जर उत्तर 'हो' असेल तर याचं उत्तर तुम्हाला या बातमीत नक्कीच मिळेल. पण, त्यासाठी थोडं थांबावं लागेल. सुरुवातीला अंड्याविषयी माहिती जाणून घेऊया.

अंड्याला 'संपूर्ण पदार्थ' असं म्हटलं जातं. याचा अर्थ शरीरासाठी आवश्यक ते सगळे पोषक तत्व अंड्यात असतात.

अंड्यांमध्ये प्रोटीन असतात. देश-विदेशात सगळीकडे अंडे मिळतात, तसंच ते बनवायलाही सोपं असतं. एकट्या अंड्यापासून अनेक पदार्थ अगदी काही मिनिटांत तयार करता येतात.

उकडून खायचं असेल तर आम्लेट बनवा, अंडाकरीसुद्धा अनेक भागांत बनवली जाते. अर्ध बॉईल केलेलं अंडंही अनेक जण खातात. शहर असो की गाव, भूक मिटवण्यासाठी अंड्यासारखा पौष्टिक पर्याय दुसरा नाही.

एका उकडलेल्या अंड्यात 211 किलो कॅलरीज असतात.

अंडं दुसऱ्या खाद्यपदार्थांसोबत खाल्ल्यास शरीराला जास्त प्रोटीन्स मिळतात, असं काही अभ्यासातून समोर आलं आहे. उदाहरणार्थ- सलाडमध्ये अंडं टाकल्यास व्हिटामिन-ईचं प्रमाण अधिक मिळतं.

त्यामुळे मग खाद्यपदार्थांमधील बेस्ट फूडच्या प्रवर्गात अंड्यांचा समावेश होतो, असं समजलं जातं. असं असलं तरी अंड्यांमध्ये कोलेस्ट्रॉलचं प्रमाण अधिक असतं आणि त्यामुळे शरीरावर वाईट परिणाम हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तो, असं काही अभ्यासक सांगतात.

जेव्हा अंडं शाकाहारी आणि मांसाहारीमध्ये अडकलं

हे समजून घेण्यासाठी थोडा इतिहास समजायला हवा. भारतात कुपोषणाचा सामना करण्यासाठी शाळांमधील मुलांना सरकारतर्फे एका वेळचं जेवण दिलं जातं.

IIM अहमदाबादमधील असोसिएट प्रोफेसर रितिका खेडा यांनी या विषयावर खूप काम केलं आहे.  केंद्र सरकारनं याची सुरुवात मध्यान्ह भोजन म्हणून 1995ला केल्याचं त्या सांगतात.

यापूर्वी शिजवलेलं अन्न द्यायच्या बाबतीत तामिळनाडू सर्वांत समोर होता. तेव्हा एमजीआर हे तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री होते. अनेकांनी त्यांना नावं ठेवल्यानंतरही ते त्यांच्या निर्णयावर कायम राहिले.

यासोबतच गुजरात आणि इतर राज्य जसं की (मध्य प्रदेश, ओडिशा)मध्ये शिजवलेलं अन्न दिलं जातं.

केंद्र सरकारच्या या योजनेशिवाय अनेक राज्ये मुलांना 'ड्राय फूड'  देत होते.

पण, 2001मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयानंतर सगळ्याच राज्यांनी शिजवलेलं अन्न द्यावं, असा निर्णय झाला. सगळ्या राज्यांनी हा निर्णय लागू केला. त्यानंतर 2010मध्ये या क्षेत्रात अनेक सुधारणा झाल्या.

यानंतर मग जेवणाच्या दर्जावर चर्चा सुरू झाली आणि मुलांच्या जेवणात किती कॅलरीज असली पाहिजे, यावर सरकार विचार करायला लागलं. शाळांमध्ये 14 वर्षांच्या मुलांसाठी माध्यान्ह भोजनाची व्यवस्था करण्यात आली.

याचप्रकारे प्रत्येक राज्यातील अंगणवाडीत आई आणि पाच वर्षांच्या मुलांना जेवण देण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. मध्यान्ह भोजन आणि अंगणवाडीमधील भोजन कसं आणि कधी द्यायचं यासाठी राज्य सरकारला केंद्र सरकारच्या नियमांचं पालन करावं लागतं.

यासाठी अनेक राज्ये केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाअंतर्गत कार्यरत नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ न्यूट्रिशनची मदत घेऊ शकतात. ही संस्था राज्यांच्या मागणीनुसार त्यांच्यासाठी सॅम्पल मेन्यू तायर करून देते.

मेन्यू ठरवण्याचा अंतिम अधिकार राज्य सरकारांनाच असतो. पण, अंगणवाडी आणि शाळांमध्ये मुलांना अंडं द्यावं की नाही, याविषयी आता चर्चा सुरू झाली आहे. तसंच राजकारणही सुरू झालं आहे. आहारतज्ज्ञ सांगतात की, अंडं मुलांच्या तब्येतीसाठी फायदेशीर असतं.

मध्य प्रदेश सरकारचा नवा आदेश

मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी मंगळवारी निर्णय घेतला की, राज्यातील आंगणावाडील मुलांना अंडी दिली जाणार नाहीत.

याविषय़ी माध्यमांना त्यांनी सांगितलं, "आम्ही अंडं नाही, तर दूध देऊ. कुपोषणाविरोधात राज्यात...


जर चीनमध्ये टेस्लाची वाहनं हेरगिरीसाठी वापरण्यात येत असतील तर तिथं आपला कारखाना बंद करण्यात येईल, असं स्पष्टीकरण मस्क यांनी दिलं.

चीनमधील एका व्यवसायसंबंधित संमेलनामध्ये व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगच्या माध्यमातून सहभागी झाल्यावेळी मस्क बोलत होते. यावेळी चीनच्या लष्कराने टेस्ला वाहनांमधील काही सुविधांवर निर्बंध आणल्याच्या बातम्यांच्या पार्श्वभूमीवर इलॉन मस्क यांनी वरील स्पष्टीकरण दिलं.

टेस्ला वाहनांमध्ये बसवण्यात आलेल्या कॅमेऱ्यांचा वापर माहिती गोळा करण्यासाठी केला जातो. याबाबत चीनच्या लष्करांनी सुरक्षेसंदर्भात प्रश्न उपस्थित केला होता.

अमेरिकेनंतर चीन ही टेस्लाची मोठी बाजारपेठ मानली जाते. याठिकाणी टेस्ला वाहनांची मोठ्या प्रमाणात विक्री होते.

आपल्या वाहनांबाबत स्पष्टीकरण देताना शनिवारी इलॉन मस्क म्हणाले, "परदेशी सरकारची हेरगिरी करण्यासाठी या कारचा वापर होत असेल तर कंपनीवर त्याचे अत्यंत नकारात्मक परिणाम होतील. ही आपल्यासाठी अतिशय वाईट गोष्ट आहे. कोणतीही माहिती गुप्त ठेवणं ही आपली जबाबदारी आहे."

चीनमध्ये किंवा इतर कोणत्याही ठिकाणी टेस्ला वाहनांचा वापर हेरगिरीसाठी होणार असेल, तर आपल्याला आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पली कंपनी बंद करावी लागेल, अशी भीती मस्क यांनी व्यक्त केली.

अमेरिकेच्या मोठ्या कंपन्यांना चीनमध्ये आपला व्यवसाय वाढवताना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो, असा आजपर्यंतचा अनुभव आहे.

चीन आणि अमेरिका या जगातील दोन सर्वात मोठ्या अर्थव्यवस्थांमधील संबंध अतिशय तणावपूर्ण आहेत. गेल्या काही वर्षांत ते आणखीनच नाजूक झाले आहेत.

या आठवड्याच्या सुरुवातीला दोन्ही देशांमध्ये काही कुरबुरी झाल्याचं पाहायला मिळालं.

अमेरिकेचे नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांचं प्रशासन आणि चीन सरकार यांच्यामध्ये झालेल्या चर्चेत वादविवाद चांगलाच रंगला होता. दरम्यान, हे प्रकरण आता समोर आलं आहे.

इलॉन मस्क यांची कंपनी ही मूळची अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया येथील आहे. मस्क यांनी अमेरिकेसह चीनमध्येही आपली एक प्रतिमा बनवून लोकांचा विश्वास जिंकला आहे.

खासगी कंपन्यांकडून सरकारला पुरवण्यात येणाऱ्या माहितीसंदर्भात त्यांनी काळजी व्यक्त केलेली आहे. टिकटॉकसारख्या कंपन्यांकडून चीनला देण्यात येत असलेल्या माहितीच्या संदर्भातही त्यांनी टीका केली होती.

इलॉन मस्क यांच्या चीनमधील शांघाय येथील कारच्या कारखान्याला 2018 मध्ये परवानगी मिळाली होती. त्यावेळी चीनमध्ये स्वतःचा कारखाना टाकण्याची परवानगी मिळवणारी पहिली कंपनी म्हणून टेस्लाची ओळख बनली होती.

सध्या चीन ही जगातील कार उद्योगाची सर्वात मोठी बाजारपेठ आहे. येथील सरकार इलेक्ट्रिक वाहनांना जोरदार प्रोत्साहन देत आहे.

इथं टेस्लाच्या कारला चांगलीच मागणी आहे. याच बळावर गेल्या वर्षी टेस्लाने 721 मिलियन डॉलरचा घसघशीत नफा कमावला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


जर थोडी आकडेमोड केली तर आपल्या लक्षात येऊ शकेल की जर प्रत्येक सात सेकंदांनंतर सेक्सचा विचार केला तर प्रत्येक तासाला हा विचार 514 वेळा येईल. तसंच दिवसभरात आपण नीट जागे असतो असे 14 तास गृहित धरले तर दिवसाला 7,200 वेळा सेक्सचा विचार मनात येतो असं म्हणावं लागेल.

मला तर ही संख्या जास्तच वाटते. दुसऱ्या कोणत्याही विचारापेक्षा या विचाराची ही कथित संख्या कितीतरी पटीने जास्त आहे. मग आपल्या मनात सेक्स आणि इतर विचार दिवसभरात कितीवेळा येतात हे कसं पाहायचं?

हे विचार मोजण्यासाठी मानसशास्त्रज्ञ एक शास्त्रीय पद्धती वापरतात त्याला 'एक्सपिरिअरन्स सॅंपलिंग' म्हटलं जातं. या पद्धतीमध्ये एखादा विचार आल्या आल्या तो त्याच क्षणी मोजायला सांगितलं जातं.

ही संख्या मोजण्यासाठी टेरी फिशर आणि त्यांच्या ओहायो विद्यापीठातील संशोधन चमूने क्लिकर्सचा वापर केला. त्यांनी कॉलेजला जाणाऱ्या 283 विद्यार्थ्यांचे तीन गट केले. जेव्हा जेव्हा सेक्स, खाणं किंवा झोपण्याचे विचार येतील तेव्हा एकदा क्लिक करून नोंद करायला त्यांना सांगितलं.

सेक्सचा विचार आला रे आला की लगेच क्लिक करायचं

साधारणतः एका पुरुषाच्या मनात दिवसभरात 19 वेळा स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेक्सचे विचार येत असल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं. हे प्रमाण महिलांपेक्षा जास्त होतं. महिलांच्या मनात एका दिवसात सरासरी 10 वेळा हे विचार येत होते.

तसेच पुरुषांच्या मनात खाण्या-पिण्याचे आणि झोपेचेही विचार जास्त येत होते. हे कदाचित पुरुष थोडे अधिक विलासी असावेत याकडे निर्देश करणारं असावं. किंवा त्यांना कोणतीही ढोबळपणे मनात येणारी भावना विचार वाटत असावी. किंवा दोन्ही शक्यता असाव्यात.

पुरुषांच्या मनात खाण्या-पिण्याचेही विचार सारखे येत असल्याचं दिसून आलं.

आश्चर्य म्हणजे या विचारांमध्ये माणसागणिक फरक दिसून आला. काही लोकांनी दिवसभरात फक्त एकदाच सेक्सचा विचार आल्याचं सांगितलं, तर एकाने मात्र 388 वेळा क्लिक केलं होतं. आकडेमोड केली तर त्याच्या मनात साधारणपणे दर दोन मिनिटांनी सेक्सचे विचार येत होते असं म्हणायला हवं.

पण यात एक दिशाभूल करणारा घटकही आहे. त्याचा मोठा अडथळा या अभ्यासात येण्याची शक्यता आहे. त्याला 'व्हाईट बेअर प्रॉब्लेम' म्हणतात.

आता हा प्रॉब्लेम म्हणजे काय ते समजून घेऊ. एखाद्या मुलाला हात हवेत उंचावायला सांगून आणि पांढरं अस्वल म्हणजे व्हाईट बेअरचा विचार मनात येत नाही तोपर्यंत हात खाली घ्यायचा नाही असं सांगितलं जातं. पण एकदा का विचार सुरू केला की जी गोष्ट विसरायची किंवा मनात आणायची असं ठरवलं की तोच विचार मनात सतत येऊ लागतो. म्हणजे लगेचच मनात पांढऱ्या अस्वलाचा विचार मनात येतो आणि हात खाली घ्यावा लागतो.  (प्रयोगासाठी तुम्ही कोणताही प्राणी निवडू शकता, पांढरे अस्वल हे फक्त एक उदाहरण आहे.)

खरंच प्रत्येक सात सेकंदांनंतर सेक्सचा विचार मनात येतो का?

नेमकी हीच परिस्थिती आपल्या अभ्यासातही घडतेय हे फिशर यांना दिसून आलं. त्यांनी मुला-मुलींना सेक्सचे (आणि खाणं-पिणं, झोपेचे) विचार कितीदा मनात येतात हे मोजण्यासाठी क्लिकर दिले होते. म्हणजे ते क्लिकर हातात पडल्यावर तिथून बाहेर पडल्यावर लोकांवर सेक्सचा विचार मनात न येऊ देण्यासाठी नक्की धडपड करावी लागली असणार पुन्हा प्रत्येकवेळेस विचार आल्यावर क्लिक करायचं लक्षात ठेवणंही अवघड ठरलं आहे. त्यांची चांगलीच तारांबळ उडाली असेल. मला तर नक्की वाटतंय 388 वेळा क्लिक करणाऱ्या पोराचं तेच झालं असावं. त्या बिचाऱ्याला या गोंधळाला बळी पडावं लागलं असण्याची शक्यता आहे.

आणखी एक प्रयोग विल्हेम हॉफमन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी केला होता. त्यांनी जर्मनीमधल्या प्रौढ लोकांमध्ये स्मार्टफोन...


जर मुफ्ती अब्दुल रौफ आणि त्यांच्या साथीदारांविरोधात पुरेसे सबळ पुरावे असतील तर त्यांच्यावर पुढची कारवाई करण्यात येईल असं पाकिस्तानच्या अंतर्गत सुरक्षा सचिवांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

पाकिस्तान सरकारच्या पत्रकानुसार, "नॅशनल अॅक्शन प्लॅनच्या अंमलबजावणीसाठी 4 मार्चला अंतर्गत सुरक्षा मंत्रालयात एक बैठक पार पडली. ज्यात राज्य सरकारमधील सगळ्या प्रतिनिधींची हजेरी होती. या बैठकीत कट्टरवादाचा आरोप असलेल्या संघटनांविरोधात वेगानं कारवाई करण्यावर शिक्कामोर्तब करण्यात आलं. त्यानुसार 44 जणांवर अंतर्गत सुरक्षा यंत्रणा नजर ठेऊन आहेत. त्यातील अझहर मसूदचा भाऊ मुफ्ती अब्दुल रौफ आणि हमद अझहर या दोघांना ताब्यात घेण्यात आलं आहे. त्यांची कसून चौकशी करण्यात येईल. नॅशनल सिक्युरिटी कमिटीत घेतलेल्या निर्णयानुसार या प्रकरणी कारवाई करण्यात येईल."

पाकिस्तानमध्ये असणारे बीबीसीचे प्रतिनिधी सिकंदर किरमानी यांनी आपल्या अकाउंटवर हे पत्रक शेअर केलं आहे.

पाकिस्तानातील कट्टरवादी संघटना जैश ए मोहम्मदनं काश्मिरातील पुलवामात CRPFजवानांवर झालेल्या हल्ल्याची जबाबदारी घेतली होती. या आत्मघातकी हल्ल्यात 40 हून अधिक जवाना... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी प्राण गमावले होते.

भारतानं पाकिस्तानला सोपवलेल्या यादीत काही कट्टरवाद्यांची नावं होती. ज्या लोकांना सध्या पाकिस्ताननं ताब्यात घेतलं आहे, त्यात भारतानं दिलेल्या काही नावांचाही समावेश आहे.

याविषयी बीसीसीच्या प्रतिनिधींनी पाकिस्तानच्या गृह मंत्रालयातील सचिव आजम सुलेमान यांना विचारलं असता त्यांनी सांगितलं की, "यातली बरीच नावं भारतानं दिलेल्या यादीतील आहेत. जर त्यांच्याबद्दल काही पुरावे मिळाले तर कारवाई नक्की करण्यात येईल."

