सोशल मीडियावर असे फोटो शेअर करण्यात आले होते.

टीव्हीवर प्रक्षेपित होणाऱ्या आयसीसीच्या स्पर्धांमध्ये सहभागी संघांना दोन रंगांचे किट सादर करावे लागतील असं पत्रक आयसीसीने जारी केलं. या नियमातून स्पर्धा आयोजित करणाऱ्या यजमान देशाला सूट देण्यात आली. उदाहरणार्थ यंदाचा वर्ल्ड कप इंग्लंडमध्ये आहे. त्यामुळे इंग्लंड संघाला एका किटमध्येच खेळण्याची सूट आहे.

आयसीसीच्या पत्रकानंतर बांगलादेश, श्रीलंका, अफगाणिस्तान आणि दक्षिण आफ्रिका यांनी मुख्य किटसह पर्यायी किट लाँच केलं.

आयसीसीने दोन स्वतंत्र रंगांचे किट असा उल्लेख केला आहे. फुटबॉलमध्ये होम आणि अवे म्हणजेच घरच्या मैदानावर मॅच असताना 'होम जर्सी' तर प्रतिस्पर्धी संघाच्या मैदानावर खेळताना 'अवे जर्सी' परिधान करून खेळतात. मात्र आयसीसीने होम आणि अवे जर्सी असा उल्लेख केला नाही.

दरम्यान न्यूझीलंड, वेस्ट इंडिज आणि ऑस्ट्रेलिया या संघांच्या जर्सीचा रंग अन्य कोणत्याही संघांच्या जर्सीशी मिळताजुळता नसल्याने त्यांना पर्यायी किटची गरज नसल्याचं स्पष्ट झालं.

आयसीसीच्या पत्रकानुसार, निळा आणि हिरवा रंग जर्सीत असणाऱ्या संघांनाच पर्यायी जर्सी परिधान करावी लागेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे स्पष्ट झालं.

पीटीआय वृत्तसंस्थेनं दिलेल्या बातमीनुसार भारतीय संघ अफगाणिस्तान आणि इंग्लंडविरुद्ध ऑरेंज जर्सीत खेळायला उतरेल. कारण अफगाणिस्तान आणि इंग्लंड दोन्ही संघांच्या जर्सी निळ्या रंगाच्या आहेत. मात्र अफगाणिस्तानविरुद्धच्या लढतीत टीम इंडिया नेहमीच्या निळ्या रंगाच्या जर्सीतच खेळायला उतरली होती.

टीम इंडियाची जर्सी इंग्लंडविरुद्ध बदलणार का?

बीसीसीआयने टीम इंडियाच्या पर्यायी जर्सीबाबत कोणतीही घोषणा केलेली किंवा ट्वीट केलेलं नाही.

मात्र सोशल मीडियावर टीम इंडियाच्या या ऑरेंज जर्सीचे कथित फोटो अनेकांनी सोशल मीडियावरून शेअर केले.

टीम इंडियाची पर्यायी जर्सी अशी दिसणार का?

पाकिस्तान संघानेही अद्याप पर्यायी जर्सीबद्दल कोणतीही घोषणा केलेली नाही किंवा पर्यायी जर्सी लाँच केलेली नाही.

दोन्ही संघांच्या जर्सीज एकाच रंगाच्या असतील तर चाहत्यांचा गोंधळ उडू नये म्हणून फुटबॉलसह अनेक खेळांमध्ये दोन जर्सी वापरल्या जातात.

क्रिकेटमध्ये दक्षिण आफ्रिकेच्या संघाने नेहमीच्या हिरव्या रंगाच्या जर्सीच्या बरोबरीने पिंक जर्सी वापरली आहे. ब्रेस्ट कॅन्सरविषयी जागरुकता वाढवण्यासाठीच्या अभियानाला पाठिंबा म्हणून ही जर्सी वापरली जाते.

आयपीएल स्पर्धेत रॉयल चॅलेंजर्स बंगळुरू संघ पर्यावरण स्नेही हलकया हिरव्या रंगाची जर्सी परिधान करतो.

दरम्यान दक्षिण-आफ्रिका-बांगलादेश सामन्यात दोन्ही संघांच्या जर्सी निळ्याच रंगाच्या होत्या. मात्र बांगलादेशने त्यांची पर्यायी जर्सी वापरली नाही.

टीम इंडिया इंग्लंडविरुद्धच्या सामन्यात ऑरेंज जर्सीसह खेळणार असं वृत्त काही वर्तमानपत्रांनी दिले आहे. जर्सीची निर्मिती करणारी कंपनी नाईके तसंच बीसीसीआय, संघव्यवस्थापन यांच्यातर्फे कोणीही पर्यायी जर्सीबाबत अधिकृत घोषणा केलेली नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सोशल मीडियावर कलम 377 हा टॉप ट्रेंड ठरला. तिथंही लोकांनी या निर्णयाचं स्वागत केलं.

बीबीसी मराठीनं 'समलैंगिकता आता कायद्याने गुन्हा नाही, पण समाज मान्यता देईल का? तुम्हाला काय वाटतं?' असा प्रश्न वाचकांना विचारला होता. त्यापैकी काही निवडक प्रतिक्रिया अशा.

डेक्स्टर मुरगन यांनी यावर प्रतिक्रिया देताना लिहिलं आहे,"भारत एका दिखाऊ सहिष्णू राष्ट्राकडून खरोखर सहिष्णू आणि मुक्त असणाऱ्या राष्ट्राकडे वाटचाल करत आहे."

"मानवतेच्या दृष्टिकोनातून पहिला तर हा योग्य निर्णय आहे. न्यायालयानं मान्यता दिल्याने आता समाजही मान्यता देईल. फक्त थोडा अवधी लागेल,"असं श्याम ठाणेदार यांना वाटतं.

डॉ. अमोल मोलावदे यांनी काही प्रश्न उपस्थित करत त्याचं मत मांडलं आहे. ते लिहितात, "अनैसर्गिक म्हणजे काय हो? जे निसर्गात नसते ते. पण समलैंगिकता निसर्गात आहे. मग कोणत्या तत्त्वावर आपण अनैसर्गिक बोलता? हर एक गोष्ट जी निसर्गात आहे त्याला मान्य करावेच लागेल. मग आज करा नाहीतर उद्या पण मान्य करावेच लागेल."

सौरभ सूर्यवंशी यांच्यामते,"सगळं समाजमान्यतेसाठी राखून ठेवलं असतं तर लोकांचं जगणं मुश्किल होईल. समाजाने लोकांच्या खाजगी आय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुष्यात कशाला डोकावायचे?"

"समलैंगिकांच्या काय भावना असतात माहीत नाही पण त्या खरंच नैसर्गिक भावना असतील तर या निर्णयाचे स्वागत," असं संगीता रामटेके म्हणतात. "समाज तर बऱ्याच गोष्टींना मान्यता नाही देत. पण देश कायद्यावर चालतो. समाजमान्यतेवर नाही," असंही त्या म्हणतात.

दादाराव अरुणाबाई पंजाबराव म्हणतात, "LGBT हा एक समाजाचा भाग आहे. आणि ते असणंही नैसर्गिक आहे. मग आपण का म्हणून त्याचं प्रेम हे गुन्हा ठरवावं?"

पुण्यातील समलिंगी जोडपं अमित गोखले आणि समीर समुद्र यांनी २०१० साली अमेरिकेत कायद्याची मान्यता नसताना लग्न केलं होतं. त्यांच्या या लग्नाला २०१४ साली कायदेशीर मान्यता मिळाली. या जोडप्याशी आज आम्ही फेसबुक लाईव्हमध्ये चर्चा केली.

पुण्यातील समलिंगी जोडपं अमित गोखले आणि समीर समुद्र यांना आनंदाश्रू अनावर झाले.

समीर म्हणाले, "माझ्याकडे माझ्या भावना शब्दात व्यक्त करता येत नाही. इतके दिवस नागरिक म्हणून आमचा दर्जा दुय्यम होता. कायद्याच्या नजरेत आम्ही गुन्हेगार होतो. समाज आम्हाला स्वीकारू शकत नाही, याचं दु:ख व्हायचं."

ते म्हणाले, "आम्ही खूप सहन केलं आहे. पण आता मी खूप खुश आहे. मला आता आमचं नातं कोणापासूनही लपवण्याची गरज नाही. आम्ही निर्भयपणे आता समाजात वावरू शकतो. १९४७मध्ये भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर लोकांमध्ये जी भावाना होती तशीच भावना आज माझ्या मनात आहे."

FB LIVE: समलैंगिकता आता गुन्हा नाही- सर्वोच्च न्यायालय. समीर समुद्र आणि अमित गोखलेंची प्रेमकहाणी.

अमित म्हणाले, "लोकं आमच्याकडे असं बघायचे जणू काही आम्ही गुन्हाच केलाय. मला वाटतं प्रेम ही खूप चांगली भावना आहे. आता लोकांचा आमच्याकडे बघण्याचा दृष्टिकोन बदलेल अशी आशा आहे. आता आम्हाला मोकळेपणाने व्यक्त होता येत येईल."

सुप्रीम कोर्टाबाहेर समजलेल्या समलिंगी व्यक्तींनी असा आनंद साजरा केला.

सुप्रीम कोर्टाचा या संदर्भात निर्णय ऐकण्यासाठी LGBTQ सुमदायातील लोक टीव्हीसमोर खिळून राहिले होते. या निर्णयानंतर त्यांनी एकमेकांना अलिंगन देऊन आनंद साजरा केला.

LGBTQ  समुदायाचा दिल्लीतील उत्साह लक्षवेधी होता.

मुंबईतही LGBTQ समुदायानं जल्लोष केला.

सिनेसृष्टीने या निर्णयाचं स्वागत केलं आहे. निर्मात दिग्दर्शक करण जोहरने या निर्णयाचं स्वागत करत, हा निर्णय ऐतिहासिक असल्याचं म्हटलं आहे.

स्वरा भास्करने या निर्णयाचं स्वागत करत सर्व कार्यकर्ते आणि याचिका दाखल करणाऱ्याचं अभिनंदन...


सोशल मीडियावर ट्रोल करणं, आडवेतिडवे प्रश्न विचारणं हे आता काही नवं नाही. पण अशा एका प्रश्नाला उत्तर दिल्यामुळे आणि त्याउत्तरात प्रश्न विचारण्याचा बाप काढणं मुंबईच्या महापौरांना महागात पडलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मुंबईच्या महापौर किशोरी पेडणेकर यांनी एका वृत्तवाहिनीला दिलेली मुलाखत ट्विटरवर शेअर केली होती. 1 कोटी लोकांना लस देण्यासंदर्भात पालिकेने काढलेल्या ग्लोबल टेंडरचा आणि त्याला 9 कंपन्यांनी प्रतिसाद दिल्याचा त्यात उल्लेख होता.

त्यावर एका व्यक्तीने कंत्राट कोणाला दिले असा प्रश्न विचारला होता. त्याला उत्तर देताना महापौरांनी 'तुझ्या बापाला' असे उत्तर दिले. यानंतर महापौरांवर ट्वीटरवर टीका होऊ लागली. त्यानंतर त्यांनी ट्वीट डीलिट केले. न्यूज 18 लोकमतने ही बातमी प्रसिद्ध केली आहे.

2. 'मातोश्री 'ने आमच्यासाठी दरवाजे बंद केले आहेत, आम्ही मातोश्रीवर जाणे बंद केलेले नाही'

राज्यातील राजकीय घडामोडींना आणि राजकीय नेत्यांच्या विधानांचं सत्र पुन्हा एकदा सुरू झाल्याचं चित्र दिसत आहे. माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दोन दिवसांपूर्वी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांची त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यांच्या निवासस्थानी भेट घेतली.

त्यानंतर ते एकनाथ खडसे यांच्या जळगावमध्ये भेट देऊन आले.

देवेंद्र फडणवीस

या भेटीवर शिवसेना नेते संजय राऊत यांनी टिप्पणी केली होती. 'असेच एक दिवस ते मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांचे निवासस्थान मातोश्रीवरही येतील' अशी टिप्पणी राऊत यांनी फडणवीसांसदर्भात केली होती. त्याला फडणवीस यांनी 'मातोश्री 'ने आमच्यासाठी दरवाजे बंद केले आहेत, आम्ही मातोश्रीवर जाणे बंद केलेले नाही'  असं उत्तर दिलं आहे.

जळगाव नंतर देवेंद्र फडणवीस यांनी नांदेडमध्ये  शंकरराव चव्हाण शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि रुग्णालयाला भेट दिली. त्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना त्यांनी राऊत यांना उत्तर दिले आहे. ही बातमी महाराष्ट्र टाईम्सने प्रसिद्ध केली आहे.

3. 'जनता ठरवेल काम किती केलं आणि वसुली किती केली ते'

मुंबई महानगर पालिकेच्या निवडणुका पुढे ढकलल्या जाण्याचा शिवसेनेचा डाव आहे तो आम्ही हाणून पाडू असं विधान भाजपचे नेते आशीष शेलार यांनी दोन दिवसांपूर्वी केलं होतं. त्याला मुंबईच्या महापौर किशोरी पेडणेकर यांनी उत्तर दिलं होतं.

'शिवसेना कामाच्या बळावर निवडणूक जिंकते. शिवसेनेनं मुंबईत चांगलं काम केलं आहे, त्यामुळे निवडणूक हरण्याचा प्रश्नच नाही', असं उत्तर पेडणेकर यांनी दिलं होतं.

त्याला आता भाजपच्या अतुल भातखळकर यांनी उत्तर दिलं आहे. "कोरोना काळात मुंबईत शिवसेनेने चांगलं काम केलंय, निवडणूक हरण्याचा प्रश्नच येत नाही असं सांगतायत महापौर किशोरीताई पेडणेकर... जनतेला ठरवू देत ताई. तुम्ही काम किती केलं आणि वसुली किती केली ते. मुंबईची तुंबई झाली की तुमचं पितळ उघडे पडेलच. कोरोना काळातले मृत्यूदेखील जनता विसरलेली नाही," असं उत्तर भातखळकर यांनी दिलं आहे. महाराष्ट्र देशा या वृत्तस्थळाने ही बातमी प्रसिद्ध केली आहे.

4. कोरोना काळात पोलिसांनी संवेदनशीलपणे प्रकरणं हाताळावीत- हायकोर्ट

कोरोना काळात नोकरी गेल्यामुळे पहिल्यांदाच अन्नधान्याची चोरी करणाऱ्यांची प्रकरणं संवेदनशीलपणे हाताळावीत, अशांना तुरुंगामध्ये डांबून समस्या सुटणार नाही असे आदेश मुंबई हायकोर्टाने काल दिले आहेत.

कोरोनाच्या काळामध्ये झालेल्या गुन्ह्यांचा तपशील राज्य सरकारने सादर करावा असे न्यायालयाने सांगितले आहे. एबीपी माझाने ही बातमी प्रसिद्ध केली आहे.

कोरोना काळात अटकेबाबत असलेल्या मार्गदर्शक तत्वांची माहिती देऊन पोलिसांना संवेदनशील करायला हवं, सर्वोच्च न्यायालयानं...


सोशल मीडियावर तीही खास करून ग्रामीण भागात सध्या या सिनेमाची चर्चा जोरात सुरू आहे. कोणतही मोठं बॅनर नसलेला हा सिनेमा ग्रामीण भागातील तरुणाईसाठी चर्चेचा विषय ठरला आहे.

बबनच्या यूट्यूबरील ट्रेलरला 19 लाखांपेक्षा जास्त व्ह्यूज मिळाले आहेत. तर या सिनेमातल्याच 'साज ह्यो तुझा' या गाण्यानं 25 लाख व्ह्यूजचा टप्पा कधीच पार केला आहे. 'ख्वाडा' या पहिल्याच सिनेमासाठी राष्ट्रीय पुरस्कार मिळवणारे दिग्दर्शक भाऊराव कऱ्हाडे यांनी या सिनेमाचं दिग्दर्शन केलं आहे.

कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठातला विद्यार्थी आणि पैलवानकी करत असलेला मतीन शेख यानं फेसबूकवर या सिनेमाचा उल्लेख देशी बोलपट असा केला आहे. तो म्हणतो, "एका धनगराच्या पैलवान पोरावर गावातील सरंजाम पांढरपेशी वर्ग कसा अन्याय करतो आणि या अन्यायाची परतफेड कशी होते हे या सिनेमातून मांडले आहे."

तर स्वप्नील माचवे फेसबूक पोस्टमध्ये म्हणतात, "मातीचा स्पर्श आणि बोलीभाषेचा गोडवा अप्रतिम कथानक आणि त्याहूनही सुरेख अभिनय. आजपर्यंत पाहिलेल्या सर्वोत्तम मराठी चित्रपटांपैकी एक, असा सिनेमा आहे."

सज्जन यादव यानं या सिनेमाची 'पोस्ट'भर स्तूती केली आहे. बबन पाहून खूप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वेळ झोप लागली नाही, असं तो म्हणतो.

राम वडगावकर यानं फेसबूक पोस्टमध्ये मराठी मातीतील अस्सल गावठी आणि रांगडा बबन नक्की पाहा, अशी प्रतिक्रिया दिली आहे.

तर अक्षय कदम यानं ट्वीट करून बबन यावर्षीचा मराठीतील सर्वोत्तम सिनेमा असल्याचं म्हटलं आहे. सैराटनंतरचा सर्वोत्तम सिनेमा असं त्यांनं बबनचं वर्णन केलं आहे.

ग्रामीण भागातील भावविश्व मांडलं

या सिनेमाचे दिग्दर्शक भाऊराव कऱ्हाडे अहमदनगर जिल्ह्यातल्या गव्हाणवाडीतले आहेत. इथून काही अंतरावर पुण्यातलं शिरूर आहे. ते म्हणतात, "ग्रामीण भागात आजूबाजूला काय चालतं तेच मी सिनेमातून दाखवतो. दुसरं काही मला शक्यही नाही. ग्रामीण भागातल्या प्रेक्षकांना त्यांच्या जीवनाबद्दल पाहायला नक्कीच भावेल."

'ख्वाडा' या सिनेमाच्या निर्मितीसाठी कऱ्हाडे यांना स्वतःची जमीन विकावी लागली होती. यावेळी त्यांचे 5 मित्र प्रमोद चौधरी, भाऊसाहेब शिंदे, मोनाली संदीप फंड, योगेश बिंबळे आणि चंद्रकात राऊत यांनी या सिनेमच्या निर्मितीची जबाबदारी पेलली आहे.

"ख्वाडाला राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाल्यानं या सिनेमाची निर्मिती सोपी गेली. बबनच्या निर्मितीसाठी मित्रच पुढे आले," कऱ्हाडे सांगतात.

या सिनेमाचं काम 2 वर्षं सुरू होतं. बबनची तुलना सैराटशी करणं योग्य नाही असं ते म्हणतात.

ते म्हणाले, "प्रत्येक सिनेमा ही एक स्वतंत्र निर्मिती असते. त्यांची एकमेकांशी तुलना होऊ शकत नाही. अशी तुलना काही माध्यमांतून होत आहे. प्रेक्षक तशी काही तुलना करत नाहीत."

ग्रामीण सिनेमाना नवी झळाळी

'ग्रामीण सिनेमा' हीसुद्धा नवी लाट नाही असं ते म्हणतात. पूर्वीचे गाजलेले जवळपास सर्व सिनेमे, निळू फुले आणि दादा कोंडके यांचे सिनेमे काय होते? मध्यंतरीच्या काही काळात मरगळ आली असेल पण आता ग्रामीण भागातील दिग्दर्शक पुढे येत आहेत, त्यामुळे एकप्रकारे ग्रामीण सिनेमाला नवी झळाळी मिळत आहे, असं आपण म्हणू शकतो, असं कऱ्हाडे सांगतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सोशल मीडियावर त्या पुरुषाचं नाव जाहीर करावं की कायद्यानुसार लैंगिक अत्याचारासंदर्भात स्थापन्यात आलेल्या कार्यालयातील लैंगिक अत्याचाराविरोधी तक्रार समितीकडे तक्रार केली पाहिजे?

हा प्रश्न तेव्हा उपस्थित झाला जेव्हा राया सरकार या वकील महिलेने विद्यापीठात शिकणाऱ्या स्त्रियांना त्यांच्यावर जर कुणी लैंगिक अत्याचार केले असतील तर त्यांची नाव सांगा, असं आवाहन केलं.

या स्त्रियांनी पाठवलेल्या खासगी संदेशांवर आधारित 68 प्राध्यपकांची नावांची यादी राया सरकार यांनी फेसबुकवर जाहीर केली आहेत. यातील बहुतेक सर्वजण भारतीय आणि प्रसिद्ध विद्यापीठांतील आहेत. सोबतच या स्त्रियांची ओळख गुत्प ठेवण्यात आली.

ही नावं जाहीर करताना सरकार यांनी कुणाचीच परवानगी घेतली नाही, या आरोपांचीही कुठलीच माहिती दिली नाही, किंवा या आरोपांची संस्थांतर्गत किंवा इतर कोणतीही कायदेशीर चौकशी झाली होती का, हेही सांगितलं नाही.

