शरद पवार हे महाराष्ट्राला लागलेले कोरोना आहेत, असं वक्तव्य गोपीचंद पडळकर यांनी काही दिवसांपूर्वी केलं होतं. त्यानंतर त्यांच्यावर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांकडून टीकेचा वर्षाव होत आहे.

मात्र यावर प्रथमच बोलताना शरद पवार म्हणाले, "मला माहिती आहे की लोकसभा निवडणुकीत पराभव झाला, आणि विधानसभा निवडणुकीत डिपॉझिट जप्त झालं. अशाप्रकारे ज्याला लोकांनी त्या-त्या वेळेला एकदम बाजूला केलं, त्याची आपण कशाला नोंद घ्यायची?"

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

तर पडळकरांच्या वक्तव्यावर उपमुख्यमंत्री अजित पवारांनीही साताऱ्यात माध्यमांशी बोलताना सांगितलं, "या माणसाची योग्यता नाही. आपण बोलतो काय? आपण कुणाबद्दल बोलतोय? सूर्याकडे पाहून थुंकल्यावर थुंकी आपल्याच तोंडावर उडते, हे त्यांच्याही पक्षाच्या लोकांना उत्तर देता देता कळून चुकलंय.

ते पुढे म्हणाले, "या व्यक्तीचा रेकॉर्ड काढून पाहा. पूर्वी ते मोदी साहेबांबद्दलही काय बोलले, ते कळेल. एखाद्याला नको तेवढं महत्त्व देऊन मोठं केल्यावर त्याला आकाश नको तितकं ठेंगणं वाटायला लागतं. तसा परिणाम त्या व्यक्तीवर झाला आहे."

काय म्हणाले पडळकर?

गोपीचंद पडळकर म्हणाले, "शरद प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वार हे महाराष्ट्राला लागलेला कोरोना आहे असं माझं मत आहे. कारण गेल्या अनेक वर्षांपासून ते महाराष्ट्राचं नेतृत्व करत आहेत. आणि राज्यातील बहुजनांवर अत्याचार करण्याची भूमिका त्यांची कायम राहिली आहे आणि पुढेही चालू ठेवतील. त्यांच्याकडे ना कुठली विचारधारा आहे, ना कुठला अजेंडा आहे, ना कुठलं व्हिजन आहे."

पुढे ते म्हणतात, "फक्त छोट्या छोट्या समूह गटांना भडकावायचं आपल्या बाजूला करणं, त्यांच्यावरच अन्याय करायची अशी त्यांची भूमिका आहे. मला वाटत नाही ते धनगर आरक्षणाबाबत ते पॉझिटिव्ह असतील असं मला वाटत नाही. त्यांना फक्त धनगर समजाच्या आरक्षणाचं राजकारण करायचं आहे. मागील बजेटमध्ये देवेंद्र फडणवीस यांनी एक हजार कोटींचं पॅकेज घोषित केलं होतं. या सरकारने एक रुपया सुद्धा धनगर आरक्षणासाठी दिला नाही. त्यामुळे विधानसभेच्या अधिवेशनात यावर बोलावं लागेल."

गोपीचंद पडळकर यांच्या अर्जावर जेव्हा राष्ट्रवादी काँग्रेसने आक्षेप घेतला होता

राज्य सरकारची प्रत्येक समूहाबाबत वेगळी भूमिका आहे असा आरोपही गोपीचंद पडळकर यांनी केला. पुढे ते म्हणाले, "सगळ्यांना शरद पवारांची भूमिका कळायला लागली आहे. विधीमंडळ अधिवेशनाच्या वेळी, कोरोनाची परिस्थिती कमी झाल्यानंतर आम्ही धनगर समाजाच्या वतीने आंदोलन करण्याच्या तयारीत आहोत याची दखल सरकारने घ्यावी."

निषेध ते FIR

याच वक्तव्याप्रकरणी पडळकरांविरोधात बारामती शहर पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. त्यांच्यावर आता कारवाई करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

बारामती तालुका राष्ट्रवादी काँग्रेसच्यावतीने बुधवारी (24 जून) बारामती शहर पोलिसांना गोपीचंद पडळकर यांच्याविरोधात कारवाई करण्याचे निवेदन देण्यात आले होते. गुरूवारी (25 जून)  पडळकर यांच्याविरोधात राष्ट्रवादी काँग्रेसनेपोलिसात तक्रार नोंदवली असून पडळकर यांच्याविरोधात कलम 505(2) अन्वये गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

त्यांच्या या वक्तव्याचा राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार आणि महाविकास आघाडीतील गृहनिर्माण मंत्री जितेंद्र आव्हाड यांनी निषेध केला आहे. गोपीचंद पडळकर यांनी तोंड सांभाळून बोलावं अन्यथा त्यांना गंभीर परिणामांना सामोरं जावं लागेल असा इशारा जितेंद्र आव्हाडांनी दिला आहे.

"शरद पवारांच्या पायाच्या धुळीची लायकी नसलेल्या माणसाने त्यांच्यावर टीका करावी हे हसण्यासारखं आहे. केवळ प्रसिद्धीच्या वर्तुळात राहण्याचा हा असहाय्य प्रयत्न आहे. शरद पवारांबद्दल...


शरद पवार, यशवंत सिन्हा आणि पृथ्वीराज चव्हाण

त्यामुळे CAA ला विरोध या समान उद्दिष्टातून गेल्या काही काळात देशभरात सुरू असलेल्या आंदोलनांच्या पार्श्वभूमीवर भाजपाविरोधी राजकीय आघाडी तयार होते आहे अशी चर्चा सुरू झाली आहे.

मुंबईत 'गेट वे ओफ इंडिया' इथे झालेल्या 'गांधी शांती यात्रे'च्या प्रारंभाच्या कार्यक्रमाला यशवंत सिन्हांसोबत 'राष्ट्रवादी कॉंग्रेस'चे अध्यक्ष शरद पवार, माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण, 'वंचित बहुजन आघाडी'चे अध्यक्ष प्रकाश आंबेडकर यांच्यासोबत राज्यातले इतरही नेते उपस्थित होते.

ही यात्रा महाराष्ट्र, गुजरात, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, हरियाणा अशा राज्यांतून प्रवास करत दिल्लीला राजघाटावर संपणार आहे. या प्रवासात CAA ला विरोध करणारे इतर विरोधी पक्षातले नेतेही यात्रेत सहभागी होण्याची शक्यता आहे.

CAA ला सर्व भाजपाविरोधी पक्षांकडून विरोध होतो आहे आणि या पक्षांकडे असलेल्या राज्यांमध्ये हा कायदा न राबविण्याचाही निर्णय घेण्यात आला आहे. पश्चिम बंगाल आणि केरळ यांनी असे निर्णय घेतले आहेत.

डिसेंबर महिन्यात नागपूर अधिवेशनादरम्यान पत्रकारांशी अनौपचारिक गप्पांमध्ये शरद पवारांनी या मुद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्द्यावर देशभरात एक भाजपाविरोधी आघाडी तयार होऊ शकते असं म्हटलं होतं. त्यानंतर CAA विरोधी आंदोलनासोबत नुकत्याच झालेल्या 'जेएनयू' प्रकरणामुळेही देशभर विविध आंदोलनं सुरू आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर या यात्रेच्या निमित्तानं राजकीय नेते एकत्र येणं याकडे नवी आघाडी तयार होते आहे का या प्रश्नासहित पाहिले जात आहे.

शरद पवार यांनी आज भाषण करतांना असं म्हटलं की,"आज देशात जी परिस्थिती निर्माण झाली आहे, त्यानं समाजातला एक मोठा वर्ग नाराज आहे. त्यांना रस्ता दाखवण्यासाठी महात्मा गांधींचा सत्याग्रहाचा मार्ग योग्य आहे. नवी पिढी रस्त्यावर शांततेनं येऊ पाहत आहे, मात्र त्यांना येऊ दिलं जात नाही आहे. 'जेएनयू' मध्ये जे झालं त्याचे परिणाम आपण पाहतो आहोत. त्यात जर बदल घडवून आणायचा असेल तर महात्मा गांधींचा मार्ग अवलंबणे गरजेचे आहे."

अनेक राजकीय प्रतिस्पर्धी वा विरोधकही या निमित्तानं एकत्र आलेले पहायला मिळताहेत. आज या 'शांती यात्रे'मध्ये शरद पवार आणि प्रकाश आंबेडकरही एकत्र आले. दोघांचाही राजकीय विरोध सर्वश्रुत आहे. त्यांच्यामध्ये आरोप-प्रत्यारोपही झाले आहेत. पण आज ते निवडणुकांच्या वर्षानंतर पहिल्यांदा एकत्र आलेले पहायला मिळाले.

"हा लढा मोठा आहे आणि सरकार सहजासहजी ऐकेल असं मला वाटत नाही. हे एका प्रकारचं युद्ध असून ते शांततेनं लढायला हवं. तो राजकीय लढा असल्यानं राजकीय मंचावरच लढायला हवा,"आंबेडकर या वेळेस बोलतांना म्हणाले.

मात्र या 'शांतता यात्रे'चा उद्देश कोणतीही राजकीय आघाडी तयार करणं नाही आहे, तर भाजपानं मतांच्या राजकारणासाठी जी फूट पाडण्याची खेळी केली आहे त्याचा विरोध करणं आहे, असं कॉंग्रेस नेते पृथ्वीराज चव्हाण 'बीबीसी मराठी'शी बोलतांना म्हणाले.

"भाजपच्या विरोधातलं राजकीय युद्ध तर आम्ही लढत आहोतच. महाराष्ट्रातलं सरकार असो वा नुकतेच आलेले स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे निकाल असोत, त्यातून ते दिसतं आहे. पण या यात्रेनं लगेचच कोणती नवी राजकीय आघाडी तयार होणं हा फारच पुढचा विचार म्हणावा लागेल," पृथ्वीराज चव्हाण म्हणाले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


शरद पवारांचे या प्रकरणात नाव आल्यानंतर भाजप नेते एकनाथ खडसे आणि अण्णा हजारेंनीही त्यांचं नाव आल्यानंतर आश्चर्य व्यक्त केले आहे. शरद पवारांबाबत याचिकाकर्त्यांचे काय आरोप आहेत? यावर कायदेतज्ज्ञांचं मत काय? याचा घेतलेला वेध....

राज्य सहकारी बँकेत मोठ्या प्रमाणात गैरव्यवहार झाल्याचा दावा करत, त्याप्रकरणी गुन्हा दाखल करावा या मागणीसाठी सामाजिक कार्यकर्ते सुरिंदर अरोरा यांनी मुंबई हायकोर्टात 2010 जनहित याचिका दाखल केली होती. त्यावर गेल्या अनेक वर्षांपासून सुनावणी सुरू होती. राज्याची शिखर बँक म्हणून ओळख असलेल्या महाराष्ट्र राज्य सहकारी बँकेने हजारो कोटी रुपयांची कर्जे नियमबाह्यपणे वितरित केली असा या याचिकेत आरोप होता.

हायकोर्टाच्या आदेशानुसार नुकताच मुंबई पोलिसांच्या आर्थिक गुन्हे शाखेनं अजित पवार यांच्यासह 70 हून अधिक पदाधिकाऱ्यांवर गुन्हा दाखल केला आहे. या प्रकरणात ईडीनं शरद पवारांवर गुन्हा दाखल केल्याची बातमी आल्यानंतर प्रतिक्रिया देताना पवारांनी म्हटलंय की मी या बँकेचा संचालक किंवा पदाधिकारी राहिलो नसल्यानं माझा या प्रकरणाशी काही संबंध असण्याचं कारणच नाही.

खडसे आणि अण्णांनी व्यक्त के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ले आश्चर्य

"मी विरोधी पक्षनेता असल्यापासून विधानसभेत राज्य सहकारी बँकेतील गैरव्यवहाराचा पाठपुरावा केला आहे. या गैरव्यवहारात सुरुवातीपासून कुठेही शरद पवार यांचे नाव नव्हते. त्यामुळे आता अचानक या प्रकरणात त्यांचे नाव कसे काय समारे आले?" असा प्रश्न खडसेंनी उपस्थित केला आहे.

तर अण्णा हजारे यांनी आज राळेगणसिद्धी येथे या विषयावर बोलताना म्हटलं की, "राज्य सहकारी बँक घोटाळा प्रकारणात शरद पवारांचे नाव कसं आलं मला माहीत नाही. या प्रकरणी चौकशी झाली पाहिजे. दोषींवर कारवाई व्हावी. जे दोषी नाहीत, त्यांना विनाकारण अडकवू नये. मी दिलेल्या पुराव्यात शरद पवार यांचं नाव नाही. पण पुरावे देऊनही ज्या अधिकाऱ्यांनी कारवाई केली नाही, त्यांच्यावर गुन्हा दाखल व्हावा. माझ्याकडं शरद पवारांचे नाव नाही हे सत्य आहे. जे सत्य आहे ते सत्यच, खोटे आरोप करणे चुकीचे आहे."

याचिकाकर्त्यांचं काय आहे म्हणणं?

याचिकाकर्त्यांचे वकील सतीश तळेकर यांनी दावा केला आहे की पवार प्रत्यक्ष संस्थेत नसले तरी सूत्रधार तेच होते असं आमचं म्हणणं आहे.

"तक्रारदाराने जी फिर्याद दिलेली आहे त्या फिर्यादीमध्ये शरद पवारांचे मुख्य सूत्रधार म्हणून वर्णन केलेले आहे. राज्य सहकारी बँकेमध्ये जे काही निर्णय घेतले जात होते, ते प्रत्येक निर्णय शरद पवारांना विचारल्याशिवाय घेतले जात नव्हते. कारण त्यांचा प्रभावच तेवढा होता. शरद पवारांच्या शब्दाला महत्त्व होते आणि त्यांनी सांगेल तशा गोष्टी होत होत्या. शरद पवार कृषी मंत्री होते. कृषी मंत्रालयाच्या अधिपत्याखाली नाबार्ड येते.

नाबार्डकडून जिल्हा सहकारी बँकांना वित्तपुरवठा होतो, सहकारी संस्थांना अनुदान मिळते. त्याचे वाटप झालेलं आहे, त्यामध्ये आपले जवळचे कोण आहेत हे पाहून झालेलं आहे. एखादा कट रचताना मुख्य सूत्रधार बाजूला असतो आणि इतर मंडळी कठपुतली म्हणून काम करतात. बँकेच्या बाबतीत संचालक मंडळी कठपुतली होते आणि त्यांचे दोर मुख्य सूत्रधाराच्या हातात असायचे. त्यामुळे शरद पवार जर म्हणत असतील की मी संचालक नव्हतो तर ते काही आमच्या तक्रारदाराला मान्य नाही."

अण्णा हजारे आणि एकनाथ खडसे यांच्या वक्तव्याबद्दल बोलताना तळेकर म्हणाले की, "जी काही नावं आहेत तक्रारदाराने दिलेली, त्यातील काही नावं कुठल्या रिपोर्टमध्ये नाहीयेत. ज्यामध्ये तथ्य वाटतं ते तक्रारदारानं म्हटलेलं आहे. आता चौकशी होईल, तपास होईल त्यामध्ये या सगळ्या गोष्टी येतील. जे कोणी गुंतलेले...


शरद पवारांच्या खेळीचा अंदाज येत नाही, असं त्यांच्याविषयी नेहमीच बोललं जातं. ते अत्यंत धूर्त, चाणाक्ष राजकारणी असल्याचंही मानलं जातं. मात्र, त्यांच्या काळातले राजकारणी तसेच होते. मग ते अहमद पटेल असो वा मुलायम सिंह यादव. या राजकारण्यांनी राजकारणातल्या बुद्धिबळात अनेक यशस्वी खेळी खेळल्या आहेत.

शनिवारी सकाळी आठ वाजता 'ब्रेकिंग न्यूज' आली. देवेंद्र फडणवीस यांनी महाराष्ट्राच्या मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली. इतकंच नाही तर शरद पवार यांचे पुतणे अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली. या बातमीने राज्यात राजकीय भूकंप घडवला.

सर्वांच्या मनात पहिला विचार आला तो म्हणजे, 'ही शरद पवारांचीच खेळी असणार'. शरद पवारांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची भेट घेतली, त्याच दिवशी डील झाली असणार. रिपोर्टर पवारांचे जुने व्हीडियो नव्याने चाळू लागले. राज्यात महाशिवआघाडीचं सरकार स्थापन करण्यासाठी सुरू असलेल्या चर्चांवेळी शरद पवार यांनी ज्या काही प्रतिक्रिया माध्यमांना दिल्या होत्या, त्या बुचकाळ्यात टाकणाऱ्या होत्या. तुम्ही भाजपबरोबर जाणार नाही का, या प्रश्नाचं त्यांनी स्पष्ट उत्तर कधीच दिलं नव्हतं.

मात्र, आज शरद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पवार आणि त्यांची मुलगी खासदार सुप्रिया सुळे यांनी अजित पवारांनी बंड केल्याचं म्हटलं. सुप्रिया सुळे यांनी सकाळीच आपलं व्हॉट्सअॅप स्टेटस अपडेट केलं - 'Party and family split' (पक्ष आणि कुटुंबात फूट). त्या म्हणाल्या, "कुणावर विश्वास ठेवायचा? आयुष्यात कधीच इतका विश्वासघात झाल्याचं वाटलं नाही. नेहमीच त्यांच्या बाजूने उभी राहिले, त्यांच्यावर प्रेम केलं. बघा, त्या बदल्यात काय मिळालं!"

त्या त्यांचे चुलत भाऊ अजित पवार यांच्याविषयी बोलत होत्या, हे उघडच आहे. मात्र, सुप्रिया सुळे आणि अजित पवार यांच्यात सर्वकाही आलबेल नाही, हे सर्वांना आधीपासूनच ठाऊक होतं. शरद पवारांनंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचं नेतृत्त्व कोण करणार, ही महत्त्वाकांक्षा दोघांनाही होती.

सुप्रिया सुळे आणि अजित पवार

सुरुवातीला ट्विटरवर प्रतिक्रिया व्यक्त करणाऱ्या कुणाच राजकीय विश्लेषकाचा या कशावरच विश्वास बसत नव्हता. या सर्वांमागे शरद पवारच आहेत, याची 100% खात्री त्यांना वाटत होती. लोकांनाही वाटलं, हे सगळं ठरवून करण्यात आलेलं नाट्य आहे.

आता शरद पवारांना राष्ट्रपतिपद तर सुप्रिया सुळे यांना मोदी सरकारमध्ये मंत्रिपद मिळेल, असे अंदाजही बांधले गेले. अभिषेक मनु सिंघवी यांनी तर आपल्या ट्विटरवरून एका प्रसिद्ध हिंदी गाण्याच्या ओळी पोस्ट केल्या - 'वो जो कहते थे कि हम न होंगे जुदा, बेवफा हो गए देखते-देखते'.

मात्र, त्यानंतर शरद पवारांकडून कळवण्यात आलं की दुपारी राष्ट्रवादी काँग्रेस, शिवसेना आणि काँग्रेस यांची संयुक्त पत्रकार परिषद घेण्यात येईल. त्यामुळे आता घोडेबाजार सुरू होणार, हे एव्हाना कळून चुकलं होतं.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे किती आमदार फोडले जातील, याची आकडेवारी दिली जाऊ लागली. 10 ते सर्वच्या सर्व 54 आमदारांची संख्याही दाखवली जात होती. त्यामुळे शरद पवारांना राष्ट्रपतिपदाची ऑफर दिली गेली, असं कुठेच दिसेना. बघता बघता राजकारणातल्या या मातब्बर खेळाडूच्या हातातून डाव निसटला. स्वतःच्या पुतण्यानेच त्यांना शह दिला होता. एका हिंदी गाण्यातून सांगायचं झालं तर "शिकारी खुद यहा, शिकार हो गया...".

सत्तेच्या या सारीपाटात भाजप अध्यक्ष अमित शहा यांच्याकडून जसा शरद पवारांचा पराभव झाला तसाच पराभव झाला काँग्रेसचे चाणक्य मानले जाणारे अहमद पटेल यांचा.

काँग्रेस नेते अभिषेक मनु सिंघवी यांनी आपल्या एका ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं, "काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेना यांनी डील करायला...


शरद पवारांना अभिवादन करताना उद्धव ठाकरे

1. 'मातोश्री'वर जाण्यात मला कमीपणा नाही- शरद पवारांचं चंद्रकांत पाटलांना प्रत्युत्तर

मातोश्री'वर जाण्यात मला कोणताही कमीपणा वाटत नाही, असं विधान राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केलं आहे.

"शरद पवार यांनी मुख्यमंत्र्यांच्या भेटीसाठी मातोश्रीवर जाणं बरोबर नाही. या वयात खरंतर मुख्यमंत्र्यांनी पवारांना भेटायला जायला हवं," असं म्हणत भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी उद्धव ठाकरेंवर निशाणा साधला होता. त्यांच्या याच वक्तव्याला शरद पवार यांनी प्रत्युत्तर दिलं. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिलीये.

