प्रियंका गांधी हनुमात मंदिरात पोहोचल्या

यात्रेपूर्वी त्यांनी हनुमान मंदिरात जाऊन दर्शन घेतलं, जिथे एकेकाळी त्यांची आजी आणि माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनीही पूजा केली होती.

त्यानंतर उत्तर प्रदेश काँग्रेसने प्रियंका आणि इंदिरा गांधी यांचे याच मंदिरात काढलेले मिळतेजुळते फोटो ट्वीट केले.

या यात्रेवेळी प्रियंका यांनी बोटीतून प्रवास केला आणि तरुणांबरोबर शिक्षण आणि बेरोजगारीसारख्या मुद्द्यांवर चर्चा केली.

"जाती-वर्ण आधारित संकुचित दृष्टी मागे सारत, कुठलाही भेदभाव न करत हे तीर्थ स्थान सर्वांना समानतेद्वारे एकजूट करतात, विश्वधर्म आणि मानवतेचा संदेश देतात," असं नंतर एक ट्वीट काँग्रेसने केलं आहे.

प्रयागराजमध्ये यमुना आणि गंगा या नद्यांचा संगम आहे. नेहरू-गांधी कुटुंबाच्या वारशाची गोष्ट हे शहर सांगतं. पण गेल्या काही वर्षांपासून इथे काँग्रेसची पकड कमकुवत झाली आहे.

प्रियंका गांधींनी फुलपूर मतदारसंघातून निवडणूक लढवावी, असा काँग्रेस कार्यकर्त्यांचा आग्रह आहे. देशाचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी या मतदारसंघाचं प्रतिनिधित्व केलेलं आहे.

आज गंगा यात्रेची सुरुवात करताना त्यांनी प्रयागराजम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

धल्या स्वराज भवनालाही भेट दिली, जिथे इंदिरा गांधींचा जन्म झाला होता.

"रात्री मला झोपवताना आजी मला जोन ऑफ आर्कच्या कहाणी ऐकवायची. आजही तिच शब्द माझ्या मनात मला ऐकू येतात. ती म्हणायची - धैर्यवान हो आणि बाकी सर्व चांगलं होईल," असं त्यांनी ट्वीट केलं.

असं सांगितलं जातं की, कुंभमेळ्यात राहुल गांधी आणि प्रियंका संगम स्नानासाठी जाणार होते. पण त्यांचा कार्यक्रम ठरू शकला नाही.

प्रचारासाठी जलमार्गाचा वापर होण्याची ही पाहिलीच वेळ आहे.

प्रियंका गांधीचा हा प्रचार त्यांना चर्चेच्या केंद्रस्थानी आणेल, असं जाणकारांना वाटतं. नदीच्या काठी स्थायिक असलेल्या काही पांरपरिक समाजघटकांनाही त्या भेटू शकणार आहेत. निषाद आणि मल्लाह अशा मागास जातीजमातींचे लोक मोठ्या संख्येने नदी काठी राहतात.

या तीन दिवसांच्या यात्रेदरम्यान त्या वेगवेगळ्या धर्म आणि समुदायांतील लोकांशी चर्चा करतील, असं काँग्रेस नेते राज बब्बर यांनी आधी ट्वीट केलं होतं.

"ही काही एकाच दिशेने होणारी 'मन की बात' नाही, तर लोकांशी केलेला खराखुरा संवाद असेल," असं ते म्हणाले होते. वाराणसीमध्ये ही यात्रा संपेल.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रियंका गांधीं यांचं दुर्दैवच म्हणावं लागेल की त्यांची सरचिटणीसपदी नियुक्ती झाली आणि काही दिवसातच पुलवामा घडलं. सुरुवातीच्या दहा दिवसात त्या पूर्णपणे गोंधळल्या होत्या.

प्रियंका गांधी यांना पक्षाचं राष्ट्रीय सरचिटणीसपद बहाल करत त्यांच्याकडे पूर्व उत्तर प्रदेशची जबाबदारी देण्यात आली. पण गेल्या चार महिन्यांमध्ये त्यांना आपली छाप पाडण्यात यश आलंय का?

खरंतर त्यांच्या कामगिरीचं मूल्यांकन करण्यासाठी चार महिन्यांचा कालावधी खूपच कमी आहे. मात्र संघटना तयार करण्यासाठी त्यांच्याकडे आधीच कमी वेळ असताना स्थिरस्थावर व्हायलाच त्यांना बराच वेळ लागतोय, असा एक सार्वत्रिक समज दिसतोय.

दिल्ली विद्यापीठातल्या विद्यार्थ्यांनी उत्तर प्रदेशात नुकताच एक सर्व्हे केला. या सर्व्हेमध्ये सहभागी 38,000 लोकांपैकी 44% लोकांनी समाजावादी पार्टी-बहुजन समाज पार्टीच्या आघाडीच्या पारड्यात मत टाकलं. तर प्रियंका गांधींमुळे पक्षाला कुठलाच फायदा झाला नसल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

प्रियंका गांधीं यांचं दुर्दैवच म्हणावं लागेल की त्यांची सरचिटणीसपदी नियुक्ती झाली आणि काही दिवसातच पुलवामा घडलं. सुरुवातीच्या दहा दिवसात त्या पूर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णपणे गोंधळल्या होत्या. त्यानंतर त्यांनी प्रचार सभा, रोडशो, बोटीतून 'गंगा यात्रा' सुरू केल्या आणि मीडियाने त्यांना चांगली प्रसिद्धीही दिली.

त्या लहान-लहान गटांना संबोधित करू लागल्या आणि मीडियाशीदेखील मनमोकळेपणाने बोलू लागल्या. रायबरेलीत तर त्यांनी एका गारुड्याशीही संवाद साधला. त्याच्या सापालाही त्या घाबरल्या नाही; उलट सापाला हातही लावला.

प्रियंका तरुण आहेत. त्यांची एक खास शैली आहे, ज्यामुळे त्या लोकांशी सहज संवाद साधतात, त्यांच्याशी सहजी जुळवून घेऊ शकतात. त्यामुळे त्या एक नैसर्गिक राजकारणी आहेत.

लोक त्यांची तुलना त्यांच्या आजी इंदिरा गांधी यांच्याशी करतात. मात्र त्यांच्यात इंदिरा गांधींची गुणवैशिष्ट असल्याचं अजूनतरी दिसलेलं नाही. अपयशाची भीती असूनही त्यांच्या कुटुंबाने ही जोखीम उचलली आहे. मात्र प्रियंका गांधी यांची जादू चालेल, असा पक्षाला विश्वास आहे.

मोदी यांचे माजी निवडणूक तज्ज्ञ आणि सध्या संयुक्त जनता दलाचे उपाध्यक्ष असलेले प्रशांत किशोर म्हणतात, "कुणाकडेही जादूची छडी नसते. लोकसभा निवडणुकीसाठी आता केवळ दोन-तीन महिन्यांचा कालावधी उरलाय. मला वाटत नाही की इतक्या कमी वेळेत त्या काँग्रेससाठी परिस्थिती बदलू शकतील. मात्र त्या एक मोठ्या नेत्या आणि लोकप्रिय चेहरा आहेत आणि पुढच्या काळात त्या (NDAसाठी) आव्हान ठरू शकतील."

प्रियंका गांधी राजकारणात नवख्या नाहीत. त्यांच्या आईच्या रायबरेली आणि भावाच्या अमेठी या दोन लोकसभा मतदारसंघांमध्ये त्या गेली अनेक वर्षं काम करत आहेत. काँग्रेस पक्ष आणि गांधी कुटुंबातल्या महत्त्वाच्या निर्णयांमध्ये त्यांचा सहभाग असतो. 2014च्या लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसच्या प्रचार मोहिमेचं नियोजन आखण्यात आणि समन्वय साधण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

एकदा मीडियाशी बोलताना प्रियंका गांधी म्हणाल्या होत्या, "माझं लक्ष्य 2019 आणि 2022 (उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणूक) आहे. 2022पर्यंत काँग्रेसला बळकट करण्याची माझी इच्छा आहे."

याचा अर्थ असाही होऊ शकतो का की काँग्रेसचं लक्ष्य 2022मध्ये होणाऱ्या उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुका आहेत? आणि काँग्रेस पक्ष तेव्हा प्रियंका गांधी यांना मुख्यमंत्रिपदाच्या उमेदवार घोषित करेल?

प्रियंका गांधी यांनी आसाम, केरळ आणि गुजरातमध्ये प्रचार केला असला तरी मुळात त्यांची प्रचार मोहीम ही उत्तर प्रदेशपुरती मर्यादित आहे. त्या अलाहबादपासून 'गंगा यात्रा' करत...


प्रियंका गांधींचं वाड्रा यांना सोडायला जाणं म्हणजे भाजपसाठी एका मोठा संदेश असल्याचं बोललं जात आहे.

''मी रॉबर्ट वाड्रा यांची साथ देणार आहे'' असं प्रियंका गांधींनी एनडीटीव्हीशी बोलताना सांगितलं.

रॉबर्ट वाड्रा यांना ED च्या कार्यालयात सोडल्यानंतर त्या काँग्रेस कार्यालयात गेल्या. कालच काँग्रेस कार्यालयात त्यांच्या नावाची पाटी लावण्यात आली होती. आज त्यांनी कार्यभार स्वीकारत लोकांच्या भेटीगाठी घेतल्या.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांचे मेहुणे रॉबर्ट वाड्रा यांना कोर्टाने 16 फेब्रुवारीपर्यंत अटकेपासून संरक्षण दिलं असलं तरी चौकशीसाठी वैयक्तिकरित्या हजर होण्याचेही आदेश दिले आहेत.

रॉबर्ट वाड्रांवरील आरोप

बेहिशेबी संपत्ती आणि मनी लाँड्रिग प्रकरणी वाड्रा  यांना आज सक्तवसुली संचलनालयाने पाचारण केलं होतं. बेहिशेबी संपत्तीविरोधी कायद्याअंतर्गत आज त्यांचा जबाब नोंदवला जाणार आहे.

लंडनमध्ये 12 ब्रायस्टन स्क्वेअरवर एका संपत्तीच्या खरेदीशी संबधित प्रकरणात ही चौकशी करण्यात येत आहे. 19 लाख पाऊंड मध्ये या संपत्तीची खरेदी झाली होती. या संपत्तीची मालकी वाड्रा यांच्याकडे आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. त्यांचे सहकारी सुनील अरोरा यांच्यावरही EDने मनी लॉंड्रिंग प्रकरणात गुन्हा नोंदवला होता.

रॉबर्ट वाड्रा यांच्यावर जमीन व्यवहारात कथित घोटाळे केल्याचे आरोप आहेत. विविध तपास यंत्रणाद्वारे वारंवार तपास आणि न्यायालयीन प्रक्रियेमुळेही त्यांचं नाव माध्यमांमध्ये येत असतं.

नुकतंच जोधपूर उच्च न्यायालयानं राजस्थानमधील एका प्रकरणी रॉबर्ट आणि त्यांच्या आईंना 12 फेब्रुवारी रोजी ईडीसमोर हजर राहण्याचे आदेश दिले आहेत.

तसंच रॉबर्ट वाड्रा यांच्या अटकेला स्थगिती देण्यास कोर्टानं नकार दिला आहे. त्यासाठी सरकारनं वेगळी याचिका दाखल करावी असं कोर्टानं सुचवलं आहे. असं वृत्त टाइम्स ऑफ इंडियानं दिलं आहे.

रॉबर्ट वाड्रांवरील इतर आरोप

टाइम्स ऑफ इंडियाच्या बातमीनुसार, सप्टेंबर महिन्यात हरियाणातल्या गुडगावमधील जमीन घोटाळाप्रकरणी रॉबर्ट वाड्रा आणि हरियाणाचे माजी मुख्यमंत्री भूपेंद्र सिंह हुड्डा यांच्याविरोधात FIR दाखल करण्यात आली आहे.

FIR मध्ये DLF ही कंपनी आणि ओंकारेश्वर प्रॉपर्टीज यांचंही नाव सामील आहे.

निवडणुका जवळ आल्या आहेत आणि त्यामुळे जुन्या प्रकरणांना समोर आणलं जात आहे, असं रॉबर्ट यांनी याप्रकरणी म्हटलं होतं.

सुरेंद्र शर्मा नावाच्या व्यक्तीनं याप्रकरणी एक FIR दाखल केली होती. शर्मा यांनी सांगितलं की, 2007मध्ये स्कायलाईट हॉस्पिटॅलिटी कंपनीनं शिकोहपूर गावात ओंकारेश्वर प्रॉपर्टीजच्या माध्यमातून 3 एकर जमीन कवडीमोल दरानं विकत घेतली होती.

रॉबर्ट वाड्रा या कंपनीचे संचालक आहेत. हरियाणाचे तत्कालीन मुख्यमंत्री भूपेंद्र सिंह हुड्डा यांनी नियम धाब्यावर बसवत या जमिनीचा व्यवहार केला होता, असा आरोप आहे.

याबाबत बोलताना वाड्रा यांनी म्हटलं होतं, 'निवडणुकीचा काळ आहे. इंधनाच्या किंमत वाढल्या आहेत...यामुळे लोकांचं मुख्य प्रश्नांपासून लक्ष विचलित करण्यासाठी माझ्या एका दशकाहून जुन्या प्रकरणाला समोर आणलं जात आहे. यात नवीन काय आहे?'

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रियंका चोपडाने बांगलादेशच्या कॉक्स बाझार शहरात रोहिंग्यांच्या एका कँपला भेट दिली.

"मुलांच्या एक अख्ख्या पिढीचं भविष्य इथे अधांतरी आहे. पुढे काय होणार हे त्यांना माहीत नाही. त्यांच्या चेहऱ्यावर हास्य होतं पण त्यांच्या डोळ्यांमध्ये नैराश्य स्पष्ट दिसत होतं. एक मोठ्या मानवी संकटाच्या तोंडावर ही मुलं उभी आहेत. आपण काहीतरी केलं पाहिजे. या जगाने काहीतरी करायला पाहिजे," असं म्हणत तिने इन्स्टाग्रामवर काही फोटो शेअर केले आहेत.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

पण तिच्या या भेटीमुळे तिला सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात ट्रोल केलं जात आहे.

कुणी पाकिस्तानात जाण्याचा सल्ला देत आहे तर कुणी तिने कधी काश्मिरी पंडितांची भेट का घेतली नाही, असा सवाल केला आहे.

शरद अग्रवाल म्हणतात, "कधी भारतातही येऊन जा. विसरू नका, आज तुम्ही जे काही आहात ते भारतामुळेच. शेजारी किती जरी चांगले असले तरी शवटी गरजेच्या वेळी आपलेच मदत करतात."

"जमल्यास काश्मिरी पंडितांनाही भेट देऊन या, ते तर आपल्याच देशात शरणार्थी म्हणून राहत आहेत. की तुम्हाला आणि UNICEFला फक्त रोहिंग्यांचीच पडली आहे?" असा प्रश्न अभिषेक कांबळे या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी विचारला आहे.

तर राहुल राहाणे म्हणतात, "तुम्हाला त्यांचा खूप पुळका आला असेल तर तुमच्या घरी घेऊन जा."

"परदेशी संस्था अशाच कामांसाठी यांना पैसे, पदकं आणि पुरस्कार देत असते. भोळ्याभाबड्या जनतेने यांना ओळखून राहावं," असा सल्ला रविकिरण सावे यांनी दिला आहे.

राजवैभव मोरे लिहितात, "देश सुरक्षिततेसाठी कधी कधी कठोर पण योग्य निर्णय घ्यावे लागतात. देशाचं हित या ४०- ५० हजार रोहिंग्यांना देशाबाहेर हकालण्यात आहे. वणवण भटकण्याचं नाटक करणारे देशाच्या चहुबाजू काबीज करून बस्तान मांडून बसले आहेत."

"प्रसिद्धी आणि सहानुभूती मिळवणे यापलीकडे यामागे काहीही हेतू नाही आहे," असं संतोष कावळे यांना वाटतं.

प्रेम जाधव यांनी प्रियंकाला भारतातील अनाथ आश्रमातील मुलांना मदत करण्याचं आवाहन केलं आहे. तर सोनी सोनावणे म्हणतात, "तिकडे पकिस्तानमध्ये पण जावा, तिथे पण जे मुस्लीम नाही त्यांची पण परिस्थिती बघा."

यावर जाफर पटेल यांची ही प्रतिक्रिया वेगळी ठरते - "प्रियंका यांनी तिथे जाऊन जे काम केलं आहे, आपल्या भारतासाठी अभिमानाची बाब आहे. पण काही लोकांना फक्त एका विषेश धर्माबद्दल वाईट नजरेने पहाण्याची घाण सवयच लागली आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रियंका चोप्रा आणि निक जोनस यांचा आज मुंबईत साखरपुडा पार पडला

प्रियंकानेही "Taken.. With all my heart and soul.." असं म्हणत निकच्या प्रेमाला आपली स्वीकृती नोंदवली आणि आपण आता 'एंगेज्ड' असल्याचं जाहीर केलं.

प्रियंकाच्या या इन्स्टाग्राम फोटोवर निकने "Wow congrats. He's the luckiest guy in the world (व्वा! शुभेच्छा! तो जगातला सर्वांत भाग्यवान पुरुष आहे)" अशी कमेंट केली.

शनिवारी मुंबईत प्रियंकाच्या घरी पूजेचं आयोजन करण्यात आलं होतं. यानंतर पार पडलेल्या एका छोटेखानी समारंभात साखरपुडा पार पडल्याचं वृत्त माध्यमांनी दिलं आहे. या कार्यक्रमासाठी दोघांचेही कुटुंब आणि जवळचे मित्र उपस्थित होते.

प्रियंका आणि निक यांच्या प्रेमाची चर्चा मे महिन्यात सुरू झाली होती. तेव्हापासून अनेकदा ते एकत्र दिसले होते.

काही दिवसांपूर्वी प्रियंका चोप्रानं एक इन्स्टाग्राम स्टोरी पोस्ट केली होती. त्यात समुद्राकडे पाहत दोन व्यक्ती उभे होते. तो गोव्याचा फोटो होता. त्यात तिने लिहिलं होतं, 'माझे आवडते पुरुष'. या फोटोत एक जोनस होता आणि तिचा भाऊ सिद्धार्थ चोप्रा होता.

काही दिवसांपूर्वी जोनसनेही इन्स्टाग्राम यांनी एक व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्हीडिओ शेअर केला होता, त्यात प्रियंका नाचताना दिसतेय. त्यात लिहिलं होतं, 'तो'.

शिवाय निकनं मुंबईत येऊन प्रियंकाची आई मधू यांना भेटला, असं पीपल मॅगझिननं म्हटलं होतं.

तसंच काही आठवड्यांपूर्वी दिग्दर्शक अली अब्बास जाफरच्या एका ट्वीटमुळे ही बातमी जवळजवळ नक्की झाली होती.

प्रियंका चोप्रासंदर्भातील ट्वीट

प्रियंका आता 'भरत' चित्रपटाचा भाग असणार नाही. याचं कारण एकदम खास आहे. तिने आम्हाला काही दिवसांपूर्वीच याविषयी सांगितलं. हे कारण कळल्यावर आम्हाला आनंद झाला. प्रियकांला आयुष्यातील नव्या इनिंग्जसाठी खूप साऱ्या शुभेच्छा! असं दिग्दर्शक अली अब्बास झफर यांनी ट्वीट केलं आहे.

पण कोण आहे भविष्यातला मिस्टर प्रियंका चोप्रा?

खरंच, कोण हो हा निक जोनस? त्याचं गाव कुठलं? घरी दारी कोण? आणि प्रियंकाशी जवळीक कधीपासून सुरू झाली?

निक किंवा निकोलस जेरी जोनस एक अमेरिकन गायक, लेखक, अभिनेता आणि रेकॉर्ड प्रोड्युसर आहे. वयाच्या सातव्या वर्षांपासून त्याने अभिनय करायला सुरुवात केली.

निक यांचा जन्म अमेरिकेतील टेक्सास स्टेटमध्ये डॅल्लास येथे पॉल केविन जोनास सिनिअर यांच्या पोटी झाला. आपले भाऊ जो आणि केविन यांच्याबरोबर निकने 2005 साली एक बँड बनवला - द जोनस ब्रदर्स.

2006 साली त्यांचा पहिला अल्बम It's about time आला तेव्हा निक अवघ्या 13 वर्षांचा होता. या बँडला डिस्ने चॅनलवर मोठं यश मिळालं.

2014 साली हा बँड वेगळा झाला, त्यानंतर निकने सोलो अल्बम रिलीज केला. 2017मध्ये त्याचा I remember I told you या अल्बममध्ये अॅन मेरी होती.

त्यानंतर ते काही चित्रपटात दिसला. 2015 मध्ये Careful what you wish for चित्रपटात त्याला एक भूमिका मिळाली आणि 2019 मध्ये अपेक्षित असलेल्या सायफाय फिल्म Chaos Walking मध्ये डेवी प्रेटिंस ज्युनिअरची भूमिका निभावतील.

निकची संपत्ती 1.8 कोटी डॉलर इतकी आहे. त्यात जोनास ब्रदर्स बँड आणि त्यांच्या टीव्ही करिअरचा मोठा वाटा आहे.

जेव्हा निक 13 वर्षांचा होता, तेव्हा त्याला टाईप 1 डायबेटिस झाल्याचं कळलं. त्यानंतर त्याने 'चेंज फॉर चिल्ड्रन फाउंडेशन' तयार केलं. या आजाराबाबत जागृती निर्माण करण्याचं काम हे फाउंडेशन करत.

