डिलर्सने गेल्या तीन महिन्यात 2 लाख कामगारांना कामावरून काढल्याची माहिती फेडरेशन ऑफ ऑटोमोबाईल डिलर्स असोसिएशनने (FADA) दिली आहे.  2019 सालच्या एप्रिलपर्यंतच्या 18 महिन्यात भारतातल्या वेगवेगळ्या 271 शहरांमधली 286 शोरूम बंद झाली होती. त्यात 32 हजार लोकांना आपली नोकरी गमवावी लागली. त्यातुलनेत आताची कामगार कपात खूपच मोठी आहे.

देशभरात आजघडीला 26 हजार ऑटोमोबाईल शोरुम्स आहेत. 15 हजार डिलर्स हे शोरुम्स चालवतात. या शोरूममध्ये 25 लाख लोक काम करतात. याशिवाय इतर 25 लाख लोकांना अप्रत्यक्ष रोजगार मिळतो.

टाटा मोटर्ससारख्या कंपन्यांनी वाहन निर्मिती कमी केली आहे. त्यामुळे नोकर कपातीची ही कुऱ्हाड ऑटोमोबाईल क्षेत्राच्या अनुषांगिक उद्योगांवरही कोसळली आहे. उदारणार्थ जमशेदपूरमधलं टाटा मोटर्सचा वाहन निर्मिती प्रकल्प महिन्यातून 15 दिवसच सुरू असल्याने या प्रकल्पावर प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे अवलंबून असलेल्या स्टील क्षेत्रातल्या जवळपास 12 कंपन्या बंद झाल्या आहेत तर 30 कंपन्या बंद होण्याच्या मार्गावर आहेत.

 3. बचत आणि गुंतवणुकीत घट

अर्थव्यवस्थेतल्या संकटाचा गंभीर परिणाम झालेलं आणखी एक क्षेत्र म्हणजे बांधकाम क्षेत्र. रिअल इस्टेट सेक्टर....


माथुर कुटुंबीय

एका क्रिकेटवेड्या कुटुंबातल्या तीन पिढ्या याच कालावधीत कारने प्रवास करत आहेत. सिंगापूरपासून इंग्लंडपर्यंत अशी त्यांची तब्बल 14,000 मैल आणि 17 देशांची रोड ट्रीप सुरू आहे, म्हणजे दोन खंड, विषुववृत्त आणि आर्क्टिक प्रदेशातून प्रवास करत.

भेटा माथूर कुटुंबाला. 3 वर्षांच्या अव्यापासून ते 67 वर्षांचे आजोबा अखिलेश यांच्यासकट हे माथूर कुटुंब 20 मे रोजी सिंगापूरहून त्यांची सात आसनी कार घेऊन निघालं.

पण बर्फाच्छित प्रदेश, गारपीट, वाळूची वादळं अशा सगळ्यांचा सामना करत सात आठवड्यांचा कार प्रवास का? आपल्या देशाच्या क्रिकेट टीमची मॅच पाहण्यासाठी थेट विमानप्रवास जास्त सोपा ठरला नसता का?

"वर्ल्ड कप होणार असल्याचं आम्हाला मार्चपासूनच माहिती होतं आणि भारतीय टीमला पाठिंबा देण्यासाठी आपण तिथे असायला हवं, असं आम्हाला वाटलं," असं अनुपमने बीबीसी स्पोर्टला सांगितलं. त्यांना दोन मुलं आहेत.

माथुर कुटुंबीयांची 'टोयोटा वेलफायर' कार

"विमानप्रवास हा सगळ्यात सोपा पर्याय ठरला असता. पण मग आम्ही विचार केला की देशासाठी काहीतरी खास करायला हवं आणि त्यामध्ये सगळ्यांचा समावेश असायला हवा."

म्हणून मग अनुपम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांचे आई-वडील अखिलेश आणि अंजना, त्याचा सहा वर्षांचा मुलगा अविव, हे पूर्ण प्रवासात सहभागी झाले, तर त्यांची बायको आदिती आणि 3 वर्षांची लहान मुलगी अव्या या प्रवासाच्या मोठ्या टप्प्यामध्ये सहभागी होत्या.

पण जगभ्रमंती करण्यासाठी अनुपम पहिल्यांदा कार घेऊन बाहेर पडलेले नाहीत.

आम्ही या कुटुंबाचा ब्लॉग पाहिल्यावर लक्षात आलं की अनुपमने याआधी 36 देशांमधून तब्बल 96,000 किलोमीटरचा प्रवास केलाय. आता या अनुपमने क्रिकेटसाठी केलेल्या प्रवासातले 22,000 किलोमीटरही यामध्ये जमा करता येतील.

"लहान असल्यापासून दूरवर ड्राईव्ह करून प्रवास करणं हेच माझं स्वप्न होतं. ड्राईव्ह करत जगप्रदक्षिणा करण्याचं माझं स्वप्न आहे," अनुपम सांगतो.

उझबेकिस्तानामध्ये माथुर कुटुंबीय

"माझ्याकडच्या जगाच्या निळ्या नकाशावर मी माझ्या सगळ्या रोड ट्रिप्सची नोंद ठेवतो. या नकाशावर सीमारेषा नाहीत. फक्त प्रवास दाखवणाऱ्या लाल रेषा आहेत. सगळं जग लाल रंगात रंगवायचं माझं स्वप्न आहे," असं ते सांगतात.

बर्फ, गारा, वारा आणि पावसातला प्रवास

माथूर कुटुंब लंडनला पोहोचल्याच्या दुसऱ्या दिवशी सकाळी मी त्यांना भेटलो. तब्बल सात आठवड्यांच्या जगप्रवासाने थकलेले दिसण्याऐवजी ते वर्ल्ड कपसाठी दाखल झाल्याबद्दल उत्साही आणि खूश होते. आजूबाजूच्या पाकिस्तान आणि बांगलादेशाच्या फॅन्ससोबत त्यांच्याही अंगात उत्साह संचारला होता.

दुसऱ्याच दिवशी ते भारत विरुद्ध श्रीलंका सामना पाहण्यासाठी लंडनहून तुलनेने लहानसा प्रवास करून लीड्सला पोहोचणार होते. त्यांच्या प्रवासाचा प्रत्येक टप्पा त्यांच्या सात सीटर कारवर रेखाटण्यात आलेला आहे. या कारवर आहे अनुपम यांचा जगाचा नकाशा, त्यावर त्यांचा प्रवासमार्ग दाखवणाऱ्या रेषा आणि त्यांनी ज्या देशांना भेट दिली ते देश.

"आम्ही स्वतःला AMX पेंट इट रेड (Paint it Red) म्हणवतो," अनुपम माझ्याशी कारमधून बोलताना सांगतात. "AM आमच्या कुटुंबाच्या नावाची आद्याक्षरं आणि X कारण हा प्रवास करत असताना आमची संख्या बदलत होती."

बँकिंग क्षेत्रामध्ये काम करणाऱ्या अनुपम यांचं कुटुंब मूळचं चेन्नईचं, पण गेल्या 14 वर्षांपासून तो सिंगापूरमध्ये आहे.

सिंगापूरहून निघताना भारताच्या हाय कमिशनरही माथुर कुटुंबीयांच्या कारला हिरवा झेंडा दाखवला.

पण क्रिकेट पाहण्यासाठी रस्त्याने इतका प्रवास करण्याची कल्पना कशी सुचली?

"रस्त्याने हा प्रवास कसा करता येईल, कोणत्या देशांतून आम्हाला जावं...


माधव रावते यांच्या पत्नी अनुसया.

माधव रावते यांच्या घराचा पत्ता विचारल्यानंतर ग्रामस्थ सिद्धार्थ पोपुलवार त्यांच्या घरापर्यंत घेऊन गेले. गावामध्ये पसरलेली शोककळा गावातल्या भयाण शांततेतून स्पष्टपणे दिसून येत होती. थोडं चालल्यानंतर माधव यांच्या घरापर्यंत येऊन पाहोचलो.

बाहेरच्या दोन खोल्या विटांच्या आणि आतल्या दोन खोल्या मातीच्या असं हे चार खोल्यांचं घर. घराबाहेरचा चपलांचा खच घरातल्या परिस्थितीची जणीव करून देत होत्या.

काय झालं त्या दिवशी ?

घरापासून काही अंतर चालत गेल्यावर माधव यांचं शेत येतं. याच शेतामध्ये त्यांनी स्वतःच सरण रचलं आणि आत्महत्या केली, असं सांगतात.शेतकरी माधव रावते यांच्याकडे चार एकर इतकी शेतजमीन होती. बोंड अळीनं पऱ्हाटीचा (कापसाचा) घात केला. सोयाबीनचं उत्पन्नही फसलं. त्यातच मार्च महिन्यात मुलीचं लग्न झालं. या आर्थिक विवंचनेतून माधव यांनी पऱ्हाटीचा ढीग रचून स्वतःला आगीत झोकून दिलं.

14 एप्रिलला दुपारच्या 12च्या दरम्यान त्यांनी स्वतःच सरण रचलं. दोन दिवसांनंतर माधव यांनी आत्महत्या केल्याची बातमी स्थानिक वृत्तपत्रात प्रसिद्ध झाली. त्यानंतर ही आत्महत्या नसून अपघात असल्याची... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सारवासावर प्रशासनाकडून होऊ लागली. माधव यांचा मुलगा गंगाधर रावते यांना आम्ही भेटलो तेव्हा ते संभ्रमात होते. वडिलांच्या आत्महत्येसंदर्भात ते काहीच बोलायला तयार नव्हते. या चार दिवसांमध्ये नेमकं असं काय झालं असावं की, ते काहीच बोलायला तयार नाहीत असा प्रश्न आम्हाला पडला. पण  त्यांच्या चेहऱ्यावर दबाव स्पष्ट जाणवत होता. ते म्हणाले, "त्या दिवशी अचानक सगळीकडे धावपळ झाली. बाबा शेतातील ढिगाऱ्यामध्ये जळाले असं माझ्या मित्रानं सांगितलं आणि मी शेताच्या दिशेने पळतच सुटलो. घटनास्थळी पोहोचल्यावर तिथली परिस्थिती पहिली आणि जीवाचा थरकाप उडाला."

गंगाधर शेतीच करतात.  त्यांना 5 मुली आणि 1 मुलगा आहे . मृत माधव यांच्या पत्नी अनुसूया अजूनही दुःखातून बाहेर पडलेल्या नाहीत. पती गेले हे कळल्यानंतर त्यांची प्रकृती अत्यंत खालावली आहे.

प्रशासन म्हणतं, आत्महत्या नव्हे अपघात

तहसीलदार भगवानदास कांबळे यांनी 14 एप्रिलला माधव यांनी आत्महत्या केल्याचा अहवाल दिला. पण नेमकी आत्महत्या कशामुळे झाली यावर ते ठाम नाहीत. त्यांनी सांगितलं की, "पोलिसांच्या चौकशीमध्ये आत्महत्या की अपघात हे स्पष्ट होईल. पण रावते यांना कर्जमाफी मिळाली होती आणि त्याबद्दल त्यांना माहिती होतं. याशिवाय स्प्रिंकलरची सबसिडी त्यांना मिळाली होती. त्यांच्या खात्यात साडे बारा हजार रुपये कृषी विभागाकडून जमाही झाले होते. त्यामधून दहा हजाराची उचलही घेतलेली होती". "कर्जमाफी मिळाली. त्यामुळे ही शेतकरी आत्महत्या नाही, असा प्रशासनाचा समज आहे. पण शेतमालाला भाव नाही आणि बोंडअळीने फस्त केलेली पऱ्हाटी, घरखर्चासाठी नसलेला पैसा या विवंचनेतून आत्महत्या होऊ शकते हे प्रशासन मानायला तयार नाही," असं ग्रामस्थ कोंडबाराव रावते म्हणतात.

ग्रामस्थ म्हणतात प्रशासनाचा दबाव

मुख्यमंत्री आदर्श गाव बळीराजा चेतना अभियानांतर्गत हे गाव मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दत्तक घेतलं आहे. काही दिवसापूर्वीच केंद्रीय ग्रामीण विभागाकडून 'मॉडेल बेस प्रधानमंत्री दत्तक गाव' म्हणून या गावाची निवड करण्यात आली आहे. सावळेश्वर, करंजी, मन्याळी ही तीन गावं मॉडेल म्हणून निवडण्यात आली आहे. तरीही गावामध्ये पर्यायी सोयी-सुविधांचा अभाव असल्याचं गावकरी सांगतात.

कोंडबाराव रावते

ग्रामस्थ सिद्धार्थ पोपुलवार यांना संपूर्ण घटनाक्रम सांगितला. ते सांगतात की, "ते शेतकरी कुटुंब प्रचंड दहशतीमध्ये आहे. मुलावर प्रशासनाने दबाव टाकलाय. कारण हे...


माधव्वाचे वडील मल्लप्पा आंध्र प्रदेशमधल्या अनंतपूर जिल्ह्यातल्या रामपूरम गावात राहायचे. त्यांनी आपल्या अंत्यविधीसाठी लागणारं सगळं साहित्य खरेदी केलं, आपला फोटोही लॅमिनेट करून घेतला आणि नंतर आत्महत्या केली.

मल्लप्पांनी शेतीसाठी घेतलेलं कर्ज ते नापिकीमुळे फेडू शकले नाही आणि याच नैराश्यातून त्यांनी ऑगस्ट 2018 मध्ये आत्महत्या केल्याचं कुटुंबीय सांगतात.

मृत्यूनंतर अत्यंविधीचं साहित्य खरेदी करण्याचा भार आपल्या कुटुंबीयांवर पडू नये, म्हणून त्यांनी आत्महत्येपूर्वीच सगळं सामान आणून ठेवलं होतं.

पांढरं कापड, बायकोसाठी बांगड्या आणि मृतदेहावर चढवण्यासाठी फुलांचा हारही खरेदी केला. शेजारच्या गावातून ही सर्व खरेदी करून ते संध्याकाळी आपल्या गावात पोहोचले. रस्त्याला लागून असलेल्या आपल्या शेतात गेले. तिथे वडिलांच्या थडग्यावर हे सर्व साहित्य ठेवलं आणि सोबत एक चिठ्ठीही लिहून ठेवली. वेगवेगळ्या लोकांकडून त्यांनी किती कर्ज घेतलं, याचा ताळेबंद त्या चिठ्ठीत लिहिला होता. पैसे देणाऱ्या सर्वांचे त्यांनी आभारही मानले होते.

मल्लप्पा यांना लिहिता वाचता येत नव्हतं. त्यामुळे ही चिठ्ठी लिहिण्यासाठी त्यांनी एकाची... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मदत घेतली आणि इतर सामानासोबत ही चिठ्ठी बॅगेत ठेवली होती.

यानंतर ते एका झोपडीत गेले. शेताच्या अगदी समोर ही झोपडी आहे. काम करून दमल्यानंतर ते रोज याच झोपडीत विश्रांतीसाठी जायचे. तिथेच त्यांनी कीटकनाशक घेतलं आणि इहलोकाचा निरोप घेतला.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी मल्लप्पा यांचा मुलगा माधव्वा गुरं चारण्यासाठी शेतात गेला तेव्हा त्याची नजर आजोबांच्या थडग्यावर ठेवलेल्या पिशवीवर गेली. तिथे असलेला हार, पांढरं कापड आणि वडिलांचा फोटो बघून त्याच्या मनात शंकेची पाल चुकचुकली, तशी त्याने आसपास नजर फिरवली आणि त्याला दूरवर एका खाटेवर कुणीतरी झोपलेलं दिसलं.

"मला काहीतरी अघटित घडल्यासारखं वाटलं आणि मी झोपडीकडे धावलो. ते माझे वडीलच होते. मला धक्काच बसला," अश्रुंनी डबडबलेल्या डोळ्यांनी माधव्वा बीबीसीला सांगत होता.

सततचा दुष्काळ आणि नापिकीमुळे कर्ज फेडू न शकलेल्या एका शेतकऱ्याची ही कहाणी. बीबीसी न्यूज तेलुगूच्या प्रतिनिधी हृदयविहारी यांनी त्यांचं गाव गाठून त्यांच्या कुटुंबाची भेट घेतली. त्यांचा हा वृत्तांत -

'कर्ज फेडण्यासाठी पैसे नसल्यानं माझ्या वडिलांची आशा मावळली'

मल्लप्पा यांनी आत्महत्या केली त्या शेतात आम्ही पोहोचलो होतो. तिथून अर्धा किलोमीटरवर त्यांचं घर होतं. या गावापर्यंत बसही जात नाही. मल्लप्पांचा मुलगा माधव्वा आम्हाला घ्यायला शेतापर्यंत आला होता.

पाऊस नसल्याने सुकून गेलेला भुईमूग आम्हाला दिसला. हा भुईमूग आता गुरांना चारा म्हणून दिला जातो.

त्या कुटुंबासाठी काळा दिवस ठरलेल्या त्या प्रसंगाची आठवण करून देणारी मल्लप्पा यांची पांढऱ्या रंगाने रंगवलेली कबरही आम्ही बघितली. मल्लप्पा यांचा मुलगा आम्हाला त्या झोपडीत घेऊन गेला, जिथे मल्लप्पांनी शेवटचा श्वास घेतला होता.

मल्लप्पा 60 वर्षांचे होते, असं त्यांच्या मुलाने सांगितलं. मल्लप्पांचा जन्म दाखला नव्हता. खेडोपाड्यात ही सामान्य बाब आहे. त्यामुळे माधव्वाने अंदाजाने त्यांचं वय सांगितलं होतं.

