आपल्या भोवतालच्या प्रत्येक वस्तूत एक महत्त्वाचा वैज्ञानिक शोध दडलाय. आम्ही अशा असंख्य शोधांमधल्या आठ गोष्टी निवडल्या. ज्या वाटतात तेवढ्या साधारण नाहीत.

1. इलेक्ट्रिक बल्ब

पहिल्या इलेक्ट्रिक बल्बचा जन्म थोडा वादग्रस्त आहे. तसं तर थॉमस अल्वा एडिसन यांना बल्बचं जनक मानलं जातं, पण त्यांनी शोध लावला साधारण त्याच दरम्यान अनेकांनी पहिला बल्ब पेटवल्याचा दावा केला आहे. या वादाला कारण आहे.

थॉमस एडिसन

काचेच्या एका निर्वात भांड्यात एका पातळ तारेतून करंट सोडला की त्याचं तापमान वाढून त्यातून प्रकाशाच्या रूपात ऊर्जा उत्सर्जित होते, हा मूळ सिद्धांत आहे, जो 200 वर्षांपूर्वीच हम्फ्री डॅव्ही नावाच्या एका रसायनशास्त्रज्ञानं मांडला होता.

पण अनेकांनी वेगवेगळ्या धातूंच्या तारा आणि हवेचा दाब बदलत नेमका सर्वाधिक प्रकाश कधी मिळतो याचा अभ्यास केला. गंमत अशी की जगाच्या वेगवेगळ्या कोपऱ्यांत बसून अनेक जण हे प्रयोग करत होते. त्यामुले पहिला बल्ब कोणी पेटवला, याबाबत अचूक माहिती मिळणं तसं अवघडच आहे.

असो, पण बल्बमुळे जगात उजेड पसरला. रात्रीच्या वेळी दिवे-मशालींवर जगणारी दुनिया बल्बच्या उजेडात जग पाहू लागली. 'स्व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

देस' सिनेमातला झोपडीत बल्ब लागल्यानंतर आज्जीच्या चेहऱ्यावरचा आनंद टिपणारा प्रसंग तुम्हाला लक्षात असेलंच?

अर्थात या बल्बमुळे औद्योगिकीकरणाला बळ मिळालं असलं तरी माणसासाठी एक वाईट गोष्ट घडली- नाईट शिफ्ट! रात्रपाळीच्या नोकऱ्या सुरू झाल्या आणि अनेक लोक वैतागली. साहजिक आहे ना, उत्पादन वाढलं असलं तरी लोकांच्या झोपेची मात्र बोंब झाली.

2. पहिलं इंजिन आणि वाहनउद्योग

सहसा हेनरी फोर्ड यांना वाहन उद्योगाचा जनक मानलं जातं. पण, पहिली गाडी त्यांनी बनवली होती का? फोर्ड यांचं खरं श्रेय गाड्यांचा पहिला कारखाना सुरू करण्याचं होतं.

वाफेवर चालणारी अनेक इंजिन जेम्स वॉट यांच्या जन्मापूर्वीही कार्यरत होती. मग इंजिनच्या शोधाशी त्यांचं नाव का जोडलं जातं?

जेम्स वॉट यांची कार्यशाळा

एकदा त्यांच्याकडे एक न्यूकॉमन इंजिन दुरुस्तीसाठी आलं तेव्हा त्यांना जाणवलं की ते इंजिन किती ऊर्जा वाया घालवत होतं. मग त्यांनी त्यात दुरुस्ती करून त्याला अधिक कार्यक्षम बनवलं आणि 1769मध्ये त्याचं पेटंट मिळवलं.

कार्ल बेन्झ यांनी निकोलस ओटो यांच्या इंजिनच्या मदतीनं 1886 साली एक Automobile, अर्थात एक स्वयंचलित वाहन तयार केलं. आणि त्यानंतर केवळ 15 वर्षांत लंडनच्या रस्त्यांवरचे घोडे गायब झाले.

हेनरी फोर्ड आपल्या मॉडेल टी वाहनासह

हेनरी फोर्ड यांनी खरी क्रांती घडवली जगाला गाड्यांच्या फॅक्टरीची कल्पना देऊन. असेंब्ली लाईनची कल्पना कारखान्यात राबवून त्यांनी चारचाकी गाडीचं स्वप्न सामान्यांच्या आवाक्यात आणलं.

जगभरातल्या लोकांचा प्रवास यामुळे अधिक सोपा, आरामदायी आणि जलद झाला.

3. सिमेंट काँक्रीट

पर्यावरणाबद्दल बोलत असताना एक वाक्य नेहमी ऐकायला मिळतं, "खरी जंगलं जाऊन काँक्रीटची जंगलं उभी राहिली आहेत."

सिमेंट आणि त्यापासून तयार होणाऱ्या काँक्रीटचा शोध लागला नसता, तर आपण आजही दगड-मातीच्या घरात राहात असतो. उंच आणि मजबूत इमारती बांधणं शक्य झालं नसतं आणि आजची अत्याधुनिक अवाढव्य शहरं दिसली नसती.

काँक्रिटचं जंगल?

सिमेंट-काँकीटमुळे केवळ बिल्डिंगच नव्हे तर मोठमोठाले पूल, रस्ते, धरणं बांधणं शक्य झालं. म्हणजे एका प्रकारे विचार केला तर मनुष्याच्या भोवतालचं जग आज काँक्रीटनेच बनलेलं आहे.

अर्थात काँक्रिटशिवाय झालेली अनेक मोठाली बांधकामं आहेत. मग ते इजिप्तचे पिरॅमिड असोत वा आग्र्याचा ताज महाल, पण आधुनिक बांधकामयुगाची आणि तंत्राची पायाभरणी 1824 साली जोसेफ एस्पडिन नावाच्या...


आपल्या मनातल्या असंख्य कल्पना रुपेरी पडद्यावर लीलया चितारणारे आजच्या घडीचे आघाडीचे दिग्दर्शक नागराज मंजुळे त्यांच्या दहावीच्या निकालाच्या दिवसाबद्दल सांगतात.

आता तुम्हाला आश्चर्य वाटेल कदाचित, पण एकापेक्षा एक भन्नाट मराठी चित्रपट दिग्दर्शित करणाऱ्या नागराज यांना दहावीत मराठीत जेमतेम 42 मार्क मिळाले होते. त्यांना थोडाफार हात दिला तो सामाजिक शास्त्र आणि विज्ञान या विषयांनी!

त्या वेळी तर दहावीच्या निकालाला जरा जास्तच महत्त्व होतं. आता 'दहावीनंतर काय?', अशा अनेक करिअर गायडन्स कार्यक्रमांमुळे अनेक वाटा खुल्या झाल्या आहेत. पण आजही दहावी-बारावीला बसलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी रिझल्टचा दिवस आयुष्यातला सगळ्यांत महत्त्वाचा दिवस असतो, असं नागराज यांना वाटतं.

गणिताशी छत्तीसचा आकडा!

"गणित हा विषय मला शाळेत कधीच आवडला नाही. तसा तो अनेकांना आवडत नसतोच. पण गणितात माझी दांडी गुल होणार, हे मला माहीत होतं. अभ्यासात मी यथातथाच होतो, असं म्हटलं तरी चालेल. पण गणित आणि इंग्रजी हे विषय डेंजरच वाटायचे," नागराज गणिताच्या आठवणीने आजही गंभीर होतात.

"दहावीत गणितात तर मला 150 पैकी फक्त 32 मार्क मिळाले. मला त्या व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िषयाची भीतीच वाटायची," नागराज सांगतात.

1992 सालची नागराज मंजुळे यांची गुणपत्रिका

इंग्रजीही नागराज यांचा नावडता विषय होता.

"मुळात इंग्रजी शिकायचं कशाला, ते शिकून काय मिळणार आहे, हेच माहीत नव्हतं. त्यात आपल्याकडे भाषा अत्यंत रूक्ष पद्धतीने शिकवल्या जातात," शिक्षण पद्धतीतील नेमक्या अवगुणांवर नागराज बोट ठेवतात.

"आपण आपली मातृभाषा बोलताना ती डायरेक्ट बोलायला सुरुवात करतो. म्हणजे व्याकरण वगैरे शिकतो, पण ते नंतर येतं. बोलायला सुरुवात केल्यावर आपल्याला 'अ- आईचा, ब- बदकाचा' वगैरे शिकवतात. इतर भाषांच्या बाबतीत म्हणजे व्याकरण आधी येतं आणि मग बोलणं शिकवलं जातं. त्यामुळेच मला कधी शाळेत शिकवलेलं इंग्रजी झेपलंच नाही."

नापास झालो आणि...

दहावीत दोन विषयांमध्ये नापास झाल्याचा पुरावा मार्कशीटच्या रूपाने हातात आला आणि नागराज यांना थोडासा धक्काच बसला, असं ते म्हणतात.

"दहावीत नापास होणं हे त्या वेळचं अगदी टोकाचं पाप होतं. नापास झालो म्हणजे सगळं संपलं असंच म्हटलं जायचं. माझ्या आजूबाजूच्यांनीही 'आता तुझं काहीच होणार नाही' छाप वाक्यं ऐकवायला सुरुवात केली होती," नागराज त्या दिवसांमध्ये हरवून जातात.

"मीसुद्धा खूप गंभीर झालो होतो. कमी मार्क मिळतील, हे माहीत होतं, पण नापास होणं नाही म्हटलं तरी लागलंच मनाला."

फँड्रीच्या दिग्दर्शनावेळी नागराज

मग नागराज या धक्क्यातून सावरले कसे?

"वडिलांनी मला त्या काळात खूप सांभाळून घेतलं. त्यांनी मला सांगितलं की, दहावी म्हणजे काही सगळ्याचा शेवट नाही. त्यापुढेही आयुष्य आहे," आपल्या वडिलांविषयी बोलताना नागराज काहीसे भावूक होतात.

नापास होण्याबद्दल ते म्हणतात, "मी पास झालो असतो, तर आत्ता जे काही मिळवलं आहे, ते मिळवू शकलो असतो का, हा प्रश्न मला आजही सतावतो. मी एकटा नापास झालो. सगळे मित्र आपापल्या वाटांनी पुढे गेले आणि मी एकटा पडलो. या एकटेपणात मी खूप विचार करायचो. खूप वाचन केलं. त्यातूनच माझ्यातल्या दिग्दर्शकाचा पाया रचला गेला."

आयुष्याची शिकवणी वेगळीच असते

शाळा आपल्याला जेवढं शिकवते त्या पेक्षा वेगळे धडे आयुष्य देत असतं, असं नागराज म्हणतात.

"पास झालो म्हणजे खूप मोठा तीर मारला असं नसतं आणि नापास झालो म्हणजे आपल्यात काही खोट आहे, असंही नसतं. आनंदानं जगता येणं खूप वेगळी गोष्ट आहे आणि त्याचा पास-नापास याच्याशी संबंध नसतो," नागराज सांगतात.

"जगण्यासाठी आवश्यक असलेल्या सगळ्याच गोष्टी शाळा शिकवत नाही....


आपल्या राष्ट्राध्यक्षांना रडताना पाहण्याचा योग रशियन लोकांना फार क्वचितच येतो. पुतिन हे गेल्या 18 वर्षांपासून रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष आहेत. त्यांच्या कार्यकाळात त्यांनी अनेक चढउतार पाहिले आहेत. या काळात त्यांनी अनेक दुःखद घटना अनुभवल्या आहेत पण ते आपल्या सार्वजनिक जीवनात फक्त एकदाच रडले आहेत. 24 फेब्रुवारी 2000 रोजी त्यांचे राजकीय गुरू अॅनाटोली सोबचॅक यांच्या अंत्यसंस्कारावेळी पुतिन रडले होते.

सोबचॅक हे त्याकाळातील राजकीय क्षेत्रातलं मोठं नाव होतं. सोव्हिएत युनियनचं विघटन झालं तेव्हा गोर्बाचेव्ह आणि येल्स्टिन यांच्यासोबत एक महत्त्वपूर्ण राजकीय व्यक्तिमत्व म्हणून सोबचॅक यांचं नाव घेतलं जात असे.

अॅनाटोली सोबचॅक

अॅनाटोली यांच्यामुळेच व्लादिमीर पुतिन राजकारणात आले. राजकारणात येण्यापूर्वी पुतिन हे KGB या गुप्तहेर खात्याचे अधिकारी होते. त्यांच्यावर सोबचॅक यांची नजर पडली आणि त्यांनी पुतिन यांना राजकारणात आणलं. त्या वेळची नेमकी काय परिस्थिती होती? पुतिन यांना राजकारणात आणण्याचा निर्णय त्यांनी का घेतला हे कुणालाच माहीत नाही? पण त्या निर्णयाचे परिणाम अद्यापही दिसत आहेत. त्यांच्या या निर्णयाम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुळे सुरक्षा यंत्रणांचा प्रशासनावर इतका प्रभाव वाढला की रशियामध्ये आता लोकशाही ही नावापुरतीच उरली आहे.

2018 च्या निवडणुकीत आठ उमेदवार होते पण फक्त पुतिन यांनाच महत्त्वपूर्ण उमेदवार समजलं जात होतं.

"ही निवडणूक एखाद्या कॅसिनोतील जुगाराप्रमाणेच आहे," असा आरोप एका उमेदवाराने केला आहे. "जसं कॅसिनोत नेहमी कॅसिनो मालकच जिंकत असतो तसं रशियातल्या निवडणुकीत फक्त पुतिनच जिंकतात," असं एका उमेदवाराने म्हटलं आहे.

आणि या उमेदवाराचं नाव माहीत आहे का?

क्षणभर थांबा - त्या उमेदवाराचं नाव आहे... सेनिया सोबचॅक आणि त्या अॅनाटोली सोबचॅक यांच्या कन्या आहेत. हे तेच सोबचॅक आहेत ज्यांच्या अंत्यसंस्कारावेळी पुतिन रडले होते.

सेनिया सोबचॅक यांचे पोस्टर

सेनिया या 36 वर्षांच्या आहेत आणि राजकारणात येण्यापूर्वी त्या टीव्ही प्रेझेंटर आणि पत्रकार होत्या. या निवडणुकीतलं आणखी एक महत्त्वपूर्ण नाव आहे ते म्हणजे- अलेक्झाई नवालनी. अलेक्झाई यांना ही निवडणूक लढवण्यासाठी बंदी घालण्यात आली आहे. अलेक्झाई यांच्या समर्थकांचा असा आरोप आहे की सेनिया यांना पुतिन यांनीच उभं केलं आहे. ही निवडणूक एकतर्फी वाटू नये म्हणून पुतिन यांनी आपल्या राजकीय गुरूंच्या मुलीला निवडणुकीत उभं केलं आहे.

त्यांचं हे म्हणणं अंशतः खरं आहे, कारण सरकारी अधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय त्यांना निवडणुकीला उभंच राहता आलं नसतं. आता ज्यांनी सेनियांना उभं राहण्याची परवानगी दिली ते नेते आणि अधिकारी पश्चाताप करत असतील.

कारण सेनिया सर्व टीव्ही चॅनेलवर जात आहेत आणि पुतिन यांचे सहकारी आणि त्यांच्याशी व्यावसायिक हितसंबंध असलेल्यांचं पितळ उघडं पाडताना दिसत आहेत. "सरकारनं क्रिमियावर मिळवलेला ताबा हा बेकायदेशीर आहे," असं त्या उघडपणे म्हणत आहे.

त्यांचा उद्देश ही निवडणूक जिंकणं नाही तर आपलं म्हणणं लोकांपर्यंत पोहोचवणं आहे असं दिसत आहे.

रशियात नेमकं काय सुरू आहे?

आता आपण काही क्षणांसाठी सेनिया यांना विसरून जाऊ आणि त्यांच्या वडिलांसोबत काय घडलं यावर एक नजर टाकू. अॅनाटोली सोबचॅक हे त्यावेळी सेंट पीट्सबर्गचे महापौर होते आणि पुतिन हे उप-महापौर होते. सोबचॅक सीनियर यांच्यावर एकदा भ्रष्टाचाराचा आरोप झाला होता, तेव्हा तर त्यांना देशाबाहेर पळून जाण्यास पुतिन यांनीच मदत केली होती. काही काळानंतर ते रशियात परतले होते.

लक्षात घ्या, तो काळ होता 1990चा. त्यावेळी रशियाची दुरावस्था झालेली. रशियाचे...


आपल्या वाक्यांमुळे कुणाच्या भावना दुखावल्या गेल्या असतील तर मी दिलगिरी व्यक्त करतो असं, एक पत्रक काढून इंदुरीकर यांनी म्हटलं आहे.

याआधी मात्र इंदोरीकर यांनी वेगळंच स्पष्टीकरण दिलं होतं.

"दोन तासांच्या कीर्तनात एखादं वाक्य चुकीचं जाऊ शकतं. मी जे बोललो, ते चुकीचं नाहीच. भागवत, ज्ञानेश्वरी सगळीकडे ते नमूद केलं आहे. पण या वादामुळे मला खूप त्रास होत आहे. एक दोन दिवस वाट बघेन आणि कीर्तन सोडून शेती करेन," असं स्पष्टीकरण इंदुरीकरांनी दिलं होतं.

इंदुरीकरांच्या वक्तव्याचं त्यांच्या पाठीराख्यांनी समर्थन केलं आहे, तर अनेक महिला राजकीय नेत्यांनी याविषयी प्रतिक्रिया दिल्या होत्या.

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या खासदार सुप्रिया सुळे अहमदनगर जिल्ह्यातील एका कार्यक्रमात म्हणाल्या, "पुरोगामी विचाराच्या महाराष्ट्रात अशी अंधश्रद्धा पसरवली जाणं दुर्दैवी आहे. कीर्तनकारांबद्दल माझ्या मनात सन्मानच आहे. माझी श्रद्धा आहे. पण अंधश्रद्धा नाही.

"यशवंतराव चव्हाणांच्या, दाभोळकरांच्या संस्कारात आम्ही वाढलोय. पुरोगामी विचाराच्या महाराष्ट्रात अशा प्रकारे अंधश्रद्धा पसरवणं दुर्दैवी आहे."

इंदुरीकर महाराजांनी किर्त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नातून स्त्री जन्माचा विचार रुजवायला हवा, असं राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या महिला प्रदेशाध्यक्ष रूपाली चाकणकर म्हणाल्या.

"इंदुरीकर महाराज आपल्या कीर्तनातून महिला-मुलींवर अपमानास्पद आणि उपहासात्मक भाष्य करतात. मात्र, त्यांनी कीर्तनातून स्त्री जन्माचा विचार रुजवायला हवा. स्त्रियांचा आदर करायला शिकवायला हवं. टीका झाली म्हणून त्यांनी कीर्तन सोडण्याची गरज नाही," असं त्या म्हणाल्या.

महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेच्या नेत्या रूपाली पाटील ठोंबरे यांनी इंदुरीकरांच्या वक्तव्याचं समर्थन केलं आहे.

त्या म्हणाल्या, "आपल्या समाजात काही विघ्नसंतुष्ट, विकृत लोक असतात. असा त्रास देऊन माणूस आतून संपवण्याचा त्यांचा घाट असतो. पण, महाराज तुम्ही अजिबात घाबरू नका. आम्ही आपल्यासोबत आहोत. समाजात तिढा निर्माण करणारी लोक समाजच स्वीकारत नाही. आपण जे दाखले दिले ते पुरव्यनिशी दिले. त्यामुळे आपण मानसिक खच्ची होऊ देऊ नये."

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अकोले तालुक्याचे आमदार डॉ. किरण लहामटे यांनीही इंदुरीकरांना खचून न जाण्याचा सल्ला दिला आहे.

त्यांनी ट्वीट केलंय की, "महाराज तुम्ही अजिबात त्रास करून घेऊ नका. आपल्या समाजात काही विकृत लोक असतात, जे आपल्याला आतुन संपवण्याचा प्रयत्न करतात. आपण खूप हळवे आहात, त्यामुळे खचून जाऊ नका आपल्यासोबत संपूर्ण महाराष्ट्र आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


आपल्या संबोधनात मुख्यमंत्री म्हणाले. "60,212 रुग्णांची नोंद आज दिवसभरात झाली. साधारणतः वर्षभरापूर्वी आरोग्य सुविधा काय होती याची कल्पना मी तुम्हाला दिली होती. सध्या 523 चाचणी केंद्र राज्यात सुरू आहेत. वाढवलेल्या सुविधा देखील अपुऱ्या पडत आहेत. क्षमतेपेक्षा अधिक भार कुठल्याही यंत्रणेवर टाकला तर काही कालावधीत ती यंत्रणा कोलमडू शकते.

"राज्यात सध्या 4 हजार कोव्हिड सेंटर आहेत. साडे तीन लाख बेड आहेत. आता सुविधांवर भार येत आहेत. 10, 12 आणि एमपीएससीच्या परीक्षा पुढे ढकलल्यात पण आपली कोरोनाविरोधातची परीक्षा अजून बाकी आहे.

"1200 मेट्रिक टन ऑक्सिजनचं उत्पादन रोज राज्यात होतं. दिवसाला 850-900 मेट्रिक टन ऑक्सिजन आपण वापरतो. इतर राज्यातून ऑक्सिजन आणण्याची परवानगी केंद्राने द्यावी, अशी मागणी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना केली आहे."

हवाई वाहतुकीने ऑक्सिजनचा पुरवठा करण्यात यावा यासाठी आपण प्रयत्न करणार असल्याचे मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले.