निकच्या आयुष्यात याआधीही अनेक नावं जोडली गेली आहेत. 2006-07 मध्ये त्याची गर्लफ्रेंड माईली सायरस होती. या अफेअरचा खुलासा माईली यांनी लिहिलेल्या एका पुस्तकात केला होता. 2009 मध्ये ते पुन्हा जवळ आले पण नंतर त्यांच्या...


प्रियंका यांना घटनास्थळी जाण्यापासून रोखण्यात आलं. त्यामुळे रस्त्यावरच धरणे आंदोलनाला बसलेल्या प्रियंका गांधी यांना उत्तर प्रदेश पोलिसांना ताब्यात घेतलं आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

प्रियंका गांधींनी याविषयी एकानंतर एक ट्वीट करत मत मांडलं आहे.

"पीडितांना भेटल्यामुळे सरकार मला तुरुंगात टाकणार असेल, तर मी त्यासाठी तयार आहे. मी कोणताही गुन्हा केलेला नाही. खरं तर प्रशासनाची इच्छा असेल तर मी एकटीच पीडित कुटुंबीयांना भेटेल, असं मी सकाळीच स्पष्ट केलं होतं. पण असं असतानाही उत्तर प्रदेश सरकार तमाशा करत आहे. जनता सगळं काही पाहत आहे. मला पीडित आदिवासींना भेटू द्यावं, ही मागणी कायम आहे," असं प्रियंका यांनी म्हटलं आहे.

संध्याकाळपासून त्या या ठिकाणी ठिय्या मांडून बसल्या आहेत. पीडित कुटुंबाला भेटल्याशिवाय आपण परतणार नाहीत असं त्यांनी ठणकावून सांगितलं आहे.  पोलिसांनी त्यांना नारायणपूर येथे ताब्यात घेतलं आणि आता त्या मिर्झापूर येथील चुनार विश्राम गृहात थांबल्या आहेत.

बुधवारी एका जमिनीच्या वादातून सोनभद्रमध्ये हिंसाचार झाला होता. या ठिकाणी झालेल्या गोळीबारात 10 जणांचा मृत्यू तर 24 हून जण जखमी झाल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े आहेत, अशी माहिती पोलिसांनी दिली.

प्रियंका यांनी सर्वप्रथम लखनऊमध्ये उपचारासाठी दाखल असलेल्या जखमींची विचारपूस केली. त्यानंतर पीडितांची भेट घेण्यासाठी त्या सोनभद्रकडे जात होत्या.

याबाबत एएनआय या वृत्तसंस्थेशी बोलताना प्रियंका गांधी म्हणाल्या, "मला फक्त पीडित कुटुंबीयांची भेट घ्यायची आहे. मी माझ्यासोबत फक्त 4 व्यक्ती घेऊन जाईन असं सांगितलं. पण प्रशासन मला त्याचीसुद्धा परवानगी देत नाही. आम्हाला का रोखण्यात आलं, हे त्यांनी सांगावं. तोपर्यंत आम्ही इथेच शांतपणे ठाण मांडून बसणार आहोत."

"आम्ही आता झुकणार नाही. आम्ही शांतपणे पीडित कुटुंबीयांना भेटायला जात होतो. आता मला कुठे नेण्यात येत आहे, हे मला माहीत नाही. ते आम्हाला कुठेही नेणार असले तरी आम्ही जायला तयार आहोत," असं त्यांनी एएनआयसोबत बोलताना सांगितलं.

'काँग्रेसला संघर्षाशिवाय पर्याय नाही'

प्रियंका गांधींच्या या भूमिकेविषयी ज्येष्ठ पत्रकार व्यंकटेश केसरी सांगतात, "काँग्रेस पक्ष आता पराभवातून बाहेर पडत आहे. 25 जुलैला राहुल गांधींनी राजीनामा देऊन 2 महिने होतील. अध्यक्ष कोण, यातून पक्ष बाहेर पडत आहे. आता संघर्षाशिवाय नाही, असं पक्षाला जाणवलं आहे आणि तो संघर्ष प्रियंका गांधींनी सुरू केला आहे. यामुळे काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांच्या मनोधैर्य वाढण्यास मदत होईल."

"संकट काळात संघर्ष करायचा असतो आणि काँग्रेसनं आता संघर्षाला सुरुवात केली आहे. प्रियंका गांधींचा करिश्मा आहेच, पण राहुल गांधी अध्यक्ष असो अथवा नसो प्रियंका गांधींच्या नेतृत्वात काँग्रेस पक्ष आता वाटचाल करत आहे," केसरी पुढे सांगतात.

'इंदिरा गांधींशी तुलना पुरेशी नाही'

प्रियंका गांधींच्या या आंदोलनाची तुलना इंदिरा गांधींनी जनता सरकारविरोधात केलेल्या आंदोलनाशी होत आहे. सोशल मीडियावर अशा अनेक प्रतिक्रिया पडत आहेत.

ज्येष्ठ पत्रकार रशीद किडवई यांच्या मते, "या आंदोलनामुळे प्रियंका गांधींची इंदिरा गांधींबरोबर तुलना होत आहे. पण, 1977 ते 2019मध्ये फरक आहे. काळ बदलत चालला आहे. दुसरीकडे भाजपचं एक मॉडेल आहे. जे आदिवासी आणि दलितांना भाजपकडे आकर्षित आहे. त्यामुळे प्रियंका गांधी इंदिरा गांधींसारख्या दिसतात म्हणून काँग्रेसनं हुरळून जायला नको. ही तुलना पुरेशी नाही."

"2019च्या लोकसभा निवडणुकीचा अनुभव लक्षात असल्यास प्रियंका गांधींची कामगिरी काँग्रेससाठी फार सकारात्मक राहिली नाही. त्यामुळे काँग्रेसनं संघर्ष...


प्रिया दत्त

"वैयक्तिक कारणांसाठी हा निर्णय घेत असल्याचं प्रिया दत्त यांनी म्हटलं आहे. 'नर्गिस दत्त फाउंडेशन'च्या माध्यमातून माझं सामाजिक काम सुरूच राहील," असंही प्रिया दत्त यांनी एका प्रसिद्धीपत्रकात स्पष्ट केलं आहे.

कोण आहेत प्रिया दत्त?

प्रिया दत्त या अभिनेत्री नर्गिस आणि दिवंगत अभिनेते तसंच माजी खासदार सुनील दत्त यांची कन्या आहेत. अभिनेता संजय दत्त आणि नम्रता ही त्यांची भावंडे आहेत.

मुंबईच्या सोफिया महाविद्यालयातून त्यांनी समाजशास्त्रात पदवी संपादन केल्यावर न्यू यॉर्कमधील 'सेंटर ऑफ मीडिया आर्टस्' येथून त्यांनी टेलिव्हिजन प्रोडक्शनमध्ये पदव्युत्तर पदविका मिळवली.

'नर्गिस दत्त मेमोरियल चॅरिटेबल ट्रस्ट'च्या (NDMCT) त्या संस्थापकही आहेत. त्यांनी मुंबईस्थित उद्योजक ओवेन रोन्कोन यांच्याशी विवाह केला आहे. नम्रता आणि प्रिया यांनी 'मिस्टर अँड मिसेस दत्तः मेमॉयर्स ऑफ अवर पॅरेंटस' नावाने नर्गिस आणि सुनील दत्त यांच्या आठवणींवर पुस्तक लिहिले आहे.

सुनील दत्त यांनी 1984, 1989, 1991, 1999, 2004 असं पाच वेळा मुंबई वायव्य मतदारसंघाचं प्रतिनिधित्व केलं होतं. 1996 आणि 1998 साली झालेल्या निवडणुकां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मध्ये शिवसेनेचे मधुकर सरपोतदार विजयी झाले होते.

2005 मध्ये त्यांच्या निधनानंतर प्रिया दत्त यांनी याच मतदारसंघातून निवडणूक लढवण्याचा निर्णय घेतला आणि त्या यशस्वी झाल्या. त्यानंतर 2009 साली प्रिया दत्त यांनी उत्तर मध्य मुंबई लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली आणि त्यांनी लोकसभेत दुसऱ्यांदा प्रवेश केला. या निवडणुकीत त्यांनी भाजपच्या महेश जेठमलानी यांचा पराभव केला होता.

मात्र 2014 साली भाजपाच्या पूनम महाजन यांच्याकडून त्यांना पराभव स्वीकारावा लागला. या निवडणुकीमध्ये पूनम महाजन यांना 4,78,535 मते तर प्रिया दत्त यांना 2,91,764 मते मिळाली होती.

गेल्या सप्टेंबरमध्ये त्यांना काँग्रेसच्या राष्ट्रीय सरचिटणीसपदावरून मुक्त करण्यात आलं होतं.

मात्र काँग्रेस पक्षातील अंतर्गत दुफळीला कंटाळून प्रिया दत्त यांनी हा सोमवारी लोकसभा निवडणूक न लढण्याचा निर्णय घेतल्याचं मत राजकीय विश्लेषकांनी व्यक्त केलं आहे.

संजय निरुपम यांच्यासोबत मतभेद?

प्रिया दत्त यांची नाराजी ही गेल्या काही वर्षांपासूनची असल्याचं निरीक्षण पत्रकार पल्लवी घोष यांनी नोंदवलं. मुंबई प्रदेश काँग्रेस समितीचं अध्यक्षपद संजय निरुपम यांना दिल्यापासूनच प्रिया दत्त नाराज होत्या.

"गेल्या दोन-तीन वर्षांपासून प्रिया दत्त पक्षापासून अलिप्त झाल्यासारख्या वागत होत्या. मध्यंतरी त्यांनी राहुल गांधींच्या टीमवरही टीका केली होती. राहुल गांधी यांची टीम सर्वांना सोबत घेऊन जाणारी नसल्याचं प्रिया दत्त यांनी म्हटलं होतं. पक्षासोबतचे त्यांचे संबंध एवढे ताणले गेले होते, की राहुल गांधी मुंबईमध्ये आल्यानंतर प्रिया दत्त त्यांना भेटायचंही टाळायच्या," असं पल्लवी घोष यांनी सांगितलं.

राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे सांगतात की, "प्रिया दत्त यांचे संजय निरूपम यांच्यासोबत सलोख्याचे संबंध नव्हतेच. त्याचबरोबर त्यांचा कृपाशंकर सिंह आणि नसीम खान यांच्याशीही वाद झाला होता.

"गेल्या वर्षभरापासून दत्त पक्षामध्ये सक्रिय नव्हत्या. पक्षाच्या मीटिंगला त्यांची उपस्थिती नसायच्या. राहुल गांधी मुंबई दौऱ्यावर असताना, प्रिया दत्त त्यांना भेटायलाही जायच्या नाहीत. या सर्वाची परिणती ही प्रिया दत्त यांच्या निवडणूक न लढवण्याच्या निर्णयात झाली आहे."

पक्षासोबतचे संबंध ताणलेले

काँग्रेस आणि प्रिया दत्त यांच्यामध्ये गेल्या काही वर्षांपासून आलेला दुरावा हेच त्यांच्या या निर्णयामागचं कारण आहे, असं मत पत्रकार किरण तारे...


प्रियांका आणि सुमितचं ऑक्टोबर 2018 मध्ये लग्न झालं होतं.

तिचं प्रेम प्रकरण तिच्या घरी कळल्यानंतर तिच्या काकांनी तिला आणि तिच्या प्रियकराला जीवे मारण्याची धमकी दिली. तिचा प्रियकर लग्नाच्या कायदेशीर वयात येईपर्यंत तिला आणखी दोन वर्षं थांबावं लागणार आहे, म्हणून तिने तोपर्यंत संरक्षणाची मागणी कोर्टाकडे केली आहे.

या मागणीबदद्ल तिचं काही स्तरातून कौतुक झालं तर तितकीच टीकाही झाली. 'कुणी आपल्या पालकांना कोर्टात कसं खेचू शकतं, तेही एका परक्या पोराच्या प्रेमात?' असाही तिला ऐकावं लागत आहे.

पण महाराष्ट्रात ऑनर किलिंगच्या घटना आजही घडताना दिसतात, म्हणून तिची ही मागणी रास्त असू शकते.

यापूर्वीही आंतरजातीय विवाह, प्रेमविवाह आणि त्यांनंतर होणारं प्रतिष्ठेचं कथित नुकसान, यावरून अनेक जीव गेले आहेत. कधी दोघेही संपतात, तर कधी एकाचा जीव वाचतो. मग त्या व्यक्तीशी जोडल्या गेलेल्या माणसांच्या आयुष्याचं पुढे काय? ते कसे जगत आहेत, हा प्रश्न उरतोच.

पण, जिवंत राहीन की नाही याची भीती वाटते

20 डिसेंबर 2018 चा तो दिवस...सुमीत आणि माझी इंजिनिअरिंगच्या शेवटच्या वर्षाची परीक्षा सुरू होती. सुमीत आणि माझं चार वर्षा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंपासून एकमेकांवर प्रेम होतं.

माझ्या घरच्यांचा विरोध होता म्हणून आम्ही ऑक्टोबरमध्येच मंदिरात लग्न केलं होतं.इंजिनिअर झाल्यावर चांगली नोकरी करायची, स्वत:च्या पायावर उभं राहायचं आणि संसार थाटायचा... आमची खूप छोटी स्वप्नं होती.

त्या दिवशी पेपर सुटल्यावर घरी येताना कॉलेजच्या गेटवरच सख्ख्या भावाने सुमीतवर चाकूने वार केले. सुमीतला दवाखान्यात नेल्यावर डॉक्टरांनी त्याचा मृत्यू झाल्याचं सांगितलं!सगळी स्वप्नं एका क्षणात संपली!

हे सांगताना २२ वर्षांच्या भाग्यश्री वाघमारेला हुंदका आवरता आला नाही.

बीडमध्ये झालेल्या ऑनर किलिंगच्या या घटनेला पाच महिने झाले. पण तो दिवस आजही सतत भाग्यश्री वाघमारेच्या डोळ्यासमोर येतो.

भाग्यश्री या घटनेनंतर सावरण्याचा प्रयत्न करतेय. सध्या ती तिच्या सासू-सासर्‍यांबरोबर राहते. तिचं इंजिनिअर व्हायचं स्वप्न आजही कायम आहे, पण भीतीसुद्धा.

"16 तारखेला परीक्षा सुरू होतेय. पण मी परीक्षेला गेले आणि सुमीतसारखा माझ्यावरही हल्ला झाला तर?"

तारखेच्या पहिल्याच दिवशी तिच्या आरोपी आत्येभावाला जामीन मिळाला. ती सांगते, "भावांच्या विरोधात साक्ष देऊ नकोस, असं समजवायला आईवडिलांनी आजी-आजोबांना माझ्याकडे पाठवलं. ते मला स्वत:बरोबर घेऊन जाणार होते. भावांविरोधात साक्ष देऊ नकोस म्हणून दबाव टाकत होते.

"पण मी नाही गेले. पोलीस संरक्षण असलं तरी 'त्याला मारलं, आता तुलाही मारू' अशा धमक्या मला अनेकदा दिल्या आहेत.

"सासू-सासरे मला चांगलं सांभाळतात. मला परीक्षा द्यायचीये. चांगल्या ठिकाणी नोकरी करायची आहे. पण घराबाहेर पडताना जिवंत राहीन की नाही, याची भीती वाटते," ती सांगते.

"गजानन क्षीरसागर आणि कृष्णा क्षीरसागर या दोन आरोपींवर सुमीत वाघमारे यांच्या खुनाच्या कटात सहभागी असल्याचे आरोप होते. पण पोलिसांच्या चार्जशीटवरून असं दिसत नसल्याचा युक्तिवाद कोर्टात केला आणि कोर्टाने त्यांचा जामीन मंजूर केला," असल्याचं सरकारी वकील बाळासाहेब कोल्हे यांनी सांगितलं.

मुख्य आरोपी अजून पोलिसांच्या ताब्यात आहे आणि खटला सुरू असल्याने अधिक भाष्य करता येणार नसल्याचं ते म्हणाले.

सुमितची हत्या करण्यात आली.

'घटनेत स्त्रियांना स्वातंत्र्य'

भाग्यश्रीची सासू सुनीता वाघमारे याच भीतीने खचून गेल्या आहेत. सुमीतचा लहान भाऊ शिक्षण घेतोय.

"माझा आता एकच मुलगा राहिलाय, त्याला काही केलं तर मी जगूच नाही शकत," असं त्या म्हणतात.

"त्यात भाग्यश्रीची परीक्षा...


प्रियांका मोहिते

16 एप्रिल 2021 रोजी प्रियांका जगातल्या या सर्वात खडतर पर्वतशिखरावर यशस्वी चढाई करणारी ती पहिलीच भारतीय महिला ठरली.

विशेष म्हणजे प्रियांकापाठोपाठ त्याच दिवशी उत्तराखंडची महिला गिर्यारोहक शीतलनंही योगेश गार्ब्याल यांच्या साथीनं अन्नपूर्णा सर केलं.

इतकंच नाही, तर पुण्याच्या गिरीप्रेमी संस्थेच्या टीममधील भूषण हर्षे, डॉ. सुमित मांदळे, जीतेंद्र गावरे हे तिघे आणि भगवान चवले, केवल कक्का यांनीही अन्नपूर्णा सर केलं.

म्हणजे एकाच दिवशी महाराष्ट्राच्या सहा आणि एकूण आठ भारतीयांनी या शिखरावर तिरंगा फडकवला.

यावेळची अन्नपूर्णा मोहिम अशी अनेक बाबतींत दखल घेण्यासारखी ठरली. त्याविषयीच प्रियांका आणि गिरीप्रेमीच्या टीमशी आम्ही संवाद साधला.

अन्नपूर्णा मोहिमेवर महिलांचा ठसा

यावर्षी प्रियांका आणि शीतलसोबतच नेपाळच्या सहा महिलांनीही अन्नपूर्णा-1 वर यशस्वी चढाई केली. महिला गिर्यारोहकांचं हे यश लक्ष वेधक ठरलं आहे.

प्रियांकाच्या मते ही गोष्ट महिला गिर्यारोहकांमधली ताकद दाखवून देते. "तुम्हाला ठरलेल्या दिवशीच पर्वत चढावा लागतो. तुमचे पीरियड्स सुरू असतानाही. अन्नपूर्णा मोहिम असो किंवा त्याआ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

धीही मी स्वतः महिन्यातल्या 'त्या दिवशी' शिखर सर केलं आहे.

महाराष्ट्राच्या सहा आणि एकूण आठ भारतीयांनी या अन्नपूर्णा शिखरावर तिरंगा फडकवला.

"सगळ्या महिलांना माहिती असेल की त्यावेळी कसं वाटत असतं ते. वेदना होत असतात, मूडस्विंग्स असतात, तरीही त्या पर्वत चढू शकतात, कारण महिला खरंच कणखर असतात."

जगातलं सर्वात खडतर शिखर

अन्नपूर्णा-1 हे हिमालयाच्या अन्नपूर्णा रांगेतलं मुख्य शिखर हे 8,091 मीटर किंवा 26,545 फूट उंचीचं आहे. उंचीच्या मानानं हे जगातलं दहाव्या क्रमांकाचं शिखर असलं, तरी चढाईसाठी ते जगात सर्वात कठीण मानलं जातं.

प्रियांका सांगते, "बेस कँप सोडला, की सगळं आव्हानात्मक वाटू लागतं. कँप वनलाच पोहोचेपर्यंत चार तास लागतात. तिथे वाटेत खडकाळ पट्टा आहे, जो चढून जावं लागतं. बर्फातनं चालतानाही कसोटी लागते. अन्नपूर्णावर तर पावलोपावली हिमस्खलनाचा धोका आहे"

गिर्यारोहणाची सगळी कौशल्यं या मोहिमेत पणाला लागतात, असं प्रियांका नमूद करते.

पुण्याच्या गिरीप्रेमी संस्थेच्या टीममधील भूषण हर्षे, डॉ. सुमित मांदळे, जीतेंद्र गावरे हे तिघे आणि भगवान चवले, केवल कक्का यांनीही अन्नपूर्णा सर केलं.

"कँप थ्रीमध्ये रात्र घालवणं हा भीतीदायक पण तितकाच अविस्मरणीय अनुभव होता. रात्री आवाज यायचे कुठेतरी हिमकडे कोसळल्याचे आवाज येत होते. उंची वाढत जाते, तसं हवेतला ऑक्सिजन कमी होत जातो आणि पाठीवर जड सामान घेऊन चढाई करणं सोपं नसतं."

गिरीप्रेमीच्या भूषण हर्षे यांनाही तसाच अनुभव आला. "अन्नपूर्णावर शिखरावर उभे होतो, तेवढे काही क्षण सोडले तर कुठेही क्षणभरही विश्रांती घेणं शक्य नव्हतं. तिथे पुढे गेलेल्या टीमला वाटेत दोरही कमी पडले, तेव्हा एकेका टीमकडचे दोर जमा करून ते लावण्यात आले आणि त्याआधारानं सगळे वर चढले. पण मधल्या काही भागात दोराचा आधार नव्हता. अशी अनेक आव्हानं समोर होती."

जगात सर्वात उंचीवर असलेल्या माऊंट एव्हरेस्टवर आजवर पाच हजारांहून अधिक गिर्यारोहकांनी यशस्वी चढाई केली आहे तर केवळ 298 जणांनाच अन्नपूर्णा-1 हे शिखर सर करता आलं आहे. इथे झालेल्या मृत्यूंचं प्रमाणही तुलनेनं सर्वाधिक आहे.