मल्लप्पा यांना तीन मुली आणि दोन मुलं आहेत. त्यांचा मोठा मुलगा गावात शेती बघतो तर लहान मुलाला त्यांनी कामधंदा शोधण्यासाठी बंगळुरूला पाठवलं होतं. त्यांच्या तिन्ही मुलींची लग्न झालेली आहेत आणि त्या जवळपासच्याच गावात राहतात.

त्यांची गावात सहा एकर शेती आहे आणि त्यांनी बँकेकडून 1.12 लाख रुपये तर 1.73 लाख रुपयांचं खाजगी कर्ज घेतलं होतं. मल्लप्पांनी मृत्यूपूर्वी लिहिलेल्या चिठ्ठीत तसा हिशेब...


माधुरी कानिटकर यांना लेफ्टनंट जनरल ही श्रेणी देण्यात आली आहे. या श्रेणीपर्यंत पोहोचलेल्या त्या देशातील तिसऱ्या महिला ठरल्या आहेत तर चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफच्या उप-प्रमुख पदावर नियुक्ती झालेल्या पहिल्या अधिकारी आहेत.

लष्कर, नौदल आणि हवाईदल या तिन्ही सैन्यदलात समन्वय साधला जावा आणि केंद्र सरकारला संरक्षणाबाबत योग्य सल्ला मिळावा यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ या पदाची निर्मिती केली. जनरल बिपिन रावत हे देशाचे पहिले चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ आहेत.

माधुरी कानिटकर यांनी वैद्यकीय पदवीचं शिक्षण आर्म्ड मेडिकल फोर्सेस कॉलेज (AFMC) मधून घेतलं आहे. दिल्लीतील AIIMS मधून त्यांनी बालरोगशास्त्रात पदव्युत्तर पदवीचं शिक्षण घेतलं. त्या बालरोगतज्ज्ञ आहेत.

लष्करात विविध पदांवर त्यांनी 37 वर्षं काम केलं आहे. त्या AFMC च्या देशातील पहिल्या महिला डीन ठरल्या होत्या.

त्यांचे पती राजीव नुकताच भारतीय सैन्यातून लेफ्टनंट जनरल पदावरून निवृत्त झाले आहेत. या पदापर्यंत पोहोचलेलं कानिटकर दांपत्य देशातलं पहिलं दांपत्य ठरलं आहे.

आपल्या नियुक्तीबाबत त्यांनी आनंद व्यक्त केला आहे. "ही संस्था अत्यंत पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रदर्शक, आदरणीय आणि महिलांसाठी सुरक्षित आहे. तिथे महिलांना योग्य संधी मिळते. रोजचं काम अगदी उत्साहाने करावं, कधीही हार मानू नये" असं त्या इंडियन एक्सप्रेसशी बोलताना म्हणाल्या.

माधुरी कानिटकर या लेफ्टनंट जनरल होतील हे गेल्या वर्षीच जाहीर झालं होतं. मात्र शनिवारी एक जागा रिकामी झाली आणि त्यांना श्रेणी तसेच पदाची बढती देण्यात आली आणि त्या थेट चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफच्या उप-प्रमुख झाल्या.

लेफ्टनंट जनरल ही श्रेणी लष्करातील दोन नंबरची सर्वांत मोठी श्रेणी मानली जाते. त्यानंतर जनरल ही श्रेणी असते. चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ बिपिन रावत आणि लष्कर प्रमुख मनोज नरवणे हे जनरल आहेत.

लष्करात जशी लेफ्टनंट जनरल ही दोन नंबरची श्रेणी असते तशी नौदलात हीच श्रेणी व्हाइस अॅडमिरल आणि हवाई दलात व्हाइस एअर मार्शल या नावांनी ओळखली जाते.

देशातील पहिल्या लेफ्टनंट जनरल पुनीता अरोरा या ठरल्या होत्या.

त्या पंतप्रधानांच्या वैज्ञानिक आणि तंत्रविषयक समितीच्या सदस्यही आहेत. त्या AFMC च्या पहिल्या महिला अधिष्ठाता होत. दोन वर्षं त्यांनी ही जबाबदारी सांभाळली. त्यानंतर उधमपूरमध्ये मेजर जनरल मेडिकल या पदावर होत्या.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


मानवधिकारांच्या उल्लंघनामुळे रॉबर्ट मुगाबे हे चर्चेत असतात.

 WHO चे नवे प्रमुख टॉडरॉस अॅडनाम यांनी मुगाबे यांची नियुक्ती केली होती. त्यावेळी त्यांनी त्यांच्या कामाची प्रशंसा केली होती.

पण, मुगाबे यांच्या नियुक्तीला वेलकम ट्रस्ट, एनसीडी अलायंस, यूएन वॉच, द वर्ल्ड हार्ट फेडरेशन आणि अॅक्शन अगेंस्ट स्मोकिंग या संस्थांनी तीव्र विरोध दर्शवला होता.

मुगाबे यांच्या तीस वर्षांच्या कार्यकाळात झिम्बाब्वेची सार्वजनिक आरोग्यसेवा पूर्णतः कोलडमडली आहे. कर्मचाऱ्यांचे पगार वेळेवर होत नाही. औषधींचा तुडवडा आहे. असं टीकाकारांच म्हणणं आहे.

झिम्बाब्वेमधले मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि विधीज्ज्ञ डग कोल्टर्ट यांनी "देशाच्या आरोग्य क्षेत्राचं उच्चाटन करणाऱ्या सदिच्छादुता विषयी WHO ला कसं वाटतं? असा प्रश्नही ट्विटरवर उपस्थित केला होता.

मुगाबे यांच्या कार्यकाळात आरोग्यसेवा कोलडमली असं टीकाकार सांगतात.

93 वर्षांचे मुगाबे स्वतः उपचारासाठी गेल्या तीस वर्षांपासून विदेशात जात असल्याचं काही लोकांनी सोशल मीडियावर लिहिलं आहे.

ब्रिटीश सरकारनं  मुगाबे यांची निवड "आश्चर्यकारक आणि तेवढीच निराशाजनक" असल्याचं म्हटलं हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तं. या निवडीमुळे  WHOची कामगिरी झाकोळली जाऊ शकते असा इशाराही दिला होता.

तर "मला वाटलं हा एप्रिल फूलचा एक खराब जोक होता", असं कॅनडियन पंतप्रधान जस्टीन ट्रुडाव यांनी म्हंटलं होतं.

"मानवी हक्क आणि मानवी सन्मानासाठी झटणाऱ्या संयुक्त राष्ट्राच्या मूल्यांचा हा स्पष्टपणे विरोधाभास आहे", असं अमेरिकेनं म्हटलं होतं.

रुग्णांना योग्य उपचार मिळत नसल्याची तक्रार नागरिकांकडून केली जाते.

युरोपियन युनियन आणि अमेरिकेनं वेळोवेळी रॉबर्ट मुगाबे यांनी केलेल्या मानवी हक्कांच्या उल्लंघनाविरोधात टीका केली आहे.

पण, आता WHO चे नवे प्रमुख टॉडरॉस अॅडनाम यांनी एक पत्रक प्रसिद्ध करून रॉबर्ट मुगाबे यांची नियुक्ती रद्द केली आहे.

टॉडरॉस अॅडनाम हे WHO च्या प्रमुखपदी विराजमान होणारे पहिले आफ्रिकन व्यक्ती आहेत.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मानवी चाचणीमध्ये सहभागी झालेली एक व्यक्ती आजारी पडल्यामुळे हा निर्णय घ्यावा लागला.

अॅस्ट्राझेन्काच्या मते ही स्थगिती 'रुटिन' आहे. पण चाचणीत सहभागी व्यक्तीच्या आजारपणाबद्दल अजून काहीही कळले नसल्यामुळे स्थगिती द्यावी लागली आहे.

अॅस्ट्राझेन्कानं यूकेमधली ट्रायल थांबवल्यानंतर सिरम इनस्टिट्युट ऑफ इंडियानंही आता भारतातील ट्रायल थांबवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

आधी भारतातील लशीची ट्रायल सुरूच ठेवणार असल्याचं सिरम इनस्टिट्युटनं स्पष्ट केलं होतं. पण आता मात्र ही ट्रायल थांबवण्यात आली आहे.

अॅस्ट्राझेन्कानं त्यांची ट्रायल सुरू केल्यानंतर भारतात पुन्हा ही ट्रायल सुरू होणार असल्याचं सिरमकडूम सांगण्यात आलं आहे.

ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीच्या लशीच्या चाचणीकडे सगळ्या जगाचे डोळे लागले आहेत. लसीच्या चाचणीचा पहिला आणि दुसरा टप्पा यशस्वीपणे पार पडल्यामुळे ही लस सर्वांत आधी उपलब्ध होईल, असा अंदाज वर्तवला जात होता.

या लसीच्या तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणीसाठी युकेसह अमेरिका, ब्राझील आणि दक्षिण आफ्रिकेत जवळपास 30 हजार लोक सहभागी झाले आहेत. कोणत्याही लसीच्या तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणीमध्ये हजारो लोक सहभागी होत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात आणि ही चाचणी काही वर्षेही चालू शकते.

या लसीच्या जगभरातील चाचण्या थांबवण्यात आल्या असल्याची माहिती बीबीसीचे मेडिकल एडिटर फर्गस वॉल्श यांनी दिली आहे. सुरक्षा मानकांची तपासणी करण्यासाठी आता स्वतंत्रपणे चौकशी होईल आणि त्यानंतर चाचणी पुन्हा सुरू करायची की नाही याचा निर्णय नियामकांकडून घेतला जाईल, असं वॉल्श यांनी सांगितलं.

ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलं की, एवढ्या मोठ्या प्रमाणात होत असलेल्या चाचणीत व्यक्ती आजारी पडण्याची शक्यता असतेच. मात्र ही गोष्ट काळजीपूर्वक हाताळण्यासाठी स्वतंत्ररित्या पुनर्परीक्षणाची गरज आहे.

प्रतिनिधिक छायाचित्र

ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीच्या लसीची चाचणी थांबवण्याची ही दुसरी वेळ आहे. लसीच्या चाचण्यांमध्ये असं घडू शकतं. जेव्हा चाचणीमध्ये सहभागी झालेल्या कोणत्याही व्यक्तीला हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात येतं आणि त्याच्या आजाराचं कारण तातडीनं लक्षात येत नाही, तेव्हा चाचणी थांबविण्यात येते.

काही दिवसांत चाचणी पुन्हा सुरू होईल, असं सांगितलं जात आहे.

स्टॅट न्यूज या आरोग्यविषयक वेबसाइटनं पहिल्यांदा ही बातमी दिली. त्यांनी म्हटलं आहे की, युकेमध्ये चाचणीत सहभागी झालेल्यांना जी रिअॅक्शन आली आहे, त्याबद्दल अजून काही कळलं नाही. पण ते लवकरच बरे होतील, असं सूत्रांनी सांगितलं आहे.

कोरोनाची लस कोणत्या टप्प्यावर?

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी म्हटलं होतं की, अमेरिकेत 3 नोव्हेंबरला होणाऱ्या निवडणुकीच्या आधी देशात लस उपलब्ध व्हावी अशी आपली इच्छा आहे. पण त्यांच्या या विधानावर उलटसुलट प्रतिक्रिया उमटल्या. लस मिळवण्याच्या घाईमुळे सुरक्षेपेक्षाही राजकीय फायद्यातोट्याला प्राधान्य दिलं जाईल, अशी भीतीही व्यक्त करण्यात आली.

मंगळवारी (8 सप्टेंबर) कोव्हिड-19 ची लस विकसित करत असलेल्या नऊ जणांना लोकांना सुरक्षिततेची हमी देण्यासाठी 'ऐतिहासिक प्रतिज्ञा' घ्यावी लागली. लस शोधताना आपण शास्त्रीय आणि नैतिक मानकांचं काटेकोर पालन करू असं आश्वासन लस विकसित करणाऱ्यांनी दिलं.

या नऊ कंपन्यांपैकी एक आहे अॅस्ट्राझेन्का. त्यांनी या प्रतिज्ञापत्रावर सही केली आहे. क्लिनिकल चाचणीचे तिन्ही टप्पे पार पडल्यानंतर नियामकांच्या मान्यतेसाठी अप्लाय करू असं त्यांनी स्पष्ट केलं आहे.

जॉन्सन अँड जॉन्सनस बायोएनटेक, ग्लॅक्सोस्मिथक्लाइन, फिझर, मर्क, मॉडर्ना, सनोफी आणि नोवावॅक्स या दिग्गज कंपन्यांनीही...


मानवी त्वचेवरील काही भाग, केशहीन त्वचा म्हणून ओळखले जाणारे भाग पाण्याला विलक्षण प्रतिसाद देतात. आपली हाता-पायाची बोटं आणि तळवे बऱ्यापैकी ओले झाल्यानंतर तिथे सुरकुत्या पडतात. असं शरीराच्या बाकी जागी होत नाही. हात किंवा पाय सर्वसाधारणतः पाचेक मिनिटं पाण्यात राहिले की हा परिणाम दिसतो.

पण त्वचेचे हे भाग का सुरकुतात? ही जैवरासायनिक प्रतिक्रिया असते, असं काही जण मानतात- या परासरणी प्रक्रियेमध्ये पाण्यामुळे आपल्या त्वचेतील काही संयुगं काढून घेतली जातात, त्यामुळे त्वचा सुकून जाते, रखरखीत होते.

पण सुमारे शतकभरापूर्वीच वैज्ञानिकांना माहीत होतं की ही विस्मयकारक प्रतिक्रिया केवळ साधी प्रतिक्षिप्तक्रिया किंवा परासरणी क्रिया नाही.

बोटांमधील काही नसा कापल्या गेल्या, तर सुरकुत्या येणंही बंद होतं, असं काही शल्यविशारदांना दिसून आलं. त्यामुळे सुरकुत्या येणारी बोटं सुरक्षित चेतासंस्थेची खूण मानली जाऊ लागली. इतर वेळी प्रतिक्रियाशून्य असलेल्या रुग्णांच्याबाबतीत अनुकंपी चेतासंस्था कार्यरत आहे का, हे तपासण्यासाठी सुरकुत्यांची प्रक्रिया वापरली जाते.

या सगळ्या गोष्टींबाबत वैज्ञानिक समुदायामध्ये एकमत आहे. पण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ओलेपणाने बोटं सुरकुतण्याची प्रतिसाद-प्रक्रिया उत्क्रांतीतून निपजली असेल का व असल्यास कशी निपजली, आणि मुळात त्यात परिस्थितीशी अनुकूल होण्याचा संदर्भ येतो का, याबद्दल मात्र वाद सुरू राहिले आहेत.

'2एआय लॅब्स'चे चेताजीवशास्त्रज्ञ मार्क चंगिझी यांच्या मते, परिस्थितीशी जुळवून घेण्याच्या प्रक्रियेतूनच हे घडतं. उदाहरण म्हणून टायरवरच्या खाचांचा विचार करा. कोरडी हवा असते तेव्हा गुळगुळीत टायर डांबरावर चांगली पकड राखून धावू शकतो. त्यामुळे शर्यतीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या कारचे टायर खास गुळगुळीत आणि इतर काही वैशिष्ट्यं नसलेले असतात. पण पावसात गाडी चालवत असताना खाचा असलेले टायर खूप जास्त सुरक्षित ठरतात.

तर, सुरकुतलेली बोटं ओल्या व कोरड्या परिस्थितीतही पकड ठेवण्याच्या दृष्टीने सुसंगत ठरतात. एखादं जैविक वैशिष्ट्य परिस्थितीशी अनुकूल होण्यासाठी विकसित झालेलं आहे, असं सिद्ध करणं अत्यंत अवघड असतं. मग ते तसं विकसित का झालं असेल, हे शोधणं तर महाकठीण होऊन जातं. पण संशोधक काही संकेतांचा शोध घेतात आणि त्यातून विशिष्ट वैशिष्ट्य अनुकूलनप्रक्रियेतून निपजलं आहे अथवा नाही याचा अंदाज बांधता येतो.

पावसामध्ये सुरुकुतलेली बोटं खाचांसारखी वापरली जातात आणि हाता-पायाच्या बोटांवरचं पाणी वाहून जातं, त्यामुळे नरवानर गणामधील प्राण्यांना- विशेषतः मानवाला व मॅकाक्वींना- पकड घट्ट ठेवता येते, असा पुरावा 2011 साली चंगिझी व त्यांच्या सहकाऱ्यांना सापडला.

निराळ्या शब्दांत सांगायचं तर, पाण्यात जास्त वेळ राहिल्यावर तयार होणाऱ्या सुरकुत्या म्हणजे नदीच्या पाणलोट क्षेत्रासारखा प्रकार असतो, त्यात विविध झरे एकत्र येऊन अधिक मोठा प्रवाह असलेले ओढे निर्माण होतात, ते शेवटी नदीला मिळतात. असंच झाडांच्या छोट्या डहाळ्या फांद्यांना लागून असतात आणि फांद्या झाडाच्या खोडाला जोडलेल्या असतात. तर, झरे आणि ओझे यांच्यातील जमिनीचे तुकडे एकमेकांपासून तुटलेले असतात.

प्रायमेटच्या सुरकुतलेल्या बोटांची वैशिष्ट्यं नदीपात्रांशी जुळणारी आहेत का, हे बघण्यासाठी चंगिझी व त्यांच्या सहकाऱ्यांनी मानवी बोटांच्या 28  छायाचित्रांचं विश्लेषण केलं. तेव्हा त्यांना बोटांवरच्या सुरकुत्यांची रचना नदीखोऱ्याच्या संपूर्ण उलट असल्याचं दिसून आलं, त्यात उंचसखल त्वचेच्या परस्परांशी जोडलेल्या रेषांचं 'झाड' दिसून आलं, त्यात अधेमधे, परस्परांहून वेगवेगळ्या सुरकुत्या होत्या.