लसीकरणाचा वेग वाढवण्याचं आव्हान आपल्यासमोर आहे. गेल्या वर्षीपेक्षा परिस्थितीमध्ये बराच बदल घडला आहे.

या संबोधनानंतर मुख्यमंत्री कार्यालयाकडून नियमावली जाहीर होईल ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

असं सचिवालयातील सूत्रांनी बीबीसी मराठीला सांगितले आहे.

उद्या मंत्रिमंडळाची बैठक प्रस्तावित

उद्या दुपारी 3 वाजता मंत्रिमंडळाची बैठक बोलविण्यात आली आहे. या बैठकीनंतर लॉकडाऊनची नियमावली जाहीर होण्याची शक्यता असल्याचं मंत्रालयातील वरिष्ठ मंत्री सांगत आहेत.

याआधी, 'मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आजच लॉकडाऊसंदर्भात निर्णय घेतील,' असं मुंबईचे पालकमंत्री अस्लम शेख यांनी म्हटलं आहे.

अस्लम शेख यांनी आज (13 एप्रिल) पत्रकार परिषद घेतली होती. यात त्यांनी लॉकडाऊनसंबंधी आजच मोठी घोषणा होण्याची शक्यता असल्याचं म्हटलं होतं.

त्यांनी म्हटलं, "एसओपी बनवणं सुरू आहे. टास्क फोर्सच्या बैठकीत अनेकांचे म्हणणे होते की, 21 दिवसांचा लॉकडाऊन लागू करावा. सर्वांशी चर्चा करूनच निर्णय घेणार. कोरोनाच्या वाढत्या परिस्थितीला लॉकडाऊनशिवाय पर्याय नाही असे मत सर्वांचे आहे.

लॉकडाऊन कधी लागू करायचे  याबाबत चर्चा सुरू होती पण रुग्णसंख्या प्रचंड वेगाने वाढत असल्याने जास्त वेळ दवडण्यात अर्थ नाही असे सरकारचे मत आहे. त्यामुळे संपूर्ण लॉकडाऊनची घोषणा आजच होण्याची शक्यता आहे," अशी प्रतिक्रिया अस्लम शेख यांनी माध्यमांशी बोलताना दिली आहे.

बैठका सुरू, घोषणा कधी?

गेल्या काही दिवसांपासून सातत्याने लॉकडाऊन लागू करण्याच्या दृष्टीने प्रशासकीय पातळीवर बैठका सुरू आहेत. राज्यात लॉकडाऊन लागू करण्याशिवाय पर्याय नाही अशी चर्चा शनिवारी (10 एप्रिल) रोजी झालेल्या सर्वपक्षीय नेत्यांच्या बैठकीत करण्यात आली.

या बैठकीत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनीही लॉकडाऊनचे संकेत दिले. यानंतर मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि कोव्हिड टास्क फोर्स समिती यांच्यातही चर्चा झाली.

महाराष्ट्रात कोरोनाचा वाढता प्रादुर्भाव लक्षात घेता, लॉकडाऊन लावण्याचे स्पष्ट संकेत राज्य सरकारकडून देण्यात आले आहेत. मात्र, लॉकडाऊनची घोषणा कधी होईल, हे मात्र अद्याप स्पष्ट नाही.

महाराष्ट्रात कोरोनाची रुग्णसंख्या 50 हजारांच्या पटीत वाढत असल्यानं आणखी कडक निर्बंध लावण्यासाठी किंवा लॉकडाऊनचा पर्याय तपासण्यासाठी मुख्यमंत्री सगळ्यांशी चर्चा करत आहेत. मात्र, या कडक निर्बंधांचा ते निर्णय कधी घेणार, हे अद्याप कळू शकलेलं नाही.

10 एप्रिल रोजी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे सर्वपक्षीय बैठकीत म्हणाले, "रुग्णसंख्या इतक्या वेगानं वाढतेय की, आज लॉकडाऊनबाबत निर्णय घेतला नाही, तर उद्या आपोआपच लॉकडाऊनसारखी परिस्थिती येईल. कोरोनाचं...


आपल्या समाजात अविवाहित मुलीला ओझं मानलं जातं.

माझा लहान भाऊ लग्नाळू आहे. वर्तमानपत्रातल्या मॅट्रिमोनिअल जाहिरातींमध्ये भावी वहिनीचा शोध घेण्यासाठी भावाबद्दलच्या एका वर्णनाकडे माझं लक्ष गेलं.

आमच्या एका नातेवाईकांनी वर्णनातल्या एका वाक्याला लाल रंगाने अधोरेखित करून दाखवलं- मुलाला अविवाहित बहीण आहे.

"मोठी बहीण अविवाहित असणे, हे भावाच्या लग्नासाठी अडचणीचं ठरू शकतं," असं ते म्हणाले.  त्यांच्या या शब्दांनी हृदयात कोणीतरी भाला खुपसावा इतक्या वेदना झाल्या.

मन कळवळलं पण मी डोळ्यातून ओघळू पाहणाऱ्या अश्रूंना रोखलं.

मी रागाने आतल्या आत धुमसत होते. इतका अविचारी आणि मागास विचार माणसं कसा करू शकतात?

माझा श्वास जड झाला. कोणीतरी मला पकडून ठेवलं आहे, तोंडात बोळा भरलाय, हात करकचून बांधलेत असं वाटू लागलं.

अविवाहित राहण्याच्या निर्णयाने भावाच्या लग्नात मी विघ्न का ठरावं? हे मला जगाला ओरडून सांगावंसं वाटत होतं.

मात्र आजूबाजूची परिस्थिती बघता मी शांत राहणंच योग्य समजलं.

त्या वाक्याला माझा भाऊ आणि वडील विरोध करतील असं मला वाटलं. पण बाकी नातेवाईकांप्रमाणे त्यांनीही माझ्याकडे सोयीस्कर दुर्लक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ष केलं.

माझ्या आईने मला नेहमीच समजून घेतलं आहे. तिने हे संभाषण थांबवलं.

पण आपला मुलगा लग्नाला तयार झाला आहे हे आईला आनंदी होण्यासाठी पुरेसं होतं. एक वेळ अशी होती जेव्हा माझ्या पालकांनी माझ्या लग्नाचं स्वप्न पाहिलं होतं.

प्रचलित समजांना छेद देत देशातील तरुण आणि वयस्क महिला जीवनात बंड पुकारताना दिसून येत आहेत. बीबीसीची खास सीरिज #HerChoiceच्या माध्यमातून अशा 12 महिलांच्या सत्य घटना आम्ही तुमच्यासमोर घेऊन येत आहोत.

भावंडांमध्ये मी मोठी होते. माझ्या लग्नाची चर्चा आधी रंगणं साहजिक होतं.

पण मी लग्न केलं नाही. लेकीचं लग्न करून देणं, तिला सुखी पाहणं हे कोणत्याही आईवडिलांचं स्वप्न असतं. मी त्यांना या आनंदापासून दूर ठेवलं होतं. यामुळेच आईवडील आणि माझ्यात नेहमी एकप्रकाराचा तणाव राहत असे.

याच तणावाची व्याप्ती वाढून नातेवाईक तसंच मित्रमैत्रिणी यांच्यात आणि माझ्यात खटके उडत असत. काही गोष्टींची अपेक्षा केली होती. पण काही गोष्टी अनपेक्षितपणे घडल्या होत्या.

शाळेतल्या एका जुन्या मित्राने फोन केला आणि म्हणाला, तुला लग्न करायचं नाहीये हे मला ठाऊक आहे. पण तुझ्याही काही गरजा असतील. त्या तुला पूर्ण करून घ्यायच्या असतील तर मी मदत करू शकतो'.

अगदी सहज मी हे सगळं सोडू शकतो असंही त्याने स्पष्ट केलं. अट एकच की त्याची बायको आणि मुलांना याविषयी काहीही कळायला नको.

मला धक्का बसला.

हो, मला माझ्या गरजांची माहितीच नव्हती. त्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी मला एखादा जोडीदार हवा होता.

पण ते सगळे त्या एखाद्यासाठी मी उपलब्ध आहे, असं समजतात. हे मला मान्य नाही.

त्यातही शाळेतला मित्र अशा स्वरूपाचं बोलू शकतो, प्रस्ताव देऊ शकतो याचा मी विचारसुद्धा केला नव्हता.

त्याच्या या प्रपोजलचा मला राग आला नाही. पण त्यामागचा त्याचा विचार मात्र माझं मन दुखावणारा होता.

अविवाहित राहणाऱ्या स्त्रियांना समाजात वावरताना अनेकदा त्रासाला सामोरं जावं लागतं.

आणि या सगळ्याला तो मदत किंवा सेवा, म्हणत होता हे आणखी भयंकर होतं. त्याच्या वागण्याने एकदम खचल्यासारखं वाटलं.

आमच्या मैत्रीतलं सच्चेपण हरवलं आहे. मैत्री आती पूर्वीसारखी राहिलेली नाही. त्याला भेटण्याचा विचारही मला भीतीदायक वाटतो. त्याच्याशी बोलूही नये, असं आता वाटतं.

मी सिंगल (अविवाहित) आहे असं लोकांना कळलं की माझ्याविषयीचं लोकांचं मत बदलतं. त्यांच्या वागण्यात कमालीची तफावत जाणवते. माझ्याशी बोलताना...


आपल्या समाजात दुसरं लग्न मान्य होतं का?

दुसरं लग्न नेहमीच शांततेत. निवडक कुटुंबियांच्या उपस्थितीत, धूम-धडाका न करता केलं जातं. 'लग्न आयुष्यात फक्त एकदाच होतं' असं आपण अनेकवेळा सहजपणे म्हणतो.

तेलगू गायीका सुनिता उपाद्रष्टा यांनी त्यांचा अत्यंत जवळचा मित्र राम वीरप्पन यांच्यासोबत दुसरं लग्न केलं. लग्नाच्या दिवशी त्यांनी केसात गजरा घातला होता आणि लाल रंगाचं ब्लाउज घातलं होतं.

वयाच्या 42 वर्षी सुनिता यांनी लग्न केलं. त्यांच्या लग्नाचा आनंद अनेकांनी साजरा केला. पण, काहींनी याला विरोधही केला. सुनिता यांनी 19 वर्षांची असताना किरण कुमार गोपारागा यांच्याशी विवाह केला होता. मात्र, दोघांमध्ये घटस्फोट झाला होता.

लग्नातील फोटोमध्ये सुनिता यांच्यासोबत मुलगा आकाश आणि मुलगी श्रेया देखील दिसतात. ही दोन्ही मुलं पहिल्या लग्नापासून आहेत. सोशल मीडियावर शेअर करण्यात आलेला फोटो सामान्य लग्नासारखाच आहे. पण, ज्या समाजात पुरुषांच्या तूलनेत फार कमी महिला दुसरं लग्न करतात. त्या समाजाविरोधात पुकारलेलं हे बंड असल्याचं दिसून येतं.

विवाहाचे पर्याय

महिलांच्या दुसऱ्या लग्नाबाबत नेहमीच चर्चा होते. एखादी महिला नव्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाने जीवन सुरू करत असेल तर समाज दोन्ही बाजूने बोलतो. चर्चा या समाजाच्या मानसिकतेवरही करण्यात आली पाहिजे. जेणेकरून आपला समाज दुसरं लग्न करणाऱ्या महिलांबद्दल काय विचार करतो हे कळून येईल.

भारतात पिढ्यान-पिढ्यांपासून लग्नासाठी मुलगी कुमारी असावी अशी अट आहे. लहान वयात विधवा झालेल्या महिला आयुष्यभर एकट्या रहात होत्या. त्यांना अशुभं मानलं जातं. पण, आता समाज बदलतोय.

प्रेम आणि दुसरं लग्न

श्रीमोई पीयु कुंडू सहा वर्षांच्या असताना त्यांच्या काकाने आईला लग्नासाठी मागणी घातली. श्रीमोई यांनी 'स्टेटस सिंगल: द ट्रूथ अबाउट बीईंग सिंगल वुमन इन इंडिया' नावाचं पुस्तक लिहीलं आहे.

श्रीमोई सांगतात, "त्यांच्या वडिलांचं आई 20 वर्षांची असताना निधन झालं. त्यावेळी श्रीमोई फक्त तीन वर्षांच्या होत्या."

वडिलांच्या मृत्यूनंतर आईने आपल्या माहेरी कोलकत्यात रहाण्याचं ठरवलं. त्या एका शाळेत शिकवत होत्या. मुलीला सांभाळण्यासाठी ट्यूशन घेत होत्या. त्याचवेळी आंध्र प्रदेशमधील एक युवक त्यांच्या घरी पेईंग गेस्ट म्हणून रहाण्यासाठी आला.

लग्न

श्रीमोई सांगतात, "नियतीने त्यांच्या रूपात माझ्यासाठी नवीन वडील पाठवले होते. पहिल्या नजरेतच ते प्रेमात पडले."

12 वर्षांच्या असताना श्रीमोई यांना आपल्या आईबाबत निर्णय घ्यायचा होता.

श्रीमोई सांगतात, "आई त्यांच्यापेक्षा दहा वर्षांनी मोठी होती. मी बहुदा सहावीत असेन. मी त्यांना काका म्हणून हाक मारायचे. मी माझ्या खऱ्या वडिलांवर नाराज होते. त्यांना रागाच्या भरात चिठ्ठी लहायचे. माझ्या आईने काकांसोबत लग्न केलं तर? ते मला विसरून जातील. याची मला नेहमीच भीती वाटायची. आई लग्नानंतर खूप आनंदीत होती. काकांवर तिचं अपार प्रेम होतं."

श्रीमोई यांच्या आईचं लग्न औपचारिकता म्हणून झालं. श्रीमोई यांना आठवतं, आईने लाल रंगाची साडी नेसली होती. त्यानंतर ते आपल्या आवडत्या चायनीज हॉटेलमध्ये गेले आणि लग्नाचा आनंद साजरा केला. बस्स!

ऑनलाईन लग्न

श्रीमोई पुढे म्हणतात, "माझ्या आईचं पहिलं लग्न मोठ्या धुम-धडाक्यात साजरं झालं. प्रत्येक मुलीला अशा लग्नाची इच्छा असते. पण, आईच्या दुसऱ्या लग्नानंतर मला खूप ऐकावं लागलं. तुझ्या आईचा नवीन बॉयफ्रेंड कसा आहे? असं विचारलं जायचं. वडील नसल्याने खूप त्रास देण्यात आला का?"

त्या पुढे म्हणातात, "महिलेसाठी दुसरं लग्न करून पुन्हा जीवन सुरू करणं फार कठीण आहे. आपला समाज महिलाविरोधी आहे."

श्रीमोई यांच्या आईने...


आपल्याकडे प्रत्येक शहरांमध्ये मनोविकारतज्ज्ञ, मानसोपचारतज्ज्ञांची रुग्णालयं पूर्वीपासून आहेत. त्यांना थेट वेड्यांचा दवाखाना आणि तिथल्या डॉक्टरांना वेड्यांचे डॉक्टर असं म्हटलं जायचं.

तसंच सिनेमामध्येही एक साधा दवाखाना आणि दुसरा थेट 'वेड्यांचा' दवाखाना असे दोन भाग केलेले दाखवतात. तिथं चित्रविचित्र हावभाव करणारे लोक दाखवल्यामुळे त्याबद्दल एक प्रतिमा आपल्या मनात तयार झालेली असते. किंवा मानसिक आधार म्हणजे थेट शॉक दिले जातात असे समज करून दिलेले असतात.

परंतु 'वेड' लागण्याशिवाय इतर अनेक मानसिक समस्या असतात हे आपल्या गावीही नसतं. त्यामुळे मानसिक आरोग्याबद्दल लोकांमध्ये जागृती होणं अत्यंत आवश्यक आहे.

स्वतःला स्वीकारा

आपल्या सर्वांच्या आयुष्यात एका मर्यादेपर्यंत ताण आणि प्रश्न असतातच परंतु ते एका मर्यादेच्या पलिकडे जात असतील त्याचा आपल्या आयुष्यावर परिणाम होत असेल तर त्याकडे लक्ष देण्याची गरज आहे. आपल्या मनात सुरू असलेली खदखद मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा समुपदेशकांना सांगण्यात कोणताच कमीपणा नसतो.

प्रत्येकवेळेस डॉक्टर आपल्याला औषधेच देतात असे नाही. अनेक समस्या सुरुवातीच्या पातळीवर असतील तर समुपदेश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

न आणि वर्तनदोष सुधारून त्यांच्यावर मात करता येते.

सर्व बाह्य उपाय वापरूनही माझ्या स्वभावात, नकारात्मक भावनेत, खिन्न विचारांत बदल झालेला नाही हे स्वीकारून लवकरात लवकर मानसिक आधार शोधणे गरजेचं आहे.

चिंता आणि ताणाबद्दल गैरसमज

आजकालचं आयुष्य हे चिंता करण्याचं, भरपूर ताणाचं आहे त्यामुळे ताण हा जीवनाचा भाग आहे असं समजून अनेक लोक जगत असतात. सतत ताण, स्पर्धा, तुलना, असमाधान, चिंता, मानसिक अशांतता हेच जीवन समजलं जातं. त्यामुळे प्रश्न सुटण्याऐवजी ते अधिक गुंतागुंतीचे होत जातात.

अनेक जण स्वतःच्या समस्यांचं स्वतःच निदान करतात. बोलताबोलता सरळ मला डिप्रेशन आलं आहे असं म्हणून मोकळं होतात. पण नैराश्य किंवा कोणत्याही मानसिक आजाराच्या संज्ञा सहज वापराव्यात इतक्या साध्या नाहीत. आपला ताण, आपल्या मानसिक आजाराच्या समस्या अनेक पातळ्यांवर असतात. त्यांचं निदान आणि उपचार करण्याचं काम आपण डॉक्टरांवरच सोपवलं पाहिजे.

डॉक्टरांकडे कधी जायचं? स्वतःचं निरीक्षण कसं करायचं?

आपल्याला भेडसवणारी समस्या सोडवण्यासाठी डॉक्टरांकडे कधी जायचं हा मोठा प्रश्न असतो. यासाठी स्वतःचं निरीक्षण करण्याचा उपाय मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. शुभांगी पारकर सुचवतात.

त्या म्हणतात, "थोड्याफार प्रमाणात आपण सर्वजण ताणाच्या मानसिक अवस्थेतून दररोज जात असतो. पण आपण त्यावर मातही करत असतो. आपला मूडही बऱ्याचदा थोडा जात असतो परंतु काहीवेळाने आपण ठीकही होत असतो. पण यापेक्षा काही गंभीर समस्या असेल तर त्या बिघडलेल्या मानसिक अवस्थेत आपण बराच काळ राहातो. त्यातून बाहेर पडणं आपल्याला नैसर्गिकरित्या जमत नाही.

एरव्ही आपल्या प्रॉडक्टिव्हिटी म्हणजे उत्पादकतेवर फरक पडत नसतो पण एखादी मानसिक समस्या असेल तर आपल्या उत्पादकतेवर, एकाग्रतेवर परिणाम होतो."

डॉ. पारकर अशावेळेस आपल्या जुन्या अनुभवांना आठवून पाहाण्यास सांगतात. आपण अशा समस्यांवर कशी मात केली होती हे आठवून पाहावं जर यावेळेस तसं स्वतःचं स्वतःला त्यातून बाहेर पडणं शक्य होत नसेल तर ही स्थिती थोडी वेगळी आहे हे आपणं ओळखायचं असं त्या सांगतात.

आपल्या मानसिक आधारासाठी पहिलं पाऊल कसं टाकायचं असं विचारल्यावर मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. केतकी गद्रे सांगतात, "आधी स्वतःला स्वीकारणं फार आवश्यक आहे. आपल्याला होत असलेला त्रास गंभीर आहे की साधा आहे हे डॉक्टरला ठरवू द्यावं.

मला काहीतरी त्रास होत आहे याची जाणिव वाईट नाही. कोणीही मनाबद्दल सल्ला देऊ शकतो असा...


आफ्रिकेत वाट्याला आलेल्या सामूहिक बलात्काराच्या भयानक आठवणी मागे टाकत ती UKमध्ये आली. पण लैंगिक अत्याचार इथेही सुरूच राहिला.

लैंगिक अत्याचारापासून सुटका व्हावी म्हणून त्या मायदेशातून पळून UKमध्ये आल्या. पण इथे येऊनही त्यांची अत्याचारापासून सुटका झाली नाही. हद्दपार होण्याची भीती मनात कायम असल्याने मग पोलिसांनाही काही सांगायचं नाही, हे या स्त्रियांनी पचनी पाडून घेतलं होतं.

पण अमेरिकेतल्या हार्वी वाइनस्टीन नंतरच्या घटनांमुळे मात्र आता UKमधल्या अत्याचारित स्त्रिया अशा अत्याचारांबद्दल आपापसातच बोलू लागल्या आहेत.

ग्रेस 37 वर्षांची आहे. आजवर शारीरिक संबंध ठेवताना ग्रेसला कुणीच तिची इच्छा विचारलेली नाही.

"हे सारं भोगणारी मी एकटीच नाही. माझ्यासारख्या अनेक आहेत," हे सांगताना ग्रेसनं शेजारच्या भिंतीपलीकडे बसलेल्या तिच्यासारख्या इतर स्त्रियांकडे बोट दाखवलं.

"आम्ही UKमधल्या सर्वांत निराधार आणि असुरक्षित बायका आहोत."