गिरीप्रेमीच्या टीमचं नेतृत्व करणारे ज्येष्ठ गिर्यारोहक उमेश झिरपे सांगतात, "ज्या ज्या गिर्यारोहकांनी 14  अष्टहजारी शिखरं म्हणजे 8 हजार मीटरच्या उंचीवरची शिखरं सर करायचं ठरवलं, त्यांनी अन्नपूर्णा शेवटी सर केलं आहे. कारण हे अतिशय धोकादायक शिखर आहे. तिथे कुठलीही...


प्रियांका मोहिते हिमालयातलं अन्नपूर्णा-1 हे शिखर सर करणारी पहिली भारतीय महिला ठरली आहे.

विशेष म्हणजे त्याआधी शुक्रवारीच महाराष्ट्रातल्या भगवान चवले आणि केवल कक्का यांनी तसंच पुण्याच्या गिरीप्रेमी संस्थेच्या तीन गिर्यारोहकांनी अन्नपूर्णा-1 वर यशस्वी चढाई केली होती.

गिरीप्रेमी च्या टीममधील भूषण हर्षे, डॉ. सुमित मांदळे आणि जितेंद्र गावरे यांनी शिखरावर यशस्वी चढाई केली तर ज्येष्ठ गिर्यारोहक उमेश झिरपे यांनी या मोहिमेचं नेतृत्व केलं.

8,091 मीटर उंचीचं हे शिखर सर करणारी गिरीप्रेमी ही भारतातली पहिली नागरी संस्था ठरली आहे.

अन्नपूर्णा शिखरावर वाटचाल करत असताना

अन्नपूर्णा-1 हे शिखर उंचीच्या मानानं जगात दहाव्या क्रमांकावर आहे. मात्र ते सर्वांत खडतर शिखर मानलं जातं. गंडकी आणि मार्श्यंगदी या हिमनद्या इथून वाहतात.

नासा अर्थ ऑब्झर्व्हेटरीनुसार हिमालयातल्या वेगवान वारा आ सतत हिमस्खलनाचा धोका यामुळे अन्नपूर्णा रेंजमध्ये कुठल्याही शिखरावर चढाई सोपी नाही. म्हणूनच इथे आजवर अडीचशेच्या आसपास गिर्यारोहकांनाच यशस्वी चढाई करता आली आहे.

प्रियांका मोहिते

महाराष्ट्रातल्या गिर्यारोहकांचं हे यश आणखी वि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शेष ठरतं, कारण कोव्हिडच्या साथीच्या काळात ही मोहीम त्यांनी पार पाडली आहे. लॉकडाऊनची अनिश्चितता, तयारीसाठी मिळालेला मर्यादित वेल, कोरोना विषाणूची भीती, अशा अनेक अडचणींवर मात करत त्यांनी हे यश मिळवलं आहे.

गिरीप्रेमीनं सर केलेलं हे आठ हजार मीटर उंचीवरचं आठवं हिमशिखर ठरलं आहे. याआधी 2012 साली गिरीप्रेमीनं एव्हरेस्टवर यशस्वी चढाई केली होती. त्यानंतर ल्होत्से, मकालू, च्यो ओयू, धौलागिरी, मनास्लू आणि कांचेनजुंगा ही शिखरंही त्यांनी सर केली आहेत.

तर प्रियंकानं याआधी माऊंट एव्हरेस्ट, ल्होत्से, माऊंट मकालू अशी शिखरं सर केली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


प्रेम आणि प्रीतिशा

कुठल्याही पूर्वतयारीशिवाय, कुठलेही रीतीरिवाज न करता, अगदी साध्या पद्धतीनं हे लग्न पार पडलं. हे लग्न होतं प्रीतिशा आणि प्रेम यांचं. आता तुम्ही विचाराल की एवढं काय विशेष या लग्नात?

ही जोडी खास आहे - कारण प्रीतिशा जन्मावेळी एक मुलगा होती तर प्रेम जन्मावेळी एक मुलगी होता.

आंतरराष्ट्रीय महिला दिनी चेन्नईमध्ये हे दोघं 'आत्मसन्मान विवाह'मध्ये लग्नाच्या बंधनात अडकले. धार्मिक रीती रिवाजांना फाटा देऊन होणारी अशी लग्न 'आत्मसन्मान विवाह' नावानं ओळखली जातात. पुरोगामी विचारांचे तामीळ नेते आणि विवेकवादी कास धरली चपेरियार यांनी ही परंपरा सुरू केली होती.

सहा वर्षांपूर्वी प्रीतिशा आणि प्रेम यांची फेसबुकवर मैत्री झाली आणि नंतर या मैत्रीचं रूपांतर विवाहात झालं.

काय आहे तिची कहाणी?

तामिळनाडूतील तिरुनेलवेलीच्या कल्याणीपुरम गावात 1988 मध्ये प्रीतिशाचा जन्म झाला. प्रीतिशा हे आई-वडिलांचं तिसरं मूल.

शाळेत असताना प्रीतिशाला नाटकांमध्ये काम करणं आवडायचं. आज ती एक प्रोफेशनल स्टेज आर्टिस्ट आणि अॅक्टिंग ट्रेनर आहे.

प्रीतिशा

प्रीतिशा म्हणते, "ही 2004 किंवा 2005 मधली गोष्ट असेल, जेव्हा मी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आपल्या एका नातेवाईकाला भेटण्यासाठी पुद्दुचेरीला गेले होते. तिथं सुधा नावाच्या एका ट्रांसजेंडरशी माझी ओळख झाली. त्यांच्या माध्यमातून मला कड्डलूरच्या पुंगोडीविषयी माहिती मिळाली."

ही पुंगोडीअम्मा काही ट्रांसजेंडर्ससोबत पुण्यात एका भाड्याच्या घरात राहत होती. नंतर पुंगोडी या प्रीतिशासाठी आईसारख्या झाल्या म्हणून ती त्यांना पूंगोडीअम्मा अशा नावानं बोलवू लागली.

तिला समजलं की त्या घरात राहणारे बहुतांश ट्रांसजेंडर हे एकतर भीक मागायचे किंवा देहविक्रय करायचे. पण प्रीतिशाला असं काहीच करायचं नव्हतं.

सुधाच्या सल्ल्याने तिने ट्रेनमध्ये कुलुपं, साखळ्या आणि मोबाईल फोनचं साहित्य विकायला सुरुवात केली. "अनेक ट्रांसजेंडर्सनी याचा तीव्र विरोध केला. ते भीक मागत असताना मी जर वस्तू विक्री केली तर लोक त्यांना प्रश्न विचारतील," प्रीतिशा सांगते.

लिंगबदलची सर्जरी केली

लोकल ट्रेनमध्ये वस्तू विकण्यास प्रतिबंध असतानाही ती आपला लहानसा व्यवसाय सुरू करण्यात यशस्वी ठरली. "यातून दररोज 300 ते 400 रुपये कमाईची सोय झाली."

प्रीतिशा

17व्या वर्षी तिने स्वःकष्टाच्या कमाईतून लिंग परिवर्तनाची सर्जरी केली. मुलगा म्हणून जन्मलेली प्रीतिशा आता मुलगी झाली होती.

या सर्जरीनंतर घरच्यांनी तिचा स्वीकार केला आणि आता ती आपल्या कुटुंबांच्या संपर्कात असते, अशी माहिती प्रीतिशाने दिली. यानंतर ती दिल्लीच्या एका ट्रांसजेंडर आर्ट क्लबशी जोडली गेली. राजधानी आणि आसपासच्या परिसरात तिने अभिनय करायला सुरुवात केली.

तीन-चार वर्षांनंतर ती चेन्नईला परतली. प्रीतिशा म्हणते, "जेव्हा मी चेन्नईत अभिनय करायला सुरुवात केली, तेव्हा माझी भेट मणिकुट्टी आणि जेयारमण यांच्याशी झाली. त्यांच्याशी झालेल्या मैत्रीमुळे माझा अभिनय आणखी बहरून आला. त्यांच्याच मदतीमुळे मी आज फुलटाईम परफॉर्मर असून इतरांना अभिनयाचे धडेही देते."

काय आहे प्रेमची कहाणी?

प्रेम कुमारनचा जन्म तामिळनाडूतील इरोड जिल्ह्यात 1991 मध्ये एक मुलगी म्हणून झाला होता. तसं तर त्याचं लहानपण हे इतर सामान्य बालकांसारखंच होतं. पण किशोरावस्थेत येता-येता त्याला जाणवू लागलं की त्याच्या महिला शरीरात एक पुरुष दडलाय.

त्याने ही गोष्ट आपल्या आईला सांगितली. पण आईने याकडे दुर्लक्ष करत ही भावना फेटाळून लावली. त्याच्या आईवडिलांना वाटलं की, काळाच्या ओघात त्याच्या मनातला हा समज दूर होईल.

प्रेम आणि प्रीतिशा हे सहा वर्षांपूर्वी फेसबुकवर...


प्रेमा यांनी पैसे उभे करण्यासाठी अखेर केस विकले.

तामिळनाडूमधल्या सेलम जिल्ह्यात 31 वर्षीय प्रेमा राहतात. त्यांना आपल्या मुलांना खायला प्यायला देण्यासाठी पुरेसे पैसे नाहीत. म्हणूनच त्यांना असहाय्य वाटतं आहे.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

3 जानेवारीला त्याच्याकडे शिधा संपला त्यामुळे त्यांनी स्वयंपाक केला नाही. एकामागोमाग एक घडलेल्या दु:खद घटनांमुळे त्यांच्यावर दु:खाचा डोंगर कोसळला.

'हृदयद्रावक प्रसंग'

प्रेमा मुलगा कलियाप्पन बरोबर

"माझ्याकडे देण्यासारखं काहीच नाही. त्याचं मला वाईट वाटतं. हृदय पिळवटून निघतं. माझ्या मुलांना जर मी जेवू-खावू घालू शकत नसेन तर माझ्या जगण्याचा काय उपयोग?" असं प्रेमा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

प्रेमा यांच्याकडे कोणतीही मालमत्ता नाही, दागिने नाहीत, चीजवस्तू नाहीत. एवढंच नव्हे तर स्वयंपाकघरात वापरली जाणारी भांडीही नाहीत जी विकून पैसे उभे करता येतात.

"माझ्याकडे दहा रुपयांची नोटही नाही. माझ्याकडे फक्त प्लॅस्टिकच्या बादल्या आहेत."

आपल्याकडे विकून पैसे करण्यासारखं काहीही नाही असं त्यांच्या लक्षात होतं.

वजनावर केस विकले

मंदिरात भाविक केस दान ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करताना

एका दुकानात केस विकले जात असल्याचं मला आठवलं. त्या दुकानात मी गेले. डोक्यावरचे सगळे केस कापू दिले. त्या बदल्यात मला दीडशे रुपये मिळाले असं प्रेमा यांनी सांगितलं.

मानवी केसांची जगभर विक्री केली जाते आणि भारत हा त्याचा सगळ्यांत मोठा निर्यातदार देश आहे. विकलेल्या केसांचा उपयोग गंगावन आणि विग बनवण्यासाठी होतो.

काही हिंदू भाविक देवाकडे केलेला नवस पूर्ण झाला की आपले केस अर्पण करतात. विक्रेते हे केस विकत घेतात आणि परदेशात विकतात.

नवऱ्याची आत्महत्या

प्रेमा

प्रेमा यांना केस विकून जी तुटपुंजी रक्कम मिळालेय त्यातून एखाद्या मोठ्या शहरात फक्त एका वेळचं जेवण होऊ शकतं. मात्र गावात राहताना ही रक्कम बरीच मोठी आहे.

प्रत्येकी वीस रुपये या दराच्या तीन भाताच्या पॅकेट्स तीन मुलांसाठी मी विकत घेऊ शकले. प्रेमा यांनी तो भात मुलांना खाऊ घातला मात्र हा तात्पुरता दिलासा आहे.

हातातला शेवटचा पर्यायही निसटून गेल्याचं प्रेमा यांच्या लक्षात आलं आहे. आता कुटुंबासाठी पुढच्या जेवणाचं काय करायचं असा प्रश्न त्यांच्यापुढे आहे.

गेली अनेक वर्षं प्रेमा आपल्या नवऱ्याबरोबर वीटभट्टीत काम करत होत्या. त्यातून त्या जगण्याला आवश्यक पैसे  मिळवत असत.

त्यांच्या नवऱ्याने स्वत:ची वीटभट्टी सुरू करण्यासाठी कर्ज घेतलं होतं. पण ते प्रत्यक्षात साकार होऊ शकलं नाही. त्यांचा नवरा पुरेसे पैसे उभे करू शकला नाही. त्यामुळे त्यांची अवस्था केविलवाणी झाली.

त्यांच्या नवऱ्याने सात महिन्यांपूर्वी आयुष्य संपवलं.

प्रेमा यांचाही आत्महत्येचा प्रयत्न

त्यांनी केस विकले आणि थोडे पैसे मिळवले. त्यानंतर पैसा मिळवण्याचा कोणताच उपाय नसल्याने त्यांच्या मनात आत्महत्येचा विचार आला.

त्यांनी दोनदा आत्महत्येचा प्रयत्न केला. एका दुकानदाराने त्यांना रोखलं आणि नंतर बहिणीने त्यांना वाचवलं.

नवऱ्यावरचं कर्ज कसं फेडायचं या चिंतेने त्यांना घेरलं होतं.

काम

केस दान करून प्रेमा यांनी पैसे कमावले.

नवऱ्याच्या मृत्यूनंतर प्रेमा या घरातल्या एकमेव कर्त्या राहिल्या. वीटभट्टीचं काम त्या करतात. हे काम शारीरिक कष्टाचं आहे. कृषी मजूर म्हणून काम करण्यापेक्षा यात थोडे बरे पैसे मिळतात.

मी जेव्हा कामावर जातो तेव्हा मला 200 रुपये मिळतात. घर चालवण्यासाठी तेवढे पैसे पुरेसे आहेत असं प्रेमा सांगतात.

कामाच्या ठिकाणी त्या दोन मुलांना घेऊन जातात कारण ती मुलं अजून मोठी झालेली नाहीत.

केस...


प्रेमाच्या या दिवसाने तरुणाईला वेड लावलं, असंही म्हटल्यास वावगं ठरणार नाही. अगदी ठरवून या दिवशी कुणी प्रेमात पडत नाही, मात्र तरीही वर्षभर याची तयारी सुरू असते. पण इतिहास काय हे जाणून घेणंही गरजेचं आहे.

१४७७ मध्ये इंग्रजी भाषेत लिहिलेला व्हॅलेंटाईन मेसेज.

व्हॅलेंटाइन डेचा इतिहास

रोम राज्यातून व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्यास सुरुवात झाली होती. प्रेमाची अभिव्यक्ती करणारा हा दिवस संत व्हॅलेंटाइन यांच्या बलिदानाचा दिवस म्हणून ओळखला जातो.

रोममध्ये केलेडियस द्वितीय राजाच्या साम्राज्यात रोमन सैनिकांना लग्न आणि प्रेम करण्यावर बंदी घातली होती. हा राजा प्रेम म्हणजे निव्वळ टाईमपास आहे, असं मानत होता. त्यामुळे प्रेम करणार्‍यांचाही त्याला राग यायचा.

संत व्हॅलेंटाइनने याला विरोध करून काही सैनिकांचा विवाह लावून दिला. केलेडियसला हे समजल्यानंतर त्याने व्हॅलेंटाइनला तुरुंगात डांबलं.

तुरुंगात असतानाच व्हॅलेंटाइनचा जीव जेलरच्या मुलीवर आला. प्रेम केल्याची शिक्षा म्हणून 14 फेब्रुवारीला व्हॅलेंटाइनला फाशी देण्यात आली होती.

फाशीच्या आदल्या दिवशी व्हॅलेंटाइनने प्रेयसीला पत्र लिहिले आणि पत्राचा शेवट 'युअर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व्हॅलेंटाइन' असा केला. तेव्हापासूनच १४ फेब्रुवारीला हा दिवस साजरा केला जातो, अशी अख्यायिका आहे.

व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्याची सुरुवात कधीपासून झाली?

सर्वात पहिल्यांदा व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्याची सुरूवात झाली ४९६मध्ये.

प्रेमाचा दिवस साजरा करण्यासाठी एक विशिष्ट असा दिवस असण्याची प्रथा फार पूर्वीपासून होती. रोमन फेस्टिवलमधून याची खरी सुरुवात झाली.

रोमनमध्ये मध्य फेब्रुवारीमध्ये ल्युपर्सिया नावाचा सण साजरा केला जातो. म्हणजेच वसंत ऋतुची सुरुवात.

सेलिब्रेशनचा भाग म्हणून, मुलं मुलींच्या नावाची चिठ्ठी एका बॉक्समधून काढतात. त्यानंतर या फेस्टिवलदरम्यान, ते दोघं गर्लफ्रेंड बॉयफ्रेंड असतात, आणि नंतर त्यांना वाटलं तर ते एकमेकांशी लग्न देखील करू शकतात.

त्यानंतर चर्चने हा फेस्टिवल संत व्हॅलेंटाइन यांच्या स्मृतीत ख्रिचन धर्मात सामील करून घेण्याचा निर्णय घेतला.

पण कालांतराने, संत व्हॅलेंटाइनच्या नावाने लोकांनी आपल्या प्रिय व्यक्तींजवळ आपल्या भावना व्यक्त करायला सुरुवात केली.

मग आता तुम्ही कसली वाट पाहताय? घ्या संत व्हॅलेंटाइनचं नाव आणि करा आपल्या भावना व्यक्त. :)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रेमात असलेल्या तरुणाई या दिवसांची आतुरतेने वाट पाहत असतात.

व्हॅलेंटाईन डे साजरा करण्याचा इतिहासही फारच रोमांचक आहे. रोम राज्यातून व्हॅलेंटाइन डे साजरा करण्यास सुरुवात झाली होती. प्रेमाची अभिव्यक्ती करणारा हा दिवस संत व्हॅलेंटाइन यांच्या बलिदानाचा दिवस म्हणून ओळखला जातो.

पूर्वी हा दिवस एखादं फुल किंवा एखादी भेटवस्तू देऊन साजरा केला जायचा. पण आता त्याची परिभाषाच बदली आहे.

फेब्रुवारी महिन्याला सुरुवात झाली की, तरुणांमध्ये उत्सुकता असते ती 14 फेब्रुवारीची म्हणजेच 'व्हॅलेंटाईन डे' ची. पण या 'व्हॅलेंटाइन डे'ची सुरूवात एका आठवड्यापूर्वीच होते. काही लोक आपल्या पार्टनरला फुल, गिफ्ट देऊन प्रेम व्यक्त करतात. कुणी पार्टनरला रोमॅंटिक डेटला घेऊन जातं. चला जाणून घेऊ कोणत्या दिवशी कोणता डे साजरा केला जाणार आहे.

07 फेब्रुवारी: रोज डे

तर या वीकची सुरुवात होते 'रोज डे' ने. प्रेमाचं प्रतिक असलेला गुलाबाचं फूल देऊन आपल्या भावना व्यक्त केल्या जातात. लाल गुलाब हे प्रेमाचं प्रतिक आहे.

तर जो प्रेमात आहे, पण समोरच्या व्यक्तीला अजून जाणून घ्याचं असेल, तर अशा सिच्युएशनमध्ये गुलाबी रंगाचं गुलाब दिलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जातं. त्याशिवाय, पिवळा, नारंगी, पांढऱ्या रंगाच्या गुलाबाचींही वेगवेगळी महत्त्व आहे.

08 फेब्रुवारी: प्रपोज डे

दुसरा दिवस म्हणजे प्रपोज डे. या दिवशी तुम्ही तुमच्या आवडीच्या व्यक्तीकडे आपल्या भावना व्यक्त करू शकता. या दिवसाचे हेच महत्त्व आहे.

त्यामुळे हा दिवस आणखी खास आणि अविस्मर्णिय कसा करता येईल त्याचं नीट प्लॅन करायला विसरू नका.

09 फेब्रुवारी: चॉकलेट डे

व्हॅलेंटाईन वीकचा तिसरा दिवस हा चॉकलेट डे म्हणून साजरा केला जातो. चांगल्या कामाची सुरुवात नेहमी गोड खाऊन केली जाते. आणि त्यात चॉकलेट आवडत नाही, असा क्वचितच कोणी सापडेल.

बाजारात पण चॉकलेटचे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. त्यामुळ चॉकलेटच्या गोडव्या प्रमाणे प्रेमाचा गोडवा वाढण्यासाठी तुम्ही आपल्या प्रिय व्यक्तीला चॉकलेट देवून हा दिवस साजरा करू शकता.

10 फेब्रुवारी - टेडी डे

प्रेमात पडल्यावर प्रिय व्यक्तीला टेडी बिअर भेट देण्याची पद्धत आहे. विशेषत: मुलांना. व्हॅलेंटाईन वीकमधील चौथा दिवस टेडी डे म्हणून साजरा केला जातो.

चॉकलेट्स प्रमाणे त्यातही अनेक ऑप्शन्स उपलब्ध आहेत. त्यामुळे आपल्या प्रियकराची आवड ओळखा, आणि एक छानसा टेडी भेट वस्तू म्हणून द्या.