या खाचा आकस्मिकरित्या आल्यासारख्या...


मानवी मेंदूत साठवल्या जाणाऱ्या स्मृती आणि रात्रीची झोप यांच्यात काय संबंध आहे, याचा अभ्यास संशोधक करत आहेत. संशोधक जॅक टॅमिनेन यांच्यानुसार शेवटच्या क्षणापर्यंत अभ्यास करत बसणं चुकीचं आहे. ते युनायडेट किंगडमच्या रॉयल हॉलोवे युनिर्व्हसिटीत मानसशास्त्राचे प्राध्यापक आहेत.

झोप आणि स्मृती ही सांगड विशेषतः भाषेच्या अभ्यासासंदर्भात कशी असते, याबद्दल टम्मिनेन यांचा सखोल अभ्यास आहे. विद्यार्थ्यांना झोप किती, कशी आणि कुठे मदत करू शकते, ही संकल्पना ते मांडतात.

स्लीप लर्निंग, म्हणजे एखादी भाषा शिकायची असेल तर झोपताना त्याचं रेकॉर्डिंग कानाजवळ लावून ठेवलं की अबोधपणे मेंदूवर त्याचा ठसा उमटतो आणि जागे झाल्यावर विद्यार्थी लॅटिन बोलू शकतात, असा एक समज आहे. पण हा समज चुकीचा आहे.

पण त्यामुळे झोपेचा आपल्या स्मृतीशी संबंध नाही, असं नाही. मेंदूत माहिती साठवण्यासाठी झोप अत्यावश्यक आहे आणि टॅमिनेन यांसह इतर काहींनी केलेल्या संशोधनात हे सिद्ध झालं आहे.

टॅमिनेन यांच्या सध्या सुरू असणाऱ्या संशोधनात सहभागींना नवीन शब्द सांगण्यात आले. त्यानंतर त्यांना रात्रभर जागं ठेवण्यात आलं. त्यानंतर टॅमिनेन यांनी या शब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्दांची स्मृती काही रात्रींनंतर किती राहते आणि त्याच्या आठवड्याभरानंतर किती राहते, याची तुलना केली.

काही रात्री पुरेशी झोप घेतल्यानंतर सहभागींचा मिळालेला प्रतिसाद आणि कंट्रोल ग्रुपमधल्या रात्रभर न झोपलेल्या सहभागींचा यात लक्षणीय बदल दिसून आला.

ते म्हणतात की, "या भाषा-शब्द शिकण्याच्या प्रयोगाचा केंद्रबिंदू झोप हा होता. आपण झोपलेले असताना अर्थातच अभ्यास करत नसतो. तरीही आपल्या मेंदूचा अभ्यास चालूच असतो. एका अर्थी आपल्यावतीनं तो काम करत असतो. अर्थात या काळात पुरेशी झोप मिळाली तर त्याचा योग्य तो परिणाम साध्य होतो."

झोपलेल्याच्या मेंदूत दडलंय काय?

आम्ही टॅमिनेन यांच्या स्लीप लॅब क्रमांक 1 मध्ये गेलो. फारसं सामान नसलेल्या एखाद्या खोलीसारखा ती दिसते आहे. त्यात एक बेड, रंगीत रग, कागदी फुलपाखराची फ्रेम आहे. बेडच्या वरच्या बाजूला छोटेखानी EEG मशीन ठेवलेलं आहे.

सहभागींच्या मेंदूंच्या अॅक्टिव्हिटी टिपण्यासाठी डोक्यावर इलेक्ट्रोडस् लावलेले आहेत. केवळ मेंदूचे विभिन्न भागच नव्हे तर चेहऱ्याचे स्नायू आणि डोळ्यांच्या हालचाली टिपल्या जातात.

या कंट्रोल रूममधल्या हॉलमध्ये संशोधकांना प्रत्येक सहभागींच्या मेंदूच्या प्रतिमांचं निरीक्षण करता येतं. त्यामुळं सहभागींच्या रॅपिड आय मुव्हमेंटची नोंद अगदी दोन्ही डोळ्यांची वेगवेगळी घेता येते.

या सगळ्या यंत्रणेमुळं संशोधकांना वेळोवेळी सहभागींच्या मेंदूतल्या घडामोडींची माहिती दीर्घकाल आणि अचूकरीत्या टिपता येते. त्यामुळं सहभागींची रॅपिड आय मूव्हमेंट (REM) कधी होत होती, हे E-1 आणि E-2 हे दोन्ही डोळ्यांच्या आलेखांवरून सांगता येत होतं.

पण टॅमिनेन यांच्या या सध्याच्या संशोधनातलं निर्णायक ठरणारं संशोधन होतं ते म्हणजे भाषिक क्षमतेवर होणारा परिणाम. सर्वसाधारणपणे सहभागी रॅपिड आय मूव्हमेंटच्या (REM) टप्प्यावर गाढ झोपेत असतानाची अवस्था स्लो वेव्ह स्लीप (SWS).

हे SWS फॉर्मिग आणि रिटेनिंग अर्थात स्मृतींचं साठवण आणि जतन करण्याच्या कामात महत्त्वाचे ठरते. मग ती शब्दसंपत्ती असो, व्याकरण असो किंवा अन्य माहितीचा साठा असो, SWS महत्त्वाची भूमिका बजावतं. मेंदूच्या विविध भागांतल्या देवाणघेवाणीची ही जणू एखादी किल्लीच ठरते.

SWSच्या दरम्यान hippocampus हा भाग चटकन शिकण्यात माहीर असून neocortex निओकोर्टेक्ससोबत सतत संपर्क साधून दीर्घकाळासाठी स्मृतींची एकत्रित साठवण करण्याचं काम करतो. म्हणूनच hippocampus...


मानवी शरिरातील जनुकीय बदल

मानवी डीएनएमध्ये बदल करण्याच्या मुद्यावर वैज्ञानिकांमध्ये वाद आहेत.  त्याला क्रिस्पर असं म्हंटलं जातं. कर्करोगासारख्या आजारावर मात करण्यासाठी लोकांच्या डीएनएमध्ये बदल करणे असा त्याचा अर्थ आहे.

अद्भुत कल्पना वाटत आहे ना? पण, या तंत्रज्ञानाचा गैरवापर झाला तर? अत्युच्च बौद्धिक क्षमता किंवा विशिष्ट प्रकारचे शारीरिक गुणधर्म असणाऱ्या बाळांना जन्म देण्याची प्रवृत्ती बळावली तर काय होईल याचा आपण विचार केला आहे का?

या बाबीकडे सध्या आव्हान म्हणून पाहिलं जात नाही. पण, भविष्यत हा प्रश्न आपल्याला भेडसावू शकतो. त्यासाठी आपल्याला तयार राहावं लागलं.

यासाठीच वेगवेगळ्या प्रयोगशाळा, विद्यापीठ आणि संशोधन संस्थांवर नीतीशास्त्राच्या अभ्यासकांची नियुक्ती करणं अनिवार्य राहील.

जर संशोधक नीतीमत्तेच्या कक्षेबाहेर जाऊन काही निर्णय घेत असतील तर हे नीतीशास्त्र तज्ज्ञ त्यांना मार्गदर्शन करू शकतील.

जेव्हा नवीन तंत्रज्ञान आपलं दार ठोठावत असतं. तेव्हा आपण नीतीमत्तेच्या प्रश्नांना बगल देऊन चालणार नाही. या प्रश्नांवर विचार करण्याची सर्वाधिक गरज याच काळात आहे.

एक माणूस म्हणून आपलं अस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्तित्व काय आहे याचा सर्वांगानं विचार करण्याची ही वेळ आहे.  आपल्या कोणत्या गुणांचं संवर्धन करणं आपल्याला आवश्यक वाटतं याचं आपण चिंतन करणे गरजेचं आहे असं व्हिक्टोरिया विद्यापीठातील नीतीशास्त्राचे प्राध्यापक निकोलस अगार म्हणतात.

वृद्धांची वाढती संख्या

2050 पर्यंत आपल्यासमोर केवळ लोकसंख्या वाढ हाच प्रश्न राहणार नाही. तर वृद्धांची संख्याही त्यावेळी वाढलेली असणार आहे. ही बाब चिंताजनक असेल.

म्हणजेच सध्या जे लोक ऐन तारुण्यात आहेत ते 2050 पर्यंत वृद्धापकाळाकडे झुकलेले असतील. त्यांची काळजी कशी घ्यावी हा प्रश्नही निर्माण होईल.

2050 पर्यंत 75 वर्षे पूर्ण केलेल्या वृद्धांची संख्या 50 पट वाढेल.युके, जपान आणि चीन या देशांमध्ये  65 वर्ष ओलांडलेल्या व्यक्तींची संख्या अधिक असेल.

या वृद्धांची काळजी घेण्यासाठी रोबोचा वापर करण्याचा विचार जपान करत आहे. तसंच, वृद्धांची सेवा करणाऱ्यांना देशात नोकरी करण्यास प्राधान्य देणं, जन्मदर आटोक्यात ठेवणं या सारखे उपाय देखील अवलंबले जातील.

अनेक शहरांना पूरस्थितीचा सामना करावा लागत आहे.

बदलती शहरं

हवामान बदलामुळे अनेक शहरं पाण्यात बुडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. मायामीसारख्या शहरांना हा धोका अधिक असल्याचं म्हटलं जातं.

हवामान बदलामुळे नव्या इमारतींच्या रचनेत बदल होताना दिसत आहे. पण, 2050 नंतर पूर किंवा भरतीची स्थिती निर्माण झाली तर या इमारतींची अवस्था सुद्धा भयावह होईल.

बांगलादेशाला याचा मोठा फटका बसेल असं संशोधक म्हणतात. याचे गंभीर आर्थिक परिणामही मानवतेला भोगावे लागतील. तसंच जगभरात निर्वासितांची संख्या वाढेल.

समाज माध्यमांचा प्रभाव

समाज माध्यमांनी संवादाची प्रक्रीया गुंतागुंतीची करून ठेवली आहे. विशेष म्हणजे त्याचा प्रभाव असाच राहण्याची शक्यता आहे.

अनेकांना आज त्यातून बातम्या कळतात. येत्या 30 वर्षांमध्ये समाज माध्यमं कशी असतील? तोपर्यंत त्याचे धोके काय असतील? खाजगी आयुष्याची परिव्याख्या बदलेली असेल. तसंच सायबर बुलींगची समस्या आहेचंच.

इंटरनेट ट्रोल्सच्या विरोधात आता काही संस्था मैदानात उतरल्या आहेत. पण, प्रश्न असा आहे की, कायदा किंवा समाज माध्यम चालविणाऱ्या संस्था यावर तोडगा काढू शकतील की हे चित्र आणखी विदारक होईल?

खोट्या बातम्यांसंदर्भातील परिस्थिती अशीच राहीली तर लोक जगाकडे कसे बघतील. समाज माध्यमांचं जग फार झपाट्यानं विस्तारलं आहे.

या समस्येचं लवकरच निराकरण होईल असं...


मानवी शरीर

पोलीस भरतीसाठी आलेल्या उमेदवारांच्या छातीवर त्यांची जात लिहिली की ओळखणं सोपं जातं, असं भरती करणाऱ्या एका अधिकाऱ्यानं सांगितलं.

या प्रकरणाची चर्चा होऊ लागली तेव्हा या प्रक्रियेसाठी जबाबदार अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की छातीवर असं जात लिहिण्याचे कोणतेही आदेश दिले नव्हते. आता मात्र या प्रकरणाच्या चौकशीचे आदेश देण्यात आले आहेत.

असं का करण्यात आलं?

आरोग्य चाचणीत खुल्या गटासाठी आणि आरक्षण असणाऱ्यांसाठी उंचीचे वेगवेळे निकष आहेत.

मुख्य तपासणी अधिकारी आर. सी. पनिका यांनी याबाबत सांगितलं की, "निवडण्यात आलेल्या उमेदवारांची आरोग्य चाचणी सुरू करण्यात आली आहे, याबाबत आम्हाला कोणतीही माहिती नव्हती."

"असं जात छातीवर लिहीणं हे अजिबात योग्य नाही. आम्ही हे प्रकरण गांभीर्याने घेतलं असून दोषींवर कारवाई करण्यात येईल," असं पनिका पुढे म्हणाल्या.

उमेदवारांना भीती

याप्रकरणी धार जिल्ह्याचे पोलीस अधीक्षक वीरेंद्र सिंह यांनी देखील या घटनेच्या तपास करण्याचे आदेश दिले आहेत. ते सांगतात, "जात लिहिण्याचे आदेश आमच्याकडून देण्यात आले नव्हते. आता या प्रकरणाचा तपास सुरू आहे. जे घडलं ते योग्य नाही."

अशा प्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रकरणाला सामोरं गेल्यानंतर पोलीस भरतीत सहभागी झालेले उमेदवार या घटनेबद्दल खरी बाजू सांगण्यासाठी घाबरत आहेत. त्यांना भीती आहे की जर ते खरं बोलले तर त्यांची नोकरीची संधी हातातून जाईल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मानवी संस्कृती आणि कलेचा प्रेम हा अविभाज्य घटक बनला आहे. ग्रंथालयाच्या कपाटातली पुस्तकं प्रेमाच्या संदर्भानं भरली आहेत.

शेक्सपिअरने म्हटलं आहे, "Love is not time's fool," "Love alters not with his brief hours and weeks/But bears it out even to the edge of doom."

पण आपल्याला माहीत असल्यापेक्षाही शेक्सपिअर जास्त खरा असावा. मानवाच्या अस्तित्वाच्या आधीपासूनचं प्रेम असलं पाहिजे.

ज्यातून प्रेमाचा जन्म झाला ते कारण अधिकच गंभीर असलं पाहिजे.

आपल्याला माहीत असल्यानुसार प्रेमाचा प्रवास सुरू झाला तो सेक्समधून. पृथ्वीवर जीवनाने शोधलेली पहिली कृती. जीवांना आपली जनुकं पुढच्या पिढीपर्यंत पोहचवण्याच्या गरजेतून सेक्सची सुरुवात झाली.

पण प्रेमासाठी भावनांशी सामना करू शकणाऱ्या मेंदूची गरज होती. पृथ्वीच्या पाठीवर जीवसृष्टी अस्तित्वात आल्यानंतर मेंदूचा प्रवास सुरू होण्यासाठी काही अब्ज वर्ष लागली होती. सुरुवातीला मेंदू म्हणजे पेशींचा लहान समुच्चय होता.

प्रायमेट्सचं पृथ्वीवर आगमन

आता थोडं पुढं जाऊ. 6 कोटी वर्षांपूर्वी आपल्या कुटुंबातील पहिल्या सदस्याचं म्हणजे प्रायमेट्सचं पृथ्वीवर आगमन झालं. त्यानं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तर काही दशलक्ष वर्षांनंतर काही प्रायमेट्समध्ये मोठा मेंदू विकसित झाला. त्यातून आधुनिक मानवाचा उदय झाला.

मुलांचा जन्म आधी होणं आवश्यक होतं. नाहीतर समस्या सुरू झाली असती. मेंदूचा आकार वाढू लागला असता तर त्यांच्या डोक्याचा आकार इतका वाढला असता की जननमार्गातून डोकं बाहेर येणं कठीण झालं असतं.

त्यामुळे असं झालं की गोरिला, चिंपांझी आणि माणसांची बाळं असहाय्य असतात. त्यामुळे त्यांची काळजी घेण्यावर त्यांच्या पालकांना फार वेळ द्यावा लागतो.

वाढलेल्या बाल्यावस्थेने नवीनच धोका निर्माण केला.

प्रायमेट्स वर्गातील अनेक प्राण्यात अवलंबून असलेले पिलू असेल तर ते पिलू मोठं होईपर्यंत मादी संबंधासाठी उपलब्ध नसते. त्यामुळे मादीला मिळवण्यासाठी नर पिलांना मारून टाकतात. असे प्रकार अनेक प्राण्यांत पाहायला मिळते.

एक जोडीदार

यावर युनिव्हर्सिटी कॉलेज ऑफ लंडनमधील प्रा. किट ओपी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी नवी कल्पना मांडली.

त्यांनी मांडलेल्या कल्पनेनुसार पिलांची हत्या टाळण्यासाठी एकतृतीयांश प्रायमेट्समध्ये एक जोडीदाराची संकल्पना उदयास आली.

त्यांनी प्रायमेट्समध्ये उत्क्रांतीत शरीरसंबंध आणि पालकत्व यांच्यात कसा बदल झाला याचा अभ्यास केला आहे. त्यांच्या विश्लेषणातून असं दिसून आलं आहे की, गेल्या 2 कोटी वर्षांत एक जोडीदार या संकल्पनेच्या उदयामागे पिलांची हत्या हेच कारण आहे.

काही जातींनी नवे मार्गही शोधले. म्हणून सर्वच प्रायमेट्समध्ये एक जोडीदाराची अस्तित्वात नाही. चिंप्स आणि बनोबो यांचे अनेक जोडीदार असतात, त्यातून ते पिलांची हत्या टाळतात. कारण त्यांच्यातील नरांना माहीतच नसतं की कोणती पिलं त्याची आहेत.