ग्रेसला जे आयुष्य ओळखीचं आहे ते असंच आहे. ज्यांना कोणाचा आधार नाही त्यांचा उपभोग घेतला जातोच, हेच तिनं आजवर अनुभवलं आहे.

सतरा वर्षांची ग्रेस 1998 मध्ये लंडनमध्ये आली. तिच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा जन्म पश्चिम आफ्रिकेतला. नेमका कोणत्या देशातला ते तिनं सांगितलं नाही. उघड केलं तर तिच्या नातेवाईकांना त्रास होईल याची भीती होती.

"मी फार गरीब कुटुंबातली आहे. घरी अठरा विश्व दारिद्र्य होतं," ती सांगत होती.

पंधरा वर्षांची ग्रेस आणि सतरा वर्षांची तिची मोठी बहीण. केवळ हुंड्यासाठी घरच्यांनी या दोघींचं लग्न त्यांच्या वडिलांहून मोठ्या वयाच्या माणसाशी लावून दिलं.  दोघी बहिणी त्या म्हाताऱ्याच्या आधीच्या पाच बायकांबरोबर त्याच्या टोलेजंग घरात राहू लागल्या.

आता पोटाची चिंता नव्हती. रोजच्या जेवणाची सोय झाली होती. मात्र जेवण सोडून बाकी सगळ्या गोष्टी थरकाप उडवणाऱ्या होत्या.

"फार भयानक दिवस होते ते. खूप खूप हाल झाले आमचे," तिचा छळ शब्दांत सांगता येणार नव्हता.

दोघी बहिणींना सातत्यानं शारीरिक छळाला सामोरं जावं लागलं. नवऱ्याकडून लैंगिक अत्याचार, शिव्याशाप रोजच व्हायचा. दोघींना भयानक विधींमध्ये सहभागी व्हावं लागायचं. नवऱ्याची अंधश्रद्धा होती की त्याच्या बायकांनी जनावरांचं रक्त प्यायलं तर त्याचं राजकीय भविष्य भरभराटीचं होईल. तो म्हणेल ते या दोघींना करावं लागायचं.

दोघींना एकमेकांचाच आधार होता. इतर कुणाकडेही अवाक्षर काढलं तर खैर नव्हती. घरच्यांना त्रास होईल याची टांगती तलवार सतत लटकत असायची.

"आमचा नवरा समाजात खूप शक्तिशाली होता," ग्रेस सांगत होती.

नवऱ्यापासून सुटका पण...

लग्नानंतर दोन वर्षं गेली. आता हा छळ दोघी बहिणींना सहन होण्यापलीकडे चालला होता. धीर करून त्यांनी मन मोकळं करायचं ठरवलं. त्या एका काकाशी बोलल्या. त्यानं दोघींना देशाबाहेर जाण्यासाठी मदत करायचं आश्वासन दिलं. दोघी पळून गेल्या असं सगळे समजतील, कुणी त्यांना मदत केलीये, असा संशय येणार नाही, इतर कोणाला त्रास होणार नाही, असं म्हणून काकानं दोघींची समजून घातली.

काकानं थोडक्या काळासाठी राहण्याच्या व्हिसाची सोय केली. दोघींना विमानतळावर नेलं आणि तिथे त्यांच्या हातावर लंडनचं तिकीट ठेवलं.

लंडनमध्ये माझ्या एका मित्राला मी सांगून ठेवलं आहे. तो तुम्हा दोघींना घ्यायला हिथ्रो विमानतळावर येईल, असं काकानं त्या दोघींना सांगितलं.

"लंडनला पोहोचल्यावर विमानतळावर एक माणूस दोघी बहिणींच्या नावांचं फलक हातात धरून वाट बघत उभा होता. तो भयानक आजारी दिसत होता," ग्रेस सांगतात.

काकाच्या या मित्राला कर्करोग झाला होता. त्यानं हे सगळ्यांपासून लपवलं होतं कारण त्याला या दोघी...


आफ्रिकेतल्या स्वाझीलँडचे राजे मस्वाती तृतीय यांनी नुकतंच आपल्या देशाचं नाव बदलून 'द किंगडम ऑफ इस्वातिनी' असं ठेवलं.

स्वाझीलँड देशाच्या स्वातंत्र्याच्या 50व्या वर्धापनदिनी, राजाने याबाबतची अधिकृत घोषणा केली.

नवीन नावाचा अर्थ

इस्वातिनी या नावाचा अर्थ 'स्वाझी लोकांची भूमी'. गेल्या अनेक वर्षांपासून राजा मस्वाती स्वाझीलँडला इस्वातिनी असंच संबोधित करायचे. पण तरीही हा बदल अनपेक्षित होता.

2017मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या सभेत भाषण करताना आणि 2014ला स्वाझीलँडच्या संसदेचं उद्घाटन करताना त्यांनी या नावाचा उल्लेख केला होता.

देशाचं नाव बदलल्यानं तिथले काही लोक मात्र नाराज आहेत.

बीबीसीचे स्वाझीलँडमधले (इस्वातिनी) प्रतिनिधी नोम्स मसेको सांगतात की, "जनतेला वाटतं, की आपल्या राजानं देशाच्या मंदावलेल्या अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यावर आपलं सगळं लक्ष केंद्रीत केलं पाहिजे."

मस्वाती यांचे वडील सोभुजा द्वितीय यांच्या निधनानंतर मस्वाती यांनी 18व्या वर्षी राज्यकारभाराची सूत्रं हाती घेतली. राजा मस्वाती यांना 15 पत्नी आहेत. त्यांच्या वडिलांनी 82 वर्षं राज्य केलं होतं. त्यांना 125 पत्नी होत्या.

मस्वाती ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांना 'सिंह' म्हणून ओळखलं जातं. सरकारी निधीचा वापर ते आपल्या राजवाड्यावर आणि लक्झरी कारवर करतात त्यामुळे त्यांच्यावर टीका देखील होते.

या देशात इंटरनेट वापरण्यास बंदी नाही, पण इथल्या लोकांना इंटरनेट परवडत नाही.

या देशाची लोकसंख्या 13 लाख असून क्षेत्रफळ 17,364 स्क्वेअर किमी आहे. या देशातले बहुतेक लोक दक्षिण अफ्रिकेत काम करतात आणि घरी पैसे पाठवतात. देशात एकाधिकारशाही आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आफ्रोडायटी ही सौंदर्य आणि प्रेमाची ग्रीक देवता. प्रॅक्सिटेल्स नावाच्या प्रख्यात ग्रीक शिल्पकाराने इ. स. पूर्व चौथ्या शतकात या आफ्रोडायटी देवीचं शिल्प साकारलं. हे शिल्प निर्वस्त्र होतं. असं म्हणतात की हे शिल्प इतकं अप्रतिम आणि मादक होतं की 'प्रॅक्सिटेल्सने मला निर्वस्त्र कधी बघितलं?' असा प्रश्न स्वतः देवी आफ्रोडायटीनेही विचारला असता.

ज्या तरुणीकडे बघून शिल्पकाराने हे शिल्प चितारलं ती होती फ्रीन. फ्रीन ही hetaira होती. Hetaira म्हणजे अशी वेश्या जी दिसायला देखणी आणि तेवढीच हुशार, तरबेज वाक्चतुर आणि सुशिक्षित. Hetaira अनेक पुरूषांबरोबर संबंध ठेवत नसे.

तिच्या आयुष्यात एकावेळी एकच पुरूष असायचा आणि ती त्याच्यासोबत बराच काळ एकत्र घालवायची. एकप्रकारे काही काळापुरतीची सहचारिणीच. पुरुषांना केवळ शारीरिक सुखच नाही तर त्यांचं बौद्धिक मनोरंजन करण्याचंही काम या hetaira करायच्या. प्रॅक्सिटेल्स हा hetaira चा ग्राहक होता.

फ्रीनचा जन्म थेस्पाईमधला. पुढे ती अॅथेन्सला गेली. तिचं मूळ नाव होतं नेझारिट (Mnesarete). पण, तिला फ्रीन नावानेच ओळखलं गेलं. खरंतर फ्रीन शब्दाचा ग्रीक अर्थ होतो बेडूक. पण, प्रॅक्सि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टेल्सने जे तिचं वर्णन केलं आहे त्यानुसार ती अत्यंत रुपवान होती. त्याने साकारलेल्या तिच्या निर्वस्त्र शिल्पावरूनही ते दिसतं. सरळ नाक, निमुळती-गोलाकार हनुवटी, छोटेसे ओठ आणि टपोरे डोळे. तिच्या फिकट रंगावरून कदाचित तिला हे नाव पडलं असावं.

फ्रीन जितकी देखणी तितकीच कुशाग्र बुद्धी असणारी होती. तिच्या या बुद्धिमत्तेने तिला त्याकाळातल्या तत्त्ववेत्त्यांच्या पंक्तीत बसवलं. मात्र, दुर्दैव असं की, आधुनिक काळातील ज्या-ज्या कलाकारांनी तिच्याबद्दल लिहिलं, रेखाटलं किंवा चितारलं सर्वांनी तिच्या सौंदर्याचंच गुणगान केलं. तिच्या बुद्धिकौशल्याकडे मात्र दुर्लक्ष झालं.

फ्रीनबद्दल आम्ही जेवढी माहिती गोळा करण्याचा प्रयत्न केला त्यात असं आढळून आलं की, तिच्याकडे आफ्रोडायटीच्या तोडीचं रुप तर होतंच पण त्याहूनही अधिक म्हणजे ती हुशार, विनोदबुद्धी असणारी, चिकाटी असणारी आणि स्वतःवरही विनोद करण्याची ताकद असणारी होती.

सुंदर तितकीच व्यवहारकुशल फ्रीन

त्याकाळातल्या ग्रीक स्त्रियांचं आयुष्य चूल आणि मुलांपर्यंतच असायचं. त्या सहसा घराबाहेर पडत नसत. श्रीमंत घरातल्या स्त्रिया कधी तरी घराबाहेर दिसायच्या. पण तेही नवरा किंवा घरातला कुणीतरी पुरूष सोबत असेल तेव्हाच. त्या तुलनेत फ्रीन आधुनिक वाटेल. तसं तर Hetaira यांचंच आयुष्य जरा मोकळं होतं. त्या शिकायच्या. आपल्या जोडीदाराबरोबर त्या कला आणि तत्त्वज्ञानावर चर्चा करायच्या. आधुनिक जीवनशैलीच्या निकषांवर पडताळल्यास त्या अधिक स्वतंत्र होत्या.

प्राचीन ग्रीसमधील सर्वांत सुंदर तरुणी

अॅथेनिअसच्या लिखाणात फ्रीनविषयीचे बरेच किस्से आढळतात. अॅथेनिअसने त्याकाळच्या तत्त्ववेत्यांच्या डिनर पार्टीजमध्ये घडणारे किस्से एकत्र करत The Deipnosophistai हे पुस्तक लिहिलं आहे. या पुस्तकात फ्रीनच्या विनोदबुद्धीविषयी सांगताना त्यांनी एक घटना सांगितली आहे.

एका पार्टीमध्ये एक जण फ्रीनशी खूप लगट करण्याचा प्रयत्न करत होता. त्याने तिला विचारलं आफ्रोडायटीचं शिल्प खरंच तुझ्याकडे बघून साकारलं आहे का? त्यावर फ्रीन लगेच म्हणाली, "ते तर काहीच नाही. तू तर फिदिआसने (प्रसिद्ध शिल्पकार) साकारलेला इरॉस दिसतोस." ग्रीक पुराणात ईरॉस आफ्रोडायटीचा मुलगा आहे. अॅथेनिअस लिहितो - विनोदबुद्धी असणारी सुंदर स्त्री म्हणजे दुर्मिळ संयोग आहे.

फ्रीन जेवढी विनोदी होती तेवढीच व्यवहारकुशल आणि चाणाक्षही होती. अॅलेक्झँडरने उद्ध्वस्त केलेल्या थेब्स शहराच्या...


आम आदमी पक्षाचे बंडखोर आमदार कपिल मिश्रांनी सकाळी एक ट्वीट केला. "दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल ट्विटरवर पॉर्न व्हीडिओ पाहताना सापडले. काल रात्री ते ट्वीटरवर पॉर्न व्हीडिओ लाईक करत होते"

केजरीवाल यांच्यावर निशाणा साधताना कपिल मिश्रांनी म्हटलं की "आणायचं होतं पूर्ण स्वराज्य, पण हे घेऊन बसलेत पॉर्न स्वराज्य"

मिश्रा यांनी पुरावा म्हणून जो व्हीडिओ शेअर केला आहे, को 60 हजाराहून अधिक वेळा पाहिला गेलाय. हजारो लोकांनी हा व्हीडिओ शेअर केला आहे.

कपिल मिश्रा यांच्याशिवाय दिल्ली भाजपचे प्रवक्ते तेजिंदर सिंग बग्गा, आयटी सेलचे पुनित अग्रवाल आणि अकाली दलाचे राष्ट्रीय प्रवक्ते मनजिंदर सिंह सिरसा यांनीही असाच एक व्हीडिओ शेअर केला आहे. याच नेत्यांच्या माध्यमातून हा व्हीडिओ शेकडो लोकांपर्यंत पोहोचला आहे.

ट्वीटरवर ट्रोल झाल्यानंतर केजरीवालांनी संबंधित ट्वीट अनलाईक केलं आहे.

यातील बहुतेक नेत्यांनी हाच दावा केला आहे, की अरविंद केजरीवाल पॉर्न व्हीडिओ पाहात होते.

बीबीसीनं या व्हीडिओची तपासणी केली. यात हा व्हीडिओ एका निर्वस्त्र माणसाचा असल्याचं समोर आलं. पण तो 'पॉर्न' व्हीडिओ असल्याचा दावा खोटा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे.

'खतरनाक स्टंट'

हे सत्य आहे, की बुधवारी रात्री अरविंद केजरीवाल यांनी हा व्हीडिओ लाईक केला होता. ज्यावरुन त्यांना ट्रोल करणारे हा व्हीडिओ पॉर्न व्हीडिओ असल्याचं सांगतायत.

हा व्हीडिओ मूळच्या ऑस्ट्रेलियाच्या असलेल्या लेखिका आणि इंग्लंडमध्ये वकिली करणाऱ्या हेलेन डेल यांनी ट्वीट केला आहे.

बुधवारी सकाळी ट्वीट करण्यात आलेला हा व्हीडिओ जवळपास 70 लाख वेळा पाहिला गेलाय. आणि 32 हजार लोकांनी हा व्हीडिओ लाईक केला आहे.

हेलेन यांनी ट्वीटरवर लिहिलंय की हा व्हीडिओ इंटरनेटवर खूपच लोकप्रिय आहे.

हा व्हीडिओ जपानचे कॉमेडियन कोजुहाए जुएकूसा यांचा आहे. ज्यांना डायनिंग टेबलवर वापरण्यात येणाऱ्या कपड्यांशी 'खतरनाक स्टंट' करण्यासाठीही ओळखलं जातं.

जुएकुसा गेल्या 10 वर्षांपासून स्टेज कॉमेडी करतात. बऱ्याच लोकप्रिय जपानी टीव्ही शोजमध्येही ते झळकले आहेत. याच कर्तबगारीमुळे त्यांना 'Britain's Got Talent' या रिअलिटी शोच्या सेमीफायनलपर्यंत पोहोचण्याची संधी मिळाली.

यू-ट्यूब वर त्यांचे 5 हजार सबस्क्राईबर्स आहेत. ट्वीटरवर त्यांना 34 हजार जण तर इन्स्टाग्रामवर सव्वा लाख लोक फॉलो करतात.

तो व्हीडिओ पॉर्न श्रेणीत मोडत नाही

यू-ट्यूब, ट्वीटर आणि इन्स्टाग्रामने आपल्या मापदंडानुसार कॉमेडियन कोजुहाए जुएकुसा यांचा व्हीडिओ एक कला आहे, त्यामुळे तो पॉर्न श्रेणीतून बाहेर ठेवला आहे.

उदाहरणदाखल पाहिलं तर यू-ट्यूबच्या 'Nudity and sexual content policy' नुसार त्यांच्या प्लॅटफॉर्मवर पॉर्नोग्राफी वर्ज्य आहे, त्यामुळे पॉर्न व्हीडिओ लगेच हटवले जातात.

मात्र निर्वस्त्र होऊन कुणी शैक्षणिक, वैज्ञानिक, कला किंवा डॉक्युमेंटरीच्या उद्देशाने व्हीडिओ पोस्ट करत असेल तर तो स्वीकारार्ह मानला जातो.

मात्र सोशल मीडियावर बरेच लोक कॉमेडियन कोजुहाए जुएकूसा यांनी निर्वस्त्र होऊन केलेला स्टंट हा अश्लीलता मानून त्यावर टीका करत आहेत.

ट्वीटरवर ट्रोल झाल्याने मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनीही लाईक केलेला ट्वीट अखेर अनलाईक केला आहे.  त्यामुळे दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल 'पॉर्न व्हीडिओ' पाहताना सापडले, हा आरोप खोटा आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आम आदमी पार्टीच्या 20 आमदारांना अडकवण्याचा जोतींचा हा कट असल्याचं आपचं म्हणणं आहे.

आयोगाची ही शिफारस मंजूर झाल्यास दिल्लीच्या या 20 जागांवर पोटनिवडणुका होण्याची दाट शक्यता आहे. पण त्यानं अरविंद केजरीवाल यांच्या सरकारला धक्का लागण्याची शक्यता कमी आहे, कारण 70 जागांच्या दिल्ली विधानसभेत आपचे सध्या 67 आमदार आहेत. उर्वरित तिघे भाजपचे आहेत.

आपचे आमदार सौरभ भारद्वाज यांनी मात्र या शिफारसीवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. निवडणूक आयुक्त अचल कुमार जोती हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी केलेल्या उपकारांची परतफेड करण्यासाठी हा कट रचत असल्याचा आरोप भारद्वाज यांनी केला आहे.

दरम्यान, आयोगाच्या या शिफारसीची बातमी बाहेर येताच काँग्रेस आणि भाजपने मुख्यमंत्री केजरीवालांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.

दिल्ली प्रदेश काँग्रेसचे अध्यक्ष अजय माकन यांनी ट्वीट करत, "मंत्र्यांसारख्या सुविधांचा उपभोग घेणाऱ्या 20 आमदारांना निलंबित करण्यात आलं आहे. केजरीवाल यांना मुख्यमंत्री म्हणून काम करत राहण्याचा काहीही अधिकार नाहीये. अमर्याद शक्ती असलेले मंत्री आणि आमदार परदेश दौरे करत आहेत. राजकीय कर्तव्यांचं पालन कुठं होत आहे?... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लोकपाल कुठे गेले?" अशी विचारणा केली आहे.

भाजपच्या अनेक आमदार आणि खासदारांनीही ट्विटरवर केजरीवालांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.

भाजपकडून ट्विटरवर केजरीवालांच्या राजीनाम्याची मागणी

लाभाचं पद म्हणजे काय?

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 102 (1)अ नुसार, वेतन किंवा भत्ता मिळेल असं इतर कोणतंही पद स्वीकारण्याचा अधिकार आमदार किंवा खासदारांना नाही.

लोकप्रतिनिधींना राज्य किंवा केंद्रातर्फे वेतन मिळतं आणि इतर भत्ते मिळतात. म्हणून त्या व्यतिरिक्त दुसरं पद जर लोकप्रतिनिधींनी स्वीकारलं तर त्यांचं सदस्यत्व रद्द केलं जाऊ शकतं, अशी तरतूद भारताच्या राज्यघटनेत आहे.

'मोदींच्या उपकारांची परतफेड करत आहेत जोती'

दरम्यान, आम आदमी पक्षाचे आमदार सौरभ भारद्वाज यांनी शुक्रवारी पत्रकार परिषद घेत आपची भूमिका मांडली. "23 जानेवारीला मुख्य निवडणूक आयुक्त अचल कुमार जोती निवृत्त होत आहेत. निवृत्तीपूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी त्यांच्यावर केलेल्या उपकारांची परतफेड करण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला आहे," असं भारद्वाज म्हणाले. आम आदमी पक्षाच्या 20 आमदारांकडे संसदीय सचिवाचे पद आहे.

"या आमदारांकडे लाभाचं पद आहे, असा आरोप चुकीचा आहे. कारण अद्याप या प्रकरणावर निवडणूक आयोगानं कोणतीही सुनावणी देखील सुरू केली नाही," असं भारद्वाज यांनी म्हटलं.

आम आदमी पक्षाचे आमदार सौरभ भारद्वाज

ते पुढे म्हणाले, "मुख्य निवडणूक आयुक्त जोती हे गुजरात सरकारमध्ये मुख्य सचिव होते. 23 जानेवारीला त्यांचा वाढदिवस आहे आणि त्याच दिवशी ते निवृत्त होणार आहेत. म्हणून निवृत्तीपूर्वी त्यांनाच या प्रकरणावर एकट्यानेच निर्णय द्यावासा वाटत आहे."

"आपचे हे आमदार कधीच संसदीय सचिव नव्हते, तेव्हा त्यांच्यावर तुम्ही कारवाई कशी करू शकता, असा प्रश्न त्यांनी केला आहे. याचा अर्थ सरळ आहे की, तुम्हाला मोदींनी केलेल्या उपकाराची परतफेड करायची आहे. निवडणूक आयोगासारख्या घटनात्मक संस्थेला गहाण ठेवून ते हा कट रचत आहेत," असं भारद्वाज म्हणाले.