शरद पवार यांची मंगळवारी (8 जुलै) पुण्यात व्यापारी महासंघाच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक झाली. या बैठकीनंतर घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत पवार यांनी पत्रकारांच्या विविध प्रश्नांना मनमोकळेपणाने उत्तरे दिली.

चंद्रकांत पाटलांच्या वक्तव्याबद्दल विचारले असता शरद पवार यांनी म्हटलं, की चंद्रकांत पाटलांना काही वाटत असेल तर त्यावर मला काही बोलायचे नाही. ज्या मुलाखतीची चर्चा आहे ती मुलाखत देण्यासाठी मी त्याच भागात गेले होतो. तिथून फर्लांगभर अंतरावर मातोश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्री निवासस्थान होतं. त्यामुळे मुख्यमंत्र्यांनी 14 किलोमीटर लांब माझ्या घरी येण्यापेक्षा मीच त्याच्याकडे गेलो. त्यात मला कमीपणा वगैरे काही वाटत नाही.

'महाविकास आघाडी सरकारमध्ये अस्वस्थता, नाराजी वगैरे काहीही नाही. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे चांगलं काम करताहेत. तिन्ही पक्षांमध्ये उत्तम समन्वय आहे', असंही शरद पवार यांनी नमूद केलं.

2. मुंबईत आता प्रिस्क्रिप्शनशिवायही होणार कोरोनाची चाचणी

बृहन्मुंबई महापालिका क्षेत्रातील खासगी प्रयोगशाळांना डॉक्टरांच्या लिखीत सल्ल्याशिवाय म्हणजे प्रिस्क्रीप्शन' शिवाय कोरोना चाचणी करता येणार आहे. मुंबई महापालिका आयुक्त इकबाल सिंह चहल यांनी याबाबतचा निर्णय घेतला. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिली आहे.

या निर्णयामुळे आता मुंबईतील निर्धारित खासगी वैद्यकीय प्रयोगशाळांमध्ये थेटपणे संपर्क साधून कोव्हिड चाचणी करता येणार आहे. ही चाचणी करण्यासाठी शासनाने निर्धारित केलेले दर लागू असतील, अशी माहिती महापालिकेच्या सार्वजनिक आरोग्य खात्याद्वारे देण्यात आली आहे.

ही चाचणी पॉझिटिव्ह आल्यानंतर महापालिकेच्या विभागस्तरीय 'वॉर रुम'द्वारे बेड अलॉटमेंट करण्यात येणार आहे. त्यामुळे रुग्णावर पूर्वीच्या तुलनेत अधिक लवकर वैद्यकीय औषधोपचार करणे शक्य होईल.

मुंबई महापालिका क्षेत्रात 17 खासगी प्रयोगशाळांना कोरोना चाचणीसाठी परवानगी देण्यात आली आहे.

3. विद्यार्थ्यांचं नुकसान टाळण्यासाठी 30 टक्के अभ्यासक्रम कमी करण्याचा CBSE चा निर्णय

कोरोना व्हायरसचा वाढता संसर्ग लक्षात घेता विद्यार्थ्यांचं शैक्षणिक नुकसान होऊ नये यासाठी सीबीएसई बोर्डने 30 टक्के अभ्यासक्रम कमी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिलीये.

लॉकडाऊनमुळे शाळा, कॉलेज बंद आहेत. यामुळे विद्यार्थ्यांवर अभ्यासक्रमाचा भार येऊ नये यासाठी सीबीएसई इयत्ता 9वी ते 12वी चा अभ्यासक्रम 2020-21 शैक्षणिक वर्षासाठी 30 टक्के कमी करणार असून महत्त्वाच्या विषयांच्या संकल्पना अभ्यासक्रमात राहणार आहेत.

केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्री रमेश पोखरियाल यांनी ही माहिती दिली आहे. नॅशनल काऊन्सिल ऑफ एज्युकेशनल रिसर्च अँड ट्रेनिंगने (NCERT) सीबीएसई बोर्डला सुधारित अभ्यासक्रम तयार करण्यास मदत केली आहे.

4. जर घुसखोरी झालीच नव्हती, तर चिनी सैन्याची माघार कशी?

चीनने डी अ‍ॅक्सलेशन सुरू केलं आहे याचा अर्थ काय? जर कोणी आपल्या देशामध्ये घुसखोरी केलीच नव्हती तर ते माघार...


शरद पवारांना अभिवादन करताना उद्धव ठाकरे

कोरोनाच्या संकटकाळात सुरूवातीला काही काळ तिन्ही पक्षांच्या नेत्यांमध्ये समन्वय दिसून आला असला तरी नंतर मात्र विधानपरिषद निवडणुकीतील जागावाटप, अधिकाऱ्यांच्या नियुक्त्या-बदल्यांचे निर्णय, कोरोनासंबंधीचे निर्णय अशा मुद्द्यांवरून तिन्ही पक्षांमध्ये कुरबुरी दिसून आल्या.

अशोक चव्हाण, बाळासाहेब थोरात या काँग्रेस नेत्यांनी तर आम्हाला निर्णय प्रक्रियेत स्थान मिळत नसल्याची तक्रारही केली होती. त्यावर काँग्रेस ही जुनी खाट आहे, थोडी कुरकुरणारच असं सामनामधून लिहित शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी आपल्याच सहकारी पक्षाला चिमटा काढला. काँग्रेसच्या नेत्यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांची भेट घेत आपलं म्हणणंही मांडलं.

प्रत्येक कुरबुरीनंतर माध्यमांसमोर मात्र तिन्ही पक्षाचे नेते आमच्यामध्ये उत्तम समन्वय असल्याचं म्हणत आघाडी सरकारला कोणताही धोका नाही, हे आवर्जून नमूद करतात.

पण गेल्या काही दिवसांमधल्या चार महत्त्वाच्या घटनांमुळे महाविकास आघाडीच्या नेत्यांच्या सर्व काही आलबेल असल्याच्या दाव्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं आहे.

1. मुंबईतील पोलीस अधिकाऱ्यांच्या बदल्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा रद्द

मुंबई पोलीस दलातील 10 डीसीपी अधिकाऱ्यांच्या बदलीचा आदेश गृह खात्याने चार दिवसांपूर्वी प्रसिद्ध केला होता. मात्र रविवारी (5 जुलै) बदल्यांचा तोच आदेश रद्द करण्यात आल्याचं गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी स्पष्ट केलं.

"हा आदेश मुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री कार्यालयाने रद्द केला आहे. आमच्या सरकारमध्ये, म्हणजेच शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस यांच्यात अतिशय चांगला समन्वय आहे, कुठलाही मतभेद नाही," असं गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी स्पष्ट केलं.

मुंबई पोलीस विभागातील डीसीपी अधिकाऱ्यांच्या बदलीचा आदेश गुरुवारी (2 जुलै) काढण्यात आला. त्यानुसार एकूण 10 अधिकाऱ्यांच्या मुंबईत अंतर्गत बदल्या करण्यात आल्या.

मात्र अवघ्या तीन दिवसांत तो आदेश रद्द करण्यात आलाय. मुख्यमंत्री कार्यालय तसंच गृह मंत्रालयाकडून हा बदलीचा आदेश रद्द करण्यात येत आहे, असं सांगण्यात आलं.

मुंबई पोलीस आयुक्तांनी बदल्यांचा आदेश जारी केला होता, मात्र तो का रद्द करण्यात आलाय, याविषयी देशमुख यांनी कोणतंही स्पष्टीकरण दिलेलं नाही.

बदल्या करण्यात आलेल्या अधिकाऱ्यांनी नव्या जागी कार्यभार स्वीकारला होता. मात्र या नव्या आदेशाप्रमाणे, डीसीपींना ते होते त्याच ठिकाणी कार्यरत राहण्यास सांगण्यात आलं आहे.

निर्णय प्रक्रियेतील हा घोळ नेमका का आणि कसा झाला, हे अनिल देशमुख यांनी सांगितलं नसलं, तरी आमच्यामध्ये समन्वय आहे, हे सांगायला ते विसरले नाहीत.

2. लॉकडाऊन वाढवण्याच्या निर्णयावरून काँग्रेस-राष्ट्रवादीची नाराजी

31 जुलैपर्यंत लॉकडाऊन वाढवण्याच्या निर्णयावरही काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेस नाराज असल्याचं वृत्त होतं. मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि अजोय मेहता यांनी आम्हाला न विचारता परस्पर लॉकडाऊन वाढवला, असं काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांचं म्हणणं होतं.

ही नाराजी मुख्यतः मुंबईतील 2 किलोमीटर अंतराच्या नियमामुळे. मुंबईत कोणीही 2 किलोमीटर अंतराच्या परिघाबाहेर जाऊ शकणार नाही, असा निर्णय घेतला गेला.

बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत या निर्णयाबद्दल बोलताना अनिल देशमुख यांनी म्हटलं की, "2 किलोमीटरचा अर्थ तुम्ही तसा घेऊ नका, त्यामध्ये आमचा उद्देश असा आहे की जवळचं मार्केट. जे तुमच्या जवळचं मार्केट आहे त्याठिकाणी तुम्ही जाऊ शकता. काय एकदम टेप लावून कुणी 2 किलोमीटर मोजत नाही. जे काही तुमच्या जवळचं मार्केट आहे तिथं जाऊन खरेदी करावी एवढंच आमचं म्हणणं आहे....


शरद पवारांनी काही आठवड्यांपूर्वीच म्हटलं होतं की ते लोकसभेची निवडणूक लढवू शकतात. पण आता त्यांनी पुन्हा यू-टर्न घेतील, अशी चिन्हं आहेत.

माढा मतदारसंघातून आपण निवडणूक लढणार की नाही? यावर बोलताना शरद पवार म्हणाले की, "मी निवडणूक लढवावी असा कार्यकर्त्यांचा आग्रह होता. मात्र एकाच कुटुंबातील किती जणांनी निवडणूक लढवावी यावर आम्ही कुटुंबात चर्चा केली. अशा स्थितीत आमच्या परिवारातील एकानं कुणीतरी माघार घ्यावी असं मत पडलं. त्यामुळे मी आधीच 14 वेळा निवडणूक लढलो आहे  आणि जिंकलो आहे. त्यामुळे मी स्वत: माढ्यातून लढणार नाही असं पक्षाला कळवलं आहे. आता इथं कुणाला उमेदवारी द्यायची याची पक्षात चर्चा सुरू आहे. त्याचा निर्णय लवकरच घेतला जाईल असं शरद पवार यांनी म्हटलं आहे."

माढ्यातून वियजसिंह मोहिते पाटील लढवणार का, असं विचारल्यावर पवार म्हणाले की हा निर्णय पक्ष घेईल.

पार्थ पवार यांना राजकारणाचा अनुभव नाही, मग त्यांना निवडणुकीत उतरवणं घाईचं झालं नाही का? या प्रश्नावर पवार म्हणाले की, "लोकमान्यता आणि निवडून येण्याची क्षमता या दोनच मुद्द्यांवर आम्ही उमेदवारी देतो. पार्थ पवार हे नव्या पिढीचे नेते आहेत. त्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ामुळे पार्थ पवार उभे राहिले तर आम्ही गेल्या दोन निवडणुकीत गमावलेली मावळची जागा पुन्हा जिंकण्याची संधी मिळेल असं वाटतं. तसंच शेकापचे नेतेही पार्थला उमेदवारी मिळावी या मताचे आहेत. त्यामुळे इथं नव्या पिढीला संधी मिळावी या मतापर्यंत आम्ही आलो आहोत"

दरम्यान कार्यकर्त्यांना संधी न मिळता नेत्यांच्या मुलांना आणि नातेवाईकांनाच संधी मिळतेय का? ही घराणेशाही नाही का? असं विचारलं असता पवार म्हणाले की, "यामुळेच मी निवडणुकीतून माघार घेतली आहे. माझ्याऐवजी आता नव्या पिढीला संधी देण्याची भूमिका आम्ही घेतली आहे."

पवारांच्या माघारीवर काय म्हणाले मुख्यमंत्री?

युतीचा हा मोठा विजय आहे. देशात मोदींना पाठिंबा देणारे वातावरण आहे. एकदा नरेंद्र मोदी सभेत म्हणाले होते की, शरद पवार हवा का रूख भाप लेते है. यावेळी माढ्यातही त्यांना हे समजले असावे म्हणून त्यांनी माघार घेतली.

सुजय विखेंबद्दल काय म्हणाले पवार?

दरम्यान अहमदनगरची जागा राधाकृष्ण विखे यांचे चिरंजीव सुजय विखे-पाटील यांच्यासाठी सोडणार का? या मुद्द्यावर शरद पवारांनी 'नाही' असं उत्तर दिलं आहे.

"ही जागा राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कोट्यातली आहे. नगरच्या लोकसभा मतदारसंघांमध्ये 2 आमदार राष्ट्रवादीचे आहेत. काँग्रेसचा एकही सदस्य गेल्या निवडणुकीत निवडून आलेला नाही. तसंच उरलेल्या चारही मतदारसंघात राष्ट्रवादीच्या उमेदवाराला क्रमांक दोनची मतं आहेत. दुसरीकडे शिर्डीचा मतदासंघ काँग्रेसकडे आहे. त्यामुळे नगरची जागा काँग्रेसने मागण्याला काही अर्थच नाहीए. ही जागा राष्ट्रवादी काँग्रेसच लढवेल" असं पवार म्हणाले.

मात्र ही जागा दोन वेळा राष्ट्रवादीने गमावली आहे, तर काँग्रेसकडे सुजय विखेंच्या रूपाने निवडून येणारा उमेदवार आहे, या युक्तीवादावर पवारांना विचालं असता ते म्हणाले की, " या जागेवर राष्ट्रवादीचाच उमेदवार उभा राहील. आणि याच मतदारसंघात बाळासाहेब विखे हयात नाहीत, पण त्यांना आम्हीच पराभूत केलं होतं. त्यावेळी निवडणुकीची जबाबदारीही माझ्यावरच होती. आणि निवडणूक हरल्यानंतर त्यांनी माझ्यावर केसही केली होती. त्यात माझा निवडणूक लढवण्याचा अधिकारही काढून घेण्यात आला. शेवटी मला सुप्रीम कोर्टात न्याय मिळाला" अशी आठवण पवारांनी करून दिली.

उमेदवारांची यादी कधी जाहीर होणार?

राष्ट्रवादी काँग्रेसची पहिली यादी तयार आहे. पण सध्या आम्ही काँग्रेसच्या यादीची वाट पाहात आहोत. त्यांची यादी तयार झाली की आम्ही...


शरद मोहोळ, निलेश घायवळ आणि गजानन मारणे

हत्या, खंडणी, अपहरण, जमिनीचे व्यवहार, रिअल इस्टेटचे वाद, अवैध वाळू उपसा अशा कित्येक गुन्ह्यांचं केंद्र पुणे होतं.

पुण्यातील अशाच दोन खुनाच्या खटल्यांचा आरोपी गजानन मारणे याची नुकतीच तळोजा तुरुंगातून सुटका झाली. त्यानंतर आता निलेश घायवळला पोलिसांनी अटक केली आहे.

पुण्यातला गॅंग्सच्या मुसक्या आवळणार असं पोलिस सातत्याने म्हणत आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर जाणून घेऊ पुण्यात गॅंगवार्स कशा सुरू झाल्या.

पुण्यात गँगवॉर कसे सुरू झाले?

ही गोष्ट आहे साधारण 80 च्या दशकातील. पुण्यात दोन गँग उदयास आल्या. त्यावेळी गुन्ह्याचं स्वरुप मटके, खंडणी, अवैध मालमत्ता अशा प्रकारचे होते. 90 च्या दशकात पुणे शहराचा जसजसा विस्तार होऊ लागला तसे गुन्हेगारीचं प्रमाण वाढत गेलं. पण जेव्हा पुणे आणि जवळपासच्या जमिनींचे भाव गगनाला भिडले तेव्हा पुण्यात सुरू झाल्या गँगवॉर.

 जमिनींच्या व्यवहारातून कोट्यवधी रुपये कमवता येऊ शकतात याची कुणकुण स्थानिक गुन्हेगारांना लागली आणि यातूनच जन्माला येऊ लागल्या छोट्या-मोठ्या टोळ्या.

 नव्वदीच्या अखेरीस आणि 21 व्या शतकाच्या सुरुवातीला पुणे श... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हराचा कायापालट होत होता. साधारण 2000 सालापासून आयटी पार्क, एमआयडीसी, उद्योगधंदे आणि प्रशस्त रहिवासी इमारती उभ्या राहू लागल्या.

मुंबईप्रमाणेच पुण्यातही बड्या बांधकाम व्यावसायिकांचं प्रस्थ वाढू लागलं. बांधकाम व्यवसायिकांना जमिनीचे व्यवहार करून देण्यासाठी एजंट्सचं जाळं पसरत गेलं. यातून अमाप पैसा कमवता येऊ शकतो हे टोळ्यांच्या लक्षात येऊ लागले. त्यामुळे काम मिळवण्यासाठी दोन टोळ्यांमध्ये स्पर्धा सुरू झाली आणि यातून संघर्ष पेटला असं जाणकार सांगतात.

केवळ जमिनीचे व्यवहारच नव्हे तर आयटी पार्क्सवरही वर्चस्व मिळवण्यासाठी स्पर्धा सुरू झाली होती. बांधकाम, कामगार वर्ग, खाणावळ, सफाई कर्मचारी अशा प्रत्येक व्यवहारात टोळ्यांचे हस्तक्षेप होऊ लागले.

पुण्यातील माजी पोलीस अधिकारी भानुप्रताप बर्गे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "गजानन मारणे आणि निलेश घायवळ हे दोघं जवळचे मित्र होते. 'मुळशी पॅटर्न' सिनेमा तुम्ही पाहिला असेल. दोघांनाही आपले स्वतंत्र अस्तित्व निर्माण करायचे होते. या टोळ्या चाळ आणि गल्ल्यांमधून उभ्या राहिल्या आहे. आपसात फूट पडून एका टोळीच्या चार टोळ्या निर्माण झाल्या. पूर्वी आंदेकर, राजा तुगंतकर टोळ्या होत्या. आजही अशा टोळ्यांची नावं बदलली आहेत. पण टोळ्या त्यांच्या कार्यपद्धतीनुसार अविरत कार्यरत असतात. केवळ टोळी प्रमुखाचे नाव बदलते."

 ते पुढे सांगतात, "टोळीत फूट पडण्याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे पैसा असतो. माझा मित्र जो माझ्यासोबत एकत्र काम करणारा असतो त्याला लोक जास्त मान देऊ लागले किंवा त्यांचे वर्चस्व वाढू लागले की असूया निर्माण होते आणि एकाच्या दोन टोळ्या होतात."

लेखक आणि पत्रकार बबन मिंडे यांनी या विषयावर 'लॅंडमाफिया' नावाची कादंबरी लिहिली आहे.

 9 डिसेंबर 2018 रोजी एका बातमीनिमित्त बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी सांगितले, "2000 पूर्वी लोकांमध्ये विशेषतः शेतकऱ्यांमध्ये जमिनीविषयी अत्यंत वेगळी भावना होती. जमिनीतून पीक येतं आणि त्यावर आपला उदरनिर्वाह चालतो अशीच त्यांची समजूत होती. पण 2000 नंतर लोकांच्या लक्षात येऊ लागलं की जमिनीतून अमाप पैसा कमवता येतो."

 "आयटी क्षेत्राच्या उदयानंतर पुण्याचा चेहरामोहरा बदलू लागला. पुण्याच्या आजूबाजूच्या गावातल्या जमिनीला भाव येऊ लागले. त्यातून जमीन मोकळी करून देणारे आणि व्यवहार पूर्ण करून देणाऱ्या एजंटची संख्या वाढू लागली. जमिनीच्या व्यवहारासाठी लाखो रुपये मोजले जाऊ...


शरीफ यांच्या म्हशींच्या विक्रीतून 13 लाख रुपये मिळाले आहेत.

 या म्हशी पंतप्रधानांच्या निवासस्थानी होत्या. या म्हशींचं दूध शरीफ आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना पुरवलं जात होतं, असं सांगितलं जातं.

खान यांनी पंतप्रधानपदाची सूत्रं हाती घेतल्यानंतर सरकारनं 'साधेपणा'ची मोहीम हाती घेतली आहे. यावर टीकाही होत असून यात ठोसपणा कमी आणि 'स्टाईल'च जास्त आहे, असं म्हटलं जात आहे. घरातून 15 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या कार्यालयाच्या ठिकाणी पोहोचण्यासाठी हेलिकॉप्टरचा वापर केल्याची टीका त्यांच्यावर झाली होती.

सरकारने सरकारच्या मालमत्तांची विक्री सुरू केली आहे. पहिल्या प्रयत्नात सरकारने बुलेटप्रुफ जीपची विक्री केली होती.