ज्या प्राण्यांत नर आणि मादी यांच्यात घट्ट बंध निर्माण झाले आहेत, त्यांच्यात पिलांच्या जिवंत राहण्याची शक्यता वाढलेली आहे, कारण या प्राण्यात नर पालकत्वात आपली भूमिका पार पाडतात. म्हणून उत्क्रांतीनेसुद्धा एक जोडीदार असण्याला प्राधान्य दिलं आहे, असं ओपी म्हणतात.

युनिव्हर्सिटी ऑफ ऑक्सफर्डचे प्रा. रॉबिन डुनबर म्हणतात, "आयुष्यभर जोडी टिकण्यासाठी मेंदूत फार मोठे बदल झाले असतील. यामध्ये आपल्या जोडीदाराला प्राधान्य आणि स्पर्धकाबद्दलचं वैर याचाही निर्मितीचा समावेश असेल."

ओपी म्हणतात यातून मानवी उत्क्रांतीत मोठे बदल झाले. नराचं अधिकचं संरक्षण मिळाल्याने सुरुवातीच्या काळात मानवी समाजाला वाढण्यात आणि विकसित होण्यात मोठा लाभ झाला. त्यातून...


मानसिकता आणि आरोग्य यांचा दृढ संबंध आहे.

नवीन वर्षात व्यायाम आणि आहाराचं काटेकोरपणं पालन करणार, असा निश्चय अवघ्या चौथ्या दिवशीच अयशस्वी ठरला असेल तरी त्यामुळे खंत वाटून न घेता आपल्या व्यायामाकडं लक्ष केंद्रित करणं गरजेचं आहे. नवीन संशोधनानुसार लोकांची मानसिकता आणि त्यांचं आरोग्य या दोहोंत दुवा असल्याचं आढळून आलं आहे. काही लोक त्यांच्या शारीरिक क्रियाशीलतेबद्दल फारच नकारामत्मक भावना उरात बाळगतात, तर काही कधीकधी विचार करतात की, `ते अक्षम आहेत.`

अमेरिकेतील स्टॅनफर्ड युनिर्व्हसिटीमध्ये शास्त्रज्ञांनी 61,000 प्रौढांच्या माहितीचा सखोल अभ्यास केला. 21 वर्षांतल्या डझनावारी लक्षणीय गोष्टींची नोंद घेतली. या नोंदीत लोक किती व्यायाम करतात, त्यात कुशलता किती आहे, त्यांच्या वयाच्या इतर व्यक्तींच्या तुलनेत त्यांच्या मते ते कितपत व्यायाम करतात, या व्यक्तींपैकी कितीजणांचा कोणकोणत्या आजारांनी आणि वयाच्या कितव्या वर्षी मृत्यू झाला आदी मुद्द्यांचा समावेश होता.

या संशोधनात सहभागी झालेल्यांच्या आरोग्याची कारणमीमांसा करताना विविध घटकांचा विचार करण्यात आला. त्यावेळी संशोधकांना एक विलक्षण गोष्ट आढळून आली. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आपल्या समवयस्क लोकांइतका व्यायाम आपण करत नाही, असा विचार काही लोकांनी केला होता, त्यांचे ते समवयस्कच तरुण वयात मृत्यू पावले होते. खरंतर दोन्ही प्रकारच्या सहभागींनी समान प्रकारे व्यायाम केला होता.

हा परिणाम पुढं सहभागींच्या आरोग्याची स्थिती आणि धुम्रपानासारख्या बाबींची दखल घेतानाही तसाच दिसून आला.

मानसिक आरोग्याचा मुद्दा कळीचा झाला आहे.

व्यायाम केल्यामुळं तुम्हाला एक अपेक्षित अशी आयुमर्यादा लाभते हे खरं, पण या अभ्यासानुसार असं दिसलं की, सहभागींच्या व्यायामाप्रती असलेल्या दृष्टिकोनातही फरक होता.

स्टॅण्डफोर्ड युनिर्व्हसिटीच्या ऑक्टाव्हिया झार्ट यांनी मला त्यांचा वैयक्तिक अनुभव उदाहरणादाखल सांगितला. त्यांनी कॅलिफोर्नियातील ग्रॅज्युएट स्कूलमध्ये प्रवेश घेतल्यावर त्यांना सतत जिमला जाणारी-येणारी माणसं दिसायची. ही माणसं व्यायाम करण्यासाठी जिममध्ये जात असत किंवा व्यायाम करून येत असत. त्या स्वतः लंडनमध्ये असताना स्वतःला एकदम फिट समजायच्या. सायकलिंग करायच्या, व्यायाम करायच्या. पण या माणसांपैकी समवयस्कारांसोबत त्यांनी स्वतःची तुलना करून पाहिली आणि निश्चितपणे त्या स्वतःला अनफिट समजू लागल्या होत्या.

फिटनेसच्या बाबतीत मित्रांशी तुलना करणं तोट्याचं ठरू शकतं.

त्यांना स्वतःलाही आश्चर्य वाटलं की, कसंही असलं तरी इतरांच्या मानानं कमी क्रियाशील वाटण्याच्या मानसिकतेमुळं कदाचित आपल्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो? - आणि त्यांचा हा कयास योग्य ठरला.

ज्या सहभागींनी आपण समवयस्कांपेक्षा कमी क्रियाशील आहोत, असा समज करून घेतला होता त्यापैकी 71 टक्के सहभागींच्या मृत्यूचा धोका वाढला होता. त्यांची तुलना आपण इतरांपेक्षा जास्त व्यायाम करतो असा समज असणाऱ्या सहभागींशी केली गेली.

व्यायामाचा आरोग्यावर होणारा परिणाम

झार्ट यांचा हा दावा मोठा विलक्षण भासतो, पण या सहभागींचा व्यायामाचा त्यांच्या आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांची किमान तीन कारणं असणं शक्य आहे.

पहिलं कारण अगदी उघडपणे आपल्याला दिसतं आहे की, त्यांनी आपण इतरांच्या मानानं कमी क्रियाशील आहोत, याच विचारावर अधिक भर दिला होता. एका अर्थी या नकारात्मकतेचा परिणाम शरीरावर झाला आणि त्याच वेळी ते पाहून इतर लोक कायम व्यायाम करत असावेत, असे मनोमन आडाखे बांधत राहिले. त्यामुळं त्यांच्या जिवाला घोर लागला आणि त्या अतिताणामुळं तब्येत खालावत राहिली.

किंवा मग त्यांना व्यायाम करण्यासाठी एखादा...


मानसी आणि त्यांचे पती वाशी बाजारपेठेत व्यवसाय करतात. फळांच्या गिफ्ट पॅकेजिंगचा त्यांचा व्यवसाय आहे. लॉकडाऊन सुरू असलं तरी बाजारपेठेत फळांची विक्री सुरू असल्याने दररोज हे दाम्पत्य कामावर जात होते.

बाजारपेठेत सकाळी ग्राहकांची गर्दी व्हायची. कारण वाशी बाजारपेठेत कल्याण,डोंबिवली,ठाणे अशा सगळ्या ठिकाणाहून छोटे व्यापारी फळांच्या खरेदीसाठी येत होते. बाजारपेठेत सुरक्षा व्यवस्था होती. सोशल डिस्टंसिंग पाळून काम करण्याच्या सूचना होत्या.

गुरुवारी, 30 एप्रिलला मानसी यांचे पती नरेश (बदललेलं नाव) यांना ताप आला. ते डॉक्टरकडे गेल्यावर त्यांची कोरोना टेस्ट करण्यात आली. त्यांचा रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आला. "माझ्या पायाखालची जमीन सरकली. असं होईल कधी वाटलंच नव्हतं. काय करावं सूचत नाही तोपर्यंत रुग्णवाहिका आली आणि त्यांना एमजीएम ह़ॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं."

मानसी आणि नरेश यांना दोन मुली आहेत. एक बारा आणि दुसरी अठरा वर्षांची मुलगी. हे सगळे वाशी येथे राहतात. दुसऱ्याच दिवशी घरातल्या सगळ्यांची टेस्ट करण्यासाठी नवी मुंबई महानगरपालिकेकडून टीम पाठवण्यात आली. कोरोना टेस्टमध्ये संपूर्ण कुटुंबाला कोरोनाची लागण झाल्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े समोर आले.

'अपराधी वाटू लागलं'

मानसी आणि नरेश वगळता इतर सगळे दोन महिन्यांपासून घराबाहेर पडले नव्हते. त्यामुळे दोन्ही मुलींची त्यांना फार काळजी वाटत होती. यात मुलींचा काय दोष ? असं त्यांना वाटत होतं.

"मला विश्वास बसत नव्हता. आम्ही सगळे रडायला लागलो. मला वाटलं आता माझं सगळं कुटुंब उद्धवस्त होईल. मी रात्रभर रडत होते. जेवण जात नव्हतं. माझी मोठी मुलगी घाबरली होती. ती आरडा ओरडा करायला लागली. आम्हाला इमारत सोडावी लागेल असं सांगण्यात आलं," गहिवरून आलेल्या मानसी बोलत होत्या.

ते राहत असलेल्या इमारतीत मानसी यांचे कुटुंब हे कोरोनाचे पहिले रुग्ण होते. त्यामुळे या कुटुंबाला लागण झाल्याचं समजताच ती इमारत सील करण्यात आली. दोन्ही मुलींपैकी एका मुलीला वडिलांसोबत एमजीएम हॉस्पिटलमध्ये क्वारंटाईन करण्यात आलं, तर 82 वर्षांच्या आजी,मोठी मुलगी आणि मानसी यांना पनवेल येथील क्वारंटाईन कक्षात पाठवण्यात आलं.

"एनएमएमटीच्या बसने आम्हाला पनवेलला घेऊन जात असताना माझी मोठी मुलगी मला बिलगून रडत होती, तर सासूबाईंच्या चेहऱ्यावरही भीती दिसत होती. त्या क्षणी माझ्या मनात अपराधीपणाची भावना दाटून आली. आमच्यामुळे मुलींना आणि सासूबाईंना कोरोना झाला असं वाटू लागलं," मानसी यांना हे सांगताना रडू अनावर झालं.

एनएमएमटीचा बस ड्रायव्हर दररोज हेच काम करतो. तोंडावर मास्क आणि हातात ग्लोव्ह्ज घातलेले ड्रायव्हर फक्त प्रवाशांना सोडायचे काम करत नाहीत, तर त्यांना धीरही देत आहेत. ताई, तुम्ही घाबरू नका. तुम्ही एकट्या नाहीत. तिथे असे शेकडो रुग्ण आहेत. काही दिवसातंच तुम्ही घरी परत जाल. मी जवळपास सगळ्यांना घरी जाताना पाहीलंय असं सांगून ड्रायव्हर सगळ्यांना धीर देत होता.

'आता रडायचं नाही, लढायचं'

आपल्या संपूर्ण कुटुंबाला कोरोनासारख्या जीवघेण्या आजाराची लागण झालीय. गेल्या 32 वर्षांपासून अतिशय प्रेमाने, मेहनतीने, संयमाने जो संसार उभा केला तो खचत असताना मानसी पाहत होत्या.

19 मजल्याच्या क्वारंटाईन इमारतीत मानसी आणि त्यांचे कुटुंब पोहचले. आता इथून पुढचा प्रवास प्रत्येकीला वेगळा करायचा होता. मग त्यांनी ठरवलं आता रडायचं नाही, लढायचं.

आपला जिल्हा इथे शोधा

"मी पाहिलं सगळे वेगळे राहत आहेत. अगदी लहान मुलं आईसोबत दिवस काढत आहेत. मी मुलीला आणि सासूबाईंना सांगितलं की, हेही दिवस जातील. आपण पिकनिकला आलोय असा विचार करा. काही दिवस इथे राहून घरी परतायचं...


मानसी जोशी

दुपारचं जेवण संपवून मानसी स्वतःच्या मोबाईलवर चित्रपट पाहण्याच्या तयारीत होती. तिने मनापासून आमचं स्वागत केलं आणि आम्हाला सांगून तिचा कृत्रिम पाय बसवण्यासाठी आत गेली.

आठवड्याभराच्या कठोर प्रशिक्षणानंतर तिची आराम करायची वेळ शनिवारी दुपारनंतर सुरू होते, असं ती म्हणाली. "दिवसाचं 7-8 तास ट्रेनिंग चालतं. दुपारनंतर थोडा वेळ मी विश्रांती घेते. संध्याकाळी पुन्हा ट्रेनिंग असतं, त्यामुळे शरीराला विश्रांती गरजेची असते.

तुमच्या आवडत्या खेळाडूला मत देण्यासाठी इथे क्लीक करा.

"शनिवारी मी फक्त सकाळच्या वेळी ट्रेनिंगला जाते. त्यामुळे शनिवार आणि रविवार एकतर पुस्तक वाचत बसते किंवा बागकाम करते," मानसी सांगते.

आमच्यासाठी तिने आल्याचा चहा केला. किचनमध्ये जमिनीवर थोडं पाणी सांडलेलं होतं. "माझ्यासाठी हे धोकादायक आहे," मानसी सांगते. एका फडक्याने तिने ते पाणी पुसून टाकलं. तिच्या हातचा चहा पीत आम्ही बोलायला सुरुवात केली.

मानसी जोशी भारताची पॅरा-बॅडमिंटन खेळाडू आहे. व्यवसायाने इंजिनीअर असलेल्या मानसीने ऑगस्ट 20

30 वर्षीय मानसी जोशी भारतीय पॅरा-बॅडमिंटनपटू आहे. पॅरा-बॅडमिंटनच्या जागतिक स्पर्धेत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तिने सुवर्ण पदक पटकावलंय. ऑगस्ट 2019मध्ये तिने जागतिक विजेतेपद मिळवलं होतं.

2011 साली झालेल्या एका अपघातात मानसीला डावा पाय गमवावा लागला. "मैदानात उतरून बॅडमिन्टन खेळल्यामुळे मला यातून सावरायला बरीच मदत झाली," ती सांगते.

लोकांमध्ये मिसळून मन रमवण्याऐवजी झोपून शरीराला विश्रांती देण्याला आपलं प्राधान्य असल्याचं मानसी सांगते.

सहाव्या वर्षापासून मानसी बॅडमिन्टन खेळतेय. "नृत्य, बॅडमिंटन अशा अनेक उपक्रमांमध्ये मी सहभागी व्हायचे", मानसी सांगते. तिने जिल्हास्तरीय स्पर्धांमध्ये महाराष्ट्राचं प्रतिनिधित्व केलं होतं.

के. जे. सोमय्या अभियांत्रिकी महाविद्यालयातून इंजिनीअरिंगची पदवी घेतलेल्या मानसीने सॉफ्टवेअर इंजिनीयर म्हणून काम केलंय. अपघातानंतर तिने कार्यालयीन स्पर्धेतील एका सामन्यात खेळून पाहिलं. "तेव्हा माझ्या लक्षात आलं की, एका पायानेही मी खेळू शकते," मानसी सांगते.

ती 2015 सालापासून पॅरा-बॅडमिन्टन खेळते आहे.

लहानसहान गोष्टींमधून आपल्याला भरपूर आनंद मिळतो, असं ती सांगते. ती बहिणीसोबत हैदराबादमधल्या गोलकोंडा किल्ल्यावर गेली होती, तेव्हाचा एक प्रसंग सांगताना मानसी म्हणाली, "मी आधीही या किल्ल्यावर गेले होते. पण एकदा मला किल्ल्याच्या माथ्यावर जायचं होतं."

या किल्ल्याच्या माथ्यावर जाण्यासाठी 300हून अधिक पायऱ्या चढाव्या लागतात. "मी आणि बहिणीने चढायला सुरुवात केली. माझा वेग अगदी हळू होता, पण कुटुंबातल्या लोकांचं हेच वैशिष्ट्य असतं- ते तुम्हाला बनिशर्त पाठबळ देतात, तुमच्यावर प्रेम करतात.

"शेवटी आम्ही माथ्यावर पोचलो. मला प्रचंड आनंद झाला. तर आधी न जमलेली एखादी गोष्ट साध्य केल्यावर मला आनंद होतो. मी आणखी काहीतरी करू शकते, अशी आशा त्यातून निर्माण होते," ती सांगते.

संभाषणादरम्यान मी तिच्या अपघाताचा उल्लेख केला, तेव्हा आपण त्या घटनेला मागे टाकून बरंच पुढे निघून आल्याचं ती म्हणाली. "माझ्या अपघाताविषयी तोच तोच प्रश्न माध्यमं विचारतात, त्याने मला नकोसं होतं. मी तिथून बरंच पुढे आलेय, बरंच काही साध्य केलंय. त्यामुळे मी प्रशिक्षण कसं घेते, मी कोणती तंत्रं शिकलेय, हे लोकांनी मला विचारलं तर बरं होईल. पण मला अपघाताबाबत पहिल्यांदा काय आठवतं, हाच प्रश्न लोक मला कायम विचारतात. मी जिवंत राहिले, याचं मला समाधान वाटतं. अजून काय वाटणार?" ती हसत म्हणते.

"पण लोकांनी अपघाताविषयी विचारल्यावर निर्विकार चेहऱ्याने द्यायची काही उत्तरं मी...


माफिया कसे निर्माण होतात?

कधी रॉबिनहूड, कधी बाहुबली तर कधी दबंग म्हटले जाणारे हे माफिया डॉन एका विशिष्ट पद्धतीने आपली प्रतिमा निर्माण करत असतात. त्यांचा शेवटसुद्धा तितक्याच रंजक पद्धतीने झाल्याचं अशा प्रकरणांमध्ये पाहायला मिळतं.

एखादा गुन्हेगार एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी बेकायदेशीर कब्जा करतो, कधी जमीन, तर कधी वाळू, रेल्वेची कंत्राटं, मासेमारी किंवा कोळशाच्या खाणकामाची कामं ते घेतात.