कोण आहेत अचल कुमार जोती?

मुख्य निवडणूक आयुक्त अचल कुमार जोती

हे नक्की वाचा

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आमचं बोलणं सुरू झालं. नेहमी एकदम आनंदी, उत्साही आणि happy-go-lucky असणारा तो, आज काहीतरी वेगळाच वाटत होता. मी जरा खोदून विचारल्यावर त्याने खरं काय ते सांगितलं. "अगं, खरंतर मला तुझ्याशी बोलायची जरा गरज वाटतेय. गेल्या महिनाभर मला चिंता (Anxiety) होते आहे. मला भीती पण खूप वाटतेय. मला कोरोना झाला तरी ठीक. पण माझ्या लहान मुलीला, बायकोला माझ्यामुळे झाला तर? सारखे हे असे विचार येत आहेत. काय करावं कळत नाहीये. प्लीज मला मदत कर."

आपल्यापैकी अनेकांना या कोव्हिडच्या काळात असे काही अनुभव आले असतील. आपलं मन अनेक नव्या समस्यांतून जात असल्याची जाणीव सुद्धा आपल्याला झाली असेल. काही जण जुन्या वा आजपर्यंत लपून राहिलेल्या मानसिक समस्या वर डोकं काढताना अनुभवत आहेत. तर काहींनी या मानसिक आरोग्याचे हे प्रश्न सोडवण्यासाठी आपणहून प्रयत्नसुद्धा सुरू केले आहेत.

मात्र यांवर रामबाण उपाय शोधायचे असतील, तर त्या प्रश्नांच्या मुळापाशी आपल्याला जावं लागेल. अचानक अनेकांना एवढ्या मोठ्या पातळीवर मानसिक आरोग्याच्या समस्या का बरं सुरु झाल्या?

आपल्या मनाचा एक खूप उपयोगी गुणधर्म म्हणजे Adaptation. आसपासच्या बदलांना समजून घ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेऊन त्यांनुसार स्वतःचे अनुकूलन करण्याची ताकद आपल्या सर्वांच्या मनांमध्ये मूळतःच असते. मात्र जेव्हा आसपासच्या परिस्थितीतील हे बदल मनाच्या अनुकूलन क्षमतेपेक्षा जास्त वेगाने घडतात, तेव्हा आपल्या मनाची गडबड होते आणि मनावर ताण येणं सुरू होतं.

प्रत्येकाची ही क्षमता, आणि अनुकूलनाचा वेग वेगवेगळा असू शकतो. त्यामुळे या बदलांना आपल्या सगळ्यांचे मन वेगवगळ्या प्रकारे प्रतिसाद देत असते.

या कोरोनाच्या काळात मात्र आपल्या वातावरणात झालेला हा बदल खूप मोठा आणि व्यापक होता. थेट जीवाचीच भीती त्या बदलाने आपणा सर्वांना दिली. त्यासोबत आलेलं लॉकडाऊन, एका दिवसांत ठप्प झालेले आर्थिक व्यवहार आणि दळणवळण यांनी तर पुढे जाऊन एक धक्का आपल्या मनांना दिला.

एवढा मोठा, बहुअंगी बदल सहज पचवणं हे आपल्यापैकी बहुतांशांना शक्य नाही. आणि याच कारणाने आपल्याला कधी नव्हे ते मानसिक समस्यांना सामोरं जावं लागत आहे.

माझ्या त्या मित्रासारख्या नेहमी अगदी आनंदी आणि पॉझिटिव्ह राहू शकणाऱ्या व्यक्तीसुद्धा याला अपवाद नाहीत.

या समस्यांमध्ये चिंता (anxiety), नैराश्य (depression), झोपेच्या समस्या, राग, चिडचिड, एकाकीपणा अग्रणी आहेत. सोबतच घरगुती भाडणं, नात्यांमधले ताणतणाव सुद्धा वाढले आहेत.

भविष्याबद्दलची अनिश्चितता, आर्थिक प्रश्नांचं न सुटलेलं कोडं, शैक्षणिक भवितव्याबाबतची अस्पष्टता, कोव्हिड आजार आपल्याला वा आपल्या प्रियजनांना होईल का, ही भीती, घरातील वृद्ध वा आधीच आजारी असलेल्यांची काळजी, अशी काही कारणं चिंता किंवा anxiety ला जन्म देतात.

याशिवाय रोजचं दैनंदिन आयुष्य अचानक थांबणं, काही हेतू वा रोजचं काही ठराविक उद्दिष्ट स्पष्ट नसणं, सभोवतालची नकारात्मकता, गप्पा, टीव्ही, सोशल मिडिया अशा माध्यमातून समजणाऱ्या नकारात्मक, चिंताजनक बातम्या, यांच्यामुळे औदासिन्य, डिप्रेशन बळावू शकतात.

लॉकडाऊनमुळे घरात बसून येणारा साधा कंटाळासुद्धा अजीर्ण होऊ शकतो. नाती बिघडणे, भांडणं, वाद घरगुती हिंसा हे सर्व या निमित्ताने वाढलं आहे.

आज मानसिक आरोग्य दिनानिमित्त, या समस्यांवर मात करायला उपयोगी पडतील अशा काही कल्पना तुमच्यासोबत शेअर करते. सांगा उपयोगी पडतात का ते..

मन शांत राखणं, स्वच्छ राखणं आणि मनाला सकारात्मक ठेवणं यांपासून आपण चांगली सुरूवात करू शकतो. तुम्ही म्हणाल की हे सांगायला सोपं आहे, पण प्रत्यक्षात करायला तितकंच अवघड! आणि ते खरं आहे. म्हणूनच आपण छोट्या पावलांनी सुरूवात...


आमदार निलेश लंके

लंके यांनी त्यांच्या मतदारसंघामध्ये एक हजार बेड्सचं कोव्हिड केअर सेंटर सुरू केलं आहे. या ठिकाणी शंभर ऑक्सिजनच्या खाटा देखील आहेत. लंके हे स्वतः या कोव्हिड सेंटरमध्ये थांबून रुग्णांची काळजी घेत असल्याचे अनेक व्हीडिओ समोर आले आहेत. त्याचबरोबर त्यांच्या कामाचा आढावा घेणाऱ्या अनेक बातम्या देखील प्रसिद्ध झाल्या आहेत. त्यामुळे व्हायरल होणारे निलेश लंके नेमके आहेत तरी कोण?

कोण आहेत निलेश लंके?

निलेश लंके हे अहमदनगर जिल्ह्याच्या पारनेर मतदारसंघाचे आमदार आहेत. 2019 च्या विधानसभा निवडणुकांमध्ये राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या तिकीटावर ते निवडून आले. पहिल्यांदाच ते आमदार म्हणून निवडून आले. त्यांनी तिनवेळा निवडून आलेल्या शिवसेनेच्या विजय औटी यांचा पराभव केला.

लंके यांचे वडील हे प्राथमिक शिक्षक होते.  12 वी पर्यंतचं शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी आयटीआय केलं आहे. काहीकाळ ते काही कंपन्यांमध्ये काम करत होते. हंगा स्टेशनवर त्यांनी छोटे हॉटेल देखील सुरु केलं. परंतु काही काळाने ते बंद केलं. त्यांनंतर त्यांनी सामाजिक काम करण्यास सुरुवात केली.

शिवसेनेतून राजकीय कारकिर्दीला सुरुवात

निलेश लंके ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े जरी सध्या राष्ट्रवादीमध्ये असले तरी त्यांची राजकारणातील सुरुवात शिवसेनेतून झाली.

वयाच्या 15 व्या वर्षी शिवसेनेच्या शाखा प्रमुख पदापासून कामाला त्यांनी सुरुवात केली. या काळात त्यांनी आपल्या गावात मोठा जनाधार मिळवला. हंगा गावची ग्रामपंचायत देखील त्यांनी जिंकली.

पण 27 फेब्रुवारी 2018 रोजी झालेल्या वादामुळे त्यांना शिवसेनेतून काढण्यात आलं. त्यानंतर त्यांनी निलेश लंके प्रतिष्ठानच्या मार्फत सामाजिक काम करण्यास सुरुवात केली.

27 फेब्रुवारी 2018 च्या सभेत काय झालं?

शिवसेनाप्रमुख उद्धव ठाकरे 27 फेब्रुवारी 2018 या दिवशी पारनेरच्या दौऱ्यावर होते. तसंच त्यांची सभा देखील आयोजित करण्यात आली होती. या दौऱ्याच्यावेळी गोंधळ झाला.

या घटनेविषयी बीबीसी मराठीने दैनिक लोकमतचे अहमदनगरचे आवृत्तीप्रमुख सुधीर लंके यांच्याकडून जाणून घेतलं. सुधीर लंके आणि निलेश लंके यांच्या आडनावात जरी साम्य असलं तरी दोघांचा एकमेकांशी कुठलाही संबंध नाही.

सुधीर लंके सांगतात, "फेब्रुवारी 2018 रोजी उद्धव ठाकरे पारनेरमध्ये आले होते. ठाकरे यांच्या दौऱ्यात गोंधळ झाला. काही कार्यकर्ते ठाकरे यांच्या गाडीसमोर आडवे झाले. दगडफेक देखील झाली होती. या दौऱ्याला गालबोट लावण्याचं काम निलेश लंके यांनी केले असा आरोप  विजय औटी यांनी केला. तर लंके यांना बदनाम करण्यासाठी  विजय औटी यांनीच हे घडवून आणल्याचं लंके यांचं म्हणणं होतं. या घटनेनंतर लंके यांना पक्षातून काढण्यात आलं."

राजनाथ सिंह, शरद पवार यांच्याबरोबर निलेश लंके

विजय औटी आणि निलेश लंके यांच्यामध्ये सुरु झालेल्या वादाबाबत सांगताना सुधीर लंके म्हणाले, "निलेश लंके हे औटी यांचे कार्यकर्तेच होते. लंकेंचा जनसंपर्क मोठा होता. दोघांच्या कामाची पद्धत वेगवेगळी आहे. लंके थेट लोकांमध्ये मिसळतात तर औटी त्याअर्थाने सोफेस्टिकेटेड नेते आहेत.

लंके यांच्या पत्नी जिल्हा परिषदेवर निवडून आल्या होत्या. परंतु पुढे त्यांना नियोजन समितीवर न घेतल्याचा राग लंके यांना होता. लंके यांना देखील नेतृत्व करण्याची महत्त्वकांक्षा होती. तर लंके यांना अशी महत्त्वकांक्षा आहे हे औटी यांच्या लक्षात येत होतं. त्यामुळे देखील त्यांच्यात वाद होण्यास सुरुवात झाली. लंके यांच्या कार्यकर्त्यांना औटी डॉमिनेट करत आहे असं देखील लंके यांना वाटत होतं."

लंकेमुळे महाविकास आघाडीत वाद?

शिवसेनेतून काढल्यानंतर निलेश लंके यांनी राष्ट्रवादीत प्रवेश केला. 2019 ची...


आमिर खान

पांचजन्यने आपल्या कव्हर स्टोरीमध्ये बॉलीवुडमधल्या काही अभिनेत्यांना राष्ट्रभक्त म्हटलं आहे. तर आमिर खानसारख्या काही अभिनेत्यांच्या गेल्या काही काळातल्या 'कृतींवरून' त्यांच्या राष्ट्रभक्तीवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

या लेखात लिहिलं आहे, "एकीकडे अक्षय कुमार, अजय देवगण, जॉन अब्राहम आणि कंगणा राणावतसह काही स्टार्स आणि फिल्ममेकर आहेत जे राष्ट्रवाद आणि राष्ट्रभक्तीपर चित्रपट तयार करणं किंवा त्यात भूमिका साकारून देशाप्रती आपली निष्ठा दाखवत आहेत.

तर दुसरीकडे आमिर खानसारखे नट आहेत ज्यांना भारताच्या शत्रू राष्ट्रांशी मैत्री वाढवण्यात काहीच गैर वाटत नाही. मग तो विश्वासघातकी चीन असो किंवा मग पाकिस्तानशी हातमिळवणी करून भारतविरोधात जिहादी इरादे ठेवणारा तुर्कस्तान असो, जिथे आजकाल आमिर खानने तंबू ठोकला आहे," असं पांचजन्यने म्हटलं आहे.

पांचजन्यचे संपादक हितेश शंकर यांनी 'द हिंदू' या वृत्तपत्राला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं की आमिर खानने 'लगान', 'सरफरोश', '1857 : द रायजिंग' यासारखे चित्रपट बनवले आहेत. मात्र, सध्या ते जे काही करत आहेत ते राष्ट्रवादाच्या श्रेणीत येत नाहीत.

आमिर खान

हितेश शं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कर म्हणतात, "आमिर खान यांनी तुर्कीचे अध्यक्ष अर्दोआन यांच्या पत्नीची भेट घेतल्याने भारतात भावनांना धक्का बसला आहे. अर्दोआन सरकारने जम्मू-काश्मीर मुद्द्यावर भारताच्या कायदेशीर पावलांचा विरोध केला आहे."

ते पुढे म्हणाले, "आम्हाला हेसुद्धा जाणून घ्यायचं होतं की चीनमध्ये आमिर खान इतर बॉलीवुड अभिनेत्यांपेक्षा अधिक लोकप्रिय का आहेत? 'सुल्तान' (सलमान खानचा चित्रपट) चित्रपटाच्या तुलनेत चीनमध्ये 'दंगल' चित्रपट अधिक चालला. खरंतर दोन्ही चित्रपटांचा विषय जवळपास सारखाच होता. आमिर खान काही विशेष चीनी ब्रँडची जाहिरात करतात आणि चीनमध्ये सरकारने प्रमोट केल्याशिवाय कुणी काहीही करू शकत नाही."

पांचजन्यमध्ये छापून आलेल्या या लेखाचं शीर्षक आहे - 'ड्रॅगनचा प्रिय खान'

या लेखातही म्हटलं आहे, "चीनप्रती खान यांचे प्रेम पूर्वीपासूनच संशयाच्या भोवऱ्यात आहे. अशा परिस्थितीत तुर्कीच्या त्यांच्या दौऱ्यातून काय संदेश मिळतो. हे काही लपून नाही."

पांचजन्यमधील उतारा

लेखात काही वर्षांपूर्वी एका पुरस्कार वितरण सोहळ्यादरम्यान आमिर खान यांनी केलेल्या एका वक्तव्याचाही उल्लेख करण्यात आला आहे. देशात असहिष्णुता वाढत असल्याचं ते त्यावेळी म्हणाले होते.

त्यावेळी आमिर खान म्हणाले होते, "माझी पत्नी किरण राव हिला भारतात भीती वाटते. भारतात असहिष्णुता वाढली आहे."

त्यावेळीसुद्धा संघ परिवाराशी संबंधित काही संघटनांनी हे वक्तव्य राजकारणाने प्रेरित असल्याचं म्हटलं होतं.

या लेखात आमिर खानवर निशाणा साधत म्हटलं आहे, "भारतात लोक जेव्हा एखाद्या सिनेअभिनेत्याला यशाच्या शिखरावर पोहोचवतात, त्याच्या चित्रपटांवर खूप पैसा उडवतात, त्यावेळी ते त्याच्या धर्माचे नाही तर त्याच्या अभिनयाचे प्रशंसक असतात. मात्र, तीच व्यक्ती जेव्हा देशवासियांच्या भावनांना अंगठा दाखवत त्यांच्या प्रेमाच्या बदल्यात आधी धर्म आणि मग देशाची जिहादी विचारधारा दाखवत असेल, शत्रू राष्ट्राच्या मूठभर पैशांसाठी कळसूत्री बाहुल्याप्रमाणे चालत असेल किंवा शत्रू राष्ट्राचं आदरातिथ्य निर्लज्जपणे स्वीकारत असेल तर अशा परिस्थितीत देशबांधवांना फसवलं गेल्याची भावना वाटणार नाही का?"

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


आम्रपाली जर्मन बेकरी येथे झालेल्या स्फोटात जखमी झाल्या होत्या.

नर्सिंगचं प्रशिक्षण घेतलेल्या आम्रपाली तेव्हा नोकरी सोडून पुढच्या शिक्षणाची तयारी करत होत्या.

13 फेब्रुवारीच्या त्या संध्याकाळी त्या जर्मन बेकरीमध्ये आपल्या मित्र मैत्रिणींना भेटणार होत्या.

पण त्याच वेळी जर्मन बेकरीमध्ये बॉम्बस्फोट झाला आणि एरवी शांत असणारं पुणे शहर हादरून गेलं.

त्या स्फोटात पाच परदेशी नागरिकांसह सतरा जणांचा जीव गेला तर 64 जण जखमी झाले होते, त्यात आम्रपालीचाही समावेश होता.

ती संध्याकाळ...

आठ वर्षांनंतरही आम्रपालीला ती संध्याकाळ अगदी स्पष्ट आठवते.

"व्हॅलेन्टाईन डेचा आदला दिवस असल्यानं तेव्हा जर्मन बेकरीत बरीच गर्दी होती. आत प्रवेश मिळण्यासाठी आणि जागा मिळण्यासाठीही वेळ लागला. माझा मित्र ऑर्डर देण्यासाठी किचन काऊंटरजवळ गेला होता. मी घड्याळात वेळ पाहात होते तेव्हाच मोठा स्फोट झाला," त्या सांगत होत्या.

स्फोटाच्या धक्क्यानं खुर्चीत बसलेल्या आम्रपाली कोसळल्या. "मी काही काळ बेशुद्ध  होते. भानावर आले तेव्हाही कानात तो आवाज घुमत होता. सुरुवातीला मी कुठे आहे, काय झालंय हेच समजत नव्हतं," त्या म्हणाल्या. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांना हळूहळू आवाज ऐकू येऊ लागले, तेव्हा आसपास भयाण चित्र दिसत होतं.

"मी ढिगाऱ्याखाली अडकले होते. माझ्या आसपासची माणसं मदतीसाठी हाका मारत होती. स्फोटानं छिन्नविछिन्न झालेली शरीरं, रक्त आणि मांसांचं थारोळं, पेट घेतल्यावर आकांत करणारी आणि प्राण सोडणारी माणसं.. मी हे सगळं पाहिलं आहे," त्या दिवसाची आठवणीनं त्यांचं मन आजही शहारतं.

आम्रपाली हे सगळं सांगतात तेव्हा अंगावर काटा आल्याशिवाय राहात नाही. "स्फोट होण्याआधी काही वेळापूर्वी माझ्या शेजारी बसलेली एक मुलगी आगीनं वेढली होती. तिच्या चेहऱ्यावरचे निरागस भाव आणि माझ्याकडे मदत मागणारा तिचा मित्र हे दृश्य आजही मी विसरू शकणार नाही. मला तेव्हा अगदी असहाय्य वाटलं होतं."

त्या परिस्थितीही आम्रपालीनी स्वतःला सावरलं.

"वैद्यकीय प्रशिक्षणादरम्यान आम्हाला सांगितलं होतं की अशा परिस्थितीत आपल्या मेंदूवर ताबा ठेवायचा. झोप येऊ द्यायची नाही, रक्त वगैरे पाहून घाबरून जायचं नाही. मी तेच केलं," त्या सांगतात.

आम्रपालींनी स्वतःला ढिगाऱ्यातून मोकळं करण्याचा प्रयत्न केला. आपल्या पायाचं हाड मोडलं असल्याचं आम्रपालींच्या लक्षात आलं.

मनोधैर्याची परीक्षा

आम्रपाली सांगतात, "काही वेळानंतर लोक मदतीसाठी आले, तेव्हा मीच जवळ कुठलं हॉस्पिटल आहे हे सांगितलं. त्यांनी आम्हाला चार जणांना एकाच वेळी रिक्षातून हॉस्पिटलला नेलं."

आम्रपालीच्या डाव्या पायाला खूपच गंभीर जखमा झाल्या होत्या. त्यांच्या डाव्या मांडीचं हाड पूर्णपणे नष्टच झालं होतं. आम्रपालीचा चेहरा आणि हातांचे तळवेही जळाले होते.

तब्बल दोन महिने आम्रपाली हॉस्पिटलमध्ये होत्या. वर्षभरात त्यांच्या पायावर पाच मोठ्या शस्त्रक्रिया करण्यात आल्या. दरम्यान पायाला गँगरिनही झालं पण आम्रपालीनं हार मानली नाही.

"मी डॉक्टरांना विनंती केली. काही झालं तरी माझा पाय कापू नका, मी सगळं सहन करेन," त्या पुढे सांगत होत्या.

स्फोटात भाजल्यामुळं त्वचेला झालेल्या जखमांवर त्यांना 200हून अधिकवेळा नॉनसर्जिकल ट्रीटमेंट घ्यावी लागली. हे उपचार आणि आम्रपालींचा संघर्ष अजूनही संपलेला नाही.

न संपलेला संघर्ष

शरीरावरच्या जखमा आणि मनाला झालेल्या वेदनांपेक्षा समाजाकडून मिळालेली वागणूक आम्रपालीसाठी जास्त क्लेशदायक होती.

"पोलिसांनी त्या दिवशी बेकरीमध्ये आलेल्या प्रत्येकाची चौकशी केली, फोन रेकॉर्ड्स तपासले. त्या काळात आम्हीच काही गुन्हा केला आहे, अशा नजरेनं लोक पाहायचे....


आम्हाला मूल नकोय कारण...