म्हशींच्या लिलावात शरीफ यांच्या समर्थकांनी सहभाग घेतला होता.

शरीफ यांच्या समर्थकांनी या लिलावाला उपस्थिती लावली होती.

हसन लतिफ यांनी यातील एक म्हैस जवळपास 1 लाख 80 हजार रुपयांना विकत घेतली. ते म्हणाले, "माझ्याकडे आधीच 100 म्हशी आहेत. माझ्या नेत्याची ही म्हैस असल्याने ती विकत घेता येणं माझ्यासाठी सन्मानच आहे."

विक्री केलेल्या एका म्हशीला 2 लाख 24 हजार रुपये इतकी किंमत आली. ही म्हैस उत्त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म दर्जाचं दूध देण्यासाठी प्रसिद्ध आहे.

पंतप्रधान कार्यालयातील एका कर्मचाऱ्याने लिलाव यशस्वी झाल्याबद्दल आनंद व्यक्त केला आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शरीफ यांच्यासह त्यांची मुलगी मरियम आणि जावई निवृत्त कॅप्टन मोहंमद सफदर यांच्यावरही आरोप निश्चित करण्यात आले आहेत.

विशेष न्यायालयाचे न्यायाधीश मोहंमद बशीर यांनी आरोप निश्चितीची घोषणा केली. या सुनावणीवेळी लंडनमधील फ्लॅट्सच्या प्रकरणात आरोप निश्चित करण्यात आले.

त्यावेळी आरोपी आणि त्यांच्या प्रतिनिधींनी गुन्हा मान्य करण्यास नकार दिला, तसंच त्यांच्यावर अन्याय होत असल्याचं सांगितलं.

भ्रष्टाचाराच्या अन्य दोन प्रकरणातही त्यांच्यावर आरोप निश्चित होण्याची शक्यता आहे.

ऑफशोअर कंपन्या आणि अझिझिया स्टेलमिल्स प्रकरणात आरोपपत्रांबद्दल नंतर सुनावणी होईल, असं न्यायाधीशांनी म्हटलं आहे.

'कायद्याचा सन्मान करतो'

या निर्णयावर प्रतिक्रिया देताना मरीयम नवाज म्हणाल्या, "आम्ही पळून जाणाऱ्यांपैकी नाही. आम्ही न्यायप्रक्रियेत सहभागी होण्यासाठी आलो आहोत. आम्ही न्यायालय आणि कायदा यांचा सन्मान करतो."

आरोप पत्रात 2006 सालचे लंडन फ्लॅट प्रकरणाचे करारपत्र बनावट असल्याचं म्हटलं आहे. हा आरोप मरियम यांनी फेटाळला.

नवाज शरीफ यांची कन्या मरियम नवाज सुरक्षेत न्यायालयात हजर झाल्या.

मरियम म्हणाल्या, "जर तपासपथक आत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा लंडनला गेलं असेल तर या वर्षी सुरुवातीला तपास पथकाने सादर केलेले पुराव्यांचा बॉक्समध्ये काय होतं?"

नवाज शरीफ सध्या ब्रिटनमध्ये आहेत. नवाज शरीफ, मरियम आणि सफदर यांनी न्यायालयात आरोप निश्चिती रद्दबातल ठरवण्यासाठी याचिका दाखल केली होती. ती न्यायालयाने फेटाळून लावली.

नवाज शरीफ यांनी जफर खान यांची वकील म्हणून नियुक्ती केली आहे. खान यांच्या उपस्थितीत न्यायाधीशांनी आरोपपत्राचे वाचन केलं.

शरीफ यांची बाजू मांडताना खान म्हणाले, "पनामा लिक्स प्रकरणात दाखल करण्यात आलेल्या पुनर्विचार याचिकेवर सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय अजून यायचा आहे."

त्यामुळे जोपर्यंत हा सविस्तर निर्णय येत नाही, तसेच नॅशनल अकाउंटिबिलिटी कमिशनसमोर सादर झालेल्या 3 साक्षीदारांच्या साक्षींच्या प्रती मिळत नाहीत तोपर्यंत आरोपपत्र दाखल प्रक्रिया सुरू करणं नियमांनुसार नाही.

पनामा लिक्समध्ये शरीफ यांच्या तीन मुलांची ऑफशोअर कंपन्यांत गुंतवणूक केली असल्याचं पण ही मालमत्ता कुटुंबांच्या वेल्थ स्टेटमेंटमध्ये दाखवली नसल्याचे उघड झाले होते.

पाकिस्तानच्या राष्ट्रीय अकाउंटॅबिलिटी कमिशनने या प्रकरणाची चौकशी करून फौजदारी हे गुन्हे दाखल केले होते.

यात 67 वर्षांचे शरीफ यांना अघोषित मालमत्तेच्या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने पंतप्रधान पदासाठी अपात्र ठरवल्यानंतर त्यांना पंतप्रधान पदासाठी राजीनामा द्यावा लागला होता.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शरीराने विकलांग आणि लैंगिकदृष्ट्या उभयलिंगी असलेली चार्ली पायपर आजही खऱ्या प्रेमाच्या शोधात आहे.

 'पण माझी ही ओळख प्रेमाच्या आड का यावी?' असा तिचा सवाल आहे. 'अनडेटेबल्स' या टीव्ही शोमध्ये ती सहभागी झाली होती. तिने सांगितलेली आत्मकथा तिच्याच शब्दांत....

'अनडेटेबल्स' हा 'यूके'च्या 'बीबीसी चॅनेल फोर' वरील प्रसिद्ध कार्यक्रम आहे. या कार्यक्रमात विशेषतः विकलांग अथवा एखाद्या दुर्मिळ शारीरिक व्याधीनं ग्रस्त लोक सहभागी होतात.

ऐन विशीतील चार्ली पायपर त्या वयात सहाजिकच प्रेमाच्या शोधात आहे. आत्तापर्यंतच आयुष्य तिनं विकलांगतेने आलेल्या न्यूनगंडात  घालवलं.

आपण अपंग आहोत, बायसेक्शुअल आहोत, म्हणून आपल्याला प्रेमाचा अधिकार नाही का? याच विचारातून तिनं या टीव्ही डेटिंग शो 'अनडेटेबल्स'मध्ये भाग घेण्यासाठी अर्ज केला.

अनडेटेबल्स हा 'डेटिंग रिअॅलिटी शो' असल्यानं अशा विशेष व्यक्तिमत्त्वांना प्रेमात पडण्याची संधी मिळते. आयुष्यभर मिळालेल्या वेगळेपणाच्या भावनेमुळं दूर राहिलेलं प्रेम त्यांना या कार्यक्रमातून मिळवता येऊ शकतं.

या कार्यक्रमात सहभागी झालेल्या चार्ली पायपरची ही कथा...

'मी सगळ्यांचा तिरस्का... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र करायचे'

मला माझ्या आजच्या ओळखीसाठीचा अभिमान नाही खरं तर माझ्यात साधा आत्मविश्वासही नव्हता. पौगंडावस्थेत असताना तर मी माझ्या या ओळखीचा तिरस्कारच करायचे.

त्या वेळी माझ्या बहिणींना बॉयफ्रेंड होते. मात्र बॉयफ्रेंड नसल्याचं दुःख होतं.

सेरेब्रल पाल्सी म्हणजे आयुष्यभर मी व्हीलचेअरवरच राहणार. त्यामुळे त्या उमलत्या वयात मी जगाचा आणि जगातल्या साऱ्यांचाच तिरस्कार करायचे.

माझ्या आईला एकाच वेळी झालेल्या चार बाळांपैकी मी एक. तीन मुली आणि एक मुलगा. माझा भाऊ 10 महिन्यांचा असतानाच वारला, पण आमची ओळख मात्र तशीच राहिली.

बॉयफ्रेंड नसल्याचं दुःख

सर्वसाधारण शाळेत माझ्या दोन्ही बहिणींना मित्रपरिवार होता. अगदी त्यांचे बॉयफ्रेंड्सही होते. मी फक्त त्यांचा समवेत फिरणारी एक आगंतुक असायचे.

मी स्वतःबद्दल जरा जास्तच कॉन्शस असल्यानं दोन सख्ख्या समवयस्क बहिणींच्या फार जवळ नव्हते. माझ्या मित्रांची संख्याही कमीचं होती आणि ज्यांच्याकडे मी रहायला जाऊ शकेन, अशा मित्रांची संख्या तर नगण्यच.

पण जेव्हा मी 17 वर्षांचे झाले, तेव्हा मात्र परिस्थिती बदलू लागली. मी स्वतःला सर्वांपासून अलग केलं होतं.

घरापासून 3 तास अंतरावरील हेरवर्ड कॉलेज या अपंगासाठीच्या संस्थेत मी प्रायोगिक कला शिकण्यासाठी प्रवेश घेतला.

खरं सांगायचं, तर मी तिथे अगदीच नवखी आणि माझ्या अस्तित्वाला काहीच महत्त्व नव्हतं.

दिव्यांग असल्याचा शिक्का आयुष्यावर कोरला असल्यानं त्या काळी उभयलिंगी असल्याचा शिक्का नकोसा झाला होता.

मी आणि माझ्या बहिणी समवयस्क आहोत. पण समाजात वावरायच्या आत्मविश्वासाच्या बाबतीत मी त्यांच्यापेक्षा कैक वर्षं मागे होते. त्या आणि माझ्या आजूबाजूचे सगळे धडधाकट लोक मला सामावून घ्यायचे, समजून घ्यायचे पण मी नेहमीच स्वतःला त्यांच्यापेक्षा वेगळं मानलं.

माझ्यातील सामान्यपण शोधण्यासाठी मला बरीच वर्षं लागली. मी जेव्हा कॉलेजमध्ये आले तेव्हा मला मी पण नॉर्मल माणूस आहे, हे पटलं. मी किती सहजपणे आणि लवकर स्थिरावले, याचं आता मलाच आश्चर्य वाटते.

कॉलेजच्या पहिल्या वर्षी इतर विद्यार्थ्यांसारखी कॉलेजनजीक माझी एक रूम होती.  दुसऱ्या वर्षी मला एक ट्रेनिंग फ्लॅट देण्यात आला. यात मला माझं किचन, बेडरूम आणि लाऊंज यांचा बोनस मिळाला होता.

मला आवश्यक असलेलं स्वातंत्र्य या फ्लॅटमध्ये मिळालं. मी या स्वातंत्र्यावर प्रेम करत होते.

मला माझा आत्मविश्वास नव्यानं गवसला होता. माझे खास...


शर्ली पालकर यांचा ठाण्यामध्ये जन्म झाला. त्या सध्या इस्राईलमध्ये राहतात

दरवर्षी इस्राईलमधले हे मराठी ज्यू महाराष्ट्र दिन साजरा करतात. जेरुसलेमवरून सध्या सुरू असलेल्या नव्या वादंगाबद्दल या मराठी ज्यूंना काय वाटतं हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने त्यांच्याशी संवाद साधला.

जेरुसलेम हे शहर इस्राईल- पॅलेस्टाईन संघर्षाच्या केंद्रस्थानी आहे. पण आता अमेरिकेने आता जेरुसलेमला इस्राईलची अधिकृत राजधानी म्हणून मान्यता दिल्यानंतर जगभरात त्याविरोधात प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत आणि जेरुसलेममध्येही हिंसाचार सुरू झाला आहे.

त्याबद्दल इथल्या मराठी ज्यूंना काय वाटतं, याविषयी आम्ही माहिती घेतली.

ट्रंपच्या निर्णयाचं स्वागत पण...

"अमेरिकेनं जेरुसलेमला इस्राईलची राजधानी म्हणून घोषित केल्यानं आम्ही सर्व मराठी ज्यू लोक खूप आनंदी आहोत. जेरुसलेम ही इस्राईलची अगोदरपासून राजधानी असली तरी अमेरिकेच्या निर्णयामुळं काही महत्त्वाचे बदल होतील", असं शर्ली पालकर यांना वाटतं.

इस्राईलमध्ये गेदेरा शहरात राहणाऱ्या शर्ली पालकर मूळच्या ठाण्याच्या आहेत. ज्यू धर्मीय शर्ली यांचा जन्म ठाण्यामध्ये झाला. सध्या त्या इस्राईलच्या शिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्षण विभागात व्यवस्थापक म्हणून काम करतात.

"येत्या काळात जेरुसलेमला मोठ्या आव्हानांचा सामना करावा लागेल. मला वैयक्तिक पातळीवर त्याची जास्त चिंता वाटते."

"2000 साली उसळलेला हिंसाचार आजही मला आठवतो. माझ्या ऑफिसमध्ये काम करणाऱ्या एका महिलेचा मुलगा सैन्यात आहे. या घडामोडीनंतर त्या आता मुलाच्या काळजीत आहेत," बीबीसी मराठीशी बोलताना शर्ली यांनी सांगितलं.

हा निर्णय इस्राईलच्या हिताचा असला तरी येत्या काही दिवसात जेरुसलेममध्ये हिंसाचार वाढण्याची शक्यता शर्ली पालकर यांनी व्यक्त केली.

'जेरुसलेम हा संवेदनशील असल्यानं चिंता वाटते'

शर्ली पालकर यांच्या आईलाही युद्धाच्या शक्यतेनं काळची वाटते.

"अमेरिकेनं जेरुसलेम ही इस्राईलची राजधानी म्हणून घोषित केल्याचं एका बाजूनं छान वाटतं. पण यामुळं युद्धाची टांगती तलवार कायम राहणार आहे," असं सिम्हा वासकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

इस्राईलमध्ये सर्व मुला-मुलींना लष्करी प्रशिक्षण सक्तीचं आहे.

सिम्हा वासकर (डावीकडून). सध्या त्या भारतभेटीवर आल्या असल्या तरी जेरुसलेमधील सुरक्षेबद्दल त्यांना काळजी वाटते.

"युद्धजन्य परिस्थितीत आमच्या मुलांना ताबडतोब लढाईसाठी जावं लागतं. 18 वर्षांची मुलगी जेव्हा पंधरा किलोची बॅग पाठीवर घेऊन लढायला जाते तेव्हा दु:खही होतं आणि अभिमानही वाटतो. देशाच्या सुरक्षा आणि प्रगतीसाठी त्यांचं काम महत्त्वाचं आहे," असं वासकर म्हणतात.

1995 मध्ये अमेरिकन संसदेनं जेरुसलेम ही इस्राईलची राजधानी असल्याचा कायदा केला होता. पण या अगोदरच्या अमेरिकेन राष्ट्राध्यक्षांनी जेरुसलेम इस्राईलची राजधानी घोषित करण्याचं टाळलं होतं.

'आम्ही सर्व आव्हांनांसाठी तयार आहोत'

इस्राईल स्वतंत्र्य राष्ट्र म्हणून निर्माण झाल्यावर महाराष्ट्र आणि गोव्यामध्ये राहणारे मराठी भाषिक ज्यू लोक इस्राईलला स्थलांतरित झाले. त्यापैकी नोआह मासिल हे जेरुसलेममध्ये स्थलांतरित झाले. त्यांचा जन्म रायगड जिल्ह्यातील 'तळा' या गावी झाला.

मासिल यांच्या मते, "ट्रंप यांच्या निर्णयाचं मराठी ज्यू लोकांनी मनापासून स्वागत केलं आहे. जेरुसलेममध्ये सतत तणावाचं वातावरण असतं आणि यापुढे शहरातील तणाव आणि हिंसा वाढू शकते.

"पण आम्ही आणि आमचं सैन्य सर्व आव्हानांसाठी तयार आहोत," असं त्यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

"इस्राईल हा देश सर्व धर्माच्या लोकांसाठी खुला आहे. या ठिकाणी पॅलेस्टाईन आणि अरब लोक नोकऱ्या...


शलोम बापूजी

'मागन अॅबोथ' नावाचं इतकं प्रसिद्ध सिनेगॉग लोकांना कसं माहिती नाही? असा प्रश्न तुमच्या मनात येऊ शकतो. माझंही तेच झालं. पण तेवढ्यात एक बाई म्हणाल्या, 'अहो सिनेगॉग नाही मशीद म्हणा..' मशीद म्हटल्यावर लोकांचे डोळे चमकले.

'अच्छा मशीद होय', असं म्हणून एखादा लहान मुलगा तुम्हाला सिनेगॉगपर्यंत घेऊन जातो. तुम्ही मात्र कोड्यात पडता. ज्या मुसलमानांशी तुमचं जगभरात वैर आहे तेव्हा तुम्ही तुमच्या मंदिराला मशीद काय म्हणता? असा प्रश्न विचारावासा वाटतो.

हे अलिबागचं सिनेगॉग. मशीद नावाने ओळखलं जातं.

परंतु त्यानंतर असेच एकेक धक्के बसले की तुम्हाला हळूहळू 'बेने इस्रायली' प्रकरण उलगडत जातं. आज जगभरात यूएई, बाहरिन आणि इस्रायल यांच्यात शांतता करार झाल्यावर सर्वांचे डोळे विस्फारले आहेत. साक्षात जेरुसलेम, वॉशिंग्टन आणि दुबईत बसलेले राज्यकर्ते अजूनसुद्धा ताक फुंकून पित असतील.

या दोन धर्माचे शांतता करार कसे होऊ शकतात? इस्रायलला मुस्लीम देश अशी स्पष्ट मान्यता कशी देतो याचा लोकांना धक्का बसला आहे. पण भारतीय मुस्लीम आणि ज्यूंनी (त्यातही मराठी बेने इस्रायलींनी) गेल्या 2 हजार वर्षांपासून एक आदर्श सहजीवन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाचा वस्तूपाठ घालून दिला आहे.

जंजिरा किल्ला

इस्रायलची स्थापना 1948 साली झाल्यापासून इस्रायल आणि सध्या उरलेल्या गाझा, वेस्ट बँकमध्ये एकही वर्ष शांततेत गेलं नसेल मात्र महाराष्ट्रात या दोन धर्मांनी नव्हे त्यांच्याबरोबर हिंदू धर्मानेही शांततेत एकत्र राहून दाखवलं आहे. इतकंच नव्हे तर मुस्लीम संस्थानाचं आजच्या पंतप्रधानासारख्या दर्जाचे दिवाणपद (कारभारी) ज्यू व्यक्तीने सांभाळलं आहे.

मुरुड-जंजिरा संस्थान

मुरुड-जंजिरा हे महाराष्ट्राच्या पश्चिमेचं एक संस्थान होतं. भारतातल्या सिद्दी समुदायाच्या ताब्यातलं ते एक महत्त्वाचं संस्थान होतं. अरबी भाषेत 'जझीरा' म्हणजे बेट. त्याचाच अपभ्रंश होऊन बेटावर उभ्या असलेल्या या किल्ल्याला जंजिरा असं नाव मिळालं. बॉम्बे अँड द सिदीज या दादी रुस्तमजी बनाजी यांच्या पुस्तकात सिद्दी संस्थानाची विस्तृत माहिती मिळते.

सिद्दीच्या ताब्यात असलेला हा जंजिरा किल्ला कोणत्याही मराठी राजाला, पेशव्यांना जिंकता आला नाही. 1948 साली हे संस्थान भारतात विलीन होईपर्यंत जंजिरा किल्ला मराठी मुलखात येऊ शकला नाही. गोविंद सखाराम सरदेसाई यांच्या 'मराठी रियासत खंड-3' मध्येही सिद्दी आणि सातारचे शाहू, पेशवे यांच्यातील संबंधांची माहिती मिळते.

जंजिरा किल्ला

मुरुड जंजिरा संस्थानाच्या प्रदेशाला ऐतिहासिक कागदपत्रांमध्ये आणि जुन्या पुस्तकांत 'हबसाण' असा शब्द वापरल्याचा दिसून येतो.

अॅबेसिनिया शब्दाचा अपभ्रंश होऊन हबसाण झाला असावा असं म्हटलं जातं. सिद्दी समुदायाला हबशी असं म्हटलं जातं. या संस्थानचं दिवाणपद (पंतप्रधान) 1891 ते 1896 शलोम बापूजी इस्राएल वारघरकर यांच्याकडे होतं. या पदाला 'स्टेट कारभारी' असंही म्हटलं जाई.

शलोम बापूजी इस्राएल वारघरकर

शलोम बापूजी इस्राएल वारघरकर यांचा जन्म 7 ऑगस्ट 1853 रोजी बेळगावमध्ये झाला. व्यावहारिक शिक्षणातल्या फारच कमी इयत्ता त्यांनी पार केल्या असल्या तरी बुद्धीच्या जोरावर त्यांनी कारकूनपदाची नोकरी मिळवली. त्यानंतर ते लगेचच 'मामलतदार'ही झाले.

शलोम बापूजी,स्टेट कारभारी, मुरुड-जंजिरा संस्थान

1872 पासून त्यांच्या कारकिर्दीची सुरुवात झाली. 1888 साली जंजिऱ्याच्या नवाबांनी त्यांना खानसाहेब ही पदवी दिली तर त्यानंतर लगेचच त्यांना खानबहादूर पदवी मिळाली. 1891 ते 1896 या कालावधीत ते जंजिरा संस्थानचे दिवाण झाले. या काळामध्ये सर अहमदखान सिद्दी इब्राहिम खान हे जंजिऱ्याचे नवाब होते.