अवैध व्यवसाय करण्यासाठी अशा लोकांना राजकीय नेत्यांच्या संरक्षणाची गरज असते. तर राजकीय नेतेसुद्धा निवडणूक जिंकण्यासाठी या लोकांच्या शक्तीचा वापर करून घेतात. यामध्ये बहुतांश वेळा जातीय अँगलसुद्धा असतो.

अनेकवेळा या माफिया लोकांमध्ये अनेक ठिकाणी निवडणूक जिंकवण्याची किंवा हरवण्याची ताकद असते. हेच माफिया सत्ता बदलताच सत्ताधारी पक्षाच्या बाजूने आपलं पारडं बदलत राहतात. सत्ताधारी पक्षांचेच झेंडे त्यांच्या गाड्यांवर फडकताना दिसतात.

ही लोक एक तर गँगवॉरमध्ये मारली जातात. किंवा पोलिसांविरुद्धच्या खऱ्याखुऱ्या अथवा बनावट चकमकीत यांचा मृत्यू होतो. तर काही प्रकरणात हे माफिया मोठी खटाटोप करून आपली संपत्ती आणि जीव वाचवण्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात यशस्वीही होतात.

विकास दुबेशी संबंधित समीकरण

नुकत्याच झालेल्या कथित चकमकीनंतर स्वाभाविकपणे प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहेत. विकास दुबे प्रकरणात अनेक मोठ्या नेत्यांची नावं येऊ शकली असती, पण त्याच्या मृत्यूनंतर ही रहस्यही त्याच्यासोबतच निघून गेली, असं सांगितलं जात आहे.

विकास दुबे

हाच आरोप करत विरोधी पक्षांनी उत्तर प्रदेशचे सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षावर टीका करणं सुरू केलं आहे.

उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री अखिलेश यादव यांनी याबाबत ट्विटरवर लिहिलंय: "खरं तर ही कार पलटली नाही. अनेक रहस्य उघड होऊन सरकार बदलण्यापासून वाचवण्यात आलं आहे."

तर, प्रियंका गांधी म्हणतात, "गुन्हेगाराचा शेवट झाला. गुन्हेगारी आणि त्याला संरक्षण देणाऱ्या लोकांबाबत काय?"

शेवटी अशा प्रकारच्या घटनांनंतर एकच प्रश्न उपस्थित होतो, तो म्हणजे गुन्हेगारी आणि त्याला संरक्षण देणाऱ्या लोकांचं काय?

पण हा प्रश्न फक्त एका राजकीय पक्षापुरता मर्यादीत नाही. जवळपास सगळ्याच पक्षांबाबत असे प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यात आले आहेत.

फक्त सध्याच्या विकास दुबेच्या राजकीय इतिहासाबाबत बोलायचं झाल्यास, तो कोणत्याही पक्षाचा सक्रीय सदस्य जरी नसला तरी जवळपास सगळ्याच पक्षांशी त्याचे संबंध होते. याच विकास दुबेवर हत्या आणि हत्येचा प्रयत्न, यांसारख्या सुमारे 60 गुन्ह्यांची नोंद होती.

विकास दुबे एन्काऊंटर झाला तो क्षण

उत्तर प्रदेशचे माजी पोलीस महासंचालक प्रकाश सिंह यांनी बीबीसी हिंदीशी याबाबत बातचीत केली. त्यांच्या मते गुन्हेगार आणि राजकीय पक्षांमधले नातेसंबंध कधीच कुणापासून लपून राहिलेले नाहीत.

याविषयी बोलताना प्रकाश सिंह 1993च्या वोहरा समितीच्या अहवालाचा उल्लेख करतात. "या अहवालात गुन्हेगार, नेतेमंडळी आणि नोकरशहांच्या नेक्सस म्हणजेच हितसंबंधांवर प्रकाश घालण्यात आला होता. यांच्यातील संगनमत समाजासाठी गंभीर बाब असून हे तोडणं महत्त्वाचं असल्याचं या अहवालात सांगण्यात आलं होतं."

हे संबंध तोडण्यासाठी आवश्यक ते प्रयत्न केले जाण्याची आवश्यकता होती. पण दुर्दैवाने याबाबत कोणतीच पाऊलं उचलली गेली नाहीत, असं सिंह यांना वाटतं.

"याचा परिणाम म्हणजे ही समस्या वर्षानुवर्षे गंभीर बनत गेली. आज आपल्याला याचे भयंकर दुष्परिणाम पाहायला मिळत आहेत. कानपूरचं विकास दुबे प्रकरण याचंच अपत्य आहे," असं ते सांगतात.

कसं काम करतं हे 'नेक्सस'?

जाणकारांच्या मते कथित माफिया-गुन्हेगार आणि...


मामी 2019 मध्ये करण जोहर आणि किरण राव

युट्यूबवर 29 मे पासून वी आर वन : अ ग्लोबल फिल्म फेस्टिव्हल (We Are One : A Global Film Festival) हा ऑनलाईन फिल्म फेस्टिव्हल होईल.

कोरोना व्हायरसच्या संसर्गामुळे अनेक आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रम रद्द झाले. यासोबतच जगभरातली फिल्म इंडस्ट्रीही सध्या ठप्प आहे.

10 दिवसांच्या या ऑनलाईन फिल्म फेस्टिव्हलद्वारे वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशन म्हणजेच WHO साठी निधी उभारण्यात येणार आहे.

या ऑनलाईन फेस्टिव्हलसाठी जगभरातली 20 फिल्म फेस्टिव्हल्स एकत्र आले आहेत. यात मुंबई फिल्म फेस्टिव्हल म्हणजेच MAMI, BFI लंडन फिल्म फेस्टिव्हल, जेरुसलेम फिल्म फेस्टिव्हल, कान फिल्म फेस्टिव्हल, बर्लिन फिल्म फेस्टिव्हल, ट्रिबेका फिल्म फेस्टिव्हल्सचा समावेश आहे.

कोव्हिडमुळे यापैकी अनेक फिल्म फेस्टिव्हल पुढे ढकलावे लागले आहेत. या व्हायरसमुळेच गेल्या महिन्यात कान फिल्म फेस्टिव्हलही पुढे ढकलण्यात आला होता.

अल पचिनो, मार्टिन स्कॉर्सेसी आणि रॉबर्ट डी निरो गेल्या वर्षीच्या लंडन फिल्म फेस्टिव्हलमध्येअल पचिनो, मार्टिन स्कॉर्सेसी आणि रॉबर्ट डी निरो गेल्या वर्षीच्या लंडन फिल्म फेस्टिव्हलमध्ये

त्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यानंतर यासाठी अभिनेते रॉबर्ट डी निरो यांच्या ट्रिबेका आणि न्यूयॉर्कच्या जेन रोजेंथल यांनी या ऑनलाईन फेस्टिव्हलसाठी पुढाकार घेतला.

"या निमित्ताने जगभरातले फिल्म फेस्टिव्हल आयोजक, कलाकार आणि कथाकार एकत्र येतील आणि त्यातून जगभरातल्या प्रेक्षकांना काहीसा दिलासा मिळेल," अशी आशा या आयोजकांनी व्यक्त केलीय.

जेन रोजेंथल सांगतात, "एकमेकांतल्या सीमा आणि मतभेद ओलांडत लोकांना प्रेरित करण्यात, एकत्र आणण्यात सिनेमाची भूमिका किती महत्त्वाची आहे याबद्दल आपण अनेकदा बोलतो. यामुळे जखमा भरून येतात, आणि सगळ्या जगाला सध्या याची गरज आहे."

या मोफत ऑनलाईन फेस्टिव्हलमध्ये फिल्म, शॉर्टफिल्म्स, डॉक्युमेंटरी, संगीत, कॉमेडी आणि चर्चा या सगळ्याचा समावेश असेल.  पुढच्या महिन्यात याचं वेळापत्रक उपलब्ध होईल.

या ऑनलाईन फेस्टिव्हलमध्ये सहभागी होत असल्याचा आपल्याला अभिमान असल्याचं कान फिल्म फेस्टिव्हलच्या अध्यक्षांनी म्हटलंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV


मायकल एंजेलो यांच्या पेंटिंगमध्ये प्रेषित इसाया.

अलिकडेच ब्राझीलच्या सोशल मीडियामध्ये व्हायरल झालेल्या पोस्टनुसार ज्यू प्रेषितांनी इ.स.पूर्व सातव्या शतकात इस्राईलशी संबधित एक महत्त्वपूर्ण भविष्यवाणी केली होती. सीरियात गृहयुद्ध भडकेल असं त्यात स्पष्ट सांगितलेलं होत.

योग्य शब्दांमध्ये सांगायचं झाल्यास प्रेषित इसाया यांनी भविष्यवाणी केली होती की, दमास्कस शहर जमीनदोस्त होईल.

बायबलच्या जुन्या करारात इसाया वचनात म्हटलं आहे की, "दमास्कस हे तेव्हा शहर नाही राहणार, त्याच रुपांतर हे ढिगाऱ्यात झालेले असेल."

सोशल मीडियावर शेअर करण्यात येणाऱ्या पोस्टमध्ये येरमियाचा पण उल्लेख करण्यात आलेला आहे. त्यानुसार, "शक्तिहीन झालेलं दमास्कस वाचण्यासाठी धडपड करत आहे. ते घाबरलेलं आहे. ते त्रासात आहे नेमका तसंच जसं बाळाला जन्म देणारी एक महिला."

खरंच असं होऊ शकतं का, हजारो वर्षाँपूर्वी इसाया आणि येरमियाच्या भविष्यवाणी आता सत्यात येत आहेत? किंवा ज्या लोकांना पवित्र ग्रंथांविषयी माहिती नाही आणि ते धर्माच्या नावावर होणाऱ्या हिंसेला खरं ठरवण्यासाठी या धर्मग्रंथांचा चुकीचा उपयोग करत आहेत.

रिओ दी जनेरिओच्या पाँटिफ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िशिल कॅथॉलिक युनिव्हर्सिटीतले धर्मशास्त्राचे प्राध्यापक फ्रेर इजीडोरो माजोरोलो म्हणतात, "प्रेषित इसाया यांनी केलेल्या भविष्यवाणीच्या कारणांमुळे सीरियामध्ये युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाली असून या नरसंहारामागे तेच आहेत, असं जर मी म्हटलं तर याचा अर्थ असा होईल की मी सांगतोय की ही स्थिती बदलण्यासाठी मी काहीच करू शकत नाही कारण ती तर प्रभूचीच इच्छा आहे."

साओ पावलोच्या एंजेलिकन डायोसीसच्या होली ट्रिनिटी कॅथॉलिक चर्चचे धर्मगुरू आर्थ नासिमेंटो म्हणतात, "आम्ही आपल्या जबाबदाऱ्या देवावर नाही ढकलू शकत. सीरियात सुरू असलेल्या संघर्षाला संपवण्यासाठी मार्ग शोधण्याचं काम हे आमचं आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाचं आहे."

दमास्कस

ते म्हणतात की पवित्र ग्रंथात लिहण्यात आलेल्या गोष्टींचा अर्थ काढताना सावधानता बाळगायला पाहिजे. "इतिहासाचा आधार घेऊन बायबल लिहण्यात आलं होतं. बायबलमध्ये लिहण्यात आलेल्या शब्दांचे अर्थ वेगळे करून त्याकडे बघणं अतिशय धोकादायक आहे."

नासिमेंटो म्हणतात, "असं केल्यास तुम्ही या पवित्र ग्रथांचा आधार घेऊन वांशिक आणि LGBT समुदायाबाबात असलेल्या भेदभावला पण खरं ठरवायला सुरू कराल."

प्रेषितांची भूमिका

लोकप्रिय धारणेच्या विपरीत प्रेषित ते नसतात जे भविष्यवाणी करतात किंवा भविष्य पाहतात. प्रेषित ते असतात जे वर्तमान परिस्थितीला आव्हान देतात.

त्यावेळेस इसाया यांनी राजकीय भ्रष्टाचार, सामाजिक-आर्थिक असमानता, कामगारांचं शोषण यासारख्या अनेक बाबींची निंदा केली होती. इतिहासकार म्हणतात, "इसाया यांनी दमास्कस उध्वस्त होण्याबाबत जो उल्लेख केला आहे, तो इ.स.पूर्व 732मध्ये घडलेल्या घटनेच्या आधारावर केला आहे."

हजारो वर्षांपूर्वी त्यावेळेस इस्राईल देश (इफ्राइम) आणि अरम देश (दमास्कस) हे असीरियाच्या विरोधात झालेल्या युद्धाप्रसंगी एकत्र आले होते. अध्याय 17मध्ये जे सांगण्यात आले आहे ते 21व्या शतकामधल्या सीरियाच्या उद्धवस्त होण्याविषयी सांगितलेलं नाही. तर प्रेषित इसाया यांनी या दोन्ही देशांच्या पराभवाविषयी सांगितलं असून त्यात त्यांनी दमास्कस उद्धवस्त झाल्याविषयी चिंता व्यक्त केली आहे. दहा वर्षांनंतर असीरियाच्या सैन्यानं इस्राईलची राजधानी समारिया (हे प्राचीन शहर इ.स.पूर्व आठव्या-नवव्या शतकात इस्राईलची राजधानी होतं.) शहरावर ताबा मिळवला होता.

ब्राझीलच्या इवँजेलिकल लुथेरन चर्चचे अध्यक्ष धर्मगुरू एगोन कोपरेक म्हणतात, "इसाया यांच्या भविष्यवाणीला...


मायकल जॅक्सनचा मुंबईतला 1 नोव्हेंबर 1996चा कार्यक्रम

1996 साली महाराष्ट्रात शिवसेना-भाजपची सत्ता असताना जगविख्यात पॉप स्टार मायकल जॅक्सनची एक कॉन्सर्ट मुंबईत आयोजित करण्यात आली होती. मायकल जॅक्सनने भारतात सादर केलेला तो पहिला आणि एकमेव कार्यक्रम होता.

1 नोव्हेंबर रोजी मुंबईतल्या स्टेडिअमवर या कॉन्सर्टचं आयोजन करण्यात आलं होतं. मायकल जॅक्सनने सप्टेंबर 1996 ते ऑक्टोबर 1997 असा वर्षभराचा जागतिक दौरा करून वेगवेगळ्या देशांमध्ये कार्यक्रम घेतले होते. त्याचाच एक भाग म्हणून मायकल भारतातही आला होतो.

त्यावेळी सत्तेत असलेल्या दोन पक्षांपैकी शिवसेनेच्याच प्रयत्नांनी हा कार्यक्रम झाला झाला आणि कॉन्सर्ट 'परोपकारी आणि सेवाभावाच्या' उद्देशाने आयोजित करण्यात आल्याचं म्हणत शिवसेनेने कार्यक्रमावरील करमणूक शुल्कही माफ केलं होतं.

मात्र, करमणूक शुल्क माफ करण्याच्या मुद्द्यावरून हे प्रकरण पुढची अनेक वर्ष कायद्याच्या कचाट्यात अडकलं. तब्बल 24 वर्ष या वादाचं भिजत घोंगडं कायम होतं. एका पॉप शोसाठीचं करमणूक शुल्क माफ करता येऊ शकतं का, असा प्रश्न मुंबई ग्राहक पंचायत या एका ग्राहक संरक्षण मंचाने उपस्थित केला.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

इतकंच नाही तर मायकल जॅक्सनच्या संगीताला शास्त्रीय संगीत म्हणाल का? यावरूनही वाद झाला.

या कार्यक्रमाची जबाबदारी बेरोजगार तरुणांना रोजगार देणाऱ्या शिवसेनेच्या शिवउद्योग सेनेकडे होती. कार्यक्रमातून होणारा नफा या संघटनेला दान करण्याचं आश्वासन मायकल जॅक्सननं दिलं होतं, असं लेखक सुकेतू मेहता यांनी 'Maximum City' या आपल्या पुरस्कारप्राप्त पुस्तकात म्हटलं आहे..

मात्र, कार्यक्रमाचं करमणूक शुल्क माफ करताच मुंबई ग्राहक पंचायत या गटाने मुंबई उच्च न्यायालयात याविरोधात याचिका दाखल केली.

मायकल जॅक्सन चाहत्यांसोबत

याविषयी बोलताना मुंबई ग्राहक पंचायतचे अध्यक्ष शिरीष देशपांडे यांनी बीबीसीला सांगितलं, "या कॉन्सर्टच्या आयोजनाच्या काही दिवस आधीच राज्य सरकारने औषधांवरचा विक्री कर वाढवला होता. त्यामुळे एकीकडे औषधांवरचा कर वाढवायचा आणि दुसरीकडे अतिश्रीमंत जो कार्यक्रम बघायला येणार आहेत त्या कार्यक्रमावरचा करमणूक शुल्क माफ करायचा, असं तुम्ही कसं करू शकता? हा आमचा प्रश्न होता. मायकल जॅक्सनच्या त्या शोचं तिकीट 5000 रुपयांना होतं. त्याकाळी ही खूप मोठी रक्कम होती."

भारतात बरेजचा एखादी उत्कृष्ट कलाकृती असेल तर सर्वसामान्यांनाही ती बघायला मिळावी, यासाठी तिकीट स्वस्त करण्यासाठी काही मोजके चित्रपट आणि मनोरंजनाच्या कार्यक्रमांवरचं करमणूक शुल्क माफ केलं जातं. मात्र, मायकल जॅक्सनच्या कार्यक्रमाचं करमणूक शुल्क माफ केल्याने कार्यक्रम आयोजित करणारी खाजगी इव्हेंट मॅनेजमेंट कंपनी आणि शिवसेनेची शिवउद्योग सेना या संघटनेला त्याचा थेट फायदा होणार होता.