राया यांनी त्यांच्या फेसबुक पेजवर लिहिलं आहे की त्यांचा उद्देश इतर विद्यार्थीनींना या प्राध्यापकांपासून असलेल्या धोक्याबद्दल सावध करणं आहे.

अपेक्षेपेक्षा जास्त संदेश मिळाले असल्याचंही त्यांनी म्हटलं आहे. सरका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र म्हणतात की प्राध्यापकांची नावं जाहीर करण्याशिवाय स्त्रियां अशा प्रकरणांमध्ये कायदेशीर मदत कशी घेऊ शकतात, हे ही समजावून देण्याचा त्यांचा मानस आहे.

मतमतांतरे

पण अशी नावांची यादीच सोशल मीडियावर जाहीर करणं कितपत योग्य, यावर मतमतांतरे आहेत.

आणि यावरूनच आणखी एका वादाला तोंड फुटतं - महिलांना लैंगिक अत्याचारांविरोधात असलेल्या कायद्यात किंवा त्याच्याशी संबंधित समितीकडे जाण्यात अडचण आहे का?

राया सरकार यांना एका व्यक्तीविषयी तक्रार पाठवणाऱ्या सोनल केलॉग यांनी बीबीसीला सांगितलं की त्यांनी हा मार्ग निवडला कारण त्यांना कायदेशीर प्रक्रियेत विश्वास नाही.

त्या सांगतात की एखाद्या वरिष्ठ प्राध्यापकाविरुद्ध तक्रार करायला विद्यार्थीनींना मोठं धाडस दाखवावं लागतं. त्यानंतर एखादी चौकशी समिती नेमली गेली तर त्यावरही याच व्यक्तीचा प्रभाव असतो आणि संस्थेची भूमिक सहानुभूतीची नसते.

सोनल केलॉग आणि त्यांच्या मैत्रिणीची एकाच व्यक्तीविरुद्ध तक्रार होती. याची तक्रार त्यांनी गुजरात विद्यापीठाच्या कुलगुरूंकडे केली होती. पण कोणतीही कारवाई झाली नव्हती.

सोशल मीडियावर अशा प्रकारे नावं जाहीर करण्याचा गैरवापर होऊ शकतो, हे त्या मान्य करतात. पण त्या म्हणतात की जर असं सार्वजनिकरित्या अशा लोकांची नावं उघड केली किंवा इतर कोणत्याही व्यक्तीपासून जर कोणाला त्रास होत असेल इतर महिलांना त्यातून बळ मिळू शकतं. किमान या मुद्द्यावर चर्चा तरी सुरू होऊ शकते.

पण या सर्वात एक प्रश्न पडतो - प्रस्थापित कायद्यांमध्ये काही उणिवा आहेत का? या कायद्याच्या अंमलबजावणीत अडचणी आहेत का?

कामाच्या ठिकाणी होणारं लैंगिक शोषण थांबवण्यासाठीचा कायदा हे महिलांच्या दीर्घ लढ्याचं फळ आहे. 1997च्या पूर्वी यासाठी कोणताही विशेष कायदा नव्हता.

एका खटल्याच्या सुनावणीदरम्यान सर्वोच्च न्यायालयानं 1997 मध्ये प्रथम या संदर्भात निर्देश दिले. याचं 2013 साली कायद्यात रुपांतर झालं.

मधला मार्ग

कायद्यानुसार जर लैंगिक छळाची तक्रार झाली तर संबंधित संस्थेची जबाबदारी आहे की त्यांनी एक तक्रार समिती स्थापन करावी. या समितीच्या अध्यक्षस्थानी महिला असावी आणि यात अर्ध्याहून अधिक सदस्य महिला असणं आवश्यक आहे. या शिवाय लैंगिक छळावर काम करणाऱ्या बाहेरच्या संस्थेतील एक प्रतिनिधी या समितीवर आवश्यक आहे.

अशा विविध समित्यांवर असलेल्या आणि लैंगिक छळाच्या विषयावर काम करणाऱ्या स्त्रीवादी कार्यकर्त्या लक्ष्मी...


सोशल मीडियावर फिरणारे 'ते'फोटो तुम्ही पाहिलेच असतील. कॉफिन घेऊन जाणाऱ्या लांबच लांब रांगा, मरणातही न सरलेलं एकाकीपण... आई मुलांना हात लावू शकत नाही, नवरा बायकोला धीर देऊ शकत नाही, जेष्ठांना डोक्यावरून हात फिरवून लहानांना आशिर्वाद देता येत नाही. कधी नव्हे ती अशी वेळ आलीये की आपल्या प्रियजनांना वाचवायचं असेल तर त्यांच्यापासून लांब पळणं हा एकमेव मार्ग आहे.

इटलीच्या हॉस्पिटलमध्ये शेवटच्या घटका मोजणाऱ्या अनेकांना आपल्या आप्तेष्टांना ना डोळाभरून पाहाता येतंय ना त्यांच्या चेहऱ्यावरून शेवटचा हात फिरवता येतोय.

आपली प्रिय व्यक्ती कोरोना व्हायरसला बळी पडली तरी त्यांचे अंत्यसंस्कार पाहणं अनेकाच्या नशिबात नाही,आणि त्यांच्या मृतदेहाला कवटाळून धाय मोकलून रडणंही!

कोरोना व्हायरसने काय केलं असेल तर माणसाला माणसापासून लांब केलं! कितीही क्लिशे वाटत असला तरी हा डायलॉग खराच आहे. कोरोना व्हायरसपासून स्वतःचा बचाव करायचा असेल तर इतरांपासून स्वतःला आणि स्वतःपासून इतरांना लांब ठेवण्याशिवाय गत्यंतर नाही. विलगीकरण, आयसोलेशन, क्वारंटिन, सोशल डिस्टन्स हे सगळे शब्द आता परवलीचे शब्द झालेत.

गेल्या काही दिवसांमध्ये... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तुमच्या बाबतीत असं झालं का की आपल्या मित्राला कडकडून मिठी मारावीशी वाटली पण मारता आली नाही, आपली बहीण परदेशातून सुखरूप परत आली पण तिला भेटायलाही जाता आलं नाही, अचानक आलेल्या आपत्तीमुळे गावाकडे जावं लागलं पण वडिलांचा हात हातात घेऊन त्यांची खुशाली विचारता आली नाही, की वर्क फ्रॉम होममध्ये बिझी असणाऱ्या नवराबायकोला अनेक दिवसांनी मनासारखा एकांत मिळाला खरा, पण एकमेकांच्या शेजारी बसण्याचीही धास्ती वाटायला लागली...

चुकूनही आपण एकमेकांना स्पर्श होणार नाही, याची काळजी घेतो आहोत, झालाच तर खसाखसा साबणाने हात धुवत आहोत. नाही याबद्दल हरकत काहीच नाही, हे करायलाच हवंय. पण या सगळ्यांत आपण एका महत्त्वाच्या मानवी गरजेपासून मुकतोय... स्पर्श!

हा स्पर्श आपल्या आयुष्यात किती महत्त्वाचा असतो? त्याच्यावाचून आपलं काही अडतं का?

बीबीसीच्या क्लॉडिया हेमंड या रेडियोसाठी मानसिक आरोग्यावर बेतलेला कार्यक्रम करतात. त्यांनी तज्ज्ञांशी बोलून आपल्या आयुष्यातलं स्पर्शाचं महत्त्व समजून घेतलं.

जीवनाशी होणारी पहिली ओळख - स्पर्श

गर्भात असलेल्या भ्रूणाला जाणवणारी सगळ्यांत पहिला संवेदना म्हणजे स्पर्श. त्यानंतर बाळाच्या ऐकू येणं, वास येणं किंवा चव घेता येणं अशा संवेदना विकसित होतात. गंमत म्हणजे गर्भात जर जुळे असतील तर ते एकमेकांना स्पर्श करून एकमेकांविषयी समजून घेण्याचा प्रयत्न करतात. जन्म झाल्यानंतर बाळाला आईने छातीशी धरणं अपेक्षित असतं कारण त्यामुळे बाळाला सुरक्षित वाटतं.

ही भावना आयुष्यभर कायम राहते. त्यामुळे आपल्या हळव्या क्षणी किंवा अडचणीच्या वेळी आपल्या प्रिय व्यक्तीने आपल्याला मिठी मारली की आपल्याला सुरक्षित वाटतं.

आपल्या प्रिय व्यक्तीच्या स्पर्शाचा आणि आपल्याला मानसिक शांतता मिळण्याचा जवळचा संबंध आहे, असं क्लॉडिया लिहातात.

सगळ्यांत मोठं ज्ञानेंद्रिय

आपल्या स्पर्शाची जाणीव आपल्या त्वचेद्वारे होते. आपली त्वचा अर्थातच कान, नाक,डोळ्यांच्या तुलनेत सगळ्यांत मोठं ज्ञानेंद्रिय आहे. आणि त्यामुळेच अनेकदा आपले निर्णय आपल्या नकळतपणे आपण स्पर्शाव्दारे घेत असतो. उदाहरणच द्यायचं झालं तर भाजी ताजी आहे का ते आपण हात लावून पाहातो, समोरच्या व्यक्तीला ताप आलाय का ते हात लावून पाहतो, इतकंच कशाला तिऱ्हाईत व्यक्तीची आपल्याप्रति काय भावना आहे हे देखील अनेकदा आपल्याल्या त्यांच्या स्पर्शातून कळतं.

आणि म्हणूनच आता आपण माणसं कधी नव्हे ते आपल्या या...


सोशल मीडियावर फिरत असलेल्या फोटोमध्ये हा तरुण हवेत पिस्तुल रोखताना दिसतो. पोलीस या तरुणाला घेऊन जात असताना प्रसार माध्यमांच्या प्रतिनिधींनी त्याला त्याचं नाव विचारलं. हा तरुण अल्पवयीन आहे.

आम्ही फेसबुकवर या नावाने सर्च केल्यावर गोळीबाराच्या आधीची काही माहिती मिळाली. हे फेसबुक अकाउंट व्हेरिफाईड नाही. मात्र, या खात्यावरून जे फोटो आणि व्हिडियो शेअर करण्यात आले त्यावरून जामियामध्ये गोळीबार करणारा तरुण हाच असल्याचं कळतं.

गोळीबार करण्यापूर्वीची सर्व माहिती एका या फेसबुक अकाउंटवरून घटनास्थळावरूनच पोस्ट करण्यात येत होती.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

फेसबुक फीडच्या अनेक पोस्ट्समध्ये हा तरुण स्वतःला हिंदुत्व समर्थक असल्याचं सांगतो. या प्रोफाईलवर पूर्वी पोस्ट करण्यात आलेल्या काही फोटोंमध्ये हा तरुण  हातात पिस्तुल आणि मोठी कट्यार घेऊन दिसतो.

गोळीबार करण्यापूर्वी तरुणाने काय लिहिलं?

जामिया भागात फायरिंग करण्यापूर्वी  तरुणाने केव्हा आणि काय म्हटलं, बघूया.

30 जानेवारी, सकाळचे 10.43 वा. - कृपया सर्व बंधुंनी मला SEE FIRST करावं

10.43 AM - लवकरच सांगेन. उपदेश राणा

10.44 AM - CAAच्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या समर्थनार्थ बसलेल्या एका व्यक्तीचा फोटो.

12.53 PM - जामिया भागातून फेसबुक लाईव्ह. यात गर्दी दिसते.

1.00 PM - एक मिनिट में बहन ** रहा हूं.

1.00 PM - आजादी दे रहा हूं.

1.00 PM - माझ्या घराकडे लक्ष ठेवा.

1.00 PM - मी इथे एकटाच हिंदू आहे.

1.09 PM - कॉल करू नका.

1.14 PM - माझ्या अंतयात्रेत मला भगव्यात गुंडाळून न्या आणि जय श्री रामच्या घोषणा द्या.

1.22 PM - इथे कुठलाच हिंदू मीडिया नाही.

1.25 PM - शाहीन बाग खेल खत्म.

यानंतरच्या काही फेसबुक लाईव्हमध्ये तरुणाने खांद्यावर बॅग घेऊन धरणं आंदोलन सुरू असलेल्या ठिकाणी दिसतो. या व्हीडियोमध्ये तो काहीच बोललेला नाही.

गोपाल मूळचा कुठला आहे?

दिल्ली पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार हल्लेखोर गोपाल नोएडालगतच्या जेवर इथला राहणारा आहे. जेवरमध्ये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ उभारण्यात येत आहे.

गोपालने त्याच्या फेसबुक इंट्रोमध्ये लिहिलं आहे - "रामभक्त गोपाल नाम है हमारा. बायो में इतना ही काफी है. बाकी सही समय आने पर. जय श्री राम."

फेसबुक बायोमध्ये आपण बजरंग दलाशी संबंधित असल्याचं तो सांगतो. बजरंग दल राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी संबंधित संघटना आहे.

मात्र, 28 जानेवारी रोजी टाकलेल्या एका पोस्टमध्ये तो लिहितो - मी सर्व संघटनांपासून मुक्त आहे.

29 जानेवारी रोजीही त्याने एक पोस्ट टाकली होती. त्यात तो लिहितो - पहला बदला तेरा होगा भाई चंदन. (पहिला सूड मी तुझ्यावर झालेल्या अन्यायाचा उगारेन, भाऊ चंदन.)

26 जानेवारी 2018 रोजी उत्तर प्रदेशातील कासगंजमध्ये अनेक तरुणांनी बाईकवरून तिरंगा यात्रा काढली होती. यात हिंसाचार उफाळल्यानंतर झालेल्या गोळीबारीत चंदन गुप्ता यांचा मृत्यू झाला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सोशल मीडियावर या एक्झिट पोलनंतर धाकधूक वाढली आहे

हे एक्झिट पोल पाहिल्यावर EVM हॅक झाले आहेत, असा मत डॉ. अमित अरोसकर नावाच्या एका ट्विटर युजर यांनी व्यक्त केले आहे.

काही लोकांनी आता "नरेंद्र मोदीच पुन्हा पंतप्रधान होतील," असा संदेश देणारे ट्वीटस केले आहेत. अनंत प्रकाश यांनी "राजतिलक की करो तैयारी, आ गए फिर भगवाधारी," असं ट्वीट केलं आहे.

सर्व वाहिन्यांवर वेगवेगळे एक्झिट पोल आल्यानंतर कॉमेडियन अतुल खत्री यांनी नमो टीव्ही वाहिनीवर उपहासात्मक टीका केली आहे. "नमो टीव्हीवरच्या एक्झिट पोलचा अंदाज आहे की 542 पैकी 542 जागा भाजपला मिळतील," असं त्यांनी फेसबुकवर लिहिलं आहे.

अभिनेते दिग्दर्शक भरत दाभोळकर यांनी "या पोलनंतर आता विरोधी पक्ष 24 मे ऐवजी मे 24 मध्ये (पाच वर्षांनंतर 2024 मध्ये) बैठक होईल," असं लिहिलं आहे.

चौकीदार बिनय शर्मा यांनी ट्वीट केलंय की "एक्झिट पोलचे भाकीत पाहाता राहुल गांधी यांनी बद्रीनाथला गेलं पाहिजे आणि पाच वर्षे आत्मपरीक्षण केलं पाहिजे."

रॉक बिट्टो यांनी काँग्रेसच सरकार स्थापन करेल, असं मत व्यक्त केलं आहे. "माझ्या कल्पना जर बरोबर असतील आणि मतदान पारदर्शकरीत्या झालं असेल ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तर काँग्रसेला सरकार स्थापन होण्याएवढ्या जागा मिळतील," असं ट्वीटमध्ये लिहून बिट्टो यांनी मी हे पुन्हा रिट्वीट करेन असं लिहिलं आहे.

नायाब हुसेन यांनी एक्झिट पोलमध्ये प्रादेशिक पक्षांनी चांगली कामगिरी केली असल्याचं दिसत आहे, असं निरीक्षण नोंदवलं आहे.

ABP न्यूज टीव्हीने दिलेल्या माहितीमध्ये 47 टक्के मतं प्रादेशिक पक्षांना, भाजपला 31 टक्के आणि काँग्रेसला 22 टक्के मतं मिळतील, असं ट्वीट केलं आहे. तसंच दक्षिण भारतातील एखादा प्रादेशिक पक्ष किंगमेकर होईल असं दिसत असल्याचं ते म्हणतात.

"जोपर्यंत अंडी उबवली जात नाहीत तोपर्यंत कोंबड्यांची मोजणी करू नका," असं नीरज कुमार यांनी ट्वीट केलं आहे.

"एक्झिट पोल हे साधारणतः चुकीचे असतात. म्हणून मी 23 मे पर्यंत थांबेन. अर्थात मला NDA सरकार सत्तेत यावं असं वाटतं," असं तुषार कोतवाल यांनी ट्वीट केलं आहे.

तुम्हाला काय वाटतं या एक्झिट पोलबद्दल? या पोस्टवर कमेंट करा...

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सोशल मीडियावर हा फोटो दीक्षा यांनी टाकला आणि चर्चेला उधाण आलं. त्याला कारण ठरला तिचा नऊ वर्षांचा चुलतभाऊ.

सगळीच लहान मुलं अशी असतात. त्यांना नवनवीन गोष्टी ट्राय करायच्या असतात, आणि 'पिंटू-चिंकी कित्ती हुशार' म्हणून त्यांचं कौतुकही होतं. पण म्हणून आपण लहान मुलांना सगळ्याच गोष्टी करू देतो का?

मुलांनी काय करायचं आणि मुलींनी काय करायचं याचे आडाखे पक्के असतात समाजाचे आणि त्याबाहेर जाऊन कोणी काही नवीन ट्राय करायचं म्हटलं तर ते कोणालाच मान्य होत नाही.

म्हणूनच एखादा लहान मुलगा रडायला जरी लागला तरी 'काय रडतोस मुळूमुळू मुलींसारखा' असं म्हणून त्याला हिणवलं जातं. एखादा नाजूक असला, किंवा शांत असला तर बायल्या या शब्दाचा अर्थही कळायच्या आत त्याला ते लेबल चिकटवलं जातं.

अलाहबादच्या 'लिटिल कझ'च्या बाबतीत काही वेगळं घडलं नाही. तो नेहमीच्या उत्सुकतेने नवीन गोष्टी ट्राय करत असताना कोणीतरी त्याच्यावर डाफरलं, 'छक्का आहेस का तू'?

त्यानंतर जे घडलं ते सहसा भारतीय घरांमध्ये घडत नाही. दीक्षा बिजलानी या त्याच्या चुलत बहिणीने सगळा किस्सा ट्विटरवर शेअर केला आहे.

"लिटिल कझबरोबर तेच होतं जे आपल्या कोणाच्याह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी घरात होईल. त्याला चिडवताच, रागवतात, त्याच्यावर सगळे हसतात, कोणी त्याला समजून घेत नाही. तेच ते नेहमीचं जे सगळ्या पुरुषसत्ताक घरांमध्ये घडतं. आपले पुरुष तरी या पितृसत्ताक दमनातून कुठे सुटलेत?" दीक्षा बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगतात.

"त्या दिवशीही तेच झालं. माझ्या छोट्या चुलतभावाची आई कुठेतरी बाहेर जात होती. आवरुन झाल्यावर तिने छानशी लिपस्टिक लावली. तिच्याकडची एक मिनी लिपस्टिक संपत आली होती. माझी काकू ती फेकणार तेवढ्यात लिटिल कझने ती मागितली. काकूने फारसा काही विचार न करता त्याला दिली", दीक्षा सांगत होत्या.

"त्याने ती घेतली आणि आईसारखीच आरशासमोर उभं राहून लावली. ते पाहिल्यावर घरातून कोणीतरी जोरात ओरडलं, 'काय छक्का आहेस का असले धंदे करायला?' त्याला बिचाऱ्याला या शब्दाचा अर्थही माहीत नसेल."

"पण आपल्याला कोणीतरी खूप वाईट म्हणतं आहे एवढं त्याला कळलं. तो पलंगाखाली जाऊन लपला. आम्ही भावंड त्याची समजूत काढायला गेलो तर तो पडद्यामागे जाऊन लपला. जणू काही आपला लिपस्टिक लावलेला चेहरा सगळयांपासून लपवत होता."

मानसशास्त्राची विद्यार्थिनी असणाऱ्या दीक्षाला या सगळ्या वागण्याचा फार राग आला. पण घरातल्या मोठ्यांशी वाद घालून या प्रश्नाचं उत्तर मिळणार नाही हेही त्यांना माहीत होतं. त्यांनी एक अभिनव शक्कल लढवली.

"मी ठरवलं की आपण स्वतः लिपस्टिक लावायची आणि मुख्य म्हणजे माझ्या 21 वर्षांच्या भावालाही लावायला सांगायची. फक्त मी लावली असती तर काही फरक पडला नसता. कारण मुली तर लिपस्टिक लावतातच. पण मुलांनी लिपस्टिक लावली तरी काही बिघडत नाही हे मला लिटिल कझला दाखवून द्यायचं होतं."

अर्थात दीक्षाच्या तरुण भावाला लिपस्टिक लावण्यासाठी पटवणं फार कठीण होतं. त्याला या प्रकारची सवय नव्हती. पण तोही प्लॅनमध्ये सामील झाला.