2002 पासून पाकिस्तानात जैश ए मोहम्मदवर बंदी आहे. त्यामुळे सध्या पाकिस्ताननं कडक पावलं उचलण्याची मोहीम हाती घेतली आहे, त्याचा काही फायदा होईल का? या प्रश्नावर पाकिस्तानचे विश्लेषक आमीर राणा सांगतात की, "पाकिस्तानात प्रतिबंधित संघटनांना याआधीही अनेक प्रकारे रोखण्याचा प्रयत्न झाला आहे. पण त्याचा फारसा परिणाम होताना दिसत नाही."

ते सांगतात की, "जेव्हा उच्चस्तरीय बैठका होतात आणि त्यात अशा संघटनांविरोधात ठोस पावलं उचलण्याबद्दल बरीच चर्चा होते. मात्र प्रत्यक्षात फारसं काही होत नाही. कारण त्याची अंमलबजावणी प्रभावीपणे केली जात नाही."

राणा सांगतात की, "बंदी घालणं आणि जुजबी कारवाई करणं यामुळे प्रश्न सुटणार नाही. या संघटनांना कट्टरवादापासून दूर ठेवणं हे मोठं आव्हान आहे. मात्र त्याबाबत सरकारकडे कुठलाही अक्शन प्लॅन दिसत नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


जर यूकेच्या खासदारांनी ब्रेक्झिटमधून बाहेर पडण्याच्या कराराला मान्यता दिली तर यूकेला 22 मे रोजी युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडता येईल.

जर खासदारांची सहमती झाली नाही तर युरोपियन युनियन ही मुदतवाढ 22 एप्रिलपर्यंत देईल. त्यातून कराराला मान्यता मिळवण्यासाठी यूकेला वेळ मिळेल किंवा पर्याय काय आहे, हे यूके पाहू शकेल.

ब्रिटनच्या पंतप्रधान थेरेसा मे म्हणाल्या, "खासदारांकडे आता स्पष्ट पर्याय आहे." थेरेसा मे यांच्या ब्रेक्झिट करारावर पुढील आठवडयात तिसऱ्यांदा मतदान होणार आहे.

ब्रेक्झिटमधून बाहेर पडणाच्या कराराला ते पाठिंबा देऊ शकतात आणि योग्य पद्धतीने युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडू शकतात. किंवा ब्रेक्झिटवर मतदान झाल्यानंतर तीन वर्षांनंतर होणाऱ्या युरोपियन संसंदेच्या निवडणुकीत भाग घ्यावं लागेल.

मे म्हणाल्या, "मी कराराला मान्यता मिळावी यासाठी सर्वोतोपरी प्रयत्न करत आहे." त्या म्हणाल्या, "कालच्या भाषणात हा प्रलंबाबद्दल मी उद्विग्नता व्यक्त केली होती. या विलंबाबद्दल मी खासदारांना जबाबदार धरलं. पण मला माहिती आहे, की खासदारसुद्धा उद्विग्न झाले आहेत." ज्यांनी या कराराला पाठिंबा दिला, त्यांचं त्यांनी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आभार मानलं आहे.

 त्या म्हणाल्या, "मला खात्री आहे की आम्ही करारासह बाहेर पडू आणि देशाला पुढं नेऊ."

युरोपियन कमिशनचे अध्यक्ष जीन-क्लाऊड जंकर आणि युरोपियन काऊन्सिल अध्यक्ष डोनाल्ड टस्क म्हणाले युरोपियन युनियनच्या संसदेची निवडणूक लढवणार की नाही हे यूकेने 12 एप्रिलपर्यंत कळवणे आवश्यक आहे. "12 एप्रिल सर्वच गोष्टी टेबलवर आहेत. करारासह, कराराशिवाय, दीर्घ विलंब किंवा कलम 50 रद्द करणं."

जर यूकेने 12 एप्रिलपर्यंत निर्णय घेतला नाही आणि निवडणुकीत भाग घेतला तर दीर्घ विलंब देण्याचा पर्याय अशक्य बनेल.

जंकर म्हणाले, "युरोपियन कमिशनने करार मंजूर व्हावा यासाठी अथक प्रयत्न केले आहेत."

"आम्ही यापेक्षा अधिक काही करू शकत नाही." असं ते म्हणाले.

या संदर्भात युरोपियन युनियनच्या 27 सदस्य देशांत गुरुवारी प्रदीर्घ चर्चा झाली. त्यात एकमत होत नव्हतं, अशी चर्चा होती. या बैठकीत ब्रेक्झिटसाठी 7 मे किंवा अधिक दीर्घकाळ मुदत द्यावी, अशी चर्चा झाली.

कशावर सहमती झाली? - ख्रिस मॉरिस यांचं रिअॅलिटी चेक

कलम 50साठी थोडी मुदतवाढ द्यावी, याबद्दल युरोपियन युनियनची सहमती होती. पण हा लहान अवधी म्हणजे किती, याबद्दल मात्र स्पष्टता नव्हती.

जर युरोपियन संसदेच्या निवडणुकीत यूकेनं भाग घेतला नाही तर नियमानुसार जूनपर्यंत ब्रेक्झिटसाठी अवधी मिळू शकत नाही.

त्यामुळे ब्रेक्झिटसाठी 22 मेपर्यंत वेळ देण्यात आला. म्हणजे मतदान सुरू होण्यापूर्वी एक दिवस आधी. अर्थात पुढील आठवड्यात यूकेच्या खासदारांनी ब्रेक्झिट कराराला मंजुरी द्यावी, यासाठी हा एक प्रस्ताव आहे. पण युरोपियन युनियनच्या नेत्यांना हेही माहिती आहे, की यूकेतील खासदारांची 'संख्या' तसं दर्शवत नाही.

तर दुसार प्रस्ताव अधिक लहान आहे. तोपर्यंत निवडणूक घेण्यासंदर्भात कायदा करावा लागणार आहे. यूकेच्या सरकारने यापूर्वीच निवडणुकांत भाग घेण्याची इच्छा नसल्याचं म्हटलं आहे.

पण युरोपियन युनियनच्या नेत्यांनी जी भाषा वापरली आहे, ती पाहाता असं दिसून येतं की यूकेच्या या निवडणुकीतील सहभागासाठी ते खुले आहेत आणि म्हणजे प्रदीर्घ ब्रेक्झिट शक्य आहे. पण ही शक्यता थेरेसा मे यांनी ही पूर्वी फेटाळली होती.

म्हणजेच युरोपियन युनियनच्या प्रस्तावाच्या राजकीय आणि कायदेशीर बाबी गुंतागुंतीच्या आहेत. त्यामुळे याची फलनिष्पत्ती काय याचा अंदाज बांधणं कठीण आहे.

म्हणजेच काही नाट्यमय घडलं नाही तर यूके 29 मार्च रोजी युरोपियन युनियन...


जरा रुग्णसंख्या कमी झाली, असं वाटत असतानाच फेब्रुवारीच्या अखेरपासून ती पुन्हा वेगानं वाढू लागली.

पण खरंच राज्यातली परिस्थिती किती गंभीर आहे?

रुग्णसंख्येत विक्रमी वाढ

कोव्हिडच्या पहिल्या लाटेपेक्षा दुसऱ्या लाटेदरम्यान रुग्णसंख्या किती झपाट्यानं वाढली आहे ते या आलेखावरून स्पष्ट होईल.

रुग्णसंख्येत विक्रमी वाढ

सक्रिय रुग्णसंख्या म्हणजे सध्या जे कोव्हिडनं ग्रस्त आहेत, अशा रुग्णांची संख्या. यात बरे झालेल्यांचा किंवा मृत्यूमुखी पडलेल्यांच्या आकडेवारीचा समावेश नाही. सध्या आजाराचं स्वरूप नेमकं किती गंभीर आहे, हे सक्रिय रुग्णसंख्येच्या आलेखावरून लक्षात येतं.

कोव्हिडच्या साथीच्या सुरुवातीलाच देशात लॉकडाऊन झालं होतं. महाराष्ट्रात तर नोव्हेंबर-डिसेंबरपर्यंत अनेक गोष्टींवर निर्बंध होते. त्यामुळे पहिल्या लाटेदरम्यान विषाणूच्या प्रसाराला काही प्रमाणात आळा बसला, असं जाणकार सांगतात.

साथ सुरू झाल्यावर सहा महिन्यांनी म्हणजे सप्टेंबरमध्ये महाराष्ट्रात कोव्हिडच्या उद्रेकानं उच्चांक गाठला होता. त्यानंतर रुग्णसंख्या हळूहळू कमी होत गेली.

पण फेब्रुवारीच्या मध्यावर ती पुन्हा वाढू लागली आणि महिन्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याभरातच म्हणजे मार्चमध्ये रुग्णसंख्येचा विस्फोट झाला आहे.

महाराष्ट्र जगात तिसऱ्या स्थानावर

कोव्हिड रुग्णांच्या एकूण संख्येचा प्रांतवार विचार केला, तर महाराष्ट्र जगात तिसऱ्या स्थानावर आहे. या यादीत केरळ नवव्या स्थानावर आहे. (31 मार्चपर्यंतची आकडेवारी)

महाराष्ट्र जगात तिसऱ्या स्थानावर

महाराष्ट्रातील परिस्थिती चिंताजनक का आहे, आणि त्यावर लक्ष का ठेवायला हवं, ते हा तक्ता पाहिल्यावर लक्षात येईल.

देशात सध्या सर्वाधिक रुग्ण महाराष्ट्रात

देशात कोव्हिडच्या सक्रिय रुग्णसंख्येचा विचार केला, तर साठ टक्क्यांहून अधिक रुग्ण महाराष्ट्रात आहेत.

देशात सध्या सर्वाधिक रुग्ण महाराष्ट्रात

महाराष्ट्रात रुग्णसंख्या एवढी जास्त असण्यामागे विषाणूमध्ये झालेलं उत्परिवर्तन म्हणजे म्युटेशन जबाबदार नाही ना, असा प्रश्न विचारला जातो आहे. पण याविषयी संशोधन करणं आवश्यक असल्याचं जाणकार सांगतात.

सध्या एका गोष्टीविषयी मात्र बहुतेकांचं एकमत होताना दिसतंय. ते म्हणजे पहिली लाट ओसरू लागल्यावर लोकांनी काळजी घेणं कमी केलं.

ग्रामीण भागांत ग्रामपंचायतीच्या निवडणुका झाल्या. तर शहरांत पुन्हा गर्दी वाढली आणि सोशल डिस्टंसिंग राखणं कठीण झालं. अधिक वेगानं आजाराचा प्रसार होण्यामागे हेही एक महत्त्वाचं कारण असू शकतं.

राज्याच्या सर्वच भागांत रुग्णसंख्येत वाढ

कोव्हिडच्या दुसऱ्या लाटेदरम्यान राज्याच्या सर्वच भागांत, शहरांत आणि ग्रामीण भागांतही रुग्णसंख्या वेगानं वाढते आहे.

राज्यातील या सहा प्रमुख शहरांची आकडेवारी पाहा. रुग्णसंख्येचा आलेख इथे किती वेगानं वर गेला आहे, ते दिसतं.

राज्याच्या सर्वच भागांत रुग्णसंख्येत वाढ

पण हे असं चित्र चिंताजनक असलं, तरी अपेक्षितच होतं.

महाराष्ट्रात मृत्यूदर कमी झाला आहे

जगभरातील ज्या ज्या देशांत कोव्हिडची दुसरी लाट आली आहे, तिथे कमी अधिक प्रमाणात असंच चित्र दिसलं असल्याचं सार्वजनिक आरोग्याच्या विषयातले तज्ज्ञ डॉ. चंद्रकांत लहारिया यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं आहे.

"दुसऱ्या लाटेदरम्यान कोरोना विषाणू वेगानं पसरतो आहे. पण त्याची आजारी पाडण्याची क्षमता तुलनेनं कमी झालेली दिसते आहे. ही एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. पण लोकांनी काळजी घेणं सोडलं, तर विषाणूचा प्रसार आणखी वेगानं होऊ लागतो."

महाराष्ट्रातही दुसऱ्या लाटेदरम्यान काहीसं असंच चित्र दिसत आहे. मार्चच्या अखेरीस राज्याचा मृत्यूदर 1.94 % एवढा कमी झाला...


जर्मनीतले प्रख्यात विचारवंत डॉ. ह्युसलंड यांनी 1797मध्ये तब्बल 8 वर्षांच्या अभ्यासानंतर 'On the Art of Prolonging Life' हे पुस्तक लिहिलं. दीर्घायुष्यासाठी अनेक घटक महत्त्वाचे असल्याचे त्यांना आढळलं. त्यात भाज्यांनी परिपूर्ण, बेताचा मांसाहार आणि गोड कमी असलेला मोजका आहार, सक्रिय जीवनशैली (active lifestyle), दातांची काळजी, आठवड्यातून एकदा कोमट पाण्यानं साबण लावून आंघोळ, शांत झोप, स्वच्छ हवा आणि दीर्घायुषी पालकांपोटी जन्म या काही बाबींचा समावेश होतो.

American Review साठी केलेल्या भाषांतराच्या शेवटच्या भागात डॉक्टर ह्युसलंड आशा व्यक्त करतात की शारीरिक क्षमता आणि उपयोगिता न गमावताही मानवाची सरासरी वयोमर्यादा दुप्पट होऊ शकते.

ह्युसलंड यांच्या त्यावेळच्या अंदाजानुसार तब्बल निम्मी बालकं ही वयाची 10 वर्षं पूर्ण होण्याआधीच जीव गमावायची. हा अत्यंत भयावह असा मृत्यूदर आहे.

पण बालकानं देवी, गोवर, रुबेला आणि बालवयातील इतर आजारांवर मात केली तर त्याच्याकडे वयाची पस्तीशी ओलांडण्याची बऱ्यापैकी संधी असते. आदर्श परिस्थितीत आयुर्मान दोनशे वर्षांपर्यंत वाढू शकते, असं ह्युसलंड यांना वाटायचं.

अठराव्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शतकातील एका संशोधकाच्या या काल्पनिक दाव्यांमध्ये खरंच काही तथ्य आहे का? जेम्स व्हेपल यांना ही मांडणी पटते. ते म्हणतात, "आयुर्मान प्रत्येक दशकात अडीच वर्षांनी वाढतं आहे. म्हणजेच एका शतकात आयुर्मान पंचवीस वर्षांनी वाढते."

दीर्घायुष्याचं रहस्य कशात आहे?

जर्मनीतील रोस्टोक येथील Max Planck Demographic Research संस्थेच्या Survival and Longevity प्रयोगशाळेचे संचालक व्हेपल हे मनुष्य आणि प्राण्यांचं आयुर्मान आणि जीवन याचा अभ्यास करत आहेत.

ते सांगतात मृत्युदरातील सुधारणेचा आलेख गेल्या शंभर वर्षांत मोठ्या प्रमाणात बदलला आहे. 1950 पूर्वी बालमृत्युदराविरोधातल्या लढ्यामुळे आयुर्मान वाढण्यात मोठा फायदा झाला. हेच ह्युसलंड यांनी नमूद केले होते. त्यानंतर मात्र वयाची साठी पार केलेले आणि गेल्या काही वर्षांत वयाची ऐंशी पार केलेले यांच्या मृत्युदरात मोठी घसरण झालेली दिसते.

वेगळ्या शब्दांत सांगायचं झालं तर आपण केवळ बालमृत्युची कसोटी पार केलेली नाही, तर एकूणच मोठं - खूप मोठं आयुष्य जगत आहोत.

वयाचा जांगडगुत्ता

जगभरात 2010 ते 2050 दरम्यान शंभरी पार केलेल्यांची संख्या दहापट वाढेल, असा अंदाज आहे.

ह्युसलंड यांनी सांगितल्याप्रमाणे वयाचा हा टप्पा गाठण्यात तुमच्या पालकांचं वय महत्त्वाचा घटक आहे. म्हणजेच दीर्घायुष्य लाभण्यामध्ये अनुवांशिक घटकाचाही समावेश आहे.

पण शंभरी पार केलेल्यांच्या संख्येत होणारी वाढ केवळ अनुवांशिकतेवर अवलंबून नाही. याबाबतीत गेल्या काही शतकात फारसा फरक पडलेला नाही.

उलट आपल्या जगण्यात झालेल्या इतर अनेक सुधारणांच्या एकत्रित परिणामांमुळे दीर्घ आणि सुदृढ आयुष्य जगण्याची संधी वाढली आहे.

गेल्या काही वर्षात जीवनमान उंचावलं आहे.

यात ह्युसलंड यांनी सांगितलेल्या अनेक घटकांचाही समावेश आहे. उत्तम आरोग्यसेवा, वैद्यकीय उपचारातील सुधारणा, स्वच्छ हवा आणि पाणी, सार्वजनिक आरोग्य सुविधा, शिक्षण आणि उंचावलेले जीवनमान या कारणांचा त्यात समावेश होतो. व्हेपल म्हणतात, "प्रगत औषधोपचार आणि पैसा यामुळे हे शक्य झालं आहे".

असं असलं तरी सुधारित आरोग्यसेवा आणि जीवनमानानंही अनेकांचं समाधान होतं नाही. म्हणूनच आयुष्य वाढविणाऱ्या उपचारांची भूक वाढतानाच दिसते.

यातील एक लोकप्रिय पर्याय म्हणजे आहारातील कॅलरीवर नियंत्रण. 1930मध्ये केलेल्या एका संशोधनात लक्षात आले की, पोटभर अन्न मिळालेल्या उंदरांपेक्षा उपाशीपोटी राहिलेले उंदीर जास्त जगतात....