शलोम बापूजी...


शशी कपूर यांचं डोकं लहानपणापासून मोठं होतं. त्यामुळे त्यांच्या आईला त्यांना जन्म देताना खूप त्रास झाला होता. पण त्यावेळेला रूग्णालयात घेऊन जावं अशी स्थिती नव्हती.

त्यांचं डोकं मोठं असल्यामुळे त्यांच्या आईनं शशींचे केस कुरळे ठेवले होते, जेणेकरून त्यांचं डोकं मोठं दिसणार नाही.

शशी यांच्या आजीनं त्यांचं नाव बलबीरराज कपूर ठेवलं होतं. त्यांच्या आईला हे नाव अजिबात आवडायचं नाही. त्यांना लहानपणापासूनच चंद्र बघायला आवडायचं म्हणून त्यांनी त्यांचं नाव शशी ठेवलं.

शशी यांच्या जन्मानंतर पृथ्वीराज कपूर यांचं कुटुंब मुंबईत आलं. शशी जेव्हा सहा वर्षांचे झाले तेव्हा त्यांना डॉन बॉस्को  शाळेत घातलं. सुरुवातीच्या दिवसांत फारूख इंजिनिअर यांच्याबरोबर एका बाकावर ते बसत. नंतर इंजिनिअर हे प्रसिद्ध क्रिकेटपटू झाले.

हे दोघंही शाळेत शेवटच्या दोन तासांना उपस्थित नसायचे. एकाला रॉयल ऑपेरा हाऊसला अभिनय शिकायला जायचं होतं तर एकाला क्रिकेटच्या अॅकॅडमीमध्ये.

शशी कपूर यांनी 1948 साली आग या चित्रपटात बालकलाकार म्हणून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केलं. त्यावेळी त्यांचं वय फक्त नऊ वर्षं होतं.

'आवारा' चित्रपटात राज कपूर यांच्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या बालपणीची भूमिका त्यांनी केली. या भूमिकेनं त्यांना इतकी प्रसिद्धी मिळाली की, त्यांचं अभ्यासातलं मनच उडालं.

मधू जैन यांनी 'द कपूर-द फर्स्ट फॅमिली ऑफ इंडियन सिनेमा' या पुस्तकात संपूर्ण कपूर घराण्याच्या चित्रपट कारकिर्दीचा लेखाजोखा मांडला आहे.

शशी कपूर यांनी आपल्या अभ्यासाविषयी त्यांना सांगितलं, "मी अभ्यासात चांगला नव्हतो. मी जेव्हा मॅट्रिकला नापास झालो तेव्हा कोणीही रागावलं नाही. मी आपल्या वडिलांना सांगितलं की, मी कॉलेजच्या कँटीनमध्ये बसून तुमचे पैसे वाया घालवणार नाही."

अभ्यास आणि ड्रामा कंपनी

यानंतर फक्त 15 वर्षांच्या वयात शशी यांना त्यांच्या वडिलांनी पृथ्वी थिएटरला नोकरी दिली. पगार होता फक्त 75 रुपये महिना. 1953 साली हा पगार खूपच जास्त होता.

त्यानंतर तीन वर्षांनी ते 'शेक्सपियरानाशी' जोडले गेले. ते एक फिरतं थिएटर होतं जे शशी यांचे सासरे जेओफ्रे कँडलर चालवायचे. ते 18 वर्षांचे असतांना जेनिफरला पहिल्यांदा भेटले.

जेनिफर यांची धाकटी बहीण आणि ब्रिटिश रंगमंचावरील प्रसिद्ध कलाकार फॅलिसिटी कँडल यांनी आपल्या 'व्हाईट कार्गो' या पुस्तकात शशी आणि जेनिफर यांच्या नात्याबद्दल सुरूवातीला लिहिलं आहे.

शशी कपूर आणि त्यांची पत्नी जेनिफर

त्या लिहितात, "जेनिफर आपला मित्र वँडीबरोबर दीवार नाटक बघायला रॉयल ऑपेरा हाऊसला गेल्या होत्या. शशी तेव्हा अठरा वर्षांचे होते आणि त्या नाटकांत त्यांची छोटीशी भूमिका होती. प्रेक्षकांचा अंदाज घेण्यासाठी त्यांनी पडद्याआडून वाकून बघितलं आणि त्यांची नजर चौथ्या रांगेत असलेल्या एका मुलीवर गेली. काळा पोशाख आणि पोलका डॉट्स घातलेली ती मुलगी अतिशय सुंदर होती. ती आपल्या मैत्रिणीबरोबर हास्यविनोद करत होती. जेनिफर यांना पाहताच शशी त्यांच्यावर मनापासून फिदा झाले."

त्या प्रयोगानंतर शशी धावत जेनिफरकडे गेले आणि त्यांना बॅकस्टेजला येण्याची गळ घातली. शशी यांचा विचार होता की, तिथं जेनिफरबरोबर गप्पा होतील. जेनिफरसुद्धा त्यांच्याबरोबर जायला लगेच तयार झाली.

21 वर्षांची जेनिफर त्यांच्या वडिलांच्या ड्रामा कंपनीत मुख्य अभिनेत्री होत्या आणि त्यांचा पगार शशी यांच्यापेक्षा तिप्पट होता.

जेनिफरच्या प्रेमात

पहिल्या भेटीतच ते जेनिफरच्या प्रेमात पडले. 1966 मध्ये जेनिफर यांच्यामुळेच ते शेक्सपियरानामध्ये देखील सामील झाले. जेनिफर यांच्या वडिलांसमोर चांगली प्रतिमा तयार व्हावी म्हणून इंग्रजी बोलण्याचा अंदाज आणि चालण्या...


शशी थरूर

"उद्या एखादी तामीळ किंवा बंगाली व्यक्ती भारताची पंतप्रधान झाली तर त्यांच्यावर UN मध्ये हिंदी बोलण्याची सक्ती का?" असा प्रश्नही थरूर यांनी विचारला आहे.

या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीनं खासदार शशी थरूर यांच्या विधानाविषयी वाचकांना काय वाटतं, असा प्रश्न विचारला होता. यावर वाचकांनी विविध प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या.

काही थरूर यांच्या विधानाचं समर्थन करणाऱ्या होत्या तर काही वाचकांनी हिंदी वापरण्याचं समर्थन केलं.

मयूर घोडे म्हणतात, "हिंदीला विरोध नसून 'फक्त हिंदी'ला विरोध आहे. भारतातर्फे हिंदी हीच भाषा पुढे रेटली तर भारतात फक्त एवढी एकच भाषा आहे, अशा गैरसमजाला खतपाणी घातले जाईल."

विशाल नाव्हेकर म्हणतात, "हिंदी ही काही देशाची एकमेव भाषा नाही आणि राष्ट्रभाषा तर मुळीच नाही. एकीकडे शासन संघराज्य पातळीवर हिंदी शिवाय इतर कोणत्याही भाषेला समाविष्ट करून घ्यायला तयार नाही. दुसरीकडे संयुक्त राष्ट्रसंघाने मात्र हिंदीला अधिकृत भाषा म्हणून सामावून घ्यावं, अशी मागणी करत आहे, हा मोठा विरोधाभास आहे."

पराग देशमुख म्हणतात,  "थरूर हे दुराग्रही आहेत. जागतिक पातळीवर देशाची ओळख एका भाषेवरून असू द्यात.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

महाराष्ट्रात मराठीच."

शशांक ढवळीकर म्हणतात, "हिंदी भाषा पुढे रेटायची नसेल तर आगम्य अशा तामिळ आणि मल्याळी भाषा का म्हणून थोपवून घ्याव्यात. इंग्रजी भाषा तर परकीय आहे. भाषावार प्रांतरचना कशासाठी केली आहे? राज्य पातळीवरील व्यवहार त्या त्या राज्याच्या भाषेतूनच केले पाहिजे. देश पातळीवरचे व्यवहार हिंदी भाषेतूनच केले पाहिजेत."

संदीप डोरगे म्हणतात, "सध्याचे सरकार हिंदी भाषा अन्य भाषिकांवर लादण्याचा प्रयत्न करतंय. त्यासाठी अन्य भाषिक राज्यातले साहित्यिक, विचारवंत, जनतेने याला विरोध केला पाहिजे. मातृभाषेसाठी सर्वांनी आग्रही राहिलं पाहिजे."

विकास खामकर म्हणतात, "थरूर अगदी योग्य बोलले. बहुविध भाषा असलेल्या आपल्या देशात सर्व भाषा समान आहेत. हिंदी ही 'अभिजात भाषा'सुद्धा नाही. तरीही हिंदी भाषिक राजकारणी स्वतःची भाषा देशावर थोपवू पाहत आहेत."

मयूर बांगर म्हणतात, "हा अट्टाहास खरंच निरर्थक आहे. कारण हिंदीत बोलणं ही काही भारताची ओळख नाही. भारताची ओळख ही आपल्या हजारो भाषांमध्ये आहे. एकतर कुठल्या एका भाषेला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताची ओळख बनवणं, म्हणजे इतर हजारो भारतीय भाषांच्या भविष्यासाठी योग्य नाही."

विश्वास चव्हाण म्हणतात, "शशी थरूर अगदी योग्य बोलले आहेत. भाषावार प्रांत रचनेत, कोण्या एकाच भाषेला राष्ट्र भाषेचा दर्जा दिलेला नाही. हे या पूर्वीच माहितीच्या अधिकारात स्पष्ट झालं आहे. त्या त्या राज्याची भाषा ही राष्ट्र भाषा म्हणून मान्यता असताना, एकाच भाषेचा आग्रह कशाला?"

श्याम ठाणेदार म्हणतात, "हिंदी ही आपली राष्ट्रभाषा आहे आणि ती सर्वांना आलीच पाहिजे. जर UNमध्ये राष्ट्रभाषा वापरायला सक्ती केली तर काय हरकत? इतर देशाचे प्रतिनिधी त्यांच्या राष्ट्रभाषेत भाषण करीत असतील तर आपण हिंदीत भाषण का करू नये?"

विजय स्वामी म्हणतात, "उत्पन्न कर काय फक्त हिंदी भाषिक भरतात का? भारत हा संघराज्य आहे. त्यामुळं फक्त हिंदीचे लाड न करता सर्व भाषांचा विचार झाला पाहिजे. बाकीच्या भाषा पण कमी अधिक प्रमाणात इतर देशात बोलल्या जातात."

कुणाल जोशी म्हणतात, "भाषावार प्रांत रचनेनुसार देशातले सर्व भाषिक राज्यांची निर्मिती झाली आहे. 22 भाषांपैकी हिंदी सुद्धा एक प्रादेशिक भाषा आहे. UNला आमचा देश हा बहुभाषिक आहे, असं ठणकावून सांगणं अपेक्षित आहे."

निखील मनोहर म्हणतात, "भारत हा बहुभाषिक देश आहे. केवळ एक भाषा ही भारताची ओळख होऊ शकत नाही."

आपण हे वाचलं...


शशी थरूर यांच्याकडून संसदेच्या माहिती तंत्रज्ञान स्थायी समितीचं प्रमुखपद काढून घेण्यात यावं, अशी मागणी भाजपनं केली आहे. भाजपचे खासदार निशिकांत दुबे यांनी याप्रकरणी लोकसभेचे अध्यक्ष ओम बिर्ला यांच्याकडे मागणीचं तसं पत्र दिलं आहे.

दुबे यांनी ANI ला सांगितलं, "माहिती तंत्रज्ञान स्थायी समितीची बैठक बोलावू नका, असं शशी थरूर यांना सांगण्याची विनंती मी लोकसभेच्या अध्यक्षांकडे केली आहे. तसंच या समितीच्या अध्यक्षपदावरून त्यांना हटवण्यात यावं, अशीही मागणी मी केली आहे."

ते पुढे म्हणाले, "मी कोणत्याही सोशल मीडिया व्यासपीठाच्या बाजूनं बोलत नाहीय. मी स्वत: संसदेत म्हटलं आहे की, प्रिंट आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमाप्रमाणेच सोशल मीडियावरही नियंत्रणाची गरज आहे."

दरम्यान, केंद्रीय मंत्री राज्यवर्धन सिंह राठोड यांनी पत्र लिहून शशी थरूर यांच्याविरोधात नियमांचा भंग केल्याचा आरोप केला आहे.

ANI वृत्तसंस्थेच्या माहितीनुसार, मी कोणत्याही संस्थेच्या प्रतिनिधींना बोलवण्याच्या विरोधात नाही. पण शशी थरूर यांनी समितीत याविषयी चर्चा न करता सोशल मीडियावर टिप्पणी केली आहे.

दुबे यांनी थरूर यांच्यावर घटनात्मक संस्थ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांचा अपमान केल्याचा आरोप केला आहे. थरूर आणि दुबे या दोघांनीही एकमेकांविरोधात विशेषाधिकारांचं उल्लंघन केल्याप्रकरणी नोटीस पाठवली आहे. दुबेसुद्धा संसदेच्या स्थायी समितीचे सदस्य आहेत.

शशी थरूर यांनी संसदेच्या माहिती तंत्रज्ञान स्थायी समितीसमोर प्रश्न-उत्तर उपस्थित करण्यासाठी फेसबुकला नोटीस पाठवण्यास सांगितलं होतं. थरूर या समितीचे अध्यक्ष आहेत आणि त्यामुळे भाजप नाराज आहे.

भाजपचं म्हणणं आहे की, थरूर यांनी सोशल मीडियावर असं म्हणण्याआधी ही गोष्ट समितीसमोर मांडण्याची गरज होती आणि त्यावर चर्चा करायला हवी होती.

प्रकरण काय आहे?

अमेरिकन वर्तमानपत्र वॉल स्ट्रीट जर्नलमध्ये 14 ऑगस्टला एक रिपोर्ट प्रसिद्ध झाला होता. जगातील सर्वांत मोठी सोशल मीडिया कंपनी, जिच्याकडेच व्हॉट्स अॅपचीही मालकी आहे, त्यांनी भारतात सत्ताधारी भारतीय जनता पार्टीसमोर शरणागती पत्करल्याचा आरोप वॉल स्ट्रीट जर्नलनं आपल्या लेखात केला आहे.

2019 च्या लोकसभा निवडणुकीआधी फेसबुकनं भाजपशी संबंधित फेक पेजेस हटवल्याची माहिती अंखी दास यांनी दडवल्याचा दावाही या लेखात करण्यात आला आहे.

मार्क झुकरबर्ग

सत्ताधारी पक्षाच्या सदस्यांना अडविल्यामुळे भारतात कंपनीच्या व्यावसायिक हिताला बाधा येऊ शकते, असं म्हणत फेसबुकनं भाजप नेत्यांच्या द्वेष पसरवणाऱ्या भाषणांना कोणतीही आडकाठी केली नसल्याचंही वॉल स्ट्रीट जर्नलनं आपल्या लेखात म्हटलंय.

या रिपोर्टमध्ये तेलंगणमधील भाजप आमदार टी राजा सिंह यांच्या एका पोस्टचा दाखला देण्यात आलाय. या पोस्टमध्ये अल्पसंख्यांकांविरुद्ध हिंसेचं कथित समर्थन करण्यात आल्याचं म्हटलंय.

या प्रकरणाची माहिती असलेल्या फेसबुकच्या माजी आणि सध्याच्या कर्मचाऱ्यांच्या हवाल्यानं लिहिलेल्या रिपोर्टमध्ये दावा करण्यात आला आहे की, कंपनीच्या धोरणानुसार टी राजा सिंह यांच्यावर बंदी घालण्यात यावी असं फेसबुकच्या कर्मचाऱ्यांनी निश्चित केलं होतं. मात्र अंखी दास यांनी सत्ताधारी भाजपा नेत्यांवर 'हेट स्पीच' संबंधीचे नियम लागू करायला विरोध केला होता.

वॉल स्ट्रीट जर्नलनं म्हटलं आहे- "कंपनीच्या भारतातील उच्चपदस्थ पब्लिक पॉलिसी अधिकारी अंखी दास यांनी द्वेष पसरवणाऱ्या भाषणासंबंधीचे नियम टी राजा सिंह आणि अन्य तीन हिंदू राष्ट्रवादी व्यक्ती आणि संघटनांवर लागू करण्याचा विरोध केला होता. मात्र यामुळे हिंसाचाराला प्रोत्साहन मिळू शकतं, असं कंपनीतल्या काही लोकांचं म्हणणं होतं."

आपण...


शस्त्रांच्या बदल्यात नायजेरियात गायी देण्यात येत आहेत.

गुन्हेगारीचं आयुष्य सोडून एका जबाबदार नागरिकासारखं सामान्य आयुष्य जगण्यासाठीचं प्रोत्साहन देण्याचा हा सरकारचा प्रयत्न असल्याचं जमफाराचे गव्हर्नर बेलो मटावाल्ले यांनी म्हटलं आहे.

या प्रांतामध्ये मोटरसायकलस्वार दरोडेखोरांनी धुमाकूळ घालत दहशत निर्माण केली आहे.

इथल्या फुलानी गुराखी संस्कृतीमध्ये गाईला मान आहे आणि या भागांमध्ये होणाऱ्या हल्ल्यांमागे याच समुदायाचा हात असल्याचा आरोप झाला आहे. पण या समाजाने हे आरोप आतापर्यंत वारंवार फेटाळले असून उलट आपण पीडित असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

उत्तर नायजेरियामध्ये एका गाईची किंमत सुमारे 1 लाख नायरा (260 डॉलर्स) आहे तर काळ्या बाजारात एक AK -47 रायफल सुमारे 5 लाख नायरा (1,200 डॉलर्स) ला मिळत असल्याचं बीबीसीचे मन्सूर अबू बकर सांगतात.

कोण आहेत हे लुटारू?

गव्हर्नर मटावाल्ले यांनी एका निवेदनात म्हटलंय, "या लुटारूंनी आधी आपल्या गायींच्या बदल्यात बंदुका विकत घेतल्या. पण आता त्यांना पश्चाताप झालाय आणि अपराधमुक्त व्हायचंय. म्हणून आम्ही त्यांना आवाहन करतोय, त्यांनी आम्हाला AK-47 रायफल्स द्याव्यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि त्याबदल्यात दोन गायी घेऊन जाव्यात. या योजनेमुळे त्यांना प्रेरणा मिळेल अशी आम्हाला अपेक्षा आहे."

हे हल्लेखोर घनदाट जंगलातून आपलं नेटवर्क हाताळतात आणि शेजारच्या राज्यांमध्ये लुटालूट करतात. हे लुटारू दुकानं, जनावरं, धान्यं लुटतात आणि लोकांकडून खंडणी वसूल करतात.

एके47

जमफारामध्ये नुकत्याच झालेल्या एका हल्ल्यामध्ये सशस्त्र लुटारूंनी 21 जणांची हत्या केली होती.

इंटरनॅशनल क्रायसिस ग्रूपच्या आकडेवारीनुसार गेल्या 10 वर्षांमध्ये केब्बी, सोकोट, जमफारा आणि शेजारी देश निजेरमध्ये 8,000 पेक्षा जास्त लोक अशा हल्ल्यांमध्ये मारले गेले आहेत.

फुलानी गुराखी समाज आणि शेतकरी यांच्यामध्ये अनेक वर्षांपासून सुरू असलेल्या वादांमधून हे हल्ले होत आहेत.

जमफाराचे बहुतांश रहिवासी हे शेतकरी आहेत आणि राज्याच्या ब्रीदवाक्याचा अर्थ आहे - 'शेती आमचं भूषण आहे.'

जंगलामधून लुटालुटीचं काम करणाऱ्या दरोडेखोरांची तळही हटवण्यात येणार असल्याचं गव्हर्नरनी म्हटलंय.

जमफाराबद्दल थोडी माहिती

स्रोत : नायजेरिया डेटा पोर्टल आणि इतर

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


शहरांमधून जमेल तितकं सामान डोक्यावर घेऊन गावाची वाट पकडणारा हा वर्ग मजुरांचा होता. लॉकडाऊनमुळे शहरं बंद झाली, त्यामुळे हाताला काम नाही आणि पोटाचा प्रश्न तीव्र होताच. त्यामुळे गावचं घर गाठलेलं बरं, असं म्हणत ही माणसं रात्रीचा दिवस करून, अनवाणी आणि उपाशीपोटी वाट चालू लागली आहेत.

प्रत्येक जिल्ह्यांनी आणि राज्यांनी सीमा बंद केल्यानं कुणी पोलिसांच्या लाठीचा मार चुकवत पायीच जातोय, तर कुणी शक्कल लढवून पाण्याचे टँकर किंवा रुग्णवाहिकांमधून प्रवास करून आपापलं गाव गाठण्याचा प्रयत्न करतोय. ध्येय एकच - आपलं घर गाठायचं.