"आम्ही तिघं तीच लिपस्टिक लावून लिटिल कझ समोर गेलो तेव्हा त्याला आधी धक्का बसला. का, तर त्याच्या मोठ्या भावानेही लिपस्टिक लावली होती आणि आता तो एकटा नव्हता."

"आम्ही हौसेने फोटो काढत होतो ते पाहून त्याचाही मूड चांगला झाला आणि त्याने स्वतःहून सांगितलं की, आता मी पण परत लिपस्टिक लावतो, माझे पण फोटो काढा."

हा सगळा किस्सा दीक्षाने तिच्या ट्विटर अकाउंटवर शेअर केला आहे. आणि आपले फोटोही टाकले आहेत. बघता बघता तिची पोस्ट व्हायरल झाली आहे.

"खूप साऱ्या पॉझिटिव्ह कमेंट आल्या. सगळेच काही आम्हाला सपोर्ट करत नव्हते. कोणी कोणी तर हेही...


सोशल मीडियावरच्या उजव्या विचारसरणीच्या ग्रुप्समध्ये एक प्रक्षोभक आणि भावना भडकवणारा लेख वेगाने फिरतो आहे.

लेखाचं शीर्षक आहे- सोनिया गांधी हिंदूंचा तिरस्कार करतात-प्रणव मुखर्जींचं प्रतिपादन

गेल्या काही दिवसात भाजपचा पाठिंबा असलेल्या व्हॉट्सअपग्रुप्सवर हा लेख सैरावैरा फॉरवर्ड केला जात आहे. फेसबुक आणि ट्वीटरवरही हा लेख झपाट्याने शेअर होतो आहे.

काहींनी वेबसाईट्सच्या लिंकही दिल्या आहेत. पोस्टकार्ड न्यूज, हिंदू एक्झिबिशन, परफॉर्म इन इंडिया या अशा वेबसाईट्सनी या फेक लेखाला प्रसिद्धी दिली आहे.

प्रणव मुखर्जींनी आपल्या पुस्तकात सोनिया गांधी हिंदूंचा तिरस्कार करतात असं लिहिलं आहे अशा आशयाचे लेख या वेबसाईट्सनी गेल्यावर्षी अपलोड केले होते.

सोशल मीडियावर गेल्यार्षी फेब्रुवारी-मार्चमध्ये या वेबसाईट्सच्या लिंक शेअर होत असल्याचं रिव्हर्स इमेज सर्चद्वारे सिद्ध झालं.

सात पुस्तकं नावावर असणाऱ्या प्रणव मुखर्जींनी सोनिया गांधी यांच्याबद्दल 'द कोअलिशन इयर्स' या 2017 मध्ये प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात खरंच असं लिहिलं आहे का?

या गोष्टीची शहानिशा करण्यासाठी, आम्ही प्रणव मुखर्जींच्या कन्या शर्मिष्ठा म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुखर्जी यांच्याशी संवाद साधला. त्या प्रणब मुखर्जींच्या कार्यालयाचंही काम पाहायच्या.

सोनिया गांधी हिंदूंचा तिरस्कार करायच्या अशा आशयाचं कोणतंही लिखाण प्रणव मुखर्जी यांनी केलेलं नाही असं त्यांच्या कार्यालयातर्फे सांगण्यात आलं. ही बातमी पसरवणाऱ्या लेखांमध्ये कोणतंही तथ्य नाही, प्रपोगंडा गळी उतरवण्यासाठी असं भासवलं जात आहे.

7 जून 2018 रोजी प्रणब मुखर्जी नागपूर येथे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या कार्यक्रमात सहभागी झाले होते. शर्मिष्ठा यांनी 6 तारखेला ट्वीट करून वडील प्रणब यांना इशारा दिला होता.

शर्मिष्ठा यांनी त्यांच्या ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं, ''लोक तुमचं भाषण विसरतील. तुम्ही संघाच्या व्यासपीठावर असल्याचे फोटो आणि व्हीडिओ वेगाने शेअर आणि फॉरवर्ड केले जातील. चिथावणीकारक मेसेजद्वारे तुमचे फोटो, व्हीडिओ शेअर केले जातील. नागपूरला संघाच्या व्यासपीठावर जाऊन तुम्ही भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाला संशयास्पद आणि फेक बातम्या पसरवण्यासाठी आवतण देत आहात''.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सोशल मीडियावरही शेतकरी आणि या विधेयकांच्या समर्थनार्थ तसंच विरोधामध्ये प्रतिक्रिया व्यक्त होत आहे. या वादात सोमवारी (21 सप्टेंबर) अभिनेत्री कंगना राणावतनंही उडी घेतली.

कंगना राणावत हिने पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचं ट्वीट रिट्वीट केलं.

या विधेयकांचा MSP वर परिणाम होणार नाही, याचं आश्वासन देणारं ट्वीट पंतप्रधानांनी केलं होतं. कंगनानं तेच ट्वीट रिट्वीट केलं.

त्याचबरोबर तिने सोशल मीडियावर जे काही लिहिलं त्यावरून तिला टीकेला सामारं जावं लागलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

कंगनानं म्हटलं, "पंतप्रधानजी, जर कोणी झोपला असेल, तर त्याला जागं करता येतं. पण ज्यानं झोपेचं सोंग घेतलंय. जाणूनबुजून काही न समजल्याचं दाखवत असेल तर आपण समजावून सांगून काही होणार नाही. हे तेच आतंकवादी आहेत, ज्यांनी CAA मध्ये एकाचंही नागरिकत्व नाही गेलं तरीही रक्ताचे पाट वाहवले होते."

कंगनाच्या या ट्वीटनंतर #Arrest_Castiest_Kangna हा हॅशटॅग ट्रेंड होऊ लागला. इतरही अनेक हॅशटॅग ट्रेंड होऊ लागले. कंगना राणावतला अटक करण्याची मागणीही होऊ लागली.

कंगनानं शेतकऱ्यांना 'दहशतवादी' म्हटलं अशी टीका सोशल मीडियावर होऊ लागली.

कंगनाचं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काय म्हणणं आहे?

सोशल मीडियावर सोमवारी (21 सप्टेंबर) ट्रोल झाल्यानंतर कंगनानं टाइम्स ऑफ इंडियानं वेबसाइटवर प्रसिद्ध केलेली एक बातमी रिट्वीट करत आपली बाजू मांडली.

कंगननं आपल्या ट्वीटमध्ये म्हटलं, "CAA बद्दल जे लोक चुकीची माहिती आणि अफवा पसरवत होते, ज्यांच्यामुळे हिंसाचार झाला, तेच लोक आता कृषी विधेयकावर चुकीची माहिती पसरवत आहेत आणि देशात दहशत निर्माण करत आहेत. तेच लोक दहशतवादी आहे. मी काय म्हटलं हे तुम्हाला माहितीये. पण तरीही चुकीची माहिती पसरवत आहेत."

कंगनानं अजून एक ट्वीट करून म्हटलं, की जर मी शेतकऱ्यांना 'दहशतवादी' म्हटल्याचं सिद्ध करावं, तसं असेल तर मी ट्वीटर सोडेन.

कंगनानं पहिल्या ट्वीटनंतर आपले दोन ट्वीट केले. पण तिने मूळ ट्वीट डिलीट नाही केलं.

कंगना तिच्या ट्वीटवर ठाम आहे. 'आपण कृषी विधेयकाबद्दल गैरसमज पसरवणाऱ्यांना दहशतवादी म्हटलं, शेतकऱ्यांना नाही,' हीच तिची भूमिका आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सोशल मीडियावरील काहीजणांकडून मास्क आणि दारू यांबाबतच्या मीम्ससाठी 1953 साली प्रदर्शित झालेल्या 'श्यामची आई' सिनेमातील दृश्यांचा आधार घेतला जात आहे.

'श्यामची आई' सिनेमा पांडुरंग सदाशिव साने अर्थात साने गुरुजींच्या पुस्तकावर आधारित असून आचार्य अत्रेंनी या सिनेमाचं दिग्दर्शन आणि निर्मिती केली होती. 1954 साली हा सिनेमा भारत सरकारच्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्काराचा पहिला मानकरी ठरला होता.

'श्यामची आई'वरील मीम्सवर सामाजिक कार्यकर्ते हेरंब कुलकर्णी यांनी आक्षेप घेतला असून त्यांनी महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्याकडे याबाबत ईमेलद्वारे तक्रारही नोंदवली आहे.

त्या 'मीम्स'मध्ये नेमकं आक्षेपार्ह काय आहे?

बीबीसी मराठीशी बोलताना हेरंब कुलकर्णी म्हणाले, "श्यामची आई पुस्तकाने 85 वर्षं महाराष्ट्रातील अनेक पिढ्यांना संस्कारी बनवले आहे. नैतिक प्रेरणा रुजवल्या आहेत. श्याम आणि त्याची आई हे प्रेम, विवेक, संस्कार सामाजिक भान याचे प्रतीक बनले आहेत. समाज अशा प्रतिकांनी प्रेरणा घेत असतो. तेव्हा इतर सगळे विषय सोडून केवळ 'श्याम' आणि 'श्यामची आई' यावर अनेक प्रतिमाभंजन करणारी चित्रे येऊ लागतात, दहा वर्ष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाच्या मुलाला तोंडी दारू पिण्याची भाषा टाकली जाते, तेव्हा ते अस्वस्थ करणारे आणि संतापजनक असते."

हेरंब कुलकर्णी यांनी आक्षेप नोंदवलेल्या मीम्समध्ये श्यामची आईच्या तोंडी 'श्याम, बायकोला दारुचा वास येऊ नये आणि कोरोना होऊ नये यासाठी काय वापरशील?'  हे प्रश्नार्थक वाक्य, तर श्यामच्या तोंडी 'मास्क' असं उत्तर दाखवण्यात आलंय.

हेरंब कुलकर्णी यांनी या मिमवर आक्षेप घेतला. मात्र, त्यांच्या म्हणण्यांनुसार, माझ्या आक्षेपानंतर सोशल मीडियावरील अनेकांनी आणखी अशाच पद्धतीचे बदनामीकारक मीम्स तयार केले आहेत.

मात्र, श्यामची आई किंवा श्याम हे कादंबरीतील पात्र आहे. त्यामुळे त्याकडे दुर्लक्ष नाही का करता येणार, असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे. मात्र,त्यावर उत्तर देताना हेरंब कुलकर्णी प्रश्न विचारतात, "राम आणि कृष्ण या काल्पनिक व्यक्तिरेखा होत्या, असेही मानणारे लोक आहेत. पण त्यांच्यावरील चित्रपटातील प्रतिमांची ही अशा प्रकारच्या मीम्स लोक करतील का?"

ते पुढे म्हणतात, "पुतळ्याची विटंबना करताना तो दगडाचा असतो असा युक्तिवाद आपण करतो का? मानबिंदू लक्षात घेतले पाहिजेत आणि मानबिंदू म्हणजे त्यांचे विचार त्यामुळे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि विकृती यात फरक करायला हवा."

पोलीस ठाण्यात तक्रारीची नोंद

हेरंब कुलकर्णी यांनी याबाबत राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्याकडे ईमेलद्वारे तक्रार केलीये. शिवाय, अशाप्रकारे मीम्स व्हायरल करणाऱ्यांवर कारवाईची मागणी हेरंब कुलकर्णींनी केलीय.

दुसरीकडे, साने गुरुजी ज्या संघटनेचे संस्थापक होते, त्या राष्ट्र सेवा दलानंही 'श्यामची आई'संदर्भातील मीम्सची गंभीर दखल घेत, पोलीस ठाण्यात धाव घेतलीये.

"श्यामची आईबद्दल मीम्स तयार करून फेसबुकवर विकृत लिखाण फिरत आहे. अशा अज्ञात विकृत माणसाचा आपण शोध घ्यावा. कारण या गोष्टीमुळे समाजात तीव्र असंतोष आहे. त्यामुळे याची योग्य दखल घेऊन सायबर गुन्हा दाखल करावा," अशी तक्रार विनंती राष्ट्र सेवा दलाच्या पुणे जिल्हा विभागानं पुण्यातील दत्तवाडी पोलीस ठाण्यात केलीय.

समाजातील वंदनीय व्यक्तींचा अवमान होणं योग्य नाही. त्यामुळे अशा प्रकारच्या अवमानाला आळा घालण्यासाठीच्या संबंधित कायद्याद्वारे पोलिसांनी कारवाई करावी, असं राष्ट्र सेवा दलाच्या पुणे जिल्ह्याच्या सदस्या अॅड. शारदा वाडेकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

शिवाय, राष्ट्र सेवा दलाच्या महाराष्ट्रातील सर्वच शाखा जवळच्या पोलीस...


सोशल मीडियावरून समाजात अशातंता पसरवणारी माहिती संबंधित वेबसाईटनं काढली नाही तर जर्मनीमध्ये त्यांना 50 यूरो म्हणजेच साधारण 3800 रुपयांचा दंड आकारण्यात येणार आहे.

या कायद्यानुसार, संबंधित वेबसाईटला नोटीस दिल्यानंतर 24 तासांच्या आत असा मजकूर काढावा लागणार आहे.

सोशल नेटवर्कसह इतर मीडिया साईट्ला हा कायदा लागू होणार आहे. ज्याच्या कक्षेत 20 लाख लो येणार आहेत.

प्रक्षोभक माहितीचा सामना करण्यासाठी ट्विटरनं नुकतंच आपल्या मार्गदर्शकतत्त्वांमध्ये बदल केला आहे.

फेसबूक, ट्विटर आणि यूट्यूबवरच्या माहितीवर यामध्ये प्रामुख्यानं लक्ष ठेवलं जाणार आहे. त्याचबरोबर रेड्डीट, टंब्लर आणि रशियन सोशल नेटवर्क व्हीके यांवरही तेवढंच लक्ष असणार आहे.

याशिवाय व्हिमीओ आणि फ्लिकर यांनासुद्धा या कायद्याच्या तरतुदी लागू होऊ शकतात.

जलद कारवाई

जून 2017 मध्ये 'The Netzwerkdurchsetzungsgesetz (NetzDG)' हा कायदा पास करण्यात आला. तर ऑक्टोबर 2017 मध्ये तो अंमलात आला आहे.

दरम्यान, जर्मन सरकारनं सोशल नेटवर्क साइट्सना 2017च्या अखेरीपर्यंत NetzDG कायद्याच्या तयारीसाठी वेळ दिला होता.

नामांकित सोशल मीडिया वेबसाइटवर जर्मनी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मधून खोट्या बातम्या (fake news), धर्म, वंशाविरुद्ध अप्रचार पसरवण्याच्या अनेक घटना 2017मध्ये समोर आल्या होत्या.

त्यानंतर जर्मनीमध्ये यावर आळा घालण्यासाठी नियम करण्याची मागणी करण्यात आली होती.

जर्मन सरकारच्या न्याय विभागानं दिलेल्या माहितीनुसार, यासंबंधीचे फॉर्म सरकारी संकेतस्थळावर उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे.

या फॉर्मचा उपयोग करून जर्मन नागरिक NetzDG या कायद्याअंतर्गत वेबसाईटवरील प्रक्षोभक मजकूर आणि व्हीडिओविरुद्ध तक्रार करू शकणार आहेत.

या कायद्याअंतर्गत सोशल मीडिया कंपन्यांना जलद कारवाई करावी लागणार आहे. त्यासाठी संबंधित कंपन्यांना स्वतंत्र यंत्रणा उभारावी लागणार आहे. जेणेकरून कर्मचाऱ्यांना ताबडतोब कारवाई करता यावी, असं या कायद्यात नमुद करण्यात आलं आहे.

बहुतांश ऑनलाइन सामग्री 24 तासांच्या आत काढावी लागणार आहे. तर काही 'क्लिष्ट तक्रारी' निवारण्यासाठी एक आठवड्याची मुदत दिली जाणार आहे.

NetzDG कायद्याअंतर्गत मजकूर तपासण्यासाठी फेसबुकनं जर्मनीमध्ये शेकडो कर्मचाऱ्यांची नव्यानं भरती केली आहे.

NetzDG वरून मतभेद

या कायद्यामुळे जर्मनीत नव्या वादाला तोंड फुटलं आहे. यामुळं सेन्सॉरशिप लादली जाण्याची आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर गदा येण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

आणखी वाचा -

पाहा व्हीडिओ : नेट न्यूट्रॅलिटी चा अंतामुळे छोट्या कंपन्यांवर गदा

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सोसायटी ऑफ इंडियन ऑटोमोबाईल मॅन्युफॅक्चरर्स (सियाम)नुसार जुलैमध्ये 2,00,790 वाहनांची विक्री झाली. हा गेल्या 9 महिन्यांतला नीचांक आहे. यानुसार स्पोर्टस युटिलिटी व्हेईकल (एसयुव्ही)मध्ये 15% तर प्रवासी वाहनांच्या विक्रीत 36% घट नोंदवण्यात आली आहे.

या इंडस्ट्रीला ताबडतोब एक मदत पॅकेज मिळणं गरजेचं असल्याचं सियामचे महासंचालक विष्णु माथूर म्हणतात. जीएसटीचे दर तात्पुरते कमी केल्यासही इंडस्ट्रीला थोडा दिलासा मिळेल असं ते म्हणतात.

माथुर म्हणतात, "ऑटो इंडस्ट्रीची परिस्थिती जास्त खराब होऊ नये म्हणून या क्षेत्राच्या प्रतिनिधींनी नुकतीच सरकारसोबत चर्चा केली. आम्ही मदत पॅकेज देण्याची मागणी केली. गाड्यांवरचे जीएसटीचे दर कमी करण्यात यावेत, स्क्रॅपेज पॉलिसी आणण्यात यावी आणि वित्तीय क्षेत्र - विशेषतः गैरबँकिंग वित्तीय कंपन्या मजबूत करण्याची मागणी करण्यात आली आहे."

तर दुसरीकडे फेडरेशन ऑफ ऑटोमोबाईल डीलर्स असोसिएशन (फाडा)नुसार या मंदीमुळे गेल्या तीन महिन्यांमध्ये दोन लाख लोकांनी रोजगार गमावला आहे.

आशिया खंडातली तिसऱ्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था असणाऱ्या भारतामध्ये गेल्या वर्षभरामध्ये वाहन खरेदीमध्ये मो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठी घट झाली आहे. गैर-बँकिंग वित्तीय संस्थांनी कमी कर्ज दिल्याचा हा परिणाम असल्याचं म्हटलं जातंय.

याच कारणामुळे देशातल्या सर्वात मोठ्या कार उत्पादक कंपन्या - मारुती सुझुकी आणि टाटा मोटर्सनी आपल्या उत्पादनात कपात केलीय. परिणाम हजारो नोकऱ्या कमी झाल्या. या सगळ्यामुळे वाहन उद्योगामध्ये आतापर्यंतची सर्वात मोठी घट नोंदवण्यात आली आहे.

भारतीय बाजारपेठेमध्ये मारुती सुझुकीचा हिस्सा 51% आहे. या कंपनीने जानेवारीमध्ये 1.42 लाख गाड्यांची विक्री केली. पण गेल्या सहा महिन्यांमध्ये 31 %ची घट झालेली आहे आणि जुलैमध्ये फक्त 98,210 गाड्यांची विक्री झाली.

देशांतर्गत बाजारपेठेतली दुसरी मोठी वाहन उत्पादक कंपनी असणाऱ्या ह्युंडाईच्या विक्रीमध्येही मोठी घट झाली आहे. जानेवारीमध्ये ह्युंडाईच्या सुमारे 45,000 वाहनांची विक्री झाली होती. पण यामध्ये 15% घट होत जुलैमध्ये फक्त 39,000 वाहनांची विक्री झाली.

शेअर बाजारातही या कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये मोठी घसरण पहायला मिळाली आहे. जानेवारीपासून आतापर्यंत मारुतीच्या शेअर्सच्या किंमतीत 22% घसरण झाली आहे तर याच कालावधीत टाटा मोटर्सचे शेअर्स 29%नी घसरले आहेत.

या तुलनेत मुंबई शेअरबाजाराचा निर्देशांक सेंसेक्समध्ये या कालावधीत 2.4% वाढ झाली.

मंदीमुळे अनेक डीलरशिप्स बंद झाल्या आहेत. म्हणूनच या उद्योगासाठीच्या जीएसटीच्या दरांमध्ये कपात करण्यासाठीची मागणी जोर धरत आहे.

उदयोग क्षेत्राने मागणी केली आहे की सरकारने ऑटोमोबाईल सेक्टरमध्ये जीएसटीचे दर 28%वरून कमी करून 18% करावेत.

रिझर्व्ह बँकेने फेब्रुवारीपासून आतापर्यंत रेपो रेटमध्ये सलग चार वेळा कपात केली आहे. पण इंडस्ट्रीमधल्या तज्ज्ञांचं असं म्हणणं आहे की बाजारातील पैशाची कमी भरून काढण्यासाठी अजून उपाययोजना करण्याची गरज आहे.

उद्योग क्षेत्राच्या प्रतिनिधींनी गेल्या आठवड्यात अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांना भेटून त्यांना सद्यपरिस्थितीची कल्पना दिली.

ऑटो इंडस्ट्रीमधील मंदी दूर करण्यासाठी सरकार सध्या चर्चा करत असलं तरी आतापर्यंत याविषयीची कोणतीही उपाययोजना घोषित करण्यात आलेली नाही.