जर्मनीतील कॅमिट्ज शहरात सुरू असलेल्या आंदोलनात Heil Hitlerच्या घोषणा देताना तरुण.

एका व्यक्तीच्या मृत्यू नंतर या शहरात तणावाचं वातावरण निर्माण झालं असून त्यानंतर उजव्या विचारांच्या आंदोलकांनी काढलेल्या मोर्चात 6 हजार लोक सहभागी झाले. तर फॅसिस्ट विरोधी विचारांच्या लोकांच्या मोर्चात 1 हजार लोक सहभागी झाले. हे शहर सॅक्सोनी प्रांतात असून इथं उजव्या शक्ती प्रबळ आहेत.

1. नेमका प्रकार काय?

रविवारी सकाळी एका रस्त्यावर जर्मन नागरिक आणि सुतार काम करणाऱ्या एका युवकाचा काही लोकांशी वाद झाला. यात या युवकाला भोसकण्यात आले. या तरुणाला नंतर हॉस्पिलटमध्ये नेण्यात आले तिथं त्याचं निधन झालं. त्यानंतर ही घटना जिथं घडली, तिथं श्रद्धांजली वाहण्यासाठी गर्दी जमू लागली.

एका महिलेवर लैंगिक अत्याचार होत असताना हा युवक तिला वाचवण्याचा प्रयत्न करत होता, अशी बातमी ऑनलाईन पसरली. पण ही बातमी चुकीची असल्याचं पोलिसांनी स्पष्ट केलं. या युवकाला मारणारे लोक हे सीरियन आणि इराकी असल्याची बातमी पसरल्याने संतप्त आणि हिंसक प्रतिक्रिया उमटू लागल्या.

जर्मनीतील कॅमिट्ज शहरात सुरू असलेल्या आंदोलनात 6 हजार लोकांनी भाग घेतला ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे.

त्यानंतर गेले 2 दिवस उजव्या विचारांशी सहानभूती असणारे हजारो लोक रस्त्यावर उतरले आहेत. इतक्या संख्येनं लोक जमतील असा कोणताही अंदाज पोलिसांना नव्हता, हे पोलिसांनी मान्य केलं आहे.

इतक्या संख्येनं आणि वेगानं लोक जमवण्यासाठी काही गट सोशल मीडियाचा वापर करत आहेत. विशेषतः सोमवारी रात्री संपूर्ण देशभरातून लोक जमले होते.

उत्स्फूर्त वाटणाऱ्या या हिंसक उद्रेकानं जर्मनतल्या अनेकांना धक्का बसला आहे. जर्मनीमध्ये हिटलरच्या काळात ज्या पद्धतीनं सलामी दिली जात होती त्यावर बंदी आहे. या सलामीला हिटलर सॅल्यूट म्हटलं जातं.

पण या आंदोलनात सहभागी अनेक लोक हिटलर सॅल्यूट देत असल्याचे फोटो सोशल मीडियावर फिरत होते. परदेशी नागरिकांचा पाठलाग करणे, त्यांना मारहाण करणे, बाटल्या फेकणे, फटाके फोडणे अशा काही घटनाही घडल्या. यात 20 लोक जखमी झाले आहेत.

अनेक जर्मन नागरिकांनी या आंदोलनाचा धसका घेतला कारण दुसऱ्या महायुद्धाचा वारसा असलेल्या जर्मनीमध्ये कोणत्याही प्रकारच्या फॅसिजम विरोधात लढणे ही विशेष जबाबदारी समजली जाते.

2. उजव्या शक्ती किती प्रबळ?

जर्मनीच्या पूर्व भागात सामाजिक आणि आर्थिक असमानतेमुळे उजवा विचार आणि कट्टरवाद यासाठी सुपीक जमीन मिळाल्याचं सांगितलं जातं.

जर्मनीतील गुप्तचर संस्थांनी 2016मध्ये देशात 23,000 उजवे कट्टरवादी आहेत, असा अहवाल दिला होता.

जर्मन सरकारनं उजव्या कट्टरवादाशी लढण्याच ठरवलं आहे. पण कॅमिट्जमध्ये झालेल्या आंदोलनात सर्वसामान्य नागरिकांनीही भाग घेतला होता, ही बाब विशेष मानली जाते.

जर्मनीत 2015मध्ये अनेक स्थलांतरितांनी आश्रय घेतल्यानंतर त्यांना सर्वाधिक विरोध पूर्व भागात झाला होता. Alternative for Germany (AfD) हा पक्ष आणि Pegida ही चळवळ इथं बळकट आहे. यांचा चॅन्सेलर अँगेला मर्केल यांच्या स्थलांतरितांच्या धोरणाला विरोध आहे.

3. तरुणाच्या मृत्यू प्रकरणी काय घडलं?

रविवारी नेमकी काय घडलं हे स्पष्ट झालेल नाही. मृत युवकाचं नाव डॅनिएल एच. (वय 35) असं आहे. त्याच्यावर चाकू हल्ला केल्याच्या संशयावरून एक सीरियन आणि एका इराकी युवकाला ताब्यात घेण्यात आलं आहे.

मृत युवकाची आई जर्मन असून वडील क्युबन आहेत. या मारामारीमध्ये आणखी दोघे जखमी झाले आहेत.

4. मर्केल काय म्हणतात?

मर्केल यांनी या आंदोलनांचा निषेध केला आहे. हा रस्त्यावरील तिरस्कार असून त्याचा राज्याशी काही संबंध नाही, असं त्या म्हणाल्या आहेत.

मर्केल यांच्या...


जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन म्हणाले की मुंबईत लाल वादळ आलं.

लाँग मार्च आंदोलनाचे नेते अजित नवले यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, "कर्जमाफी अमलात आणण्यासाठी एक विशेष समितीची स्थापना करण्यात आली आहे. सध्या 33 लाख कर्जमाफीचे अर्ज प्रलंबित आहेत. ही समिती आता दिवसेंदिवस काम करून या प्रलंबित प्रकरणांना मार्गी लावणार आहे."

"गेल्या आंदोलनाच्या वेळी अंमलबजावणीत चूक झाली होती. म्हणून यंदा आम्ही लेखी लिहून घेतलेली आहे. शेतकऱ्यासाठी नेहमीच रात्र वैऱ्याची असते. म्हणून आता शेतकरीही शहाणा झाला आहे आणि त्याला माहिती आहे की कसं दररोज हे काम करवून घ्यायचं आहे," असं नवले म्हणाले.

आंदोलन मागे घेतलं आहे का, असं विचारल्यावर नवले म्हणाले की, "हा आंदोलनाचा एक मोठा टप्पा होता जो आम्ही पार केला आहे असं म्हणू शकतो. याआधीही पहिलं आंदोलन झालं होतं, यानंतर हे दुसरं आंदोलन झालं आहे. आम्हाला त्यांच्यावर विश्वास बिल्कुल नाही, म्हणूनच आम्ही सावध झालो आहे. आता या दोन टप्प्यांनंतर तिसरा टप्पा सरकारने सुरू करू देण्याची गरज पडू देऊ नये, यात त्यांचं शहाणपण ठरेल."

संध्याकाळी 7.10 वाजता

संध्याकाळी 6.20 वाजता

दर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्यान, शेतकऱ्यांच्या वतीने मंत्र्यांनीही यावेळी मार्गदर्शन केलं. उद्या या मागण्याचं निवेदन विधीमंडळाच्या पटलावर ठेवण्यात येणार असल्याचं मंत्र्यांनी सांगितलं.

सार्वजनिक बांधकाम मंत्री एकनाथ शिंदे म्हणाले, "मुख्यमंत्र्यांनी तुमच्या मागण्या लेखी मान्य केल्या आहेत. हे ऐतिहासिक आहे. या विजयाचे शिल्पकार तुम्ही आहात."

जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन, "मुंबईत लाल वादळ आलं. मी अनेक आंदोलन केली, पण एवढं मोठं यश कधीच आलं नव्हतं. तुमच्या आंदोलनाला ते मिळालं. आपल्या मागण्या 90 टक्के पूर्ण झाल्या आहेत. विधानसभेत आम्ही उद्या मांडणार आहोत. आपल्यासाठी नाशिकपर्यंत रेल्वेची सोय करण्यात आली आहे."

महसूल मंत्री चंद्रकांत पाटील, "सरकारने आडमुठेपणा न दाखवता मागण्या मान्य केल्या आहेत. उद्या सभागृहात निवेदन मांडण्यात येईल. आगामी काळात जे काही राहिलं असेल, त्या विषयी वेळोवेळी बैठक घेऊ."

संध्याकाळी 6.15 वाजता

डॉं. अशोक ढवळे म्हणाले, "सरकारकडून लेखी आश्वासन घेतल्याशिवाय आम्ही उठणार नाही, असं सांगितलं होतं. मुख्य सचिवांच्या सहीचं आणि मुख्यमंत्र्यांनी स्वतः ड्राफ्ट केलेलं पत्र आपण आता इथं वाचलं. कालमर्यादा बऱ्याच बाबींमध्ये ठरवण्यात आली आहे. ही गोष्ट विधानसभेच्या पटलावर मांडावी, अशी मागणी आम्ही केली होती. ती मुख्यमंत्री यांनी मान्य केली आहे. तो पटलावर मांडल्यावर कायदेशीर होईल."

"दुधाचे दर ठरवण्यासाठी वेगळी बैठक तातडीने बोलावण्यात येईल. सर्व पिकांच्या हमीभावाबद्दल राज्य कृषी मुल्य आयोग गठीत कला जाईल. असे करताना किसान सभेचे दोन प्रतिनिधी त्यावर असतील. ऊस दर समितीही स्थापन करण्यात येईल."

संध्याकाळी 5.55 वाजता

डॉं. अशोक ढवळे यांनी आणखी काही मुद्दे वाचून दाखविले :

किसान मोर्चा

संध्याकाळी 5.34 वाजता

नाशिकचे आमदार जे.पी. गावित यांनी आझाद मैदानच्या मंचावरून केलेल्या सरकारी आश्वासनांच्या घोषणा -

डॉं. अशोक ढवळे यांनी पुढचे मुद्दे वाचून दाखविले :

दरम्यान, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी माध्यमांशी संवाद साधला :

उद्या विधानसभेत मुख्यमंत्री अधिकृतपणं सर्व मागण्यांचं आश्वासन पटलावर ठेवणार आहेत.

संध्याकाळी 5.22 वाजता

मंत्री गिरीश महाजन, चंद्रकांत पाटील, शेकाप नेते जयंत पाटील, CPI(M) नेते सीताराम येचुरी, आमदार कपिल पाटील मंचावर उपस्थित.

चंद्रकांत पाटील म्हणाले, "आज एकजुटीने संघर्ष केल्यानंतर काय होतं, याचं चित्र आपल्याला दिसलं आहे. इतकं...


जलसमाधीपासून मराठा क्रांती मोर्चा या आंदोलनाचा दुसरा टप्पा सुरू झाला आहे. तसं हे आंदोलन जवळपास दोन वर्षांपेक्षा जास्त काळ सुरू आहे. त्याआधी या आंदोलनातील आशय जवळपास ऐंशीच्या दशकापासून वेगवेगळया पद्धतीने मांडला जात होता. या एकूण सर्वच प्रक्रियेचं नेतृत्व आण्णासाहेब पाटील यांच्यापासून ते आजपर्यंतच्या विविध नेत्यांनी केलं.

गेल्या दोन वर्षांत जिल्हा, तालुका व गाव पातळीवर विविध छोटे-मोठे नेते उदयाला आले. परंतु संपूर्ण महाराष्ट्राच्या मोर्चाचं नेतृत्व सामूहिकच राहिले, ही कोंडी निर्माण झाली. तो पेचप्रसंग दिवसेंदिवस जास्तच गुंतागुंतीचा होत चालला आहे. कारण सरकार, मराठा अभिजन, राजकीय पक्ष आणि बुद्धिजीवी वर्ग यांचा अदृश्यपणे आणि अबोलपणे समझोता झालेला दिसतो.

हे चारही घटक म्हणजे चौपदरी ताकद आहे. त्यांच्या विरोधात सामान्य मराठयांचा लढा आहे. या चक्रव्यूहात मराठा क्रांती मोर्चाने शिरकाव केला, परंतु चक्रव्यूह फोडून बाहेर पडता आले नाही. त्यामुळे नेतृत्व बरंच दाबलं गेलं. मराठा आरक्षण आंदोलन प्रामुख्याने राजकीय पक्ष, सरकार, मराठा अभिजन आणि बुद्धिजीवी वर्ग या चार घटकांच्या विरोधी जोरदारपणे गेले.

या चा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रही घटकांना याचं निश्चित आत्मभान आहे. परंतु तरीही हे चार घटक त्यांचा दृष्टिकोन व्यापक करण्यास तयार नाहीत. हे चार घटक आणि आंदोलनातील कार्यकर्ते यांच्यामध्ये विविध प्रकारचे ताणतणाव वाढत गेले.

राजकीय पक्षांविरोधात विरोधी आंदोलन

राजकीय पक्षांना विरोध ही एक आंदोलनाची बाजू सातत्याने पुढे आली. समाजातील असंतोषावर स्वार होण्याचा प्रयत्न राजकीय पक्षांनी केला. मात्र प्रत्यक्ष कायदेशीर व न्यायालयीन चौकटीमध्ये राजकीय पक्षांना हा प्रश्न हाताळता आला नाही. असंतोषाचं रूपांतर 'मतपेटी'मध्ये करण्याच्या सततच्या प्रयत्नांमुळे राजकीय पक्षांवरील मराठा समाजाचा विश्वास कमी झाला.

सुरुवातीस काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस, सध्या भाजप अशा क्रमाने पक्षांना असंतोषाला सामोरं जावं लागलं. शिवसेना देखील या फेरात अडकली आहे. पक्षांनी व्होट बँकेपेक्षा व्यापक दृष्टिकोन ठेवला नाही. तसंच हा प्रश्न पक्षीय स्पर्धेच्या बाहेर ठेवून सोडवण्याची दृष्टी विकसित करण्याची गरज होती.

अशा सर्वपक्षीय एकमताच्या अभावामुळे मराठा आरक्षणाचा प्रश्न चिघळत गेला. सर्वसामान्य मराठयांच्या नजरेतून पक्ष उतरले. जनहित आणि पक्षहित यांच्यामध्ये फरक करण्याची कुवत राजकीय पक्षांनी हरवली.

राजकीय पक्ष मराठा विरुद्ध ओबीसी, मराठा विरुद्ध दलित किंवा मराठा विरुद्ध उच्च जाती असं राजकारण खेळत राहिले. अशा प्रकारच्या सामाजिक वादांमुळे प्रत्येक जातीतील जनसमूहाला पक्षांबद्दल द्वेष वाटत गेला. पक्षच त्यांच्या आर्थिक अवनतीस जबाबदार असल्याची जाणीव त्यांच्या मनात विकसित झाली.

राजकीय पक्ष निवडणुकांचे आराखडे मांडून मराठ्यांच्या प्रश्नांकडे पाहतात, अशी सर्व पक्षांबद्दलची प्रतिमा या आंदोलनास जास्त उद्विग्न करते. आंदोलकांची उद्विग्नता पक्षांनी त्यांच्याशी केलेल्या बनावाच्या व्यवहाराशी संबंधित आहे, हा बनावाचा व्यवहार आंदोलकांना जास्त बोचतो. त्यामुळे राजकीय पक्ष नव्याने नेतृत्व उदयाला येऊ देत नाहीत.

1. सरकारने फसवलं

१९८० पासून ते आजपर्यंतच्या प्रत्येक सरकारांनी मराठा आंदोलकांना फसवलं, असं सरकारविरोधी मत आंदोलकांचं झाल्याची खासगीत चर्चा असते. सरकार आरक्षणाच्या प्रश्नांच्या मागणी करणाऱ्या संघटनांबरोबर समझोते करते. तसंच संघटना फोडते. सरकारच्या प्रचंड सत्तेपुढे संघटना तडजोडी करतात. सरकार विविध प्रकारची आमिषं दाखवून त्यांचा मोर्चा वेगळ्या दिशेला वळवतं.

हा अनुभव अंतुले, पाटील, पवार, जोशी, देशमुख,...


जलोया गावातील रबारी कुटुंब

महाराष्ट्रासारखाच गुजरातलाही पाणी टंचाईचा सामना करावा लागतोय. यातच भारत-पाक सीमेपासून 40 किमी अंतरावरील भाखरी गावातील एकमेव तलाव कोरडा पडला आहे. इथं माणसं आणि जनावरांना पिण्याचं पाणी मिळणं जिकिरीचं झालं आहे.

लग्नाची तारीख ठरवण्यासाठी आता या गावात पाणी हा सर्वांत महत्त्वाचा घटक आहे. गावापासून 25 किलोमीटरच्या अंतरापासून पाण्याचे टँकर मागवावे लागत आहेत, असं गावातल्या पिराबाई जोशी सांगतात.