ज्यांनी या जगात आणलं त्यांच्याच विरोधात एखाद्या मुलाने तरुण वयात असं पाऊल का उचलावं, हा एक प्रश्न पडतोच. पण जर खुद्द आई-वडिलांनीच मूल जन्माला घालण्याचा निर्णय विचारपूर्वक घेतला तर कदाचित पुढील अनेक प्रश्न उद्भवणारच नाहीत.

विशेष म्हणजे मूल जन्माला घालणं, हे आपलं आद्य कर्तव्य मानणाऱ्या लोकांच्या गर्दीत समाजात अशी अनेक तरुण जोडपी आहेत, ज्यांनी ठरवून मूल जन्माला न घालण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यासाठी त्यांची कारणंही तितकीच ठोस आहेत. त्याच कारणांचा घेतलेला हा वेध.

'नवीन पिढीसाठी मागे काय सोडून जातोय?'

"लोकसंख्येचा महापूर आल्याचं आपण सगळेच बोलतो, पण त्यावर काय करतो? आत्ताच आपण नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा मुक्तहस्तपणे वापर करत आहोत, तर मग पुढच्या पिढीसाठी मागे काय सोडून जातोय, हा खरा प्रश्न आहे. म्हणूनच आम्हाला मूल नको असण्याच्या निर्णयावर आम्ही ठाम आहोत," असं मत पुण्याच्या संग्राम खोपडे यांनी बीबीसी मराठीसोबत बोलताना व्यक्त केलं.

डॉ. रिचा आणि संग्राम यांच्या लग्नाला दोन वर्षं झाली असली तरी गेली सहा वर्षं ते एकमेकांना ओळखतात. त्यामुळे लग्नाच्या आधीच त्यांनी मूल होऊ ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

न देण्याचा निर्णय घेतल्याचं सांगितलं.

डॉ. रिचा यांच्या मते, "98 टक्के लोकांचे जेनेटिक्स हे चांगले नसतात. मग नवीन पिढी जन्माला घालण्याचा अटट्हास कशाला करायचा?"

"वैद्यकशास्त्र पुढे जातंय त्यामुळे माणसाचं आयुर्मान वाढणार आहे. त्यामुळे प्रत्येकाने आपापली जबाबदारी ओळखून वागलं पाहिजे, एवढंच आम्हाला वाटतं," असं रिचा म्हणाल्या.

"आमच्या कुटुंबीयांनी आमच्या निर्णयाला कधीच विरोध केला नाही. एवढंच नव्हे तर आमचे अनेक तरुण मित्र-मैत्रीणदेखील याच विचारांचे आहेत. माझ्या बहिणीला सहा वर्षांची मुलगी आहे आणि माझं तिच्यावर जीवापाड प्रेम आहे. मुलांवर प्रेम असण्याची ही भावना मला पुरेशी वाटते," असंही रिचा पुढे म्हणाल्या.

'नवीन जीवाला धकाधकीचं आयुष्य देण्याची इच्छा नाही'

सुप्रिया आणि कौशिक वर्तक यांच्या लग्नाला दहा वर्षं झाली असून सध्यातरी ते पक्के मुंबईकर आहेत. मुंबईचं धकाधकीचं जीवन ते रोज अनुभवतात आणि त्यामुळे आणखी दहा वर्षांनी त्यांना स्वत:लाच हे शहर सोडून मुंबईबाहेर राहायला जायचं आहे.

"असं असताना आणखीन एका नवीन जीवाला जन्म देऊन त्याला हे धकाधकीचं आयुष्य देण्याची त्यांची अजिबात इच्छा नाही," असं सुप्रिया वर्तक बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाल्या.

"मूल जन्माला घालण्याचा निर्णय विचार करूनच घ्यायचा, असा निर्णय आम्ही सुरुवातीपासूनच घेतला होता," असं कौशिक वर्तक सांगतात. "त्यामुळे मूल होऊ देण्याच्या बाबतीत आमच्या कुटुंबीयांचं कुठलंच दडपण आमच्यावर नाही. त्यांनी तो निर्णय आमच्यावर सोपवलेला आहे. त्यामुळे आम्ही निश्चिंत आहोत."

"खरंतर मीसुध्दा या जगात आले नसते तर फार काही फरक पडला नसता," असं सुप्रिया अगदी मोकळेपणाने सांगतात. "पण एकदा का तुम्ही जन्म घेतलात की तुम्हाला जगण्याच्या स्पर्धेला तोंड द्यावंच लागतं. नवीन जीवाच्या बाबतीत आम्हाला ते अजिबात करायचं नाहीए," असं सुप्रिया यांचं ठाम मत आहे.

'एखाद्या जोडप्याला मूल हवं असतं तसं आम्हाला मूल नकोय'

एखाद्या जोडप्याला मूल हवं असतं तसं आम्हाला मूल नको आहे आणि हे इतकं सोपं आहे, असं मुंबईस्थित नीरव आणि मीरा शाह सांगतात.

"ज्यांना मूल हवंय त्यांना आपण प्रतिप्रश्न करत नाही. मग ज्यांना नको आहे, तो त्यांचा निर्णय आहे आणि त्यावर वादविवाद करण्याचा प्रश्नच उद्भवत नाही," असं नीरव पुढे म्हणाले.

मीरा आणि नीरव यांचं सात वर्षापूर्वी अरेंज मॅरेज झालं आहे. "पण लग्नानंतर मूल जन्माला घालण्यापेक्षा एखादी...


आम्ही एकत्र आल्याचं पाहून काही लोकांच्या पोटात दुखतंय. पण त्यांच्या पोटदुखीचा इलाज माझ्याकडे आहे, अमित शहांकडे आहे आणि मुख्य म्हणजे मतदारांकडे आहे, असं शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी अहमदाबादमध्ये झालेल्या सभेत म्हटलं होतं.

भाजप अध्यक्ष अमित शहांचा उमेदवारी अर्ज दाखल करण्यासाठी भाजपच्या सहकारी पक्षांचे नेते अहमदाबादमध्ये हजर झाले होते. त्या ठिकाणी उद्धव ठाकरे देखील होते. अगदी काही महिन्यांपूर्वी भारतीय जनता पक्षावर कडाडून टीका करणाऱ्या शिवसेनेनं आपला पवित्रा बदलला.

बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये शिवसेना प्रवक्ते संजय राऊत म्हणाले की 'आम्ही प्रत्येकावर टीका करतो. जेव्हा आमचं सरकार होतं तेव्हा देखील सामनातून सरकारी धोरणांवर टीका व्हायची.'

काही महिन्यांपूर्वी झालेल्या टीकेबद्दल बोलताना उद्धव ठाकरे अहमदाबादमध्ये म्हणाले की 'आम्ही फक्त एकमेकांच्या हातात हात घेतले नाहीत तर आमची मनं देखील जुळली आहेत.'

गेल्या काही दिवसांत शिवसेना आणि भाजपने एकमेकांना नाराज न करण्याचं धोरण अवलंबल्याचं दिसत आहे. जालन्यात अर्जुन खोतकर बंड करण्याच्या पवित्र्यात होते त्यांची समजूत उद्धव ठाकरे या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी काढली.

त्यानंतर पालघरची जागा भाजपकडे होती. ती जागा भाजपने तर दिलीच पण त्याबरोबर आपला उमेदवार राजेंद्र गावित यांना देखील भाजपनं शिवसेनेला दिलं. त्या ठिकाणी श्रीनिवास वनगा हे बंडखोरी करतील अशी शक्यता होती, पण त्यांना विधीमंडळावर पाठवण्याचं वचन शिवसेना पक्षप्रमुखांनी देऊन संभाव्य बंडखोरी रोखली.

तर आता, शिवसेना नेतृत्वावर सातत्याने टीका करणाऱ्या भाजप खासदार किरीट सोमय्यांना भाजपनं उमेदवारी नाकारली आहे. त्यांच्या नावाला शिवसेनेचा विरोध होता.

खरंच दिलजमाई की पर्याय नाही?

शिवसेना आणि भाजप एकत्र आले की विरोधकांचं पोट दुखतं असं उद्धव ठाकरे म्हणतात पण तरी देखील हा प्रश्न उरतोच की शिवसेना-भाजप यांची खरंच दिलजमाई झाली आहे की एकमेकांशिवाय पर्याय नाही?

सोमय्यांचं तिकीट जाण्यामागे काय कारण असावं असं विचारलं असता ज्येष्ठ पत्रकार प्रकाश अकोलकर सांगतात की शिवसेना नेतृत्वावर टीका केल्यामुळे त्यांची उमेदवारी गेली असावी.

"भारतीय जनता पक्षाने यावेळी शिवसेनेसमोर मान झुकवली असाच किरीट सोमय्यांच्या पत्ता कापण्याचा अर्थ काढावा लागेल," असं अकोलकर सांगतात.

"जेव्हा युती झाली त्यानंतर शिवसेनेनी जालना आणि पालघर या ठिकाणी नमती भूमिका घेतली. जालन्याला अर्जुन खोतकर हे बंडाच्या पवित्र्यात होते त्यांचं बंड शिवसेनेनं शांत केलं. तर पालघरला भाजपचाच उमेदवार त्यांना घ्यावा लागला."

"पण सोमय्यांनी थेट उद्धव यांच्यावरच टीका केली होती. ती कोणत्याही परिस्थितीत खपवून घेतली जाणार नाही हाच संदेश शिवसेनेनं दिला. शिवसेना नेतृत्वावर टीका केल्यामुळे शिवसैनिकांचा रोष सोमय्यांना ओढावून घ्यावा लागला," अकोलकर सांगतात.

'भाजपसाठी प्रत्येक जागा महत्त्वाची'

"हिंदी भाषक राज्यांमध्ये भारतीय जनता पक्षाला आता पूर्वी इतक्या जागा मिळतील की नाही याबद्दल साशंकता वाटत आहे. उत्तर प्रदेशानंतर सर्वाधिक जास्त खासदार असणारं राज्य हे महाराष्ट्रच आहे. त्यामुळे राज्यातली प्रत्येक जागा महत्त्वाची आहे. थेट मातोश्रीवरच टीका केल्याने सोमय्यांना तिकीट दिलं जाऊ नये अशी शिवसैनिक तसंच नेतृत्वाची इच्छा होती. त्यांच्या संतापामुळे ही जागा हातची जाईल, अशी भाजपला भीती वाटत असावी," अकोलकर सांगतात.

'शिवसेना नेतृत्वावर टीका खपवून घेतली जाणार नाही'

शिवसेना पक्षप्रमुखांवर टीका केल्यामुळेच सोमय्यांचं तिकीट कापलं गेलं असावं का, असं विचारलं असता ज्येष्ठ पत्रकार राही भिडे सांगतात,...


आम्ही रेल्वे ट्रॅकवर नव्हतो. त्यापासून थोड्या अंतरावर होतो. फटाक्यांचा आवाज आला आणि नूर खूश झाली. तेव्हा हे माहिती नव्हतं की तिचा हा आनंद काही क्षणांत दु:खात बदलून जाईल," अमृतसर येथील रेल्वे अपघाताविषयी सांगताना किमती लाल यांचे डोळे पाणावले होते.

त्यांच्यावर अमृतसरच्या गुरुनानक हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत.

दुर्घटनेनंतर 15 मिनिटांतच त्यांना कळलं होतं की, रेल्वे अपघातात त्यांची मुलगी अनू आणि नात नूर यांचा मृत्यू झाला आहे.

अमृतसरमधल्या जोडा फाटक या ठिकाणी रावण दहनाच्यावेळी रेल्वेखाली सापडून 62 ठार तर 150वर जखमी झाले आहेत.

किमती लाल

"मी आणि माझी मुलगी रेल्वे ट्रॅकवर नव्हतो. घटना घडली तेव्हा लोकांनी आम्हाला पायदळी तुडवलं," लाल सांगतात.

दरवर्षी दसरा मेळाव्याला येणाऱ्या किमती लाल यांना यावर्षी अशी घटना घडेल असं वाटलं नव्हतं.

याच अपघातात जखमी झालेल्या सपनासुद्धा गुरुनानक हॉस्पिटलमध्ये भरती आहेत. बहिणीसोबत त्या कार्यक्रमाला गेल्या होत्या. सपना यांच्या बहिणीचा मृत्यू झाला आहे, तर सपना यांच्या डोक्यास इजा झाली आहे.

'रेल्वे येत आहे हे समजलं नाही'

"रावणदहनाच्या ठिकाणापासून आम्ही द... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ूर होतो. रेल्वे ट्रॅकजवळ एक एलईडी स्क्रीन लावलेली होती आणि आम्ही त्यावर दहनाचा कार्यक्रम बघत होतो.

ट्रॅकवरून 3 रेल्वे गेल्या होत्या, पण ही ट्रेन आली तेव्हा आम्हाला काहीच समजलं नाही," सपना घडलेल्या घटनेबद्दल सांगतात.

सपना

गुरुनानक हॉस्पिटलमध्ये जवळपास 70 लोकांना उपचारासाठी दाखल करण्यात आलं आहे.

अपघातानंतर हॉस्पिटलमध्ये लोक आपापल्या नातेवाईकांना शोधण्यासाठी आले होते. शवागाराशेजारी गर्दी जमलेली होती.

अपघातात जवळच्या लोकांना गमावलेली माणसं रात्री उशीरापर्यंत तिथं होती. अजूनही तिथं 25 मृतदेह आहेत.

मदतीचा हात

अपघाताग्रस्तांना मदत करण्यासाठी अनेक लोक पुढे आले. कुणी रक्तदान केलं, तर कुणी रुग्णांसाठी जेवण दिलं.

गंभीर जखमी रुग्णांना आसपासच्या दवाखान्यांमध्ये पाठवण्यात आलं आहे.

गुरुनानक हॉस्पिटलमध्ये आम्हाला हृदयेश भेटले. अपघातात त्यांचे भाऊ जखमी झाले आहेत. त्यांचे भाऊ अनेक वर्षांपासून इथल्या कार्यक्रमाला येत असत.

नशीबानं वाचवलं

पवन यांच्या पत्नीवर हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरुवात आहेत. तेसुद्धा रेल्वे ट्रॅकवर उपस्थित होते.

ते सांगतात, "माझी मुलगी माझ्या खांद्यावर बसलेली होती. पत्नी हातात हात घालून उभी होती. आम्ही रेल्वे ट्रॅकवरच उभे होतो. अपघातापूर्वी एक रेल्वे ट्रॅकवरून गेली आणि ट्रॅकवरील लोकांनी तिला रस्ता दिला. थोड्या वेळानंतर दुसरी रेल्वेही गेली."

"माझी पत्नीही या अपघाताची बळी ठरली असती पण मी हात घट्ट पकडून तिला ओढलं. पडल्यामुळे तिला जखम झाली. मीसुद्धा पडलो आणि डोळ्यांसमोर अंधार निर्माण झाला."

पवन

कुटुंबीयांचा जीव वाचला म्हणून पवन स्वत: ला नशीबवान समजतात.

"माझ्या पत्नीची जखम भरून निघेल पण या अपघातानं काही लोकांना अशी इजा पोहोचवली आहे जी आयुष्यभर टिकून राहिल," पवन त्यांच्या भावना व्यक्त करतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


आम्ही संयुक्त राष्ट्र संघटनेत काश्मिरी नागरिकांच्या हक्कांना पुन्हा एकदा पाठिंबा दर्शवल्याबद्दल राष्ट्राध्यक्ष अर्दोआन यांचे आभार, अशी प्रतिक्रिया पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान यांनी ट्वीटरवर दिली आहे.

तत्पूर्वी, त्याच्या एक दिवस आधीच पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या 75 व्या वर्धापनदिनाचं औचित्य साधून भाषण केलं होतं. यावेळीही त्यांनी काश्मीरचाच मुद्दा उपस्थित केला होता.

"काश्मीर संघर्षाचा मुद्दा आशिया खंडात शांतता आणि स्थैर्य आणण्याच्या दृष्टीकोनातून महत्त्वाचा आहे, अजूनसुद्धा हा ज्वलंत मुद्दा आहे. जम्मू काश्मीरचा विशेष दर्जा रद्द केल्यानंतर परिस्थिती आणखी बिघडली आहे," असं अर्दोआन आपल्या भाषणात म्हणाले.

तुर्कस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष अर्दोआन यांनी हे वक्तव्य रेकॉर्डेड व्हीडिओ संदेशाच्या माध्यमातून केलं.

अर्दोआन यांच्या या भूमिकेवर भारताने कठोर आक्षेप घेतला आहे. संयुक्त राष्ट्रातील भारताचे प्रतिनिधी टी. एस. त्रिमूर्ती म्हणाले, "भारताच्या जम्मू काश्मीर या केंद्र शासित प्रदेशाबाबत राष्ट्राध्यक्ष अर्दोआन यांचं वक्तव्य आम्ही पाहिलं. हा भारताच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा अंतर्गत विषयांत हस्तक्षेप आहे. भारतासाठी हे स्वीकारार्ह नाही. तुर्कस्तानने दुसऱ्या देशांच्या सार्वभौमत्वाचा सन्मान करणं शिकायला हवं."

गेल्या वर्षी 5 ऑगस्ट रोजी कलम 370 हटवण्यात आल्यानंतर तुर्कस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने यावर अशाच प्रकारची टीका केली होती. तेव्हा भारताने ते अनुचित असल्याचं म्हटलं होतं. त्यानंतर यावर्षी फेब्रुवारी महिन्यात अर्दोआन पाकिस्तान दौऱ्यावर गेले होते. त्यावेळी त्यांनी पाकिस्तानी संसदेलाही संबोधित केलं. "काश्मीरचा मुद्दा पाकिस्तानसाठी जितका महत्त्वाचा आहे तितकाच तुर्कस्तानच्या लोकांसाठीही तो महत्त्वाचा आहे," असं अर्दोआन त्यावेळी म्हणाले होते.

मंगळवारी संयु्क्त राष्ट्राच्या आमसभेत अर्दोआन म्हणाले, "आपण सर्वजण काश्मीर प्रश्नी समाधान, संवाद, युएन प्रस्ताव आणि काश्मिरी लोकांच्या अपेक्षांचा हिशोब करण्याच्या बाजूने आहोत."

गेल्या वर्षीच्या आमसभेतही अर्दोआन यांनी काश्मीरचा मुद्दा उपस्थित केला होता.

वॉशिंग्टन पोस्टचे पत्रकार इशान थरूर यांनी या भाषणावरून अर्दोआन यांच्यावर टीका आहे. "अर्दोआन पॅलेस्टाईन, काश्मीर आणि नरगोरनो कॅरबेक या मुद्द्यांवर भाषणबाजी करतात. पण त्यांनी झिनजियांग प्रांतातील वीगर मुस्लिमांबाबत चकार शब्दी काढला नाही," असं थरूर म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


आयआयटी दिल्लीत झालेल्या या कार्यक्रमात फेसबुकच्या वतीने मनीष खंडुरी, गुगलच्या वतीने ईरीन जे. डब्लू आणि ट्विटरच्या वतीने विजया गड्डे सहभागी झाले होते.

तंत्रज्ञान क्षेत्रातील या कंपन्यांनी फेक न्यूज रोखण्यासमोरील असलेल्या आव्हानांवर चर्चा केली.

खंडुरी फेसबुकमध्ये फेक न्यूजच्या अनुषंगाने काम पाहतात. ते म्हणाले, "आमच्या प्लॅटफॉर्मच्या अस्तित्वासाठीचा हा मोठा धोका आहे. आम्ही हा विषय अत्यंत गंभीरपणे घेत आहोत. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म म्हणून संवादाच्या गुणवत्ता आमच्यासाठी केंद्रस्थानी आहे. यावर चुकीच्या माहितीचा प्रभाव पडत आहे. आम्ही एक सोशल मीडिया आहोत, आणि आम्हाला समाजात सकारात्मक हस्तक्षेप करायचा आहे. फेक न्यूजच काम अगदी याच्या विरोधात चालतं."

गुगलच्या दक्षिण आशियातील न्यूज लॅबचे प्रमुख इरीन म्हणाले, "ही एक मोठी समस्या असल्याचं गुगलनं स्वीकारलं आहे. यावर उपाय शोधणं हे आम्ही आमची जबाबदारी मानतो. जेव्हा लोक गुगलवर येतात तेव्हा ते उत्तर शोधत असतात. तंत्रज्ञान, पत्रकार आणि इतरांच्या मदतीने आम्ही दर्जेदार कंटेंट देऊ शकतो."

ट्विटरच्या ट्रस्ट सेफ्टी विभागाच्या ग्लोबल हेड विजया गाड्डे, "ट्विटर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चा उद्देश लोकसंवाद वाढवा हाच आहे. जेव्हा लोक ट्विटरवर येतात तेव्हा त्यांना काय सुरू आहे हे जाणून घ्यायचं असतं किंवा त्यांना याबद्दल जगाला सांगायचं असतं. जर दर्जेदार कंटेंट देता आला नाही तर लोक आमचं व्यासपीठ वापरायचं बंद करतील."

सोशल मीडियाची जबाबदारी

अमेरिकेतील निवडणुकीत झालेल्या हस्तक्षेपाच्या मुद्यावर मार्क झुकरबर्ग यांनी अमेरिकेच्या कायदे मंडळासमोर हजर व्हावं लागलं होतं. पण भारतात जेव्हा भारतात लिचिंगच्या घटना घडल्या तेव्हा मात्र त्यांनी सार्वजनिकपणे काहीही खुलासा का  केला नाही, असा प्रश्न खंडुरी यांना विचारण्यात आला. यावर ते म्हणाले, "भारतात जे घडत आहे, त्याबद्दल झुकरबर्ग यांना रस आहे. या समस्येवर मार्ग काढण्यासाठी मोठी टीम बनवण्यात आली आहे. भारतात होणाऱ्या निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर फेसबुकने वॉशिंग्टनमध्ये वॉररूम बनवली आहे."