सियामचे महासंचालक विष्णु माथूर म्हणतात की या महिन्यापासून सणासुदीला सुरुवात होत असूनही फारशी सूट मिळत नाहीये.

माथुर म्हणतात, "एप्रिलापासून सुरू झालेल्या नवीन आर्थिक वर्षामध्ये सियामने प्रवासी वाहनांच्या वार्षिक विक्रीमध्ये 3 ते 5%ची वाढ होण्याचा अंदाज व्यक्त केला...


सोहराबुद्दीन शेख आणि त्यांची पत्नी कौसरबी यांना 2005 मध्ये कथित एन्काऊंटरमध्ये मारण्यात आलं.

सर्व 22 आरोपींना कोर्टानं पुराव्यांअभावी निर्दोष मुक्त केलं आहे. हा निकाल सुनावताना कोर्टानं मात्र हतबलता व्यक्त केली आहे.

"तीन मृतांच्या नातेवाईकांबाबत मला दुःख वाटतं, पण मी असहाय्य आहे. कोर्ट पुराव्यांच्या आधारावर चालतं. दुर्दैवानं पुरावे गायब आहेत," असं न्यायाधिशांनी निकाल सुनावताना म्हटलं आहे.

तर कोर्टाच्या निर्णयावर खूश नसल्याचं सोहराबुद्दीन यांचे भाऊ रबाबुद्दीन यांनी सांगतिलं आहे. या निकालाला उच्च न्यायालयात आव्हान देणार असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. त्यांनी न्यायाधीशांच्या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

तुलसी प्रजापती चकमक प्रकरण सत्य असल्याचं कोर्टानं मानलं आहे, तर सोहराबुद्दीन चकमकीचे पुरेसे पुरावे नसल्याचं कोर्टानं म्हटलं आहे, अशी माहिती बचाव पक्षाचे वकील वहाब खान यांनी दिली आहे.

नेमकं प्रकरण काय?

सोहराबुद्दीन शेख हा गुजरात आणि राजस्थान पोलिसांना हवा असलेला अट्टल गुन्हेगार होता. स्थानिक मार्बल फॅक्टरी मालकांकडून खंडणीच्या नावावर पैसे उकळण्याचं काम करत असे.

नोव्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हेंबर 2005 मध्ये दोन्ही राज्य पोलिसांतर्फे एका कथित एन्काऊंटरमध्ये सोहराबुद्दीनचा खात्मा करण्यात आला. केंद्रीय गुन्हे अन्वेषण विभाग अर्थात सीबीआयच्या तपासानुसार हे एन्काऊंटर रचण्यात आलं होतं.

सीबीआयच्या म्हणण्यानुसार, शेख आणि त्याची पत्नी कौसरबी हैदराबादहून सांगलीला जात होते. त्यावेळी गुजरात आणि राजस्थान पोलिसांनी वाटेतच रोखून त्यांचं अपहरण केलं. गांधीनगरजवळ त्यांच्यावर गोळ्या झाडण्यात आल्या. मारण्यापूर्वी सबइन्स्पेरक्टरने कौसरबी यांच्यावर बलात्कार केल्याचा कथित आरोप आहे.

तुलसी प्रजापती हा शेख याचा सहाय्यक या प्रकरणातील साक्षीदार आहे. दोन्ही बनावट चकमकी पाहणाऱ्या प्रजापतीला डिसेंबर 2006मध्ये गुजरातमधील बनसकांठा जिल्ह्यात कथितरीत्या मारण्यात आलं.

बनावट चकमकप्रकरणी सीबीआयने 38 लोकांवर आरोप निश्चित केले होते. यापैकी 16 जणांची सुटका करण्यात आली आहे.

अमित शहा यांची याप्रकरणातून निर्दोष सुटका करण्यात आली आहे.

यामध्ये भारतीय जनता पक्षाचे राष्ट्रीय अध्यक्ष आणि खासदार अमित शहा यांचा समावेश आहे. शहा त्यावेळी गुजरातचे गृह राज्यमंत्री होते. शहा यांच्याव्यतिरिक्त काही वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांची देखील सुटका करण्यात आली. आयपीएस अधिकारी डी. जी. वंझारा यांचाही यात समावेश आहे.

साक्षीदार फिरले

सद्यस्थितीला गुजरात आणि राजस्थानमधील 22 पोलीस अधिकाऱ्यांवर खटला सुरू आहे. वंझारा त्यावेळी गुजरातचे डेप्युटी इन्स्पेक्टर जनरल होते. त्यानंतर ते दहशतवादविरोधी पथकाचे प्रमुख होते. वंझारा यांच्यासह काही वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांचा बनावट चकमकीत कथित सहभाग असल्याचा आरोप आहे.

दंडसंहिता 313 नुसार बहुतांश आरोपींनी निर्दोष असल्याचं म्हटलं होतं. तपास करणाऱ्या यंत्रणेनं याप्रकरणात विनाकारण नाव गोवल्याचा आरोपही त्यांनी केला. 313 कलनानुसार साक्षीदारांच्या चौकशीनंतर, आरोपीला त्याचा जबाब नोंदवण्याची संधी देण्यात येते.

सोहराबुद्दीने शेखप्रकरणी आयपीएस अधिकारी डी. जी. वंजारा यांना 8 वर्षं तुरुंगवासही झाला होता.

अब्दुल रेहमान हे तत्कालीन राजस्थान पोलीस इन्स्पेक्टर होते. बनावट चकमक चमूचे ते भाग होते आणि त्यांनीच सोहराबुद्दीनवर गोळी झाडली, असा आरोप आहे. पण रेहमान यांनी हे आरोप नाकारले आहेत. याप्रकरणी एफआयआर दाखल केल्याचा आरोपही रेहमान यांनी नाकारला आहे.

प्रजापती याच्या दिशेने गोळ्या झाडण्याचा आरोप आशिष पंड्या यांच्या नावावर आहे. स्वरक्षणासाठी...


सोहैल बट्ट नावाचा माणूस शीख धर्मीय लोक आणि पाकिस्तानातील त्यांच्या नेत्यांबद्दल आक्षेपार्ह बोलत असल्याचं व्हीडिओत दिसत आहे.

व्हीडिओत एक अज्ञात माणूस काही प्रश्न विचारतो. त्याला उत्तर देताना सोहैल बट्ट म्हणतो, "शीख धर्मीय मशिदीच्या बाजूला असलेल्या जमिनीवर डोळा ठेऊन आहेत. ती जमीन त्यांची आहे याचा त्यांच्याकडे कोणताही पुरावा नाही."

सोहैल बट्ट लाहौर शहरातल्या नौलखा बाजार इथल्या शहीदी स्थान भाई तारु जी जवळचा ऐतिहासिक गुरुद्वारा शहीद गंजच्या जवळच्या जमिनीविषयी बोलत आहे. शीख धर्मीयांसाठी ही अतिशय पवित्र जागा आहे कारण 1745 मध्ये भाई तारू यांची याठिकाणी हत्या करण्यात आली होती.

त्या व्हीडिओत सोहैल बट्ट दावा करताना दिसतात. ते म्हणतात की, ती जमीन जवळच्याच एका मशिदीची आहे. मदरसा उभारण्यासाठी त्यांनी ती देण्यात आली आहे.

इतिहास काय सांगतो?

पाकिस्तानातील एक नामवंत इतिहासकारांनी नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितलं की अठराव्या शतकाच्या सुरुवातीला या जागी मशीद होती, मुघलांच्या काळात ती बांधण्यात आली होती.

शीखांनी या जागेवर कब्जा केला तेव्हा याच परिसरात शीख योद्धा भाई तारू सिंह यांच्या स्मरणार्थ ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गुरुद्वारा उभारण्यात आला. मुघल गव्हर्नरांच्या हातून भाई तारु सिंह यांचा मृत्यू झाला.

पंजाब प्रांतावर इंग्रजांनी कब्जा केला तेव्हा हे प्रकरण न्यायालयात गेलं. परंतु प्रत्यक्षात हा गुरुद्वाराच राहिला.

1940 मध्ये भारतातील सगळ्यांत मोठ्या ब्रिटनच्या न्यायालयाने अर्थात प्रीव्ही काऊंसिलने शीख समाजाच्या बाजूने निर्णय दिला. ती जमीन आणि गुरुद्वाराचा अधिकार शीखांकडेच राहिला. न्यायालयाने सांगितलं की अनेक वर्षं ही वास्तू गुरुद्वाराच होती. त्यादरम्यान मुसलमानांनी जागेवर किंवा वास्तूवर दावा सांगितला नाही.

फाळणीनंतरही हे प्रकरण वादग्रस्तच राहिलं. 1988 साली सबळ पुराव्यांअभावी ही जमीन गुरुद्वाराची असल्याचा निर्णय लाहौरच्या उच्च न्यायालयाने दिला होता.

आजही या जागेची जबाबदारी इवैकुई ट्रस्ट प्रॉपटी बोर्डाकडे आहे. बोर्डाने सोहैल बट्ट यांचे दावे पूर्णपणे फेटाळले आहेत.

शीख समाजाचं काय म्हणणं?

या घटनेमुळे जगभरातील शीख बांधव दु:खी आहेत आणि त्यांच्या भावना दुखावल्या आहेत, असं शीख गुरुद्वारा प्रबंधक कमिटीचे अध्यक्ष सतवंत सिंह यांनी फेसबुकरच्या व्हीडिओत म्हटलं आहे.

सोहैल बट्ट यांचा व्हीडिओ पाकिस्तान सरकारच्या धोरणाविरुद्ध आहे आणि पंतप्रधान इम्रान खान यांचा दृष्टिकोन शांतता आणि बंधुभाव जोपासणारा आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

त्यांच्या मते ही घटना एका व्यक्तीपुरती मर्यादित आहे आणि हा जमीन बळकावण्याचा प्रकार आहे.

सतवंत सिंह म्हणाले, "मशिदीच्या लगत जमिनीची तुकडा आहे जो शीखांचा आहे. मात्र काही लोक या जमिनीवर कब्जा करू पाहत आहेत. आम्ही हे कधीही सहन करणार नाही. परंतु याविरोधात आम्ही काही केलं तर शीख आणि मुसलमान यांच्यातील बंधूभावाला ठेच लागेल."

सतवंत सिंह यांनी इवैकुई ट्रस्ट प्रॉपर्टी बोर्डाचे चेअरमन यांच्याशी चर्चा केली आहे. त्यांचं अन्य संस्थांच्या अधिकाऱ्यांशी बोलणं झालं आहे.

अल्पसंख्याकासंदर्भात पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या शांततेच्या धोरणाविरोधात तसंच शीख आणि मुसलमान यांच्यातील संबंधांना तडा देणाऱ्या लोकांविरुद्ध शीख समाज उभा राहील असं ते म्हणाले.

सतवंत सिंह म्हणाले, "शीख समाजासाठी पाकिस्तान सरकार आणि प्रशासनातर्फे काय प्रयत्न केले जात आहेत हे लक्षात घ्यायला हवं. वादग्रस्त व्हीडिओ एका माणसाने बनवला आहे, आपण त्या व्यक्तीचा बीमोड करू शकतो परंतु हे आपल्या मूल्यांच्या विरोधात आहे."

ते पुढे म्हणाले, आम्हाला...


सौंदर्यामुळे आयुष्य जर प्रगतीपथावर राहतं तर त्याचे काही दुष्परिणामही असतात!

तुम्ही फार देखणे आहात का? आपल्यापैकी कुणी याचा सखोल विचार केलेला नाही, असं नाही. आपण जर नसाल तर निदान आपण तसं दिसण्याचं स्वप्न तर किमान बघितलेलंच असतं.

आता सौंदर्य हे वर की शाप, यावर मानसशास्त्रात बऱ्याच कालावधीपासून संशोधन चाललं आहे. ज्यांना बांधेसूद शरीर लाभलंय, त्यांचं नक्कीच कौतुक होतं. पण त्यांना याची किंमतही मोजावी लागते का?

सामाजिक मानसशास्त्रज्ञ लिसा स्लॅटेरी वॉकर आणि टोनिया फ्रिवर्ट यांनी शार्लटमधील युनिव्हर्सिटी ऑफ नॉर्थ कॅरोलिनामध्ये प्रत्यक्षातील पुराव्यांसह परीक्षण सादर केलं आहे. आणि तुमचा अजिबातच विश्वास बसणार नाही, असं निष्कर्ष हाती आले आहेत.

जर वरवर पाहिलं तर या सौंदर्याभोवती एक वलय कायम असतंच. आता हे बघा ना, एखादी व्यक्ती गुणी दिसली आणि सहयोगी असली तर आपण हे ठरवूनच टाकतो, की त्या व्यक्तीवर सगळ्याच बाबतीत कृपादृष्टी असणार आहे. "एखाद्या व्यक्तीला भेटल्यावर सुरुवातीच्या काळातील संवादापासूनच व्यक्तिमत्त्वाचे पैलू आपल्याला जाणवतात," असे वॉकर म्हणाल्या.

मानशास्त्रज्ञ म्हणतात, "जे सुंदर ते उत्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तम मानलं जातं. आता उदाहरण द्यायचं झालं तर '30 रॉक' या सिटकॉमच्या प्रेक्षकांना हे `द बबल'म्हणून माहिती आहे. यातल्या जॉन हॅमचं पात्र कितीही अपुरं असलं तरीही स्वतःच्या देखणेपणामुळे त्याला आपण सर्वगुणसंपन्न असल्याचा भास त्याला होत राहतो.

कुणाच्या घशात काहीतरी अडकल्यावर एक डॉक्टर म्हणून करायची जी 'हायमलिक' क्रिया असते तीपण त्याला सहजपणे करता आली नाही, परंतु त्याच्या नैसर्गिक चार्ममुळे ते कसंतरी आपली मेडिकलची पदवी मिळवली.

सौंदर्याचं उणेपण

उपलब्ध असलेल्या पुराव्यांनुसार हे `बबल' खरंच अस्तित्वात आहे. वॉकर आणि फ्रिवर्ट शिक्षण व्यवस्थेतली उदाहरणं देतात. शाळेत आणि युनिव्हर्सिटीमधले शिक्षक देखणे विद्यार्थी अधिक सक्षम किंवा प्रतिभावान असतात, असं शिक्कामोर्तब करतात, आणि अर्थातच त्यांच्या गुणांवर त्याचा चांगला परिणाम होतो.

आता हा पारदर्शी 'बबल' वर्षागणिक फुगतच राहतो. "अर्थात हा संकलित परिणाम आहे,'' असं फ्रिवर्ट विषद करतात. त्या म्हणतात की यामुळे "तुमच्यात अधिक आत्मविश्वास येतो आणि तुमची श्रद्धा सकारात्मक बनते आणि तुमच्या सक्षमता आजमावायला अनेक संधी मिळतात."

कामाच्या ठिकाणी तुमचा चेहरा म्हणजे तुमचं नशीब बनतो. या सर्व गोष्टींचा विचार केला तर असं दिसून येतं की, आकर्षक लोकांना कमी आकर्षक दिसणाऱ्या लोकांच्या तुलनेत जास्त पैसे वा उच्च पदं मिळतात. एका अभ्यासाअंती असं दिसलं की, MBA पदवीधर विद्यार्थ्यांच्या उत्पन्नात आणि आकर्षक व्यक्तींच्या उत्पन्नात तब्बल 10 ते 15 टक्क्यांचा फरक आहे. संपूर्ण आयुष्यभराचं गणित मांडले तर हा फरक 230,000 डॉलर्स इतका पडतो. वॉकर म्हणतात, "तुम्ही संपूर्ण आयुष्यभर, अगदी शाळेपासून ते कामाच्या ठिकाणापर्यंत सर्व फायदे प्राप्त करून घेता असता."

कोर्टातसुद्धा हे होतं. आकर्षक, हव्याहव्याशा वाटणाऱ्या व्यक्तीच्या येण्याने जादूची कांडी फिरावी तसा फरक पडतो. आकर्षक आरोपीलाही अगदी सौम्यशी शिक्षा मिळते, किंवा तो पूर्णपणे मुक्तही होऊ शकतो. याबरोबरचा फिर्यादी आकर्षक असेल तर तो त्याची केस जिंकलाच म्हणून समजा. तसंच परतफेड म्हणून भलीमोठी रक्कमही त्याच्या पदरात पडते, हा प्रभाव वाढत जाणारा आहे, असे वॉकर म्हणाल्या.

कामाच्या ठिकाणी सौंदर्य महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते.

असं सगळं असलं तरीही, बहुतांश परिस्थितीत सौंदर्यालाही किंमत मोजावीच लागते. काही परिस्थितींमध्ये तर अगदी उलथापालथ होऊन जाते.

एकवेळी आकर्षक पुरुष चांगले नेते...


सौदी अरेबिया आणि इराणमध्ये युद्ध झाल्यास त्याचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होईल, असं सलमान यांनी म्हटलंय.

दोन आठवड्यांपूर्वी सौदी अराम्कोच्या तेलसाठ्यांवर ड्रोन हल्ला झाला होता आणि सौदी अरेबियाने यामागे इराण असल्याचं म्हटलं होतं. त्यानंतर सलमान यांनी पुन्हा म्हटलं, की जर इराणला आवर घातला नाही, तर त्यांना आंतरराष्ट्रीय पटलावर अभय मिळत असल्याचा भास होईल. यातून युद्धजन्य परिस्थिती उद्भवू शकते.

 CBS न्यूजला दिलेल्या मुलाखतीत सलमान यांनी इराणसोबतच्या संबंधांव्यतिरिक्त अन्य विषयांवरही भाष्य केलं.

"पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांच्या हत्येची जबाबदारी काही प्रमाणात आपण स्वीकारत असलो, तरी या हत्येचे आदेश आपण व्यक्तिशः दिले नव्हते," असंही त्यांनी CBS न्यूजशी बोलताना सांगितलं.

मोहम्मद बिन सलमान

युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांच्या हाती सध्या प्रत्यक्षरित्या सत्ता नसली तरी सगळी सूत्रं तेच हलवत असल्याचं म्हटलं जातं. रियाधमधल्या सरकारवर टीका करणारे सौदी पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांच्यावर युवराज सलमान यांनीच हल्ला घडवून आणल्याचा संशय आहे.

टर्कीमधल्या सौदी अरेबियाच्या दूतावासामध्ये 2 ऑक्टोबर 2018 मध्ये ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

खाशोग्जी यांची हत्या करण्यात आली होती.

CBSच्या '60 मिनिट्स न्यूज' कार्यक्रमात रविवारी (29 सप्टेंबर) युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांनी मुलाखत दिली. त्यांनी म्हटलं, "सौदी सरकारसाठी काम करणाऱ्या व्यक्तींनी हत्या केल्याने सौदी अरेबियाचा नेता म्हणून मी याची पूर्ण जबाबदारी घेतो."

पत्रकार जमाल खाशोग्जी

पण खाशोग्जीच्या हत्येचे आदेश आपण दिले नाहीत किंवा अशा प्रकारे त्यांची हत्या करण्यात येणार असल्याचंही आपल्याला माहीत नव्हतं, असं त्यांनी म्हटलं.

खाशोग्जींच्या खुनाचा 'कट' रचण्यात आल्याचं सौदी अधिकाऱ्यांचं म्हणणं असून याविषयी 11 जणांची तपासणी सुरू आहे.

'कच्च्या तेलाच्या किमती भडकतील'

सौदी अरेबियाच्या तेलसाठ्यांवर झालेल्या हल्ल्यामागे आपला कोणताही सहभाग नसल्याचं इराणने म्हटलंय.

पण सौदीच्या राजवटीचे उत्तराधिकारी असलेले युवराज मोहम्मद बिन सलमान म्हणतात, "इराणला रोखण्यासाठी जगाने कठोर आणि ठाम पावलं उचलणं गरजेचं आहे, नाही तर जगाच्याच अडचणी वाढतील."

"कच्च्या तेलाचा पुरवठा विस्कळीत होईल आणि कच्च्या तेलाच्या तेलाच्या किमतीचा भडका उडेल. अशी दरवाढ आतापर्यंत कधीही पाहण्यात येणार नाही."

"जगभरातल्या इंधन पुरवठ्यापैकी 30% पुरवठा, जगभरातल्या एकूण व्यापार मार्गांपैकी 20% मार्ग आणि जगाच्या वृद्धिदरापैकी (GDP) 4% वाटा हा मिडल ईस्ट भागातून येतो. या तीनही गोष्टी थांबल्या तर काय होईल, याची कल्पना करा. फक्त सौदी अरेबिया वा मध्य पूर्वेतले देशच नाहीत तर संपूर्ण जागतिक अर्थव्यवस्था यामुळे कोलमडेल."

ड्रोन हल्ले

अबकैद आणि अराम्कोच्या मधल्या दोन तेल प्रकल्पांवर 14 सप्टेंबर रोजी 18 ड्रोन्स आणि 7 क्रूझ क्षेपणास्त्रांद्वारे हल्ला करण्यात आल्याचं सौदी अरेबियाचं म्हणणं आहे.

येमेनमधल्या इराणधार्जिण्या हुथी बंडखोरांनी या हल्ल्यांची जबाबदारी स्वीकारली आहे. पण सौदी अरेबियासोबतच त्यांचा मोठा आणि महत्त्वाचा मित्र देश असणाऱ्या अमेरिकेने इराणला याचा दोष दिलाय.