"प्रत्येक टँकरसाठी आम्हाला 2000 रुपये मोजावे लागतात. महिन्याला आम्हाला जवळपास 2 ते 4 टँकर लागतात, त्यासाठी 8,000 रुपयांचा खर्च येतो. या गावातील लग्नासाठी पाण्याचे टँकर ही सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट आहे. जर ते आम्हाला इथं मिळाले नाही, तर त्यासाठी 40 ते 50 किलोमीटरचा प्रवास करावा लागेल," त्या पुढे सांगतात.

पाहा व्हीडिओ

दुष्काळ : इथं टँकरच्या उपलब्धतेवर ठरतात लग्नांचे मुहूर्त

आधी टँकर, मग लग्नाचा मुहूर्त

बीबीसी गुजराती टीम या गावात पोहोचली तेव्हा अमराजी यांच्या कुटुंबात लग्नाची लगबग सुरू होती. त्यांनी पिण्याचं आणि स्वयंपाकासाठीचं पाणी बाहेरून मागवलं होतं. अधिक तपशिलात बोलण्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यासाठी त्यांनी नकार दिला.

या गावातील भिखा भाईंनी सांगितलं की, "पिण्यासाठीच नव्हे तर स्वयंपाकासाठीही आम्हाला स्वच्छ पाणी लागतं. मोठा समारंभ असेल तर आम्ही 10 टँकर मागवतो, छोट्या समारंभासाठी 5 टँकर मागवतो."

बनासकाठा जिल्हयातील भाखरी गावातील एकमेव तलाव

या गावातील अल्केश जोशी केटरिंगचा व्यवसाय करतात.

ते सांगतात, "तुम्ही पाण्याशिवाय लग्नाची तयारी कशी करू शकता? पाणी ही इथली सगळ्यांत महत्त्वाची गोष्ट आहे."

भाखरीचे माजी सरपंच पुंजीराम जोशी सांगतात, "हिवाळ्यात आमच्याकडे पाणी असतं, पण उन्हाळ्यात नाही. यामुळे अनेक शेतकरी पेरणी करू शकत नाही."

दुष्काळ जीवनाचा भाग

गेल्या काही वर्षांपासून हा दुष्काळ अनुभवत आहे. हा दुष्काळ इथल्या संस्कृतीमध्येही दिसतो.

"इथल्या लोकांना पाण्याच्या कमतरतेची इतकी सवय झाली आहे की, पाण्याचे टँकर स्वस्त मिळतील म्हणून लग्नाचा हंगाम संपल्यानंतर तारीख ठरवतात," असं या गावातल्या लोकांनी सांगितलं.

या लोकांनी गावापासून काही अंतरावर गाईंसाठी निवारा तयार केला आहे, जेणेकरून त्यांना दुष्काळापासून वाचवता येईल.

'जनावरं जे पितात, तेच पाणी आम्ही पितो'

भाखरी गावातील महिला पाण्याच्या शोधासाठी 45 डिग्री तापमानात बाहेर पडताना दिसतात.

"आज पिण्याचं पाणी येणार आहे, अशी माहिती आम्हाला मिळाली, तेव्हा हातातला स्वयंपाक सोडून आम्ही इथं पोहोचलो. आम्हाला दोन-तीन दिवसांनी मिळून फक्त 15 मिनिटं पाणी मिळतं," असं भाखरीच्या दिवाळीबेन यांनी सांगितलं.

तर पाणी भरण्यासाठी आलेल्या लक्ष्मी म्हणतात, "इथल्या जवळपास प्रत्येक घरात पाण्याचे नळ आहेत, पण त्यात पाणी नाही. जनावरं जे पाणी पितात, तेच आम्ही पितो. यामुळेच गावातले अनेक लोक आजारी पडले आहेत."

"यंदा आम्ही भीषण दुष्काळाचा सामना करत आहोत आणि कुणीच आम्हाला मदत करत नाहीये. आम्हाला शेतीसुद्धा करता येत नाहीये. गाई निवाऱ्यात आहेत, पण बैलांचं आणि शेळी-मेंढ्यांचं काय? हे पशुधन अक्षरश: तरफडून मरत आहेत," शेजारच्या जलोया गावातील रहिवासी विजयसिंह परमार सांगतात.

जलोया आणि भाखरी या दोन्ही गावातील लोकांना दुष्काळाचा सामना करावा लागत आहे.

भारत-पाकच्या सीमेवरील थराद गावापासून तुम्ही वावकडे गेल्यास तर तुम्हाला ओसाड जमीन दिसेल. इतकंच नाही तर जनावरांचे प्रेतंही तुमच्या नजरेस पडतील.

या ठिकाणापासून 7 किलोमीटर अंतरावर तुम्हाला पाकिस्तानच्या गावातील प्रकाश दिसू शकतो.

सुरुवातीच्या...


जळगाव जिल्हा परिषदेच्या अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदांच्या निवडणुकीसाठी जरी खडसे, महाजन आणि फडणवीसांची भेट झाली असली, तरी राजकीय वर्तुळात ही भेट चर्चेचं केंद्र बनली. कारणही तसंच आहे.

गुरुवारी खडसेंनी महाजन-फडणवीसांवर नाराजी व्यक्त केली. त्यानंतर आजच्या बैठकीनंतरही खडसेंना विचारण्यात आलं की, तुमची नाराजी दूर झालीय का? तर त्यावर ते म्हणाले, "आजच्या बैठकीत केवळ जिल्हा परिषद निवडणुकीबाबत चर्चा झाली. तो विषय वेगळा आहे. आज इतर मुद्दे चर्चेस आले नाहीत."

तर दुसरीकडे, गिरीश महाजन म्हणाले, "यापुढे आमच्यातील मनोमिल दिसून येईल. आमच्यात संभाषण कमी झालं होतं. आम्ही सगळे एकत्रच आहोत."

मात्र, तरीही खडसेंची नाराजी दूर करण्यासाठी फडणवीसांकडून पावलं उचलली जातायत का, अशीही चर्चा सुरु झालीय.

खडसे-फडणवीस-महाजन भेटीचा अर्थ काय?

याबाबत महाराष्ट्र टाईम्सचे नाशिकचे निवासी संपादक शैलेश तनपुरे म्हणतात, "चर्चेची दारं उघडी आहेत, असं म्हणता येईल. मात्र, याला प्राथमिक कारण, जिल्हा परिषदेतली सत्ता राखणं हे आहे. मात्र, या भेटीनं फार बदल होतील, असं दिसत नाही."

शैलेश तनपुरे जळगाव जिल्हा परिषदेतल्या सत्तेचा उल्लेख करतात,... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्या जिल्हा परिषदेत गेल्या 30 वर्षांपासून भाजपची सत्ता आहे.

67 सदस्य संख्या असलेल्या जळगाव जिल्हा परिषदेत सध्या भाजप (33), राष्ट्रवादी (16), काँग्रेस (4) आणि शिवसेना (14) अशी सदस्यसंख्या आहे. काँग्रेसच्या पाठबळावर जळगावात भाजप सत्तेत आहे. त्यामुळे कोल्हापुरात महाविकास आघाडी जशी एकत्र आली, तशीच जळगावात एकत्र आल्यास भाजपसाठी लढत अटीतटीची होईल. त्यामुळे खडसेंची नाराजी भाजपला परवडणारी नाही, असंच दिसून येतंय.

"राज्यात सत्तेत आलेली महाविकास आघाडी भाजपच्या ठिकठिकाणच्या सत्ता खालसा करताना दिसतायत. तेच जळगावात झालं, तर भाजपची पंचाईत होईल. जळगाव जिल्हा परिषदेतली भाजपची सत्ता जाणं म्हणजे भाजपला मोठा धक्का ठरू शकतो. कारण जवळपास 20 वर्षं भाजपकडे जळगाव जिल्हा परिषद आहे. ती एकदा खालसा झाली, तर पंचायत समित्या, ग्रामपंचायतीही जाऊ शकतील. म्हणून भाजपकडून खबरदारी घेतल्याचे दिसून येते," असं शैलेश तनपुरे म्हणतात.

शिवाय, जळगाव जिल्हा परिषद हातातून गेल्यास खडसे वेगळे होतायत असा स्पष्ट संदेश गेला असता, असंही तनपुरे सांगतात.

वरिष्ठ पत्रकार दिलीप तिवारीही फडणवीस-खडसे भेट म्हणजे जळगाव जिल्हा परिषद निवडणुकीपुरतीच असल्याचं म्हणतात.

ते म्हणतात, "सगळीकडेच भाजपला जिल्हा परिषदेत सुरुंग लागताना दिसतंय. जळगावमध्ये महाजन आणि खडसे या दोघांचे गटही शक्तिशाली आहेत. या वादातून सत्ता जाऊ नये म्हणून फडणवीसांनी प्रयत्न केल्याचं दिसतं."

खडसेंची नाराजी दूर करण्याचा प्रयत्न होतोय का?

पण आदल्या दिवशी आपल्यावर आरोप करूनही फडणवीसांनी खडसेंची भेट घेणं म्हणजे त्यांची नाराजी दूर करण्याचा प्रयत्न असल्याची चर्चा सुरु झाली आहे.

दिलीप तिवारी म्हणतात, "खडसेंची नाराजी दूर होण्याची ही सुरुवात म्हणता येणार नाही. कारण खडसेंनी इतका तणाव निर्माण करून ठेवलाय. काल तर थेट नाव घेऊन त्यांनी टीका केलीय. त्यामुळे जिल्हा परिषदेपुरताच हा संवाद आहे."

मात्र, शैलेश तनपुरे हे खडसेंच्या टीकेनंतर भाजपनं पक्षीय शिस्तभंगाची कारवाई न केल्याकडे लक्ष वेधतात. तनपुरे म्हणतात, "खडसेंनी कालच फडणवीस आणि महाजन यांची थेट नावं घेऊन टीका केली. मात्र तरीही पक्षानं (भाजप) त्यांच्यावर शिस्तभंगाची कारवाई केली नाही. त्यामुळे कुठंतरी पक्षालाही त्यांची गरज आहे, असं दिसून येतं."

खडसेंची नाराजी दूर करण्यापेक्षा फडणवीस आता आपली प्रतिमा सावरण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं दिलीप तिवारी म्हणतात....


जळगाव महानगरपालिकेवर अनेक वर्षं शिवसेनेचे सुरेश जैन यांची एकहाती सत्ता होती. तर सांगली महापालिकेवर काँग्रेसची सत्ता होती. या निवडणुकांच्या तोंडावरच मराठा आरक्षणाचा मुद्दा ऐरणीवर आला. सांगलीमध्ये तर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा पूर्वनियोजीत दौरा दोन वेळा रद्द करावा लागला होता.

पण दोन्ही ठिकाणी भारतीय जनता पक्षाने पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक मुद्द्यांवर भर देण्याचे डावपेच आखले आणि ते यशस्वीही करून दाखवले.

जळगावमध्ये आरोग्यमंत्री गिरीश महाजन यश खेचून आणलं. इथं भाजपनं मुसंडी मारत एकहाती सत्ता काबीज केली. जळगाव महापालिका म्हणजे सुरेश जैन असा समीकरण या निवडणुकीने बदलले आहे.

तर गेली अनेक वर्षं सांगली म्हणजे काँग्रेसचा गड असं चित्र होतं. एकेकाळी काँग्रेसचे दिग्गज नेते, माजी मुख्यमंत्री वसंतदादा पाटील यांच्या कुटुंबाचा प्रभाव असलेल्या सांगलीवर भाजपने झेंडा फडकवला आहे. यावेळी काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडीला सांगलीत जनतेने नाकारल्याने राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते, माजी अर्थमंत्री जयंत पाटील यांनाही मोठा फटका बसला आहे.

नागरिकांचा सत्ताधाऱ्यांविरोधात रोष - शेखर जोशी

काँग्रेस आणि राष्ट्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रवादी एकत्र येऊनही त्यांना पराभव का पत्करावा लागला, यावर सकाळच्या सांगली आवृत्तीचे सहयोगी संपादक शेखर जोशी सांगतात, "इतके दिवस सांगलीत काँग्रेसची सत्ता होती. पण काँग्रेसच्या काळात बेकायदेशीर कामांचे आरोप झाले. 150 ते 200 कोटी रुपयांची ड्रेनेज योजना आणण्यात आली. पण बिलं निघण्यापलीकडं काहीच झालं नाही. रस्ता, गटारी आणि इतर पायाभूत सुविधांच्या पातळीवर सांगली मागे पडली आहे. सांगलीत ना गुंतवणूक झाली ना उद्योग आले. त्यामुळे बरोजगारी वाढली. त्यामुळे स्थानिकांचा काँग्रेसवरील रोष वाढला आणि मतदानातून तो दिसून आला."

"दुसरीकडे राष्ट्रवादी काँग्रेस महापालिकेत विरोधी पक्ष होता. पण निवडणूक आली आणि या दोन पक्षांनी आघाडी केली. त्यामुळे लोकांमध्ये वेगळाच संदेश गेला आणि एकत्र लढूनही या पक्षांचा पराभव झाला," असं ते म्हणाले.

मराठा आरक्षणाचा मुद्दा महापालिकेच्या निवडणुकीत दिसला का, यावर जोशी सांगतात, "सांगलीतली निवडणूक ही पूर्णत: स्थानिक प्रश्नांवर लढली गेली. मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्याचा फारसा कुणी विचार केला नाही. आरक्षण आणि महापालिकेचा काही संबंध नाही, आपण आरक्षणाचा विचार विधानसभा आणि लोकसभेच्या निवडणुकीवेळी करू असा विचार जनतेनं केलेला असू शकतो."

"सध्या तरी लोकांना आपल्याला चांगल्या सुविधा मिळाव्यात असाच विचार केला. काँग्रेसच्या कारभाराला कंटाळलेल्या जनतेला भाजपच्या रूपात चांगला पर्याय दिसला आणि त्यांनी भाजपला निवडून दिलं," असं ते म्हणाले.

"शिवाय वसंतदादा पाटील यांच्या कुटुंबाचा सांगलीवरचा प्रभाव संपल्याचं दिसतं. वसंतदादा सहकारी बँक बुडीत निघाली तर वसंतदादा सहकारी साखर कारखाना चालवण्यासाठी भाडेतत्वावर द्यावा लागला. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष आणि माजी अर्थमंत्री जयंत पाटील यांचाही करिश्मा चालला नाही."

"राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेसच्या प्रचारचा रोख पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या कामगिरीवर होता. तर भाजपनं मात्र स्थानिक मुद्द्यांवर लक्ष केंद्रित केलं,"असं ते म्हणाले.

शिवसेनेने सांगली महापालिका स्वतंत्र लढवली, पण शिवसेनेला इथं प्रभाव दाखवता आला नाही.

सांगली महापालिकेची निवडणूक एमआयएमनेही लढवली. पण त्याचा फारसा परिणाम झाला नाही. काँग्रेस, राष्ट्रवादीच्या काही जागा गमावण्यात एमआयएमचा थोडाफार हातभार लागला, असं जोशी म्हणाले.

सांगलीकरांचं विकासाला प्राधान्य - आराधना...


जवळजवळ वर्षभरापूर्वी फेडरल फ्रंटची कल्पना पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी जोरदारपणे मांडली होती.

पंतप्रधान म्हणून चंद्रशेखर यांची कारकीर्द फार छोटी राहिली असेल पण राजकीय परिस्थितीचं ते अचूक निदान करण्यात पारंगत होते. एकदा त्यांनी 'तिसरी आघाडी'  म्हणजे 'तिसऱ्या दर्जाची आघाडी' अशी कोपरखळी मारली होती. आता एकविसाव्या शतकाचं दुसरं दशक संपत आलं असताना त्यांचं विधान अजून बरोबर आहे हे परत एकदा दिसून आलं आहे.

येत्या लोकसभा निवडणुकीच्या बरंच आधी तिसरी आघाडी या संकल्पनेचेच तीनतेरा उडालेले दिसत आहेत. भारतीय राजकारणाच्या वास्तवात भाजप आणि काँग्रेस भोवतीच सारी निवडणूक फिरणार हे पुन्हा एकदा सूर्यप्रकाशासारखं स्वच्छ दिसू लागलं आहे.

जवळजवळ वर्षभरापूर्वी फेडरल फ्रंटची कल्पना पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी जोरदारपणे मांडली होती.

अशा आघाडीचं त्यांनी समर्थन करण्यामागे बरंच राजकारण होतं. राहुल गांधी कानामागून आला आणि तिखट झाला अशा प्रकारची त्याला झालर होती. ते राजकारणात फार जुनिअर आहेत असं कारण दिलं जात होतं.

काँग्रेसनं बरीच वर्षें राज्य केलं आहे त्यामुळे आता त्यानं 'फ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्त कपडे सांभाळण्याचं काम करावं' असंच प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे सुचवण्याचा हा मार्ग होता.

राहुल मार्गातून हटले तर मग मैदान मारायला आपण मोकळे असं स्ट्रीट फायटर म्हणून राजकारणात पुढे आलेल्या ममतादीदीचं सरळसरळ गणित होतं.

अशा आघाडीचं पंतप्रधान कोण असेल याबाबत त्यांच्या पक्षानं ज्या अटी ठेवल्या होत्या त्यात नाव कोणाचं घेतलं गेलं नव्हतं. पण त्या अशा होत्या की त्यात केवळ ममतादीदी आणि ओडिशाचे गेली जवळजवळ 20 वर्षें मुख्यमंत्री असलेले बिजू जनता दलाचे नवीन पटनाईक हे दोघेजणच पात्र होऊ शकत होते.