व्हॉट्सअपवर जे प्रश्न उपस्थित होत आहेत, त्यावर खंडुरी म्हणाले, "आम्हीही सध्या शिकत आहोत. या प्लॅटफॉर्मवर चांगल्या बाबीसुद्धा आहेत. यावर बरीच माहिती शेअर केली जाते. आम्ही भारतात बरंच काही बदलत आहोत. या समस्येला आम्ही गांभीरपणे घेतलं आहे. त्यावर उपाय करण्यासाठी काही बदल केले जात आहेत."

निवडणुकीच्या काळात पसरत असलेल्या फेक न्यूजबद्दल ते म्हणाले, "माहितीची खातरजमा करण्यासाठी आम्ही मोठ्या प्रमाणावर बाहेरच्या लोकांची मदत घेत आहोत. फेसबुकवर सध्या असलेल्या माहितीच्या 'स्वच्छते'साठी आम्ही प्रयत्न करत आहोत आणि यावर मोठा खर्च होत आहे. याबद्दल आम्ही धोरणकर्त्यांशीही आम्ही बोलत आहोत. यासाठी आम्ही प्रशिक्षण ही देत आहोत."

तर युट्यूबवर उपलब्ध खोट्या माहितीबद्दल ईरीन म्हणाले, "बरेच लोक बातम्यांसाठी यूट्यूबवर येतात, हे आमच्या लक्षात आलं आहे. त्यामुळे यूट्यूबवर आम्ही आवश्यक ते बदल करत आहोत. जेव्हा लोक न्यूज शोधण्यासाठी यूट्यूबर येतील तेव्हा त्यांना विश्वासार्ह माहिती मिळाली पाहिजे."

ते म्हणाले, "जेव्हा आम्ही लोकांपर्यंत अचूक माहिती पोहोचवू तेव्हा ते आमच्या व्यवसायासाठीही फायद्याचं आहे."

विजया गाड्डे म्हणाल्या, "फेक अकाऊंट ओळखता यावं यासाठी आम्ही आमचं तंत्रज्ञान सुधारत आहोत. फेक अकाऊंट आमच्या धोरणांच्या विरोधात आहे. कंटेटबद्दल तक्रार करण्याची सुविधाही आम्ही दिली आहे."

लोकसभा निवडणुकीची तयारी

लोकसभा निवडणुकीच्या तयारीबद्दल खंडुरी म्हणाले, "बाहेरील लोकांची मदत, सध्याचा कंटेंट 'स्वच्छ' करणं...


आयकर अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, कर चोरी प्रकरणी या अभिनेत्यांवर छापेमारी सुरू करण्यात आली आहे. याचसोबत फॅंटम फिल्मवरही छापासत्र सुरू करण्यात आलं.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि अल्पसंख्याक विकासमंत्री नवाब मलिक यांनीही या प्रकरणी केंद्र सरकारवर टीका करताना म्हटलं, "ज्या पद्धतीने अनुराग कश्यम आणि तापसी पन्नू यांच्या घरी आणि आस्थापनेवर छापा मारण्यात आला यातून हे दिसते की जे लोक केंद्र सरकार विरोधात भूमिका घेतात त्यांच्यावर दबाव टाकण्याचा प्रयत्न केला जात आहे."

काँग्रेसनेही अशीच टीका केली होती.

यानंतर अनुराग कश्यप हे नाव पुन्हा चर्चेत आलं.

अनुराग हे केवळ आपल्या चित्रपटांसाठीच ओळखले जात नाहीत, तर रोखठोक भूमिकांसाठीही ओळखले जातात. बीबीसी प्रतिनिधी विकास त्रिवेदी यांनी जून 2020 मध्ये अनुराग कश्यप यांच्याशी संवाद साधला होता. या मुलाखतीत अनुराग यांनी आपली चित्रपट निर्मितीची प्रक्रिया, माध्यमांबद्दलची भूमिका, आपली राजकीय मतं यावर भाष्य केलं होतं. या मुलाखतीचा संपादित अंश.

एक मुलगा रोज झाडाखाली उभा राहून चिंचा पाडण्याचा प्रयत्न करायचा. पण त्याचा नेम लागायचा नाही. दगड लांब जाऊन पडायचा.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लोक त्याच्याकडे पाहून हसायचे. एक दिवस त्या मुलानं मारलेला दगड दुसऱ्या मुलाला जाऊन लागला. तो मुलगा चिंचा पाडणाऱ्या मुलाला शाळेत त्रास द्यायचा. नंतर कळलं की, खरंतर तो मुलगा दुसऱ्या मुलाला दगड कसा मारता येईल याचीच प्रॅक्टिस करत होता आणि लोकांना असं वाटावं की, हा तर बिचारा चिंचा पाडत होता.

एखाद्या शाळकरी मुलानं अशाप्रकारच्या गोष्टी लिहिणं कोणाच्या पचनी पडणारं नव्हतं. त्यामुळे या मुलाच्या गोष्टी कधीच छापून आल्या नाहीत. शेवटी त्यानं गोष्टी लिहिणंच थांबवलं.

अर्थात, मोठा झाल्यावर पुन्हा एकदा त्याचं लिखाण सुरू झालं. तो 40-50 पानं हातानं सहजच लिहून काढायचा.

काही कथांनी त्याला नाव मिळवून दिलं आणि काहींनी केवळ पैसे. मालिका, चित्रपट लिहिले. त्यानंतर त्यानं एका अशा नावानं चित्रपट बनविण्याचा विचार केला, ज्या नावाच्या चित्रपटाला 2020 साली ऑस्कर मिळालं होतं. पण नंतर त्यानं आपल्या चित्रपटाचं नाव बदलण्याचा विचार केला. कारण या नवख्या दिग्दर्शकाला वाटलं की, 'पॅरासाइट' हे नाव लोकांना चटकन समजणार नाही. त्यामुळे 'पॅरासाइट' हे नाव बदलून पांच हे नाव ठेवण्यात आलं. 'पांच' हा चित्रपट आजतागायत थिएटर्समध्ये प्रदर्शित झाला नाही.

चिंचा पाडणाऱ्या मुलाची ती गोष्ट लिहिणारा मुलगा म्हणजे अनुराग कश्यप. त्याने लिहिलेल्या गोष्टी कदाचित आजही अनेकांच्या पचनी पडत नाहीत. पण यामुळे अजिबात विचलित न होता अनुराग लाइट, कॅमेरा, अॅक्शन म्हणतच आहेत आणि ज्या गोष्टींमुळे त्रास होतो, त्यावर रिअॅक्शनही देत आहेत.

अनुराग कश्यप यांना मीडियाचं वावडं का आहे?

गँग्स ऑफ वासेपूरमध्ये 'रिश्तों के भी रूप बदलते हैं, नए-नए सांचों में ढलते हैं' हे मालिकेचं टायटल साँग सुरू असतानाच गोळीबार सुरू होण्याचा सीन असो, की मुक्काबाज चित्रपटात रोमँटिक सीननंतर टीव्हीतून 'ये आसन कई बार करें' असं सांगणारा रामदेव बाबांचा आवाज...अनुराग कश्यपच्या चित्रपटांमध्ये बॅकग्राऊंडला टीव्हीचे आवाज कौशल्यानं वापरलेले असतात.

'चोक्ड' चित्रपटातही बॅकग्राऊंडला असेच आवाज ऐकायला मिळतात.

''मशरूम खाइए, नरेंद्र मोदी बन जाइए. जी हां चौंकने की आवश्यकता नहीं. प्रधानमंत्री मोदी की चुस्ती फुर्ती के पीछे मशरूम...''

''नक्सलियों की नाक में दम हो गया है. 500-1000 नोट बंद किए जाने से इन लोगों की प्लॅनिंग बिगड़ गई है.''

याच चित्रपटातील एका दृश्यात नवीन नोट घ्यायला गेलेली व्यक्ती विचारते- नोटेमध्ये मायक्रोचिप...


आयटी व्यावसायिक तुषार अत्रे

1. मराठी आयटी व्यावसायिकाची अमेरिकेत हत्या

भारतीय वंशाचे आयटी व्यावसायिक तुषार अत्रे यांची अमेरिकेत अपहरण करून हत्या करण्यात आली आहे. याविषयीची बातमी NDTVने दिली आहे. 50 वर्षीय तुषार यांची सिलीकॉन व्हॅलीमध्ये अत्रेटेक या नावाने कंपनी होती.

त्यांचं मंगळवारी राहत्या घरातून अपहरण करण्यात आलं होतं. त्यांचा मृतदेह त्यांच्या कारमध्ये सापडला.

तुषार हे यशस्वी आणि लक्षाधीश उद्योजक होते.

2. संजय निरूपम : प्रचारात सहभागी होणार नाही

काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते संजय निरुपम यांनी तिकीट वाटपावर संताप व्यक्त केला आहे. तिकीट वाटपात आपल्या समर्थकांकडे दुर्लक्ष करण्यात आल्याने संजय निरुपम यांनी जाहीर नाराजी व्यक्त केली आहे.

निरुपम यांनी एक ट्वीट करत आपली नाराजी व्यक्त केली आहे. याबाबतचं वृत्त एबीपी माझाने दिलं आहे.

काँग्रेसमधील खदखद निवडणुकीच्या तोंडावर पुन्हा बाहेर आली आहे. पक्षाला आता माझी गरज वाटत नाहीये, असं ट्वीट करत संजय निरुपम यांनी आपली नाराजी व्यक्त केली आहे.

मी सुचवलेल्या नावांकडे पक्षश्रेष्ठींनी दुर्लक्ष केलं असं म्हणत कोणत्याही प्रचारात सहभागी न होण्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा पवित्रा निरुपमांनी घेतला आहे.

ज्या प्रमाणे पक्षश्रेष्ठी माझ्याशी वागत आहेत, ते पाहता पक्ष सोडण्याची वेळ फार दूर आहे, असं वाटत नाही, असं सूचक विधानही निरुपम यांनी केलं आहे.

3. पीएमसी बँक घोटाळा प्रकरणी एचडीआयएलच्या दोन संचालकांना अटक

पीएमसी बँक घोटाळ्याप्रकरणी एचडीआयएलच्या दोन संचालकांना अटक करण्यात आली असून त्यांची 3500 कोटींची संपत्ती आणि दहा खाती गोठविण्यात आली आहेत. ही बातमी टीव्ही9 च्या वेबसाईटने दिली आहे.

पीएमसी बँकेचं कर्ज बुडवणारे एडीआयएलचे व्यवस्थापकीय संचालक राकेश वाधवान आणि त्यांचे चिरंजीव सारंग वाधवान आणि राकेश वाधवान यांना मुंबई पोलिसांच्या आर्थिक गुन्हे शाखेने अट केली आहे.

पीएमसी बँकेचं कर्ज घेऊन बुडवणाऱ्या एकूण 44 मोठ्या खात्यांपैकी 10 खाती ही एचडीआयएल आणि वाधवा यांच्याशी संबंधित आहेत. त्यामुळे ही कारवाई महत्त्वाची मानली जात आहे.

दरम्यान, गृहनिर्माण क्षेत्रातील 'एचडीआयएल' समूहाशी निगडित कर्ज घोटाळ्यामुळे र्निबध आलेल्या 'पीएमसी बँके'च्या ठेवीदारांना खात्यातून रक्कम काढण्याची मर्यादेत रिझव्‍र्ह बँकेने आणखी वाढ केली असून ती आता 10 हजारांवरून 25,000 रुपये करण्यात आली असल्याचे गुरुवारी स्पष्ट केले. ही बातमी लोकसत्ताने दिली आहे.

4. छोटा राजनच्या भावाला दिलेलं 'महायुती'चं तिकीट अखेर कापलं

अंडरवर्ल्ड डॉन छोटा राजनचे भाऊ दीपक निकाळजे यांना महायुतीचे उमेदवार म्हणून रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाकडून उमेदवारी जाहीर करण्यात आली होती. ते कमळाच्या चिन्हावर निवडणूक लढवणार असंही म्हटलं जात होतं. पण रिपब्लिकन पार्टी आठवले गटाने काल दिलेलं हे तिकीट आज मागे घेतलं आहे. ही बातमी नेटवर्क18 लोकमतने दिली आहे.

सातारा जिल्ह्यातल्या फलटणमधून दीपक निकाळजे निवडणूक लढवणार होते. आता या जागेवर रामदास आठवलेंनी नवा उमेदवार दिला आहे.

5. पी. चिदंबरम यांच्या न्यायालयीन कोठडीत वाढ

दिल्ली हायकोर्टाने माजी गृहमंत्री पी चिदंबरम यांच्या न्यायलयनीन कोठडीत वाढ केली आहे. INX मीडिया घोटाळा प्रकरणी सध्या ते अटकेत आहेत. ही बातमी टाइम्स ऑफ इंडियाने दिली आहे.

याप्रकरणी सुप्रीम कोर्टात धाव घेत चिदंबरम यांनी आरोप केला आहे की सीबीआय जाणूनबुजून त्यांच्या कोठडीत वाढ करण्याचा प्रयत्न करत आहे. त्यांनी असंही म्हटलं आहे की त्यांचा जामीन नाकारण्याचा दिल्ली हायकोर्टाचा निर्णय चुकीचा होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


आयटीओ परिसरात ट्रॅक्टर चालवणाऱ्या एका शेतकऱ्याचा मृत्यू झाला आहे. त्याचा ट्रॅक्टरचा कोलमडला. आयटीओ परिसरात आंदोलकांना पांगवण्यासाठी अश्रूधुराचा वापर करण्यात येत होता. या शेतकऱ्याचा मृत्यू नेमका कसा झाला हे अद्याप स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

दरम्यान ट्रॅक्टर परेड शांततामय पद्धतीने करायची होती हा आमचा सहमतीने घेतलेला निर्णय होता. मात्र ज्या पद्धतीने गोष्टी घडल्या आहेत ते योग्य नाही असं शेतकरी नेत्याने सांगितलं.

ठिकठिकाणी शेतकऱ्यांनी पोलिसांनी उभे केलेले बॅरिकेड्स तोडले आहेत, तर पोलिसांनी अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडल्या आहेत.

एएनआय वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, शेतकरी आंदोलक लाल किल्ल्यापर्यंत पोहोचले आहेत. आंदोलकांनी शीखधर्मीयांचा झेंडा लाल किल्ल्याच्या तटबंदीवर फडकावला. अनेक शेतकरी लाल किल्ल्याच्या दिशेने जात आहेत.

शेकडो निदर्शक शेतकरी लाल किल्ल्याच्या बाहेर पोहोचले. आम्ही इथेच निदर्शनं करणार, असं निदर्शक म्हणत आहेत.

मध्य आयटीओ भागात शेतकरी आंदोलक पोहोचले आहेत. एएनआय या वृत्तसंस्थेनं एक व्हीडिओ प्रसिद्ध केला आहे. या व्हीडिओमध्ये काही आंदोलकांनी एका पोलिस कर्मचाऱ्याला गर्दीतून वाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वत बाहेर काढलं.

काही शेतकऱयांनी पोलिसांवर दगडफेक करण्याचाही प्रयत्न केल्याची माहिती मिळत आहे. पण या वृत्ताला अजून कोणताही दुजोरा मिळालेला नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


आयपीएलमध्ये खेळाडूबरोबरच , तंत्रज्ञ, टीम मॅनेजर्स, चीअर लीडर्स, समालोचक यांना देखील चांगलं मानधन दिलं जातं. इतकं करूनही आयपीएल व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी आहे. हे कसं घडतं?

आयपीएल संघांना पैसा मिळतो कसा?

आयपीएल संघांसाठी उत्पन्नाचा प्रमुख स्रोत म्हणजे स्पर्धेचे मुख्य प्रायोजक. उदाहरणार्थ यंदा ड्रीम11 स्पर्धेचे टायटल स्पॉन्सर आहेत. याव्यतिरिक्त अन्य कंपन्याही विविध कारणांसाठी प्रायोजक आहेत. हे प्रायोजक बीसीसीसाआयला एक विशिष्ट रक्कम देतात. या रकमेपैकी 60 % रक्कम आठ संघांमध्ये समान वितरित केली जाते. ही रक्कम मिळण्याची हमी प्रत्येक संघाला असते. दरवर्षी मुख्य प्रायोजक आणि अन्य छोट्यामोठ्या प्रायोजकांच्या माध्यमातून त्यांना ही रक्कम मिळते.

आयपीएल संघांचा उत्पन्नाचा दुसरा मोठा स्रोत म्हणजे ब्रॉडकास्टिंग राईट्स. सध्या आयपीएलच्या प्रसारणाचे हक्क स्टार स्पोर्ट्सकडे आहेत. त्यांनी याकरता बीसीसीआयला एवढी रक्कम दिली आहे. या रकमेपैकी ठराविक रक्कम आयपीएल संघांमध्ये समान वितरित केली जाते. या रकमेचीही हमी असते कारण मैदानावर येऊन मॅच बघणाऱ्या प्रेक्षकांच्या तुलनेत टीव्हीवर आयपीएल मॅच पाहणाऱ्यांची संख्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या अधिक असते. ब्रॉडकास्ट राईट्स एका चॅनेलला दिले जातात. मात्र ही लीग जगभरातल्या विविध देशांमध्ये वेगवेगळ्या चॅनेलवर दाखवली जाते. त्यातून येणाऱ्या नफ्याचा हिस्साही आयपीएल संघांना मिळतो.

तिसरा उत्पन्नाचा स्रोत म्हणजे प्रत्येक आयपीएल संघाचे स्वत:चे प्रायोजक असतात. खेळाडूंच्या जर्सीवर विविध ठिकाणी या प्रायोजकांची नावं तुम्हाला दिसतील. प्रत्येक प्रायोजकाकडून आयपीएल संघाला ठराविक रक्कम मिळते. जर्सीवर, सरावाच्या किटवर प्रायोजकांच्या ब्रँडचं नाव तुम्हाला दिसेल. जितके जास्त प्रायोजक, तेवढी नावं जास्त आणि तेवढी कमाईही जास्त.

खेळाडूंच्या जर्सीवर प्रायोजकांची नावं तुम्ही पाहू शकता

गेट मनी म्हणजे स्टेडियमवर तिकीट काढून येणाऱ्या प्रेक्षकांच्या माध्यमातून मिळणारा पैसा. प्रत्येक स्टेडियमची प्रेक्षकक्षमता ठरलेली असते. आयपीएल संघासाठी होम आणि अवे मॅचेस असतात. उदाहरणार्थ वानखेडे स्टेडियमवर होणाऱ्या मॅचेस या मुंबई इंडियन्स संघाकरता होम मॅचेस असतात. या मॅचेसला भरपूर गर्दी होण्याची शक्यता असते. काही तिकिटांची ऑनलाईन विक्री होते तर काही प्रत्यक्ष ग्राऊंडवर उपलब्ध असतात. यातून आयपीएल संघांना थेट पैसा मिळतो.

प्रत्येक आयपीएल संघ मर्चंडायझिंगच्या माध्यमातून पैसा कमावतो. जर्सी, ट्रॅकपँट, टोप्या, सॅक, सोव्हेनियर, ऑटोग्राफ बॅट, मोबाईल कव्हर अशा अनेक गोष्टी स्पर्धेआधी, स्पर्धेदरम्यान विकल्या जातात. या वस्तूंच्या विक्रीतून आयपीएल संघांना पैसा मिळतो. खेळाडूंची तसंच आयपीएल संघांचा ब्रँड अधिक ठसतो.

जेतेपद पटकावल्यानंतर विजेत्या संघाला घसघशीत बक्षीस रकमेने गौरवण्यात येतं. ही रक्कमही आयपीएल संघासाठी उत्पन्नाचा हिस्सा आहे. विजेत्या संघातील प्रत्येक खेळाडूला या पैशाचा वाटा मिळतो.

आयपीएल संघांना कशावर पैसे खर्च करावे लागतात?

प्रत्येक आयपीएल संघ मालकाला संघ विकत घेतल्यानंतर ज्या रकमेला संघ विकत घेतला, त्याच्या 10% टक्के रक्कम द्यावी लागते.

आयपीएल संघ लिलावात बोली लावून खेळाडूंना संघात समाविष्ट करतात. ही रक्कम म्हणजे त्या खेळाडूंचा पगार असतो. खेळाडू, सपोर्ट स्टाफ, लॉजिस्टिक्सची माणसं, अडमिन टीम अशी अनेक माणसं कार्यरत असतात. त्या सगळ्यांना पगार देणं हा आयपीएल संघांच्या खर्चाचा मोठा भाग असतो.

मॅचदरम्यानची रोषणाई

आयपीएल संघ एका हंगामात सातत्याने प्रवास करतो. विमानाची तिकीटं आणि पंचतारांकित हॉटेलात राहण्याची व्यवस्था यावर आयपीएल संघाला...


आयपीएलमध्ये रैना ज्या टीमकडून खेळायचा त्या चेन्नई सुपर किंग्जने रैना खासगी कारणांमुळे परतल्याचं सांगितलं आहे, तसंच रैना यावर्षी आयपीएलमध्ये खेळणार नाही, असंही स्पष्ट केलं आहे.