या हल्ल्यामुळे जगभराला होणारा कच्च्या तेलाचा पुरवठा 5 टक्क्यांनी घटला आणि कच्च्या तेलाच्या किमती वधारल्या.

याला प्रत्युत्तर देण्यासाठी वॉशिंग्टनकडे 'बरेच पर्याय' उपलब्ध असून यामध्ये 'टोकाचे पर्यायही' असल्याचं अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटलंय.

नेमकं प्रकरण काय?

इराण हा सौदी अरेबियाचा शत्रू तर अमेरिकेचा विरोधक आहे. डोनाल्ड ट्रंप सत्तेत आल्यानंतर इराणने तेहरानच्या आण्विक...


सौदी अरेबियाचा आरोप आहे की इराणच्या सांगण्यावरूनच हे हल्ले करण्यात आलेले आहेत. येमेनमधले हुथी बंडखोर इराणच्या बाजूला झुकलेले आहेत.

दोन दिवसांपूर्वीच सौदी अरेबियाच्या किनाऱ्यावर उभे असलेले दोन तेलाचे टँकर आणि चार जहाजांचंही नुकसान करण्यात आलं होतं.

या प्रकरणीही संशयाची सुई इराणकडे वळली होती, पण इराणने या हल्ल्यांमध्ये आपला हात असल्याचा इन्कार केला आहे.

इराण आणि अमेरिकेच्या दरम्यान असलेला अणुकरार रद्द झाल्याने तसंच त्यानंतर मध्य-पूर्वेत अमेरिकेने आपलं सैन्य तैनात केल्याने या भागात आधीच अस्थिरता निर्माण झाली आहे.

सौदी अरेबियाचे परराष्ट्र मंत्री अदेल अल-झुबेर यांनी एका पत्रकार परिषदेत सांगितलं की, "आम्हाला या भागात कोणत्याही प्रकारचा संघर्ष नकोय. आम्ही युद्ध टाळण्यासाठी शक्य ते सगळे प्रयत्न करू, पण जर कोणी आम्हाला जर युद्धासाठी चिथावणी दिली तर आम्ही त्याचं जशास तसं उत्तर द्यायला सक्षम आहोत."

दुसरीकडे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणला निर्वाणीचा इशारा दिला आहे. ट्रंप यांनी रविवारी केलेल्या ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे की, "जर इराणला युद्ध करायचं असेल तर इराणचा सर्वनाश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

निश्चित आहे. यापुढे कधीही अमेरिकेला धमकी देण्याची हिंमत करू नका."

या ट्वीटबरोबरच ट्रंप यांनी इराण संदर्भात आपली भूमिका बदलल्याचं लक्षात येतं आहे. काही दिवसांपूर्वीच ट्रंप यांनी आपल्या सहकाऱ्यांना सांगितलं होतं की अमेरिकेला इराणवर कोणताही दबाव टाकायचा नाही ज्यातून युद्धसदृश्य परिस्थिती निर्माण होईल.

इराणनेही या संदर्भात नरमाईची भूमिका घेऊन चर्चेची तयारी दाखवली होती. शनिवारी, इराणचे परराष्ट्र मंत्री मोहम्मद जावेद झरिफ यांनी सरकारी वृत्तसंस्था इर्नाला सांगितलं होतं की, "युद्ध होईल अशी शक्यताच नाही कारण आम्हाला युद्ध नकोय आणि या भागात आम्हाला कोंडीत पकडण्याची क्षमता आपल्यात आहे अशा भ्रमात कोणी नसावं."

आखाती देशांची आपातकालीन बैठक

सौदी अरेबियाचे प्रिन्स सलमान यांनी आखाती देशांच्या नेत्यांची आपातकालीन बैठक बोलावली आहे. ही बैठक 30 मे रोजी मक्केमध्ये होईल. तर दुसरीकडे संयुक्त अरब अमिरातीच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने म्हटलंय की, आखाती देशांमध्ये उद्भवलेल्या या समस्येचा सामना सगळ्यांना मिळून करावा लागेल.

सौदी अरेबियाचे परराष्ट्र मंत्री अदेल अल-झुबेर

दरम्यान, सौदी अरेबियाच्या सहकारी सुन्नी देशांनी सौदीच्या तेलाच्या टँकरवर झालेल्या हल्लासाठी कोणालाही जबाबदार धरलेलं नाही.

पण अमेरिकन सरकारच्या दोन सुत्रांनी सांगितलं की त्यांच्या अधिकाऱ्यांच्या मते इराणने चिथावणी दिल्यामुळेच हुथी गट आणि इराकमधल्या शिया कट्टरतावाद्यांनी हे हल्ले केले.

हुथी बंडखोरांच्या सुप्रीम रिव्होल्युशनरी कमिटीचे प्रमुख मोहम्मद अली-हुथी यांनी सौदी अरेबियाने बोलवलेल्या शिखर संमेलनाचं आमंत्रण नाकारलं आहे. त्यांनी आपल्या ट्विटरवर म्हटलं की, "ते लोक फक्त युद्ध आणि वाताहतीचं समर्थन करतात."

वृत्तसंस्था रॉयटर्सने नॉर्वेतल्या एका पत्रकाराच्या बातमीच्या हवाल्याने सांगितलं आहे की संयुक्त अरब अमिरातींच्या फुजैराह बंदरांजवळ सौदी अरेबियांच्या जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांसाठी इराणचे रिव्होल्युशनरी गार्डही जबाबदार असू शकतात.

सौदी प्रिन्स सलमान यांची अमेरिकेशी चर्चा

अमेरिकेने इराणवर आणखी कडक प्रतिबंध लावले आहेत म्हणजे इराण आपली निर्यात पूर्णपणे बंद करेल.

त्याचबरोबर अमेरिकेने आखाती भागात आपल्या सैन्याच्या ताकदीतही वाढ केली आहे. अमेरिकेचं म्हणणं आहे की यामुळे इराणला धोका वाढला आहे.

सौदीचे क्राऊन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांनी याविषयी अमेरिकेचे परराष्ट्र...


सौदी अरेबियाचे परराष्ट्र मंत्री अदल अल झुबेर

या घटनेसाठी अनियंत्रित एजंट जबाबदार आहे, पण या हत्येत सलमान यांचा काही हात नसल्याचं सौदी अरेबियाचे परराष्ट्र मंत्री अदल अल झुबेर यांनी फॉक्स न्यूजला सांगितलं.

खाशोग्जी  हेयुवराज सलमान आणि सौदी सरकारचे टीकाकार मानले जायचे. सलमान हे सौदी अरेबियाचे सर्वांत शक्तिशाली व्यक्ती आहेत, असं देखील म्हटलं जातं.

सौदी अरेबियाचे प्रिन्स मोहम्मद-बिन सलमान

2 ऑक्टोबर रोजी तुर्कीच्या इस्तंबूल येथील सौदी अरेबियाच्या दूतावासात खाशोग्जी गेले आणि परत आलेच नाही. ते इथून सुखरूप बाहेर पडले, असं सौदी अरेबियानं दोन आठवडे म्हटलं.

पण आंतरराष्ट्रीय दबावामुळे त्यांनी मान्य केलं की खाशोग्जी यांचा एका मारहाणीत मृत्यू झाला. त्यानंतर अनेक प्रश्न उपस्थित झाले.

आंतरराष्ट्रीय दबाव आणखी वाढल्याने खाशोग्जी यांचं नेमकं काय झालं, हे सांगणं सौदीला भाग होतं. तुर्कीच्या अधिकाऱ्यांना वाटतं की त्यांची हत्या सौदीच्या एजंट्सनी केली असावी.

अखेर खाशोग्जी यांची हत्या झाल्याची कबुली झुबैर यांनी दिली.

गुन्हेगारांना शिक्षा होणार

"या घटनेची चौकशी होईल आणि गुन्हेगारांना शिक्षा होईलच. ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या लोकांनी हे कृत्य केलं आहे त्यांनी अधिकारांचं उल्लंघन केलं आहे. निश्चितच ही एक मोठी चूक आहे," असं झुबैर म्हणाले.

खाशोग्जी यांचा मृतदेह कुठे आहे याची माहिती नसल्याचं त्यांनी सांगितलं.

या प्रकरणात 18 जणांना अटक झाल्याचं सौदी अरेबियानं सांगितलं. गुप्तहेर खात्याच्या यंत्रणेत बदल घडावा यासाठी युवराज सलमान यांच्या अध्यक्षतेखाली एक टीम बनवण्यात आली आहे.

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चा

सौदी अरेबियानं दिलेले स्पष्टीकरण अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी अमान्य केलेलं आहे. सौदी अरेबियाकडून जोपर्यंत स्पष्ट उत्तर मिळणार नाही तोपर्यंत माझं समाधान होणार नाही असं ते म्हणाले.

या घटनेमुळे सौदी अरेबियावर निर्बंध लादले जाऊ शकतात. त्यांच्यासोबत शस्त्रांचा व्यवहार बंद केल्यानं आमच्याच अडचणीत वाढ होईल, असं अमेरिकेनं स्पष्ट केलं आहे.

जमाल खाशोग्जी

ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनीनं एक निवेदन जाहीर केलं आहे. "या प्रकरणात काय झालं, हे सांगण्यात यावं. या हत्येचं कोणत्याच प्रकारे समर्थन होऊ शकत नाही. आम्ही या हत्येचा निषेध करतो," असं ते म्हणाले.

सौदी अरेबियाचे शेजारी राष्ट्र युवराज सलमान यांच्या पाठीशी उभे आहेत. या प्रकरणाचा छडा लावण्यामुळे कुवैतनं सलमान यांची स्तुती केली आहे. तसंच इजिप्त, बहारीन आणि युएईनं देखील त्यांची स्तुती केली आहे.

मुलाला फोन करून दिल्या संवेदना

दरम्यान, राजे सलमान आणि युवराज यांनी खाशोज्गी यांच्या सालह नावाच्या मुलाला रविवारी फोन करून संवेदना व्यक्त केल्या.  सालह खाशोज्गी सौदी अरेबियामध्ये राहतात आणि खाशोज्गी जेव्हा अमेरिकेत राहत होते, तेव्हा त्यांना भेटण्यास मनाई केली होती.

जमाल खाशोज्गी यांच्या वाग्दत वधू हातिस सेंगिझ यांना 24 तास पोलीस संरक्षण देण्यात आलं आहे, असं तुर्कीच्या अंडोलू न्यूजने एका बातमीत म्हटलं आहे. सेंगिझ यांनीच खाशोज्गी बेपत्ता झाल्याचं पहिल्यांदा लक्षात आणून दिलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सौदी अरेबियाचे युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांनी निर्वासित जीवन जगत असलेल्या जमाल खाशोग्जी या पत्रकाराची हत्या करण्यासाठी परवानगी दिली होती, असं या अहवालात म्हटलं आहे.

अमेरिकेच्या जो बायडन प्रशासनाने शुक्रवारी (26 फेब्रुवारी) एक गुप्त अहवाल सार्वजनिक केला.

अमेरिकेत राहत असलेल्या जमाल खाशोग्जी या पत्रकाराला जिवंत पकडणं किंवा मारण्याच्या योजनेला सौदी युवराजांनी परवानगी दिली होती, असं यामध्ये म्हटलं आहे.

म्हणजेच, खाशोग्जी यांच्या हत्येसाठी अमेरिकेने थेट सौदी अरेबियाचे युवराज सलमान बिन मोहम्मद यांचं नाव घेतलं आहे. पण युवराजांनी हा आरोप स्पष्टपणे फेटाळून लावला आहे.

2018 मध्ये पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांची इस्तांबूलमधल्याल सौदी अरेबियाच्या वाणिज्य दुतावासात हत्या करण्यात आली होती. त्यावेळी खाशोग्जी हे आपली काही खासगी कागदपत्र घेण्यासाठी वाणिज्य दूतावासात गेले होते.

जमाल खाशोग्जी यांना सौदी सरकारचे टीकाकार म्हणून ओळखलं जात होतं.

2018 मध्ये झालेल्या या हत्येचे आदेश सौदी अरेबियाच्या युवराजांनीच दिले आहेत, असा ठाम विश्वास CIA या अमेरिकन गुप्तहेर संस्थेला होता.

पण आजपर्यंत अमेरिकेच्या अध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िकाऱ्यांनी सार्वजनिकरित्या हे कधीच म्हटलं नव्हतं.

अमेरिकेत आता राष्ट्राध्यक्षपदी जो बायडन आहेत. माजी राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या तुलनेत बायडन यांची भूमिका थोडी वेगळी असणार आहे. सौदी अरेबियातील मानवाधिकार आणि कायद्याचं राज्य या संदर्भात ते कठोर भूमिका घेतील, असं मानलं जात आहे.

मात्र दुसरीकडे, आखाती देशांमध्ये सौदी अरेबिया हा देश अमेरिकेचा खूपच जुना आणि महत्त्वाचा सहयोगी आहे.

व्हाईट हाऊसने दिलेल्या माहितीनुसार, गुरुवारी बायडन यांनी सौदी अरेबियाचे बादशाह शाह सलमान यांच्याशी फोनवर बातचीत केली होती.

अमेरिका जागतिक मानवाधिकार आणि कायद्याचं राज्य या गोष्टींना किती महत्त्व देतं, हे त्यांनी शाह सलमान यांना सांगितलं होतं.

पण, बायडन प्रशासन आता सौदी अरेबियासोबतचा शस्त्रांचा करार मोडण्याचा प्रयत्न करत असल्याची बातमी रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने सूत्राच्या हवाल्याने दिली आहे.

या कराराने मानवाधिकार संदर्भात चिंता वाढवल्या असून बायडन प्रशासन भविष्यात शस्त्रास्त्रांची विक्री फक्त स्वयंसंरक्षणापुरतीच मर्यादित ठेवण्याचा विचार करत असल्याचं सांगितलं जात आहे.

सौदी अरेबियाच्या एजंटनीच खाशोग्जींची हत्या केली, असं आतापर्यंत सौदी अरेबियाकडून सांगण्यात येत होतं. खाशोग्जी यांना पकडून सौदी अरेबियात आणा, एवढंच त्यांना सांगितलं होतं, असं त्यांनी म्हटलं होतं.

या प्रकरणात सौदीच्या न्यायालयाने पाच जणांना फाशीची शिक्षा सुनावली आहे. पण गेल्या वर्षी त्यांची शिक्षा बदलून त्यांना 20 वर्षांचा तुरुंगवास ठोठावण्यात आला आहे.

2019 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांचे (UN) विशेष अधिकारी एग्नेस कॉलामार्ड यांनी सौदी सरकारवर पूर्वनियोजित पद्धतीने खाशोग्जी यांची हत्या केल्याचा आरोप केला होता. सौदी अरेबियाने चालवलेला खटला न्यायाच्या पूर्णपणे विरोधात असल्याचंही ते म्हणाले होते.

खाशोग्जी यांची हत्या कशी झाली?

59 वर्षीय जमाल खाशोग्जी हे पत्रकार 2018 मध्ये इस्तांबूलमधील सौदी अरेबियाच्या वाणिज्य दूतावासात गेले होते. तिथं त्यांना आपली काही खासगी कागदपत्रं घ्यायची होती.

त्या कागदपत्रांच्या आधारेच ते आपली तुर्की प्रेयसी हतीजे जेंग्गिज हिच्याशी लग्न करू शकणार होते.

खाशोग्जी यांनी सौदी अरेबियाच्या दूतावासात जाणं पूर्णपणे सुरक्षित असेल, असं आश्वासन युवराजांचे भाऊ खालिद बिन सलमान यांनी दिलं होतं, असं म्हटलं जातं.

युवराज खालिद हे त्यावेळी अमेरिकेत सौदी...


सौदी अरेबियाच्या महिला अधिकाऱ्यांवर जानेवारीत एक गाणं व्हायरल झाल होतं

शेख़ साद अल-हिजरी हे सौदी अरेबियाच्या असिर प्रांताचे फतवा प्रमुख आहेत. 'द इविल्स ऑफ वुमेन ड्रायविंग' या चर्चासत्रात बोलताना अल-हिजरी म्हणाले, "महिलांकडं फक्त अर्ध डोकं असतं, आणि त्यातही सारखी शॉपींग करून त्या अर्ध्याचंही अर्ध होतं."

त्यांच्या या वक्तव्याचा व्हीडियो सौदी अरेबियाच्या सोशल मीडियामध्ये व्हायरल झाला आहे. तसेच त्यावर भरपूर चर्चाही झाली.

यानंतर मात्र त्यांच्या धार्मिक उपदेशांवर आणि अन्य धार्मिक घडामोडींवर ताबडतोब बंदी घालण्यात आली.

सौदी अरेबियात महिलांच्या गाडी चालवण्यावर बंदी आहे. यावरून तिथं मोठ्या प्रमाणात विरोध प्रदर्शनंही झाली आहेत.

सोशल मीडियावर विरोध

सोशल मीडियावर धर्मगुरूंच्या वक्तव्याला चोख प्रत्युत्तरही मिळालं. 'महिलांकडं अर्ध डोकं असतं', असा अरेबिकमधून हॅशटॅग 24 तासांत तयार होऊन तब्बल 1.19 लाख ट्वीट झाले.

ट्विटरवर शिक या ट्विटरकरानं लिहीलं, "देवा शप्पथ सांगतो. खरंतर तुमचंच अर्ध डोकं आहे, म्हणूनचं तुमच्यासारखी लोकं असा कट्टर विचार माडतात. महिलाच पुरुषांना मोठं करतात आणि पुरुषांच्या यशामागं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ही त्याच असतात."

सौदी अरेबियातल्या महिला.

साद यांच्यावर बंदी घालून काही फायदा होणार नाही असं एक ट्विटर युजर म्हणतो. "असे काळ्या दाढीवाले भरपूर आहेत. तेच असं बिनडोक फतवे काढतात."

दुसरीकडे सोशल मीडियावर त्यांच्या वक्तव्याचं समर्थनही दिसून आलं. "साद महिलांच्या बरोबरही नाहीत आणि विरोधातही नाहीत", असा अरेबिक हॅशटॅग 24 तासांत 20 हजार वेळा ट्वीट झाला.

शेख़ साद अल-हिजरी

अब्दुल रहान अहमद असिरी यांच्या ट्वीट केलं - "शेख साद-अल हिजरी यांना आमच्या आई-बहिणींची काळजी आहे. त्याच्यावर बंदी घालण्यासारखं काहीही चुकीचं ते बोलले नाहीत. असिरचे गवर्नर, जरा देवाला घाबरा. धर्मनिरपेक्षतेचं पांघरून घेऊ नका," असं लिहीलं आहे.

असीर प्रांताच्या प्रवक्त्यानुसार साद यांच्यावरील भाषणबंदी ही केवळ व्यासपीठांवरून समाजात वाद निर्माण करणाऱ्या मुद्द्यांपुर्तीच मर्यादीत आहे, असं सांगण्यात आलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सौदी अरेबियाला येमेनमध्ये अपयश का येतंय?

सौदी अरेबियाच्या अराम्को कंपनीच्या तळावर झालेल्या हल्ल्यासंदर्भात अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी तीव्र शब्दांत प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे.

हा हल्ला कोणी केला आहे याची माहिती आहे असं ट्रंप म्हणाले. प्रत्युत्तर कारवाईनंतर याबाबत तपशीलवार माहिती देण्यात येईल असं ट्रंप म्हणाले.

ट्रंप यांनी ट्वीट करून म्हटलं आहे की, 'सौदी अरेबियाच्या तेल कंपनीवर हल्ला झाला आहे. आम्हाला हा हल्ला कोणी घडवून आणला हे ठाऊक आहे. सौदीकडून दुजोरा मिळाल्यानंतर आम्ही ही माहिती जाहीर करू शकू. सौदीची काय प्रतिक्रिया आहे याकडे आमचं लक्ष आहे. त्यानंतरच आम्ही निर्णय घेऊ शकू'.

ट्रंप यांच्या ट्वीटमधून अमेरिका लष्करी कारवाई करू शकते असं संकेत मिळत आहेत. शनिवारी सौदीची कंपनी अराम्कोच्या तळावर झालेल्या हल्ल्यानंतर तणाव वाढला आहे.

ट्रंप आणि सौदीचे राजे

जूनमध्ये अमेरिकेने इराणवर हल्ल्याची योजना गुंडाळली होती तेव्हा ट्रंप यांनी असा आक्रमक पवित्रा घेतला होता. त्यावेळी इराणने अमेरिकेचं ड्रोन पाडलं होतं. शनिवारी अराम्को कंपनीच्या तळावर झालेल्या हल्ल्यामुळे जागतिक स्तराव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रच्या पाच ट्क्के तेल वितरणावर परिणाम झाला आहे. येमेनच्या हुथी बंडखोरांनी या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली. मात्र त्यांना इराणचं समर्थन मिळालं आहे.

हल्ल्यानंतर एका दिवसात अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पॉम्पेओ यांनी या हल्ल्यासाठी इराणला जबाबदार धरलं होतं. हा हल्ला येमेनने केला याचे कोणतेही पुरावे नाहीत. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप इराणचे राष्ट्राध्यक्ष हसन रुहानी यांनी भेटू शकतात अशी शक्यता आहे.