पंतप्रधान बनण्यासाठी कोणाही नेत्यानं मुख्यमंत्रीपदी काम करणं गरजेचं आहे, अशी महत्त्वाची अट राहुल यांचा कचरा करण्यासाठी टकण्यात आली होती.

पंतप्रधान बनण्यासाठी कोणाही नेत्यानं मुख्यमंत्रीपदी काम करणं गरजेचं आहे, अशी महत्त्वाची अट राहुल यांचा कचरा करण्यासाठी टकण्यात आली होती. एकप्रकारे 'बोलाचीच कढी, बोलाचाच भात' असा हा मामला वाटत होता. ममतादीदी मात्र त्याबाबत अतिशय गंभीर दिसत होत्या.

बिजू जनता दलाचे नवीन पटनाईक राष्ट्रीय राजकारणात कोणाच्या फारसे अध्यातमध्यात नसतात. 'आपण बरे, आपले ओडिशा बरे' असाच त्यांचा कल राहिलेला आहे. ओडिशावर त्यांचं एकछत्री राज्य गेलं जवळजवळ 20 वर्षें अव्याहतपणे सुरु आहे.

एकेकाळी भाजप प्रणित रालोआचा घटक राहिलेल्या पटनाईक यांनी दशकापूर्वी आपल्या सरकारातून भाजपाची अक्षरशः हकालपट्टी केली. तेव्हापासून राष्ट्रीय पक्ष भाजप आणि काँग्रेसपासून  एक समान अंतरच्या सिद्धांताचं ते सर्वसाधारणपणे पालन करत आहेत.

ओडिशाचे हित जपण्याकरता त्यांना केंद्रात सत्तेत असलेल्या पक्षाचं कधीकधी हित बघावं लागतं. त्यामुळे फेडरल फ्रँट म्हणजेच प्रादेशिक पक्षांच्या आघाडीबाबत त्यांची भूमिका 'गाजराची पुंगी, वाजली तर वाजली, नाहीतर मोडून खाल्ली' अशी आहे.

सध्या सुरु असलेल्या छत्तीसगड विधानसभा निवडणुकांच्या प्रचारात काँग्रेसमधून फुटून स्वतःचा स्वतंत्र पक्ष काढलेल्या अजित जोगी यांनी बहुजन समाज पक्षाच्या नेत्या मायावतींना पंतप्रधानपदासाठी पाठिंबा जाहिर केला आहे.

फेडरल फ्रंट बनवण्याबाबत ममतादीदींची कोणाशी गट्टी जमली असेल तर ती तेलंगणाचे मुख्यमंत्री के. चंद्रशेखर राव यांच्याशी.

फेडरल फ्रंट बनवण्याबाबत ममतादीदींची कोणाशी गट्टी जमली असेल तर ती तेलंगणाचे मुख्यमंत्री के चंद्रशेखर राव यांच्याशी. तेलंगणा राष्ट्र समितीचे प्रमुख असलेल्या रावसाहेबांना...


जवळजवळ सर्वच आघाड्यांच्या नेत्यांची वक्तव्यं वादग्रस्त ठरली आहेत.

मतदानाचे चार टप्पे आटोपून गेले आहेत पण राजकीय पक्षांचे, एकमेकांवर कुरघोडी करून निवडणुका जिंकण्याचे प्रयत्न काही कमी होताना दिसत नाहीयेत. कधी त्यातून विनोदनिर्मिती होत असली तरी वाद. आणि यातूनही कधी मतं मिळतात तर कधी विरोधकांकडे वळतात. म्हणजे राजकारण हा सर्व डोक्याचा आणि जिभेचा खेळ आहे.

2019च्या लोकसभा निवडणुकीतील आतापर्यंत विविध राजकीय नेत्यांनी केलेल्या अशाच काही वक्तव्यांवर एक नजर टाकूया.

1. 'तुमचा बाप नंबर 1चा भ्रष्टाचारी म्हणूनच मेला'

"तुमच्या वडिलांना इतर देशांनी जरी क्लीन चिट दिली असतली तरी त्याचं आयुष्य भ्रष्टाचारी म्हणून संपलं," असं पंतप्रधान मोदी काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधींना उद्देशून म्हणाले. शनिवारी उत्तर प्रदेशात एका सभेत बोलताना त्यांनी हे वक्तव्य केलं.

यालाच प्रत्युत्तर म्हणून रविवारी राहुल गांधी यांनी मोदींना 'प्रेम आणि मिठी'चा संदेश दिला आहे.

"मोदीजी, ही लढाई संपली आहे. तुमचे कर्म तुमची वाट पाहत आहेत. तुम्ही स्वतःबद्दलचे विचार माझ्या वडिलांवर लादू नका. त्याने तुमचं संरक्षण होणार नाही.

खूप सारं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

प्रेम आणि एक कडक मिठी," असं राहुल गांधी म्हणाले आहेत.

2. मला मत नाही दिलं तर पाहा... - मनेका गंधी

केंद्रीय महिला आणि बालविकास मंत्री तसंच सध्या सुलतानपूर लोकसभा मतदारसंघात भाजपच्या उमेदवार मनेका गांधी यांनी प्रचारादरम्यान मुस्लिमांना धमकीवजा इशारा दिला आहे.

जर मला साथ दिली नाही तर तुम्ही माझ्याकडे काही कामासाठी आलात तर मला जरा विचार करावा लागेल, असं वक्तव्य त्यांनी केलं होतं.

''मैं जीत रही हूं. लोगों की मदद और प्यार से मैं जीत रही हूं. लेकिन अगर मेरी जीत मुसलमानों के बिना होगी, तो मुझे बहुत अच्छा नहीं लगेगा. क्योंकि इतना मैं बता देती हूं कि दिल खट्टा हो जाता है. फिर जब मुसलमान आता है काम के लिए तो मैं सोचती हूं कि रहने दो, क्या फ़र्क पड़ता है," असं त्या म्हणाल्या होत्या.

या प्रकरणी सुल्तानपूरचे जिल्हाधिकारी आणि अतिरिक्त मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी नोटीस बजावल्यानंतर गांधी यांनी नंतर स्पष्टीकरण दिलं की आपल्या वक्तव्याचा विपर्यास करण्यात आला आहे.

3. आझम खान आणि जयाप्रदा

समाजवादी पक्षाचे नेते आझम खान त्यांच्या वक्तव्यांमुळे कायमच चर्चेत असतात. यावेळी त्यांनी सपातून भाजपमध्ये प्रवेश केलेल्या जया प्रदा यांना लक्ष्य केलं.

"जया प्रदा यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला. मला तयांचा खरा चेहरा ओळखायला 17 वर्षं लागली. पण त्या खाकी अंडरवेअर घालतात, हे ओळखायला मला फक्त 17 दिवस लागले," असं ते म्हणाले होते.

या वादग्रस्त वक्तव्यानंतर त्यांच्यावर प्रचंड टीका झाली आणि महिला हक्क आयोगातर्फे त्यांना नोटीस बजावण्यात आली.

"मला शक्य झालं तर मी जिल्हाधिकाऱ्यांना जोडे घासायला लावेन," असं बोलूनही त्यांनी एका वादाला तोंड फोडलं.

4. साध्वींचा 'शाप' आणि जनतेचा संताप

या निवडणुकीत सर्वांत जास्त चर्चेत राहिलं ते भोपाळच्या भाजप उमेदवार प्रज्ञासिंह यांचं वक्तव्य. मालेगाव बाँबस्फोट प्रकरणात दहशतवादाचा आरोप असलेल्या भाजपच्या उमेदवार साध्वी प्रज्ञा सिंह यांनी माजी ATS प्रमुख हेमंत करकरेंविषयी "मी शाप दिल्यामुळेच त्यांचा मृत्यू झाला," असं वक्तव्य केलं होतं.

या वक्तव्यानंतर संपूर्ण देशभरात संतापाची लाट उठली. एवढंच नव्हे तर भाजपनेही त्यांच्या या विधानापासून फारकत घेतली. त्यानंतर प्रज्ञा सिंह यांनी माफी मागत आपलं वक्तव्य मागे घेतलं.

5.मायावतींचं 'ते' वक्तव्य

उत्तर प्रदेशच्या देवबंदमध्ये भाषण करताना बहुजन समाज पक्षाच्या नेत्या मायावती...


जवळपास 2000 वर्षांपूर्वी पृथ्वीतलावर एक शूर राणी होऊन गेली... ती होती ब्युडिका (किंवा बोडिसिआ)... या वीरांगनेने त्या काळी सर्वशक्तिमान समजल्या जाणाऱ्या रोमन सैन्याला धूळ चारली. रोमन सैन्याला या राणीच्या शौर्यामुळे माघारी परतावं लागलं.

ब्युडिकाचा वारसा कसाही असला तरी वेगवेगळ्या जमातींना एकत्र आणून मोठं सैन्य उभारणारी ती एक शक्तिमान नेता होती.

या वीरांगनेच्या कथांमधून नेतृत्वाचे कोणते धडे गिरवता येतील?

1. छाप पाडणारी वेशभूषा

कुठल्याही व्यवसायात वेशभूषेला असलेलं महत्त्व आपण सारेच जाणतो. मात्र ब्युडिकाला तर ते अधिकच चांगलं कळलं होतं. पाठीवरून मोकळे केस उडत असलेली, भाला फिरवत रथावर स्वार झालेली आवेशपूर्ण आणि शूर स्त्री, सर्वसाधारणपणे असं तिचं चित्र रेखाटलं जातं.

ती नेमकी कशी दिसायची हे कुणालाच माहिती नाही. मात्र तिच्या मृत्यूच्या अनेक दशकांनंतर रोमन इतिहासकार कॅसिअस डिओ यांनी तिचं वर्णन केलं आहे. ते म्हणतात, "तिचा बांधा उंच, तिची उपस्थिती थरकाप उडवणारी आणि तिचे डोळे प्रखर तेजाने चमकणारे होते. तिचे दाट तांबडे केस कमरेच्याही खाली यायचे. गळ्यात सोन्याचा मोठा हार असायचा आणि रंगीबेरंगी अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंगरखा घालून त्यावर सुंदर ठसठशीत ब्रोचने घट्ट आवळलेला सैलसर जाड झगा ती घालायची."

ब्युडिकाची वेशभूषा पॉवर ड्रेसिंग म्हणजे छाप पाडणारी होती, यात शंकाच नाही. त्याचा परिणामही तसाच विलक्षण असायचा.

2. भारदस्त नाव

ब्युडिका हे नाव अतिप्राचीन ब्रिथोनिक शब्द असलेल्या (boud) ब्युडपासून आला आहे. ब्युड म्हणजे विजय. ब्युडेग म्हणजे विजय मिळवणारा. या ब्युडेगचा स्त्रीलिंगी शब्द ब्युडेगा म्हणजे जिने विजय संपादन केला अशी ती. यावरून सहज अंदाज बांधता येतो की ब्युडिका हे नाव या वीरांगनेला जन्मतः मिळालेलं नाही तर पुढे तिनेच हे नाव आत्मसात केलं. सैन्याचं नेतृत्व करताना या भारदस्त नावाची मदतच झाली असणार. तथापि, अखेर पराभूत झालेल्या या राणीला आपल्या नावाला जागता आलं नाही.

3. क्षमता कमी लेखू नका

ब्युडिगाचा नवरा प्रसुटॅगस पूर्व अँजेलिया प्रांतातल्या आयसेनी जमातीचा राजा होता. तो साम्राज्यविस्तार करणाऱ्या रोमनांप्रति सहिष्णू होता. त्यामुळेच रोमनांनी त्याला राज्यकारभाराची मुभा दिली. मात्र प्रसुटॅगसच्या मृत्यूनंतर रोमन राजाने हस्तक्षेप करण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी जमीन बळकावली.

ब्युडिकाने भरमसाठ कर भरायला नकार दिल्यावर तिला भररस्त्यात यातना देण्यात आल्या. तिच्या मुलींवर बलात्कार करण्यात आला. मात्र त्यांनी या अपमानित झालेल्या राणीला कमी लेखलं. तिने लढायचा निर्णय घेतला. ब्युडिकाने स्वतःच्या आणि आसपासच्या जमातीच्या लोकांना एकत्र करून त्यांचं सैन्य उभारलं आणि नवव्या रोमन राजावर यशस्वीपणे मात केली.

इतकंच नाही तर त्याकाळच्या रोमन ब्रिटनची राजधानी असलेलं कोलचेस्टर शहर उद्ध्वस्त केलं. लंडन आणि सेंट अलबांस ही शहरंही जमीनदोस्त केली.

4. प्रशिक्षण नव्हतं...

लंडन आणि सेंट अलबांस धुळीला मिळाल्यानंतर रोमन गव्हर्नरांनी ब्युडिकाच्या सैन्याशी युद्धाचा निर्णय घेतला. ब्युडिकाकडे मोठं सैन्य होतं. मात्र ब्रिगेड केनडल यांनी म्हटल्याप्रमाणे, "त्या वीरांगनेचे सैनिक बेशिस्त होते. शिवाय त्यांच्याकडे चांगली शस्त्रास्त्रही नव्हती. उलट रोमन सैनिक प्रशिक्षित आणि अधिक कुशल होते. त्यांच्याकडे भरपूर शस्त्रसाठा होता. अर्थातच रोमन सैन्यापुढे ब्युडिकाच्या सैन्याचा टिकाव लागणं शक्य नव्हतं."

ब्युडिकाकडे दहापट जास्त सैनिक असूनही तिचा पराभव झाला.

5. गर्दीपासून वेगळं दिसावं

रोमन सैन्यावर केवळ ब्युडिकानेच हल्ला चढवला होता, असं नाही. तर ती एक स्त्री होती म्हणून...


जवळपास 260 वर्षांपूर्वी झालेल्या या युद्धावर आधारित सिनेमाविषयी प्रेक्षकांमध्ये उत्साह आहे. काहींना मात्र यातील इतिहासाच्या संदर्भांबद्दल काळजी वाटत आहे.

पानिपतचं तिसरं युद्ध मराठा आणि अफगाण सैन्य यांच्यात झाल्याचं आपण इतिहासात शिकलो आहोत. 14 जानेवारी 1761 ला झालेल्या या युद्धात अफगाण सैन्याची कमान सांभाळली ती अहमद शाह अब्दाली-दुर्रानी यानं. हिंदुस्तानच्या अनेक पिढ्या या युद्धाच्या केवळ आठवणीने रोमांचित झाल्या आहेत. इतिहासाच्या अभ्यासकांनाही या युद्धानं वेड लावलं आहे.

'पानिपत' सिनेमात भारतीय उपखंड आणि मध्य आशियाचं एक अत्यंत महत्त्वाचं आणि निर्णायक वळण दाखवण्यात आलं आहे. पण या सिनेमाबद्दल अफगाणिस्तानातील नागरिक नाराज आहेत.

त्यांचा नायक असलेल्या अहमद शाह अब्दाली-दुर्रानी याची (1722-1772) नकारात्मक आणि खलनायकाची प्रतिमा या चित्रपटातून दाखवण्याचा प्रयत्न होत असल्याची त्यांची भावना आहे. भारतीयांसाठी खलनायक असलेल्या अहमद शाह अब्दालीला अफगाणिस्तानात मात्र 'बाबा-ए-कौम' किंवा 'राष्ट्रपिता' अशी उपाधी मिळालेली आहे.

अहमद शाह अब्दाली-दुर्रानी हा अफगाणिस्तानी लोकांसाठी हिरो का आहे, हे जाणून घे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण्याचा प्रयत्न बीबीसीनं केला.

सर्वात महान अफगाण

ही 1747 मधली घटना आहे.  सेनापती आणि कबिल्याचा सरदार असलेल्या अहमद शाह अब्दाली याची सर्वसहमतीनं अफगाणिस्तानचा शाह म्हणजेच राजा म्हणून निवड करण्यात आली. त्यावेळी त्याचं वय होतं केवळ 25 वर्षे

अफगाणिस्तानच्या पारंपरिक कबिल्यांची पंचायत असलेल्या जिरगाने त्याची शाह पदी नेमणूक केली होती. ही बैठक पश्तून म्हणजेच पठाणांचा गढ असलेल्या कंदाहारमध्ये झाली होती.

कंदाहार आता दक्षिण अफगाणिस्तानात येतं. अहमद शाह अब्दाली त्याची विनयशीलता आणि करिश्मा यासाठी प्रसिद्ध होता.

अहमद शाह दुर्रानीचा मकबरा

राज्याभिषेकावेळी साबिर शाह नावाच्या एका सुफी संताने अहमद शाह अब्दालीचे अंगभूत गुण आणि योग्यता ओळखून त्याला 'दुर-ए-दुर्रान' हा किताब बहाल केला होता. 'दुर-ए-दुर्रान' याचा अर्थ मोत्यांमधला सर्वोत्कृष्ट मोती. तेव्हापासून अहमद शाह अब्दाली आणि त्याच्या कबिल्याला दुर्रानी या नावाने ओळखले जाऊ लागलं.