न्यायालयाने मुंबई ग्राहक पंचायतचं म्हणणं ग्राह्य धरत कार्यक्रमाच्या तिकीट विक्रीतून जमा झालेले जवळपास 3 कोटी रुपये गोठवले आणि करमणूक शुल्क माफीला स्थगिती दिली. मात्र, अंतिम निर्णय घेण्याचा अधिकार राज्य सरकारवर सोपवला.

पॉप संगीताला अशी शुल्कमाफी द्यावी का, यावरून त्यावेळी बरीच चर्चा झाली होती.

या कार्यक्रमाला 24 वर्ष लोटली आहेत. इतके वर्षांनंतर आणि दरम्यानच्या काळातल्या अनेक कोर्टकचेऱ्यांनंतर अखेर कार्यक्रमावरचा करणूक शुल्क माफ करण्यात आला आहे. महाराष्ट्रातील शिवसेनेच्या नेतृत्त्वाखालील महाविकास आघाडी सरकारच्या राज्य मंत्रिमंडळाने हा निर्णय घेतला आहे.

या निर्णयाची माहिती देताना उद्योगमंत्री आणि शिवसेना नेते सुभाष देसाई म्हणाले, "राज्य मंत्रिमंडळाने ठराव मंजूर करत 1996 साली झालेल्या मायकल...


मायकल रोटोंडो यांना घरातून बाहेर काढण्यासाठी त्यांच्या आई-वडिलांनी न्यूयॉर्कच्या एका कोर्टात धाव घेतली. या खटल्याच्या सुनावणीदरम्यान मायकल यांनी स्वतःची कायदेशीर बाजू स्वतःच मांडली.

तेव्हा न्यायाधीश डोनाल्ड ग्रीनवुड यांनी मायकल यांच्या कायदेविषयक संशोधनाचं कौतुक केलं. पण त्यांना घर सोडण्याचा आदेश दिला.

आणखी सहा महिने घरात राहण्याची तुमची इच्छा लाजिरवाणी आहे, असं न्यायाधीश ग्रीनवुड मायकल यांना म्हणाले. पण आपल्याला आपल्याच घरातून बाहेर काढण्याची नाटीस लाजिरवाणी आहे, असं म्हटलं आहे.

न्यायाधीशांनी हे प्रकरण नीट वाचलं नसून, आपण या निकालास आव्हान देण्याच्या तयारीत आहोत, असं ते म्हणाले.

कोर्टानं निकाल दिल्यानंतर मायकल यांनी अचानक बोलावलेल्या पत्रकार परिषदेत त्यांची कहाणी सांगण्याचा प्रयत्न केला.

आठ वर्षांपूर्वी माझी नोकरी गेल्यानंतर पालकांनी मला त्यांच्यासोबत राहण्याची परवानगी दिली होती, अशी मायकल यांनी सांगितलं. आताही आपल्याकडे नोकरी आहे. पण त्याबद्दल काही सांगण्यास बांधील नाही, असं त्यांनी पत्रकारांना सांगितलं.

आपण घरात खर्चासाठी कधीही पैसे दिले नसल्याचं त्यांनी कोर्टात मान्य केलं.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

"मी घरातून तीन महिन्यात बाहेर पडणारच होतो. आणखी थोडा काळ ते वाट पाहू शकले नसते का? मी आणखी सहा महिने घरात राहिलो तर काय होईल?" असा प्रतिवाद मायकल यांनी कोर्टात केला.

त्यांचे आई-वडिल वकिलाच्या शेजारी बसून ही सुनावणी ऐकत होते.

"दुसऱ्यावर अवलंबून असलेल्या एखाद्या व्यक्तीला स्वबळावर उभं राहण्यासाठी सहा महिने हा पुरेसा कालावधी ठरला असता," असं मायकल म्हणाले.

ख्रिस्तिना आणि मार्क रोटोंडो

त्यावर, न्यायाधीशांनी मायकलना त्यांच्या आई-वडिलांशी बोलण्यास आणि स्वत:हून घर सोडून जाण्याची सूचना केली. त्यास त्यांनी नकार दिला.

"त्या घरातून तू बाहेर पडावंस," अशा शब्दांत न्यायाधीश ग्रीनवूड यांनी निकाल सुनावला, असं एबीसी न्यूजच्या वृत्तात म्हटलं आहे.

पालकांबरोबरचं नातेसंबंध खूप ताणले गेले आहेत. घरात तिघे बोलतही नाहीत, असं मायकल यांनी माध्यमांना सांगितलं. "कालांतरानं आमच्यात काहीच उरलं नाही,"ते म्हणाले.

मग रोज त्यांना टाळलं कसं? तुम्ही तळघरात राहत होता का? या प्रश्नावर ते म्हणाले की, "मी माझ्या बेडरूममध्येच राहात होतो."

न्यूयॉर्कमधलं घर

गेल्या आठवड्यात कोर्टात सादर केलेल्या माहितीनुसार, ख्रिस्तिना आणि मार्क रोटोंडो यांनी 2 फेब्रुवारी, 2018 पासून मुलाला अनेकदा घर सोडण्याची नोटीस दिली होती.

18 फेब्रुवारीला दिलेल्या पत्रात त्यांनी मायकल यांना लिहिलं की, "ज्यांना कामाचा काहीच अनुभव नाही, अशा लोकांसाठीही काही ना काही नोकऱ्या असतात. तशी एखादी नोकरी मिळव. तुला काम करावंच लागेल."

आणखी एका पत्रात त्यांनी मायकलना खर्चासाठी 1,100 डॉलर्सही दिल्याचं म्हटलं आहे. तसंच एक नादुरुस्त फोक्सवॅगन गाडीही विकून टाक, असा सल्ला त्यांनी मायकलना दिला होता.

"मला ते पैसे परत करायचे होते," असं मायकल नंतर घराबाहेर CBSला सांगितलं. "पण मला ते काही कामासाठी खर्च करावे लागले, आणि मला काही त्याचा पश्चात्ताप नाही," असंही ते स्थानिक माध्यमांना म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मायकेल जॅक्सन

विझक्राफ्ट या कंपनीने जॅक्सन यांच्या कार्यक्रमाचं आयोजन केलं होतं. 'बिट म्युझिक' साठी मनोरंजन कर माफ करण्यात आला होता. पण पॉप म्युझिकसाठी मनोरंजन कर माफ नसताना तो माफ करण्याचा निर्णय तत्कालीन युती सरकारच्या काळात घेण्यात आला. त्यावेळी ग्राहक पंचायतीने हा विषय कोर्टात नेला.

कोर्टाने  3 कोटी 33 लाख 76 रूपये इतका मनोरंजन कर  विझक्राफ्ट या कंपनीला भरण्याचे आदेश दिले. ही रक्कम विझक्राफ्ट कंपनीला भरावी लागली.

आता तब्बल 24 वर्षानंतर सुनावणी होऊन शिवसेनेच्या नेतृत्वाखाली सरकारने आयोजक कंपनीस करमणूक शुल्काची रक्कम परत करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

याविषयी उद्योगमंत्री सुभाष देसाई यांनी सांगितलं, "1974 पासून शासनानं वेगवेगळ्या पाश्चात्यृ संगीताच्या कार्यक्रमांना करमणूक करातून सूट दिली. त्यामुळे 1996मध्ये तेव्हाच्या मंत्रिमंडळानं हा निर्णय घेतला. पण त्याला न्यायालयात आव्हान देण्यात आलं. त्यानंतर सर्वोच्च न्यायालयानं राज्याला निर्देश दिले की, कायद्याच्या चौकटीवर याचा अभ्यास करून निर्णय घ्या. त्यानंतर सरकारनं याविषयी 3.33 कोटी रुपयांचा जो करमणूक कर सरकारनं जमा केला होता, तो परत दे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण्याचा निर्णय घेण्यात आला."

काय आहे प्रकरण?

बेरोजगारांसाठी रोजगार निर्मिती व्हावी यासाठी शिवउद्योग सेनेची स्थापना करण्यात आली होती. राज ठाकरे यांच्या पुढाकाराने शिवउद्योग सेनेचा निधी उभारण्यासाठी मायकेल जॅक्सन यांना कार्यक्रमासाठी भारतात आणण्यात आले होते.

जॅक्सन यांना विमानतळावरून आणण्यासाठी स्वत: राज ठाकरे, सोनाली बेंद्रे, शर्मिला ठाकरे या उपस्थित होत्या. जॅक्सन यांचं पारंपरिक पद्धतीने स्वागत करण्यात आलं होतं.

मायकेल जॅक्सन यांच्या मुंबईतील कॉन्सर्टचे दृश्य

मुंबईत जॅक्सन यांचा कार्यक्रम मोठ्या थाटामाटात पार पडला. त्यावेळी कार्यक्रमाची करमणूक शुल्काची रक्कम न भरता युती सरकारने हा मनोरंजन शुल्क माफ केला. युती सरकारचा हा निर्णय वादग्रस्त ठरला.

मुंबई ग्राहक पंचायतीने हायकोर्टात जनहित याचिका दाखल केली. उच्च न्यायालयाने करमणूक शुल्काचा राज्य सरकारचा निर्णय रद्द करत ग्राहक पंचायत आणि विझक्राफ्ट कंपनीला बाजू मांडण्याची संधी दिली.

पॉप म्युझिक आणि बिट म्युझिक यात साम्य असल्याचे इंटरनेटवरचे संदर्भ देत ही शुल्कमाफी योग्य असल्याचा युक्तिवाद राज्य सरकारकडून झाला. तर शुल्कमाफी ज्या उद्देशाने दिली जाते तो उद्देश शिवउद्योग सेनेचा राहीला नसल्याचे मुद्दे ग्राहक पंचायतीने मांडले. पण करमणूक शुल्कमाफीचे अधिकार हे राज्य सरकारचे आहेत. त्यांना ही शुल्कमाफी देता येऊ शकते. याबाबत कोर्टाने विचार करावा असा युक्तिवाद महसूल विभागाने केला होता.

ग्राहक पंचायतीचं मुख्यमंत्र्यांना पत्र?

आताच्या परिस्थितीत ही रक्कम माफ करणं योग्य नसल्याचं मुंबई ग्राहक पंचायतीने म्हटलं आहे. ग्राहक पंचायतीचे कार्याध्यक्ष अॅड शिरीष देशपांडे हे बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले "सध्या कोरोनामुळे राज्याची आर्थिक परिस्थिती बिकट आहे. पूर्वी जी शुल्कमाफी देण्यात आली होती त्याचा उद्देश हा होता की शिवउद्योग सेना ही बेरोजगारांसाठी काम करणार होती. त्या कल्याणकारी योजनेसाठी पैसे पाहिजे म्हणून करमाफी देण्यात आली होती.

मायकेल जॅक्सन

सध्या शिवउद्योग सेना अस्तित्वात नाही. मग आयोजकांना हे पैसे देणं हे अयोग्य आणि बेकायदेशीर आहे असं आम्हाला वाटतं. त्याव्यतिरिक्त राज्य सरकारने हे पैसे मुख्यमंत्री सहाय्यता निधीमध्ये जमा करून कोव्हिडग्रस्तांसाठी त्याचा वापर करावा". मुंबई ग्राहक पंचायतीकडून ही मागणी करणारं पत्र मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना देण्यात येणार...


मायकेल डे डोर लंडनच्या फक्त मुलांसाठी असलेल्या शाळेत शिकत होता, तो साधारण 14 वर्षांचा होता तेव्हा आपण इतर किशोरवयीन मुलांसारखे नाही आहोत याची त्याला जाणीव झाली.

त्याच्या वर्गातील इतर मुले मुलींविषयी चर्चा करत, शनिवारी-रविवारी एखाद्या मुलीचं चुंबन घेण्याविषयी बोलत किंवा घोळक्याने पोर्न मासिक बघत. मात्र डोरला यापैकी कशातच रस नसे, आपल्या शरीरात होणाऱ्या बदलांविषयी त्याला काहीच वाटत नसे.

"मला वाटायचं की माझ्यामध्ये काहीशा उशिराने या भावना निर्माण होतील किंवा मी गे असेन," तो सांगतो.

यापैकी कोणताही निष्कर्ष त्याला फारसा योग्य वाटत नव्हता, मात्र, आपल्याला लैंगिक किंवा रोमँटिक आकर्षण का वाटत नाही याचं वर्णन करण्याची वेळ आली तेव्हा डोरला त्याची जाणीव झाली - म्हणजे काहीच नाही याची जाणीव झाली.

"प्रत्येकाच्या आयुष्यात काही ठराविक लोक असतात, ज्यांच्याविषयी आपल्याला अजिबात लैंगिक आकर्षण वाटत नाही. माझ्यासाठी प्रत्येकजण या गटात मोडत होता." एका वर्षानंतर, 15व्या वर्षी डोरने स्वतःचं वर्णन करण्यासाठी एक शब्दप्रयोग शोधून काढला : 'अलैंगिक'.

"पूर्वी अशा प्रकारच्या प्रकरणांचा उल्लेख शास्त्रीय साहित्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मध्ये 'डड' शब्दामध्ये करत असत.

गेल्या शतकाच्या शेवटच्या दशकाच्या मध्याच्या सुमाराला डोरने ही बाब उघड केली तेव्हा, एलजीबीटी समाजाप्रमाणे अलैंगिक 'समाज' अस्तित्वातही नव्हता. ग्रंथालयांमध्ये अलैंगिकतेविषयी पुस्तकं नव्हती आणि काही प्रमाणात अभ्यास केलेलं अगदी मोजकं साहित्य शैक्षणिक निबंध म्हणून प्रसिद्ध झालं होतं, त्यामध्ये लैंगिक इच्छा नसल्याचं आढळून आलेले कीटक, उंदीर, आणि मेंढ्या यांच्या काही प्रकरणांचा अभ्यास होता.

अशा प्रकरणांचा उल्लेख साहित्यामध्ये 'डड' शब्दामध्ये करत असत. काही संशोधकांनी, काही व्यक्तींना आयुष्यभर कधीही कोणाविषयीही लैंगिक आकर्षण वाटत नाही, या कल्पनेचा विचार करायला सुरुवात केली होती, पण त्यासाठी अद्याप अधिक औपचारिक आणि कमी अपमानास्पद संज्ञा निर्माण करण्यात आली नव्हती.

'जितक्या व्यक्ती गे तितक्याच अलैंगिक असू शकतात'

"मी माझ्यासाठी स्वतंत्रपणे - किंवा इतरांनी माझ्यावतीनं ही संज्ञा शोधून काढली," डोर सांगतो, तो आता 33 वर्षांचा आहे आणि लंडनमध्ये गणितज्ञ म्हणून काम करतो.

"तेव्हापासून माझ्या असं लक्षात आलं की वास्तविक अनेक लोक स्वतःसाठी संज्ञा शोधतात. बहुतेक त्यांनी ही संज्ञा जीवशास्त्राच्या वर्गात ऐकली असेल - अर्थात पूर्णपणे वेगळ्या अर्थानं, त्यामुळे अमिबाप्रमाणे स्वतःपासून दुसरी व्यक्ती तयार करता येईल का याविषयी विनोद करण्यात येत असत. वापरण्यासाठी तो शब्दप्रयोग योग्य होता असं दिसतं.

"जितक्या व्यक्ती गे आहेत, जवळपास तितक्याच व्यक्ती अलैंगिक असू शकतील.

कॅनेडियन शिक्षणतज्ज्ञ अँथनी बोगर्ट यांनी 2004मध्ये 'असेक्श्युआलिटी : प्रिव्हेलन्स अँड असोसिएटेड फॅक्टर्स इन अ नॅशनल प्रोबॅबिलिटी सँपल' हा निबंध प्रसिद्ध करेपर्यंत काही लोकांना अजिबात लैंगिक आकर्षण वाटत नाही या कल्पनेचा प्रसार व्हायला सुरुवात झाली नव्हती.

बोगर्ट यांच्या संशोधनामध्ये 1990च्या दशकामधल्या 18,000 ब्रिटीश लोकांचा डाटा संकलित करण्यात आला होता, त्यापैकी 1% लोक अलैंगिक असल्याचा दावा त्यांनी केला होता.

यापैकी सुमारे 70% महिला होत्या. अलैंगिक व्यक्तींची संख्या जवळपास गे व्यक्तींइतकीच असावी अशी शक्यता या संशोधनामध्ये व्यक्त करण्यात आली होती. मात्र, पुरावा असूनही काही लोक अलैंगिक लोकांना गे किंवा बायसेक्श्युअल समजतात.

आनंदी जीवनासाठी लैंगिक संबंध आवश्यक असल्याची कल्पना आपल्या संस्कृतीमध्ये खोलवर रुजलेली आहे

केवळ सर्वसामान्यपणे...


मायकेल प्रासेक

33 वर्षीय प्रासेक यांचा मृतदेह सिंहाच्या पिंजऱ्यात सापडला.

प्रासेक यांनी घराच्या परिसरातच एक सिंह आणि सिंहिणीला पाळलं होतं. 2016 मध्ये ते एका सिंहाला घरी घेऊन आले होते. त्यावेळी सिंहाचं वय 9 वर्षं होतं. प्रजननासाठी प्रासेक यांनी एका सिंहिणीलाही आणलं.