11 फेब्रुवारी - प्रॉमिस डे

रोज, चॉकलेट आणि टेडी गिफ्ट केल्यावर आता वेळ आलीये, एकमेकांना वचन देण्याची. त्यामुळेच व्हॅलेंटाईन वीकच्या पाचव्या दिवशी प्रॉमिस डे साजरा केला जातो.

कोणत्याही रिलेशनशिपमध्ये सुरूवातीपासूनच कमिटेड असणं खूप गरजेचं आहे. जेव्हा तुम्ही प्रॉमिस डेला तुमच्या प्रिय व्यक्तीला प्रेमात वचन देता तेव्हा त्यांचा तुमच्यावरील विश्वास आणखी दृढ होतो आणि नातं मजबूत होत जातं.

12 फेब्रुवारी - हग डे

'हग करणं' म्हणजे मिठी मारणं. प्रेम व्यक्त करण्याचं ते एक सुंदर माध्यम असतं. जेव्हा तुम्ही तुमच्या प्रिय व्यक्तीच्या कुशीत असता तेव्हा तुम्हाला सर्वात जास्त शांत आणि निवांत वाटतं.

त्यामुळे कितीही व्यस्त असला तरी दररोज एकमेकांना भेटल्यावर हग करायला मुळीच विसरू नका. आयुष्यभर ही गोष्ट लक्षात ठेवण्यासाठी 'हग डे' अवश्य सेलिब्रेट करा.

13 फेब्रुवारी - किस डे

व्हॅलेंटाईन वीक मधील सर्वात महत्त्वाचा आणि रोमॅंटिक दिवस म्हणजे किस डे. कारण या दिवशी प्रेमीयुगूल किस करून त्यांच्या मनातील प्रेमभावना एकमेकांना व्यक्त करत असतात. व्हॅलेंटाईन वीक अधिक रोमॅंटिक करण्यासाठी किस डे ला तुमच्या प्रिय व्यक्तीला किस करायला मुळीच...


प्रेमाला ना जाती-धर्माचं बंधन असतं, ना वयाचं. जगाने घालून दिलेली बंधनं तोडली नाहीत तर ते प्रेम कसलं? सर्वसाधारण प्रेमात आणि विवाहात मुलग्याचं वय जास्त आणि मुलीचं वय कमी असा जगाचा दंडक आहे.

वयाचं हे बंधन तोडणारं उदाहरण अधोरेखित झालं बॉलिवुड अभिनेत्री प्रियंका चोप्रा आणि अमेरिकन गायक निक जोनास यांच्या साखरपुड्याची बातमी आली तेव्हा.

या दोन्ही सेलिब्रिटीजवर जगभरातून अभिनंदनाचा वर्षाव झाला. अर्थात निक किंवा प्रियंकाने या बातमीला दुजोरा दिलेला नाही पण अभिनंदन करणाऱ्या संदेशांना नाकारलंही नाही.

पण त्यांच्या कथित साखरपुड्याने एका नव्या चर्चेला उधाण आलं आहे. निक प्रियंकापेक्षा दहा वर्षांनी लहान आहे. त्यामुळे कोणत्याही नात्यात वयाला किती महत्त्व आहे आणि मुख्य म्हणजे अशा नात्यात स्त्री पुरुषापेक्षा वयाने  मोठी असेल तर काय, असे प्रश्न चर्चेत आले.

स्त्री वयाने मोठी असेल तर?

गेल्या वर्षी इम्यानुअल मॅक्रॉन फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष झाले. त्यावेळी आणखी एक गोष्ट चर्चेत आली ती म्हणजे त्यांच्या पत्नीचं वय.

मॅक्रॉन यांच्या पत्नी आणि फ्रान्सच्या फर्स्ट लेडी ब्रिजेट मॅक्रॉन त्यांच्यापेक्षा 24 व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्षांनी मोठ्या आहेत. इम्यानुअल शाळेत असताना त्या तिथे शिक्षिका होत्या. त्याच वेळी त्यांचं प्रेम जमल्याचं सांगितलं जातं.

सर्वसाधारणपणे असं मानलं जातं की लग्नाच्या वेळी मुलीचं वय मुलापेक्षा कमी असलं पाहिजे. भारतात कायद्याने मुलीच्या लग्नाचं वय 18 आहे तर मुलाच्या लग्नाचं वय 21 आहे.

पण लग्नाच्या वेळी मुलीचं वय मुलापेक्षा जास्त असेल तर ते सामाजिक नियमांच्या विरुद्ध आहे का?

फोर्टिस आणि आईबीएस हॉस्पिटलमध्ये मॅरेज काऊन्सिलर म्हणून काम करणाऱ्या मनोवैज्ञानिक शिवानी मिस्री साढू बीबीसीशी यावर सविस्तरपणे बोलल्या.

त्या म्हणतात, "लहान वयाच्या पुरुषांशी लग्न करायचं की नाही किंवा त्यांच्याशी संबंध प्रस्थापित करायचे की नाही हे महिला पूर्वानुभवावरून ठरवतात. मोठ्या वयाच्या महिलांनी आपल्या आयुष्यात बरंच काही पाहिलेलं असतं. आपल्या अनुभवांवरून त्या बरंच शिकलेल्या असतात."

"वयाच्या एका टप्प्यावर पोहोचल्यानंतर त्यांना आयुष्यात असा पुरुष हवा असतो जो त्यांच्यावर प्रभृत्व गाजवणार नाही. म्हणूनच लहान वयाच्या पुरुषांबरोबर त्यांचं जास्त जमतं," असं त्या म्हणाल्या

समाज या नात्यांकडे कसं पाहातो?

'दिल चाहता है' या सिनेमात अक्षय खन्नाने वयाने मोठ्या असलेल्या महिलेच्या प्रेमात पडलेल्या तरुणाची भूमिका केली आहे. ही गोष्ट जेव्हा तो त्याच्या अगदी जवळच्या मित्रांना सांगतो तेव्हा त्याला समजून घेण्याऐवजी ते त्याची टर उडवतात, असं या सिनेमात दाखवण्यात आलं आहे.

या सिनेमातला हा सीन वास्तवाच्या जवळ जाणारा आहे.

इम्यानुअल आणि ब्रिजेट मॅक्रॉन

दिल्लीत राहाणाऱ्या मानसी आपल्या पतीपेक्षा पाच वर्षांनी मोठ्या आहेत. त्यांचं लग्न 2012मध्ये झालं होतं. त्यांचं आणि त्यांच्या पतीचं नातं मजबूत असलं तरी त्यांच्या मैत्रिणी त्यांना चिडवतात की त्यांनी लहान मुलाशी लग्न केलं आहे.

मानसी ही गोष्ट हसत हसत सांगतात. पण कधी कधी अशा प्रकारच्या थट्टेचे परिणाम गंभीर असू शकतात.

मॅरेज काऊन्सिलर शिवानी म्हणतात, "माझ्याकडे अशी अनेक जोडपी येतात ज्यांच्यातील तणावाला त्यांच्या मित्र-मैत्रिणींनी केलेली थट्टा कारणीभूत असते. वयात जास्त अंतर असेल तर अशा प्रकारचा तणाव वाढू शकतो."

वयात जास्त अंतर असल्याचे परिणाम

दोन लोकांच्या वयात जास्त अंतर असेल तर त्याचे वेगवेगळे परिणाम पाहायला मिळतात. जर मुलीचं वय 40पेक्षा जास्त असेल तर नात्यात गरोदरपणाशी संबधित समस्या उद्भवू शकतात. वाढत्या...


प्रोफेसर पाशा सांगतात की पाँपेओंच्या भारत दौऱ्याचं महत्त्व दोन गोष्टींमुळे वाढलं आहे. एक म्हणजे नुकतंच इराणने अमेरिकेचं एक ड्रोन विमान पाडलं. यामुळे आखातात तणाव वाढला आहे आणि तिथली परिस्थिती गंभीर झाली आहे.

दुसरी गोष्ट अशी की संयुक्त अरब अमिरातींमध्ये तेल वाहून नेणाऱ्या जहाजावर हल्ला झाला होता, त्यामुळे तेलवाहतूकीवर परिणाम झाला आहे. तसंच तेलाच्या इन्शुरन्सचा प्रीमियम वाढल्यामुळे तेलाच्या किंमतीत वाढ झाली आहे.

यावर ट्रंप यांचं म्हणणं आहे की ते इराणवर सैनिकी कारवाई करणार होते, पण शेवटच्या क्षणी काही कारणांमुळे त्यांनी हा हल्ल्याचा निर्णय रद्द केला. या सगळ्यामुळे तणाव दिवसेंदिवस वाढतच चालला आहे. इराणचं म्हणणं आहे की अमेरिकेने हल्लाबिल्ला केला तर ते कठोर प्रत्युत्तर देतील.

पाहा हे विश्लेषण

पाँपेओ ज्या हेतूने भारतात आले आहेत, त्यांच्याकडे लक्ष देणं महत्त्वाचं आहे, असंही पाशा सांगतात.

भारत 400 अॅन्टीबॅलिस्टिक मिसाईल रशियाकडून खरेदी करू इच्छितो. पण शस्त्रास्त्र विक्रीच्या बाबतीत, त्याच्या किमती ठरवण्याच्या चढाओढीत अमेरिकेला सगळ्यात शक्तिशाली देश बनायचं आहे.

नरेंद्र मोदी आणि माईक पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ँपेओ यांच्यात काय चर्चा होणार?

एका बाजूला नरेंद्र मोदी अमेरिकेचे राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रंप आपले जवळेचे मित्र आहेत, असं सांगतात तर दुसऱ्या बाजूला दोन्ही देशांमध्ये अनेक गोष्टींवरून मतभेद आहेत. अशात हे दोन्ही नेते काय चर्चा करतील?

प्रोफेसर पाशा सांगतात की, "सगळ्यांनाच माहिती आहे की भारताला अमेरिकेबरोबरचे संबंध दृढ करायचे आहेत. संबंध सुधारण्याची सुरुवात माजी पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंह राव यांच्या काळात झाली. सध्या प्रत्येक क्षेत्रात अमेरिकेशी भारताचे गहिरे संबंध प्रस्थापित होत आहेत. आता तर शस्त्र खरेदीच्या बाबतीतही दोन्ही देशांमध्ये प्रगती झाली आहे.

अर्थात तरीही अशा अनेक बाबी आहेत ज्यात दोन्ही देशांमध्ये मतभेद आहेत. यात सगळ्यात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे पाकिस्तान आणि काश्मीर. भारताची इच्छा आहे काश्मीर मुद्द्यावर पाकिस्तान तसंच कट्टरतावाद्यांवर दबाव आणावा. पण अमेरिकेने भारताच्या इच्छेप्रमाणे पावलं उचलली नाहीयेत.

प्रोफेसर पाशांना असंही वाटतं की अमेरिका भारत आणि चीन यांच्यात जे संबंध सुधारत आहेत त्याने खूश नाहीये. अमेरिका चीनला एकटं पाडायचे पुरेपूर प्रयत्न करत आहे.

चीन आणि पाकिस्तान तसंच रशिया आणि भारताच्या दरम्यान असलेल्या संबंधांवर अमेरिकेला वाटतं की भारताला इतर देशांशी असलेल्या संबंधांची एक रणनिती बनवायची आहे. तर दुसरीकडे अमेरिकेलाच भारत, जपान, ऑस्ट्रेलिया आणि इतर देशांसोबत आपला गट तयार करायचा आहे.

अमेरिकेला वाटतं की भारताने रशियाकडून मिसाईल्स खरेदी केले तर पुढे जाऊन भारत अमेरिकेला जो गट बनवायचा आहे, त्या गटात सहभागी होणार नाही.

आखाती भागात असलेल्या तणावावर भारताची भूमिका

प्रोफेसर पाशा सांगतात की जेव्हाही कुणी अमेरिकेचा मंत्री किंवा अधिकारी भारतात येतो, तेव्हा ला नेहमी ठसवलं जातं की आखाती देशांमध्ये 80 लाखांहून अधिक भारतीय आहेत. भारताचं इंधन, पेट्रोल किंवा गॅस याच भागातून येतो. व्यापाराच्या दृष्टीने हा भाग भारतासाठी खूप महत्त्वाचा आहे.

यातून भारताला हे स्पष्ट करायचं असतं की या भागात जेव्हाही तणाव असतो तेव्हा त्याच्या भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर वाईट परिणाम होतो. त्यामुळे भारत अमेरिकेला हे नक्कीच सांगण्याचा प्रयत्न करेल की इराण प्रश्नासंबंधी सारासर विचार करून भूमिका घ्यावी. एक चुकीचं पाऊल फक्त अमेरिका आणि इराणच नाही तर संपूर्ण जगाला महागात पडेल.

इराणवरून असलेल्या तणावावरून भारत ओमान आणि इतर देशांशी...


प्लाझ्मा थेरपी (प्रातिनिधिक फोटो)

भारतात संसर्ग क्षमता तीव्र असलेला 'डबल म्युटंट' आढळून आलाय. या म्युटेशनला रोगप्रतिकारशक्ती ओळखत नाही. त्यामुळे कोरोना रुग्णांची संख्या वाढलीये.

इंडियन काउंसिल ऑफ मेडिकल रिसर्चचे (ICMR) संचालक डॉ. बलराम भार्गव म्हणतात, "रोगप्रतिकारशक्तीचा व्हायरसवर प्रचंड दबाव असल्याने व्हायरस म्टुटेट होतात. वातावरण आणि उपचारपद्धत ही म्युटेशनची दोन प्रमुख कारणं आहेत."

कोरोना रुग्णांवर उपचारात 'प्लाझ्मा थेरपी' कायम चर्चेत राहिलीये. यामुळे जीव वाचत नाही, असं केंद्राने स्पष्ट केलंय. तर, 'प्लाझ्मा' म्युटेशनसाठी कारणीभूत आहे, असं काही तज्ज्ञांचं मत आहे.

'प्लाझ्मा' मुळे व्हायरसमध्ये म्युटेशन होतं?

भारतात रुग्णसंख्या वाढण्यासोबतच जीव वाचवण्यासाठी 'प्लाझ्मा' ला प्रचंड मागणी आहे. 'प्लाझ्मा' शोधण्यासाठी नातेवाईकांची धावपळ सुरू झालीये.

महाराष्ट्र सरकारच्या कोव्हिड टास्कफोर्सचे सदस्य डॉ. शशांक जोशी सांगतात, "आपल्याला माहित आहे, प्लाझ्मा म्युटंट तयार होण्यासाठी कारणीभूत आहे. पण, आपण अजूनही प्लाझ्मा वापरतोय."

कोरोनाचं म्युटेशन झालं आहे.

महाराष्ट्रात कोव्हिड टास्कफोर्सने,... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एप्रिल महिन्यात 'प्लाझ्मा थेरपी' उपचारपद्धतीमधून वगळण्याच्या सूचना जारी केल्या आहेत.

"मध्यम आणि तीव्र स्वरूपाच्या संसर्गात प्लाझ्माचा फायदा नाही. आजार सौम्य असेल तरच, संशोधनासाठी आणि सहानुभूतीच्या तत्वावर प्लाझ्माचा वापर करू शकतो, " असं डॉ. जोशी पुढे सांगतात.

तज्ज्ञ म्हणतात, अनेक रुग्णालयात प्लाझ्मावर अनावश्यक भर दिला जातोय. काहीवेळा, नातेवाईकांच्या आग्रहाखारतही प्लाझ्मा द्यावा लागतो असं कोरोना रुग्णांवर उपचार करणारे डॉक्टर सांगतात.

प्लाझ्मा थेरपी

डॉ. जोशी पुढे म्हणतात, "काही उपचारपद्धतीवर निर्बंध घालावे लागतील. नाहीतर जास्त म्युटंट तयार होतील आणि येणाऱ्या काळात नुकसान सोसावं लागेल."

सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ काय म्हणतात?

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, प्रत्येक व्हायरस आपलं रूप बदलत असतो. यालाच सोप्या शब्दात आपण म्युटेशन असं म्हणतो.

पुण्याच्या सरकारी रुग्णालयातील सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ नाव न घेण्याच्या अटीवर सांगतात, "प्लाझ्मा थेरपीमुळे व्हायरसमध्ये म्युटेशन होणं शक्य आहे."

"प्लाझ्मामधील अँटीबॉडीज (रोगप्रतिकारशक्ती) रुग्णाच्या शरीरातील व्हायरसवर हल्ला करून त्यांना मारण्याचा प्रयत्न करतात. व्हायरसही स्वत:चा बचाव करण्याचा प्रयत्न करतो. अँटीबॉडीजने व्हायरसला मारलं नाही तर तो आपलं रूप बदलतो आणि सटकतो. याला एस्केप म्युटेशन म्हणतात," असं ते पुढे सांगतात.

भारतात आढळून आलेलं E484Q आणि L452R ही दोन्ही एस्केप म्युटेशन म्हणून ओळखली जातात. या म्युटेशनला रोगप्रतिकारशक्ती ओळखत नसल्याने, संसर्ग पसरतो असं तज्ज्ञ सांगतात.

जगभरात कोरोना व्हायरसचे विविध स्ट्रेन म्हणजेच प्रकार आढळले आहेत.

तर, डॉ. रवी वानखेडकर सांगतात, "प्लाझ्मा दान केलेल्या व्यक्तीच्या शरीरातील प्लाझ्मा कमकुवत असेल किंवा यात चांगल्या अँटीबॉडी नसतील तर, रुग्णाच्या शरीरातील व्हायरस पूर्ण मरणार नाही. अशावेळी व्हायरसमध्ये म्युटेशन होण्याची दाट शक्यता असते."

तज्ज्ञ सांगतात, काहीवेळा रुग्णाचे नातेवाईक शेवटचा प्रयत्न म्हणून प्लाझ्मा थेरपीचा आग्रह धरतात.

इन्स्टिट्यूट ऑफ जिनोमिक-इंटीग्रेटेड बायोलॉजीचे संचालक डॉ. अनुराग अग्रवाल सांगतात, "प्लाझ्या थेरपीमुळे व्हायरसमध्ये म्युटेशन होणं शक्य आहे. पण, यामुळे व्हायरसमध्ये नक्की म्युटेशन होतंय याचा काही ठोस पुरावा अजूनही पुढे आलेला नाही."

प्लाझ्मा थेरपी बाबत केंद्राची भूमिका काय?

भारतात आणि जगभरात कोव्हिड-19 ग्रस्त...


प्लाझ्मा थेरपीचा फायदा नाही - एम्स हॉस्पिटल

ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायंसेस म्हणजेच नवी दिल्लीतल्या AIIMS हॉस्पिटले म्हटलंय की, कोरोना बाधित रुग्णांवर प्लाझ्मा थेरपीच्या चाचण्या केल्यानंतर त्याचा विशेष फायदा होताना दिसत नाहीय.

एम्स हॉस्पिटलचे संचालक डॉ. रणदीप गुलेरिया यांनी ANI या वृत्तसंस्थेशी बोलताना आज (6 ऑगस्ट) ही माहीती दिली. मात्र, हा निष्कर्ष सुरुवातीच्या केसेमधून आल्याचंही त्यांनी स्पष्ट केलंय.

प्लाझ्मा थेरपीचा नेमका प्रभाव जाणून घेण्यासाठी 15 - 15 रुग्णांचे दोन गट बनवण्यात आले होते. यातल्या रुग्णांच्या एका गटाला कोरोनाचे सामान्य उपचार देण्यात आले होते. तर दुसऱ्या गटाला प्लाझ्मा थेरपीचा उपचार करण्यात आला होता.

याबद्दल डॉ. रणदिप गुलेरिया सांगतात, "दोन्ही गटातील रुग्णांचा मृत्यू दर हा समान होता आणि दोन्ही गटांना काही विशेष फायदा मिळाला नाही. मात्र, अंतिम निष्कर्ष काढण्यासाठी आम्हाला अजून पुरावे लागतील. पण, प्लाझ्मा थेरपीने रुग्णांना कोणताही त्रास होत नसल्याचं स्पष्ट झालंय."

प्लाझ्मा थेरपी अजूनही चाचण्यांच्या पातळीवर असून त्याचा अंतिम निष्कर्ष अद्यापही आलेला नाही. अस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्ट केलंय.

टर्कीमध्ये प्लाझ्माचा पहिला डोनर

टर्कीमधले डॉ. कुर्सत डेमिर कोरोनातून बरे झालेले पहिले प्लाझ्मा डोनर ठरले आहेत.

महाराष्ट्रात कोरोनाग्रस्तांवर प्लाझ्मा थेरपी सुरू झाली आहे. मात्र प्लाझ्मा थेरपी किती यशस्वी ठरू शकते, याबद्दल अजून ठोस पुरावे मिळाले नसल्याचंही ICMRने यापूर्वीच म्हटलं आहे.

टर्कीमधील डॉ. कुर्सत डेमिर कोरोनातून बरे झालेले पहिले प्लाझ्मा डोनर ठरले आहेत.

अमेरिकेच्या अन्न आणि औषध प्रशासनानंही प्लाझ्मा थेरपीकडे एक प्रायोगिक उपचारपद्धती म्हणूनच पाहिल्याचं ICMR कडून सांगण्यात आलं होतं. त्यामुळे ही बातमी चांगली असली तरीसुद्धा अजून बरंच संशोधन यात होणं बाकी आहे.

पण ही थेरपी काय आहे? हिचा वापर भारतात होतोय का? यामुळे कोरोनाचं संकट दूर व्हायला मदत होईल का?  हे आपण समजून घेऊयात.