आणि हे दृश्य फक्त महाराष्ट्रातच नव्हे तर देशातील प्रत्येक मोठ्या वस्तीच्या शहरात पाहायला मिळतंय. त्यामुळे लॉकडाऊन जाहीर झाल्यापासून स्थलांतरितांचा प्रश्न अधिक तीव्र झालाय.

‘300 किमी पायपीट केली खरी, पण गावात प्रवेश मिळेल का?’

हा परतीचा प्रवास करणाऱ्या काही जणांशी बीबीसी मराठीच्या प्रतिनिधींनी बोलण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्यांच्या बोलण्यात हतबलता आणि अस्वस्थता जाणवत होती.

नाशिक ते नंदुरबर असा 300 किलोमीटरची पायपीट करून घरी परतलेल्या एका मजुराशी बीबीसी मराठीच्या प्रवीण ठाकरेंनी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

संवाद साधला.

समोर उभ्या ठाकलेल्या जगण्याच्या अनिश्चिततेचं ओझं डोक्यावर सांभाळत तो म्हणाला, “आता पुन्हा शहरात कधीच कामाला जाणार नाही. यापुढे गावातच उदरनिर्वाह करेन.”

नाशिकमधल्या एका कारखान्यात मजूर म्हणून काम करणारे हे सात जण मूळचे अक्कलकुवा आणि अक्राणी या दुर्गम तालुक्यांमधले रहिवाशी आहेत. गावाकडे हाताला काम नसल्याने वर्षभरापूर्वीच यांनी नाशिक शहरात पाय ठेवला होता.

मात्र अवघ्या वर्षभरात आलेल्या या संकटामुळे या सातही जणांवर उपासमारीचीच वेळ ओढवली. नाशिकमध्ये पैसे नसल्याने दोन वेळच्या जेवणाची पंचायत झाली.

"आम्ही आमच्या कॉन्ट्रॅक्टरला विचारलं तर ते म्हणायचे, सध्या परिस्थितीच अशी आहे की मी पैसे देऊ नाही शकत. आम्ही एक-दोन वेळा विचारलं, पण ते नाहीच म्हणाले. आमच्याकडे पैसे नव्हते आणि खायलापण काहीही नव्हतं. म्हणून आम्ही एकच निर्णय घेतला की घरी परत जाऊ या," असं यांच्यापैकीच एक सुभाष वसावळ म्हणाले.

शहरातील दत्तमंदीर परिसरात राहणाऱ्या या मजुरांना पुढे घरभाड्याठी पैस उरले नव्हते. त्यामुळे अखेरीस घराकडे परतण्याशिवाय दुसरा कुठलाही मार्ग नसल्याचे या मजुरांच्या लक्षात आलं.

परतीसाठी कुठलंही साधन नसल्याने अखेर गुरुवारी पहाटे चार वाजता उठून या आदिवासी मजुरांनी नंदुरबारच्या दिशेने पायी प्रवास सुरू केला. गुरुवारी रात्री देवळा तालुक्यापर्यंतचा प्रवास करून एक बिस्कीटच्या पुड्यावर सातही मजुरांनी गुजारा करत रात्र काढली.

त्यामुळं नंदुराबारमधील या मजुरांनी दोन दिवस उपाशीपोटी पायी प्रवास केला आणि नंदुरबार गाठलं. त्यानंतर जिल्हा सामान्य रुग्णालयात तपासणी करत सुटकेचा श्वास टाकला, असं त्यांनी सांगितलं.

मात्र अनिश्चितता अजून संपलेली नव्हती.

नंदुराबर शहरात तर पोहोचलेत, पण राज्यातल्या दुर्गम भागांमध्येसुद्धा गावबंदी झाल्याने गावातील इतर लोक गाव प्रवेश देतील का, हा प्रश्न आणि त्याची चिंता या तरुणांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होती.

या सात मुजरांप्रमाणेच नाशिक, सुरत, अंकलेश्वर, बडोदा आणि अहमदाबादमधून अशाच पद्धतीने पायपीट करुन नंदुरबार गाठणाऱ्या मजुरांची संख्या दिवसेगणिक वाढतच आहे.

रोजगाराचा प्रश्न चिंतेची तलवार बनून डोक्यावर टांगती

अशी काही स्थिती मेळघाटातील आदिवासी तरुणांवर ओढवली. होळीनंतर मेळघाटातील नागरिक कामाच्या शोधात मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर करत असतात. खरंतर हे दरवर्षी असं सुरू असतं. पण यंदा नशिबात काही वेगळंच लिहिलं...


शहराचे उपमहापौर इमॅनुएल ग्रेग्वार यांनी म्हटलं आहे, "चर्चचं फार मोठ नुकसान झालं आहे. चर्चमध्ये बऱ्याच अनमोल वस्तू आहेत, त्या बाजूला करण्याचं काम सध्या सुरू आहे."

या चर्चवरची लाकडी कलाकुसर जळून खाक झाली आहे. 850 वर्ष जुन्या या चर्चमध्ये अशा कोणत्या वस्तू आहेत, ज्यामुळे हे चर्च पॅरिसमधील सर्वांत शानदार वारसास्थळ बनलं आहे?

रोज विंडो :

चर्चमध्ये 13व्या शतकात बनवण्यात आलेल्या 3 गुलाबांच्या आकृतीच्या खिडक्या आहेत. हे या चर्चचं सर्वांत मोठं वैशिष्ट्य आहे.

रोज विंडो

सर्वांत लहान खिडकी मुख्य दरवाजासमोर आहे. ही 1225साली बनली आहे. दगड आणि काच यांचा वापर करून बनवण्यात आलेली ही खिडकी अत्यंत सुंदर आहे. दक्षिणेकडे असलेल्या खिडकीचा व्यास 43 फूट असून त्यात 84 पॅनल आहेत. चर्चचे प्रवक्ते एंड्रे फिनट यांनी एक वृत्तवाहिनाला सांगितलं की या खिडक्यांना आगीत काही झळं बसली नसावी, पण इमारतीला झालेलं नुकसान लक्षात घेता आम्हाला त्यांच्याबद्दल काळजी वाटू लागली आहे.

दोन टॉवर

दोन टॉवर

इथं येणारे पर्यटक चर्चच्या 2 गोथिक टॉवरना आवर्जून भेट देतात. चर्चच्या पश्चिम दिशेची दर्शनी बाजू म्हणजे हे टॉवर आहेत. या भागा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चं काम 1200 साली सुरू झालं. दोन्ही टॉवरची उंची 68 मीटर आहे तसेच त्यात 387 इतक्या पायऱ्या आहेत. या टॉवरवरून पॅरिसचं मनोहारी दर्शन होतं.

गार गोयल

या टॉवरच्या जिन्यावरून वर गेलं की तिथून संपूर्ण पॅरिस दिसतं.

गार गोयल

पण इथं पोहचताना चर्चमधील आणखी एक वैशिष्ट्य नजरेला पडतं ते म्हणजे गार गोयल होय. गार गोयल एक मिथक आहे. अनेक प्राण्यांच्या आकृत्या वापरून या मूर्त्या बनवल्या आहेत. सर्वांत प्रसिद्ध गार गोयल चर्चच्या अगदी वरच्या भागावर असून तो शहराकडे पाहात आहे, असं दिसतं.

घंटा

चर्चमध्ये 10 मोठ्या घंटा आहेत. सर्वांत मोठ्या घंटेचं वजन 23 टन आहे. ती 1685ला बनवण्यात आली. या घंटेचं नाव इमॅन्युएल असं आहे. 2013ला या चर्चच्या उत्तर भागातील घंटांची दुरुस्ती झाली होती.

या प्रत्येक घंटेला संतांची नावे दिली आहेत. मूळ घंटा फ्रान्सच्या क्रांतीवेळी तोफांचे गोळे बनवण्यासाठी वितळवण्यात आल्या होत्या.

गोथिक मनोरे

या आगीत चर्चचा सर्वांत उंच मनोरा कोसळला. हा मनोरा 12व्या शतकात बनला होता. या इमारतीत बरेच बदल झाले आहेत. फ्रान्सच्या राज्यक्रांतीत या चर्चवरही हल्ले झाले होते. त्यानंतर 1860ला चर्चची पुनर्बांधणी झाली.

रॉयल इन्स्टिट्यूट ऑफ ब्रिटिश आर्किटेक्टसनं म्हटलं आहे की या चर्चचं छत आणि मनोर कोसळणं हे फ्रान्सच्या गोथिक शैलीचं मोठं नुकसान आहे.

अनेक वस्तू

येशू ख्रिस्तांशी संबंधित असलेल्या अनेक वस्तू आहेत. इथं एक काटेरी मुकूट आहे. येशू ख्रिस्तांना सुळावर चढवण्यात आलं, त्यावेळी त्यांनी त्यांना हा मुकूट घालण्यात आला होता, अशी आख्यायिका आहे. या आगीपासून हा मुकूट वाचवण्यात आला आहे, असं सांगण्यात आलं.

पॅरिसचे महापौर एने हिडाल्गो म्हणाले, "चर्चमधील अनेक बहुमूल्य वस्तूंना वाचवण्यात आलं आहे. अग्निशमन दल, पोलीस, चर्चमधील कर्मचारी यांनी यासाठी मोठे परिश्रम घेतले."

चर्चच्या भिंतीवर अनेक दुर्मिळ पेटिंग आहेत, त्यांना खाली उतरवणं कठीण आहे अशी माहिती बीबीसीला अग्निशमन दलाच्या कर्मचाऱ्यांनी दिली आहे.

आगीत वाचवण्यात आलेल्या वस्तू

या चर्चमध्ये काही वाद्यं आहेत. त्यातील एक 8000 पाईपचा ग्रेड ऑर्गन आहे, तो 1401मध्ये बनवला आहे. हे सुरक्षित असल्याचं सांगण्यात आलं.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शहराच्या काही भागात प्रदूषणाची पातळी धोक्याच्या पातळीपेक्षा दोनशे टक्क्यांनी जास्त असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

दिल्लीचं धुरकं हे दरवर्षीच्या हिवाळ्याची ओळख आहे. ऑक्टोबर महिन्यानंतर उत्तर भारतातील शेतकरी कापणीनंतर शेतात उरलेले बुंधे जाळतात. यामुळे मोठ्या प्रमाणात धूर तयार होतो.

उत्तरेकडून आणि वायव्येकडून वाहणारे वारे मग हा धूर दिल्लीच्या दिशेने घेऊन येतात. यामुळे आधीच विषारी होत चाललेल्या दिल्लीमध्ये वायू प्रदूषणात आणखीनच भर पडते.

त्यातच वाहनांमधून आणि कारखान्यांमधून निघणार धूर यात मिसळून धोकादायक धुरकं तयार होतं.

हिवाळी वातावरणात अडकून हे धुरकं दिल्लीचा श्वास कोंडत आहे. या प्रदूषणाने धोक्याची पातळी गाठली आहे.

इंडियन मेडिकल असोसिएशनने (IMA) धोक्याचा इशारा दिलेला असून प्रशासनाने तातडीचं पावलं उचलण्याची गरज आहे. शाळांना सुट्टी देण्यात यावी, आणि काही दिवसांनी आयोजित दिल्ली हाफमॅरेथॉन रद्द करावं, असं IMAने स्पष्ट केलं आहे.

संपूर्ण शहरावर धुरक्याचा दाट पट्टा साचला असून, यामुळे अनेक विमान उड्डाणं रद्द करावी लागली आहेत. बहुसंख्य लोकांना डोळे चुरचुरणं, घसा दुखण्याचं तसंच छातीत दुखण्याचा त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रास झाला आहे.

दिवसाला 50 सिगारेट ओढल्यास जेवढं प्रदूषण निर्माण होईल तेवढं प्रदूषण सध्या दिल्लीत आहे, असं एका वरिष्ठ डॉक्टरांनी सांगितलं.

अॅनिमेशन - निकिता देशपांडे

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शहराच्या हद्दीत दिवसेंदिवस वाढत असलेल्या कोरोना पेशंटच्या संख्येमुळे शनिवार आणि रविवार असे दोन दिवस जनता कर्फ्यू पाळण्यात येणार आहे.

नागपूर महानगर पालिका आणि पोलीस प्रशासन यांनी संयुक्तरित्या हा निर्णय जाहिर केलाय. या दोन दिवसांच्या काळात शहरातील अत्यावश्यक सेवा वगळता सर्व दुकाने बंद राहतील. किराणा, भाजी आणि डेअरी तसंच जीवनावश्यक वस्तुंची दुकाने सुरु राहतील.

कोरानाची स्थिती नियंत्रणाबाहेर गेली तर कर्फ्यूसह लॉकडाऊन असे १५ दिवस ठेवावे लागेल असा इशारा महापालिका आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी आधी दिला होता.

शनिवार आणि रविवारची परिस्थिती बघून भविष्यातील इतर निर्णय घेण्यात येतील असं महापालिका आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी सांगितलं आहे.

"या काळात अत्यावश्यक सेवा मात्र सुरू राहणार आहे. या काळात संपूर्ण शहरात पोलीस बंदोबस्त तैनात केला जाणार आहे. लोकांनी सहकार्य करावं," असं नागपूरचे पोलीस सहआयुक्त निलेश भरणे यांनी म्हटलं आहे.

"लोकांनी आपल्या वागण्यात बदल करावा, तो केला तर लॉकडाऊनची वेळ येणार नाही, असं नागपूरचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी म्हटलंय. लोकांच्या वागण्यात बदल व्हावा, तसंच आपण वागण्यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बदल केला नाही तर मोठा लाकडाऊन लागू शकतो हे लक्षात आणून देण्यासाठीच हे पाऊल उचलण्यात आलं आहे," असं तुकाराम मुंडे यांनी म्हटलंय.

नागरिकांना का वाटतं?

नागपुरात सध्याची परिस्थिती पाहता लॉकडाऊन हाच एक पर्याय दिसतोय अशी प्रतिक्रिया गौरी पाटील यांनी दिली आहे.

त्या म्हणाल्या,  "नागपूरच्या रविनगर, रामनगर, शंकरनगर या चौकांमध्ये तरुण मंडळी तासनतास कुठलेही काम नसताना बसले असतात. रविनगर चौकात तर पंधरा ते वीस तरुणांचा घोळका पोलीस येईपर्यंत रात्री दहापर्यंत तिथंच असतो. नागपुरच्या भाजी बाजारात तर परिसथिती आणखीन बिकट आहे. गोकुळपेठ मार्केट परिसरात दोन कोरोनाबाधित सापडले असताना लोक तिथंच गर्दी करताहेत.

"सोशल डिस्टंसिंग, मास्क घालणे ये योग्य पद्धतीने लोक करत नाही. मास्क लोक गळ्यावर लावतात आता पोलिसांनी मास्क असून उपयोग नाही, तर लावला नाही तर कारवाई केली पाहिजे. अनेक भागातील महाविद्यालयीन तरुण ट्रिपल सिट बाईकवरुन जाताहेत. कॉलेजच बंद आहेत त्यामुळे हे तरुण विनाकारण फिरताहेत, पण पोलिस कारवाई करत नाहीत. अशी परिस्थिती पाहता सध्याचा जमना कर्फ्यूच नाही तर लॉकडाऊन हे कर्फ्यूसह लावावे अशी मागणी गौरी पाटील यांनी व्यक्त केली आहे."

सततच्या या लॉकडाऊनमुळे काहीही फायदा होणार नाही, तर गरीब आणि सर्वसाधारण माणसाचे फक्त मरणच यातून साध्य होईल अशी प्रतिक्रिया नागपुरचे नागरिक अनित बुटले यांनी दिली आहे.

ते म्हणाले, "जनता कर्फ्यूनंतर कर्फ्यूसह सामान्य माणसांनी जगायचे कसे असा प्रश्न आहे. गेल्या लॉकडाऊनच्या काळात ज्या लोकांनी मदत केली त्या लोकांनाही काही मर्यादा आहेत. तीन-तीन महिने लोकांना मदत केल्यावर पुन्हा कोणी गरिबांना मदत करेल असे नाही. त्यामुळे आयुक्त साहेबांनी लॉकडाऊन न करता सकाळी दहा ते पाच याच काळात व्यवहार सुरु ठेवावे, असं काही तरी करावं."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


शहरातील नागरिकांनी या स्फोटाचा आवाज स्पष्टपणे ऐकल्याचं म्हटलं आहे.

सोशल मीडियावरही स्फोटाबाबत चर्चा सुरू असून याच्याशी संबंधित अनेक फोटो आणि व्हीडिओ शेअर केले जात आहेत.

सदर स्फोट इतके शक्तिशाली होते की आकाशात केशरी रंगाचा आगीचा गोळा दिसत असल्याचं व्हीडिओ आणि फोटोंमध्ये दिसत आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, एका जुन्या दारूगोळा व शस्त्रास्त्रं बनवणाऱ्या कंपनीच्या गोदामात हे स्फोट झाले. शॉर्टसर्किट हे स्फोटाचं कारण असू शकतं.

रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, "लष्कराची शस्त्रास्त्रं ठेवण्यात येणाऱ्या गोदामात शॉर्टसर्किटमुळे ही घटना घडल्याचं प्राथमिक तपासात आढळून आलं आहे. सदर ठिकाण हा रहिवासी भाग नाही. त्यामुळे इथं लोकांची वर्दळसुद्धा कमी असते, असं सरकारचे प्रवक्ते अमजद अदीला यांनी सांगितलं."

जॉर्डनमधील या स्फोटात जीवित किंवा वित्तहानी नेमकी किती झाली, याची माहिती अद्याप मिळू शकली नाही. मात्र घटनास्थळापासून काही अंतरावरील अनेक घरांच्या खिडक्यांची तावदानं तुटल्याची माहिती आता समोर येत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


शहा यांना आधीच बंगळुरूला पोहोचायला हवं होतं. पण 31 डिसेंबरला धुक्यामुळे त्यांच्या विमानाला उशीर झाला. त्यामुळे त्यांना ही बैठक लवकर उरकावी लागली. केंद्रीय नेतृत्वाला सल्ले न देता केंद्रीय नेतृत्व जे सांगेल ते ऐकायचं, असे आदेश त्यांनी स्थानिक नेतृत्वाला दिले आहेत.

जैन विद्यापीठाचे प्र-कुलगुरू संदीप शास्त्री सांगतात, "अनेक लोक या पद्धतीला 'अमित शाह स्कूल ऑफ इलेक्शन मॅनेजमेंट' म्हणतात. शहा अतिशय बारकाईनं प्रचार अभियानाचं नेतृत्व करतात. इतकंच नाही तर प्रचार अभियानावर त्यांची करडी नजर असते आणि शेवटच्या क्षणापर्यंत ते नेतृत्व करतात."

स्थानिक नेतृत्व

प्राध्यापक शास्त्री मानतात की कर्नाटकमधल्या प्रादेशिक नेतृत्वावर शहा यांचा विश्वास नाही. प्रादेशिक नेतृत्व मतदारांच्या मनात विश्वास निर्माण करू शकलेलं नाही, असं त्यांना वाटतं.

ते म्हणाले, "अमित शहा यांना एका गोष्टीची जाणीव आहे की कर्नाटकमध्ये सत्ता काबीज करण्यासाठी निवडणुकीच्या तयारीवर बारीक लक्ष ठेवावं लागणार आहे."

अमित शहा जेव्हा बंगळुरूला येतात तेव्हा स्थानिक नेत्यांमध्ये एक प्रकारची खळबळ आणि अस्वस्थता बघायला मिळते. कोणत्यातरी मोठ्या परी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्षेला बसायचं आहे अशा प्रकारची त्यांची वर्तणूक असते. आपल्या मागच्या दौऱ्यात त्यांनी काँग्रेसच्या आमदारांवर आरोपपत्र दाखल करायला सांगितलं होतं. त्यांनी पक्षाच्या सदस्यांना प्रत्येक बूथसाठी एक यादी प्रमुख निवडायलासुद्धा सांगितलं होतं.

कर्नाटकचे भाजपचे प्रवक्ते वमन आचार्य सांगतात, "मागच्या वर्षी ऑगस्ट महिन्यात अमित शहा जेव्हा इथे आले होते तेव्हा लोकांना असं वाटलं की ते जादुची कांडी आणतील. पण त्यांनी सांगितलं की लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी खूप कष्ट घेण्याची गरज आहे."

लिंगायत समाज

डॉ. वमन आचार्य सांगतात, "मागच्या वेळी त्यांनी आम्ही केलेल्या तयारीची पाहणी केली होती. पण आम्ही त्यांच्या दौऱ्याला घाबरतो हे म्हणणं योग्य नाही. त्यांच्या येण्यामुळे आम्ही आधी पण घाबरत नव्हतो आणि आताही घाबरलो नाही."