मात्र या आगळ्यावेगळ्या प्राणी प्रेमाला प्रासेक यांच्या शेजाऱ्यांनी तसंच शहरातील लोकांनी आक्षेप घेतला होता. सिंह प्रेम परिसरातल्या लोकांच्या जीवाला धोका निर्माण करू शकतं असं त्यांचं म्हणणं होतं.

मात्र हे सगळं माहिती असूनही प्रासेक यांनी सिंह आणि सिंहिणीला जीडीशोफ या त्यांच्या गावातल्या घरात घेऊन आले. घराच्या मागच्या बाजूला असलेल्या पिंजऱ्यात या दोघांना प्रासेक यांनी ठेवलं होतं.

स्थानिक प्रशासनानेही प्रासेक यांना सिंह पाळण्याची अनुमती दिली नव्हती. सुरुवातीला त्यांना पिंजरे बनवण्यासाठी परवानगी नाकारण्यात आली होती. त्यानंतर सिंहांच्या अवैध प्रजननासाठी प्रासेक यांना दंड ठोठावण्यात आला.

चेक प्रजासत्ताकमध्ये वैयक्तिक पातळीवर असे प्राणी पाळण्यासाठी व्यवस्था नाही. प्राण्यांना त्रास होईल असं प्रासेक यांचं वर्तन न आढळल्याने ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सिंह, सिंहिणीला प्रासेक यांच्या घरातून नेण्यात आलं नाही.

अशाप्रकारे त्यांना सिंह पाळण्यासाठी मंजुरी मिळाली. मागच्या उन्हाळ्याच्या हंगामात प्रासेक सिंहिणीला घेऊन वॉकसाठी बाहेर पडले होते. तेव्हा एक सायकलस्वार सिंहिणीला येऊन धडकला.

पाहा व्हीडिओ : जेव्हा ड्रोन सिंह बनून हत्तींना पळवून लावतो...

हे प्रकरण पोलिसांकडे गेलं. रस्ते अपघात म्हणून याप्रकरणाची नोंद झाली.

मात्र तरीही प्रासेक यांचं सिंहप्रेम कमी झालं नाही. मात्र सिंहानेच प्रासेक यांचा जीव घेतला. काही दिवसांपूर्वी सिंहाच्या पिंजऱ्यात प्रासेक यांचा मृतदेह आढळला. हा पिंजरा आतून बंद असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

घटनास्थळी गेलेल्या पोलिसांनी सिंह आणि सिंहिणीला मारलं. प्रासेक यांचा मृतदेह पिंजऱ्याबाहेर काढण्यासाठी त्या दोघांना मारणं भाग होतं असं पोलिसांनी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मायक्रोसॉफ्टचे संस्थापक बिल गेट्स कंपनीच्या संचालक मंडळातून बाहेर पडले तेव्हा एका 20 वर्ष जुन्या अफेअरसंबंधीच्या तक्रारीबद्दल त्यांची चौकशी सुरू होती, असं समोर आलंय.

गेट्स यांच्या वागणुकीबद्दलच्या तक्रारी आल्यानंतर ही चौकशी सुरू करण्यात आली होती, या वृत्ताला या टेक कंपनीने दुजारो दिलाय.

पण गेट्स यांच्या पायउतार होण्याचा या चौकशीशी काहीही संबंध नसल्याचं कंपनीच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलंय.

बिल आणि मेलिंडा गेट्स यांनी 27 वर्षांच्या वैवाहिक जीवननानंतर घटस्फोट घेतल्यानंतर या चौकशीची बातमी समोर आली आहे.

2000 साली बिल गेट्स यांनी एका महिला कर्मचाऱ्यासोबत खासगी नातं निर्माण करण्याचा प्रयत्न केल्याची तक्रार  आपल्याकडे 2019 साली आल्याचं मायक्रोसॉफ्ट या सॉफ्टवेअर कंपनीच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलंय.

"संचालक समितीने या तक्रारीची दखल घेत बाहेरच्या एका कायदेविषयक कंपनीची मदत घेत सखोल चौकशी सुरू केली. ही तक्रार दाखल करणाऱ्या कर्मचाऱ्याला या  संपूर्ण चौकशीदरम्यान  मायक्रोसॉफ्टने पाठिंबा दिला," असं कंपनीच्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं.

पण बिल गेट्स ही चौकशी पूर्ण होण्याआधीच संचालक मंडळातून पायउतार झाल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याने या चौकशीतून कोणताही निष्कर्ष काढता आला नाही.

बिल आणि मेलिंडा गेट्स

बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाऊंडेशन करत असलेल्या समाजकार्यासाठी जास्त वेळ देता यावा यासाठी आपण संचालक मंडळातून पायउतार होण्याचा निर्णय घेतल्याचं गेल्या मार्चमध्ये गेट्स यांनी म्हटलं होतं. 3 महिन्यांनंतर त्यांची पुन्हा संचालक मंडळात नियुक्ती करण्यात आली.

त्यावेळी त्यांनी लिहीलं होतं, "मायक्रोसॉफ्टच्या संचालक मंडळातून बाहेर पडण्याचा अर्थ मी कंपनीपासून दूर जातोय, असा होत नाही. मायक्रोसॉफ्ट कायमच माझ्या आयुष्यभराच्या कामाचा महत्त्वाचा भाग असेल. कंपनी करत असलेल्या प्रगतीमुळे मला आधीपेक्षा अधिक सकारात्मक वाटत असून याचा जगालाही फायदा होईल."

पण बिल गेट्स यांचं महिला कर्मचाऱ्यासोबतच वागण अयोग्य होतं आणि त्यासाठी त्यांनी पायउतार व्हावं असा निर्णय कंपनीच्या संचालक मंडळाने घेतला होता, असं वृत्त रविवारी (16 मे) वॉल स्ट्रीट जर्नलने दिलंय.

या वृत्तपत्राने आपल्याकडे चौकशी केली, तेव्हा असं अफेअर झाल्याच्या वृत्ताला आपण दुजोरा दिला होता, पण याचा त्यांच्या पायउतार होण्याशी काहीही संबं नसल्याचं बिल गेट्स यांच्या प्रवक्त्यांनी म्हटलंय.

"जवळपास 20 वर्षांपूर्वी हे अफेअर झालं होतं आणि ते परस्परसंमतीने संपुष्टात आलं होतं. आणि संचालक मंडळातून बाहेर पडण्याच्या बिल यांच्या निर्णयाचा या प्रकरणाशी काहीही संबंध नाही. समाजकार्यासाठी जास्त वेळ देण्याबद्दल ते गेल्या अनेक वर्षांपासून बोलत होते," बिल गेट्स यांच्या महिला प्रवक्त्यांनी सांगितलं.

या विधानाला आपला दुजोरा असल्याचं बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाऊंडेशनने म्हटलंय.

बिल आणि मेलिंडा गेट्स या जोडप्याने काही दिवसांपूर्वी विभक्त होत असल्याचं जाहीर केलं होतं. या दोघांनी विविध कार्यांसाठी जगभरात अब्जावधीच्या देणग्या दिल्याअसून घटस्फोटानंतरही या फाऊंडेशनसाठी एकत्र काम करणार असल्याचं त्यांनी जाहीर केलंय.

मालमत्ता आणि प्रॉपर्टीचं विभाजन कसं करायचं, याचा निर्णय या दोघांनीही विभक्त झाल्याचं जाहीर करण्यापूर्वी घेतल्याचं अमेरिकन माध्यमांनी म्हटलंय.

65 वर्षांचे बिल गेट्स हे जगातले चौथ्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती असून फोर्ब्सनुसार त्यांची संपत्ती 124 अब्ज डॉलर्स आहे.

आता जगातली सर्वात मोठी सॉफ्टवेअर कंपनी असणाऱ्या मायक्रोसॉफ्टची त्यांनी 1970च्या दशकात स्थापना केली. इथे ते 2008 सालापर्यंत पूर्ण वेळ कार्यरत होते....


मायक्रोसॉफ्टसह बिल गेट्स 'बर्कशायर हाथवे'तूनही बाहेर पडलेत. वॉरेन बफे यांच्या बर्कशायर हाथवे कंपनीत ते संचालक पदावर होते. बर्कशायर हाथवेच्या संचालकपदावर ते 2004 सालापासून होते.

मायक्रोसॉफ्टचं माझ्या आयुष्यातील महत्त्व कायमच मोठं राहिलंय, अशा भावना बिल गेट्स यांनी यावेळी व्यक्त केल्या.

मायक्रोसॉफ्टचे संस्थापक, यशस्वी उद्योगपती आणि सामाजिक कामं यामुळं बिल गेट्स कायमच चर्चेत असतात. जगप्रसिद्ध फोर्ब्स मासिकाच्या जगातील सर्वात श्रीमंतांच्या यादीत बिल गेट्स हे दुसऱ्या स्थानावर आहेत.

कॉलेज सोडल्यानंतर बिल गेट्स न्यू मेक्सिकोतील आल्बुकर्की शहरात गेले आणि तिथं बालपणीचा मित्र पॉल अॅलन यांच्या सोबतीनं मायक्रोसॉफ्टची स्थापना केली. पॉल अॅलन यांचं दोनच वर्षांपूर्वी म्हणजे 2018 साली निधन झालं.

मायक्रोसॉफ्टला खरी ओळख मिळाली ती 1980 साली. कारण याच वर्षी मायक्रोसॉफ्टनं IBM कंपनीसोबत ऑपरेटिंग सिस्टम बनवण्यासाठी करार केला. MS-DOS नावाची ऑपरेटिंग सिस्टम IBM च्या मदतीनं मायक्रोसॉफ्टनं तयार केली.

1986 साली मायक्रोसॉफ्ट सार्वजनिक झाली. यावेळी बिल गेट्स हे 31 वर्षांचेच होते. स्वकर्तृत्वावर श्रीमंत झालेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े सर्वात तरूण म्हणून त्यांची जगभरात ओळख निर्माण झाली.

'आता सामाजकार्य करणार'

बिल गेट्स हे 65 वर्षांचे आहेत. आताही ते जगभर फिरत असतात आणि गेट्स फाऊंडेशनचं काम करतात. पत्नी मेलिंडा गेट्स यांच्या मदतीनं त्यांनी या फाऊंडेशनची स्थापना केली. या फाऊंडेशनच्या कामाला बिल गेट्स गेल्या काही वर्षांपासून खूप वेळ देताना दिसतात.

द क्रोनिकल ऑफ फिलान्थ्रॉपीनं 2018 साली गेट्स दाम्पत्याला अमेरिकेतील सर्वात दानशूर समाजसेवी म्हणून गौरवलं होतं. गेल्याच वर्षी गेट्स दाम्पत्यानं 4.8 बिलियन डॉलर इतकी संपत्ती सामाजिक कामासाठी दान केली होती.

मायक्रोसॉफ्ट आणि बर्कशायर हाथवे या दोन्ही कंपन्यांच्या जबाबदाऱ्यांमधून मुक्त झाल्यानंतर बिल गेट्स यांनी पूर्णवेळ समाजकार्य करण्याचा निर्णय घेतलाय. जागतिक आरोग्य, शिक्षण आणि हवामान बदल या विषयात काम करण्याची इच्छा बिल गेट्स यांनी व्यक्त केलीय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


मायाताई इनकाने

यवतमाळच्या मणिराम सोसायटीतल्या एका दुमजली घरात मायाताई राहतात. त्यांची संपूर्ण दिनचर्या पाण्याभोवती फिरतेय. त्या आणि त्यांचे पती रमेश आळीपाळीनं पाणी भरतात. त्यांच्या दिवसाची सुरुवातच पाण्याच्या नियोजनानं होते. सकाळचा चहा घेण्याआधी हापशीवर नंबर लावतात.

मायाताईंचं कुटुंब मोठं, त्यामुळे 200 लीटर पाण्यात त्यांचं भागत नाही. म्हणून त्यांना दिवसभरात 10 ते 15 फेऱ्या पाण्यासाठी माराव्या लागतात.

पाणी भरण्यासाठी त्यांनी घरातली एकूण एक भांडी काढून ठेवली. छोट्या छोटया भांड्यात पाणी भरलेलं असावं हा त्यांचा प्रयत्न असतो. आग ओकणारा सूर्य डोक्यावर असतो, तरीही हातात दोन बादल्या घेऊन पाण्यासाठी फेऱ्या काही संपत नाही.

पाण्याचा वापर त्यांनी नियोजनबद्ध करून ठेवलाय. स्वच्छतागृहाला लागणारं पाणी आणि अंघोळीसाठी लागणाऱ्या पाणी यात बचत व्हावी यासाठी त्या सतत प्रयत्नात असतात. पण तरीही जिथे पाणी लागत तिथे लागतंच.

माया आणि रमेश इनकाने

मुलींची लग्नं झालेली आहेत. उन्हाळ्यात काही दिवसांसाठी त्या माहेरी येतात. पण पाणीच नसल्याने यंदा त्या माहेरपणाला मुकल्या.

मायाताई सांगतात, "पाणीटंचाई बघता घरी येण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ारे पाहुण्यांना आम्ही पाणी घेऊन येण्यास सांगतो. सांगायला वाईट वाटतं पण पर्याय नाही. पायानं चालणं होत नाही. तरीही दैनंदिन गरजा भागविण्यासाठी, पिण्यासाठी पाणी अत्यावश्यक आहे. त्याची व्यवस्था करावीच लागते. त्यासाठी कधी रात्रीही वणवण करावी लागते."

हजार लोक एक बोअर

यवतमाळ शहरातील भांगरनगर येथील मणिराम सोसायटीमधील जवळपास हजार लोकांची तहान भागवण्यासाठी एकमेव बोअरवेल आहे. परिसरात तशा अनेक बोअरवेल आणि विहिरी आहेत पण त्या सगळ्या आटल्या आहेत. त्यामुळे मणिराम सोसायटीच्या नागरिकांना याच बोअरवेलचा आधार आहे.

गेल्या काही दिवसांमध्ये पाणी भरण्यासाठी प्रचंड भांडणं व्हायची. अनेकांना पाण्यासाठी ताटकळत उभं राहावं लागायचं. याच परिसरातील नागरिक रमेश इनकाने यांनी यात बदल घडवून आणला. प्रत्येकाला चार बादल्या पाणी मिळावं यासाठी त्यांनी रांगा लावायला सुरुवात केली. आता प्रत्येकाला चार बादल्या पाणी मिळतंय खरं पण त्यासाठी लांबच लांब रांगा लागलेल्या असतात. या परिसरात दिवसा रात्री केव्हाही गेलात तरी रांगा कधीच संपत नाही.

"या परिसरात आठ दिवसाआड एकदा टँकर येतो. एका कुटुंबाला 200 लीटर पाणी देऊन मोकळा होतो. रमेश इनकाने सांगतात, "या परिसरात 8 ते 10 हापशी आहेत पण त्यांना पाणी नाही. हातामध्ये सहज पकडली जाणारी चार भांडी भरायची आणि पुन्हा रांगेत लागायचं हाच सकाळपासून दिनक्रम असतो," रमेश सांगतात.

टँकर अपुरे

गेल्या काही वर्षांत यवतमाळ शहरानं अशी पाणीटंचाई कधीच पाहिली नाही. पिंपळगाव, लोहारा, उमरसरा, घोटा,वाघापूर, वडगाव या परिसरात पाण्याच्या तीव्र झळा नागरिकांना सहन कराव्या लागत आहेत. एक महिना झाला तरी नळाद्वारे पाणी सोडण्यात आलेलं नाही. त्यामुळं टँकरचं पाणी हाच यवतमाळकरांसमोर एकमेव पर्याय आहे.

"शहरात जवळपास 100 पेक्षा जास्त टँकरनं पाणीपुरवठा सुरू आहे. परंतु अनेक परिसरात टँकरही पोहोचत नाही. एका टँकरचं 3800 लीटर पाणी परिसरातील नागरिकांची तहान भागवण्यास अपूरं पडतं. इस्तरी नगर, गोवर्धन लेआऊट या भागात आजवर टँकर आलेलाच नाही. टँकर न आल्यानं परिसरातील नागरिक आक्रमक आहेत. नगरपालिका जाणीवपूर्वक आपल्या मर्जीतील लोकांना मुबलक पाणी पुरवठा करतात," असा आरोप सागर नाईक करतात. पिण्याच्या पाण्यासाठी त्यांना चक्क स्मशाभूमीतल्या बोअरवेल गाठावी लागते. पण नगरपालिकेचे याकडे दुर्लक्ष असल्याचं ते सांगतात.

टँकरनं प्रभागनिहाय पाणीपुरवठा केला जातो. त्यात एका प्रभागात आधी...


मायावती एका रॅलीदरम्यान

हिंदू धर्मातून धर्मांतर करणाऱ्या लोकांचं हिंदुत्ववाद्यांकडून होणाऱ्या छळाबद्दल मायावती चिंतेत आहेत. भाजपने दलित, मुसलमान, आदिवासी यांच्याबद्दलचा आपला दृष्टिकोन बदलला नाही तर आपल्या लाखो समर्थकांसह त्या बौद्ध धर्मात प्रवेश करतील, अशी धमकी मायावतींनी दिली होती.

2001 ते 2010 या कालावधीत मुख्यमंत्रीपदी असताना स्वत:च्या मतदारसंघात बौद्धांच्या लोकसंख्येत मोठ्या प्रमाणावर घसरण असतानाही मायावती एवढ्या चिंतित नव्हत्या. त्यावेळी बौद्ध संघटनांनी याकडे त्यांचं लक्षही वेधलं होतं. मात्र तेव्हा त्यांनी सूचक मौन बाळगलं होतं.