सौदीच्या ज्या तेलतळांवर हल्ला झाला ते पाहता, हा हल्ला येमेनने केला असावा असं वाटत नाही असा अमेरिकेत मतप्रवाह आहे. संशयाची सुई इराक आणि इराणच्या दिशेने आहे.

सौदीची अवस्था केविलवाणी का?

शनिवारी झालेल्या हल्ल्यात सौदी अरेबियाच्या 19 केंद्रांना फटका बसला आहे. 10 ड्रोनच्या साह्याने एवढा भाग काबीज करणे शक्य नाही असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी सीएनएनशी बोलताना सांगितलं.

हुथी बंडखोरांनी 10 ड्रोनच्या साह्याने हल्ला केल्याचा दावा केला होता. अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी सॅटेलाईट इमेज शेअर केली आहे. सौदीच्या वायव्येकडील भागांना हल्ल्याचा फटका बसला आहे. येमेनहून त्या भागात हल्ला करणं अवघड आहे असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

ट्रंप प्रशासनाच्या मते ड्रोन इराक किंवा इराणहून आल्याची चर्चा आहे. मात्र अधिकृतपणे कोणीही भाष्य केलेलं नाही. सीएनएनचे लष्कर विशेषज्ञ कर्नल सेड्रिक लीगटन म्हणतात, "हा गुंतागुंतीचा डावपेचात्मक तिढा आहे. रडारच्या कक्षेत येणार नाही अशा पद्धतीने ड्रोनचा हल्ला करण्यात आला आहे. ज्या ठिकाणांना लक्ष्य करण्यात आलं त्या जागा अतिशय संवेदनशील आहेत. असे हल्ले बंडखोर नव्हे तर फक्त सरकारच घडवून आणू शकतं. म्हणूनच ड्रोन इराक किंवा इराणहून आलं आहे."

इराणची प्रतिक्रिया

इराणचे राष्ट्राध्यक्ष हसन रुहानी यांनी सौदीवरील हल्ल्याचा उल्लेख केला नाही. मात्र इराणमधील प्रसारमाध्यमांशी बोलताना ते म्हणाले की "अमेरिका युद्ध मोहीम चालवत आहे. याअंतर्गत सौदी आणि संयुक्त अरब अमिराती या देशांना हत्यारं आणि गुप्त मदत पुरवण्यात येत आहे. या भागात जे घडतं आहे ते चिंताजनक आहे."

या परिस्थितीतून मार्ग काढण्यासाठी ट्रंप यांच्याकडे बरेच पर्याय आहेत, असं व्हाईट हाऊसचे वरिष्ठ काऊंन्सिलर केलनी कोनवे रविवारी म्हणाले.

ट्रंप आता रुहानी यांच्याबरोबर बैठक करण्यास तयार आहेत का? असं फॉक्स न्यूजने केलनी यांना विचारलं. त्यावर ते म्हणाले,...


सौदी युवराज मोहम्मद बिन-सलमान

गेल्यावर्षी मेमध्ये ट्रंप त्यांच्या एअर फोर्स वन या विमानाने रियाधमध्ये दाखल झाले. या दौऱ्यादरम्यान त्यांनी माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांच्या पश्चिम आशियासंबंधीच्या धोरणाला पूर्णपणे बगल दिली होती. ओबामा यांनी इराणसोबत अणुकरार करून चूक केल्याचं ट्रंप यांना नेहमीच वाटत होतं.

डोनाल्ड ट्रंप यांनी त्यांच्या परदेश धोरणात पश्चिम आशियाला सर्वोच्च स्थान दिलं आहे. येमेनमध्ये युद्ध सुरू झाल्याने बराक ओबामा यांनी शस्त्रास्त्र खरेदीवर बंदी लादली होती. ट्रंप यांनी ही बंदी उठवली.

मानवाधिकारांबाबत उपदेश करण्यापासूनही ट्रंप यांनी अंतर राखलं. याबदल्यात सौदी युवराज मोहम्मद बिन-सलमान यांनीही व्हाईट हाऊस, अमेरिकेची गुप्तचर संस्था, पेंटॅगॉन आणि हॉलीवूडचा दौरा केला. याशिवाय लंडनमध्येही त्यांचं स्वागत झालं. मात्र त्यावेळी युद्धविरोधी निदर्शनांचा सामना त्यांना करावा लागला.

दुसरीकडे सौदी अरेबियाही आधुनिकतेची कास धरत काही महत्त्वाच्या सुधारणा करण्यात आल्या. ज्यात महिलांना गाडी चालविण्याचा अधिकार देण्यात आला. मनोरंजनासाठीचे नियम शिथिल करण्यात आले आणि धार्मिक बाबतीत लक्ष ठेव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णाऱ्या अधिकाऱ्यांचे काही अधिकारही काढून घेण्यात आले.

यादरम्यान सौदीने एका महत्त्वाकांक्षी योजनेचीही घोषणा केली. या योजनेअंतर्गत सौदीच्या उत्पन्नाचं मुख्य स्रोत असलेल्या तेलाव्यतिरिक्त वेगळ्या स्रोताची पायाभरणी करण्यात येणार आहे. वाळवंटात पाचशे अब्ज डॉलर खर्चून भविष्यातल्या शहराची निर्मिती करण्यात येणार आहे.

तेलावरचं अवलंबित्व कमी करण्याच्या उद्देशाने हे पाऊल उचलण्यात आलं आहे. सौदीमध्ये गेल्यावर्षी आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक संमेलन आयोजित करण्यात आलं होतं. या संमेलनाच्या उद्घाटन सोहळ्यात जगभरातील देशांनी सहभाग घेतला.

सौदी अरेबियामध्ये बरंच काही बदलत आहे. मात्र हे सर्व होत असतानाच अनेक घटना अशाही घडत आहेत ज्या युवराज मोहम्मद-बिन सलमान हे एक उदारमतवादी सुधारक असू शकत नाही, असेच संकेत देत आहेत.

त्यांनी भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणामध्ये अनेक प्रिन्स आणि व्यापाऱ्यांना एका आलिशान हॉटेलमध्ये नजरकैदेत ठेवल्याची घटनाही याचंच एक उदाहरण.

इतकंच नव्हे तर त्यांनी लेबेनॉनचे पंतप्रधान साद हरिरी यांच्याकडेही राजीनाम्याची मागणी करून त्यांना काही काळ नजरकैदेत ठेवल्याचं बोललं जातं आहे.

त्यांच्या सुधारणांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला तुरुंगात टाकण्याचे आदेशही त्यांनी दिले होते. या सुधारणांविरोधात कोणी ट्वीट केलं तरी त्यालाही तुरुंगात टाकण्याचे आदेश आहेत.

सौदीमधले ख्यातनाम पत्रकार जमाल खाशोग्जी तुर्कीतल्या अंकारास्थित सौदीच्या वाणिज्य दूतावासातून 2 ऑक्टोबरपासून बेपत्ता आहेत. ते दूतावासातून जिवंत बाहेर पडले होते, याचे ठोस पुरावे अजून सापडलेले नाहीत. त्यांचा खून झाला असण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.

खाशोग्जी एकेकाळी सौदी राजघराण्याच्या खूप जवळचे होते. मात्र काही राजकीय धोरणामुळे ते राजघराण्याच्या विरोधात गेले आणि त्यानंतर राजघराण्याचे सर्वात मोठे टीकाकार म्हणून त्यांच्याकडे बघितलं जायचं.

या मुद्द्यावरून जगभरात युवराज सलमान यांच्यावर प्रश्न उपस्थित होत आहेत. सौदीचे हितचिंतक डोनाल्ड ट्रंप यांनही म्हटलं आहे की या प्रकरणात सौदीची चूक आढळल्यास त्यांना 'कठोर शिक्षा' मिळायला हवी.

दुसरीकडे सौदीचं म्हणणं आहे की, खाशोग्जी दूतावासातून तत्काळ बाहेर पडले होते.

अमेरिका आणि सौदी यांचे आपापसात हितसंबंध जोडलेले आहेत. दोन्ही देशांमध्ये अब्जावधी डॉलर्सचा शस्त्रास्त्र करार झाला आहे.

पत्रकार खाशोग्जी प्रकरण म्हणजे कतार आणि...


सौदीचे युवराज मोहम्मद

सौदी अरेबियाचे राजकुमार मोहम्मद बिन सलमान अल सौद यांचं नाव जेमतेम काही लोकांनी ऐकलं असेल. पण 33 वर्षीय मोहम्मद बिन सलमान हे जगाला खनिज तेलाचा अमर्याद पुरवठा करणाऱ्या सौदी अरेबियाचे सर्वेसर्वा आहेत.

सौदीतील कर्मठ परंपरांना छेद देत सुधारणांची मोहीम राबवल्याबद्दल पाश्चिमात्य देशांनी मोहम्मद यांच्या नेतृत्वशैलीचं कौतुक केलं होतं. मोहम्मद यांनी सौदीत महिलांवरील ड्रायव्हिंगची बंदी रद्द केली.

मात्र शेजारील राष्ट्र येमेनेशी युद्धाचा निर्णय घेतल्याप्रकरणी मोहम्मद यांच्यावर जोरदार टीकाही झाली होती. या युद्धामुळे मानवजातीवर संकट ओढवलं असं अनेकांनी म्हटलं. या युद्धाचा परिणाम म्हणून सौदी आणि कतार यांच्यातील राजनयिक संबंध दुरावले. त्यातूनच गल्फ कॉऑपरेशन काऊंसिल (जीसीसी) मध्ये फूट पडली.

सौदी पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांच्या हत्येनंतर मोहम्मद यांना पदावरून दूर करावे अशी मागणीही जोर धरत होती. खाशोग्जी यांनी मोहम्मद यांच्या धोरणांना सातत्याने विरोध केला होता. ऑक्टोबर 2018 मध्ये इस्तंबूल येथील सौदीच्या दूतावासात सौदीच्या गुप्तचर सूत्रांनी खाशोग्जी यांची हत्या केली.

मोहम्मद बिन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सलमान यांचा जन्म 31 ऑगस्ट 1985 रोजी झाला होता. प्रिन्स सलमान बिन अब्दुल अझिझ अल सौद आणि त्यांच्या तिसऱ्या पत्नी फहदाह बिन्त फलाह बिन सुलतान यांचे ते मोठे चिरंजीव.

राजधानी रियाध शहरातील किंग सौद विद्यापीठात राजे मोहम्मद यांनी कायद्याच्या पदवीचं शिक्षण घेतलं. त्यांनी प्रशासनात अनेक भूमिका भूषवल्या. 2009मध्ये मोहम्मद यांची त्यांच्या वडिलांच्या सल्लागारपदी नियुक्ती करण्यात आली. मोहम्मद यांचे वडील त्यावेळी रियाधचे गव्हर्नर होते.

मोहम्मद यांच्याकडे 2013 मध्ये सौदीच्या मंत्रिपदाची जबाबदारी देण्यात आली. 2012मध्ये मोहम्मद यांची क्राऊन प्रिन्सपदी म्हणजे युवराज पदावर नियुक्ती झाली. नायफ बिन अब्दुल अझिझ यांचा मृत्यू झाल्याने त्यांची निवड झाली.

सौदीतलं वातावरण वेगळं आहे.

जानेवारी 2015मध्ये किंग अब्दुल्ला बिन अब्दुल अझिझ यांचा मृत्यू झाला आणि सलमान यांच्याकडे वयाच्या 79व्या वर्षी सौदीच्या राजेपदाची सूत्रं हस्तांतरित झाली.

त्यांनी मोहम्मद यांची संरक्षणमंत्रिपदी नियुक्ती केली.

मोहम्मद यांनी संरक्षणमंत्रिपदाची सूत्रं हाती घेताच अन्य अरब राष्ट्रांच्या बरोबरीने येमेनमध्ये मार्च 2015मध्ये लष्करी आक्रमण केलं. इराणमधील बंडखोरांप्रमाणे, सौदी बंडखोरांनी राजधानी सानावर ताबा मिळवला. या बंडामुळे राष्ट्राध्यक्ष अब्दुराबूह मन्सौर हादी यांनी देशातून पळ काढला.

मोहम्मद यांनी येमेनमध्ये हाती घेतलेल्या लष्करी आक्रमणाला साडेतीन वर्षात मर्यादित यश मिळालं. सौदी अरेबिया आणि मित्रराष्ट्रांवर युद्धादरम्यान गुन्हेगारी केल्याचा आरोप आहे. युद्धामुळे हजारो येमेनी नागरिकांना दुष्काळाच्या चटके सहन करावे लागत आहेत.

एप्रिल 2015मध्ये किंग सलमान यांनी आपल्या उत्तराधिकाऱ्यांमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल केले. त्यांनी मोहम्मद बिन नायफ यांची राजकुमारपदी निवड केली. स्वत:च्या मुलाला उपराजकुमार म्हणून निवडलं. मोहम्मद यांना सौदीचे उपपंतप्रधानही केले. त्याचवेळी काऊंसिल ऑफ इकॉनॉमिक अँड डेव्हलपमेंट अफेअर्सचे अध्यक्ष होते.

सौदीने येमेनवर लष्करी आक्रमण केलं.

वर्षभरात, मोहम्मद बिन सलमान यांनी आर्थिक आणि सामाजिक सुधारणांच्या दृष्टीने महत्त्वाची अशी महत्वाकांक्षी योजना मांडली. केवळ तेलाभोवती असलेलं सौदीचं अर्थ आणि समाजकारण यालाही त्यांनी वेसण घातलं.

व्हिजन 2030 असं या योजनेचं नाव आहे. 2020च्या शेवटापर्यंत बिगर तेल उद्योग-व्यवसायातून 160 बिलिअन डॉलर्स एवढी रक्कम...


सौदीचे राजकुमार मोहम्मद बिन सलमान यांच्याबरोबर मोदी

मुस्लीम देशातल्या मीडियामध्येही मोदींच्या विजयाला महत्त्व देण्यात आलं आहे.

अरब न्यूजमध्ये तलमीझ अहमद लिहितात, "मोदींनी पहिल्या 5 वर्षांमध्ये आखाती देशांसोबत चांगले संबंध निर्माण केले आहेत आणि पुढेही ते कायम राहातील."

"भारताची ऊर्जा सुरक्षा आणि विकास आखाती देशांमधल्या तेलाच्या उत्पादनावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. भारत 80 टक्के पेट्रोलियम गरजांची पूर्तता आखाती देशांतून करतो. याशिवाय भारतातील पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी आखाती देशांची गुंतवणूक खूपच महत्त्वाची आहे," असं त्यांनी लिहिलं आहे.

"आखाती देशांमध्ये लाखो भारतीय काम करतात. यामुळेच मोदी आखाती देशांना महत्त्व देतात. मोदींनी पहिल्या टर्ममध्ये या मुस्लीम देशांचा दौरा केला होता. इतकंच नाही तर संयुक्त अरब अमिरात आणि सौदी अरेबियानं मोदींना देशातील सर्वोच्च किताब देऊन सन्मानित केलं होतं," असंही या लेखात म्हटलं आहे.

"आखाती देशासोबत भारताचे संबंध प्राचीन संस्कृतीपासून आहेत आणि मोदींच्या या विजयानंतर हे संबंध अधिक मजबूत होतील," असंही म्हटलं आहे.

'धार्मिक राजकारणात वाढ'

पाकिस्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तानच्या मीडियात मोदींच्या विजयाची चर्चा आहेच, पण त्याशिवाय साध्वी प्रज्ञा सिंह यांच्या विजयालाही महत्त्व देण्यात आलं आहे.

पाकिस्तानचं वर्तमानपत्र 'द एक्स्प्रेस ट्रिब्यून'च्या लेखात म्हटलं आहे, "भारतात मुस्लिमांविरुद्धच्या बॉम्ब हल्ल्यातील आरोपी साध्वी प्रज्ञा सिंह यांना भोपाळमधून हिंदू राष्ट्रवादी पक्ष भाजपच्या तिकिटावर विजय मिळाला आहे. दहशतवादी हल्ल्याचा आरोप असलेली व्यक्ती भारताच्या संसदेत निवडून जाण्याची ही पहिलीच वेळ आहे."

पाकिस्तानमधील प्रसिद्ध वर्तमानपत्र 'डॉन' (Dawn) मध्ये मोदींच्या विजयावर प्रखर टीका करण्यात आली आहे.

डॉनच्या संपादकीयात लिहिलंय की, "धार्मिक राजकारणात वाढ होत आहे, हे जपाकिस्तानसोबतची चर्चा पुन्हा सुरू होईल, हीसुद्धा आशा आहे,"गातल्या सगळ्यात मोठ्या लोकशाहीनं दाखवून दिलं आहे. यामुळे लोकशाहीवर त्याचे पडसाद दिसून येतील. मोदी आश्वासनं पूर्ण करण्यात अपयशी ठरले आहेत आणि मतदानात त्यांना फटका बसेल, असं राजकीय विश्लेषकांचं म्हणणं होतं. पण असं न होता मोदींना निवडणुकीत प्रचंड विजय मिळाला.

"या निवडणुकीचा निकाल चकित करणारा आहे, आणि धार्मिक तेढ आणि जातीय राजकारणातून मतदारांवर प्रभाव पाडता येऊ शकतो, हे सांगणारा आहे."

"अनेक महिने चाललेल्या प्रचारात मोदींनी मुस्लीम आणि पाकिस्तानविरोधी भूमिकेचा खूप वापर केला. भारतानं पाकिस्तानमध्ये हवाई हल्ले करून राष्ट्रवादी भावना भडकावण्याचा प्रयत्न केला. आता निवडणूक संपली आहे. मोदींनी ज्या हिंदू राष्ट्रवादाचा अतिवापर केला त्याच्यावर आवर घालण्यात येईल, अशी आशा करू या.

"यामुळे अल्पसंख्याकांच्या मनातील सुरक्षेची भावना कायम राहील. मोदी हे शांतता आणि विकासासाठी काम करतील अशी आम्ही आशा व्यक्त करतो. पाकिस्तानसोबतची चर्चा पुन्हा सुरू होईल, हीसुद्धा आशा आहे," असंही लिहिलं आहे.

मुस्लिमांसाठी निकाल कसा?

पाकिस्तानची न्यूज वेबसाईट 'द न्यूज'मध्ये ज्येष्ठ पत्रकार एजाझ सईद लिहितात, "विरोधी पक्ष आणि 20 कोटी मुस्लिमांसाठी 2014च्या विजयापेक्षा मोदींचा हा विजय अधिक महत्त्वपूर्ण आहे. अयोध्येमध्ये राम मंदिरासाठी आंदोलन सुरू होतं, तेव्हासुद्धा भाजपला एवढा मोठा विजय मिळाला नव्हता.

"या विजयात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमित शहा यांचा मोठा वाटा आहे. पण मोदी 'सबका साथ सबका विकास' या मंत्राला सत्यात उतरवू शकतील का, हा प्रश्न आहे."

ते पुढे म्हणतात, "नरेंद्र मोदी या बहुमताच्या...


सौदीत महिलांचं चित्र काढण्यास मान्यता नाही.

हे सांगताना सौदीत राहणाऱ्या प्रेरणा यांचा स्वर नाराजीचा असतो. गेल्या काही महिन्यांमध्ये सौदीचे राजे सलमान यांनी यांनी महिलांवरील अनेक निर्बंध मागे घेण्याची घोषणा केली आहे. आता कला क्षेत्रातही हे स्वातंत्र्य मिळावं अशी प्रेरणा यांची इच्छा आहे.

प्रेरणा गेली 30 वर्षं सौदीतच राहत आहेत. त्या कलाकार आहेत. मूळच्या नागपूरच्या असलेल्या प्रेरणा यांनी भोपाळ विद्यालयातून फाइन आर्ट्समध्ये पदव्यूत्तर शिक्षण घेतलं आहे.

सौदी अरेबियात कला क्षेत्रात कार्यरत व्यक्तींवर विविध स्वरुपाचे निर्बंध आहेत. सौदी राजे आणि प्रशासनाच्या निर्देशांचं सक्त पालन करूनच ही कलाकार मंडळी आपला आविष्कार व्यक्त करतात. कोणतंही प्रदर्शन सुरू होण्यापूर्वी कलाकारांना कडक अशा सेन्सॉरशिपला सामोरं जावं लागतं.

सौदीत अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर काही निर्बंध आहेत.

बीबीसीशी बोलताना प्रेरणा म्हणाल्या, "इथं जेव्हाही प्रदर्शन भरवण्यात येतं तेव्हा कशाला अनुमती आहे आणि कशाला नाही अशी एक नियमांची जंत्रीच देण्यात येते. याचा अन्वयार्थ असा की, तुम्ही धर्माशी निगडीत कशावरही चित्र काढू शकत नाही."

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

"दुसरं महत्त्वाचं म्हणजे कोणत्याही महिलेचं चित्र काढू शकत नाही. जर महिलेचं चित्र काढायचंच असेल तर चेहरा आणि अन्य गोष्टी धुसर ठेवण्याची अट आहे. कोणत्याही चित्रात महिलेचे डोळे आणि नाक दाखवू शकत नाही. एखाद्या वेळेस महिलेचं चित्र ही गरज असेल तर केवळ आकृतीबंध रेखाटता येऊ शकतो. मात्र त्यातही महिला पूर्ण कपड्यात असणं अनिवार्य आहे."