धारवाड विद्यापीठाचे राज्यशास्त्र विभागाचे प्राध्यापक हरीश रामस्वामी म्हणाले, "अमित शहा मुख्यमंत्री सिद्धारमय्या यांचा सामना कसा करावा, हे सांगायला इथं आले आहेत. सिद्धरामय्या राजकारणाच्या भाषेत पारंगत आहेत आणि त्यामुळे भाजप बचावात्मक भूमिकेत दिसतो."

प्राध्यापक रामास्वामी म्हणतात, "काँग्रेसनं केलेल्या विकासाला आणि गरिबांच्या हितासाठी राबवलेल्या धोरणांना तोडीस तोड असं काहीही भाजप शोधू शकलेलं नाही. डी. के. शिव कुमार यांच्यासारख्या मंत्र्यावर आयकर विभागाच्या पडलेल्या धाडीचा मुद्दा भाजपला तापवता आला नाही. लिंगायत समाजाची वोट बँक मिळवण्यात भाजप यशस्वी ठरलेलं नाही. त्यांच्याकडे दुसरा कोणताही भक्कम पर्याय नाही."

कर्नाटकात योगी

भाजप नेतृत्व फार आधीपासूनच दुहेरी राजकारण करताना दिसते. एका बाजुला बी. एस. येदियुरप्पा परिवर्तन बसमध्ये फिरून विकासाबाबत बोलतात. तर दुसऱ्या बाजुला केंद्रीय मंत्री अनंतकुमार हेगडे आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ हिंदुत्वाचा झेंडा पुढे घेऊन जाताना दिसतात.

कर्नाटक काँग्रेसचे उपाध्यक्ष  बी. एल. शंकर म्हणाले, "हिंदुत्वाचा अजेंडा कर्नाटकच्या काही किनारी भागातल्या जिल्ह्यांतच चालतो. उरलेल्या राज्यात जातीचे मुद्दे धर्मावर वरचढ ठरतात. लोकांना फुटीरवादी शक्ती आवडत नाहीत."

शंकर मानतात की कर्नाटकचे लोक योगी आदित्यनाथ यांना 'हिंदू आयकॉन' म्हणून अजिबात बघत नाही. त्यांनी सांगितलं, "जर ते गोहत्येबद्दल बोलले तर लोक त्यांना गोरखपूर येथे झालेल्या बालमृत्यूंबद्दल नक्कीच विचारतील."

भाजपचं रेकॉर्ड

डॉक्टर आचार्य...


शहा यांनी 'मातोश्री'वर शिवसेनाप्रमुख उद्धव ठाकरे यांच्याशी बंद दाराआड चर्चा केली. मात्र या चर्चेचा तपशील बाहेर न आल्यामुळे त्यावेळी नेमकं काय घडलं, याबाबत कमालीचं गूढ निर्माण झालं आहे. शिवाय, शिवसेना आणि भाजप या दोन तथाकथित मित्रपक्षांमधील गुंता सुटण्याऐवजी अधिकच वाढला आहे.

खरंतर हा गुंता शिवसेनेनं स्वत:हूनच तयार केला होता. 2014 मध्ये लोकसभेच्या निवडणुका झाल्या, तेव्हा हे दोघं सख्खे मित्र होते आणि युतीधर्माचं पालन करून त्यांनी या निवडणुका लढवल्या होत्या.

मात्र नरेंद्र मोदी यांनी देशभरात उभ्या केलेल्या तुफानाची परिणती स्पष्ट बहुमत मिळण्यात झाली आणि भाजपला शतप्रतिशत महाराष्ट्राचं स्वप्न पडू लागलं. त्यांनी जागावाटपाच्या घोळात शिवसेनेला गाफील ठेवलं. मग शेवटच्या क्षणी सेना एकटी पडली आणि त्यांना एकट्यानेच निवडणुका लढवाव्या लागल्या.

शिवसेनेची सल

शिवसैनिकांसाठी तसंच उद्धव ठाकरे यांच्या मनातून हा सल अजून गेलेला नाही. मात्र शिवसेनेने कच खाल्ली नाही आणि उद्धव यांनी एकट्याच्या बळावर थोड्या थोड्क्या नव्हे तर चक्क 63 जागा निवडून आणल्या. पण भाजपच्या रणनीतीनं स्वप्नं बघणाऱ्या शिवसेनेला विरोधी बाका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंवर बसवून ठेवलं.

अर्थात ही कामगिरीही मोठी होती. विरोधी पक्षनेतेपद आणि त्याखालोखाल येणारी लाल दिव्याची गाडी शिवसेनेला मिळाली असती. त्या गाडीत बसून शिवसेनेला राज्यभर भाजपच्या विरोधात रान उभं करता येणं सहज शक्य होतं.

मात्र शिवसेनेतील एका गटाची हाव सुटली. सलग 15 वर्षँ सत्तेबाहेर राहिल्यानं अनेकांची दुकानं बंद पडली होती. त्या गटाच्या दबावाखाली अख्खीच्या अख्खी शिवसेना त्याच विरोधीपक्षनेतेपदाच्या लाल दिव्याच्या गाडीत बसून अवघ्या महिन्याभरात सत्तेच्या मिळालेल्या चतकोर नितकोर तुकड्यावर समाधान मानून सरकारात सामील झाली.

गेल्या पाच वर्षांतील शिवसेनेची ही सर्वांत मोठी चूक होती. अर्थात पक्ष फुटण्याच्या भीतीने त्यांना तो निर्णय घ्यावा लागला होता.

मात्र मोदींच्या करिष्म्यामुळे भाजपचा रथ जमिनीपासून चार अंगुळे वरूनच चालू लागला होता. त्यामुळे पदोपदी अपमान पदरी येऊ लागला. सत्तेत सहभागी असूनसुद्धा अवहेलनेचाच वाटा मोठा दिसू लागला आणि कलगीतुऱ्याचे जाहीर प्रयोग होऊ लागले.

या लढाईची कारणं अर्थातच दोन होती आणि त्यास दोन्ही पक्षांच्या अर्थकारणाचा एक भला मोठा पदर होता. शिवसेनेच्या हातात गेली अनेक वर्षं मुंबई महापालिका आहे आणि त्या सत्तेच्या जोरावरच शिवसेनेचं अर्थकारण उभं आहे. मात्र युती तोडून विधानसभा स्वतंत्र लढल्यावरही भाजपचा शिवसेनेपेक्षा एक का होईना जास्त आमदार मुंबईतून निवडून आला, आणि भाजपला मुंबईवर कब्जा करण्याची इच्छा निर्माण झाली. त्यामागे अर्थातच पक्षाध्यक्ष अमित शहा यांची प्रेरणा होती.

शिवसेना खासदार संजय राऊत आणि मुख्यमंत्री फडणवीस

अनेक जुने जाणते शिवसैनिक खासगीत सांगतात की शाह आणि मोदी या गुजराती नेत्यांच्या मनातून सुरतेच्या लुटीचा सल अद्यापही गेला नाही. शिवाय संयुक्त महाराष्ट्राच्या आंदोलनानंतर मुंबईही हातातून गेली होती. त्यामुळे ही महापालिका ताब्यात घेण्याचे प्रयत्न प्रथम सुरू झाले ते गतवर्षी झालेल्या मुंबई महापालिकेच्या निवडणुकीत. त्यामुळेच उद्धव आणि फडणवीस यांच्यात मोठी खडाखडी झाली.

भाजपने मोठी मुसंडी मारली खरी, पण महापालिका कशीबशी का होईना हाती राखण्यात शिवसेना यशस्वी झाली आणि उद्धव यांचा आवाज एकदम वरच्या पट्टीत गेला. सत्तेतून बाहेर निघण्याची आणि राजीनाम्याची भाषा सुरू झाली. मात्र प्रत्यक्षात काम सुरू होतं ते सत्तेची मिळेल तेवढी फळं चाखण्याची.

तुझं माझं जमेना

अखेर सत्तेवर लाथ मारण्यासाठी टिंगल टवाळी सुरू...


शहाजीराजांची वेरूळची गढी

वेरूळ हे शहाजीराजे भोसले यांचं मूळ गाव. आजही वेरूळात शहाजी राजांचे वडील आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांचे आजोबा मालोजीराजे भोसले यांच्या गढीचे अवशेष पाहायला मिळतात.

दरवर्षी 18 मार्चला वेरूळ इथे शहाजीराजांच्या जयंतीचा कार्यक्रम केला जातो. 23 जानेवारी 1664 रोजी बंगळूरजवळील होदेगिरीच्या जंगलात शहाजीराजे शिकारीसाठी गेले असता घोड्यावरून पडून त्यांचा मृत्यू झाला, असे दाखले इतिहासात दिले जातात. शहाजीराजांच्या 354वा स्मृतिदिनानिमित्त होदेगिरीत त्यांच्या समाधीस्थळी अभिवादन कार्यक्रमही झाला.

वेरूळलाही त्यांच्या गढीजवळ स्मारक उभारण्यात आलं आहे. इथे शहाजीराजे यांचे वडील मालोजीराजे यांचं निवासस्थान होतं. या गढीच्या भिंतींचे, बुरूजाचे आणि निवासस्थानाचे अवशेष आज इथे बघायला मिळतात.

गढीच्या परिसरात 2004 ते 2006 दरम्यान राज्य पुरातत्व विभागातर्फे उत्खनन करण्यात आलं. "या उत्खननामध्ये मूदपाकखाना, खोल्यांच्या जोत्यांचे अवशेष, पूर्व-पश्चिम भिंतीचा काही भाग तसंच धान्य कोठारं मिळाली", अशी माहिती राज्य पुरातत्त्व विभागाचे समन्वयक कामाजी डक यांनी दिली.

वेरूळ इथं असलेला शहाजी राजे या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंचा पुतळा

"याच ठिकाणी लाल दगडातील गणपतीची मूर्ती, चांदीची अंगठी, तांब्याची नाणी, भाजलेल्या मातीचे दिवे, गळ्यातील दागिना, प्राण्यांच्या मूर्ती, काचेचे आणि मौल्यवान दगड तसंच शंखाच्या आणि काचेच्या बांगड्या मिळाल्या," असंही कामाजी डक यांनी दिली.

शहाजी राजे यांचं स्मारक

वेरूळ इथं या गढीच्या परिसरात सध्या एक ते पावणेदोन मीटर जाडीच्या आणि चार ते पाच मीटर उंचीच्या मातीच्या भिंती उभ्या आहेत.

या भिंती उभारताना माती, तण आणि कोंडा याचा वापर झाला आहे. पाच मीटर उंचीचा बुरूज इथे आहे. मालोजीराजांच्या गढीचं संरक्षित क्षेत्र सोडून दर्शनी भागात शहाजीराजांचं स्मारक उभारण्यात आलं आहे.

मालोजीराजे गढी परिसरातील अवशेष.

राज्य सरकारतर्फे 2008 मध्ये इथे स्मारकाचं काम सुरू झालं. शहाजी राजे स्मारक सल्लागार समितीचे सदस्य किशोर चव्हाण म्हणाले, "छत्रपती शिवाजी महाराजांचं मूळ वंशज हे वेरूळचे आहेत. बाबाजी भोसले यांच्यापासून वेरूळ इथं त्यांचा इतिहास सापडतो."

मालोजीराजे यांच्या गढीचा परिसर.

"ही जागा दुर्लक्षित होती. आज इथं शहाजी राजे भोसले यांचं स्मारक उभारण्यात आलं आहे. या ठिकाणी भारतातला त्यांचा पहिला पुतळाही उभारण्यात आला आहे", असं चव्हाण म्हणाले.

गढीच्या भितींचे अवशेष आजही इथं पहायला मिळतात.

"वेरूळ इथं 2004 आणि 2005 मध्ये उत्खनन झालं. उत्खनन करताना 22 खोल्या सापडल्या. राज्य पुरातत्त्व विभागानं त्याकाळातल्या वस्तू जमा करून त्यांच्या कार्यालयात ठेवल्या आहेत. महाराष्ट्र सरकारनं 2008 ला स्मारक सल्लागार समिती स्थापन केली", अशी माहिती  चव्हाण यांनी दिली.

बाबाजी भोसले यांची जहागिरी

राज्य पुरातत्त्व विभागाचे पुरातत्व समन्वयक कामाजी डक यांनी मालोजीराजे भोसले यांच्या इतिहासासंदर्भात माहिती दिली.

"छत्रपती शिवाजीराजे यांचे पणजोबा बाबाजी भोसले यांच्याकडे वेरूळ गावची पाटीलकी होती. तसंच परिसरातील गावांची जहागिरीही होती. बाबाजी भोसले यांच्या कार्यकाळात हा मुलुख निजामशाहीच्या अंमलाखाली होता. त्यांना मालोजीराजे आणि विठोजीराजे अशी दोन मुलं होती," असं डक म्हणाले.

राज्य सरकारने 2008 मध्ये या परिसरात स्मारक उभारलं.

"मालोजीराजे यांना दोन मुलं होती. त्यापैकी थोरले शहाजीराजे तर धाकट्या मुलाचं नाव शरीफजी होतं. शहाजीराजे यांचा जन्म इथेच वेरूळला झाला. मालोजीराजे यांच्या मृत्यूनंतर निजामशहानं त्यांची जहागिरी त्यांच्या मुलांना दिली. विठोजी राजे यांच्या...


शांत झोप फार महत्त्वाची!

साधारणतः एक व्यक्ती दिवसातील 8 तास झोपते असं गृहित धरलं तर आपलं एक तृतीयांश आयुष्य झोपेतच जातं असं म्हटलं तर वावगं ठरणार नाही.

आपल्या आयुष्यावर, आरोग्यावर एकूणच आपल्या दिनचर्येवर झोपेचा खूप मोठा प्रभाव असतो. पण, या झोपेबद्दल तुम्हाला या गोष्टी ठाऊक आहेत?

1. आठ तासांच्या झोपेचा सल्ला आणि त्यामागचं सत्य

आपण नेहमी ऐकतो की, आठ तासांची झोप आवश्यक आहे. नॅशनल हेल्थ सर्व्हिस (युके) आणि अमेरिकेच्या नॅशनल स्लीप फाउंडेशननं सुद्धा वेळोवेळी सांगितलं आहे की आठ तासांची झोप घेत जा. पण हा सल्ला नेमका कुठून आला?

जगभरात झोपेवर अनेक संशोधनं झाली आहेत. काही रोगांचा अभ्यास केल्यानंतर संशोधकांच्या लक्षात आलं आहे की जास्त झोप घेणाऱ्यांमध्ये किंवा कमी झोप घेणाऱ्यांना रोगांचा धोका असतो.

पण, कमी झोप घेतल्यामुळे आजार होतात की एकूणच तुमची जीवनशैली आरोग्याला पूरक नसते म्हणून हे आजार होतात हे सांगणं कठीण आहे.

जे लोक सहा तासांपेक्षा कमी झोप घेतात त्यांना संशोधक 'शॉर्ट स्लीपर्स' म्हणतात तर 10 तासांपेक्षा जास्त झोप घेणाऱ्यांना 'लाँग स्लीपर्स' म्हणतात.

पौगंडावस्थेमध्ये येण्यापूर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वी 11 तासांची झोप आवश्यक आहे, असं सांगितलं जातं. लहान बाळ तर 18 तास झोपी जातं. किशोरवयीन मुला-मुलींनी रात्री दहा तास झोपावं असा सल्ला डॉक्टर देतात.

"कमी झोपेमुळं आरोग्य धोक्यात येतं, की तुमचं आरोग्य ठीक नसेल तर कमी झोप येते हे नेमकं सांगता येऊ शकणार नाही. या दोन्ही गोष्टी एकमेकांवर अवंलबून आहेत," असं डबलीनच्या ट्रिनिटी कॉलेजच्या मेंदू संशोधन विभागातल्या प्राध्यापिका शेन ओ'मारा यांनी बीबीसीला सांगितलं.

"उदाहरण द्यायचं झालं तर आपण असं म्हणू शकतो की, जे लोक सदृढ नाहीत ते कमी व्यायाम करतात. त्यांना चांगली झोप लागत नाही. चांगली झोप न लागल्यामुळं ते लवकर थकतात. लवकर थकवा जाणवल्यामुळं ते व्यायाम करू शकत नाहीत आणि व्यायाम न केल्यामुळं ते सदृढ होऊ शकत नाहीत असं ते चक्र आहे," असं शेन ओ'मारा म्हणतात.

क्रॉनिक स्लीप डिप्रिव्हेशन किंवा झोपेची नेहमी जाणवणारी कमतरता हा देखील चिंतेचा विषय आहे. रोजच तुमची झोप तासानं किंवा दोन तासाने कमी होत असेल तर त्याला क्रॉनिक स्लीप डिप्रिव्हेशन म्हणतात. झोप पुरेशी न झाल्यामुळे आरोग्य धोक्यात येऊ शकतं असं वैज्ञानिक सांगतात.

2. झोप पुरेशी न झाल्यास शरीरात काय बदल होतात?

झोप पुरेशी न झाल्यास तुमचं आरोग्य धोक्यात येऊ शकतं. जगभरात झोपेवर झालेल्या 153 हून अधिक संशोधनं तपासून पाहिल्यावर असं लक्षात आलं आहे की, झोप पुरेशी न घेतल्यामुळं हृदयरोग, रक्तदाब (ब्लडप्रेशर) आणि मधुमेहाचा (डायबिटीज) धोका निर्माण होऊ शकतो.

एखाद्या सदृढ व्यक्तीनं पुरेशी झोप न घेता काही रात्री जागून काढल्या तर त्या व्यक्तीचं शरीर प्री-डायबेटिक अवस्थेमध्ये जाऊ शकतं. म्हणजेच पुरेशी झोप न मिळाल्यामुळे शरीराची रक्तातील ग्लुकोज स्तर नियंत्रण करण्याची जी क्षमता आहे ती कमी होते, असं संशोधक सांगतात.

पुरेशी झोप न मिळाल्यामुळं आपली रोगप्रतिकार क्षमता कमी होते आणि लसीकरणाचा प्रभाव कमी होतो. जर समजा तुम्ही तीन रात्री सात तास किंवा त्यापेक्षा कमी झोप घेतली तर पुरेशी झोप घेतलेल्या लोकांच्या तुलनेत तुम्हाला सर्दी होण्याचा धोका अधिक असतो.

झोप पुरेशी न घेतल्यामुळे वजन वाढू शकतं. त्याचं कारण असं आहे की झोप पुरेशी न झाल्यामुळं शरीरातलं ग्रेलिन नावाच्या हार्मोनचं प्रमाण वाढतं त्यामुळं तुम्हाला भूक लागली आहे असं वाटत राहतं.

तर लेप्टिन नावाच्या हार्मोनचं प्रमाण कमी होतं. लेप्टिनमुळं जेवण झाल्यावर समाधान मिळतं. जर या हार्मोनचं प्रमाण...


शांतता मोर्चाच्या मार्गाने जाणारं हे मराठा आंदोलन आता आक्रमक होत आहे का, असा प्रश्न आम्ही वाचकांना विचारला.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

वाचकांच्या आलेल्या प्रतिक्रियांपैकी या आहेत काही निवडक आणि संपादित प्रतिक्रिया -

"शांततेत मोर्चे काढले तर दखल घेत नाही, आक्रमक मार्गानं केलं तर नुकसान होतं म्हणता, मग न्याय मागायचा तरी कसा," असा सवाल गणेश लटके यांनी केला आहे.

"शांततेच्या मार्गानं गेले अनेक दिवस मोर्चे काढले पण सरकारनं दखल घेतली नाही, म्हणून आता मोर्चे आक्रमक होत आहेत," असं चक्रपाणी नेवासे म्हणतात.

"मोर्चे शांततापूर्ण मार्गानं होत होते आणि मागण्या वास्तव होत्या तोपर्यंत जनतेची सहानुभूती होती. आता सर्व मागण्या मंजूर होऊनही मोर्चे निघत आहेत, त्यामुळे जनतेच्या मनात चीड निर्माण झाली आहे. याची मोर्चेकऱ्यांना कल्पना आल्यामुळे त्यांनी हिंसक मार्ग स्वीकारला आहे," असं दामोदर देशमुख यांनी म्हटलं आहे.

प्रतीक दगडे यांनी मात्र ट्वीटरवर त्यांच्या प्रतिक्रियेत एक सल्ला दिला आहे. ते म्हणतात की, "मंत्रालयासमोर जाऊन हे करायला हवं. मंत्र्यांना जाब विचारायला हवा, सामान्य माणसाला  त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रास होईल, अस कशाला वागता?"

"मराठा आरक्षणासाठी मराठा आमदारांना जाब विचारायला हवा," अशी ओमकार पवार यांनी फेसबुकवर प्रतिक्रिया दिली आहे तर योगेश चौधरी यांनी "सरकारकडे मॅनेजमेंट नावाची गोष्ट नाही," असं म्हटलं आहे.