अब्दाली हा पठाण आणि अफगाणिस्तानच्या लोकांचा अत्यंत महत्वाचा कबिला आहे. अहमद शाह याच सन्मानित घराण्यातून होता. त्याने त्याच्या शासनकाळात अपेक्षेहून उत्कृष्ट यश संपादित केलं. तो इतका यशस्वी ठरेल, अशी कल्पनाही कुणी केली नव्हती.

त्याने सर्व अफगाणी कबिल्यांमध्ये आपापसात असलेलं वैर दूर करून सर्वांची एकजूट केली आणि अफगाण राष्ट्राची पायाभरणी केली. तो सर्व युद्धे जिंकला. इतिहासकार याला दुर्रानी साम्राज्य म्हणतात.

अहमद शाह अब्दालीचं विशाल साम्राज्य पश्चिमेकडे इराणपासून ते पूर्वेकडे भारताच्या सीमेपर्यंत, उत्तरेकडे मध्य आशियाच्या अमू दरिया नदीच्या किनाऱ्यापासून दक्षिणेकडे हिंद महासागरापर्यंत पसरलं होतं. ढोबळमानाने हे साम्राज्य 20 लाख चौरस किमी इतकं विशाल होतं.

अहमद शाह अब्दाली-दुर्रानीने आपल्या लोकांना एक नवी ओळख आणि स्वतंत्र राष्ट्र दिलं. अब्दालीनेच स्थापन केलेल्या राष्ट्राला आज आपण अफगाणिस्तान या नावाने ओळखतो. त्या जुन्या अफगाणिस्तानची झळाळी कायम राहिली नसली तरी सीमा अजूनही जवळपास तशाच आहेत.

पश्तो भाषेतील प्रसिद्ध कवी अब्दुल बारी जहानी म्हणतात, "अहमद शाह बाबा सर्वात महान अफगाणी होते."

अब्दुल बारी जहानी अफगाणिस्तान सरकारमध्ये संस्कृती आणि माहिती मंत्री होते. त्यांनीच अफगाणिस्तानचं आजचं राष्ट्रगीतही लिहिलं आहे. "अफगाणिस्तानच्या 5 हजार वर्षांच्या इतिहासात आम्हाला अहमद शाह बाबासारखा शूर, प्रसिद्ध आणि...


जवळपास 53 कोटींपेक्षा जास्त लोकांचे तपशील लीक झाल्याचं एका ऑनलाईन डेटाबेसमध्ये आढळून आलं. यामध्ये बहुतेकजणांच्या मोबाईल नंबर्सचा समावेश आहे.

तुमचा फोन नंबर किंवा ईमल आयडी जगजाहीर झालाय का, हे तुम्ही देखील तपासून पाहू शकता. त्यासाठी Have I Been Pwned या ऑनलाईन टूलचा वापर करता येईल.

2019मध्ये झालेल्या एका घुसखोरी - ब्रीच दरम्यान गहाळ झालेला हा डेटा असल्याचं फेसबुकचं म्हणणं आहे.

गहाळ झालेली माहिती

ही घुसखोरी जवळपास दीड वर्षांपूर्वी झाली होती आणि आपल्या लक्षात आल्याबरोबर त्याबद्दलची पावलं उचलण्यात आली होती असं फेसबुकने म्हटलंय.

पण त्यावेळी चोरण्यात आलेली ही माहिती आता हॅकिंग फोरम्समध्ये प्रसिद्ध करण्यात येत असून ती सगळ्यांना पाहता येतेय.

या डेटाबेसमध्ये 106 देशांतल्या 53.3 कोटी लोकांचा समावेश असल्याचं या डेटाचा अभ्यास करणाऱ्या तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. यामध्ये युकेमधल्या 1.1 कोटी, अमेरिकेतल्या 3 कोटी आणि ऑस्ट्रेलियातल्या 70 लाख फेसबुक युजर्सचा समावेश आहे.

"यामध्ये प्रत्येक फेसबुक युजरची सगळी माहिती उघड झालेली नाही. यात 50 कोटी मोबाईल फोन नंबर्स आहेत तर काही लाख ईमेल आयडी आहेत," H... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

aveIBeenPwned या वेबसाईट चालवणारे सुरक्षा तज्ज्ञ ट्रॉय हंट यांनी त्यांच्या वेबसाईटवरच्या ब्लॉगवर म्हटलंय.

फेसबुकच्या डेटा लीकविषयीच्या बातम्या येऊ लागल्यानंतर या वेबसाईटला भेट देण्याऱ्यांची संख्या अचानक वाढली. त्यानंतर आपण ईमेल अॅड्रेससोबतच फोन नंबर शोधण्याचा पर्यायही सुरू केल्याचं हंट सांगतात.

मार्क झकरबर्ग यांचाही फोन नंबर या लीकमध्ये जगजाहीर झाल्याचा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे.

या डेटा ब्रीचदरम्यान खुद्द मार्क झकरबर्ग यांचा फोननंबरही जगजाहीर झाल्याचं म्हटलं जातंय. मार्क झकरबर्ग फेसबुकचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह आहेत.

झकरबर्ग यांच्या लीक झालेल्या फोननंबरचा एक स्क्रीनशॉट व्हायरल झाला होता.

हा स्क्रीनशॉट ट्वीट करत सुरक्षा तज्ज्ञ  डेव्ह वॉकर यांनी म्हटलं, "नुकतीच फेसबुकवरून जी माहिती लीक झाली त्यामध्ये झकरबर्ग यांच्या अकाऊंटशी जोडण्यात आलेला हा फोननंबर आहे."

या सगळ्यासोबतच मार्क झकरबर्ग सिग्नल हे मेसेजिंग अॅप वापरत असल्याचंही या स्क्रीनशॉटवरून दिसतंय.

सुरक्षेच्या कारणास्तव युजर्सनी त्यांचे फोन नंबर्स नोंदवावेत अशी विनंती फेसबुकने 2011 पासून युजर्सना करायला सुरुवात केली होती. या फोन नंबरच्या मदतीने 'टू - फॅक्टर ऑथेंटिकेशन' करता येतं. यामध्ये अकाऊंटमध्ये लॉग इन करताना त्या युजरच्या नोंदणी केलेल्या मोबाईलवर मेसेज येतो.

ऑगस्ट 2019मध्ये डेटा ब्रीच झाला होता आणि त्याबद्दलची कारवाई करण्यात आली होती, असं सांगण्याशिवाय या सगळ्या प्रकरणाबद्दल फेसबुकने काहीही म्हटलेलं नाही.

हंट सांगतात, "फेसबुकने याबाबतची त्यांची भूमिका अजून स्पष्ट केलेली नाही. 2019मधली घटना या सगळ्याचं मूळ असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. पण सध्या पसरणाऱ्या डेटाबद्दलचं स्पष्टीकरण त्यांनी दिलेलं नाही. त्यांच्याकडून काहीही माहिती न आल्याने वेगवेगळे तर्क लावले जात आहेत."

याबद्दलच्या प्रतिक्रियेसाठी बीबीसीने फेसबुकला संपर्क केला होता. पण त्यावर त्यांचं उत्तर आलेलं नाही.

दरम्यान फेसबुकवर युजर्सची प्रायव्हसी कशी जपली जातेय, यावर लक्ष ठेवून असणाऱ्यांनी - वॉचडॉग्सनी या प्रकरणाबद्दलचा तपास करायला सुरुवात केली आहे.

गहाळ होऊन जगजाहीर झालेला हा तपशील खरंच 2019मधला आहे का हे तपासण्यासाठी आपण एका प्रथितय टेक कंपनीसोबत काम करत असल्याचं आयर्लंडने म्हटलंय.

तर फिलिपिन्स आणि हाँगकाँगनेही या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


जवळपास 546 दशलक्ष वर्षांपूर्वी उमटलेले हे ठसे नेमके कोणत्या प्राण्याचे आहेत, हे अजून समोर आलेलं नाही. पण सर्वांत जुने प्राणी उत्क्रांत झाले त्या काळातले हे ठसे असल्याचं म्हटलं जात आहे.

सापडलेल्या अवशेषांमध्ये दिसून येणारे ठसे हे प्राण्यांच्या पायाचे असल्याचं दिसत आहे.

Science Advances journalनं केलेल्या सर्वेक्षणातून ही बाब समोर आली आहे.

पण हा प्राणी 2 पायांचा होता की त्याहून जास्त पायांचा याबद्दल टीममधल्या सदस्यांमध्ये अस्पष्टता आहे. असं असलं तरी हा प्राणी 2 पायांचा असावा, असं या सदस्यांना वाटत आहे.

सर्वांत जुने पायाचे ठसे?

अवयवांची जोड (Paired Appendages) असलेला हा प्राणी असू शकतो, जसं की पायांची जोड. आज अस्तित्वात असलेले सर्वांत जास्त प्राणी या गटात मोडतात. आजूबाजूला फिरणाऱ्या प्राण्याच्या पायांचे हे ठसे आहेत.

दक्षिण चीनच्या यांगत्झे जॉर्ज्स भागात हे ठसे आढळले आहेत. 551 दशलक्ष ते 541 दशलक्ष वर्षांपूर्वीच्या खडकावर हे ठसे आहेत.

"यापूर्वी आढळलेले पायाचे ठसे 540 ते 530 दशलक्ष वर्षांपुर्वीचे होते. यापेक्षाही 10 दशलक्ष वर्षांहून अधिक काळ हे ठसे जुने असल्याचं समोर आलं आहे," असं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

Chinese Academy of Sciencesचे अभ्यासक झे चेन यांनी AFP या वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

हे ठसे पाहता हा प्राणी चालताना वेळोवेळी थांबलेला दिसून येतो, कदाचित तो अन्नाच्या शोधात असावा.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


जवळपास गेली शंभर वर्षं 8 मार्च हा दिवस जगभरात आंतरराष्ट्रीय महिला दिन म्हणून साजरा होत आहे.

पण महिला दिन नेमका साजरा कशासाठी केला जातो? त्याची सुरुवात झाली कशी? महिला दिन सेलिब्रेशन आहे की निषेध? महिला दिनाप्रमाणेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पुरूष दिन साजरा केला जातो का? यावर्षी कोरोनामुळे महिला दिनानिमित्त कोणते व्हर्चुअल कार्यक्रम आयोजित केले जाणार आहेत?

1.  महिला दिनाला कधीपासून सुरूवात झाली?

आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचा उगम हा कामगार चळवळीतून झाला. संयुक्त राष्ट्रांकडून नंतर या दिवसाला दरवर्षी होणारा कार्यक्रम म्हणून मान्यता मिळाली.

1908 साली घडलेल्या एका घटनेनं ठिणगीप्रमाणे काम केलं. न्यूयॉर्क शहरात त्यावर्षी 15 हजार महिलांनी मोर्चा काढला होता. कामाचे तास मर्यादित असावेत, योग्य वेतन मिळावं आणि मतदानाचा अधिकार असावा, या त्यांच्या प्रमुख मागण्या होत्या. सोशलिस्ट पार्टी ऑफ अमेरिकेनं त्याच्याच पुढच्या वर्षी हा दिवस 'राष्ट्रीय महिला दिन' म्हणून घोषित केला.

हा दिवस आंतरराष्ट्रीय महिला दिन म्हणून ओळखला जावा, ही कल्पना क्लारा झेकिन या महिलेनं मांडली. 1910 साली कोपेनहेगन इथं भरलेल्या इंटर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नॅशनल कॉन्फरन्स ऑफ वर्किंग वुमेनमध्ये क्लारा यांनी ही कल्पना मांडली. या कॉन्फरन्सला 17 देशांमधल्या शंभर महिला उपस्थित होत्या. त्या सर्व जणींनी ही कल्पना उचलून धरली.

क्लारा झेकिन

1911 साली पहिल्यांदा ऑस्ट्रिया, डेन्मार्क, जर्मनी आणि स्वित्झर्लंडमध्ये महिला दिन साजरा करण्यात आला. 2011 साली महिला दिनाची शताब्दी साजरी करण्यात आली. त्यामुळे तांत्रिकदृष्ट्या हे वर्ष आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचं 110 वं वर्ष आहे.

अर्थात, 1975 साली संयुक्त राष्ट्रांनी जेव्हा हा दिन साजरा केला, तेव्हापासून  कृतरित्या आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जाऊ लागला. संयुक्त राष्ट्राने 1996 साली पहिल्यांदा महिला दिनासाठी थीम निवडली...'भूतकाळाचं सेलिब्रेशन, भविष्याचं नियोजन.'

समाजकारण, राजकारण, अर्थशास्त्र अशा विविध क्षेत्रांत महिलांनी आतापर्यंत जी प्रगती केली आहे, ती साजरा करण्यासाठीच आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जातो. त्याचबरोबर आजही अस्तित्त्वात असलेल्या असमानतेविरोधात आवाज उठविण्यासाठी संप किंवा आंदोलनासारखे मार्गही अवलंबले जातात.

2. कुठून आली 8 मार्च ही तारीख?

क्लारा यांनी जेव्हा महिला दिन साजरा करण्याची कल्पना मांडली, तेव्हा त्यांच्या मनात कोणतीही निश्चित तारीख नव्हती. पहिलं महायुद्ध सुरू होईपर्यंतही महिला दिनाची तारीख ठरली नव्हती.

महिला

1917 साली पहिल्या महायुद्धाच्या दरम्यान रशियन महिलांनी 'ब्रेड आणि शांती'ची मागणी केली होती. महिलांनी आपल्या मागण्यांसाठी संपही पुकारला होता. झारनं पदत्याग केला आणि त्यानंतर सत्तेवर आलेल्या पर्यायी सरकारनं महिलांना मतदानाचा अधिकार दिला.

महिलांनी हा संप पुकारला होता, त्याची तारीख रशियात वापरल्या जाणाऱ्या ज्युलियन कॅलेंडरनुसार 23 फेब्रुवारी होती. ग्रेगेरियन कॅलेंडरनुसार ही तारीख होती- 8 मार्च. आणि म्हणूनच तेव्हापासून महिला दिन 8 मार्चला साजरा होतो.

3. आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचं प्रतीक म्हणून कोणते रंग वापरले जातात?

जांभळा, हिरवा आणि पांढरा रंग आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचं प्रतीक म्हणूनही वापरले जातात.

"जांभळा रंग हा न्याय आणि सन्मानाचं प्रतीक आहे. हिरवा रंग हा आशेचा रंग आहे. पांढरा रंग हा पावित्र्याचा समजला जातो. या रंगांची संकल्पना 1908 साली युनायटेड किंग्डममध्ये भरविण्यात आलेल्या विमेन्स सोशल अँड पॉलिटिकल युनियनमध्ये पहिल्यांदा मांडली गेली," असं आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या...


जवाहरलाल नेहरू भारताचे पहिले पंतप्रधान होते.

1. दंगलखोरांशी लढण्यासाठी पिस्तूल उगारली

हा 1947 चा प्रसंग आहे. फाळणीनंतर सीमेच्या दोन्ही बाजूंचे लोक एकमेकांविरुद्ध उभे ठाकले होते. लाहोर असो वा इतर कुठलंही शहर, सगळीकडे हत्या आणि लूटमार सुरू होती. जवाहरलाल नेहरू यांना अचानक माहिती मिळाली की, दिल्लीच्या कनॉट प्लेसमध्ये मुस्लिमांची दुकानं लुटण्यात येत आहेत.

नेहरू तिथं पोहोचले तेव्हा हिंदू आणि शीख दंगेखोर मुस्लिमांच्या दुकानांमधून महिलांचे हॅंडबॅग्स, कॉस्मेटिक्स आणि मफलर घेऊन पळत होते. पोलीस फक्त बघ्याच्या भूमिकेत होते.

दंगलीदरम्यान नेहरूंनी रिव्हॉल्व्हरचा आधार घेतला होता.

नेहरूंना प्रचंड राग आला आणि त्यांनी शेजारी उभ्या असलेल्या एका सुस्त पोलिसाची लाठी हिसकावली आणि दंगेखोरांना तिथून पिटाळून लावलं. हे इथंच संपत नाही.

माजी IPS अधिकारी आणि अनेक देशांमध्ये भारताचे राजदूत असलेले बदरूद्दीन तय्यब 'मेमॉयर्स ऑफ एन इगोइस्ट' या त्यांच्या आत्मकथेत नेहरूंविषयी एक किस्सा सांगतात.

"एका रात्री मी नेहरू यांच्या घरी पोहोचलो. त्यांना माहिती दिली की, शरणार्थी शिबिरात पोहोचण्याच्या प्रयत्नात असलेल्या जुन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या दिल्लीतील मुस्लीमांना मिंटो ब्रीजच्या जवळपास दंगेखोर घेरून मारत आहेत. हे ऐकताच नेहरू तडक तिथून उठले आणि वेगाने शिड्या चढत वरच्या खोलीत गेले."

थोड्यावेळानं ते खाली उतरले तेव्हा त्यांच्या हातात एक जुनी धुळीनं माखलेली रिव्हॉल्व्हर होती. खरंतर ही रिव्हॉल्व्हर त्यांचे वडील मोतीलाल नेहरू यांची होती, ज्यातून अनेक वर्षांपासून गोळी चालवण्यात आलेली नव्हती.

त्यांनी मला सांगितलं की, आपण खराब आणि जुने कपडे घालून रात्री मिंटो ब्रीजला जाऊ. आपण तिथून पळून जाणारे मुस्लीम आहोत, असं भासवू. जर कुणी आपल्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला तर त्याला आपण गोळी घालू.