रैना आयपीएलसाठी दुबईत असताना इकडे पंजाबमध्ये त्याच्या आत्याच्या घरी दरोडेखोरांनी हल्ला केला. हल्ल्यात आत्याच्या पतीचा मृत्यू झाला तर आत्या आणि त्यांची मुलं गंभीर जखमी झाली.

सुरेश रैनाने नुकतंच मौन सोडून याबाबतचा खुलासा केला आहे. रैनाने सांगितल्याप्रमाणे हल्ल्यात जखमी झालेल्या त्यांच्या एका आतेभावाचाही सोमवारी (31 ऑगस्ट)  उपचारादरम्यान मृत्यू झाला, तर आत्याची परिस्थिती अजूनही गंभीर आहे.

सुरेश रैनाने पंजाब पोलिसांवरही प्रश्नचिन्हं उपस्थित केलं आहे.

यासंदर्भात रैनाने केलेल्या एका ट्विटमध्ये म्हटलं आहे, "पंजाबमध्ये माझ्या कुटुंबीयांसोबत जे घडलं ते भयंकरच्याही पलीकडचं होतं. माझ्या मामांची हत्या करण्यात आली. माझी आत्या आणि माझे आतेभाऊ गंभीर जखमी झाले आहेत. गेले काही दिवस मृत्यूशी झूंज देत असलेल्या माझ्या एका आतेभावाचाही काल रात्री मृत्यू झाला. माझ्या आत्याची प्रकृती अजूनही अत्यंत गंभीर आहे आणि त्या लाईफ सपोर्ट ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सिस्टिमवर आहे."

रैना पुढे लिहितो, "त्या रात्री काय घडलं आणि कुणी केलं, हे आम्हाला अजूनही कळलेलं नाही. माझी पंजाब पोलिसांना विनंती आहे की, त्यांनी या प्रकरणात लक्ष घालावं. कमीत कमी आम्हाला एवढं तरी कळायला हवं की हे केलं कुणी? ते गुन्हेगार सुटता कामा नये."

रैनाने ट्वीटमध्ये पंजाबचं मुख्यमंत्री कार्यालय आणि मुख्यमंत्री अमरिंदर सिंह यांनाही टॅग केलं आहे. मात्र, रैना याने आयपीएल सोडून येण्यामागच्या कारणाचा उल्लेख या ट्वीटमध्ये केलेला नाही.

सुरेश रैनाच्या आत्या पंजाबमधल्या पठाणकोटमध्ये राहतात. 19 ऑगस्टच्या रात्री त्यांच्या घरी दरोडेखोरांनी हल्ला चढवला होता. हल्ल्यात दरोडेखोरांनी रैनाच्या आत्या आणि मामांवर धारदार शस्त्राने वार केले. त्यातच मामांवर मृत्यू झाला, तर आत्या गंभीर जखमी झाल्या. त्यांच्यावर हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत. मात्र, त्यांची प्रकृती अत्यंत गंभीर आहे.

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती आणि आयपीएल वाद

सुरेश रैनाने 15 ऑगस्ट रोजी महेंद्र सिंह धोनीसोबतच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्त होत असल्याची घोषणा केली होती. मात्र, आयपीएलमध्ये खेळणार असल्याचं म्हटलं होतं. आयपीएलमध्ये तो चेन्नई सुपर किंग्जचा सदस्य आहे, तर टीमचा कर्णधार महेंद्र सिंह धोनी आहे.

सुरेश रैनाने भारतासाठी 18 टेस्ट मॅच आणि 226 वनडे मॅच खेळल्या आहेत. शिवाय 78 टी-20 सामनेही खेळले आहेत. 226 वन डे सामन्यांमध्ये रैनाने 5 शतकांच्या मदतीने 5615 रन काढलेत. टी-20 क्रिकेटमध्ये रैनाने 1605 रन्स काढले आहेत, तर 18 टेस्ट सामन्यांमध्ये त्याचा स्कोअर आहे 768 रन्स.

सुरेश रैनाला कॅप्टन कूल महेंद्र सिंह धोनीचा जवळचा मानलं जातं. रैनाने निवृत्तीची घोषणा करताना केलेल्या पोस्टवरूनही याचा अंदाज येतो. 15 ऑगस्ट रोजी धोनीने निवृत्तीची घोषणा केल्यानंतर काही तासातच सुरेश रैनानेदेखील इन्स्टाग्रामवर पोस्ट करत आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्त होत असल्याचं म्हटलं होतं.

रैनाने आपल्या पोस्टमध्ये लिहिलं होतं, "धोनी, तुझ्यासोबत खेळण्याचा अनुभव उत्तम होता. या प्रवासात मीसुद्धा अत्यंत अभिमानाने तुझ्यासोबत होतो. थँक्यू इंडिया. जय हिंद."

यानंतर रैना चेन्नई सुपर किंग्जसोबत आयपीएलसाठी तो दुबईला गेला. दुबईत टीमची प्रॅक्टिस सुरू आहे. टीमची प्रॅक्टिस सुरू असतानाच अचानक चेन्नई सुपर किंग्जच्या व्यवस्थापनाने ट्वीटवरून माहिती दिली की, सुरेश रैना खाजगी कारणांमुळे भारतात...


आयफोन 11 प्रो

भारतीय बाजारपेठेत आयफोन 11 आणि आयफोन 11 प्रोची किंमत अनुक्रमे 64 हजार आणि 99 हजारापासून सुरू होईल.

या नव्या फोनचं प्रो मॉडेलची बॅटरी आधीच्या अॅपल XS पेक्षा चार ते पाच तास जास्त चालेल असं कंपनीने म्हटलं आहे.

पण यो फोनमध्ये 5G सुविधा नाही.

याबरोबरच अॅपलने त्यांचं स्मार्टवॉचही लॉन्च केलं आहे, ज्याचा डिस्प्ले, सदैव सुरू (ऑलवेज ऑन) असेल.

या मालिकेतले स्मार्टवॉचेस कितीवेळा स्क्रीन रिफ्रेश करायचा हे ठरवतात, बॅटरी वाचवण्यासाठी बॅकलाईट कमी करतात आणि या घड्याळांची बॅटरी 18 तास चालेल असं कंपनीचं म्हणणं आहे.

या घड्याळाला टायटॅनियम कव्हरचाही पर्याय आहे तसंच त्यात होकायंत्रही दिलं आहे. या घड्याळाची आणखी काही वैशिष्ट्यं म्हणजे वापरकर्त्याच्या आसपास आवाजाने धोक्याची पातळी ओलांडली की हे घड्याळ वापरकर्त्याला इशारा देतं. तसंच या घड्याळाने मासिक पाळीचीही नोंद ठेवता येते.

"अॅपलने आरोग्य आणि सुरक्षेसंदर्भात जे फिचर्स आणले आहेत ते मला फारच आवडले. पण झोपेचा अभ्यास करणारं फिचर याच्यात नाही हे कळल्यावर माझी थोडी निराशा झाली," तंत्रज्ञानाचे अभ्यासकर्ते पॅट्रीक मोरहेड यांनी बीबीसीला ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सांगितलं.

यूकेमधली रिसर्च फर्म IDCनुसार जागतिक स्मार्टवॉचच्या बाजारपेठेत अॅपलचा हिस्सा 49 टक्के इतका आहे. यूकेमधलं सर्वाधिक विकलं जाणारं हे स्मार्टवॉच आहे.

नव्या फोनमधल्या कॅमेऱ्याचे फिचर्स

नव्या आयफोनच्या कॅमेऱ्याचं खास वैशिष्ट्य म्हणजे त्यात असलेला 'अल्ट्रावाईड' कॅमेरा. यात 2x ऑप्टिकल झूम-आऊटचाही पर्याय आहे.

11 प्रो मॉडेलमधे आधीच्या मॉडेल्ससारख्याचं टेलिफोटो आणि नॉर्मल लेन्स आहेत तर बेसिक आयफोन 11 मध्ये फक्त अल्ट्रावाईड आणि स्टॅडर्ड लेन्स आहेत. फ्रंट कॅमेरा वापरून स्लो-मोशन व्हीडिओ शुट करण्याची सुविधाही यात आहे.

या फोनमध्ये नाईटमोडचंही फिचर आहे. यामुळे अंधाऱ्या ठिकाणी फोटो काढणं सोपं होतं आणि फोटो चांगले येतात. गुगल, सॅमसंग आणि हुवेई यांच्या फोन ही सुविधा आधीपासूनच आहे.

अॅपलचा दावा आहे की त्यांचं सेंट्रल प्रोसेसिंग युनिट (CPU) आणि ग्राफिक प्रोसेसिंग युनिट (GPU) इतर कोणत्याही अँड्रॉईड फोनपेक्षा जास्त शक्तीशाली आहेत.

याव्यतिरिक्त यामध्ये असलेल्या चीपमध्ये न्युरल इंजिन आहे, ज्यामुळे अवघडतले अवघड गणित पटकन होतात त्यामुळे फोनचा परफॉर्मन्स A12 (आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्सपेक्षा) 20 टक्क्यांनी वेगवान होतो.

अर्थात हे नवे फोन अॅपलच्याच पेन्सिल स्टायलसशी (इलेक्ट्रॉनिक पेन्सिल ज्यामुळे आयपॅडवर डिजिटली लिहिता येतं) जुळवून घेणारे नाहीत. अनेकांची इच्छा होती की ते तसे असावेत, कारण हे फिचर कमी किंमतीच्या आयपॅडमध्यही दिलेले आहेत.

डावीकडचा फोटो नाईटमोड न वापरता काढला आहे तर उजवीकडचा नाईटनमोड वापरून असं कंपनीचं म्हणणं आहे.

आयफोन 11 आणि 11 प्रो हे दोन्ही फोन इतर डिव्हाईसेस वायरलेसी चार्ज करू शकत नाहीत, जे सॅमसंग आणि हुवेईच्या फोनमध्ये करू शकतात.

घटती मागणी

अॅपलने नवीन फोन लॉन्च केला असला तरी त्यांच्या फोनच्या मागणीत त्यांच्या स्पर्धकांच्या तुलनेत घट झाली आहे. गेल्या वर्षभरात त्यांची मागणी 14.4 टक्क्यांनी घटली आहे. जगभरातल्या बाजारपेठेत अॅपलचा 10.2 टक्के हिस्सा आहे.

पण कंपनीचं म्हणण आहे की त्यांचा अॅक्टिव्ह बेस - जगभरात वापरात असणाऱ्या आयफोनची संख्या - कधी नव्हे इतका वाढला आहे.

IDCच्या मार्ता पिंटो म्हणतात की, "अॅपलचे फोन अँड्रोईड फोनपेक्षा साधारणतः जास्त टिकतात. अॅपलच्या नवनवीन ऑपरेटिंग सिस्टिम्सही येत असतात. दुसरं म्हणजे अॅपलचा सेकंड हँड फोनच्या बाजारपेठेतही बराच खप आहे. आणि बघायला गेलं तर पूर्ण...


आयर्लंडचे पंतप्रधान लिओ वराडकर हे त्यांच्या मूळ गावी भेटीवर आले आहेत.

जून 2017 साली पंतप्रधान झाल्यानंतर हा त्यांचा पहिलाच भारत दौरा आहे.

"हा माझ्यासाठी एक महत्त्वाचा क्षण आहे. मी माझे आईवडील, माझ्या बहिणी आणि त्यांचे नवरे, काही नातवंडं आणि माझ्या पार्टनरबरोबर इथे आलोय. म्हणजे याला एक मोठ्ठा कौटुंबिक दौराच म्हणता येईल," असं त्यांनी PTI वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं.

"माझ्यासाठी हा दौरा खास आहे. हा माझा खासगी दौरा आहे, पण मला एक पंतप्रधान म्हणून औपचारिक दौरा करायला आवडेल," असंही ते म्हणाले.

त्यांचे वडील अशोक वराडकर हे पेशानं डॉक्टर होते. 1960साली ते भारतातून इंग्लंडला गेले. तिथेच त्यांनी आयरिश वंशाच्या आणि पेशानं नर्स असलेल्या मरियम यांच्याशी लग्न केलं. त्यानंतर 70च्या दशकात हे जोडपं आयर्लंडला राहायला गेलं.

लिओ यांचा जन्म 18 जानेवारी 1979मध्ये आयर्लंडची राजधानी असलेल्या डब्लिन शहरात झाला. ट्रिनिटी कॉलेजमधून त्यांनी मेडिकलचं शिक्षण पूर्ण केलं.

त्यांचं असं स्वागत करण्यात आलं.

वैद्यकीय व्यवसायाकडून त्यांची वाटचाल राजकारणाकडे झाली. पण ते राजकारणात तरुण वयापासूनच रस घेत होते.

"डॉ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्टर फक्त मोजक्याच प्रमाणात रुग्णांना मदत करू शकतात. पण आरोग्यमंत्री मात्र मोठ्या प्रमाणावर लोकांचं आयुष्य बदलवू शकतात," असं लिओ यांनी 1999मध्ये म्हटलं होतं.

आयर्लंडचे पहिले 'गे' पंतप्रधान

वयाच्या 20व्या वर्षी लिओ यांनी स्थानिक निवडणूक लढवली. पण या निवडणुकीत त्यांना पराभवाला सामोरं जावं लागलं.

डबलिन प्राईड परेडमध्ये लिओ वराडकर

यानंतर लिओ यांच्या राजकीय कारकिर्दीला सुरुवात झाली. 27व्या वर्षी ते संसदेत निवडून आले. 2011 ते 2013 या कालावधीत त्यांनी वाहतूक, पर्यटन आणि क्रीडा मंत्रिपद भूषवलं. त्यानंतर 2014 ते 2016 या काळात ते आयर्लंडचे आरोग्यमंत्री होते.

"विषाचा प्याला मी गोड वाईनमध्ये रुपांतरित करू शकेन की नाही, हे मी खात्रीनं सांगू शकत नसलो, तरी आरोग्य सेवा सुधारण्यासाठी शक्य तेवढे सर्व प्रयत्न मी करणार आहे," असं लिओ वराडकर आरोग्य मंत्रिपद स्वीकारताना म्हणाले होते.

त्यानंतर 2017मध्ये फाइन गेल पक्षाच्या लिओ वराडकर यांनी सिमोन कोव्हिने यांचा पराभव केला आणि आयर्लंडच्या पंतप्रधानपदी त्यांची निवड झाली. याबरोबरच 39 वर्षीय लिओ आयर्लंडचे आतापर्यंतचे सर्वांत तरुण पंतप्रधान ठरले. तसंच आयर्लंडचे पहिले समलैंगिक पंतप्रधान म्हणूनही त्यांना ओळखलं गेलं.

पंतप्रधान झाल्यानंतर वराडकर यांच्या भारतातल्या नातेवाईकांनी पेढे वाटून आनंद व्यक्त केला होता.

2015मध्ये आयर्लंडच्या सरकारी माध्यमाला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी आपण समलैंगिक असल्याचं जाहीर केलं होतं.

"मी एक समलिंगी मनुष्य आहे आणि माझ्यासाठी समलैंगिक असणं ही फार मोठी बाब नाही. मला आशा आहे की दुसऱ्या कुणासाठीही ही फार मोठी बाब नसेल. असायला पण नको," असं त्यावेळी लिओ यांनी म्हटलं होतं.

यानंतर काही महिन्यांनी आयर्लंडमध्ये समलैंगिक विवाहावर सार्वमत घेण्यात आलं. या सार्वमताचा कौल समलैंगिक विवाहाच्या बाजूने आला. यासाठी लिओ यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावली होती. त्यानंतर गर्भपातविरोधी कायद्यात बदल व्हावा म्हणून लिओ प्रयत्नशील होते आणि आता यासंदर्भातल्या सार्वमताचा निकालही त्यांच्या बाजूनं लागला आहे.

गर्भपाताविषयी सार्वमत

आयर्लंडच्या घटनेतील आठव्या कलमामध्ये कोणत्याही स्वरूपाचा गर्भपात न करण्यासंबंधीचा उल्लेख आहे. अनधिकृतरीत्या कोणत्याही महिलेनं गर्भपात केल्यास तिला 14 वर्षांची शिक्षा होऊ शकते. यामुळे 2016 मध्येच एकूण 3,265 महिलांनी UKमध्ये जाऊन गर्भपात करवून घेतले होते....


आयसिसला पाकिस्तानातून निधीपुरवठा कसा होतो

आतंकवाद्यांना आर्थिक मदत पोहोचवणाऱ्या टोळीला पोलिसांनी कराचीत केलेल्या छापेमारीत अटक केली आहे.

पोलिसांनी या प्रकरणी कराचीतील एनईडी विद्यापीठातील मोहम्मद उमर बिन खालिद नावाच्या विद्यार्थ्याला अटक केली आहे. पोलिसांच्या माहितीनुसार, 'मोहम्मद उमर बिन खालिद इस्लामिक स्टेटच्या महिलांशी संपर्कात होता.'

पण, मोहम्मदच्या आईने याआधी त्याला डिसेंबरमध्ये अटक केल्यानंतर हायकोर्टात याचिका दाखल केली होती. ज्यात 'माझ्या मुलाचा कोणत्याही संघटनेशी संबंध नाही' असा दावा त्यांनी केला होता.

संशयित पुन्हा अटकेत

सोमवारी आतंकवाद विरोधी पथकाचे डीआयजी उमर शाहिद पत्रकार परिषदेत माहिती देताना म्हणाले, 'आरोपी मोहम्मद उमर बिन खालिदला कॅन्ट स्टेशनवरून अटक करण्यात आली. याआधी 17 डिसेंबरला त्याला ताब्यात घेण्यात आलं होतं.'

ते पुढे म्हणतात, 'सीटीडीला मिळालेल्या माहितीनुसार, काही लोक पाकिस्तानमधून आर्थिक मदत गोळा करून विविध माध्यमांनी इस्लामिक स्टेटसाठी परदेशी पाठवत होते.'

अटक करताना मोहम्मद उमर बिन खालिदकडून दोन मोबाईल फोन जप्त करण्यात आले. त्यावेळी ठोस पुरावे नसल्याने त्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला जामीनावर सोडण्यात आलं होतं.

मोबाईल फोनमधून मिळाली माहिती

डीआयजी उमर शाहिद यांच्या म्हणण्यानुसार, 'आरोपीकडून जप्त करण्यात आलेल्या मोबाईल फोनची फॉरेन्सिक तपासणी करण्यात आली होती. या तपासणीनंतर आरोपीचे इस्लामिक स्टेटसोबत संबंध असल्याचं समोर आलं. पाकिस्तानातून पैसे गोळा करून सीरियाला पाठवणाऱ्या टोळीचा मोहम्मद एक सूत्रधार आहे.'

सीरिया आणि पाकिस्तान कनेक्शन?

"आरोपी सीरिया आणि पाकिस्तानमधील इस्लामिक स्टेटच्या महिलांच्या माध्यमातून त्यांच्याशी थेट संपर्कात होता."

त्यांच्या माहितीनुसार, अज्ञात व्यक्ती ईपीजेच्या (ऑनलाइन मनी ट्रान्सफर अॅप) माध्यमातून पैसे ट्रान्सफर करत होते.

हा पैसे उमरला पाठवला जायचा. आणि उमर पुढे हैदराबादच्या एका व्यक्तीला ईपीजेच्या माध्यमातून पाठवायचा. हा व्यक्ती ही रक्कम डॉलरमध्ये बदलून बिटकॉइनच्या मदतीने सीरियामध्ये पाठवायचा.

महिलांच्या माध्यमातून संपर्कात

पोलीस अधीक्षक राजा उमर खत्ताब बीबीसीशी बोलताना सांगतात, "पहिल्यांदा आतंकवाद्यांना डिजिटल स्वरूपात आर्थिक मदत करण्याचं प्रकरण उघडकीस आलं आहे."

ते पुढे सांगतात, "उमर पैशासाठी नाही तर, वैचारिकरित्या इस्लामिक स्टेटसोबत जोडलेला होता. "

महिलांच्या माध्यमातून संपर्क केला जातो.

"सीरियातील इस्लामिक स्टेटच्या आतंकवाद्यांच्या कुटुंबातील उर्दू बोलणाऱ्या महिला ट्विटर आणि इतर सोशल साइट्सवर संपर्क करून भावनिक आवाहन करतात."

"त्यानंतर त्या आर्थिक मदत मागतात. पैसे देण्यासाठी कोणी तयार झालं तर त्यांना उमरसोबत संपर्क करण्यासाठी सांगितलं जायचं."

सीटीडीच्या माहितीनुसार, जामीनावर सुटल्यांनंतर उमर फरार झाला होता. तो कराचीतून पळण्याच्या प्रयत्नात होता.

मोहम्मद उमर बिन खालिद कोण आहे?

मोहम्मद उमर बिन खालिद एनईडी विद्यापीठात इंजिनिअरिंग शाखेचा अंतिम वर्षात शिकणारा विद्यार्थी आहे. उमरची आई तैयबा खालिद यांनी त्याला अटक केल्यानंतर कोर्टात याचिका दाखल केली होती.

याचिकेत म्हणण्यात आलं, "उमरला 17 डिसेंबरला अटक करण्यात आली. पुरावा म्हणून पोलिसांच्या मोबाईलचे फुटेज आहेत."

"त्याचा कोणत्याही राजकीय पक्षाशी संबंध नाही."

कोर्टाने गृहविभाग, डीजी रेंजर्स आणि इतरांना नोटीस दिली होती. याआधी देखील कराची विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांची इस्लामिक स्टेटसोबत जवळीक आणि हल्ल्यांमध्ये सहभाग आढळून आला आहे.