प्लाझ्मा थेरपी काय आहे?

रक्तातला प्लाझ्मा वेगळा काढून त्यावर अभ्यास सुरू आहे. हाच प्लाझ्मा आता इतर कोव्हिड रुग्णांचे जीव वाचवू शकणार आहे.

कोरोना विषाणूला हरवून जी व्यक्ती बरी झाली आहे, त्या व्यक्तीचं रक्त आता इतर पेशंट्चे जीव वाचवू शकेल.

हे नेमकं कसं शक्य आहे?

तर एखादा विषाणू शरीरात शिरला की आपलं शरीर त्याला हुसकावून लावण्यासाठी जोरदार प्रयत्न करतं. विषाणू आणि आपल्यात होणाऱ्या या लढाईत आपले सैनिक असतात ते अँटिबॉडीज. एका विशिष्ट विषाणूला मारण्यासाठी आपलं शरीर विशिष्ट प्रकारच्या अँटीबॉडीज तयार करतं.

या अँटीबॉडीज आपल्या रक्तातल्या प्लाझ्मामध्ये असतात. कोव्हिडमधून बऱ्या झालेल्या व्यक्तीच्या शरीरात कोरोनाशी लढू शकणाऱ्या अँटीबॉडीज मुबलक असतात. त्या काढून कोरोनाशी लढणाऱ्या एखाद्या वृद्ध व्यक्तीच्या शरीरात सोडल्या तर मग त्या वृद्ध व्यक्तीचं शरीर कोरोनाशी चांगल्या पद्धतीनं दोन हात करू शकतं.

सर्वात आधी केरळमध्ये प्रयत्न

प्लाझ्मा थेरपीसाठी परवानगी भारतात सगळ्यांत आधी केरळच्या 'श्री चित्र तिरुनल इन्स्टिट्यूट फॉर मेडिकल सायन्सेस अँड टेक्नॉलॉजी' या हॉस्पिटलने प्लाझ्मा थेरपीसाठी पुढाकार घेतला. त्यांनी केंद्रीय संस्थांकडे मागितली. त्यानंतर आता महाराष्ट्रानेही ही प्रक्रिया सुरू केली आहे.

केंद्रीय आरोग्यमंत्री डॉ. हर्षवर्धन आणि विविध राज्यांच्या आरोग्यमंत्री यांच्यात झालेल्या बैठकीत कोरोनाचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या राज्यांनी प्लाझ्मा थेरपीचा उपयोग करण्यासाठी परवानगी मागितली आहे....


प्लेगपासून संरक्षण व्हावे अशी मागणी करणारे लोक

यामुळे राजघराण्यांत उलथापालथ झाली, वसाहतवाद (Colonialism) वाढला आणि अगदी या सगळ्याचा वातावरणावरही परिणाम होतं तापमान काहीसं घसरलं.

14व्या शतकातील मृत्यूसत्र आणि पाश्चिमात्य युरोपाचा उदय

1350च्या सुमारास युरोपात झालेला प्लेगचा उद्रेक भीषण होता. एकूण लोकसंख्येच्या एक तृतीयांश संख्या यावेळी मारली गेली.

पण लाखो लोकांचा जीव गेल्याने युरोपातले अनेक देश आधुनिक व्हायला मदत झाली. आज हे देश जगातल्या श्रीमंत देशांपैकी आहेत.

गाठीच्या प्लेगमुळे युरोपातले लाखो लोक मृत्युमुखी पडले. परिणामी शेतात काम करणाऱ्या कामगारांची संख्या घटली आणि जमिदारांना मजूरांचा तुटवडा भासायला लागला.

याचा परिणाम म्हणून उरलेल्या कामगारांकडे जास्त पैसे मागण्याची शक्ती आली.

यापूर्वी सरंजामशाहीमध्ये या कामगारांना जमिनीदाराच्या जमिनीवर सक्तीने काम करावं लागत असे. पण प्लेगनंतर ही परिस्थिती बदलली.

आणि पश्चिम युरोपात आधुनिक, कमर्शियल म्हणजे व्यापारी आणि पैशांवर आधारित अर्थव्यवस्था उदयाला आली.

प्लेगपासून संरक्षण व्हावे अशी मागणी करणारे लोक

लोकांकडून काम करवून घेणं जसजसं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

महाग होत गेलं तसतसे उद्योगांनी लोकांना पर्याय देणाऱ्या तंत्रज्ञानात गुंतवणूक करायला सुरुवात केली.

पण प्लेगच्या या उद्रेकामुळे साम्राज्यवादाला खतपाणी मिळाल्याचंही म्हटलं जातं.

समुद्रमार्गे प्रवास करणं किंवा एकंदरीतच नवख्या वाटा धुंडाळणं तोपर्यंत मोठ्या धोक्याचं मानलं जाई. पण प्लेगमुळे घरातच इतक्या जणांचा मृत्यू झाला की  लोक लांबच्या प्रवासाला जायला अधिक इच्छुक झाले. युरोपीय साम्राज्य पसरायला यामुळे मदत झाली.

अर्थव्यवस्था आधुनिक झाली आणि त्यामुळे तंत्रज्ञानातली गुंतवणूक वाढली. इतर देशांवरचं युरोपियन देशांचं वर्चस्व वाढलं. आणि या सगळ्याचा परिणाम म्हणून पश्चिम युरोप हा जगातल्या सर्व शक्तीमान प्रदेशांपैकी एक झाला.

देवीमुळे अमेरिकेत झालेले मृत्यू आणि हवामान बदल

15 व्या शतकात उत्तर आणि दक्षिण अमेरिकन वसाहतींमध्ये इतक्या लोकांचा बळी गेला की त्याचा परिणाम जगाच्या वातावरणावर झाला.

ब्लॅक डेथमुळे संक्रमित झालेले कपडे जाळताना

युरोपियन देशांच्या या भागातल्या विस्ताराच्या काळात या भागातली लोकसंख्या 6 कोटी लोकांवरून (त्यावेळच्या जगाच्या लोकसंख्येच्या सुमारे 10%) पुढच्या शंभर वर्षांमध्ये केवळ 5० ते 6० लाखांवर आल्याचं युनिव्हर्सिटी कॉलेज ऑफ लंडनच्या वैज्ञानिकांनी केलेल्या अभ्यासात आढळलं.

यातल्या अनेकांचा मृत्यू हा त्यांच्यावर राज्यकरणाऱ्यांच्या मार्फत आलेल्या रोगांमुळे झाला होता.

सगळ्यात जास्त बळी घेतले ते देवीच्या साथीने (Smallpox). याशिवाय गोवर, एनफ्लुएन्झा (फ्लू - शीतज्वर), गाठ येऊन होणारा प्लेग,  घटसर्प ( diphtheria), संसर्गजन्य साथीचा ताप (Typhus) आणि कॉलरानेही अनेक बळी घेतले.

या रोगांमुळे या भूभागात अनेकांचे जीव गेले आणि जे जगले त्यांचे हाल झालेच. पण या सगळ्याचा परिणाम संपूर्ण जगावरही झाला.

मेक्सिको 1520

कमी लोक जिवंत राहिल्याने शेतीखालच्या वा वावर असणाऱ्या भूभागात घट झाली. परिणामी मोठ्या भूभागांचं नैसर्गिकरित्या जंगल वा माळरानात पुन्हा रुपांतर झालं.

अशाप्रकारे तब्बल 5,60,000 किलोमीटरचा भूभाग बदलल्याचा अंदाज आहे. म्हणजे फ्रान्स वा केनिया या देशांच्या आकाराएवढा भूभाग रूपांतरित झाला.

झाडाझुडपांची संख्या प्रचंड प्रमाणात वाढल्याने कार्बन डाय ऑक्साईड (CO2)ची पातळी घटली. (अंक्टार्टिकाच्या बर्फाच्या नमुन्यांवरून हे प्रमाण मोजलं जातं.) आणि परिणामी जगाच्या बहुतांश भागातलं तापमान घटलं.

यासोबतच मोठ्या...


प्लेटो

तुम्ही जर दुसरा पर्याय निवडलात तर याचा अर्थ की यासारख्या परिस्थितीमध्ये एखाद्या विषयाची जाण असणं वा कौशल्यं असणं महत्त्वाचं ठरतं.

जीवन-मरणाचा प्रसंग आलेला असताना आता पुढे काय करायचं, असा विचार करत बसणाऱ्या नवशिक्याला अशा वेळी प्राधान्य दिलं जाणार नाही.

मग एक अशीच मोठी नाव, ज्याला राज्य म्हणतात, ती चालवणाऱ्यांविषयी तुमचं काय मत आहे?

निवडणुकीच्या माध्यमातून नेता निवडण्याऐवजी मग राज्याचं नेतृत्व करण्यासाठी एखाद्या अनुभवी व्यक्तीचा शोध घेणं हा चांगला पर्याय नाही का?

लोकशाहीचं जन्मस्थान म्हटल्या जाणाऱ्या अथेन्समधले तत्त्वज्ञ प्लेटो यांनी आजपासून 2400 वर्षांपूर्वी त्यांच्या ' द रिपब्लिक' या पुस्तकाच्या सहाव्या प्रकरणात हा सवाल केलाय. न्याय, मानवी स्वभाव, शिक्षण आणि सद्वर्तनासारख्या विषयांवरचं हे सगळ्या पहिलं आणि अत्यंत प्रभावी पुस्तक आहे.

सरकार आणि राजकारणाविषयीही या पुस्तकात सांगण्यात आलंय. गप्पांच्या स्वरूपात लिहीण्यात आलेल्या या पुस्तकामध्ये सॉक्रेटिस, प्लेटो आणि त्यांच्या मित्रमंडळींमधली राजकारणाविषयीची चर्चा आहे. एक सरकार दुसऱ्या सरकारपेक्षा चांगलं का असतं याविषयीची माहि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ती गुरू-शिष्याच्या चर्चेतून मिळते.

लोकशाहीविषयीचे प्लेटो यांचे विचार या पुस्तकातून स्पष्ट होतात. ग्रीक भाषेत लिहीलेल्या या पुस्तकात ते म्हणतात, "लोकांनी निवडून दिलेल्या सरकारचे निर्णय लोकोपयोगी नाहीत."

एखादा उमेदवार कसा दिसतो यासारख्या गोष्टींमुळे मतदार प्रभावित होऊ शकतात, आणि एखाद्या नेत्याला मत देणं आपल्याला कसं कठीण गेलं याविषयीही त्यांनी लिहीलंय. इतर गोष्टींमुळे मतदार प्रभावित झाले तर शासन चालवण्यासाठी कोणती पात्रता एखाद्या व्यक्तीत असणं गरजेचं आहे याची जाणीव मतदारांना होणार नाही, असंही ते लिहीतात.

विचारवंत नायजेल वॉरबर्टन बीबीसीच्या हिस्ट्री ऑफ आयडियाज या सीरिजमध्ये सांगतात, "जे तज्ज्ञ सत्तेच्या प्रमुख पदांवर असावेत, असं प्लेटोला वाटत होतं ते लोक विशेष प्रशिक्षण असणारे विचारवंत असावेत, असं त्यांना वाटत होतं. त्यांची इमानदारी, परिस्थितीची पूर्ण समज (सामान्यांपेक्षा कित्येक पटींनी जास्त) या आधारावर या लोकांची निवड व्हावी."

सत्तेचं स्वरूप

अॅरिस्टोक्रसी या शब्दाचा अर्थ - 'चांगल्या लोकांचं सरकार.' या प्रकारच्या सरकारमध्ये काही लोक आयुष्यभर चांगला नेता होण्यासाठीची तयारी करतात. प्रजासत्ताक चालवण्याची आणि बुद्धिमत्ता वापरून समाजासाठी निर्णय घेण्याची जबाबदारी या लोकांची असते."

बीबीसीच्या आयडियाज कार्यक्रमात सहभागी झालेल्या विचारवंत लिंडसे पोर्टर सांगतात, "त्यांचे विचार विशेष होते. हे सगळे अॅरिस्टोक्रॅट्स निःस्वार्थ भावनेने आणि बुद्धिमानपणे शासन करतील असा प्लेटोंचा विचार होता."

पण असं असलं तरी आदर्श समाज कायमच पतनाच्या उंबरठ्यावर असेल.

पोर्टर सांगतात, "या सुशिक्षित आणि विचारवंतांची मुलं शेवटी ऐशोआरामामुळे भ्रष्ट होतील अशी शंका त्यांनी वर्तवली होती. असं झाल्याने ते फक्त स्वतःच्या संपत्तीचा विचार करतील आणि परिणामी अॅरिस्टोक्रसी ही एक ओलिगार्की म्हणजे निवडक लोकांपुरतं मर्यादित राहणाऱ्या शासनात रूपांतरित होईल."

हे श्रीमंत आणि संकुचित मनोवृत्तीचे शासक अर्थसंकल्पातल्या संतुलनाची काळजी करती. यामध्ये बचत करण्यावर भर असेल आणि त्यामुळे असमानता वाढेल.

प्लेटो लिहितो, "जसजसे हे श्रीमंत अधिक श्रीमंत होत जातील, ते अधिक पैसे कमावण्याचा विचार करतील आणि नीतीमूल्यांबाबत फार विचार करणार नाहीत."

जसजशी असमानता वाढेल तशी श्रीमंतांपेक्षा अशिक्षित गरीबांची संख्या वाढेल. आणि शेवटी ओलिगार्क सत्ता संपुष्टात येईल आणि या...


फक्त पूर्व किनाऱ्यावरील राज्यांनाच हे वादळं का धडकतात? मुंबईला का नाही?

पर्यावरणतज्ज्ञ अभिजीत घोरपडे सांगतात की समुद्रावर सतत वादळं येत राहतात. तापमान, दाब, वाऱ्याच्या वेगावरून चक्रीवादळ तयार होणार की नाही, हे ठरतं. पण प्रत्येक वादळ चक्रीवादळात रूपांतर होणारच, असं नसतं.

घोरपडे सांगतात, "आपल्याकडे चक्रीवादळ तयार होण्यासाठी बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण व्हावा लागतो. समुद्रातल्या तापमानवाढीमुळं समुद्राकडून जमिनीकडे वाहणाऱ्या वाऱ्याची गती अधिक असते."

समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा तयार होण्यासाठी तापमानातील वाढ हा घटक सर्वाधिक कारणीभूत असतो. सागरात जेव्हा तापमानात वाढ होते तेव्हा तिथं कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झालेले असतो. त्याचदरम्यान वाऱ्याचा वेगही वाढतो.

कमी दाबाचा पट्टा, उच्च तापमान आणि जोरानं वाहणारं वारं, असं त्रिकूट मिळून मग चक्रीवादळाला जन्म देतं.

पण सगळीच वादळं बंगालच्या उपसागरात तयार होत नाहीत. बहुतेक चक्रीवादळं पॅसिफिक महासागरात तयार होतात आणि विषुववृत्तीय वाऱ्यांबरोबर वाहत भारत आणि श्रीलंकेच्या पूर्व किनारपट्टीवर धडक देतात.

कमी दाबाचा पट्टा, उच्च तापमान आणि जो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रानं वाहणारं वारं अशा परिस्थितीत चक्रिवादळ तयार होते

भारताला पूर्व आणि पश्चिम किनारपट्टी लाभली असली तरी चक्रीवादळं फक्त ओडीशा, आंध्रप्रदेश, तामिळनाडूतच येतात.

फक्त पूर्व किनाऱ्यावरील राज्यांनाच हे वादळं का धडकतात? गोवा, कर्नाटक किंवा महाराष्ट्राला का कधी अशी धोक्याची सूचना देण्यात येत नाही?

पश्चिम किनारपट्टीवर का नाही?

चक्रीवादळं तयार होण्यासाठी काही ठराविक परिस्थितीची आणि भौगोलिक रचनेची गरज असते.

मुंबई किंवा महाराष्ट्राला पश्चिम किनारपट्टी लाभली आहे. अरबी समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होऊ शकतो. पण विषुववृत्तीय वारं पूर्वेकडून पश्चिमेकडं, म्हणजेच मुंबईकडून समुद्राकडं वाहतं. त्यामुळं आलेलं चक्रीवादळ पुढं सरकून गुजरातच्या किनारपट्टीवर आदळतं.

"याचं कारण उत्तर गोलार्धातील वारे पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वाहत असतात. त्यामुळं अरबी समुद्रात चक्रीवादळाची परिस्थिती निर्माण झाली तरी अशी वादळ मुंबईपासून दूर जातात," असं घोरपडे सांगतात.

म्हणून कधीतरी गुजरातच्या किनारपट्टीवर अशी चक्रीवादळं धडकतात.

चेन्नईत आलेल्या वादळी पावसातून वाट काढताना लोक

म्हणजेच बंगालच्या उपसागरात आलेली वादळं भारताच्या पूर्व किनारपट्टीवर आदळतात तर अरबी समुद्रातील चक्रीवादळं गुजरात आणि पाकिस्तानच्या किनारपट्टीवर आदळतात.

वादळाच्या तीव्रतेनुसार त्यांची विभागणी केली जाते. जगातील बहुतेक चक्रीवादळं पूर्व किनारपट्ट्यांवर येत राहतात.

आणि जगाच्या ज्या भागात ते निर्माण होतात, त्यावरून त्यांची नावं आणि प्रकार ठरतात.

Simon King explains what hurricanes, cyclones and typhoons are

उत्तर अटलांटिक आणि इशान्य पॅसिफिक महासागरात आलेल्या चक्रीवादळाला 'हरिकेन' म्हणतात तर उत्तर पश्चिम किंवा वायव्य पॅसिफीक महासागरात येणाऱ्या चक्रीवादळाला 'टायफून' म्हणतात. आणखी एक प्रकार म्हणजे 'सायक्लोन' जे दक्षिण पॅसिफिक आणि भारतीय महासागरात येतात.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


फक्त मुलामुलांच्या या ग्रुपमध्ये काही जणांनी हॅकिंगद्वारे प्रवेश मिळवला आणि या ग्रुपचे स्क्रीनशॉट्स सोशल मीडियावर शेअर केले. त्यानंतर हा खळबळजनक प्रकार समोर आला.

इन्स्टाग्रामच नव्हे तर आता ट्विटर, फेसबुकवरही प्रतिक्रियांचा पूर आला आणि ट्रेड झालं #BoysLockerRoom (#BoisLockerRoom). जर तुम्ही सोशल मीडियावर सक्रीय असाल तर सोमवारपासून सुरू असलेला हा ट्रेंड तुम्ही पाहिलाच असेल.

एक लक्षात घ्यायला हवं, की ही सर्व मुलं दक्षिण दिल्लीतल्या उच्चवर्गीय कुटंबांमधून आहेत, उच्चभ्रू शाळांमध्ये शिकलेले. ते ज्या मुलींबद्दल बोलत आहेत, त्याही त्यांच्याच शाळांमध्ये शिकलेल्या आहेत. आणि हे सर्व साधारण 15 ते 19 या वयोगटातले आहेत. म्हणजे अल्पवयीन.

मात्र सोमवारी दिवसभर ही घटना सोशल मीडियावर ट्रेड झाल्यानंतर, दिल्ली महिला आयोगाच्या अध्यक्ष स्वाती मलीवाल यांनी इन्स्टाग्राम आणि दिल्ली पोलिसांना नोटीस धाडली आहे.

'बॉईज लॉकर रूम'शी संबंधित असलेल्यांना तातडीनं अटक करावी, अशी मागणी त्यांनी केल्यानंतर मंगळवारीसुद्धा यावर चर्चा सुरू आहे.

स्वाती मलीवाल यांच्या ट्वीटनंतर तातडीनं पावलं उचलत, दिल्ली पोलिसांच्या सायबर क्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

राइम विभागानं या प्रकरणाचा तपास सुरू केला. आरोपींपैकी 15 वर्षीय मुलाला दिल्ली पोलिसांनी अटकही केलीय. स्वाती मलीवाल यांनीच याबाबत ट्विटरवरून माहिती दिली.

कायदा काय सांगतो?

'BoysLockerRoom'सारख्या प्रकरणामागे दोन हेतू असू शकतात - एक म्हणजे मुलींना फसवणं आणि दुसरा म्हणजे मुलींची प्रतिमा मलीन करणं.

असे गुन्हे भारतीय दंडसंहितेच्या कलम 468 आणि 469 अंतर्गत येतात. या प्रकरणात अल्पवयीन आरोपी असतील तर त्यांना बालसुधारगृहात पाठवलं जाण्याची शक्यता आहे.

पोलिसांना आता इन्स्टाग्रामकडून माहिती घ्यावी लागेल, जी पुरवणं इन्स्टाग्रामला तंत्रज्ञान कायद्यान्वये बंधनकारक आहे.

सायबर तज्ज्ञ पवन दुग्गल यांच्या म्हणण्यांनुसार, "लॉकडाऊनच्या काळात मुलं घराबाहेर पडत नाहीत आणि घरात राहून आई-वडिलांशीही बोलत नाहीत. अशा वेळी इंटरनेटवरच ते अधिक काळ घालवतात. गेल्या 40 दिवसात मुलं डार्क वेबसाईटवर वारंवार गेल्याची शक्यता अधिक आहे."

"Boys Locker Room शी संबंधित मुलं अल्पवयीन असल्याचे दिसतायत. पण ते प्रौढही असू शकतात. अशावेळी कायद्याचा अडसर नसतो. ज्यावेळी इंटरनेटवर महिलांच्या फोटोवरून अश्लील कंटेट तयार केला जातो, तेव्हा ते प्रकरण माहिती तंत्रज्ञान कायदा 67 च्या अंतर्गत येतं. यात तीन वर्षांची शिक्षा आणि पाच लाख रुपयांपर्यंतचा दंड अशी शिक्षा आहे."