याच काळात मायावती गुजरातमध्ये नरेंद्र मोदींच्या प्रचारासाठीही गेल्या होत्या. निवडणुकीसाठी बहुजन समाज पार्टीने ब्राह्मणांसोबत युती केल्यावर त्यांनी आपल्या पक्षाचं वर्णन सर्वजन समाज पार्टी असंही केलं होतं.

मायावती डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि कांशीराम यांच्या प्रतिमेला अभिवादन करताना

लखनौ शहरात आपल्या घराच्या बाहेर त्यांनी गणपतीच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना केली आणि बसपाचं निवडणूक चिन्ह असलेल्या हत्तीला नवा आयाम मिळाला.

कांशीराम यांच्या कालावधीत मनुवाद्यां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ना चिरडून टाकण्याचा हाच हत्ती प्रतीक होता. बसपाचं नवीन घोषवाक्य झालं- 'हाथी नही गणेश है, ब्रह्मा विष्णू महेश है'.

मायावती नागपुरात, पण बौद्धधर्माचा स्वीकार नाही

'सर्वजन समय' काळातच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या धर्मपरिवर्तनाला पन्नास वर्ष पूर्ण झाली. मायावती 14 ऑक्टोबर 2006ला नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर उपस्थित होत्या.

आधी दिलेल्या आश्वासनानुसार त्यांनी त्याप्रसंगी बौद्ध धर्म स्वीकारणं अपेक्षित होतं. बाबासाहेबांच्या धर्मपरिवर्तनाच्या सुवर्णजयंती प्रसंगी मी आणि उत्तराधिकारी मायावती बौद्ध धर्म स्वीकारतील, असं आश्वासन कांशीराम यांनी दिलं होतं.

मायावतींनी त्या कार्यक्रमात बौद्ध धर्मगुरुंचा आशिर्वाद घेतला. मात्र सभेत बोलताना त्या म्हणाल्या, "तुम्ही मला पंतप्रधान करा. त्यानंतरच मी बौद्ध धर्माचा स्वीकार करेन."

हे ऐकून बौद्ध भिक्षू चक्रावून गेले.

मायावती सध्या कठीण कालखंडातून जात आहेत.

अकरा वर्षांनंतर मायावतींना बौद्ध धर्म आणि आंबेडकर यांची आठवण होणं, हे गंभीर आहे. सरळसरळ बोलायचं तर मायावतींनी भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला दिला आहे - दलितांच्या प्रचंड लोकसंख्येला बौद्ध धर्मात रुपांतर करायला मी सांगेन. आणि तसं झालं तर तुम्ही हिंदुत्वाचं राजकारण कसं कराल?

याचाच अर्थ काही अटींवर मायावती हिंदूधर्मीय राहतील. मात्र त्या अटीचं पालन झालं नाही तर मोठ्या प्रमाणावर दलितांसह बौद्ध धर्मात प्रवेश करतील.

"आरएसएस आणि भाजपसाठी ही दुखरी नस आहे. हिंदूंनी जास्तीत जास्त मुलांना जन्म देऊन लोकसंख्या वाढवली नाही, तर आपल्याच देशात मुसलमानांप्रमाणे अल्पसंख्याक व्हाल," असं सांगून हिंदुत्ववादी हिंदूंना धमकावतात.

याच धर्तीवर मायावतींनी हिंदूधर्म वाचवण्याची शक्कल त्यांनी हिंदुत्तवाद्यांकडूनच घेतली.

मायावतींना तुरुंगवास झाला असता

बसपाचं मुख्य लक्ष्य असलेला दलित समाज या पक्षापासून दुरावला आहे. मात्र केवळ हेच या पक्षासमोरचं संकट नाही. बाकी समस्यांनी देखील बसपाला घेरलं आहे.

भाजपशी संधान केलं नसतं तर मायावतींना पुन्हा एकदा तुरुंगवास भोगावा लागला असता.

उत्तर प्रदेशात निवडणुकांपूर्वी विरोधकांची आर्थिक रसद तोडण्यासाठी भाजपनं कंबर कसली. नोव्हेंबर 2016च्या नोटाबंदीच्या आदेशामुळे बसपाला कोट्यवधी रुपये बँकेत जमा करावे लागले. हे पैसे देणगीतून जमा झाले होते का, की ते आणखी कुठून आले होते, याचा तपास सध्या आयकर विभाग करत आहे.

तसंच,...


मायावती गप्प का?

मायावती यांनी महाराष्ट्रातल्या या हिंसेसाठी राज्यातल्या भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) सरकारला जबाबदार धरलं आहे आणि याप्रकरणी एक वक्तव्यही केलं आहे.

मात्र एवढ्या मोठ्या घटनेवर मायावती यांनी औपचारिक मामुली वक्तव्य देणं अपेक्षित नाही, असं जाणकारांचं मत आहे.

भीमा कोरेगावप्रकरणातील हिंसाचाराचं खापर मायावती यांनी राज्यातलं भाजप सरकार आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघावर फोडलं.

मात्र मायावती यांची प्रतिक्रिया खूप उशिरानं आली.  तोपर्यंत सर्वच राजकीय पक्षांनी या घटनेचा निषेध नोंदवला होता. काँग्रेसचे पक्षाध्यक्ष राहुल गांधी यांनीही याप्रकरणी निषेध नोंदवत अशा घटना निंदनीय असल्याचं म्हटलं होतं.

एवढंच नव्हे तर भीमा कोरेगाव घटनेच्या एका आठवड्यानंतरही मायावती तिथं गेल्या नाहीत आणि पीडितांना राजकीय समर्थन देण्यातही त्यांनी अनुत्सुकता दाखवली.

राजकीय लाभाचा विचार

उत्तर प्रदेशातल्या सहारनपूरमध्ये झालेल्या हिंसाचारानंतरही मायावती तिथं उशिरानंच पोहोचल्या होत्या. त्याआधी याप्रकरणी त्यांनी राज्यसरकारला धारेवर धरले होतं. काही दिवसांनंतर याच मुद्द्यावर त्यांनी राज्यसभा सदस्यत्वाचा त्यागह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी केला होता.

मायावतींच्या बहुजन समाज पक्षासाठी उत्तर प्रदेश बालेकिल्ला आहे.

पुण्याजवळच्या भीमा कोरेगाव प्रकरणातून कोणताही राजकीय फायदा होणार नसल्याचं स्पष्ट झाल्यानं मायावती तिथं फिरकल्या नाहीत, असं जाणकारांचं म्हणणं आहे.

या कारणासाठीच त्यांनी या मुद्द्यापासून सुरक्षित अंतर राखलं आहे. परंतु दलित नागरिकांविरुद्ध हिंसाचार झाल्यानं मायावती यांनी औपचारिक वक्तव्य केलं जाणकारांच मत आहे.

दलित राजकारणाचे जाणकार बद्री नारायण यांच्या मते, मायावती यांची दलित राजकारणाची भाषा बहुजन ते सर्वजन अशी आहे.

"भीमा कोरेगावमध्ये होणाऱ्या घटना दलित पँथर चळवळीचा नवा आविष्कार आहे. आक्रमक दलित वर्गाची ही भाषा प्रातिनिधिक आहे. आधुनिक पेशवाईला विरोध हा या विचारांचा पाया आहे," असं ते म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "हे विचार बहुजन समाज पक्षाच्या जुन्या विचारसरणीशी साधर्म्य साधणारे आहेत. मात्र आता उत्तर प्रदेशातली राजकीय समीकरणं बदलली आहेत. म्हणून मायावती आणि बसप या आक्रमक पवित्र्याशी संलग्न होऊ इच्छित नाहीत. आता हे काम गुजरातमधील नेते जिग्नेश मेवाणी यांच्यासारखे नेते करत आहेत."

मायावती यांचा आवाज कमकुवत?

"उत्तर प्रदेशात ज्या पद्धतीनं बहुजन समाज पक्षाची वाटचाल सुरू आहे, ते पाहता येत्या काही दिवसांत भीमा कोरेगावप्रकरणी मायावती आक्रमक पवित्रा घेण्याची शक्यता नाही. आक्रमक पवित्रा घेऊन महाराष्ट्रात काही फायदा होण्याची शक्यता नाही. मात्र महाराष्ट्रात अशी भूमिका घेतल्यास उत्तर प्रदेशात फटका बसू शकतो, त्यामुळे त्या तसं करणार नाहीत," असं बद्री नारायण यांनी सांगितलं.

जिग्नेश मेवाणी यांचं नेतृत्त्व मायावतींसाठी अडचणीचं ठरू शकतं.

ते पुढे म्हणतात, "भीमा कोरेगावच्या घटनेनंतर देशपातळीवर जिग्नेश मेवाणी यांच्यासारखं युवा नेतृत्व पुढं आलं आहे. त्या पार्श्वभूमीवर मायावती यांची राजकीय शक्ती कमकुवत होण्याची शक्यता आहे."

"याचं कारण म्हणजे मायावती जिग्नेश यांच्याप्रमाणे दलितांना आक्रमकपणे पाठिंबा देऊ शकतात. मात्र तशाच बुलुंद आवाजात मायावती 'ब्राह्मण विरोध' करू शकणार नाहीत. दुसरा मुद्दा म्हणजे अन्य नेत्यांच्या बरोबरीने मायावती जाहीरपणे व्यासपीठावर येऊ शकत नाहीत," असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

"मायावती यांना स्वत:ला कधीही संघर्ष करावा लागलेला नाही. त्यांना गोष्टी आयत्या स्वरूपात मिळाल्या आहेत. त्यामुळे अशा मुद्द्यांवर त्या उशिराने प्रतिक्रिया देतात...


मायावती, सोनिया गांधी, राहुल गांधी

ही साधारण 40-41 वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. 1977च्या जनता लाटेत वाहून गेलेल्या काँग्रेस पक्षाच्या मोहसिना किदवई यांनी उत्तर प्रदेशातील आजमगढची पोटनिवडणूक जिंकली आणि त्यानंतर इंदिरा गांधी यांनी कर्नाटकातील चिकमंगळूर लोकसभेच्या पोटनिवडणुकीत यश मिळवलं. त्यावेळी काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांनी उत्साहात एक घोषणा दिली होती. 'आजमगढ से चिकमंगळूर, अब नही है दिल्ली दूर'.

काँग्रेस आणि जनता दल (सेक्युलर) यांच्या संयुक्त सरकारच्या शपथविधी सोहळ्याला देशभरातले भाजपविरोधी विरोधी पक्ष एकवटले होते. या नेत्यांची उपस्थिती पाहून काँग्रेसच्या एका नेत्याने उद्गार काढले- 'अजमेर अलवर से बंगलुरू, अब नही है दिल्ली दूर'.

काँग्रेस नेत्याच्या मनातले हे उद्गार जाहीर होण्याचं कारण गेल्या 40-41 वर्षांत देशातलं राजकारण खूपच बदललं आहे.

काँग्रेसकडे आता इंदिरा गांधी नाहीत

सद्यस्थितीला काँग्रेसकडे इंदिरा गांधी यांच्यासारखा प्रभावशाली नेता नाही. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि त्यांचे सल्लागार अमित शहा यांच्या नेतृत्वाखालील एनडीएला टक्कर देऊ शकेल अशी काँग्रेस पक्षाची संघटनात्मक बांधणी नाही. ग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेल्या चार वर्षांत काही अपवाद सोडले तर भाजप एकामागोमाग एक काँग्रेसप्रणित राज्यांवर आपली सत्ता प्रस्थापित करत आहेत. आताच्या घडीला 20-21 राज्यांमध्ये भाजपचं किंवा एनडीएचा भाग असलेल्या पक्षाचं सरकार सत्तेत आहे. पंजाब, पुदुच्चेरी आणि मिझोराम या केवळ तीन राज्यांमध्ये काँग्रेसची सत्ता आहे.

अशा वेळी कर्नाटकात जनता दल (सेक्युलर) पक्षाचं काँग्रेसच्या साथीने उभं राहिलेलं सरकार काँग्रेस पक्षासाठी संजीवनी ठरू शकतं. याआधी गुजरात विधानसभा निवडणुकांमधली चांगली कामगिरी तसंच उत्तर प्रदेशातील गोरखपूर आणि फुलपूर येथे झालेल्या पोटनिवडणुकीत काँग्रेस आणि विरोधी पक्षाच्या उमेदवारांचे विजय काँग्रेससाठी नवी ऊर्जा पुरवणारे आहेत.

मोदी-शहा जोडगोळीविरोधातली एकी

जनता दलाचे एच. डी. कुमारस्वामी आणि काँग्रेसचे उपमुख्यमंत्री जी. परमेश्वर यांच्या शपथविधी सोहळ्याला काही अपवाद सोडले तर भाजपविरोधी सगळ्या पक्षांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. या मंडळींमध्ये काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील UPA आणि तिसऱ्या आघाडीचे बडे नेते आणि मुख्यमंत्री उपस्थित होते.

कर्नाटकच्या निकालाने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि भाजप अध्यक्ष अमित शहा यांच्यासमोरची आव्हानं वाढली आहेत.

विरोधी पक्षांनी बांधलेली मोट पुढच्या वर्षी होणाऱ्या सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये नरेंद्र मोदी आणि अमित शहा  या दुकलीला अडचणीची ठरू शकते असं चित्र आहे. शपथ ग्रहण सोहळा हा विरोधी पक्षांच्या महाआघाडीचं शक्तिप्रदर्शनच होतं. स्वत:ला अजिंक्य समजणाऱ्या मोदी-शहा जोडगोळीसमोर शड्डू ठोकून तय्यार असल्याचं दाखवून देण्यासाठीच  हे सगळे नेते एकत्र आले होते.

कुमारस्वामी आणि त्यांचे 85 वर्षीय वडील आणि माजी पंतप्रधान एच. डी. देवेगौडा हे यजमान असलेल्या या सोहळ्याला UPA अध्यक्षा सोनिया गांधी, काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी, लोकसभेतले काँग्रेसचे नेते मल्लिकार्जुन खरगे, कर्नाटकातील काँग्रेसचे माजी मुख्यमंत्री सिद्धरामय्या, डी.शिवकुमार, समाजावादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव, बसपा अध्यक्ष मायावती, पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्यासह राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शरद पवार उपस्थित होते.

कुमारस्वामी यांच्या शपथविधी सोहळ्यातलं एक दृश्य

RJDचे नेते तेजस्वी यादव, लोकतांत्रिक जनता दलाचे शरद यादव, झारखंड मुक्ती मोर्चाचे माजी मुख्यमंत्री हेमंत सोरेन, झारखंडचे आणखी एक माजी मुख्यमंत्री बाबूलाल मरांडी, राष्ट्रीय लोकदलाचे...


मारिया चक्रीवादळाचा रोख कॅरेबियन बेटांच्या दिशेने आहे.

हे वादळ आता पुढे प्योर्तो रिकोच्या दिशेने फोफावत आहे. 35 लाख लोकांनी आधीच स्थलांतर केलं आहे.

कॅरिबियन बेटांवर धडकण्यापूर्वी मारिया चक्रीवादळाने रौद्र रूप धारण केलं. या चक्रीवादळाची गणना पाचव्या प्रवर्गात करण्यात आली आहे.

पावसाचा लहरीपणा खरंच वाढला आहे का?

डॉमिनिकाच्या पंतप्रधानांनी चक्रीवादळामुळं त्यांच्या निवासस्थानाच्या छताच्या नुकसानीचे फोटो शेअर केले आहेत.

इरमानंतर कॅरेबियन बेटांना धडकलेलं हे सलग दुसरं मोठं चक्रिवादळ आहे.

मारिया चक्रीवादळानं डॉमिनिका बेटावर हैदोस घातला.

1) विनाशाच्या दृष्टीनं या चक्रीवादळाची पाचव्या प्रवर्गात गणना करण्यात आली आहे. या चक्रीवादळाचा वेग ताशी 160 मैल इतका आहे.

2) मारिया चक्रीवादळाचा मार्ग इरमाप्रमाणेच आहे.

3) ग्याडलोप, माँटसेराट, सेंट किट्स अँड नेव्हिस यांच्यासह प्युअर्तो रिको, अमेरिकेचा व्हर्जिन बेट परिसर या मारिया चक्रीवादळाच्या तडाख्यात.

4) अमेरिकेच्या राष्ट्रीय चक्रीवादळ केंद्रानं अवघ्या काही तासांत मारिया चक्रीवादळाची तीव्रता दोनवरून चार आणि चारवरून पाच असल्याचं जाहीर केलं आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े.

5) गेल्या 85 वर्षात पहिल्यांदाच प्युअर्तो रिकोला चक्रीवादळाचा थेट फटका बसणार आहे. प्युअर्तो रिकोच्या सरकारनं चक्रीवादळाच्या पार्श्वभूमीवर आणीबाणी जाहीर केली आहे.

6) मारिया चक्रीवादळाचा फटका बसलेल्या नागरिकांच्या सुटकेसाठी अमेरिकेने अतिरिक्त विमानांची व्यवस्था केली आहे.

7) जीवघेण्या अशा या चक्रीवादळामुळे पाण्याची पातळी सहा ते नऊ फुटांनी वाढण्याची शक्यता आहे.

8) मारिया चक्रीवादळाचा परिणाम म्हणून संभाव्य धोकाक्षेत्रात 10 ते 15 इंच असा जोरदार पाऊस होण्याची शक्यता वेधशाळेने वर्तवली आहे.

9) दरवर्षी जून ते नोव्हेंबर या कालावधीत कॅरेबियन बेटांना चक्रीवादळाचा तडाखा बसतो. जोरदार वारे, प्रचंड पाऊस आणि पूर असा या चक्रीवादळाचा परिणाम असतो.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)