राजेंद्र निरहाळी यांनी म्हटलं आहे की, "सार्वजनिक मालमत्तेचं नुकसान झाल्यास ते भरून काढण्यासाठी महागाई वाढेल आणि त्याचा सर्वांनाच फटका बसेल."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शांततेचं पाऊल म्हणून आम्ही सुटका करत आहोत, असं इम्रान खान म्हणाले.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"मी काल पंतप्रधान नरेंद्र मोदींशी बोलण्याचा प्रयत्न केला, पण मला यश आलं नाही," असंही ते म्हणाले. "नरेंद्र मोदी केवळ निवडणुकांवर डोळा ठेवून युद्धाचं वातावरण निर्माण करत आहेत. पण पाकिस्तानवर जर भारताने पुन्हा हल्ला केला तर पाकिस्तान मजबुरीने प्रतिहल्ला करेल," असंही त्यांनी सांगितलं.

"आम्हाला शांतता हवी आहे आणि तुम्ही दहशतवादाचे पुरावे दिल्यास आम्ही कारवाई करू," असंही त्यांनी मोदींना उद्देशून म्हटलं.

अभिनंदन वर्तमान यांना सोडावं, अशी मागणी भारताच्या वतीने काल करण्यात आली होती.

बुधवारी विंग कमांडर अभिनंदन वर्तमान यांचं विमान पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये पाकिस्तानी वायुसेनेने पाडलं आणि त्यांना अटक केली.

कोण आहेत अभिनंदन?

अभिनंदन वर्तमान हे विंग कमांडर पदावर कार्यरत आहेत. त्यांनी 19 जून 2004 मध्ये भारतीय वायुसेनेत प्रवेश केला. अभिनंदन MiG21 बिसॉन विमानाचं सारथ्य करत होते.

अभिनंदन यांचे वडील S. वर्तमान हेही निवृत्त लष्करी अधिकारी आहेत. ते एअर मार्शलपदी कार्यरत होते.

काही वर्षांपूर्वी भारत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ातील एका खाजगी वृत्तवाहिनीच्या कार्यक्रमात अभिनंदन यांनी देशासाठी काम करण्यामागची भावना व्यक्त केली होती.

अभिनंदन यांना पाकिस्तानने पकडल्याच्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्यानंतर देशभरात त्यांच्या सुटकेसाठी प्रार्थना होत आहेत. ते सुखरूप मायदेशी परतावेत, यासाठी ठिकठिकाणी दुवा केल्या जात आहेत, सोशल मीडियावरही लोकांनी पोस्टद्वारे आपल्या प्रार्थना व्यक्त केल्या आहेत.

दरम्यान, अभिनंदन यांच्या विडिलांनी एका पत्रात, अभिनंदन यांच्या व्हीडिओवर आणि लोकांनी त्यांच्यासाठी केलेल्या प्रार्थनांबद्दल भावनिक संदेश दिला आहे.

अभिनंदन यांचे वडील S. वर्तमान

"सर्वांनी व्यक्त केलेली काळजी आणि सदिच्छांबद्दल आभार. मी देवाचेही आभार मानतो, की अभी सुखरूप आहे. त्याला कोणतीही दुखापत झालेली नाही, मानसिकदृष्ट्याही तो ठीक आहे. त्याला धाडसानं बोलताना पाहिलं. तो एक सच्चा शिपाई आहे. आम्हाला त्याचा अभिमान आहे. तुमचे सर्वांचे आशीर्वाद त्याच्या पाठीशी असतीलच," असं एअर मार्शल (निवृत्त) वर्तमान पुढे लिहितात.

"त्याचा छळ होऊ नये. तो हाती-पायी सुरक्षितपणे घरी परतावा, अशी प्रार्थना मी करतो. या कठीण काळात आमच्यासोबत ठामपणे उभं राहण्यासाठी आभार. तुमच्या पाठिंब्यामुळेच आम्हाला बळ मिळत आहे," असं एअर मार्शल वर्तमान (नि.) यांनी आपल्या संदेशामध्ये म्हटलं आहे.

जिनिव्हा कराराअंतर्गत युद्धकैदींना धमकावलं-घाबरवलं जाऊ शकत नाही तसंच त्यांचा अपमानही केला जाऊ शकत नाही. युद्धकैदींच्या निमित्ताने कोणत्याही प्रकारची वातावरण निर्मिती आणि उत्सुकता निर्माण केली जाऊ शकत नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


शांताबाई बाबुराव सोनटक्के

आम्ही गाडी जुन्या जालन्याच्या दिशेनं वळवली. मोंढा, बसस्टँड परिसर पार करत आम्ही शहरातल्या चमन परिसरात पोहोचलो. तिथं काही वयस्कर महिला डोक्यावर हंडे घेऊन जाताना दिसल्या. "पाणी कुठून आणताय?" असं विचारल्यावर उत्तर न देताच त्या पुढे चालत गेल्या.

मग बाजूच्या किराणा दुकानात पाण्याची बातमी करायला आलो आहोत, असं आम्ही सांगितलं. दुकानदार काकांनी तातडीनं बाहेर येत त्या महिलांना आवाज दिला "अहो यांना पाण्यावर फोटो पायजे फोटो," त्यांची हाक ऐकून महिलांनी डोक्यावरचे हांडे खाली ठेवले आणि त्या आमच्या दिशेनं आल्या. "फोटो दिला तर पाणी येणार का?" असा सवाल त्यांनी आम्हालाच केला.

तितक्यात नजर एका आजीबाईवर गेली. चेहऱ्यावर थकवा, चालण्यात कमालीचा हळूवारपणा. मंद आवाजात त्या म्हणाल्या, "भाऊ 35 वर्षं झाले हेच करत आहे, एकदा घरात येऊन बघ. आमच्याकडे अर्धं घर पाण्यासाठी लागणाऱ्या भांड्यांनी भरलं आहे. 15-15 दिवस पाणी येत नाही. त्यामुळे पिण्याचं पाणी साठवून ठेवावं लागतं तर सांडायचं वेगळं, तेव्हा कुठे मेळ जमतो."

एव्हाना आम्हालाही तहान लागली होती. मग आम्ही आजींसोबत इंदिरानगर परिसरातल्या त्यांच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या घराकडे निघालो.

छोटीशी गल्ली आणि दोन्ही बाजूंनी घरं. अगदी टू-व्हीलर जाईल एवढाच रुंद रस्ता. आजीने शांताबाई बाबुराव सोनटक्के अशी स्वतःची ओळख करून दिली.

आम्ही 60 वर्षीय शांताबाई यांच्या घरासमोर पोहोचलो. जेमतेम 400 स्क्वेअर फूट एवढ्याशा घराच्या दरवाजातच शांताबाई यांचे पती बाबुराव यांनी किराणाची टपरी थाटली आहे. चॉकलेट- बिस्कीटांच्या बरण्या बाजूला करत त्यांनी घरात जायला वाट करून दिली. मोजून 3 पावलांवरच घरातली चूल होती.

पाण्याची भांडी

पाण्याच्या भांड्यांनीच घरातली अर्धी-अधिक जागा व्यापली होती.

"पाण्याची भांडी ठेवायला जागा हवी म्हणून स्वयंपाकाचा ओटा बांधला नाही. कारण 15 ते 20 दिवस पाणी येत नाही. पाणी आलं की ते साठवून ठेवावं लागतं. घर छोटं आहे त्यामुळे पाण्याची भांडी ठेवायला दुसरी जागा नाही.

सात जणांचं आमचं कुटुंब असूनही आम्हाला नगरपालिकेचं पाणी मुबलक प्रमाणात मिळत नाही. आम्ही 10 हंडे, 2 टाक्या, 4 कॅन, 4 बकेट वापरून 300 लीटरपर्यंत पाणी साठवतो. हे पाणी पिण्यासाठी पुरत नाही. त्यामुळे नगरपालिकेच्या नळाचं पाणी इतर उपयोगासाठी तर दूरच पण आम्हाला आठवडाभर पिण्यासाठी देखील पुरत नाही," शांताबाई सांगतात.

घरातला अर्ध्याहून अधिक भाग भांड्यांनी व्यापलेला आहे.

शांताबाई यांचा 35 वर्षीय मुलगा राजू सोनटक्के एका वही बनवणाऱ्या कंपनीत कामाला आहे.

राजू सांगतात, "एका व्यक्तीला दिवसाला 6 लीटर पाणी पिण्यासाठी तर 20 लीटर पाणी वापरण्यासाठी लागतं. त्यानुसार 7 जणांना दिवसाला पिण्यासाठी 42 लीटर तर 15 दिवसांसाठी 630 लीटर पाणी लागतं. तर वापरण्यासाठी 15 दिवसांसाठी 2100 लीटर पाणी लागतं. आमच्या भागात कधी 15 तर कधी 20 दिवसांनी नळाला पाणी येतं."

"तासभरच नळाचं पाणी येतं. शिवाय पाण्याचा दाब कमी असल्यानं ते घरावरच्या टाकीत पोहोचवू शकत नाही. हौद भरला तरी तो 2 दिवस पुरतो.

पिण्याचं पाणी साठवण करून जपून वापरतो. वापरण्यासाठी घराजवळच्या पुरातनकालीन बारवातून आम्ही पाणी आणतो. तिथून दिवसाला 4-5 वेळा कॅन भरून आणतो. हे बारव नगरपालिकेच्या ताब्यात आहे," राजू पुढे सांगतात.

शांताबाई गेली 35 वर्षें इंदिरानगरमध्ये राहत आहेत.

"सुनेला बाहेरून पाणी आणायला लावण्यात कमीपणा वाटतो म्हणून मीच पाणी आणते. मला गुडघेदुखीचा त्रास आहे. पण पर्याय नसल्यानं मुलाच्या मागे गाडीवर बसून जाते आणि पाणी आणते," शांताबाई सांगतात.

पाणी : चित्र सगळीकडे सारखेच

जालन्यातल्या...


शारदाताई टोपे

1) महाराष्ट्राचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपेंच्या आईचं निधन

महाराष्ट्राचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांच्या आई शारदाताई अंकुशराव टोपे यांचं प्रदीर्घ आजारानं काल (1 ऑगस्ट) निधन झालं. त्या 74 वर्षांच्या होत्या.

गेल्या महिन्याभरापासून शारदाताईंवर मुंबईतील बॉम्बे हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू होते. उपचारादरम्यानच शारदाताईंनी अखेरचा श्वास घेतला.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

राज्यात गेल्या चार महिन्यांपासून कोरोनाची परिस्थिती हाताळत असताना, आरोग्यमंत्री राजेश टोपे वेळ काढून हॉस्पिटलमध्ये जाऊन आईला पाहत असत.

आईला श्रद्धांजली अर्पण करताना टोपे म्हणाले, "माझी आई अजातशत्रू होती. एका शब्दानेही तिने कुणाला दुखावलं नाही. सर्वांना प्रेम दिले. माझ्या वडिलांच्या सोबत ती सावलीसारखी राहिली. चार वर्षांपूर्वी वडील गेल्यानंतर ती आधार होती. दोन दिवसांपूर्वी तिने माझ्या पाठीवर दोन्ही हात ठेवत मला आशीर्वाद दिला. तो आशीर्वाद आता कायम माझ्या पाठीशी राहील."

जालन्यातील अंबड तालुक्यात असणाऱ्या मूळगावीच आज (2 ऑगस्ट) संध्याकाळी 4 वाजता शारदाताईंवर अंत्यसंस्कार होतील. कोरोनामुळे राज्यात अंत्यसंस्कारासाठी जाहीर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करण्यात आलेल्या नियमावलीनुसारच अंत्यसंस्कार केले जातील, असं राजेश टोपेंनी सांगितलं. एबीपी माझानं ही बातमी दिलीय.

2) राजू शेट्टी सरकारी आंदोलक - देवेंद्र फडणवीस

स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे अध्यक्ष राजू शेट्टी हे सरकारी आंदोलक असल्याची टीका महाराष्ट्राचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केलीय. लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

राजू शेट्टींची लुटूपुटूची लढाई ही सरकार वाचवण्यासाठी आहे, असंही देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.

भाजपचं आंदोलन म्हणजे पुतना-मावशीचं प्रेम आहे, अशी टीका राजू शेट्टींनी भाजपच्या दूध दरवाढीच्या आंदोलनावर केली होती. या टीकेला फडणवीसांनी उत्तर दिलं.

"सध्याचा काळ हा अडचणीचा काळ आहे. दूध उत्पादक शेतकरी हा दुधाच्या उत्पन्नावर जगतोय. ज्यावेळी दुधाचे दर कमी होतात, त्यावेळी दर स्थिर करण्यासाठी सरकार अनुदान देतं. सध्या दुधाला मिळणाऱ्या दरात गायीच्या चाऱ्याचा खर्चही निघत नाही. असं असतानाही सरकारकडून कुठलेही अनुदान मिळत नाही हे दुर्दैवी आहे," असं देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.

3) मुदत संपलेल्या ग्रामपंचायतीवर पालकमंत्र्याच्या सल्ल्यानेच प्रशासक निवडणार

महाराष्ट्रातील मुदत संपलेल्या ग्रामपंचायतीवर पालकमंत्र्यांच्या सल्ल्यानेच प्रशासक निवडला जाणार आहे. ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे यांनी याबद्दल नाराजी व्यक्त केली होती. मात्र, अण्णांच्या नाराजीला केराची टोपली दाखवत, प्रशासकाची नियुक्ती पालकमंत्रांच्या सल्ल्यानेच होणार असल्याचं राज्य सरकारने जारी केलेल्या अधिसूचनेत म्हटलंय. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिलीय.

पालकमंत्री हा विशिष्ट पक्षाचा असतो आणि त्यामुळे मुदत संपलेल्या ग्रामपंचायतीवर त्याच्या सल्ल्याने प्रशासक नेमल्यास राजकारण आणि घोडेबाजार होईल, असं म्हणणं अण्णा हजारे यांचं आहे. त्याबद्दल मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांना पत्र लिहून त्यांनी तसं कळवलंही होतं.

ग्रामविकास मंत्री हसन मुश्रीफ

त्यानंतर राज्याचे ग्रामविकास मंत्री हसन मुश्रीफ यांनी अण्णा हजारे यांची राळेगणमध्ये जाऊन भेट घेतली होती आणि चर्चा केली होती. मात्र, या चर्चेतून काहीच निष्फळ झालं नसल्याचं अधिसूचनेवरून दिसून येतंय.

राज्य सरकारने नुकत्याच काढलेल्या अधिसूचनेवर अण्णा हजारेंनी नाराजी व्यक्त केली असून, कोर्टातील याचिकांचा निर्णय झाल्यावरच बोलू, अशी भूमिका अण्णांनी घेतलीय.

4) कंगना रनौतच्या घराबाहेर गोळीबार?

अभिनेत्री कंगना रनौतच्या घराबाहेर गोळीबार...


शारीरिक चाचणी

2020 मध्ये गगनयान मोहिमेसोबतच चंद्रयान-3 मोहिमेचं कामही प्रगतीपथावर असल्याचं त्यांनी सांगितलं. गगनयान ही इस्रोची समानव अंतराळ मोहीम आहे. या मोहिमेत अंतराळवीरांना अंतराळात पाठवण्यात येणार आहे. यासाठी भारतीय हवाई दलातील 4 वैमानिकांची निवड करण्यात आली आहे. जानेवारीच्या तिसऱ्या आठवड्यापासून या वैमानिकांचं रशियामध्ये प्रशिक्षण सुरू होणार आहे.

मिशन गगनयान

गगनयान मोहिमेची घोषणा आता झाली असली तरी इस्रोने समानव अंतराळ कार्यक्रम 2007 मध्ये सुरू केला होता. मात्र, निधीच्या कमतरतेमुळे ही योजना पुढे सरकू शकली नव्हती.

त्यावेळी इस्रोकडे असलेल्या GSLVची क्षमता कमी असल्यामुळे अंतराळवीर असलेलं यान पाठवण्यात अडचणी होत्या. पुढे अधिक क्षमतेचे रॉकेट्स किंवा क्रायोजेनिक इंजिन तयार करण्यासाठीचे प्रयोग सुरू झाले.

चार भारतीय अंतराळवीर अंतराळात जाणार आहेत.

2014 साली इस्रोला GSLV मार्क टू बनवण्यात यश मिळालं. क्रायोजेनिक इंजिनांमध्ये करण्यात आलेल्या प्रयोगांनाही यश मिळालं. त्यामुळे गगनयान मोहिमेला पुन्हा वेग आला असून GSLV मार्क थ्रीचं कामही प्रगतीपथावर आहे.

चंद्रयान-2 हे यानही GSLV मार्क थ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्री या रॉकेटच्या मदतीनेच अवकाशात सोडण्यात आलं होतं. अधिक क्षमतेचा लॉन्च पॅड बनवण्यात यश मिळाल्यानंतर इस्रोने 2017 साली समानव अंतराळ मोहिमेचं काम पुन्हा सुरू केलं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 15 ऑगस्ट 2018 रोजी लाल किल्ल्यावरून देशाला संबोधताना लवकरच भारतीयांना अंतराळात पाठवणार असल्याचं म्हटलं होतं. या मोहिमेसाठी तब्बल 10 हजार कोटी रुपये खर्च येणार आहे.

गगनयान असं या मोहिमेचं नाव आहे.

गगनयान मोहिमेसाठी इस्रोने बंगळुरूमधल्या मुख्यालयात ह्युमन स्पेस फ्लाईट सेंटर उभारलं आहे. या मोहिमेअंतर्गत 2 ते 3 अंतराळवीरांना 7 दिवसांसाठी अंतराळात पाठवून त्यांना सुरक्षित पृथ्वीवर आणण्याचा विचार आहे.

सर्व व्यवस्थित पार पडल्यास डिसेंबर 2021 पर्यंत हा प्रयोग पूर्ण होईल, अशी घोषणा सिवन यांनी केली आहे.

2019 मध्ये अंतराळवीरांच्या निवडीसोबतच जे यान त्यांना अवकाशवारी घडवणार आहे, त्या क्रू मॉड्युलचीही यशस्वी चाचणी घेण्यात आली आहे.

अंतराळ मोहिमेच्या कुठल्याही टप्प्यात अंतराळवीरांना धोका निर्माण झाल्यास त्यांना सुरक्षित पृथ्वीवर परत आणण्याासाठी रॉकेटपासून वेगळं करणारी चाचणीही यशस्वीरित्या पार पाडण्यात आली आहे.

अंतराळवीरांची निवड कशी करतात?

चंद्रयान-2 या मोहिमेनंतर भारतीयांचा इस्रोच्या कार्यक्रमांमध्ये रस वाढला आहे. इस्रोच्या भविष्यातील अंतराळ मोहिमांविषयी सामान्य भारतीयांमध्ये कमालीची उत्सुकता दिसून येत आहे.

गगनयान मोहिमेसाठी चार अंतराळवीरांची निवड केल्यानंतर ही निवड प्रक्रिया कशी असते, असा प्रश्न अनेकांना पडला आहे.

खरंतर अंतराळवीरांची निवड प्रक्रिया फार पूर्वीपासून सुरू झाली आहे. इस्रो आणि भारतीय हवाई दलाने 29 मे 2019 रोजी गगनयान मोहिमेसाठी आवश्यक अंतराळवीरांची निवड, प्रशिक्षण आणि इतर बाबींसंबंधीच्या करारावर स्वाक्षरी केली होती.

या करारानुसार ही प्रक्रिया 12 ते 14 महिन्यात पार पडते. या अंतराळवीरांना भारतातच बेसिक ट्रेनिंग देण्यात येईल आणि पुढील प्रशिक्षणासाठी परदेशी अंतराळ संशोधन संस्था सहकार्य करतील.

गगनयान मोहिमेसाठी विविध निकष होते.

इन्स्टिट्युट ऑफ एरोस्पेस मेडिसीनकडून अंतराळवीरांची निवड केली जाते. 1957 साली भारतीय हवाई दलाच्या सहकारी संस्थेच्या रुपात याची सुरुवात झाली.

भारतीय हवाई दलाच्या वैमानिकांना प्रशिक्षण देण्याचं काम हीच संस्था करते. या विश्वासामुळेच अंतराळवीरांच्या निवडीची जबाबदारीही याच संस्थेवर...


शाळा उघडल्या मात्र शुकशुकाट आहे.

रोज संध्याकाळी जम्मू काश्मीरचं प्रशासन पत्रकार परिषद घेतं. सोमवारच्या पत्रकार परिषदेलाही आम्ही उपस्थित होतो. सोमवारची पत्रकार परिषद अगदी थोड्या वेळासाठी झाली. त्यात पत्रकारांचे प्रश्न घेण्यात आले नाहीत.

सगळं काही आलबेल आहे असा पत्रकार परिषदेचा सूर असतो. काही ठिकाणी आंदोलनकर्ते सुरक्षा यंत्रणांवर दगडफेक करतात. स्थानिक पातळीवरच परिस्थिती नियंत्रणात आणली गेली असं सांगण्यात येतं.

काश्मीरमध्ये पाचवीपर्यंतच्या शाळा सुरू झाल्यात. शाळेतली उपस्थिती 30 ते 50 टक्के असल्याचं प्रशासनातर्फे सांगण्यात आलं. मात्र बहुतांश शाळांमध्ये प्रत्यक्षात मुलं आलीच नाहीत.