जर अल्पवयीन मुलींच्या फोटोंचा गैरवापर केला गेला असेल तर पाच वर्षाच्या शिक्षेसह दहा लाखांच्या दंडाची तरतूद असल्याचे दुग्गल सांगतात.

भारतीय दंड संहितेनुसार असे गुन्हे करणाऱ्यांविरोधात कलम 345A आणि कलम 292 अन्वयेही कारवाई होऊ शकते. असे गुन्हे मोठ्या कटाचा भाग मानल्यास माहिती तंत्रज्ञान कायद्याद्वारेही कारवाईचा मार्ग आहे.

'मानसिकता बदलण्याची गरज'

#BoysLockerRoom या हॅशटॅगसह फेसबुक, ट्विटरवर या प्रकरणाची चर्चा झालीय.

ट्विटरवरील युजर हर्ष त्रिपाठी म्हणतात, "कठोर कायदा होणं आवश्यक आहे. लोकांची मानसिकता बदलण्याचीही गरज आहे. महिलांना वस्तू म्हणून पाहणं बंद केलं पाहिजे. तरुणांना समजावूनच बदलली जाऊ शकते."

तर आदिती वर्मा म्हणतात, "#BoysLockerRoom ची घटना पाहून मला भीतीच वाटली. 16 वर्षांची मुलं बलात्काराची धमकी देतायेत. ते नक्की काय शिकतायेत? महिलांना वस्तूसारखं पाहणाऱ्या, कमीपणा दाखवणाऱ्या आणि महिलांशी असभ्य वर्तन करणाऱ्यांबाबत काहीतरी केलं पाहिजे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


फक्त याच नव्हे तर दलित किंवा महिलांबाबत असे अनेक श्लोक मनुस्मृतीमध्ये आहेत. ज्यावर वेळोवेळी हरकत घेण्यात आली. नुकतंच छगन भुजबळ यांना एक निनावी पत्र आलं. 'मनुस्मृतीबद्दल बोलू नका अन्यथा तुमचा दाभोळकर करू' अशी धमकी देण्यात आली त्या पत्रात आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना भुजबळ म्हणाले, "अशा पत्रांना मी काही फारशी किंमत देत नाही. कुणी अशी धमकीची पत्रं दिल्यानं मी माझं काम थांबवणार नाही. बाबासाहेब आंबेडकरांनी तो मनुस्मृती ग्रंथ जाळला आणि देशाला संविधान देऊन सगळ्यांना समतेचा अधिकार दिला. मग 5 हजार वर्षं आमच्यावर अन्याय करणारा मनुस्मृती त्या विचारांना परत आणत असेल तर तो आम्ही परत परत जाळणार. त्यांच्या विरुद्ध बोलणार, मी कुणालाही घाबरत नाही."

याआधी, संत तुकाराम आणि ज्ञानेश्वर या संतांपेक्षाही मनू श्रेष्ठ असल्याचं वक्तव्य संभाजी भिडे यांनी केल्यानंतर वादाला तोंड फुटलं होतं.

मनुस्मृती हा ग्रंथ गेल्या कित्येक वर्षांपासून वादाच्या केंद्रस्थानी राहिला आहे. अधूनमधून हे वाद उफाळून येत असतात. पण मनुस्मृती वादग्रस्त का आहे?

मनुस्मृतीत नेमकं काय आहे?

"स्मृती म्हणजे धर्मशास्त्र. मनूने लिहिलेलं धर्म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शास्त्र म्हणजेच मनुस्मृती. मनुस्मृतीमध्ये एकूण 12 अध्याय आहेत आणि त्यांची श्लोक संख्या 2684 आहे, काही प्रतींमध्ये श्लोकांची संख्या 2694 आहे," अशी माहिती इतिहासकार नरहर कुरुंदकरांनी दिली आहे.

नरहर कुरुंदकरांनी मनुस्मृतीवर तीन व्याख्यानं दिली होती. त्या व्याखानांच्या संग्रहात कुरुंदकरांनी मनुस्मृतीचं अंतरंग उलगडून दाखवलं आहे. "माझी भूमिका मनुस्मृती दहन करण्याचे स्वागत करणारीच आहे," असं कुरुंदकर स्पष्ट करतात.

मनुस्मृतीचं स्वरूप सांगताना कुरुंदकर लिहितात, "इसवी सनाच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या शतकापासून या ग्रंथाच्या निर्मितीला सुरुवात झाली. पहिल्या अध्यायात ग्रंथारंभ, सृष्टीची निर्मिती, चार युगे, चार वर्ण, त्यांची कामे, ब्राह्मणांचे मोठेपण हे विषय आले आहेत. दुसऱ्या अध्यायात ब्रह्मचर्य, गुरूसेवा इत्यादी संस्कारांची माहिती देण्यात आली आहे. तिसऱ्या अध्यायात विवाह प्रकार, विवाह विधी आणि श्राद्धाची माहिती आहे. चौथ्या अध्यायात गृहस्थधर्म, भक्ष्याभक्ष्य, 21 प्रकारचे नरक इत्यादी माहिती आहे."

"पाचव्या अध्यायात स्त्रीधर्म, शुद्धाशुद्ध इत्यादी माहिती पुन्हा देण्यात आली आहे. सहाव्या अध्यायात संन्यास आश्रम, सातव्या अध्यायात राजधर्म, आठव्या अध्यायात व्यवहार, साक्ष, गुन्हे, न्यायदान ही माहिती आहे. नवव्या अध्यायात वारसाहक्क, दहाव्या अध्यायात वर्णसंकर, अकराव्या अध्यायात पाप म्हणजे काय, हे सांगण्यात आलं आहे, बाराव्या अध्ययात तीन गुण, वेद प्रशंसा हे विषय आहेत. हे या ग्रंथांचं साधारण स्वरूप आहे," कुरुंदकर सांगतात.

मनुस्मृती ग्रंथांत हक्क, गुन्हे, साक्ष, न्यायदानाची माहिती आहे. त्यामुळे आजच्या काळातील IPC किंवा CrPC प्रमाणे याची रचना आहे असं वाटतं. पण त्याचं स्वरूप तसं नाही. इंग्रज येण्यापूर्वी देशात या ग्रंथाचा वापर कायद्याचा ग्रंथ म्हणून होत नव्हता, असं राजीव लोचन यांनी बीबीसी हिंदीसाठी लिहिलेल्या लेखात म्हटलं आहे. राजीव लोचन हे पंजाब विद्यापिठात इतिहास हा विषय शिकवतात.

मग मनुस्मृतीला केव्हा महत्त्व आलं?

राजीव लोचन सांगतात, "इंग्रज जेव्हा भारतात आले तेव्हा त्यांना वाटलं ज्याप्रमाणे मुस्लिमांचा शरिया ग्रंथ आहे त्याप्रमाणे हा हिंदूंचा दिवाणी कायद्यासंदर्भातला प्रमाणग्रंथ आहे. त्यांनी या ग्रंथाच्या आधारे खटले चालवण्यास सुरुवात केली. इतकंच नाही तर काशीच्या ब्राह्मणांना असं सांगितलं की मनुस्मृती हा हिंदूंचा मूळ ग्रंथ आहे असा...


फक्त हनीफच नाही तर ते मुश्ताक मोहम्मद आणि सादिक मोहम्मद यांचे मोठे भाऊ आहेत. आणि ते देखील क्रिकेटर होते. म्हणजे एकाच घरात चार व्यावसायिक क्रिकेटपटू.

हनीफ, मुश्ताक, सादिक आणि वजीर या चारही पाकिस्तानी क्रिकेटर भावंडांचा जन्म भारतात फाळणीपूर्वी झाला होता. गुजरातमधील जुनागढ हे त्यांचं जन्मगाव.

वजीर मोहम्मद तिन्ही भावांच्या तुलनेत कमी कसोटी सामने खेळले, मात्र खेळातील बारीक-सारीक गोष्टींवर ते इतर भावांपेक्षा जास्त लक्ष देत असत. यामुळेच 'अभ्यासू क्रिकेटर' म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली होती.

वेस्ट इंडीजविरोधातील ज्या कसोटी मालिकेत हनीफ मोहम्मद यांनी 337 धावांची अविस्मरणीय खेळी करून विक्रमाची नोंद केली होती, त्याच मालिकेत वजीर मोहम्मद यांनी 189, 106 आणि 97 धावांची नाबाद खेळी केली होती.

वजीर मोहम्मद हे आता 89 वर्षांचे आहेत. वय वाढलं असलं तरी ते अजूनही सुदृढ आहेत.

ब्रिटनमधील बर्मिंगहॅम शहराच्या शोरगुलपासून काही अंतरावर असलेल्या सोलीहल येथील निवांत ठिकाणी वजीर मोहम्मद गेल्या 45 वर्षांपासून राहत आहेत. बागेत फिरणं, झाडांची देखभाल करणं आणि टीव्हीवर क्रिकेट पाहणं यातच सध्या ते रमतात.

"जेव्ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा कधी एखाद्या क्रिकेटरची फलंदाजी पाहत असतो, त्यावेळी मी क्षेत्ररक्षण करणाऱ्या संघाचा कर्णधार बनतो आणि अमूक अमूक गोलंदाजासाठी असं क्षेत्ररक्षण लावून फलंदाजाला बाद केलं जाऊ शकतं, असा विचार करत असतो."

बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत वजीर मोहम्मद यांनी आपल्या कारकीर्दीतील अनेक महत्त्वाच्या घटनांना उजाळा दिला.

फक्त माझ्यासाठी ट्रायल

वजीर मोहम्मद सांगतात, "मी ज्या काळात कसोटी क्रिकेट खेळत होतो, त्यावेळी माझ्यासाठी परिस्थिती फारशी सोपी नव्हती. कारण जेव्हा जेव्हा पाकिस्तानी संघाच्या निवडीची वेळ यायची, तेव्हा इतर सर्व खेळाडूंची नावं पटकन निश्चित व्हायची. ज्यावेळी माझं नाव समोर यायचं, तेव्हा मात्र मला म्हटलं जायचं की, तुझी निवड चाचणीतून होईल."

"संघात निवडीसाठी चाचण्या देऊन मानसिकरीत्या मी आणखी कणखर झालो होतो आणि तसेही चाचण्यांना मी घाबरत नव्हतो. उलट त्यासाठी नेहमीच तयार असायचो," असंही ते म्हणाले.

वजीर मोहम्मद यांच्या माहितीनुसार, त्यांनी कॉमनवेल्थ इलेव्हनविरोधात ढाक्यात शतक ठोकलं होतं, त्यानंतर दुसरा सामना कराचीत होता. तो सामना इंग्लंड दौऱ्यासाठी एखाद्या ट्रायलप्रमाणेच होता. मात्र, त्यावेळी वजीर मोहम्मद यांना खेळवलं गेलं नाही.

"तेव्हा पहिल्यांदा मी माझी निवड न करण्याबाबत प्रश्न उपस्थित केला होता. मात्र, त्याबाबत मला कधीच उत्तर दिले गेले नाही. खरंतर त्यांना याची भीती होती की, जर मला कराचीत खेळवलं गेलं असतं आणि मी चांगली खेळी केली असती, तर इंग्लंड दौऱ्यासाठीच्या संघात मला समाविष्ट करावं लागलं असतं."

आई स्टेडियममध्ये आली होती आणि आम्ही तिन्ही भाऊ शून्यावर बाद झालो!

वजीर मोहम्मद सांगतात, त्यांच्या आईला क्रिकेट प्रचंड आवडत असे. ज्यावेळी त्यांची आई रेडिओवर क्रिकेट ऐकत असायची, त्यावेळी कुणालाही त्यांच्या रुममध्ये जाण्यास परवानगी नसायची.

"आम्हा भावांचे सामने पाहण्यासाठी ती कधीच नॅशनल स्टेडियममध्येत येत नसे. मात्र एक दिवस आम्ही तिला विनंती करून कायदे आझम ट्रॉफीतील एक सामना पाहण्यासाठी स्टेडियममध्ये नेलं. पण आम्हाला कुठे माहीत होतं की, नेमकं तेव्हाच आम्ही तिन्ही भाऊ शून्यावर बाद होऊ!"

"हे पाहून आई संतापली आणि म्हणाली, हे पाहण्यासाठी मला तुम्ही स्टेडियममध्ये आणलं होतात का?

वजीर सांगतात, "एकदा मी सादिकला झेलबाद केलं होतं, त्यानंतर आई कितीतरी दिवस आम्हा भावंडांशी बोलत नव्हती."

रईस मोहम्मद कसोटी न खेळल्याचं दु:ख

रईस...


फखर झमन

झिम्बाब्वेविरुद्धच्या बुलावयोमध्ये सुरू असलेल्या पाचव्या वनडेत फखरने हा रेकॉर्ड केला. या मॅचमध्ये फखरने 10 चौकार आणि एका षटकारासह 83 चेंडूत 85 धावांची खेळी केली.

या आधी कमीत कमी मॅचेसमध्ये 1000 धावा करण्याचा रेकॉर्ड व्हिव रिचर्डस (वेस्ट इंडिज), केव्हिन पीटरसन (इंग्लंड), जोनाथन ट्रॉट (इंग्लंड), क्विंटन डी कॉक (दक्षिण आफ्रिका), बाबर आझम (पाकिस्तान) यांच्या नावावर होता. या सगळ्यांनी 21 डावांत 1000 धावांचा पल्ला गाठला होता.

या यादीत आणखी पुढे गेलं की भारतातर्फे विराट कोहली आणि शिखर धवन यांची नावं सापडतात. कोहली आणि धवन यांनी आपापल्या 24व्या इनिंगमध्ये हजारवा रन केला होता.

28 वर्षांच्या या सलामी फलंदाजाने गेल्या वर्षी ICC चँपियन्स ट्रॉफीमध्ये पदार्पण करताच चार डावांमध्ये 252 रन केले होते. त्यावेळी अंतिम सामन्यात 106 बॉमध्ये 114 धावा करत झमनने पाकिस्तानला भारतावर विजय मिळवून दिला होता.झिंबाब्वेविरुद्धच्या या मालिकेत झमनचं झंझावत सुरूच आहे. एकूण पाच सामन्यात त्याने 60, 117*, 43*, 210* आणि 85 धावा करत एकून 515 रन जमवले आहेत.

शुक्रवारी झालेल्या झिम्बाब्वेविरुद्धच्या चौथ्या विक्रमी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वनडेत फखरने नाबाद 210 धावांची मॅरेथॉन खेळी करून पाकिस्तानकडून पहिलं वनडे द्विशतक झळकवलं होतं.

फखर झमन आणि इमाम उल हक

या सामन्यात फखरने इमाम उल हकच्या साथीनं 304 धावांची तडाखेबंद सलामी दिली होती. वनडे क्रिकेटमध्ये पहिल्या विकेटसाठीची ही सर्वोच्च भागीदारी आहे.

या भागीदारीच्या बळावरच पाकिस्तानने आपली सर्वोच्च धावसंख्या 399 पर्यंत मजल मारली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


फखर झमन आणि इमाम उल हक

सोबतच या वनडे सामन्यात आणखी दोन विक्रम रचले गेले.

फखर पाकिस्तानतर्फे द्विशतक झळकावणारा पहिलावहिला खेळाडू ठरला. आणि सलामीच्या भागीदारीत फखर झमनच्या या द्विशतकाच्या बळावर पाकिस्तानने 399 धावांची मजल मारली. हा पाकिस्तानचा सर्वोच्च सांघिक स्कोअर आहे.

फखर झमन

झिम्बाब्वेच्या बुलावेयो शहरात होत असलेल्या या चौथ्या वनडेत 40व्या षटकात वेलिंग्टन मासाकाटझाच्या गोलंदाजीवर फखरने चौकार लगावला आणि या जोडीने नवा विक्रम रचला.

या आधीची विक्रमी भागीदारी जयसूर्या आणि थरंगा यांनी इंग्लंडविरुद्ध लीड्स केला होती.

फखरचा भागीदार इमाम उल हकने 122 चेंडूत 8 चौकारांसह 113 धावा केल्या. इमामचं वनडे क्रिकेटमधलं हे पहिलंच शतक आहे.

इमाम उल हक

दरम्यान ब्लेसिंग मुझाराबानीच्या गोलंदाजीवर चौकार खेचत फखर झमनने पाकिस्तानकडून पहिलंवहिलं वैयक्तिक वनडे द्विशतक झळकावलं. एकंदर वनडे क्रिकेटमधलं हे आठवं द्विशतक आहे.

त्याने 156 चेंडूत 24 चौकार आणि 5 षटकारांच्या साह्याने नाबाद 210 धावांची मॅरेथॉन खेळी केली.

पण पाकिस्तानला आजही 400चा जादुई आकडा गाठता आला नाही. पण टीमची यापूर्वीची 385 ही वनडे क्रिकेट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मधली सर्वोच्च धावसंख्या ओलांडत त्यांनी आज 399 रन केले. आता झिम्बाब्वेला 400 धावांचं आवाहन आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


फडणवीस यांच्या नेतृत्वात भाजप आमदारांनी पहिल्याच सत्रात सभात्याग केला

उद्धव ठाकरे सरकारच्या विश्वासदर्शक ठरावावेळी फडणवीस यांनी तांत्रिक आणि कायदेशीर मुद्दे उपस्थित केले, हंगामी विधानसभा अध्यक्षांपुढे ते रेटून धरले आणि नंतर आघाडीची कोंडी करण्याचा प्रयत्न केला.

त्यामुळे पाच वर्षं सरकार चालवण्याचा अनुभव गाठीशी असलेल्या फडणवीसांनी पहिल्याच दिवशी महाविकास आघाडीला भविष्याची चुणूक कशी असेल, हे दाखवून दिलं.

काय म्हणाले देवेंद्र फडणवीस?

विधानसभेच्या पहिल्याच सत्रात पहिल्याच मिनिटापासून विरोधी पक्षनेते म्हणून फडणवीस आक्रमक दिसले.

पाहा देवेंद्र फडणवीस यांनी काय आक्षेप घेतले...

त्यांनी खालील मुद्दे आपल्या शैलीत उपस्थित केले -

'देवेंद्र यांच्या प्रतिमेला तडा'

मात्र पहिल्याच सत्रात जर विरोधी पक्षाने गदारोळ करून सभात्याग केला तर पुढची पाच वर्षं कामकाज कसं चालेल, हा प्रश्न साहजिकपणे पडणारच. याबद्दलच विचारलं असता 'दिव्य मराठी'चे संपादक संजय आवटे सांगतात, "'दीड महिन्याचा नाट्यमय घटनाक्रम बघता, सभागृहात (शनिवारी) जे घडलं ते साहजिक होतं. मुख्यमंत्री म्हणून देवेंद्र यांची कामगिरी समाधानकारक नसली ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तरी त्याआधी विरोधक म्हणून त्यांनी छाप उमटवली होती. पुन्हा एकदा ते विरोधी पक्षनेते होतील असं दिसतंय.

"विरोधी पक्षनेते म्हणून ज्या तयारीने काम करायला हवं तसं ते आज दिसले. सभागृहाच्या कामकाजाची तांत्रिकता त्यांनी सखोल माहिती आहे. देवेंद्र यांचा अभ्यास चांगला आहे. देवेंद्र फडणवीस विरोधी पक्षनेते असताना उद्धव ठाकरे यांना मुख्यमंत्रिपद भूषवणं सोपं जाणार नाही, अशी भाकितं वर्तवली जात आहेत. पहिल्याच सत्रात त्यांनी काही तांत्रिक मुद्दे उपस्थित केले. दबावतंत्राचा त्यांनी वापर केला. देवेंद्र यांनी आश्वासक सुरुवात केली आहे," असंही ते म्हणाले.

फडणवीस आता विधानसभेत विरोधी पक्षनेते आहेत.

मात्र काही मुद्दे हास्यास्पद होते, असं निरीक्षणही ते पुढे नोंदवतात. "रात्री समन्स आलं, याचा उल्लेख फडणवीसांनी केला. लपून-छपून बहुमत सिद्ध केलं, शपथविधी प्रोटोकॉलचा नमूद केला. मात्र त्यांनी दुसऱ्यांदा मुख्यमंत्रिपद स्वीकारलं तेव्हा राष्ट्रपती राजवट रात्रीतून उठवण्यात आली. एका रात्रीत एका आमदाराचा पाठिंबा मिळवून सरकार स्थापन केलं गेलं. शपथविधीचा प्रोटोकॉल याचा उल्लेख देवेंद्र फडणवीस यांनी केला, तेव्हा त्यांच्या पक्षाची माणसंही हसत होती.

"नव्या सरकारचं अभिनंदन करतील, अशी अपेक्षा होती. मात्र त्यांनी सभात्याग करण्याचा निर्णय चुकीचा होता. महाविकास आघाडीने बहुमताचा आकडा सिद्ध केला. विधिमंडळाच्या परंपरेला अनुसरून घडलं नाही. त्यामुळे देवेंद्र यांच्या प्रतिमेला तडा गेला आहे," असंही ते म्हणाले.