डॉक्टर झाकीर हुसैन

मी नेहरू यांचं म्हणणं ऐकून हादरलो. अशा घटनांशी दोन हात करण्यासाठी इतरही चांगले पर्याय आहेत, हे जगातली दुसरी सर्वांत मोठी लोकसंख्या असलेल्या देशाच्या पंतप्रधानांना समजावण्यात मला जोर लावावा लागला.

माउंटबॅटन यांना नेहमी ही भीती असायची की नेहरू यांचा हाच आवेश एखाद्या दिवशी त्यांच्या मृत्यूचं कारण ना ठरो. यासाठी त्यांनी नेहरूंवर लक्ष ठेवण्यासाठी काही सैनिक तैनात केले होते.

 2. सुरक्षारक्षकांविना झाकीर हुसैन यांना वाचवायला निघाले

स्वातंत्र्य मिळण्याच्या काही दिवसांआधीची ही घटना. नेहरू यांचे सहकारी मोहम्मद युनूस यांना जामिया मिलिया इस्लामियाचे मुख्याध्यापक डॉ. झाकीर हुसैन यांचा रात्री अकरा वाजता फोन आला. ते फार घाबरलेले होते.

युनूस तेव्हा नेहरूंच्या घरीच थांबले होते. झाकीर हुसैन यांनी सांगितलं की कॉलेजबाहेर दंगेखोरांची मोठी गर्दी झाली आहे आणि त्यांचा हेतू काही चांगला दिसत नाही.

मोहम्मद यूनूस त्यांच्या 'परसन्स, पॅशन्स अँड पॉलिटीक्स' या पुस्तकात लिहितात - "फोन होताच मी नेहरूंकडे धावत गेलो. त्यावेळीही ते त्यांच्या कार्यालयात काम करत होते. मी त्यांना फोनवर मिळालेली माहिती सांगितली."

त्यांनी तात्काळ गाडी मागवली आणि मला त्यात बसायला सांगितलं. कारमध्ये त्यांच्यासोबत सुरक्षारक्षक नव्हता. आम्ही जामियाला पोहोचलो आणि बघितलं की घाबरलेले विद्यार्थी आणि कर्मचारी कॉलेजमध्ये लपून बसले होते. त्यांना त्या हिंसक जमावानं घेरलं होतं.

नेहरूंसमवेत बी.के.नेहरू आणि पत्नी कोरी नेहरू

जसे नेहरू तिथं पोहोचले, जमावानं त्यांना ओळखलं आणि त्यांच्या बाजूला गोळा झाले. नेहरू यांनी वेळ न दवडता जमावाच्या वागणुकीवर आक्षेप घेत ओरडायला सुरुवात केली.

काही क्षणातच जमावाला त्यांच्या...


जसजसे पोल्ट्री फार्मचे अहवाल येतील तशी ही संख्या वाढूही शकते, अशी माहिती नंदुरबारचे कलेक्टर डॉ. राजेंद्र भारूडे यांनी दिली आहे.

येत्या काही दिवसाचा बर्ड फ्लूचं संकट टाळण्यासाठी येत्या काही दिवसात दहा लाख कोंबड्यांना ठार करावं लागू शकतं.

बर्ड फ्लूची साथ आल्यानंतर राज्यात पहिल्यांदाच इतक्या मोठ्या प्रमाणावर कोंबड्यांना मारण्याचं काम सरकारने हाती घेतलं आहे.

सुरूवातीला आठ पोल्ट्री फार्ममधल्या सुमारे पाच हजार संसर्गित कोंबड्यांचे अहवाल पॉझिटीव्ह आल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला.

याआधीही 2006 मध्ये देशात बर्ड फ्लूची मोठी साथ आली असताना नवापूरमध्ये जवळपास 10 लाख कोंबड्यांचा मृत्यू झाला होता, यापैकी अडीच लाखाहून जास्त कोंबड्यांचं कलिंग करण्यात आलं होतं.

पण नवापूरमध्ये वारंवार कोंबड्यांना ठार का करावं लागतं?

याबद्दल बोलताना नंदुरबारचे कलेक्टर डॉ. राजेंद्र भारूडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, नवापूरमध्ये प्रचंड मोठ्या प्रमाणावर पोल्ट्री व्यवसाय पसरलेला आहे. जवळपास एका किलोमीटरच्या परिघात लाखो कोंबड्या असतात.

निलेश पवार नंदुरबारमध्ये अनेक वर्षांपासून पत्रकारिता करत आहेत. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते म्हणतात, "नंदुरबार जिल्ह्यात 68 कुक्कुटपालन केंद्र आहेत, त्यापैकी 27 नवापूरमध्ये आहेत. त्यातल्या दहा केंद्रांमध्ये प्रत्येकी दीड लाख कोंबड्या आहेत. म्हणजे मुळात इथल्या केंद्रामधली कोंबड्यांची संख्या प्रचंड आहे."

नवापूरमधला व्यवसाय हा अंडी सप्लाय करण्याचा आहे. म्हणजे इथे कोंबड्या मुख्यत्वे अंड्यांसाठी पाळल्या जातात. निलेश पवार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार दिवसाकाठी नवापूरमधून सात लाख अंडी बाहेर पाठवली जातात.

"ही अंडी गुजरात, सुरत आणि संपूर्ण उत्तर महाराष्ट्राला पुरवली जातात. 2006 नंतर इथे मोठ्या प्रमाणावर बर्ड फ्लूचा संसर्ग झाला नाही, पण गेल्या दोन आठवड्यात इथे बर्ड फ्लूमुळे 34 हजार कोंबड्यांचा मृत्यू झाला. त्यामुळे प्रशासनाने तातडीने पावलं उचलली आणि कोंबड्यांच कलिंग करण्याचं ठरवलं."

बर्ड फ्लू म्हणजे काय आणि तो कोणाला होतो?

बर्ड फ्लू हा पक्ष्यांना होणारा संसर्गजन्य आजार आहे. H5N1, H5N8 सह बर्ड फ्लूच्या व्हायरसच्या आठ प्रजाती आहेत. स्थलांतरित पक्ष्यांमुळे या आजाराचा संसर्ग होतो. याला एव्हियन एनफ्लूएन्झा म्हणतात.

पक्ष्यांमध्ये आढळणारा हा बर्ड फ्लू माणसांना होऊ शकतो का? याबद्दल राज्याच्या आरोग्य विभागाचे सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "एनफ्लूएन्झा विषाणूचं नैसर्गिक घर म्हणजे पाणपक्षी. बदक आणि त्यासारख्या पाणपक्ष्यांच्या शरीरात हा विषाणू राहतो.

या पाणपक्ष्यामध्ये या विषाणूचा प्रादुर्भाव मुख्यत्वे आतड्याला होतो. बदक आणि इतर पाणपक्षी हे या विषाणूचे मूळ यजमान आहेत. नंतर या मूळ यजमानाकडून हा विषाणू मध्यस्थ यजमानाकडे म्हणजे कोंबड्या किंवा डुक्कर यांच्याकडे प्रवास होतो."

महाराष्ट्रात आतापर्यंत कोंबड्या, बगळे, आणि कावळ्यांमध्ये बर्ड फ्लूचा प्रादुर्भाव झाल्याचं समोर आलं आहे.

नवापूरच्या बाबतीत बोलायचं झालं तर हे गाव महाराष्ट्र आणि गुजरातच्या सीमेवर वसलेलं आहे. "बगळे आणि कावळ्यांची इथे सतत ये-जा असते. या भागात पाणथळीवर सापडणारे स्थलांतरित पक्षीही आढळून येतात. त्यामुळे बर्ड फ्लू व्हायरस इथे आरामात पोहचू शकतो. आपण जमिनीवर या आजारावर नियंत्रण करण्याचा प्रयत्न करतो, पण आकाशात उडणाऱ्या पक्षांवर कसं नियंत्रण ठेवणार," राजेंद्र भारूडे पुढे सांगतात.

स्थलांतरित पक्ष्यांचा वावर आणि मोठ्या प्रमाणात असलेली कोंबड्यांची संख्या यामुळे नवापुरात बर्ड फ्लू झपाट्याने पसरतो आणि त्याचा...


जसप्रीत बुमराह

सध्या टीम इंडियाचे 9 खेळाडू हे दुखापतग्रस्त आहेत. त्यामध्ये...

यांचा समावेश आहे.

दुखापतग्रस्त खेळाडूंच्या जागी टी. नटराजन, शार्दूल ठाकूर, पृथ्वी शॉ, वॉशिंग्टन सुंदर या राखीव खेळाडूंना संधी मिळू शकते.

सिडनी टेस्टमध्ये रवीचंद्रन अश्विन आणि हनुमा विहारी दुखापतग्रस्त असतानाही खेळले. विहारीच्या मांडीच्या स्नायू दुखावले होते. मात्र तरीही तो खेळला.

रवीचंद्रन अश्विनचं पाठीचं दुखणं बळावलं होतं. विहारी ब्रिस्बेन टेस्ट खेळू शकणार नाही हे स्पष्ट झालं आहे. रवीचंद्रन अश्विन खेळू शकेल का, याविषयी साशंकता आहे.

फास्ट बॉलर जसप्रीत बुमराह पोटाला झालेल्या दुखापतीमुळे ब्रिस्बेन टेस्ट खेळू शकणार नाही. मयांक अगरवाल सरावादरम्यान दुखापतग्रस्त झाला आहे.

सिडनी टेस्टमध्ये पॅट कमिन्सने टाकलेला बॉल ऋषभ पंतच्या हातावर आदळला. फिजिओंनी ऋषभच्या हातावर उपचार केले. त्यानंतर तो खेळलाही. मात्र दुखापतीचं स्वरुप गंभीर असल्याने हाताचे एक्स रे काढण्याकरता तो हॉस्पिटलला रवाना झाला.

दुसऱ्या डावात ऋषभने 97 रन्सची वादळी खेळी केली होती. पेनकिलर घेऊन खेळत असलेल्या ऋषभने सुरुवातीला बचावात्मक पवित्रा स्वी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कारला मात्र थोड्याच वेळात ऑस्ट्रेलियाच्या बॉलर्सवर आक्रमणाला सुरुवात केली. ऋषभच्या आक्रमणाने ऑस्ट्रेलियाचे बॉलर्स गोंधळून गेल्याचं चित्र पाहायला मिळालं. ऋषभच्या खेळीमुळे टीम इंडियाच्या विजयाच्या आशा पल्लवित झाल्या होत्या.

सिडनी टेस्टमध्ये रवींद्र जडेजाच्या हातावरही बॉल बसला. त्याच्या डाव्या हाताला फ्रॅक्चर असल्याचं स्पष्ट झालं. सुदैवाने जडेजाला दुसऱ्या डावात बॅटिंग करण्याची वेळ आली नाही. ऑस्ट्रेलियाच्या दुसऱ्या डावात जडेजाने बॉलिंग केली नाही.

रवींद्र जडेजा

अॅडलेड कसोटीत पॅट कमिन्सचा उसळता चेंडू हातावर आदळल्यामुळे फास्ट बॉलर मोहम्मद शमी दुखापतग्रस्त झाला. शमीच्या हाताला फ्रॅक्चर झाल्याने तो मालिकेत खेळू शकणार नसल्याचं स्पष्ट झालं.

मेलबर्न टेस्टदरम्यान मांडीचे स्नायू दुखावल्याने दुसऱ्या इनिंग्जमध्ये फास्ट बॉलर उमेश यादवने माघार घेतली. उमेशच्या दुखापतीसाठी एक्सरे काढण्यात आले.

के. एल. राहुल दुखापतीमुळे बॉर्डर-गावस्कर करंडक स्पर्धेतील उर्वरित दोन सामन्यांमध्ये खेळू शकणार नाही. मेलबर्नमध्ये सरावादरम्यान राहुलच्या डाव्या मनगटाला दुखापत झाली आहे.

बॉर्डर-गावस्कर करंडक स्पर्धेतील सिडनी आणि ब्रिस्बेन टेस्टसाठी राहुल उपलब्ध असणार नाही.

राहुल मायदेशी परतणार असून, बेंगळुरूस्थित नॅशनल क्रिकेट अकादमीत असेल. दीड महिन्यांपूर्वी आटोपलेल्या आयपीएल स्पर्धेत राहुलने सर्वाधिक रन्स करणाऱ्या बॅट्समनला देण्यात येणारा ऑरेंज कॅपचा पुरस्कार पटकावला होता.

सहा वर्षांपूर्वी राहुलने ऑस्ट्रेलियातच टेस्ट पदार्पण केलं होतं. 2015 मध्ये सिडनी इथे राहुलने टेस्टमधली पहिली शतकी खेळी साकारली होती.

राहुलने 36 टेस्ट, 35 वनडे आणि 45 ट्वेन्टी-20 सामन्यात भारताचं प्रतिनिधित्व केलं आहे. 36 टेस्टमध्ये राहुलने 34.58च्या सरासरीने 2006 रन्स केल्या असून यामध्ये 5 शतकं आणि 11 अर्धशतकांचा समावेश आहे. कोणत्याही क्रमांकावर बॅटिंग करण्याची क्षमता असलेला राहुल विकेटकीपिंगही करत असल्याने त्याची उपयुक्तता जास्त होती.

टीम इंडियाचा अनुभवी बॉलर इशांत शर्मा आयपीएल स्पर्धेदरम्यान दुखापतग्रस्त झाल्याने तो बॉर्डर-गावस्कर मालिकेत खेळू शकला नाही.

स्विंग बॉलिंगसाठी प्रसिद्ध भुवनेश्वर कुमार आयपीएल स्पर्धेदरम्यान दुखापतग्रस्त झाला होता. त्यामुळे तोही या मालिकेसाठी उपलब्ध नव्हता.

टीम इंडियाचा कर्णधार विराट कोहली अडलेड टेस्टनंतर पॅटर्निटी लिव्हसाठी मायदेशी परतला. काही...


जसप्रीतने ऑस्ट्रेलियाच्या पहिल्या डावात 15.5 ओव्हरमध्ये 33 धावा देत 6 बळी घेतले. या सहा बळींत ऑस्ट्रेलियाचे अग्रक्रमाचे 3 खेळाडू आणि खालच्या फळीतील 3 खेळाडू यांचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे जसप्रीतने 4 स्पेल टाकले आणि चारही स्पेलमध्ये बळी घेतले.

जसप्रीत बॉलिंग करत असताना ऑस्ट्रेलियाचे माजी कर्णधार मायकल क्लार्क कॉमेंट्री करत होते. ते म्हणाले जसप्रीतने त्यांना रेयान हॅरिसची आठवण करून दिली. "जेव्हा विकेट घेण्याची गरज असायची तेव्हा मी रेयानकडे बॉल सोपवत होतो," असं ते म्हणाले.

ताशी 142 किलोमीटर इतक्या वेगाने बॉलिंग करणाऱ्या जसप्रीतने ताशी 115 किलोमीटर वेगाचा स्लो यॉर्कर टाकून शॉन मार्शला बाद केले तेव्हा त्याच्यावर कौतुकाच वर्षाव झाला.

उत्तम नियंत्रण

जसप्रीतचं त्याच्या बॉलिंगवर उत्तम नियंत्रण असल्याचं विश्लेषक सांगतात. 25 वर्षांच्या जसप्रीतने हे कौशल्य वारंवार सिद्ध केलं आहे. याचा पहिला धडा त्याला आईकडून मिळाला. 6 डिसेंबर 1993ला अहमदाबादमधील एका व्यापारी कुटुंबात जन्मलेल्या जसप्रीतने आयुष्यात बरेच चढउतार पाहिले आहेत.

7 वर्षांचा असताना वडिलांचे छत्र हरपलेल्या जसप्रीतला आई दलजीतने मोठं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केलं. टीव्हीवर क्रिकेट सामने पाहून जसप्रीत घरी वेगवान गोलंदाजीची प्रॅक्टिस करायचा. भिंतींवर चेंडू टाकून तो हा खेळ खेळत असे. तो प्रॅक्टिस करत असताना चेंडूचा आवाज फार व्हायचा. त्यामुळे त्याच्या आईने त्याला फटकारले होते. आवाज होणार नसेल तरच ही प्रॅक्टिस करायची असं त्याला त्याच्या आईने सुनावले होते.

यावर जसप्रीतने वेगळाच मार्ग शोधला. जिथं भिंत आणि फ्लोअरिंग जिथं मिळते त्या कोनात बॉल टाकला तर आवाज कमी होतो, हे त्याच्या लक्षात आलं. या मार्गाने त्याची प्रॅक्टिस सुरू राहिली. लहानपणापासून जसप्रीत वेगवान गोलंदाजांची नक्कल करायचा. पण त्यांची बॉलिंगची जी अॅक्शन आहे, ती केव्हा विकसित झाली हे मात्र त्यालाही आठवत नाही. अर्थात ही अॅक्शन त्याचं वेगळेपण होईल, हे त्याला कधी वाटलं नव्हतं.