सौदीमध्ये महिलेचं चित्र काढणं पाप करण्यासमानच मानलं जातं. मध्ययुगीन इतिहास आणि संस्कृतीचे अभ्यासक अमेरिकेचे लेखक हंट जनीन आणि मार्गारेट बशीर यांनी आपल्या 'कल्चर्स ऑफ द वर्ल्ड: सौदी अरब' पुस्तकात याबाबत तपशीलवार लिहिलं आहे. जागतिक कलाविश्वाला सौदीचं योगदान म्हणजे मशीदी आणि शायरी.

प्रतिबंधाचं कारण काय?

या दोघांच्या मते सौदीत कलेवर धार्मिक कारणास्तव प्रतिबंध आहेत. कलाकार आपल्या रेखाटनात कोणत्याही जीवित प्राण्याचं चित्र रेखाटू शकत नाहीत. हा प्रतिबंध इस्लाममधील एका नियमाचा भाग आहे.

एखाद्या माणसाचं चित्र असेल तर त्याचे डोळे आणि नाक धुसर दाखवावे लागतात.

या नियमानुसार केवळ अल्लाच जीवनाबद्दल काही भाष्य करू शकतात. इस्लामच्या मान्यतेनुसार कोणतीही व्यक्ती एखाद्या प्राण्याचं चित्र काढत असेल तर तो देव होण्याचा प्रयत्न करत आहे असं समजलं जातं.

सौदीतील परंपरेनुसार असं चित्र पाहणाऱ्यांचं अल्लावरचं लक्ष विचलित करू शकतं. अल्लाला प्रमाण मानण्याऐवजी ते चित्रातील गोष्टींवर विश्वास ठेऊ शकतात.

पुस्तकात लिहिल्याप्रमाणे धर्माधिष्ठित रुढीपरंपरांचं अन्य मुस्लीमबहुल देशांमध्ये पालन केलं जात नाही. मात्र सौदीत हे नियम शिथील होऊ शकत नाहीत.

मुलांना काय शिकवतात?

चित्र रेखाटन तसंच प्रदर्शनाच्या आयोजनाव्यतिरिक्त प्रेरणा या सौदीत चित्रकला हा विषय शाळेत शिकवतात. कोणत्याही जीवित माणसाचं तसंच प्राण्यांचं चित्रं काढणं मुलांना शिकवण्यास शाळेत मनाई आहे.

मुलांना निव्वळ प्राण्यांचं चित्रही काढता येत नाही. शाळेत मुलांना मूलभूत कलाप्रकार शिकवले जातात. निसर्गचित्र, भांडी, ग्लास अशा अमूर्त गोष्टींची चित्रं काढता येऊ शकतात.

भारतात असेपर्यंतच प्रेरणा या मानवी भावभावनांचा समावेश असलेली चित्रं रेखाटत होत्या. सौदीत स्थायिक झाल्यानंतर त्यांच्या अभिव्यक्तीवर मर्यादा आल्याचं त्यांनी सांगितलं.

सौदीत आता महिलांना स्टेडियममध्ये बसून सामने पाहण्याची परवानगी देण्यात आली आहे.

प्रेरणा पुढे सांगतात, "चित्रांवर बंधनं आहेत. माझ्या जे...


सौमित्र चॅटर्जी

ऑस्करविजेते दिग्दर्शक सत्यजित रे यांच्याबरोबर सौमित्र यांनी काम केलं होतं.

त्यांची कारकीर्द सहा दशकांपेक्षा प्रदीर्घ काळ विस्तारली होती. सौमित्र यांनी तीनशेहून अधिक चित्रपटात अभिनय केला. ते संहितालेखक, रंगभूमीकार आणि कवीही होते.

काही दिवसांपूर्वी त्यांची कोरोना चाचणी घेण्यात आली. ती निगेटिव्ह आली. मात्र त्यांची प्रकृती ढासळली. त्यांना हॉस्पिटलमध्ये व्हेंटिलेटवर ठेवण्यात आलं. सोमवारी सकाळी त्यांची प्राणज्योत मालवली.

सौमित्र चॅटर्जी यांनी सत्यजित रे यांच्या 14 चित्रपटात मुख्य भूमिका केल्या.

अप्पू ट्रायॉलॉजीतील अपूर संसार हा सौमित्र यांचा पहिला चित्रपट. सत्यजित रे यांच्या 14 चित्रपटात त्यांनी प्रमुख भूमिका केली.

2012मध्ये सौमित्र यांना दादासाहेब फाळके पुरस्काराने गौरवण्यात आलं. 2004 मध्ये त्यांना पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं होतं. फ्रान्सचा सर्वोच्च पुरस्कार 'लीजन द ऑनर'ने गौरवण्यात आलं.

सौमित्र यांनी शाळेत असतानाच काम करायला सुरुवात केली. कॉलेजात असताना एका मित्राने सौमित्र यांची सत्यजित रे यांच्याशी ओळख करून दिली. ही अवचित झालेली भेट होती. पण ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यातूनच रे आणि सौमित्र यांचे ऋणानुबंध जुळले.

रे यांनी मला चित्रपटासाठी विचारलं, तेव्हा काय उत्तर द्यावं ते मला कळलं नाही. रंगभूमी आणि सिनेमा यातला फरक मला माहिती नव्हता. मी अभिनयात थोडा अति ठरेन असं मला वाटलं होतं असं सौमित्र यांनी मॅरी सेटन या चित्रपट समीक्षकाशी बोलताना सांगितलं होतं.

सोनार केला चित्रपटात त्यांनी शेरलॉक होम्सप्रमाणे डिटेक्टिव्ह साकारला होता. देवी चित्रपटात लग्नाळू तरुण साकारला. अभिजानमध्ये त्यांनी टॅक्सी ड्रायव्हरची भूमिका केली होती. असानी संकेत चित्रपटात गावातल्या धर्मगुरूची व्यक्तिरेखा साकारली होती. चारुलता या गाजलेल्या चित्रपटात रवींद्रनाथ टागोर यांची भूमिका साकारली होती.

नैसर्गिक संवेदनशील अभिनय हे त्यांचं वैशिष्ट्य होतं असे सेटन यांनी लिहिलं आहे.

रे यांची आठवण निघाली नाही असा एकही दिवस गेला नाही. ते सदैव माझ्या स्मरणात आहेत आणि असतील. ते माझ्यासाठी प्रेरणास्थान आहेत असं सौमित्र यांनी सेटन यांना सांगितलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सौम्य शेखर आणि रीमा यांचं 18 फेब्रुवारीला लग्न झालं.

सौम्य शेखर साहू हा 26 वर्षांचा सॉफ्टवेअर इंजीनियर आणि 22 वर्षांची त्याची पत्नी रीमा लग्नानंतर पाच दिवसांनी पाटनगडमधल्या त्यांच्या नवीन घरातल्या किचनमध्ये होते. पाटनागड हे ओरिसातलं एक गाव.

दुपारच्या जेवणासाठी ते वांग्याची भाजी आणि मसूरची डाळ बनवण्याचा विचार करत होते. तितक्यात सौम्यला घराच्या दरवाजावर थाप ऐकू आली. घराबाहेर एक व्यक्ती हातात सौम्यच्या नावानं आलेलं पार्सल हातात घेऊन ऊभी होती.

पार्सल बॉक्सच्या स्टिकरवर ते जयपूर इथल्या एस. के. शर्मा यांनी पाठवलेलं आहे असं लिहिलं होतं. जवळपास 230 किलोमीटर अंतरावरून.

सौम्य ते पार्सल किचनमध्ये घेऊन आला आणि त्यामध्ये काय आहे हे पाहण्यासाठी ते उघडू लागला. पार्सल हिरव्या रंगाच्या कापडात गुंडाळलेलं होतं आणि त्यातून पांढऱ्या रंगाची दोरी बाहेर आलेली होती. पार्सलमध्ये नेमकं काय आहे हे पाहण्यासाठी सौम्यच्या 85 वर्षांच्या आजी जेमामनी त्याच्याजवळ येऊन उभ्या राहिल्या, रीमा त्या दिवसाबद्दल सांगतात.

भेटवस्तू

"हे लग्नाचं गिफ्ट असल्यासारखं दिसत आहे," सौम्यनं त्याच्या पत्नीला सांगितलं. "पण ते कुणी पाठव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं आहे हे मला माहिती नाही. कारण जयपूरमध्ये माझ्या परिचयाचं कुणी नाही," तो पुढे म्हणाला.

जसा त्यानं पांढरा धागा ओढला तसा किचनमध्ये स्फोट झाला. तिघंही खाली कोसळले आणि त्यांच्या शरीरातून रक्तस्राव सुरु झाला. स्फोट एवढा जबरदस्त होता की त्यामुळे छतावरचं प्लास्टर खाली पडलं, किचनमधली खिडकी शेजारच्या मोकळ्या जागेत उडून गेली आणि हिरव्या रंगाच्या भिंतींना तडा गेला.

तिघांच्या शरीरातून बाहेर पडणाऱ्या रक्तामुळे घरात रक्त साचलं होतं. जेमामनी साहू यांना आगीनं लपेटलं होतं. "मला वाचवा. मला वाटतं मी मरणार आहे," सौम्य किंचाळत होता.

रीमानं पतीचे ऐकलेले हे शेवटचे शब्द.

स्फोटानंतर किचनमधली परिस्थिती.

आगीमुळे तिचा चेहरा आणि हाताला जखमा झाल्या. तिच्या फुफ्फुसांमध्ये आगीचा धूर जमा झाला आणि तिला श्वास घेण्यासाठी धडपडावं लागलं. स्फोटाच्या आवाजानं कानांवर तडाखा बसला. त्यामुळे गॅस सिलेंडरचा स्फोट झाला आहे काय? असं विचारत घरात प्रवेश करणाऱ्या शेजाऱ्यांचा आवाज तिला नीटसा ऐकू येत नव्हता. आगीचा धूर डोळ्यांत साचल्यामुळे तिला स्पष्ट दिसत नव्हतं.

असं असतानाही रीमा सरपटतच बेडरूमपर्यंत गेली आणि तिनं सासूला सांगण्यासाठी फोन हातात घेतला. तिच्या सासू एका कॉलेजमध्ये प्राध्यापिका आहेत. त्यावेळी त्या बाहेर गेलेल्या होत्या.

स्फोटानंतरच्या घरातल्या व्हीडिओ फुटेजमध्ये दिसून आलं की, रक्तानं माखलेल्या या तिघांना शेजाऱ्यांनी बेडशीटमध्ये गुंडाळलं आणि अॅम्बुलन्स येण्याची पाट पाहत राहिले. सौम्य शेखर आणि जेमनानी साहू हे दोघं 90 टक्के भाजल्यानं दवाखान्यात नेतानाच त्यांचा मृत्यू झाला. रीमा मात्र सध्या सरकारी दवाखान्यात उपचार घेत आहे.

महिना उलटून गेल्यानंतर सौम्यचा खून कुणी केला हे अस्पष्ट आहे. "देवावर श्रद्धा असणारा आणि गुरुंना पूजणारा तरुण मुलगा," असं सौम्यचं वर्णन त्याचे नातेवाईक आणि मित्र करतात.

"आम्ही साधं जीवन जगणारी साधी माणसं आहोत. आमचं कुणाशीही वैर नाही. माझ्या मुलीचंही नाही. तसंच जावयाचंही नव्हतं. मला कुणावरही संशय नाही आणि हे कुणी केलं याबद्दल मला काहीही माहिती नाही," रीमाचे वडील सुदाम चरण साहू सांगतात.

दोन्हीकडच्या कुटुंबीयांनी त्या दोघांची भेट घालून दिली आणि वर्षभरापासून ती दोघं सोबत होती. रीमाचे वडील हे कापड व्यावसायिक असून त्यांनी रीमाला त्यांच्या मोठ्या भावाकडून दत्तक घेतलं होतं. कारण दोन मुलं असलेल्या सुदाम यांना मुलगी हवी होती आणि...


सौम्या आणि रीमा

ओडिशातल्या एका छोट्या शहरात लग्नाच्या पाचव्या दिवशी पार्सलने एक बाँब पाठवून स्फोट घडवण्यात आला होता. यात नवरदेव आणि त्याची पणजी ठार झाले होते. स्फोटात नववधू गंभीर जखमी झाली होती.

जितका रहस्यमय हा घटनाक्रम होता, तितकंच धक्कादायक आणि अतर्क्य कारण या खुनामागे आहे. काय झालं होतं लग्नानंतरच्या पाचव्या दिवशी?

23 फेब्रुवारीला ओडिशातल्या पाटनगडमध्ये हा धक्कादायक प्रकार घडला होता. 26 वर्षांच्या सॉफ्टवेअर इंजिनीअर सौम्य शेखर साहू याचं लग्न रीमा हिच्याशी झालं.

लग्नानंतर पाच दिवसांनी त्यांच्या घरी दुपारी एक पार्सल आलं. नुकतंच लग्न झालं, म्हणून एखादं गिफ्ट आलं असेल, असा विचार करून सौम्यने ते पार्सल उघडलं, आणि तोच एक मोठा स्फोट झाला!

यात सौम्य आणि त्याची पणजी जेमामनी ठार झाले, तर नववधू रीमाला गंभीर दुखापत झाली.

असा लागला छडा

'असा भयानक प्रकार कोण करेल? आणि का?' हा प्रकार पोलिसांचीही मती गुंग करणारा होता. कारण पार्सल रायपूरवरून आलं होतं, जिथे साहू कुटुंबीयांचं कुणीच ओळखीचं नव्हतं.

घटनेनंतर गेल्या दोन महिन्यात पोलिसांनी सगळ्या पैलूंचा वेध घेतला. नवरदेव, नवरीच्या जवळच्या नातेवाई... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कांपासून ते लग्नाला आलेल्या पाहुण्यापर्यंत अशी जवळपास 100 पेक्षा जास्त लोकांची कसून चौकशी करण्यात आली.

अखेर पोलिसांनी या प्रकरणात पुंजीलाल मेहेर नावाच्या एका कॉलेज शिक्षकास अटक केली आहे. आणि त्यांनीही आपल्या गुन्ह्याची कबुली दिली.

कोण हे पुंजीलाल मेहेर?

नवरदेव सौम्य याची आई आणि अटकेत असलेले मेहेर एकाच कॉलेजमध्ये शिक्षक आहेत. संजुक्ता यांची नुकतीच कॉलेजमध्ये प्राचार्य म्हणून नेमणूक झाली होती. आपल्या जागी त्यांची नेमणूक झाली, याचा राग मेहेर यांच्या मनात होता.

त्यातूनच त्यांनी हा प्रकार घडवून आणला.

त्यांनी इंटरनेटवरून बाँब कसा बनवतात, याची माहिती गोळा केली, आणि घरीच स्फोटकांची जुळवाजुळव करून एक बाँब तयार केला, सगळं काही आपल्या राहत्या घरी.

मग त्यांनी हा तयार बाँब पॅक करून 230 किलोमीटर दूर रायपूरला रेल्वेने प्रवास करून नेला. तिथून त्यांनी हे पार्सल पाठवलं, जेणेकरून कुणीही त्यांचा माग काढू शकणार नाही.

रायपूरहून हे पार्सल पाठवल्यानंतर ते तीन बसेसमधून गेलं. किमान चार जणांनी हे पार्सल हाताळलं. अखेर ते 20 फेब्रुवारीला सौम्यच्या घरी पाटनगडला पोहोचलं. या पार्सलवर पाठवणाऱ्या व्यक्तीचं नाव 'एस. के. शर्मा, रायपूर' असं लिहिलं होतं.

अशा या जिवंत बाँब पार्सलने जवळपास 650 किलोमीटरचा सार्वजनिक प्रवास पूर्ण केला.

"हे तर लग्नाचं काही प्रेझेंट दिसतंय. पण कुणी पाठवलंय? मी तर रायपूरमध्ये कुणालाच ओळखत नाही," असं सौम्य शेखरने आपल्या पत्नीला सांगत ते पार्सल उघडलं. आणि...

ओडिशाचे पोलीस प्रमुख आर. पी. शर्मा यांनी पत्रकारांशी बोलताना सांगितलं की मेहेर यांनी एकट्यानेच हा अख्खा कट रचला. बाँबची निर्मिती करण्यापासून ते पार्सल पाठवेपर्यंत त्यांनी सगळं स्वतः केलं.

संजुक्ता यांची प्राचार्यपदी नियुक्ती झाल्याचा राग त्यांच्या मनात होता, त्यातून त्यांनी हा प्रकार केला, असं त्यांनी सांगितलं.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्कॅनिंग रूममध्ये गेले, तर बेडवर एक पेशंट होती. माझी सहकारी डॉ. वर्षिता स्कॅन करत होती. मी हळूच तिच्या मागे जाऊन उभी राहिले.

रडत, पदराच्या टोकाने चेहरा झाकत त्या पेशंटने तोंड दुसऱ्या बाजूला फिरवलं.

कदाचित तिला त्रास होत असावा.

पण तिच्या पोटावर फिरवण्यात येणाऱ्या स्कॅनिंग प्रोबशी याचा काही संबंध असेल असं त्या पेशंटकडे पाहून मला वाटलं नाही.

मी पडद्यावरच्या स्कॅनकडे पाहिलं.

तिच्या गर्भाशयाला लागूनच रिंगसारखं काहीतरी दिसत होतं.

मी स्क्रीनच्या जवळ जात नीट निरखून पाहिलं... Ectopic Pregnancy…गर्भाशयाबाहेर झालेली गर्भधारणा.

कधीकधी गर्भधारणा ही गर्भाशयाच्या आत न होता, त्याच्या बाजूच्याच नलिकेत ( Fallopian Tube) होते. नलिकेचा आकार कमी असल्याने गर्भाची वाढ दोन महिन्यांपेक्षा अधिक होऊ शकत नाही. वर्षिता गर्भाचा आकार तपासत होती, "मॅडम 4.2 सेंटीमीटर्स," तिने सांगितलं. म्हणजे हृदयाचे मंद ठोके असणारा अतिशय लहान गर्भ.

नलिकेतली ही गर्भधारणा अतिशय लहान असेल तर कधी कधी इंजेक्शनद्वारे उपचार करता येतात. पण जर गर्भाचा आकार 3.5 सेंटीमीटरपेक्षा मोठा असेल, किंवा हृदयाचे ठोके ऐकू येत असतील तर मग असा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गर्भ शस्रक्रियेद्वारे लवकरात लवकर काढावा लागतो. कारण जर तातडीने हे केलं नाही तर ही नलिका फुटण्याचा धोका असतो.

"तिने काही खाल्लंय का?"

त्या महिलेने कधी खाल्लं-प्यायलं होतं याची वर्षिताने चौकशी केली. आम्हाला तिच्या खाण्यापिण्याची सोय करायची नव्हती. पण जर ती रिकाम्या पोटी आलेली असेल तर तिच्या शस्त्रक्रियेची ताबडतोब तयारी करता आली असती.

"कोणी नातेवाईक आहे का?" मी कुजबुजत विचारलं.

"मॅडम, नवरा बाहेरच आहे."

आम्ही तिच्याकडून आणखी माहिती घेतली. तिने वयाची चाळीशी ओलांडलेली होती आणि तिला कॉलेजला जाणारी मुलं होती.

या खोलीत आल्यापासून ती रडत असल्याचं माझ्या लक्षात आलं.

तिला वेदना होत असल्याचं वाटून वर्षिताने तिला स्कॅनिंग प्रोबवरची जेल पुसत पुसत विचारलं, "मॅडम, तुम्हाला दुखतंय का?" तिने मान हलवत नकार दिला, पण तिच्या चेहऱ्यावर काळजी होती.

"वाईट वाटून घेऊ नका, आम्ही आहोत. काळजीचं कारण नाही असं मी म्हणणार नाही. पण गर्भ अतिशय लहान आहे. शस्त्रक्रिया अर्ध्या तासात होईल. आणि आम्ही लॅप्रोस्कोपी (दुर्बिणीद्वारे) सर्जरी करणार असल्याने टाकेही घालावे लागणार नाहीत.

दुसऱ्याच दिवशी तुम्ही घरी जाऊ शकाल. आठवड्याभराने तुम्हाला कामावरही जाता येईल," मी त्या महिलेच्या जवळ जात समजावलं. तरीही तिने चेहऱ्यावर ओढलेला पदर काढला नाही. ती रडतच होती.

"तुम्हाला ऑपरेशनची भीती वाटतेय का?"

"नाही..."

"मग काय?"

"ते काय म्हणतील माहित नाही. त्यांना पटकन राग येतो."

"ते कशाला काही म्हणतील?"

"आतापर्यंत असं कधी घडलं नव्हतं. तो खरंच गर्भ आहे का?"

"बिटा एचसीजी (Beta HCG) काय आहे?" मी वर्षिताला विचारलं.

"600 मॅडम."

"प्रेग्नन्सीमुळे हार्मोनची पातळी इतकी वाढलेली आहे. गर्भधारणा नसती तर ही पातळी शून्यावर असतील. त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे स्कॅनिंगमध्ये प्रेग्नन्सी दिसतेय. पण गर्भायशाच्या पिशवीऐवजी गर्भधारणा नलिकेत झालीय."