'देवेंद्र यांनी खिलाडूवृत्ती दाखवायला हवी होती'

देवेंद्र यांचा डाव सरकारला कोंडीत पकडण्याचा होता. पहिल्या दिवसापासून ते विरोधकाच्या भूमिकेत आहेत. त्यांनी प्रथा-परंपरांचा उल्लेख केला, पहिल्या कॅबिनेटमध्ये काय चर्चा झाली हे उघड केलं, शपथविधी प्रोटोकॉलबद्दल बोलले. मंत्र्यांची ओळख सुरू असताना पॉइंट-ऑफ-ऑर्डरने विरोध दर्शवला. ते नियमाला धरून असेलही, परंतु नवीन सरकारला दहा-पंधरा दिवसांचा कालावधी द्यायला हवा होता, असं राजकीय विश्लेषक अभिजीत ब्रह्मनाथकर यांना वाटतं.

"फडणवीसांनी आधीचा अनुभव वापरला. मात्र विरोधी पक्षाने सभात्याग करणं खिलाडूवृत्तीला धरून नव्हतं. सत्ताधाऱ्यांकडे बहुमत आहे, हे दिसत होतं. त्यावेळी विरोधी पक्षाने उपस्थित राहायला हवं होतं," असं ब्रह्मनाथकर यांनी सांगितलं.

संपादक संजय आवटे यांच्यामते, विरोधी पक्षनेते ते मुख्यमंत्री ते विरोधी पक्षनेते...


फडणवीस, अजित पवार

शनिवारी 23 नोव्हेंबरच्या पहाटे त्यांनी सही करताच... महाराष्ट्रातली राष्ट्रपती राजवट मागे घेण्यात आली. त्यामुळे नवं सरकार स्थापन होण्याचा मार्ग मोकळा झाला.

हे दिल्लीत घडत होतं तेव्हा मुंबई राजभवनात शपथविधीसाठी तयारी सुरू झाली होती. पण हा शपथविधी उद्धव ठाकरेंचा नव्हता. तो होता देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांचा!

बारा तासांपूर्वीच... म्हणजे आदल्या दिवशी संध्याकाळी शिवसेना, राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसची बैठक झाल्यावर शरद पवार म्हणाले होते की उद्धव ठाकरेच मुख्यमंत्री होतील.

मग या 12 तासांत असं काय घडलं की राज्याचं राजकारण पूर्ण बदललं.. कर्नाटकात जसं भाजपने बहुमत नसतानाही दुसऱ्या पक्षाचे आमदार वळवले होते.. तसंच काहीसं महाराष्ट्रात घडलं का? कसं झालं महाराष्ट्राचं ऑपरेशन लोटस?

रात्री काय घडलं?

शुक्रवारी 22 नोव्हेंबरच्या रात्री 9.30 वाजता देवेंद्र फडणवीस राजभवनात दाखल झाले. त्यांनी आपल्याकडे 173 आमदार असल्याचं सांगितलं आणि सत्तास्थापनेचा दावा केला.

भाजपचे स्वत:चे 105, राष्ट्रवादीचे 54 आणि 14 अपक्ष असा त्यांच्या दाव्याचा अर्थ निघतो. पुढे राष्ट्रवादीने पाठिंबा असल्याचं नाका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रलं असलं, तरी रात्री भाजपच्या सत्तास्थापनेच्या दाव्यात राष्ट्रवादीच्या आमदारांचीही मोजणी झाली असावी.

त्यानंतर मध्यरात्री 12 वाजता स्वत: अजित पवार राज्यपालांकडे गेले आणि राष्ट्रवादीच्या आमदारांच्या स्वाक्षऱ्या असणारं पत्र दिलं, असं एबीपी माझा वृत्तवाहिनीने म्हटलं आहे.

देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे बहुमत असल्याचं लक्षात येताच राज्यापाल भगतसिंह कोश्यारी यांनी रातोरात राष्ट्रपती राजवट हटवण्याची शिफारस करणारं पत्र दिल्लीत धाडलं.

राष्ट्रपतींनी कलम 356 (2) अन्वये राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी पहाटे पावणे 6 वाजता महाराष्ट्रातील 12 दिवसांपासून सुरू असलेली राष्ट्रपती राजवट हटवण्याची परवानगी दिली. त्यामुळे नव्या सरकारचा मार्ग मोकळा झाला.

मग शनिवारी सकाळी सहा ते 6.30 दरम्यान देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांनी शपथविधी करण्याचे निवेदन राज्यपालांना दिलं.

त्यावेळी राष्ट्रवादीच्या आमदारांना धनंजय मुंडेंच्या बी4 बंगल्यावर तातडीने जमण्यासाठी फोन गेले. 11 आमदार सकाळी 7 पर्यंत तिथे पोहोचले. त्यांना राजभवनावर नेण्यात आलं.

त्यानंतर 8 वाजेच्या सुमारास देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांनी शपथ घेतली.

पण शपथविधीबद्दल आम्हाला काही सांगण्यात आलं नाही, असा दावा त्यावेळी राजभवनात उपस्थित असलेल्या काही आमदारांनी नंतर केला.

दुपारपर्यंत 11 आमदारांपैकी 6 आमदार शरद पवारांकडे परत आले. त्यामुळे 5 आमदार अजित पवारांसोबत असण्याची शक्यता आहे. ज्या धनंजय मुंडेंच्या घरी हे आमदार जमले होते, ते संशयास्पदरीत्या गायब होते. ते थेट संध्याकाळी राष्ट्रवादीच्या बैठकीत पोहोचले.

पण हे सारं एका रात्रीत झालं?

खरं तर उद्धव ठाकरे किंवा संजय राऊत म्हणतात तसा हा खेळ फक्त रात्री झाला नाही. त्याची तयार अनेक दिवसांपासून सुरू होती.

पत्रकार पवन दाहट म्हणतात, "ऑपरेशन लोटस जरी निकालानंतर सुरू झालं असलं तरी त्याची बिजं वर्षभरापूर्वीच्या घटनांमध्ये आहे. पार्थ पवारांचा पराभव, रोहित पवारांचा उगम यामुळं अजित पवार नाराज होते. 27 सप्टेंबरला अजित पवारांनी जेव्हा राजीनामा दिला, तेव्हाच हे सारं घडलं असतं. पण तेव्हा शरद पवारांनी त्यांना थांबवलं."

त्यानंतर अजित पवारांनी सातत्यानं पक्षाला अडचणीत आणण्याचाही प्रयत्न केल्याचं ज्येष्ठ पत्राकार श्रीमंत माने सांगतात. तुम्हाला आठवत असेल त्यांनी प्रचारादरम्यान म्हटलं होतं की 'बाळासाहेब ठाकरेंना अटक करणं राष्ट्रवादीची चूक होती. काही...


फराह आणि तिचे वडील

गेल्या वर्षी 25 जून रोजी फराह फैसलाबाद शहरातल्या तिच्या घरात होती. घरात तिचे आजोबा, तीन भाऊ आणि दोन बहिणीही होत्या. कुणीतरी दरवाजा ठोठावला. तिच्या आजोबांनी दार उघडलं. दार उघडताच तीन पुरूष आत घुसले. त्यांनी फराहला फरफटत बाहेर नेलं आणि बाहेर उभ्या व्हॅनमध्ये कोंबलं.

त्यावेळी फराहचे वडील आसिफ कामावर गेले होते. "मुलीला परत मिळवण्याचा प्रयत्न केला तर याद राखा, गाठ आमच्याशी आहे", अशी धमकी अपहरणकर्त्यांनी दिल्याचं ते सांगतात.

या घटनेची तक्रार द्यायला आसिफ जवळच्या पोलीस ठाण्यात गेले. फराहचे आजोबा त्या तिघांपैकी एकाला ओळखायचे. त्यांनी पोलिसांना त्या व्यक्तीचं नावही सांगितलं. पण, तक्रार नोंदवून घेण्यात आणि मदत करण्यात पोलिसांना रसच नव्हता, असं आसीफ सांगतात.

ते म्हणाले, "त्यांनी अजिबात सहकार्य केलं नाही. गुन्हा नोंदवून घ्यायलाही नकार दिला. इतकंच नाही तर त्यांनी मला ढकलून शिवीगाळही केली."

त्यानंतरही त्यांनी तक्रार नोंदवण्याचा बराच प्रयत्न केला. अखेर तीन महिन्यांपूर्वी त्यांची तक्रार नोंदवून घेण्यात आली. मात्र, कारवाई शून्य.

दरम्यान, इकडे 12 वर्षांच्या फराहला अपहरणकर्त्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांनी 110 किमी अंतरावर असलेल्या हफिझाबाद शहरातल्या एका घरात कोंडून ठेवलं. तिच्यावर बलात्कार केला. बेदम मारहाण केली. आपल्याला गुलामासारखी वागणूक मिळाल्याचं ती सांगते.

ती म्हणते, "दिवसातून बराच वेळ मला साखळीने बांधून ठेवलं जाई. इतर वेळी अपहरकर्त्याचं घर स्वच्छ करण्याचं, बाहेरच्या अंगणातल्या गुराढोरांची काळजी घेण्याचं काम मला करावं लागे."

"ते माझ्या पायात साखळी बांधत आणि मला दोरखंडाने बांधून ठेवत. मी तो दोर कापण्याचा आणि साखळीतून स्वतःला मुक्त करण्याचा खूप प्रयत्न करायचे. पण, ते कधीच शक्य झालं नाही. मी रोज रात्री देवाकडे यातून सुटका कर, अशी प्रार्थना करायचे."

 मागच्या जनगणेनुसार पाकिस्तानात जवळपास 20 लाख ख्रिश्चन लोकसंख्या आहे. पाकिस्तानच्या एकूण लोकसंख्येच्या तुलनेत हे प्रमाण जवळपास 1 टक्का आहे.

पाकिस्तानातील मानवाधिकार संघटनांच्या म्हणण्यानुसार पाकिस्तानात दरवर्षी एक हजार ख्रिश्चन, हिंदू आणि शीख मुलींचं अपहरण होतं. शरिया कायद्यानुसार मुलगा-मुलगी दोघंही मुस्लीम असतील तर 16 वर्षाखालील लग्नही कायद्याने वैध आहे. त्यामुळे अपहरण केलेल्या मुलींचं बळबजरीने धर्मांतर करतात. फराहच्या बाबतीतही हेच घडलं. तिलाही इस्लाम धर्म स्वीकारायला भाग पाडण्यात आलं आणि त्यानंतर ज्याने तिचं अपहरण केलं त्याच तरुणाशी तिचं लग्न लावून देण्यात आलं.

पाकिस्तानातील नॅशनल काऊन्सिल ऑफ चर्चेसच्या (NCCP) म्हणण्यानुसार अशाप्रकारे अपहरणाचं प्रमाण वाढतंय.

एनसीसीपीचे सरचिटणीस बिशप व्हिक्टर अझारिया म्हणतात, "शेकडो, शेकडो मुलींचं अपहरण होतंय. अनेक जण हा गुन्हा करतात. पण, प्रशासन काही काही करत नाही."

फराहच्या वडिलांना तिची खूप काळजी लागून होती. पोलिसांकडून मदत मिळत नसल्याचं बघून त्यांनी स्थानिक चर्चकडे मदत मागितली. चर्चने त्यांना कायदेशीर मदत दिली.

तब्बल 5 महिने झोकून देऊन पाठपुरावा केल्यानंतर अखेर गेल्या डिसेंबर महिन्यात पोलिसांनी कारवाई केली.

फराह सांगते, "चार पोलीस अपहरणकर्त्याच्या घरी आले आणि म्हणाले की मी त्यांच्यासोबत पोलीस ठाण्यात जावं, असे कोर्टाचे आदेश आहेत."

5 डिसेंबर रोजी फराहची केस फैसलाबादच्या जिल्हा आणि सत्र न्यायालयात सुनावणीसाठी आली. न्यायदंडाधिकाऱ्यांनी पुढचा तपास होईपर्यंत तिची रवानगी महिला आणि बालकल्याण शिबिरात केली.

मात्र, तरीही फराहमागचं दुष्टचक्र संपलेलं नव्हतं.

पायातल्या साखळदंडांमुळे फराहला झालेल्या जखमा भरून यायला...


फर्नांडिस आणि बंद हे नातं इतकं अतूट होतं की त्यांना 'बंद सम्राट' असंच म्हटलं जायचं.

राष्ट्रीय स्तरावर जॉर्ज फर्नांडिस यांच्या नावाची चर्चा तेव्हा सुरू झाली जेव्हा त्यांनी काँग्रेसचे दिग्गज नेते स. का. पाटील यांचा 1967साली लोकसभा निवडणुकीत पराभव केला. तेव्हापासून त्यांची ओळख 'जायंट किलर' अशी बनली.

स. का. पाटील हे तेव्हाचे मातब्बर नेते म्हणून ओळखले जात. 'देव सुद्धा मला हरवू शकणार नाही' हे त्यांचे तेव्हाचे उद्गार प्रसिद्ध आहेत. जॉर्ज फर्नांडिसचे निकटवर्तीय आणि ज्येष्ठ पत्रकार विक्रम राव याबाबतची एक आठवण सांगतात, "मी स. का. पाटील यांना विचारलं की तुम्ही तर मुंबईचे अनिभिषिक्त सम्राट आहात. पण असं ऐकलं आहे की कोणी नगरसेवक तुमच्या विरोधात निवडणूक लढत आहे. त्याचं नाव जॉर्ज फर्नांडिस आहे."

"त्यावेळी चिडून स. का. पाटील यांनी म्हटलं की कोण जॉर्ज फर्नांडिस. तो मला कसं हरवू शकणार? देव जरी आला तरी मला कुणी हरवू शकणार नाही."

विक्रम राव सांगतात, "दुसऱ्या दिवशीच्या सर्व प्रमुख वृत्तपत्रांची हेडलाईन हीच होती. पाटील म्हणतात देव आला तरी मला हरवू शकणार नाही. त्यांच्या या हेडलाइनला फर्नांडिस यांनी पोस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्टर लावून उत्तर दिलं. फर्नांडिस यांचं पोस्टर असं होतं की, पाटील म्हणतात मला देव सुद्धा हरवू शकणार नाही, पण तुम्ही (जनता) त्यांना हरवू शकता."

ही मात्रा जनतेला योग्यरीत्या लागू झाली. जॉर्ज फर्नांडिस हे 42 हजार मताधिक्याने निवडून आले. पाटील यांचा अस्त हा जॉर्ज फर्नांडिस यांचा उदय ठरला.

बंद सम्राट जॉर्ज फर्नांडिस

कर्नाटकात धार्मिक कॅथॉलिक कुटुंबात त्यांचा जन्म 1930 साली झाला. त्यांनी धर्मोपदेशक बनावं, अशी त्यांच्या वडिलांची इच्छा होती, असं त्यांनी ईटीव्हीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं. पण ते न पटल्यामुळे ते 1949 साली नोकरीच्या शोधात मुंबईत आले. तेव्हा ते 19 वर्षांचे होते.

मुंबईत काम करता करता ते युनियन लीडर्सच्या संपर्कात आले. त्यांच्यातल्या वक्तृत्व आणि नेतृत्व गुणांमुळे ते अल्पावधीत कामगारांचे नेते झाले.

"जॉर्ज फर्नांडिस यांचं 'बंद सम्राट' अलं लोकसत्ताचे पत्रकार अशोक पडबिद्री यांनी वर्णन केलं होतं. मुंबई महापालिका, बेस्ट, हॉटेल वर्कर्स, फेरीवाले यांच्या संघटनेचा ते नेता बनले. त्यांच्या मागण्यांसाठी ते बंद पुकारत, म्हणून त्यांना बंद सम्राट अशी पदवी देण्यात आली होती," असं ज्येष्ठ पत्रकार सुनील तांबे यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

रेल्वेच्या रुळांवर आडवे पडले...

फर्नांडिस हे ऑल इंडिया रेल्वे मेन्स फेडरेशनचे अध्यक्ष होते. त्यांनी 1974ला रेल्वेचा देशव्यापी संप पुकारला होता. त्यांच्या संपाबाबतची आठवण तांबे सांगतात, "देशव्यापी रेल्वे संपाचे ते नेते होते. त्यापूर्वी आणि त्यानंतर असा संप झाला नाही. संपाची सुरुवात मुंबईतून होती. दादर स्टेशनवर जॉर्ज रेल्वेगाडी पुढे सत्याग्रह करणार होते. दादर स्टेशनभोवती कडेकोट पोलीस बंदोबस्त होता. जॉर्ज किंवा युनियनचा एकही कार्यकर्ता स्टेशनात शिरू शकत नव्हता. जॉर्ज व्हीटीहून रेल्वेगाडीतूनच दादर स्टेशनला आला आणि रुळांवर आडवा पडले. SRPने त्यांच्यावर लाठ्यांचा वर्षाव केला."

या संपात फक्त रेल्वेचेच कर्मचारी नाही, तर टॅक्सी ड्रायव्हर, इलेक्ट्रिसिटी युनियन आणि वाहतूक संघटनेचे कामगार सहभागी झाले. सरकारनं संपात सामील होणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली. फर्नांडिस यांना अटक झाली. त्याचबरोबर अंदाजे 30,000 जणांना तुरुंगात टाकण्यात आलं होतं, असं अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनलनं म्हटलं होतं. इंदिरा गांधी यांच्या प्रशासनाने हे आंदोलन चिरडलं.

विक्रम राव त्यांची आणीबाणीच्या काळातील आठवण सांगतात. "1975...


फलंदाजीसाठी अवघड अशा खेळपट्टीवर कशी फलंदाजी करावी याचा वस्तुपाठ रोहित शर्माने सादर केला. कर्णधार विराट कोहली बाद झाल्यानंतर टीम इंडियाची घसरण होईल अशी चिन्हं होती मात्र रोहितने पडझड टाळत चिकाटीने फलंदाजी केली.

दक्षिण आफ्रिकेने 228 धावांचा बचाव करताना भारताच्या शिखर धवनला झटपट बाद केलं. फलंदाजांसाठी अवघड अशा खेळपट्टीवर विराट कोहली आणि रोहित शर्मा जोडीने 41 धावांची भागीदारी केली. अँडिले फेलुकवायोचा ऑफस्टंपबाहेरचा बॉल खेळण्याचा प्रयत्न कोहलीने केला. स्टंप्सपाठी क्विंटन डी कॉकने उजवीकडे झेपावत अफलातून झेल टिपला. कोहलीने 34 चेंडूत 18 धावा केल्या. मात्र यानंतर रोहित शर्माने संयमी खेळी करत अर्धशतकी खेळी केली. राहुलने रोहितला साथ देण्याचा प्रयत्न केला. मात्र कागिसो रबाडाने लोकेश राहुलला बाद करत भागीदारी फोडली. राहुल बाद झाल्यानंतर महेंद्रसिंग धोनी आणि रोहित जोडीने चौथ्या विकेटसाठी 74 धावांची भागीदारी करत विजय सुकर केला. धोनीने 34 धावांची खेळी केली.

सलग तिसऱ्या पराभवासह दक्षिण आफ्रिकेसाठी बाद फेरीत पोहोचण्याचा अवघड झाला आहे. दक्षिण आफ्रिकेचा संघ इंग्लंड, बांगलादेश आणि भारताविरुद्ध पराभूत झ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाला आहे.

आयसीसी क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या जसप्रीत बुमराहने लौकिकाला साजेसा खेळ करत टीम इंडियाला आफ्रिकेविरुद्ध धमाकेदार सुरुवात करून दिली. आयसीसीच्या बॉलर्सच्या क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या जसप्रीत बुमराहने वर्ल्डकपमध्ये खेळण्याचं कोणतंही दडपण न घेता आक्रमक सुरुवात केली. हशीम अमला आणि क्विंटन डी कॉक या दोघांचीही भारताविरुद्धची कामगिरी चांगली आहे. या दोघांना चुका करायला भाग पाडत बुमराहने दक्षिण आफ्रिकेच्या डावाला सुरुवातीलाच खिंडार पाडलं.

जसप्रीत बुमराह आणि युझवेंद्र चहल

इंग्लंडविरुद्धच्या लढतीत जोफ्रा आर्चरच्या उसळत्या चेंडूवर अमला दुखापतग्रस्त झाला होता. या दुखापतीतून सावरलेल्या अमलाने भारताविरुद्धच्या लढतीत पुनरागमन केलं. मात्र गेले वर्षभर धावांसाठी झगडणाऱ्या अमलाला बुमराहने तंबूचा रस्ता दाखवला. उसळता चेंडू अमलाच्या बॅटची कड घेऊन स्लिपमध्ये उभ्या असलेल्या रोहित शर्माच्या हातात जाऊन विसावला. त्याने 6 धावा केल्या.

भारताविरुद्ध सातत्याने धावा करणाऱ्या क्विंटन डी कॉककडून दक्षिण आफ्रिकेला खूप अपेक्षा होत्या. मात्र बुमराहचा उजव्या यष्टीबाहेरचा चेंडू खेळण्याचा प्रयत्न अंगलट आला. कोहलीने दुसऱ्या स्लिपमध्ये त्याचा झेल टिपला.

तिसऱ्या विकेटसाठी फॅफ डू प्लेसिस आणि रुसी व्हॅन डर डुसे यांनी 54 धावांची भागीदारी केली. मात्र युझवेंद्र चहलने एकाच ओव्हरमध्ये या दोघांना बाद करत आफ्रिकेला धक्का दिला. चहलने 51 धावांच्या मोबदल्यात चार विकेट्स घेतल्या.