सीरियातली परिस्थिती

सफूरां परिसरात इल्माइली समुदायाच्या बसवर हल्ला...


आयसीयू डायरी

या सब्जेक्टला कसल्याच संवेदना नसतात.

आता रील लाईफमधून रिअल लाईफमध्ये या. गेल्या वर्षाभरापासून कोरोना संकटाच्या काळात कितीतरी डॉक्टरांनी कितीतरी रुग्ण बघितले, त्यांच्यावर उपचार केले आणि सर्वतोपरी प्रयत्न करून अनेकांना वाचवलं, काहींना गमावलंही.

रोज रुग्ण आणि मृत्यू यांच्या मध्ये उभे असलेले डॉक्टर यांनी कसोशीने लढा दिला, देत आहेत. त्यांनी आजाराचं जे तांडव बघितलं ते केवळ 'वॉरिअर' या एका शब्दाने पूर्ण होणारं नाही.

कोव्हिड आयसीयू वॉर्डमध्ये दाखल झालेल्या एखाद्या रुग्णाला मृत्यूच्या दाढेतून बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करणं किती कठीण असेल? हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसी घेऊन आलंय - ICU डायरी.

पुढचे काही दिवस तुम्ही ICU वॉर्डात ड्युटी करणाऱ्या डॉ. दीपशीखा घोष यांचा अनुभव इथे वाचाल. यातून तुम्हालाही कळेल की डॉक्टरसाठी रुग्ण म्हणजे केवळ एक 'सब्जेक्ट' नसतो.

अशाच काही उदास, काही स्मितहास्याची किनार लाभलेले तर काही अबोल अनुभवांसोबत घेऊन येत आहोत… #ICUDiary

रोज सकाळी आम्ही एक गोष्ट तुमच्यासाठी घेऊन येऊ.

दिवस तिसरा-

एका वयोवृद्ध व्यक्ती काही आठवड्यांपूर्वी आमच्या रुग्णालयात दाखल झा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ली होती. त्या व्यक्तीच्या शरीरात तीव्र ताप भरलेला होता. तसंच त्यांची ऑक्सिजनची पातळीही बरीच खालावली होती. त्यांना अतिदक्षता कक्षात (ICU) दाखल करण्यात आलं.

सदर व्यक्ती खूपच अस्वस्थ वाटत होती. त्यांना नॉन इन्व्हेसिव्ह व्हेंटीलेशनवर (NIV) ठेवण्यात आलं. तिथं ते मास्क वारंवार काढून टाकत होते. टाळाटाळ करत होते. ते खूपच संभ्रमावस्थेत असल्याचं त्यांच्याशी बोलल्यानंतर मला कळालं.

त्यानंतर आम्ही त्यांच्या कुटुंबीयांशी संपर्क साधला. त्यांच्या पत्नीला त्यांचं वागणं समजावून सांगितलं.

त्यांनी मास्क काढू नये, म्हणून आम्हाला त्यांच्यावर फिजिकल रिस्ट्रेंट्स लावावे लागतील, असं आम्ही म्हटलं. त्यांची पत्नी म्हणाली, "हवं ते करा, पण त्याच्या शरीरातील ऑक्सिजनची पातळी वाढवा."

मी म्हटलं, "मी त्यांच्यावर बारकाईने लक्ष ठेवीन."

त्यावर त्या म्हणाल्या "वेळेवर चहा मिळाला नाही, तर ते थोडे चिडचिडे होतात. त्यामुळे त्यांना चहा देत राहा आणि त्यांची काळजी घ्या."

यावर मी काहीच बोलू शकले नाही. मी म्हणाले, "आम्ही योग्य ती काळजी घेऊ, चिंता करू नका. नंतर त्या व्यक्तीला चहा आणून देण्यास सांगितलं. आम्ही रिस्ट्रेंट्स लावल्यानंतर ते दोन तास शांत होते. पुढचे दोन दिवस माझी सुटी होती. कामावर परतले तेव्हा त्यांची तब्येत आणखीनच खालावली होती."

मी त्यांच्या पत्नीला कॉल केला आणि म्हणाले, "ते उपचारांना सहकार्य करत नाही. त्यांची तब्येतही खालावू लागली आहे."

पत्नी म्हणाली, "त्यांना व्हेंटिलेटर लावण्याआधी चहा दिला होता का?"

या प्रश्नाचं उत्तर देण्याची हिंमत माझ्यात नव्हती. मी फक्त हो असं म्हणाले.

तिला याचं काय वाटलं काय माहीत, ती शांतच होती. तिने फक्त म्हटलं, "त्यांची काळजी घ्या", मी म्हटलं, "हो, चिंता करू नका."

दिवस दुसरा-

आयसीयूमध्ये ड्युटी करत असल्याने मी फक्त सर्वांत अशक्त रुग्णच बघते. मी कितीतरी नवीन चेहरे बघितले. जगण्याची आशा गमावलेले चेहरे बघितले. ज्याची कधी कल्पनाही केली नाही, असे प्रश्न विचारताना चाचरत असलेले आवाज ऐकले.

खूप मोठा विनाश मी डोळ्यांसमोर घडताना बघतेय. कमी-अधिक प्रमाणात जगभर हीच परिस्थिती आहे आणि हे चेहरे किंवा आवाज म्हणजे केवळ नंबर नाही.

तीसुद्धा तुमच्या-माझ्यासारखी जिवंत माणसं आहेत. डोळ्यात अनेक स्वप्नं असणारी माणसं. कोव्हिडने त्यांचं आयुष्य हिरावून घेतलं, स्वप्न पूर्ण करण्याची त्यांची जिद्द हिरावून घेतली, आपल्या पश्चातही...


आयसीयूमध्येच कोरोनाग्रस्त रुग्णांना प्रथम ऑक्सिजन मास्क लावला जातो आणि त्यानंतर प्रकृती जास्त बिघडली तर व्हेंटिलेटरवर ठेवलं जातं. या आयसीयूमध्ये असणारी यंत्रणा आणि तिथले डॉक्टर्स हेच रुग्णाला उपचार देण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

काही कोरोनाग्रस्तांना आयसीयूची गरज का लागते?

कोरोना व्हायरस हा थेट मानवी शरीराच्या श्वसन यंत्रणेवर म्हणजे फुप्फुसावर हल्ला करतो. यामुळे छातीत कफ साठल्याने अनेकांना श्वास घ्यायला त्रास होतो. यासाठी आयसीयूमध्ये प्रत्येक कोरोनाबाधित रुग्णाला व्हेंटिलेटरवर ठेवलं जात नाही. पण, बहुतेकांना ऑक्सिजन मास्कद्वारे सातत्याने ऑक्सिजन पुरवला जातो.

ऑक्सिजन सिलिंडरला जोडलेल्या नळीद्वारे हा ऑक्सिजन मास्कद्वारे रुग्णाच्या नाकावाटे शरीरात प्रवेश करतो. यावेळी रुग्णांना बेशुद्ध केलं जात नाही, ते जागेच असतात.

आयसीयू (ICU) म्हणजे काय?

आयसीयू म्हणजेच इंटेनसिव्ह केअर युनिट. आयसीयूमध्ये अतिगंभीर अवस्थेत असलेल्या रुग्णांवर उपचार होतात. या कक्षात डॉक्टर आणि नर्सेस थेट रुग्णाची काळजी घेत असतात.

एका आयसीयूमध्ये हाताच्या बोटावर मोजण्या इतपतच रुग्ण असतात आणि त्यांच्यापेक्षा जास्त सं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ख्येनं आरोग्य कर्मचारी असतात. त्यामुळे प्रत्येक रुग्णाकडे एका व्यक्तीला काळजीपूर्वक लक्ष देता येतं. आयसीयूमध्ये मानवी शरीराची तपासणी सतत करण्यासाठी अनेक उपकरणं प्रत्येक रुग्णाच्या बेडपाशी असतात.

आयसीयूची गरज कोणाला भासते?

अनेक कारणांमुळे एखाद्या रुग्णाला आयसीयूची गरज ऐनवेळी भासू शकते. काही रुग्णांना एखाद्या मोठ्या ऑपरेशननंतर या कक्षाची गरज लागते. तर, काहींना रस्ते अपघातासारख्या दुर्देवी घटनेनंतर आयसीयूची गरज लागते. तसंच, कर्करोगासारख्या घातक आजारांमुळे आजारी पडलेल्या रुग्णांनाही आयसीयूची गरज बहुतेकदा लागताना आपण पाहतो.

व्हेंटिलेटर कसं काम करतं?

आयसीयूमधल्या रुग्णांना व्हेंटिलेटरवर ठेवलेलं असताना बऱ्याच टयूब्स, केबल्सद्वारे काही मशिन्स जोडलेली असतात. यावरून रुग्ण उपचारांना कसा प्रतिसाद देत आहे आणि रुग्णाचे महत्त्वाचे अवयव कसं काम करतात हे याद्वारे डॉक्टरांना कळतं.

त्यानुसार, डॉक्टर रुग्णाला नसांवाटे महत्त्वाची औषधं देतात. यावेळी सलाईनद्वारे शरीरात ताकद यावी यासाठी व्हिटॅमिन्सही दिले जातात.

आयसीयूमधून बरं होताना...

आयसीयूमध्ये केल्या गेलेल्या उपचारांनंतर आणि त्यानंतर केल्या गेलेल्या रक्ताच्या वगैरे तपासण्यांनंतर रुग्णाला सामान्य रुग्णांच्या वॉर्डमध्ये नेण्याचा निर्णय घेतला जातो. सध्या कोरोनाग्रस्तांवर बराच काळ आयसीयूमध्ये राहण्याची वेळ येत आहे.

कोलकात्यामधले 52 वर्षीय निताईदास मुखर्जी हे तब्बल आयसीयूमध्ये 36 दिवस व्हेंटिलेटरवर होते. त्यामुळे एखाद्या रुग्णाला किती काळ आयसीयूमध्ये ठेवावं लागेल हे सांगता येत नाही.

बऱ्याच जणांची सुटका पण यातून लवकर होत आहे. आयसीयूमध्ये प्रकृतीत सुधारणा झालेल्या रुग्णांना पुढे काही दिवस सामान्य रुग्णांच्या कक्षात ठेवलं जातं. त्यानंतर त्यांना घरी जाता येतं. तोपर्यंत आयसीयूमध्ये रिकामा झालेला बेड दुसऱ्या गंभीर रुग्णाकडे गेलेला असतो.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


आयसॅक न्यूटन नसता तर आपलं आयुष्य कसं असतं याची कल्पना करणं देखील अवघड आहे. न्यूटननं गती आणि गुरुत्वाकर्षणाचा शोध लावला. न्यूटनचे शोध हे आजच्या आधुनिक युगाचा पाया समजले जातात.

न्यूटन हा प्रतिभावान होता यात शंका नाही, पण त्याच्या नावाभोवती गूढतेचं वलय होतं. "ईश्वरानं निर्माण केलेली सृष्टी समजून घेण्यास फक्त आपणच समर्थ आहोत," असं न्यूटनला वाटत असे.

जगाकडे पाहण्याचा एक बुद्धिवादी दृष्टिकोन देणारा न्यूटन, वैयक्तिक आयुष्यात मात्र तर्कनिष्ठ नव्हता, असं म्हटलं जातं. हेवेदावे, भांडणं आणि स्वतःच्या प्रतिष्ठेसाठी वाट्टेल ते पणाला लावण्याची तयारी असं न्यूटनचं वर्णन केलं जात असे. बीबीसीच्या "iWonder" या वेबसाइटनं न्यूटनच्या गूढ व्यक्तिमत्वाचा शोध घेण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्या माहितीवर आधारित हा लेख.

न्यूटनचा जन्म

न्यूटनचा जन्म इंग्लंडमधील लिंकनशायरमधील वूल्सथॉर्प या ठिकाणी 4 जानेवारी 1643 रोजी झाला.

लिंकनशायरच्या वूल्सथॉर्प या गावात न्यूटनचा जन्म झाला होता. ( न्यूटनच्या घराचं चित्र)

सध्या प्रचलित असलेल्या कालगणनेनुसार न्यूटनचा जन्म 4 जानेवारीचा. पण तत्कालीन दिनदर्शिकेनुसार तो ख्रिसमसच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा दिवशी म्हणजेस 25 डिसेंबरला जन्माला आला.

जन्मल्यावर न्यूटनची प्रकृती अत्यंत नाजूक होती. न्यूटन जगेल की नाही हे सांगता येणं कठीण होतं. त्याबरोबरच इंग्लंडमध्ये गृहयुद्ध सुरू होतं. लिंकनशायरच्या वूल्सथॉर्प या गावात रोगराई पसरली होती. या गावाला प्लेगनं पछाडलं होतं. अशा स्थितीत न्यूटन वाचणार की नाही असं वाटत होतं.

सावत्र वडिलांचा तिरस्कार

न्यूटनची आई गरोदर असतानाच त्याच्या वडिलांचा मृत्यू झाला. न्यूटन तीन वर्षांचा झाल्यानंतर न्यूटनच्या आईनं दुसरं लग्न केलं. न्यूटन आपल्या सावत्र वडिलांचा तिरस्कार करत असे. हा तिरस्कार इतका टोकाला गेला, "मी तुमचं घर जाळून टाकीन." अशी धमकी न्यूटननं दिली होती.

घरात कलहाची स्थिती असल्यामुळे न्यूटन आपला वेळ पुस्तक वाचण्यात घालवायचा. तो कधीच कथा, कादंबऱ्या आणि कवितांमध्ये रमला नाही. विज्ञान आणि गणिताची पुस्तकं वाचण्याचा त्याला छंद जडला होता. न्यूटनच्या आईला वाटत असे की त्याने आपलं शेत सांभाळावं पण न्यूटनच्या शिक्षकांनी त्याची प्रतिभा ओळखली होती. त्यानं पुढं खूप शिकावं असं त्याच्या शिक्षकांना वाटत असे.

ट्रिनिटी कॉलेजमध्ये प्रवेश

केंब्रिजमधील ट्रिनिटी कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतल्यावर त्याच्या विचारांना दिशा मिळाली.

न्यूटनचं हस्ताक्षर

त्या ठिकाणी त्याची ओळख गणिताचे प्राध्यापक आयझॅक बॅरो यांच्यासोबत झाली. न्यूटनची अभ्यासातली गती पाहून ते भारावून गेले. गणितातील खूप कठीण प्रश्न ते त्याला सोडवण्यासाठी देत.

निरीक्षण क्षमतेवर विश्वास

1665 साली केंब्रिजमध्ये प्लेगची साथ पसरली आणि त्या काळात कॉलेज बंद झालं. नाईलाजानं न्यूटनला घरी परतावं लागलं. वाचनापेक्षा निरीक्षणाने ज्ञान मिळतं असं या काळात न्यूटनला वाटायला लागलं.

त्यामुळे न्यूटनने अभ्यास कमी करून वेगवेगळे प्रयोग करायला सुरुवात केली. याच काळात न्यूटननं आधुनिक 'कॅलकुलस' या प्रणालीचा पाया रचला पण याबाबत त्याने कुठेही वाच्यता केली नाही.

टेलिस्कोपचा शोध

न्यूटनचं टेलिस्कोप आधीच्या टेलिस्कोप पेक्षा 10पट लहान होतं.

न्यूटनने पुन्हा संदर्भासाठी पुस्तकांचा संदर्भ घेऊन अभ्यासाला सुरुवात केली. त्याचबरोबर प्रयोगही सुरू ठेवले. त्यातूनच एका नव्या प्रकारच्या टेलिस्कोपचा न्यूटनने शोध लावला.

हे टेलिस्कोप आधीच्या टेलिस्कोप पेक्षा 10 पट लहान होतं. पण त्याहून ते शक्तिशाली होतं. न्यूटनच्या शोधाबद्दल रॉयल सोसायटीला कळलं. त्यांनी न्यूटनचं कौतुक केलं...


आयुर्वेदाच्या परंपरागत उपचार पद्धतीत हळदीचा वापर अनेक शतकांपासून होतोय. मानवी शरीरात तीन तऱ्हेच्या प्रवृत्ती आहेत - वात,पित्त आणि कफ असं आयुर्वेद म्हणतं आणि हळद ही एकमेव औषधी वनस्पती आहे जी या तिन्ही प्रकारच्या दोषांना बरं करते. असंही मानलं जातं की, हळदीत अँटीऑक्सिडंट आणि अँटीसेप्टिक गुणधर्म असतात.

फक्त औषधी गुणधर्मच नाही, हळदीचं स्थान भारतीय स्वयंपाकघरात अढळ आहे. हळदीशिवाय ना कुठली भाजी पूर्ण होत ना वरण. शुभकार्याला हळद हवीच.

खेळता खेळता पोरं धडपडली तर थोडी हळद लावून पुन्हा हुंदडायला मोकळी आणि एखाद्या सुबक ठेंगणीला अजून छान दिसायचं असेल तर घरगुती लेपात चिमूटभर हळद हवीच. इतकी हळद आपल्या जगण्यात मिसळून गेलीये.

पण जर तुम्हाला म्हटलं या हळदीवर एकेकाळी अमेरिकेच्या एका कंपनीनी दावा सांगितला होता तर? त्याहीपुढे जाऊन जर त्यावेळेस आपल्या शास्त्रज्ञांनी हा दावा मोडून काढून खटला जिंकला नसता, तर आज आपल्या घरात हळद वापरायला कदाचित आपल्याला त्या अमेरिकन कंपनीची परवानगी घ्यावी लागली असती.

मग नक्की काय घडलं तेव्हा? हातातून गेलेली हळद आपल्या शास्त्रज्ञ आणि कायदेतज्ज्ञांनी कशी पुन्हा आपल्या स्वय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंपाकघरातल्या मसाल्याच्या डब्यात आणून ठेवली? ही त्याचीच गोष्ट.

कसं लढलं गेलं हळदीचं युद्ध?

हल्दीघाटीची लढाई तुम्ही ऐकली असेल, पण या हळदीच्या युद्धाची रम्यकथा तितकीच सुरस आहे. ती सुरु होते 1995 साली जेव्हा दोन भारतीय वंशाच्या अमेरिकन नागरिकांनी दावा केला की त्यांनी हळदीतले औषधी गुण 'शोधून काढले' आहेत.

सुमन के दास आणि हरिहर पी कोली तेव्हा मिसीसिपी मेडिकल सेंटरमध्ये काम करत होते. त्यांनी हळदीच्या औषधी गुणांचा दावा अमेरिकेच्या पेटंट ऑफिसमध्ये दाखल केला आणि गंमत म्हणजे 1995 साली त्यांना याचं पेटंट मिळालं.

याचा सरळ सरळ अर्थ होता की आता हळदीचा वापर तिच्या औषधी गुणांसाठी कोणीही करू शकणार नव्हतं. इतकंच नाही तर हळदीच्या औषधी गुणांसाठी विक्री आणि वाटप करण्याचे संपूर्ण अधिकार त्यांना गेले. अर्थातच भारतात अनेक जणांना याचा धक्का बसला.

पेटंटच्या नियमानुसार निसर्गात उपलब्ध असणाऱ्या कोणत्याही नैसर्गिक गोष्टीचं पेटंट घेता येत नाही त्यामुळे हळदीच्या झाडावर, पिकावर कोणाचा अधिकार नव्हता.

पण हळदीची पूड, जी आपण अनंतकाळापासून स्वयंपाकात वापरतोय, त्याच्या औषधी गुणधर्मांसाठी हे पेटंट दिलं होतं. म्हणजे तुम्ही फोडणीला हळद टाकू शकत होता, पण आयुर्वेदिक औषधांमध्ये हळदीचा वापर करणं यावर बंधन आली होती.

भारतातल्या अनेक शास्त्रज्ञांनी आपल्या पारंपारिक ज्ञानाची चोरी होत असल्याची खंत व्यक्त केली. त्यानंतर 1996 साली 'द काउन्सिल ऑफ सायंटिफिक अँड इंडस्ट्रिअल रिसर्च' (CSIR) या संस्थेने अमेरिकेच्या पेटंट ऑफिसला हे पेटंट रद्द करण्याची विनंती केली. पण यासाठी हे सिद्ध करणं आवश्यक होतं की, हळदीच्या जे औषधी गुणधर्म नव्याने 'शोधून काढण्याचा' दावा या संशोधकांनी केला होता, ते भारतात आधीपासूनच ज्ञात होते.

आता आली का पंचाईत? म्हणजे मान्य आहे की हळद भारतीय उपचार पद्धतीत शतकानुशतकं वापरली जात होती, आजीबाईच्या बटव्याचा महत्त्वाचा भाग होती. सर्दी झाली की, आई दूध-हळद घेऊन मागे लागत होती, लचकलेल्या पायाला हळदीचा शेक दिला जात होता, पण ते सिद्ध कसं करणार?

कारण अमेरिकन पेटंट संस्था फक्त लिखित स्वरूपातले पुरावे मान्य करते म्हणजे या नव्या संशोधकांचं पेटंट रद्द करायला 1995 च्या आधी कोणत्यातरी लिखित स्वरूपात हळदीच्या औषधी गुणांचं वर्णन हवं. पण आपलं आयुर्वेदाचं ज्ञान मौखिक परंपरेतलं. पिढ्यानपिढ्या एकाकडून दुसऱ्याकडे झिरपलेलं.

भारतातले जेष्ठ शास्त्रज्ञ डॉ...