"पण तुम्हाला ही शंका का आली?"

"हे कसं झालं माहित नाही. आम्ही काळजी घेतली होती."

"काळजी...म्हणजे तुम्ही गर्भनिरोधक गोळ्या वा इंजेक्शन घेतलं होतं का?"

"नाही मॅडम..." सांगायला ती चाचरत होती.

"ही काळजी तेच घेतात..."

"ओह! तुम्ही काँडम वापरता का? त्यातही होतं असं कधीकधी."

आमच्या प्रश्नांनी तिला अवघडल्यासारखं होत होतं.

नजर वर न वळवता ती उत्तरं देत होती.

"नाही, नाही. आम्ही या कोणत्याही पद्धती वापरत नाही. ते काळजी...


स्कॉर्पिओ गाडी स्फोटकांनी भरून मुकेश अंबानी यांच्या घरासमोर ठेवण्यात आली.

शुक्रवारी मनसुख हिरेन यांचा मृतदेह ठाणे पोलिसांना मुंब्रा खाडीत आढळून आला होता.

राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी सोमवारी या प्रकरणी "एटीएसने हत्येचा गुन्हा दाखल केला आहे, या प्रकरणी चौकशी सुरू करण्यात आली आहे," असं निवेदन विधिमंडळात केलं.

दुसरीकडे, या प्रकरणी राजकीय आरोप-प्रत्यारोप सुरू आहेत. मनसुख हिरेन यांच्या मृत्यूनंतर महाविकास आघाडी आणि भाजप आमने-सामने आलेत. या प्रकरणावर अनेक उलट-सुलट चर्चा सुरू आहेत.

पण, काही महत्त्वाचे प्रश्न अजूनही अनुत्तरित आहेत. ज्यांची उत्तरं मिळालेली नाहीत.

1. त्या गाडीचा मालक कोण?

26 फेब्रुवारीला मुकेश अंबानी यांच्या घराबाहेर हिरव्या रंगाची स्कॉर्पियो संशयास्पद अवस्थेत आढळून आली. गाडीत 20 जिलेटीन कांड्या आढळून आल्या. पोलिसांच्या माहितीनुसार, स्कॉर्पियोची नंबर प्लेट अंबानींच्या सुरक्षा घेऱ्यातील गाडीसारखी होती.

ही स्कॉर्पियो ठाण्याचे व्यापारी मनसुख हिरेन यांची असल्याची माहिती मिळाली. पोलिसांनी मनसुख हिरेन यांची कसून चौकशी केली.

पण, या गाडीचा खरा मालक कोण? यावर अजूनही प्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

श्नचिन्ह आहे.

विरोधी पक्ष नेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मनसुख गाडीचे मालक असल्याचा दावा केला. तर, गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी गाडी सॅम पीटर न्यूटनची असल्याचं सांगितलंय. न्यूटन यांनी गाडी इंटिरिअर करण्यासाठी मनसुख हिरेन यांना दिली होती. पैसे देऊ न शकल्याने हिरेन यांनी गाडी आपल्याकडे ठेवली असा दावा गृहमंत्र्यांनी केला.

2. गाडीतील ड्रायव्हर गेला कुठे?

मुकेश अंबानी यांच्या घरापासून काही अंतरावर स्कॉर्पियो पार्क करण्यात आली होती.

पण, गाडी चालवणारा व्यक्ती गाडीतून उतरून गेली कुठे? ही व्यक्ती कोण आहे? याचं उत्तर पोलीस अजूनही देऊ शकलेले नाहीत.

मुंबई पोलीस आणि एटीएसकडून याबद्दल अधिकृत माहिती देण्यात आलेली नाही. स्कॉर्पियोचा चालक त्यामागे असलेल्या इनोव्हा गाडीतून पळून गेल्याचा, पोलिसांना संशय आहे.

3. स्कॉर्पियोला फॉलो करणारी इनोव्हा गाडी कुठे गेली?

स्फोटक प्रकरणाचा तपास मुंबई क्राइम ब्रांचने सुरू केला. मनसुख यांच्या संशयास्पद मृत्यूनंतर हा तपास एटीएसकडे देण्यात आला.

पोलीस दावा करतात की, अंबानींच्या घराबाहेर पार्क करण्यात आलेल्या स्कॉर्पियोसोबत एक पांढऱ्या रंगाची इनोव्हा गाडी होती. या दोन्ही गाड्या मुलुंड टोल नाक्यावर एकत्र दिसून आल्या. त्यानंतर चेंबूरच्या प्रियदर्शनी पार्क परिसरात या गाड्या एकामागोमाग दिसून आल्याचा दावा पोलिसांनी केला आहे.

मुकेश अंबानी यांचे निवासस्थान अँटिलिया

स्कॉर्पियो पार्क केल्यानंतर इनोव्हो निघून गेली. ही इनोव्हा सकाळी 3 वाजता मुलुंड टोल नाक्यावर आढळून आली. गाडी चालवणारी व्यक्ती टोल भरताना दिसून येतेय. पण, इनोव्हाची नंबरप्लेट बनावट होती असा पोलिसांचा दावा आहे.

4. मनसुख यांना कोणाचा फोन आला?

शुक्रवारी 4 मार्चला संध्याकाळी आठ वाजता मनसुख हिरेन यांना एक फोन आला.

मनसुख हिरेन यांच्या पत्नी विमला यांनी हा फोन 'कांदिवली क्राइम ब्रांचच्या तावडे साहेबां'चा असल्याचा दावा प्रसारमाध्यमांशी बोलताना केला.

'तावडे साहेबांनी बोलावलं आहे,' असं सांगून मनसुख हिरेन निघून गेले. त्यानंतर, 10 वाजण्याच्या सुमारास त्यांचा फोन बंद झाल्याचं कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे.

पण, ज्या फोनचा दावा कुटुंबाने केला आहे. ते 'तावडे' कोण? हा प्रश्न अनुत्तरित आहे.

मुंबई क्राइम ब्रांचच्या कांदिवली युनिटमध्ये तावडे नावाचे अधिकारी नाहीत. मात्र, दहिसर युनिटमध्ये महेश तावडे नावाचे अधिकारी आहेत. महेश तावडे 1 मार्चपासून सुट्टीवर...


स्क्रीनसमोर मुलं किती वेळ व्यतीत करतात?

या संशोधनासाठी 2,500 लहान मुलांच्या वर्तनाचा अभ्यास करण्यात आला. लहान मुलांनी टीव्ही, मोबाईल, व्हीडिओ गेम्स तसंच कोणत्याही स्क्रीनसमोर किती वेळ घालवतात यासंदर्भात सातत्याने उलटसुलट चर्चा सुरू आहे.

कॅनडा आणि अमेरिकेत दीड वर्ष पूर्ण होईपर्यंत लहान मुलांना कोणतंही गॅझेट वापरण्यास देऊ नये असं तज्ज्ञांचं मत आहे.

मात्र इंग्लंडमध्ये लहान मुलांना गॅझेट वापरायला देण्यासंदर्भात कोणतीही मार्गदर्शक तत्वं नाहीत.

या संशोधनानंतरही, गॅझेट्सचा लहान मुलांच्या आरोग्यावर नेमका कसा परिणाम होतो हे ठोस सिद्ध झालेलं नाही असं रॉयल कॉलेज ऑफ पेडियाट्रिक्स अँड चाइल्ड हेल्थ यांनी स्पष्ट केलं आहे.

नवं संशोधन काय सांगतं?

दोन-तीन-पाच वयाची लहान मुलं कितीवेळ स्क्रीनसमोर आहे? मुलाने किती कौशल्यं आत्मसात केली आहेत? त्याचा बौद्धिक विकास किती झाला आहे? यासंदर्भात त्यांच्या आयांचं सर्वेक्षण करण्यात आलं.

स्क्रीन टाईम या संकल्पनेत टीव्ही कार्यक्रम, चित्रपट, व्हीडिओ, गेमिंग, कॉम्प्युटर, टॅब्लेट, फोन किंवा कोणतंही इलेक्ट्रॉनिक डिव्हाईस यांचा समावेश आहे.

लहान मुलं खूप वेळ गॅ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

झेट्समसमोर व्यतीत करतात

दोन वर्षांची मुलं आठवड्याला सरासरी 17 तास स्क्रीनसमोर व्यतीत करत असल्याचं निष्पन्न झालं आहे. तिसऱ्या वर्षापर्यंत हे प्रमाण 25 तासापर्यंत जात असल्याचं स्पष्ट झालं आहे. मात्र पाचव्या वर्षापर्यंत स्क्रीनसमोरचं प्रमाण आठवड्याला 11 तासापर्यंत कमी होतं. कारण तोपर्यंत मूल शाळेत जाऊ लागतं.

या संशोधनाचे निष्कर्ष JAMA पेडियाट्रिक्समध्ये प्रसिद्ध झाले आहेत. लहान मुलाच्या व्यक्तिमत्वात कोणतीही गुणकौशल्यं आत्मसात होण्याआधीपासूनच स्क्रीनटाइम वाढू लागतो. व्यक्तिमत्व विकास मर्यादित असणारी मुलं स्क्रीनसमोर अधिक वेळ व्यतीत करतात असं नाही.

मात्र स्क्रीनसमोरचा कोणता वेळ धोकादायक ठरू शकतो हे अद्यापही स्पष्ट झालेलं नाही. स्क्रीनसमोर व्यतीत होणारा वेळ आणि उशिराने होणारा व्यक्तिमत्व विकास या केवळ दोनच गोष्टी एकमेकांशी संलग्न नाहीत. मुलामुलींची जडणघडण कुठे आणि कशी होते आहे आणि मुलं फुरसतीचा वेळ कसा व्यतीत करतात यावरही बऱ्याच गोष्टी अवलंबून आहेत.

संशोधकांना काय वाटतं?

लहान मुलं जेव्हा स्क्रीनसमोर असतात तेव्हा अन्य व्यवहार्य गोष्टी शिकण्याचा त्यांचा वेळ फुकट जातो. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचं तर त्यांचा सामाजिक वावर मर्यादित राहतो. त्याचवेळी त्यांचा मैदानावर जाऊन खेळणं, ट्रेकिंग, जॉगिंग या सगळ्या गोष्टींसाठीचा वेळही कमी होतो. गॅजेटसमोरचा वेळ कमी झाला तरच त्यांना अन्य कौशल्यं शिकण्यासाठी वेळ मिळू शकतो.

गॅजेटमुळे नेमकं किती नुकसान होतं हे अद्यापही स्पष्ट झालं नसलं तरी डॉ.शेरी मॅडिगन यांना मुलांनी स्क्रीनसमोर ठराविक वेळच घालवावा असं वाटतं. समोरासमोर होणारं बोलणं, संवाद याकडे त्यांनी म्हणजेच पर्यायाने पालकांनी लक्ष द्यावं.

पालकांनी लहान मुलांना सवयी लावताना काळजी घ्यायला हवी. एक वर्षापेक्षा लहान वयाची मुलं स्क्रीनसमोर प्रदीर्घ काळ घालवत असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

किती स्क्रीन टाईम धोकादायक?

हा प्रश्न चांगला आहे मात्र त्याचं समाधानकारक उत्तर अद्याप सापडलेलं नाही. नवीन संशोधन स्क्रीनसमोर किती वेळ धोकादायक अशी शिफारस करत नाही. दोन वर्षांचं मूल दिवसाला तास म्हणजेच आठवड्याला 28 तास स्क्रीनसमोर असतात असं आयांनी सांगितलं आहे.

अमेरिकन असोसिएशन ऑफ पेडियाट्रिक्स संस्थेने स्क्रीन टाईमसंदर्भात निर्देशक तत्वं जाहीर केली आहेत.

दीड वर्षापेक्षा लहान मुलांनी व्हीडिओ चॅटिंगवगळता स्क्रीनच्या सान्निध्यात राहू नये.

18 ते...


स्टीव्ह जॉब्स यांनी 9 जानेवारी 2007 ला पहिला आयफोन जगासमोर आणला होता.

बऱ्याच अंशी, ते खरं ठरलं. ते उपकरण होतं पहिला आयफोन.

आयफोन काही इतिहासातला पहिलावहिला स्मार्टफोन नव्हता. त्याआधीही IBM, मोटोरोला आणि सोनी सारख्या कंपन्या असे फोन बनवून विकत होत्या. त्या फोनमुळे केवळ बोलणं किंवा मेसेजच नाही तर आणखी बरंच काही करणं शक्य होतं.

 आयफोनची कल्पना आणि त्याची रचना ऐतिहासिक होती. त्याची काम करण्याची पद्धत इतकी अनोखी होती. या फोननं आज अनेकांची जीवनशैलीच बदलून टाकली आहे.

अहो तुमचंच उदाहरण घ्या ना, तुम्ही ती मोठमोठाली बटणं दाबून शेवटचा फोन कधी लावला होता हे आठवतं आहे का ? किंवा एक सामान्य कॅमेरा घेऊन पार्टीला, सहलीला शेवटचं कधी गेला होतात? म्युझिक सिस्टीमवर शेवटचं गाणं कधी ऐकलं होतं?

हल्ली तर लोक रस्त्यावर पत्ताही विचारत नाहीत, कारण सगळ्यांकडे गूगल मॅप्स आलं आहे.

आयफोनचा लेटेस्ट अवतार - iPhone X.

पण  हा प्रवास अॅपलसाठी तितका सोपा नव्हता. आयफोन तयार करायला अनेक वाटाघाटी कराव्या लागल्या, अनेक अडचणी आल्या, कधी न घेतलेले अनेक निर्णय घ्यावे लागले.

1. फोन बनवायचा की नाही?

एक वेळ अशी होती की स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्टीव्ह जॉब्स यांना त्यांनीच स्थापन केलेल्या कंपनीतून काढून टाकण्यात आलं. पण त्यानंतर अॅपलची जणू साडेसातीच सुरू झाली. जॉब्स मात्र आपल्या नव्या कंपनी NeXT मध्ये यश संपादन करत होते.

1997 साली जेव्हा स्टीव्ह जॉब्स अॅपलमध्ये परतले, तेव्हा कंपनी आपल्या उदिद्ष्टापासून भरकटल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं. त्यांनी त्यांच्या NeXT आणि अॅपलचं विलीनीकरण केलं आणि अॅपलला तोट्यात टाकणारे काही प्रकल्प बंद केले.

आणि कंपनीत थोडी शिस्त आणली. आता कुठलाही नवा प्रकल्प सुरू करायला जॉब्स यांचे आशिर्वाद लागायचेच.

त्यांना त्या काळचे मोबाईल फोन वापरायचा वैताग यायचा. "काय ही फालतू वस्तू!" असा त्यांचा राग होता खरा, पण त्यांना स्वत:ही फोन बनवायचा नव्हता. त्यांना म्युझिक इंडस्ट्रीत क्रांती घडवायची होती.

2001 साली त्यांनी अॅपलचा आयपॉड आणला. हे केवळ mp3 गाणी ऐकवणारं उपकरण होतं, आपल्या कॅसेटवाल्या वॉकमनचा पिटुकला डिजिटल अवतार.

पण त्यानंतर कालांतरानं आधुनिक स्मार्टफोन्समध्येही गाणी वाजवणं शक्य झालं. म्हणून आयपॉडचा अंतही जवळच होता की काय, अशी भीती स्टीव्हसह सगळ्यांनाच वाटू लागली. त्या भीतीपोटी स्टीव्ह यांनी मोटोरोलासोबत हातमिळवणी केली आणि Moto ROKR नावाचा फोन बाजारात आला. यात अॅपलची गाण्यांची अॅप, iTunes होती.

आजच्या आयफोनमध्ये डुअल कॅमेराही आहे.

"मोटोरोलासोबत भागीदारी करून एक फोन काढणं अॅपलपुढे त्या क्षणाला सर्वोत्तम पर्याय होता. त्यानं काही काळ तरी आयपॉडचा अंत पुढे ढकलणं शक्य होतं," असं ब्रायन मर्चंट यांनी 2017 साली आलेल्या त्यांच्या 'The One Device: The Secret History of the iPhone' या पुस्तकात म्हटलं आहे.

अॅपलचे एक मोठे अधिकारी आणि "पॉडफादर" अर्थात 'आयपॉडचे जनक' टोनी फेडेल यांनी या पुस्तकात सांगितलं आहे, की "पहिले योजना हीच होती. लोकांची iTunesशी ओळख करवून द्यायची, आयपॉडची एक झलक दाखवायची, जेणेकरून ते मग आवर्जून वेगळा आयपॉडच विकत घेतील."

2005 साली Moto ROKRचं अनावरण करताना स्टीव्ह जॉब्स.

पण 2005 साली जेव्हा स्टीव्ह स्टेजवर लोकांसमोर Moto ROKR सादर करत होते, तेव्हाच त्या फोनमध्ये काहीतरी गडबड झाली. चिडलेल्या जॉब्सनी मग निर्धार केला, "आता बस्स! आपणंच आपला फोन बनवू."

प्रोजेक्ट पर्पल

आयफोन बनवण्याचे दोन मार्ग अॅपलमधल्या लोकांसमोर होते. पहिला मार्ग म्हणजे, आधीच लोकप्रिय असलेला आयपॉड घ्यायचा आणि त्यात कॉल करण्यासारख्या सुविधा टाकून...


स्टीव्हन स्मिथ

गेल्या वर्षी इंग्लंडमध्ये वर्ल्डकप होता. 9 जूनला भारत आणि ऑस्ट्रेलियाचे संघ एकमेकांसमोर उभे ठाकले होते. बॉल कुरतडल्याप्रकरणी वर्षभराची बंदीची शिक्षा भोगून परतलेले डेव्हिड वॉर्नर आणि स्टीव्हन स्मिथ या मॅचमध्ये खेळत होते.

सँडपेपर गेट या नावाने ते कुप्रसिद्ध प्रकरण गाजलं होतं. खेळभावनेला बट्टा लावल्याप्रकरणी स्मिथला कर्णधारपदावरून काढून टाकण्यात आलं. त्याच्यासह वॉर्नरवर वर्षभराची बंदी घालण्यात आली.

भारताची इनिंग्ज सुरू असताना स्मिथ बाऊंड्रीवर फिल्डिंग करत होता. भारतीय प्रेक्षक त्याची हुर्यो उडवत होते. भारतीय कर्णधार विराट कोहलीने ते पाहिलं. प्रेक्षक थांबत नसल्याचं लक्षात आल्यानंतर कोहलीने दोन ओव्हर्सच्या मध्ये त्यांच्या दिशेने पाहिलं आणि तुम्ही काय करताय? असं विचारलं.

खेळाचा आनंद घ्या, स्मिथला त्रास देऊ नका. त्याच्या खेळाचं कौतुक करा, असं कोहलीने त्यांना खुणावून सांगितलं. कोहलीच्या सूचनेनंतर प्रेक्षकांनी स्मिथला त्रास दिला नाही. स्मिथने त्याकरता कोहलीचे आभार मानले होते.

विराट कोहली आणि स्टीव्हन स्मिथ

बॉल टेपरिंग प्रकरण घडलं त्याचं समर्थन नाही, पण त्याने चूक केली. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्याची शिक्षाही भोगली. आता तो पुन्हा खेळायला उतरला आहे. आता जुन्या गोष्टी उगाळण्यात अर्थ नाही. त्याची हुर्यो उडवणं योग्य नाही, असं कोहलीने सांगितलं होतं.

भारत-ऑस्ट्रेलिया आमनेसामने म्हटलं की वातावरण तापलेलं असतं. कोरोना काळात होत असली तरी बॉर्डर-गावस्कर सीरिज त्याला अपवाद नाही.

सिडनी टेस्टच्या तिसऱ्या दिवशी जसप्रीत बुमराह आणि मोहम्मद सिराज यांनी प्रेक्षकांमधून आक्षेपार्ह शब्दात शेरेबाजी होत असल्याचं सांगितलं. भारतीय संघव्यवस्थापनाने यासंदर्भात मॅचरेफरींकडे तक्रार दाखल केली.

चौथ्या दिवशी सिराजला पुन्हा एकदा शेरेबाजीला सामोरं जावं लागलं. सिराजने कर्णधार अजिंक्य रहाणेला याची कल्पना दिली. रहाणेने अंपायर्सना याची कल्पना दिली. अंपायर्सनी सुरक्षायंत्रणांना याबद्दल माहिती दिली. सिराजने दिलेल्या माहितीनुसार, शेरेबाजी करणाऱ्या सहा प्रेक्षकांना मैदानातून बाहेर काढण्यात आलं.

वांशिक शेरेबाजीला, आक्षेपार्ह भाषेत टिप्पणीला जराही स्थान नसल्याचं सांगत क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने भारतीय खेळाडूंची माफी मागितली. पोलिसांच्या मदतीने दोषींवर कठोर कारवाई करू अशी हमीही क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने दिली आहे.

ऑस्ट्रेलियात अशा प्रकारच्या शेरेबाजीचा सामना करावा लागतो, असं भारतीय संघाचा कर्णधार विराट कोहली, स्पिनर रवीचंद्रन अश्विन यांनी म्हटलं. यानिमित्ताने गेल्या वर्षीचा हा किस्सा आठवणं साहजिक.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)