मंगळवारी आठवीपर्यंतचे वर्ग सुरू होतील असं प्रशासनाने जाहीर केलं. मात्र आता हे वर्ग बुधवारी सुरू होतील.

काश्मीर : 'शाळेत गेल्यावर जीवाला धोका निर्माण झाला तर कोण जबाबदार?'

शिक्षक आणि विद्यार्थी शाळेपर्यंत पोहोचू न शकल्याचं कारण म्हणजे असंख्य ठिकाणी नाकेबंदी आहे. श्रीनगरव्यतिरिक्त शोपिया, कुलगाम, बिजबेहडासह बांदीपुरा, बारामुला, कुलगाम, सोपोर याठिकाणी कठोर नाकाबंदी आहे.

शाळा नीट सुरू व्हाव्यात असा सरकारच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा प्रयत्न आहे. मात्र मुलांचे पालक मुलं सुखरूप असायला हवीत या काळजीत आहेत. सगळ्यांत आधी विद्यार्थ्यांची सुरक्षेबाबत हमी मिळायला हवी असं पालकांचं म्हणणं आहे.

कर्फ्यू शिथिल झालाय का?

सरकारी कर्मचाऱ्यांनी कोणत्याही परिस्थितीत कार्यालयात पोहोचावं असे आदेश प्रशासनाने दिले आहेत. त्यामुळे ते स्वत:च्या आणि नातेवाईकांच्या गाडीत बसून ऑफिस गाठतात. जी माणसं आजारी आहेत ते आपल्या गाडीतून हॉस्पिटलपर्यंत जात आहेत कारण सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था पूर्णत: बंद आहे.

काश्मीरमध्ये अजूनही आंदोलनं सुरू आहेत.

अशा पद्धतीने गाड्या रस्त्यावर असतात. अनेक ठिकाणी सुरक्षेच्या कारणास्तव रस्त्याचा एक भाग बंद केलेला असतो. त्यामुळे दोन्ही दिशेचा ताण रस्त्याच्या एकाच बाजूला येतो.

जाण्यायेण्यात काही अडचण येत नाही मात्र ठिकठिकाणी गाडी थांबवून ओळखपत्र मागितलं जातं, त्याची शहानिशा केली जाते. ओळखपत्र नसेल तर कर्फ्यू पास विचारला जातो.

अटीशर्ती अजूनही कायम आहेत. मात्र प्रशासनाने कर्फ्यूत ढील दिली आहे, असं सांगितलं जात आहे. सोमवारी प्रशासनाने पत्रकारांसाठी कर्फ्यू पास जारी केले. मात्र त्यावर कर्फ्यू कधी संपणार याविषयी लिहिलेलं नाही. याचाच अर्थ कर्फ्यूची मुदत वाढू शकते.

लोकांना जीवनावश्यक वस्तू कशा मिळतात?

रोज लागणाऱ्या वस्तू मिळण्यात नागरिकांना फारशा अडचणी नाहीत. कारण दूध, ब्रेड, भाज्यांची छोटी दुकानं सुरू आहेत.

जम्मू काश्मीरमधली परिस्थिती

श्रीनगर शहरात दोन भाजीमंडई आहेत. याठिकाणी पहाटे 4 ते 8 या वेळेत दुकानदार भाज्यांची खेरदी करतात. मात्र उन वाढल्यानंतर बाजार आणि मंडईत शुकशुकाट असतो.

अनेक ठिकाणी अॅम्ब्युलन्सवरही दगडफेकीचे प्रकार घडले आहेत. त्यानंतर काश्मीर खोऱ्यातील सगळ्यांत मोठं हॉस्पिटल शेरे काश्मीर इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेसने लोकांना आवाहन केलं आहे. अॅम्ब्युलन्स अडवू नका, त्याचं नुकसान करू नका असं आवाहन या हॉस्पिटलने केलं आहे.

आपात्कालीन सेवा देणारी माणसं अॅम्ब्युलन्समधून येजा करत असतात. त्यामुळे त्यांना त्रास देऊ नका असं हॉस्पिटलने म्हटलं आहे.

कुठे होतेय दगडफेक?

शोपिया, कुलगाम, अनंतनाग याठिकाणी दगडफेकीच्या घटना घडल्या आहेत. दर दिवशी संध्याकाळी कथित दगडफेक करणाऱ्यांना अटक केली जाते असं स्थानिकांचं म्हणणं आहे. दिवसभरात याविरुद्ध आंदोलन केलं जातं.

श्रीनगरमधील सौरा भाग आंदोलनानंतर हळूहळू सावरतो आहे. सौरा भाग हॉस्पिटलच्या...


शाळा म्हटलं की, युनिफॉर्म घालून, बसची वाट पाहत, किंचित कंटाळलेल्या चेहऱ्यांनी जाणारे लहान मुलं दिसतात. तीच मुलं आता लॅपटॉप, आयपॅड किंवा स्मार्टफोनसमोर बसलेले दिसतात.

त्याचे फोटो सोशल मीडियावर गेल्या अनेक दिवसांपासून फिरत आहेत. विद्यार्थ्यांबरोबर पालकांनाही ही व्यवस्था नवीन आहे. पण याची खरंच गरज आहे का? किती दिवस हे चालणार? त्यामुळे शिक्षणाचं डिजिटायजेशन व्हायला मदत होईल का? अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरं आम्ही शोधण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

डिजिटल शाळा भरते कशी?

डिजिटल शाळेचे अनेक प्रकार आहेत. मुख्यत: शाळेचं काम हे झूम या अॅपवरून चालतं. त्याच्या सोबतीला व्ह़ॉट्स अॅप, इमेल, विविध अॅप या सोयी आहेतच.  केशव शिंदे सोलापूरमध्ये सुयश गुरुकुल नावाची संस्था चालवतात. पहिली ते बारावी असलेली ही शाळा सध्या डिजिटल स्वरुपात गेली आहे. सध्या या शाळेत नववी आणि दहावीचे वर्ग झूमवर सुरू असतात.

याबद्दल माहिती देताना त्यांनी म्हटलं, "या संकटाच्या काळात शाळा कशी चालवायची याची आम्ही फार तयारी केली नव्हती आम्ही झूम डाऊनलोड केलं. गुगल मीटिंग ट्राय केलं. एक महिना झाला आता. 22 मार्चपासून आम्ही ही शाळा सुरू केली... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. त्यात बारावी NEET, च्या विद्यार्थ्यांना शिकवलं. आमच्या शिक्षकांनाही फारशी माहिती नव्हती.

ही परिस्थिती किती काळ राहील याची कल्पना नाही त्यामुळे आम्ही आमच्या शिक्षकांना उत्तम ऑनलाईन शिक्षक होण्याचं आवाहन केलं. आम्ही बऱ्याच गोष्टी शिकून घेतल्या. ज्याच्याकडे लॅपटॉप आहे त्यांच्यावरून स्क्रीन शेअर कशी करायची हे आम्ही शिकलो. तसंच गुगल बोर्डचा वापर शिकून घेतला. त्यामुळे नोट्स लिहायला मदत झाली. त्याचा फायदा झाला. ऑनलाईनची खरंतर गरजच नाही. फक्त नीटला बसणाऱ्यांचा हा प्रश्न आहे.  मुलांना स्क्रीन मोठी पाहिजे. मुलं बोलत नाही. व्हीडिओ ऑफ करतात. बोला म्हटलं तरी बोलत नाही. सारखं त्यांना आवाज येतो का हे विचारण्यात वेळ जातो. टीव्हीवरून ही सगळी व्यवस्था फार उत्तम होऊ शकते."

"आम्ही दहा मिनिटांचा व्हीडिओ करतो. त्याचाही मुलांना फायदा होतो. दिवसातून पाच ते सहा तास शाळा असते. त्यात दहा पंधरा मिनिटं ब्रेक असतो. सकाळी आठ ते एक आणि मोठ्या वर्गाला 3 ते सात अशी वेळ असते. प्रत्येक तास 35 मिनिटांचा असतो.आता पाचवीपासूनच्या वर्गाला आम्ही शनिवार रविवार शाळा सुरू करण्याचा विचार आहे. व्हॉट्स अपचा वापरही आम्ही विपुल प्रमाणात करतो. तरी हवं तसं मनासारखं अजून झालेलं नाही. त्यादृष्टीने आम्ही प्रयत्न करत आहोत," ते पुढे सांगतात.

मुंबईतील एका रायन इंटरनॅशनल शाळेतील शिक्षिका हेमलता सुरवाडे यांनीही या पद्धतीची माहिती दिली. त्यांच्यामते त्यांच्या शाळेनी ही पद्धत चांगली राबवली आहे. त्यांच्या शाळेचं एक अॅप आहे ते झुमच्या सहाय्याने चालतं. एका वेळेला 30 मुलं असतात. एक तासिका 30 मिनिटांची असते. त्यात दहा मिनिटांची विश्रांती असते. अगदी बालवाडीपासून दहावीच्या मुलांचे वर्ग इथे भरतात.

तिथे पालकांना व्हीडिओ सुरू ठेवायला सांगितलं जातं त्यामुळे मुलं आहेत की नाही हे लगेच कळतं. मुलांनी चुळबूळ केली की त्यांना लगेच सांगता येतं. एकाच वेळेला अनेकांनी बोलू नये म्हणून शिक्षकच सगळ्यांना म्यूट करतात प्रश्न विचारलं की अनम्युट केलं जातं. त्यामुळे गोंधळ होत नाही. इतकंच काय तर प्रार्थनासुद्धा तिथे होते असं त्या म्हणाल्या.

मुलं व्यवस्थित बसतात. शिकण्याचीही नवीन पद्धत मुलांना आवडते आहे. सुरवाडे यांचा मुलगाही डिजिटल शाळेत जातो. त्यामुळे शिक्षक आणि पालक म्हणून त्यांना डिजिटल शाळेची चांगलीच ओळख झाली आहे.

पालकांना काय वाटतं?

पालकांना ही पद्धत आवडते आहे. पण ही कायमस्वरुपी...


शाळेत सकाळी प्रार्थनेच्या वेळी या दोघांचं भांडण झालं. नंतर ते भांडण वाढलं आणि चिडून एका विद्यार्थ्यानं दुसऱ्याला चाकूनं भोसकलं!

असं नाही की शाळकरी मुलांमधलं हे पहिलंच भांडण होतं. नक्कीच याआधीही शाळेत मुलं चिडल्यावर एकमेकांना मारत असल्याची अनेक उदाहरणं समोर आली आहेत. पण या प्रकरणात हिंसाचाराने गाठलेली पातळी चिंताजनक होती.

आजकाल अनेक किशोरवयीन मुलं हिंसेच्या घटना घडवून आणताना दिसतात. आणि मुलांमध्ये हे हिंसेचं वाढतं प्रमाण खरं चिंतेचं कारण आहे.

अल्पवयीन मुलांना जास्त राग येतो

UNICEFच्या एका नुसार जगभरात जवळपास 120 कोटी किशोरवयीन मुलं आहेत, म्हणजे ज्यांचं वय 10 ते 19 वर्षं आहे अशी मुलं. भारतात ही संख्या जवळपास 24.3 कोटी आहे, म्हणजे एकूण लोकसंख्येच्या साधारण एक चतुर्थांश इतकी. एवढंच नाही तर, जगभरात सर्वाधिक किशोरवयीन मुलं विकसनशील देशांमध्ये राहतात.

मुलांना किती राग येतो, हे त्यांच्या वयावर अवलंबून आहे. 2014मध्ये 'जर्नल सायकोलॉजिकल मेडिसीन'मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका रिसर्चनुसार मुलींपेक्षा मुलांमध्ये रागाचं प्रमाण अधिक असतं.

हे संशोधन भारतातील सहा वेगवेगळ्या ठिकाणांमध्ये करण्यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आलं. यात दिल्ली, बंगळुरू, जम्मू, इंदूर, केरळ, राजस्थान आणि सिक्कीम या ठिकाणच्या 5,647 अल्पवयीन आणि युवकांनी सहभाग घेतला.

या संशोधनानुसार 16 ते 19 वर्षं वयोगटातल्या मुलांमध्ये रागाचं प्रमाण अधिक असतं, तर 20 ते 26 वयोगटात रागाचं प्रमाण कमी असतं. म्हणजेच किशोरवयीन मुलं जास्त रागीट असतात.

पण या संशोधनानुसार मुलींपेक्षा मुलांमध्ये रागाचं प्रमाण अधिक असलं तरी, 12 ते 17 वयोगटातल्या 19 टक्के मुली शाळांमध्ये कोणत्या ना कोणत्या भांडणात सहभागी झालेल्या आढळतात.

तेव्हा प्रश्न हा पडतो की मुलांमध्ये ही हिंसक प्रवृत्ती कुठून येते? आणि का?

मोबाईल गेमचा परिणाम?

मानसोपचार तज्ज्ञ आणि मॅक्स हॉस्पिटलच्या समुपदेशक दीपाली बत्रा सांगतात, "अनेक कारणांमुळे मुलं हिंसक होत जातात आणि त्याचं प्रमाणही वाढू शकतं. पालकांचं मुलांवर किती लक्ष आहे, हा एक महत्त्वाचा घटक ठरतो."

"मोठ्या शहरांमधले पालक आपल्या मुलांवर पूर्णपणे लक्ष ठेऊ शकत नाहीत. म्हणून ते मुलांच्या हाती मोबाइल फोन्स देतात. मोबाइलवर मुलं काही असे गेम्स खेळतात, जे हिंसक प्रवृत्तींना चालना देतात," त्या सांगतात.

व्हीडिओ गेममुळं मुलांवर कसा परिणाम होतो, हे विचारल्यावर त्या सांगतात, "जेव्हा माझ्याकडे पालक मुलांमध्ये रागाचं प्रमाण वाढलं आहे, ही तक्रार घेऊन येतात तेव्हा मी विचारते की त्यंची मुलं किती वेळ व्हीडिओ गेम खेळतात. त्यावेळी कळतं की ती मुलं किमान तीन-चार तास व्हीडिओ गेम खेळतात."

"या खेळांत एकमेकांना मारावं लागतं. तुम्ही तेव्हाच जिंकता जेव्हा तुम्ही दुसऱ्याला संपवता. प्रत्येक जणाला जिंकावं वाटतं. हेच कारण आहे की व्हीडिओ गेममुळं मुलांचे स्वभाव बदलत आहेत."

हिंसा किंवा लैंगिक हिंसा असलेले व्हीडिओ गेम मुलांना खेळू देऊ नका, असा महत्त्वपूर्ण निर्णय 2010 साली अमेरिकेच्या सुप्रीम कोर्टाने दिला. या निर्णयाआधी कॅलिफोर्नियाच्या गव्हर्नरनी आपल्या राज्यात एक कायदा आणला होता, ज्यानुसार 18 वर्षांचे होईस्तोवर मुलांना हिंस्र व्हीडिओ गेम खेळता येत नाहीत.

पॉर्नची उपलब्धता

पालक मुलांना मोबाइल फोन सहज उपलब्ध करून देत असले तरी त्याद्वारे अनेक नको त्या गोष्टीही त्यांच्या हाती लागत आहेत, याची जाणीव अनेकदा उशिरा होते.

याचाच एक धोका म्हणजे, मुलांना आता स्मार्टफोन्समुळे सहज आणि गुप्तरीत्या पॉर्नसुद्धा उपलब्ध होत आहे.

देहरादूनमध्ये राहणाऱ्या पूनम असवाल यांना आयुष हा पाच वर्षांचा एक मुलगा आहे....


शास्त्री म्हणाले होते, "सदर अयुबने दिल्लीला पोहोचणार असल्याचं जाहीर केलं होतं. तो इतका मोठा माणूस आहे, लाहीम शाहीम. त्यांना दिल्लीला येण्याचा त्रास का दिला पाहिजे, असा प्रश्न मला पडला. मी विचार केला आपणच लाहोरला जाऊन त्यांचं स्वागत करू."

खरंतर हे लालबहादूर शास्त्री नव्हे तर 1965 च्या युद्धानंतरचा त्यांचा आत्मविश्वास बोलत होता. हे तेच शास्त्री होते ज्यांची कमी उंची आणि आवाजाची अयूब खान यांनी खिल्ली उडवली होती. अयूब खान लोकांचं आकलन त्यांच्या आचरणाऐवजी बाह्यरुपावरून करीत असत.

शास्त्रींना कमकुवत मानलं

पाकिस्तानातले भारताचे माजी उच्चायुक्त शंकर वाजपेयी सांगतात, "अयुब खान यांना भारत कमकुवत आहे असं वाटायचं. त्यांना वाटायचं कसं लढावं हे कुणाला कळत नाही आणि अतिशय कमजोर आहे. अयुब दिल्लीला येणार होते पण नेहरुंच्या निधनानंतर त्यांनी भेट रद्द केली. आता कुणाशी चर्चा करायची असं ते म्हणाले. तेव्हा शास्त्री म्हणाले तुम्ही येऊ नका आम्ही येऊ. ते कैरोला गेले होते. त्यावेळी परतताना ते कराचीत एक दिवस थांबले. शास्त्रींना विमानतळावर सोडण्यासाठी राष्ट्राध्यक्ष अयुब खान स्वतः आले होते याचा मी प्रत्यक्षदर्शी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होतो. शास्त्रींसोबत चर्चा करून काही उपयोग नाही असा इशारा आपल्या साथीदारांना करत असताना मी ऐकलं होतं."

एवढंच नव्हे तर काश्मीरवरील हल्ल्यानंतर भारत आंतरराष्ट्रीय सीमा ओलांडणार नाही, असा अंदाज त्यांनी वर्तवला आणि ही अयुब यांची सर्वांत मोठी चूक होती.

सेंटर फॉर पॉलिसी रिसर्चचे श्रीनाथ राघवन म्हणतात, "त्याठिकाणी अतिआत्मविश्वास होता. एकतर ते स्वत: जनरल होते. नेहरूंच्या निधनानंतर नवे पंतप्रधान येतील आणि  विशेषतः 1962 नंतर युद्धाचा सामना करण्याची क्षमता त्यांच्याकडे नसेल, असं त्यांना वाटलं असावं. दुसरं मुख्य कारण परराष्ट्र धोरण सल्लागार झुल्फिकार अली भुट्टो यांनी त्यांना सल्ला दिला की, यावेळी आपण भारतावर दबाव आणला तर काश्मीरचा प्रश्न आपल्या बाजूने सोडवता येईल."

ब्रिगेडियर ए. एच. चौधरी यांनी सप्टेंबर 1965 मध्ये आपल्या पुस्तकात लिहिलं, "अनेक वर्षांच्या लढाईनंतर एका माजी कॅबिनेट मंत्र्याने अयुब खान यांना विचारलं होतं की, मोहिमेपूर्वी त्यांनी यासंदर्भातील फायदे आणि नुकसान याविषयी कुणाशी चर्चा केली नव्हती का? त्यावर त्यांनी वैतागून उत्तर दिलं, 'वारंवार मला माझ्या कमतरतेची आठवण करून देऊ नका."

जेव्हा अयुब यांनी युद्धाचं कारण सांगितलं नाही

प्रसिद्ध पत्रकार कुलदीप नय्यर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, लढाई संपल्यानंतर ते पाकिस्तानात गेले होते. ते म्हणाले, "तू हे काय केलेस? असा प्रश्न मी अयुब यांना विचारला. तुम्हाला पूर्ण कल्पना आहे की शेवटी तुम्ही जिंकू शकत नाही. ते म्हणाले, मला हा प्रश्न विचारू नका. जेव्हा तुम्ही भुट्टो यांना भेटाल तेव्हा त्यांना हा प्रश्न विचारा."

यानंतर कुलदीप नय्यर यांनी भुट्टो यांची भेट घेतली. ते सांगतात, "मी त्यांना विचारलं की, प्रत्येक जण सांगत आहे ही भुट्टो यांची लढाई होती. त्यांनी उत्तर दिले, मी यापासून पळ काढणार नाही. मला वाटले हीच पराभूत करण्याची योग्य संधी आहे. कारण नंतर एवढ्या ऑर्डनंस फॅक्टरी येतील की आम्हाला तुम्हाला हरवणं कठीण गेलं असतं. दुसरं मला वाटलं जेव्हा आम्ही आमचे लोक पाठवू तेव्हा खोऱ्यातील लोक आमच्या समर्थनार्थ उभे राहतील. पण मी चुकीचा होतो."

अयुब यांना युद्ध करण्यासाठी भाग पाडल्यानंतर संयुक्त राष्ट्रांत युद्धबंदी स्वीकारणे ही भुट्टोंसाठी मोठी लाजिरवाणी गोष्ट असायला हवी होती. पण या प्रसंगी त्यांनी केलेल्या भाषणामुळे तटस्थ देशांना निराश केले असेल.

'भारतीय लष्कराने लाहोरच्या...