डू प्लेसिस आणि डुसे यांनी डाव सावरण्याचा प्रयत्न केला. मात्र चहलने एकाच ओव्हरमध्ये दोघांना बाद करत भागीदारी फोडली. डुसेने 22 तर प्लेसिसने 38 धावांची खेळी केली. चहलच्या वळणाऱ्या चेंडूवर रिव्हर्स स्विप करण्याचा डुसेचा प्रयत्न फसला. डू प्लेसिसला चहलचा चेंडू कळलाच नाही आणि तो त्रिफळाचीत झाला.

कुलदीप यादवच्या चेंडूवर अनुभवी जेपी ड्युमिनी एलबीडब्ल्यू झाला. ड्युमिनी 3 धावा करू शकला.

डेव्हिड मिलरने संयमी खेळी करण्याचा प्रयत्न केला मात्र चहलने त्याचा प्रतिकार संपुष्टात आणला. त्याने 31 धावा केल्या. आक्रमक फटकेबाजीसाठी प्रसिद्ध फेलुकवायोचा अडसर चहलनेच दूर केला. त्याने 34 धावा केल्या. मिलर आणि फेलुकवायो यांच्यामुळे दक्षिण आफ्रिकेने दोनशेचा टप्पा ओलांडला.

ख्रिस मॉरिसने 42 तर कागिसो रबाडाने 31 धावांची खेळी करत आफ्रिकेला सन्मानजनक धावसंख्या गाठून दिली.

घाम न गाळता...


फवाद चौधरी

"पाकिस्तानचे पंतप्रधान आणि लष्कर प्रमुख या दोघांचंही मत असं आहे की, जोवर इथे शांतता प्रस्थापित होत नाही, तोवर कोणत्याही देशाला प्रगती करणं शक्य होणार नाही," असं चौधरी म्हणाले.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी शपथविधीसाठी तीन भारतीय खेळाडूंना आमंत्रण दिलं होतं. भाषणातही त्यांनी भारतानं एक पाऊल उचललं तर पाकिस्तान दोन पावलं उचलेलं असं पंतप्रधान म्हणाले होते. ते भारताच्या पंतप्रधानांशीही बोलले. मात्र, भारतानं त्यावर काहीच प्रतिक्रिया दिेलेली नसल्याचं चौधरी म्हणाले.

"भारताची अडचण अशी आहे की नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या प्रचाराचा सगळा रोख पाकिस्तान विरोधावर बेतलेला होता. आता पुन्हा निवडणुका आहेत. अशा परिस्थितीमध्ये भाजपला त्यांचा व्होट बँकेची काळजी आहे. पाकिस्तानकडे दोस्तीचा हात पुढे केला तर मतं गमावण्याची त्यांना भीती असू शकते," अस आरोप पाकिस्तानच्या माहिती मंत्र्यांनी लावला आहे.

PTI सरकारचं परराष्ट्र धोरण कसं आहे, या प्रश्नावर फवाद चौधरी म्हणाले, "पूर्वी हे धोरण नवाझ शरीफ आणि जिंदाल आणि मोदी असं होतं. आता ते पाकिस्तान आणि भारत असं थेट आहे."

भारतासह शेजारी राष्ट्रांशी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

संबंध सुधारण्याबाबत सरकारला लष्कराचा पूर्ण पाठिंबा आहे, असंही चौधरी यांनी म्हंटलं आहे.

या मुद्द्यावर बीबीसीनं भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाशी प्रतिक्रियेसाठी संपर्क केला. पण त्यांच्याकडून कुठलीही प्रतिक्रिया मिळाली नाही.

करतारपूर येथील गुरूद्वारा

भारतातून करतारपूरच्या गुरूद्वारा साहेबमध्ये जाऊ इच्छिणाऱ्या शीख भक्तांना परवानगी दिली जाईल, असं पाकिस्तानचे माहिती मंत्री फवाद चौधरी यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीशी बोलताना फवाद चौधरी यांनी सांगितलं की, "करतारपूरची सीमा लवकरच खुली करण्यात येणार आहे. गुरूद्वारामध्ये येजा करण्यासाठी व्हीसाची आवश्यकता नसेल. तिथे जाण्यासाठी रस्ताही तयार करण्यात येईल. दर्शन घेऊ इच्छिणाऱ्यांना तिकिट घेउन जाता येईल. अशाप्रकारची यंत्रणा बनवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे."

गुरुद्वारा श्री. करतारपूर साहेब भारतीय सीमेपासून पाकिस्तानात चार किलोमीटर दूर आहे. तिथं दर्शनासाठी रस्ता खुला करण्याची मागणी बऱ्याच काळापासून प्रलंबित आहे.

शीख धर्मियांमध्ये या गुरुद्वाराला विशेष महत्त्व आहे. रावी नदीच्या किनाऱ्यावर असलेला हा गुरूद्वारा डेरा दरबारसाहेब रेल्वे स्टेशनपासून चार किमी अंतरावर आहे.

पंजाबचे मंत्री नवज्योतसिंह सिद्धू पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या शपथविधीला उपस्थित राहिलेले तेव्हाही हा मुद्दा चर्चेत आला होता.

'भारतानंही पावलं उचलावीत'

चंदिगढ येथे या घडामोडीवर प्रतिक्रिया देताना सिद्धू म्हणाले की, "जे लोक यावर राजकारण करत होते आणि हे अशक्य आहे असं म्हणत होते त्यांना उत्तर मिळालं आहे."

"खान साहेबांचे मी आभार मानतो. आता भक्तांना व्हिसाशिवाय करतारपूरला जाता येईल. दोन देशांमधली नात्यांतील दरी यामुळे कमी होण्यास मदत होईल."

फवाद चौधरी म्हणाले की, "गुरुद्वारा करतारपूरसाठी लवकरच मार्ग तयार केला जाईल. इम्रान खान यांचं सरकार भारताबरोबर संवाद साधू इच्छित आहे. शांतता हाच दोन्ही देशांसाठी महत्त्वाचा मुद्दा आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


फ़वाद चौधरी

"विंग कमांडर अभिनंदन यांना सोडलं नसतं तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारताने पाकिस्तानवर हल्ला केला असता, असं परराष्ट्र मंत्री शाह मेहमूद कुरेशी यांनी एका बैठकीत म्हटलं होतं," असा दावा सादिक यांनी पाकिस्तानच्या संसदेत केला होता.

ते म्हणाले, "शाह मेहमूद कुरेशी त्या बैठकीत होते, ते मला आठवतं. या बैठकीत येण्यास पंतप्रधान इम्रान खान यांनी नकार दिला होता. बैठकीत लष्करप्रमुख होते. पण त्यांचे हातपाय कापत होते आणि कपाळाला घाम फुटला होता. कृपा करून अभिनंदनला परत जाऊ द्या, नाही तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारत पाकिस्तानवर हल्ला करेल. भारताने कोणताही हल्ला केला नसता, पण अभिनंदन प्रकरणात यांनी भारतासमोर गुडघे टेकले. आम्हाला हे सगळं सांगायला भाग पाडू नका."

अयाज सादिक यांच्या भाषणाचा हा व्हीडिओ भारतात सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाला.

तर सादिक यांच्या वक्तव्याचा निषेध करणारं भाषण पाकिस्तान सरकारमधील मंत्री फवाद चौधरी यांनी संसदेत केलं.

'हमने हिंदुस्तानको घुसके मारा है...' असं म्हणत पुलवामा हल्ल्यातल्या पाकिस्तान सरकारच्या सहभागाविषयी फवाद चौधरी या क्लिपमध्ये बोलताना दिसतात.

फवाद चौधरी पु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ढे म्हणाले सादिक यांनी असं विधान करणं अपेक्षित नव्हतं. ते एका जबाबदार पदावर आहेत. सत्य लोकांना समजलं पाहिजे की पाकिस्ताननेच भारताला आतमध्ये घुसून मारलं आहे.

सादिक यांना आता सारवासारव केली आहे. 'आपल्या भाषणाचा भारतीय माध्यमांनी विपर्यास केला,' असं सादिक यांनी आता म्हटलं आहे.

"भारतीय माध्यमांनी माझं वक्तव्य पूर्णपणे उलटं दाखवलं. अभिनंदन पाकिस्तानात मिठाई वाटण्यासाठी आले नव्हते. ते पाकिस्तानवर हल्ला करण्यासाठी आले होते. पाकिस्तानने त्यांचं विमान पाडलं, तेव्हाच पाकिस्तानचा विजय झाला होता."

अयाज़ सादिक़

सादिक यांच्या मते, "इम्रान खान यांनी कुणाच्या दबावाखाली निर्णय घेतला, त्यांचा काय नाईलाज होता, याबाबत काहीच सांगितलं नाही. आम्ही अभिनंदनला परत पाठवण्याबाबत सहमत नव्हतो. त्याची काही घाई नव्हती, थोडी वाट पाहाता आली असती. भलेही नेतृत्वाने राष्ट्रीय हिताचा उल्लेख करून हा निर्णय घेतला असेल. पण यामध्ये त्यांचा कमकुवतपणा दिसून आला."

पाकिस्तानातील दुनिया न्यूज या वृत्तवाहिनीशी बोलताना अयाज सादिक म्हणाले, "मला वैयक्तिक टीका करायची नव्हती. पण सध्या सत्तेत असलेले लोक आम्हाला चोर आणि मोदींचा मित्र म्हणून संबोधतात. त्यांना उत्तर देणं भाग होतं. या लोकांमध्ये कसलंही गांभीर्य नाही. यांना संसदेचे नियमसुद्धा माहीत नाहीत. आम्ही या सरकारला काश्मीरच्या मुद्द्यावर प्रत्येक कठीण प्रसंगी पाठिंबा दिला. अभिनंदन प्रकरणातसुद्धा आम्ही सरकारचं समर्थन केलं. पण सरकारनेसुद्धा विरोधी पक्षांचा आदर करावा."

'भारतीय मीडियाची धूर्त पत्रकारिता'

याप्रकरणी बीबीसी प्रतिनिधी शुमायला जाफरी यांनी पाकिस्तान सरकारमधील मंत्री फवाद चौधरी यांच्याशी बातचीत केली.

ते म्हणाले, "तुम्ही पूर्ण भाषण ऐकलात तर त्यात पुलवामा हल्ल्यानंतर घडलेल्या घटनाक्रमाबाबत सांगण्यात आलं आहे. भारतीय माध्यमांतील एका गटाने आपल्या फायद्यासाठी अयाज सादीक यांच्या भाषणातील एक तुकडा उचलून व्हायरल केला.

"हे भारताच्या धूर्त आणि अप्रामाणिक पत्रकारितेचा उत्तम उदाहरण आहे. आम्ही दहशतवादाच्या विरुद्ध आहोत. कोणत्याही स्वरूपात दहशतवादाचा आम्ही निषेध करतो," असं चौधरी म्हणाले.

'भारताला आपण दिलेली जखम अजूनही भळभळते आहे'

पाकिस्तानातील सत्ताधारी पक्षाचे नेते अली मुहम्मद खान यांनीसुद्धा याबाबत प्रतिक्रिया दिली. "भारताचे विंग कमांडर अभिनंदन यांना सोडण्यासाठी झालेल्या बैठकीत विरोधी पक्षनेते शाहबाज...


फ़ैज़ अहमद फ़ैज़

तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर (1984) पाश यांनी लिहीलं होतं, 'आज उसके शोक में सारा देश शरीक है तो उस देश से मेरा नाम काट दो. अगर उसका अपना कोई भारत है तो उस भारत से मेरा नाम काट दो.'

पण विचित्र योगायोग म्हणजे इंदिरा गांधींविषयी अशी कविता लिहीणाऱ्या पाश यांची 23 मार्च 1988ला खलिस्तानी अतिरेक्यांनी गोळी घालून हत्या केली. ते कविता म्हणत असतानाच त्यांची हत्या करण्यात आली. त्यावेळी ते फक्त 38 वर्षांचे होते. कदाचित म्हणूनच नामवर सिंह यांनी त्यांना शापित कवी म्हटलं असावं.

20वीं सदी के सबसे प्रभावी पंजाबी कवि माने जाने वाले पाश की कविताओं में विद्रोह के स्वर साफ सुनाई पड़ते हैं

पाश आणि फैज

ऊर्दू मधले प्रसिद्ध कवी फैज अहमद फैज (1911-1984) यांची एक प्रसिद्ध कविता 'हम देखेंगे' विषयी आयआयटी कानपूरने एका चौकशी समितीची स्थापना केली आहे. ही कविता हिंदू विरोधी आहे का, हे ही समिती ठरवणार आहे.

नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याच्या विरोधात देशभर निदर्शनं होत आहेत. दिल्लीच्या जामिया भागामध्ये 15 डिसेंबरला या कायद्याच्या विरोधात निदर्शनं झाली होती. यामध्ये जामिया मिलिया इस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्लामिया म्हणजेच जामिया विद्यापीठाचे काही विद्यार्थीही सहभागी झाले होते. यावेळी पोलिसांनी विद्यापीठाच्या लायब्ररी आणि हॉस्टेलमध्ये जात विद्यार्थिनींसह अनेकांना मारहाण केली होती.

जनरल ज़िया उल हक़

आयआयटी व्यवस्थापनाने तपास का सुरू केला?

जामिया विद्यापीठातल्या घटनेनंतर या विद्यार्थ्यांना पाठिंबा देण्यासाठी देशातल्या अनेक शिक्षण संस्थांमध्ये निदर्शनं झाली. आयआयटी कानपूरच्या विद्यार्थ्यांनी 17 डिसेंबरला संस्थेच्या परिसरात निदर्शनं केली. यादरम्यान काही विद्यार्थ्यांनी फैज अहमद फैज यांची नज्म - 'हम देखेंगे' गायली.

संस्थेच्या परिसरामध्ये एका अशा कवितेचं वाचन करण्यात आलं ज्याने हिंदूंच्या भावनांना ठेच लागू शकते, अशा स्वरूपाची लेखी तक्रार यानंतर आयआयटीच्या संचालकांकडे केल्याचं आयआयटी कानपूरचे उपसंचालक मणिंद्र अगरवाल यांचा दाखला देत वृत्त संस्थांनी म्हटलं आहे. यानंतर आयआयटी व्यवस्थापनाने याविषयी तपास समिती स्थापन केली आहे.

फैज हे कम्युनिस्ट विचारसरणीचे होते हे जगजाहीर आहे. त्यांच्या ज्या 'हम देखेंगे...' या सुप्रसिद्ध कवितेचा उल्लेख होतोय, ती त्यांनी 1979मध्ये लिहीली होती. पाकिस्तानचे तेव्हाचे हुकुमशहा जनरल झिया-उल-हक यांच्या विरोधात ही कविता लिहीण्यात आली होती.

1935 में दिल्ली में जन्मी इक़बाल बानो का बचपन रोहतक में बीता था. उन्होंने संगीत सीखा था दिल्ली घराने के उस्ताद चाँद खाँ से. 1952 में 17 साल की उम्र में वो पाकिस्तान चली गईं जहाँ उनकी एक ज़मींदार घराने में शादी हुई. लेकिन दिल्ली का साथ उन्होंने कभी नहीं छोड़ा.

फैज यांचं 1984मध्ये निधन झालं. आणि 1986मध्ये लाहोरच्या अल-हमरा आर्ट्स काऊन्सिलच्या ऑडिटोरियममध्ये गझल गायिका इक्बाल बानो (1935-2009) यांनी ही नज्म गात अजरामर केली.

लष्करी हुकुशहाच्या विरोधातली कविता

साडी नेसणं हे 'गैर- इस्लामी' असल्याचं ठरवत झिया उल हक यांच्या राजवटीच्या काळात पाकिस्तानी महिलांना साडी नेसण्यावर बंदी घालण्यात आली होती. पण विशेष म्हणजे इक्बाल बानो यांनी या हुकुमशाहीला विरोध करत पांढऱ्या रंगाची साडी नेसून ही नज्म गायली. या कार्यक्रमाचं रेकॉर्डिंग पाकिस्तानातून लपूनछपून स्मगल करून बाहेर नेण्यात आलं आणि ही नज्म सगळ्या जगापर्यंत पोहोचली.

एका स्वघोषित कम्युनिस्टाने एका लष्करी हुकुमशहाच्या विरोधात लिहीलेली कविता 'हिंदू विरोधी' असल्याचं आज भारतात काहीजण सांगण्याचा प्रयत्न करत आहेत....


फाईल फोटो

'Becoming' असं या पुस्तकाचं नाव आहे. या पुस्तकात स्वतःच्या गर्भपातावर सविस्तर लिहिलं आहे. गर्भपातामुळे मलिया आणि साशा या दोन्ही मुलींच्या जन्मासाठी आयव्हीएफ (In Vitro Fertilisation) उपचार पद्धतीची मदत घ्यावी लागली होती, असा खुलासा मिशेल ओबामा यांनी केला आहे.

20 वर्षांपूर्वी जेव्हा गर्भपात झाला होता त्यानंतर आपल्याला 'हरवून गेल्यासारखं आणि खूप एकटं' वाटायला लागलं होतं, असं मिशेल ओबामा यांनी ABC न्यूज चॅनलच्या Good Morning America या कार्यक्रमात बोलताना सांगितलं.

शिवाय 'माझ्या कुटुंबाची सुरक्षा धोक्यात आणल्याचं' म्हणत त्यांनी अमेरिकेचे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर जोरदार टीकाही केली आहे.

मिशेल ओबामा आणि अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा या दोघांनी त्यांचं लग्नं टिकवण्यासाठी 'कपल थेरपी' म्हणजेच समुपदेशन घेतलं होतं. स्वतः मिशेल ओबामा यांनी या पुस्तकाच्या माध्यमातून पहिल्यांदाच ही बाब उघड केली आहे. 426 पानांचं हे पुस्तक येत्या मंगळवारी प्रकाशित होणार आहे.

या पुस्तक प्रकाशनानंतर मिशेल ओबामा लंडनसह दहा शहरांचा दौरा करणार आहेत.

गरोदरपणाविषयी

माजी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वकील आणि हॉस्पिटल प्रशासक असलेल्या मिशेल ओबामा यांनी अमेरिकेच्या ABC न्यूज चॅनलला मुलाखत दिली आहे. गर्भपाताविषयी सांगताना त्या म्हणाल्या, "मला वाटलं होत मी अपयशी ठरले. कारण गर्भपात किती सामान्य बाब आहे, हे मला माहितीच नव्हतं. याबद्दल आपण बोलतच नाही."

"आपण आपल्याच दुःखात असतो. मात्र गर्भपात होतात, हे नव्याने आई होणाऱ्या तरुणींना सांगितलं पाहिजे. ते महत्त्वाचं आहे."

त्या म्हणाल्या, "34 वर्षांची झाले होते. आपलं जैविक घड्याळ बरोबर असतं. त्यामुळे बिजांडांची निर्मिती मर्यादितच असते, याची जाणीव झाली होती.  त्यामुळे आई होण्यासाठी इन-व्हिट्रो फर्टिलायझेशनची (IVF) मदत घेण्याचा निर्णय घेतला."

ABCच्या Good Morning America कार्यक्रमात सूत्रसंचालक रॉबिन रॉबर्टशी बोलताना त्या म्हणाला, "एक स्त्री म्हणून आपण एकमेकींशी आपल्या शरीराविषयी आणि शरीराच काम कसं चालतं यावर बोलत नाही. हे सर्वांत वाईट आहे."

लग्नाविषयी

स्वतःच्या वैवाहिक आयुष्यात काहीवेळा अडचणी आल्याचा खुलासाही त्यांनी केला.  "बराक राजकारणात सक्रीय झाले त्यावेळी मला एकटीलाच घरी आयव्हीएफचे इन्जेक्शन्स घ्यावी लागायची. तो काळ दोघांच्या नात्यातला फार नाजूक काळ होता," असं त्यांनी सांगितलं.

त्यांनी ABC शी बोलताना सांगितलं, "मॅरेज काउंसिलिंग हा आम्हा दोघांमधले मतभेद कसे दूर करावे, हे शिकण्याचा एक मार्ग होता."

"अडचणींचा सामना करणाऱ्या आणि नात्यात काहीतरी चुकीचं घडतंय, असं वाटणारी अनेक तरुण विवाहित जोडपी मला माहीत आहेत. पण एकमेकांच्या आकंठ प्रेमात असलेल्या मिशेल आणि बराक यांनीही वैवाहिक जीवनातल्या अडचणी दूर करण्यासाठी प्रयत्न केले होते, हे त्यांना कळावं, असं मला वाटतं," असं त्या म्हणाल्या.

"आणि जेव्हा गरज होती तेव्हा आमच्यातल्या अडचणी दूर करण्यासाठी आम्ही योग्य मदतही घेतली," असंही त्यांनी सांगितलं.

शिकागोमध्ये उन्हाळ्याच्या एका रात्री बराक ओबामांच्या प्रेमात पडल्याची आठवणही त्यांनी नमूद केली आहे.

त्या लिहितात, "बराक ओबामांना स्वीकारण्याचा निर्णय मी केला तेव्हा क्षणार्धात माझ्या मनात ओढ, कृतज्ञता, आश्चर्य अशा भावनांची गर्दी झाली."

ट्रंप यांच्याविषयी

Becoming या आपल्या जीवनचरित्रात मिशेल ओबामा यांनी ट्रंप यांच्यावर उघडपणे टीका केली आहे. पती बराक यांचा जन्म अमेरिकेत झालेला नाही, असा प्रचार करून वाद निर्माण करणाऱ्या व्यक्तीला कधीही माफ करणार नाही, असं त्या म्हणाल्या....