चेंडू फेकण्याच्या त्याच्या वेगळ्या अॅक्शनमुळे बॅट्समन नेहमी फसतात. शाळेत असताना त्याची निवड गुजरात क्रिकेट असोसिएशनच्या प्रशिक्षण शिबिरात झाली होती. तेथून त्याची निवड एमआरएफ फाऊंडेशनमध्ये झाली. बघता बघता त्याची निवड गुजरातच्या 19 वर्षांखालील संघात झाली. जसप्रीतची कामगिरी लक्षात घेत त्याची निवड सैय्यद मुश्ताक अली टी-20 स्पर्धेसाठी झाली.  गुजरात संघाच्या विजयात जसप्रीतची कामगिरी महत्त्वाची ठरली. पण या कामगिरीपेक्षा दुसऱ्याच एका घटनेने त्याच नशिब बदललं.

त्यावेळी मुंबई इंडियन्सचे कोच जॉन राईट पुण्यात सुरू असलेली सैय्यद मुश्ताक अली टी20 स्पर्धा पाहण्यासाठी आले होते. त्यांची नजर जसप्रीतवर पडली. त्यांनी जसप्रीतचा करार मुंबई इडियन्ससोबत केला. ज्या ड्रेसिंगरूममध्ये सचिन तेंडुलकर सारखा महान फलंदाज आणि लसिथ मलिंगा सारखा जिनियस गोलंदाज  होता, तिथं तो पोहोचला.

स्टार खेळाडूंच्या सहवासाचा काय परिणाम होऊ शकतो, हे जसप्रीतच्या कामगिरीवरून दिसू लागलं होतं. मुंबई इंडियन्सने रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूच्या विरोधात जसप्रीतला संधी दिली. विराट कोहलीने जसप्रीतच्या पहिल्या 3 बॉलवर चौकार ठोकत, त्याचं स्वागत केलं. पुढं काय करायचं, हे जसप्रीतला समजत नव्हतं. त्याने सचिनशी सल्लामसलत केली. "तुझ्या एका चांगल्या चेंडूने या मॅचचं चित्र बदलेल. काही काळजी करू नको, फक्त खेळावर लक्ष दे," सचिनचा हा सल्ला जसप्रीतने मानला आणि याच ओव्हरमध्ये त्याने विराटला एलबीडब्लूवर बाद केलं. पहिल्याच सामन्यात त्याने 3 बळी घेतले. त्यानंतर जसप्रीतचं कौतुक अमिताभ बच्चन यांनीही केलं.

पण जसप्रीतला...


जस्टिस के. एम. जोसेफ

कायदा मंत्री रविशंकर प्रसाद यांना नेमकं काय उत्तर कळवायचं याचा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाचं कॉलेजियम घेणार आहे. रविशंकर प्रसाद यांनी उत्तराखंड हायकोर्टाचे मुख्य न्यायाधीश के. एम. जोसेफ यांना सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती म्हणून नियुक्त करण्याच्या शिफारासीवर पुनर्विचार करण्याविषयी सांगितलं होतं.

सर्वोच्च न्यायालयातलं वरिष्ठ न्यायमूर्तींचं मंडळ म्हणजेच कॉलेजियमनं जानेवारीमध्ये इंदू मल्होत्रा आणि के. एम. जोसेफ यांची सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तीपदी नियुक्तीची शिफारस केली होती. पण मोठ्या प्रतिक्षेनंतर कायदा मंत्र्यांनी इंदू मल्होत्रा यांच्या सिफारसीला होकार कळवताना न्यायमूर्ती जोसेफ यांच्या नावार परत एकदा विचार करण्याविषयी कळवलं होतं.

कायदा मंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी सरन्यायाधीश आणि कॉलेजियमचे प्रमुख दीपक मिश्र यांना पत्र लिहून कारणं सांगितली होती. त्यात के. एम. जोसेफ यांना सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तीपदी का नियुक्त करू नये याविषयी लिहिलं होतं.

केरळमधले एक न्यायमूर्ती आधीपासूनच सर्वोच्च न्यायालयात आहेत, त्यामुळे राज्यांच्या प्रतिनिधित्वाच्या सिद्धांता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला हे अनुसरून नाही. जस्टिस जोसेफ हे वरिष्ठतेच्या क्रमवारीत देशात 42व्या क्रमांकावर आहेत, जो नियुक्तीसाठी खालचा क्रमांक आहे. सर्वोच्च न्यायालयात अनुसूचीत जाती किंवा जमाती प्रवर्गातून एकही न्यायमूर्ती नाही. ही तीन कारणं कायदा मंत्र्यांनी दिली होती.

रविशंकर प्रसाद यांच पत्र मिळाल्यानंतर सर्वोच्च न्यायालयातल्या पाच वरिष्ठ न्यायमूर्तींपैकी एक असलेल्या कुरियन जोसफ यांनी इंडियन एक्स्प्रेसशी बोलताना सांगितलं की, "कॉलेजियम आपली शिफारस परत एकदा सरकारला पाठवेल. तथ्य आणि आकड्यांच्याआधारे सरकारला सांगितल जाईल की, त्यांनी नियुक्तीची पुन्हा शिफारस करतेवेळी मागील नियुक्त्यांना लक्षात घेतलं नव्हतं."

जस्टिस इंदू मल्होत्रा

दुसऱ्याच दिवशी त्याला कायदा मंत्रालयातल्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याकडून आक्षेप घेण्यात आला. "कॉलेजियमची बैठक होण्यापूर्वीच एका न्यायमूर्तींतर्फे प्रेसकडे आपल्या मनातली गोष्ट सांगण हे परंपरा आणि नियमांना अनुसरून नाही," असं त्यांनी म्हटलं होतं.

कॉलेजियम म्हणजे नेमकं काय?

कॉलेजियम म्हणजे सर्वोच्च न्यायालयातल्या पाच वरिष्ठ न्यायमूर्तींची एक समीती. या समितीतर्फे नियुक्त्या आणि प्रमोशनशी निगडीत प्रकरणांवर निर्णय घेतले जातात.

नंतर हे निर्णय सरकारकडे पाठवले जातात. तेथून ते राष्ट्रापतींकडे जातात. राष्ट्रपती कार्यालयाकडून नोटिफिकेशन काढण्यात आल्यानंतर न्यायमूर्तींची नियुक्ती केली जाते.

सरकार सामान्यपणे कॉलोजियमनं केलेल्या शिफारसी मान्य करतं. पण यावेळेस मोदी सरकारनं उत्तराखंड हायकोर्टाचे मुख्य न्यायमूर्ती जस्टिस के. एम. जोसेफ यांची सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यामूर्तीपदी नियुक्ती करण्याची कॉलेजियमची शिफारस परत पाठवली.

राष्ट्रीय विधी विद्यापीठाचे कुलगुरू फैजान मुस्तफा म्हणतात, "कॉलेजियम जर आपला निर्णय सरकारला परत पाठवणार असेल तर सरकाराला तो निर्णय माननं बंधनकारक आहे."

जस्टिस जोसेफ यांचं प्रकरण काय आहे?

जस्टिस जोसेफ यांची शिफारस सर्वोच्च न्यायालयात वकिली करणाऱ्या इंदू मल्होत्रा यांच्या नावासोबत करण्यात आली होती. सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तीपदी नियुक्ती करण्याची ही शिफारस जानेवारीत पाठवण्यात आली होती.

सरकारनं इंदू मल्होत्रा यांच्या नावाला हिरवा झेंडा दाखवला. त्यांनी शुक्रवारी सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तीपदी शपथ घेतली. वकील पदावरून थेट सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्ती झालेल्या निवडक वकीलांमध्ये त्यांचा...


जस्टीन ट्रुडो

या आंदोलनाप्रती ट्रुडो यांनी चिंता व्यक्त केली आहे. यासंदर्भात भारतीय अधिकाऱ्यांशी चर्चा करेन, असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

शांततापूर्ण आंदोलन करणाऱ्या नागरिकांची सुरक्षितता हे आपलं प्राधान्य असायला हवं, असं त्यांनी म्हटलं होतं.

दरम्यान भारताने ट्रुडो यांच्या वक्तव्यावर जोरदार प्रतिक्रिया दिली आहे. ट्रुडो यांचे वक्तव्य अयोग्य असून, लोकशाही देशाच्या अंतर्गत गोष्टीत ढवळाढवळ करण्याची गरज नाही, असं भारताने म्हटलं आहे.

यासंदर्भात भारताचे परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते अनुराग श्रीवास्तव म्हणाले की, डावपेचात्मक संवादाला राजकीय हेतूने मांडणं योग्य नाही.

शेतकरी आंदोलनासंदर्भात कॅनडाच्या नेत्यांची तथ्यांना धरून नसलेली वक्तव्यं आम्ही पाहिली. कोणत्याही लोकशाही देशाच्या अंतर्गत मुद्यांवर बोलणं योग्य नाही.

दरम्यान कृषी कायद्यांसंदर्भात केंद्र सरकार आणि आंदोलक शेतकरी यांच्यात चर्चा सुरू आहे. दिल्लीतल्या विज्ञान भवनात ही चर्चा सुरू आहे.

केंद्र सरकारच्या वतीने कृषीमंत्री नरेंद्रसिंह तोमर, केंद्रीय मंत्री पीयुष गोएल तसंच सोमप्रकाश उपस्थित आहेत.

दरम्यान नागरिकता दुरुस्ती विधेयका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला राजधानी दिल्लीत शाहीन बाग या ठिकाणी मोठं आंदोलन झालं होतं. या आंदोलनाचा चेहरा असलेल्या बिल्कीसबानो दादी शेतकऱ्यांना साथ देण्यासाठी सिंघू बॉर्डरवर पोहोचल्या.

पोलिसांनी त्यांना अटक केली आहे. मी एका शेतकऱ्याची मुलगी आहे. शेतकऱ्याची आई आहे म्हणूनच केंद्र सरकारने आणलेल्या कृषी कायद्यांविरोधात शेतकऱ्यांना साथ देण्यासाठी आली आहे, असं त्यांनी अटकेपूर्वी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


जहाँआरा धावत आपल्या आईकडे गेली आणि धावत परत आपल्या वडिलांकडे आली. आईला असहनीय प्रसववेदना होत असून मूल तिच्या पोटातून बाहेरच पडत नाहीये, असं तिने शहाजहाँला सांगितलं.

शाहजहानने त्याचा जवळचा मित्र हकमी आलिम-अल-दीन वझीर खाँ याला बोलावून घेतलं, पण त्याला मुमताज महलच्या वेदना कमी करता आल्या नाहीत.

विख्यात इतिहासकार जदुनाथ सरकार यांनी 'स्टडीज् इन मुघल इंडिया' या पुस्तकामध्ये कवी कासिम अली आफ्रिदीच्या आत्मकथेतील भाग उर्द्धृत करताना म्हटलं आहे की, "आपल्या आईची मदत करता येत नसल्यामुळे असहाय झालेल्या जहाँआराने गरीबांना रत्नं वाटायला सुरुवात केली. असं केल्यावर ईश्वर आपली प्रार्थना ऐकून आईला बरं करेल, अशी आशा तिला होती. दुसरीकडे शहाजहाँदेखील रडायचा थांबत नव्हता. त्याच्या डोळ्यांमळून अश्रूपात होत होता. तेव्हाच मुमताज महलच्या गर्भातून एका बाळाच्या रडण्याचा आवाज ऐकू आला."

मुमताजची इच्छा

सरकार लिहितात, "बाळाने गर्भातच रडायला सुरुवात केली, तर आईचा जीव वाचणं अशक्य असतं, अशी सर्वसाधारण समजूत आहे. मुमताज महलने बादशाह शाहजहानला जवळ बोलावलं, स्वतःच्या चुकांबद्दल माफी मागितली, आणि तिची अखेरची इच्छा व्यक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त केली. शक्य असल्यास ही इच्छा पूर्ण करायचा प्रयत्न करावा, असं ती म्हणाली. तिची प्रत्येक इच्छा पूर्ण केली जाईल, असं बादशाहने स्वतःची शपथ घेऊन सांगितलं. यानंतर मुमताज म्हणाली, मी मेल्यानंतर जगात कुठेच बांधली गेली नसेल अशी समाधी बांधावी."

जदुनाथ सरकार लिहितात, "यानंतर लगेचच गौहर आराचा जन्म झाला आणि मुमताजने कायमचे डोळे मिटले."

शाहजहान या धक्क्यातून कधीच सावरू शकला नाही, असं अनेक इतिहासकारांनी नमूद केलं आहे. डब्ल्यू. ई. बेगली व झेड. ए. देसाई यांनी 'शहाजहाँनामा ऑफ इनायत खान' या पुस्तकात लिहिलं आहे की, "शाहजहानने संगीत ऐकणं सोडून दिलं आणि तो पांढरे कपडे घालू लागला. रोज रडत राहिल्याने त्याचे डोळे कमकुवत झाले आणि तो चश्मा लावू लागला. आधी त्याच्या डोक्यावर एखादा पांढरा केस दिसला तरी तो लगेच असा केस उचकटून घेत असे, पण मुमताज मरण पावल्यानंतर आठवड्याभरात त्याचे डोक्यावरचे व दाढीचे केस पांढरे झाले."

जहाँआरा व मुलगा दारा शिकोह यांचा आधार

यानंतर शाहजहान त्यांची सर्वांत मोठी मुलगी जहाँआरा व मुलगा दारा शिकोर यांच्या आधारे जगू लागले. जहाँआराचा जन्म 2 एप्रिल 1614 रोजी झाला होता. शहाजहान यांच्या दरबारातील एका मंत्र्याची पत्नी हरी खानम बेगम यांनी तिला शाही जीवनाचे रितीरिवाज शिकवले. जहाँआरा विलक्षण सुंदर होती आणि विदुषीदेखील होती. तिने फार्सीमध्ये दोन ग्रंथ लिहिले होते.

शाहजहान आणि मुमताज महल

1648 साली उभ्या राहिलेल्या शाहजहानाबादमधील 19 इमारतींपैकी पाच इमारती जहाँआराच्या देखरेखीखाली बांधल्या गेल्या होत्या. सूरत बंदरातून मिळणारा संपूर्ण कर तिच्या वाट्याचा असे. तिचं स्वतःचं 'साहिबी' नावाचं जहाज होतं आणि डच व इंग्रजांशी व्यापार करण्यासाठी हे जहाज समुद्रापार प्रवास करत असे.

दारा शिकोह

विख्यात इतिहासकार आणि 'डॉटर्स ऑफ द सन'च्या लेखिका इरा मुखौटी सांगतात, "मी मुघल स्त्रियांवर संशोधन करायला सुरुवात केली तेव्हा मला असं लक्षात आलं की, आज आपण ज्या भागाला पुरानी दिल्ली म्हणतो त्या शाहजहानाबादची रचना जहाँआराच्या देखरेखीखाली झाली होती. त्या काळातील सर्वांत सुंदर बाजारपेठ असणारा चांदनी चौकही तिच्यामुळेच अस्तित्वात आला. त्या काळातील दिल्लीमधील ती सर्वांत महत्त्वाची स्त्री होती तिला मानही दिला जात असे. पण त्याच वेळी ती चांगलीच चलाख होती. दारा शिकोह व औरंगजेब यांच्यात हाडवैर होतं. तेव्हा जहाँआराने दारा शिकोहची बाजू घेतली. पण औरंगजेब...


जहाज

विशेषतः मुंबईसारख्या महानगरांत दाटीवाटीनं वस्ती आहे आणि अनेक औद्योगिक वसाहती तसंच वेगवेगळ्या आस्थापना आहेत. तिथे एखादं असं संकट ओढवलं तर नुकसानही मोठ्या प्रमाणात होईल, असं जाणकार सांगतात.

काही आठवड्यांपूर्वी विशाखापट्टणममध्ये झालेल्या वायुगळतीनंतरही हे प्रश्न उभे राहिले होते. मुंबईला अशा औद्योगिक संकटाचा किती धोका आहे आणि त्याला सामोरं जाणारी यंत्रणा इथे आहे का? याचा आढावा घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

मुंबईला कुठल्या आपत्तींचा धोका आहे?

मुंबईत होणाऱ्या दुर्घटनांची आकडेवारीच या शहराला असलेला धोका दर्शवण्यासाठी पुरेशी आहे. इथं गेल्या काही वर्षांत जवळपास दरवर्षी पावसाळ्यात एकदातरी पूरस्थिती ओढवते. समुद्राची वाढती पातळी आणि वादळी वाऱ्यांचा धोका तसंच भूकंपाचा धोका याविषयी आधीही वेळोवेळी तज्ज्ञांनी लिहिलं आहे.

पण या नैसर्गिक आपत्तींसोबतच मानवनिर्मित आपत्ती आणि मानवी प्रभावामुळे ओढवणाऱ्या आपत्तींची संख्याही वाढली आहे. मुंबईला पंचवीसहून अधिक आपत्तींपासून धोका संभवतो.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

अग्निशमन विभागानं जानेवारीत दिलेल्या माहितीनुसार, 2019 या एका वर्षात मुंबईत आगीच्या 97 घ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टना समोर आल्या होत्या. त्यातल्या पंधरा घटना या मोठ्या आगीच्या होत्या. 'शहराची वाढलेली लोकसंख्या आणि त्यामुळे निर्माण झालेली जागेची कमतरता' या गोष्टी अशा घटनांना कारणीभूत ठरत असल्याचं तेव्हा अग्निशमन दलानं म्हटलं होतं.

पण केवळ आगीचं संकटच नाही, तर मुंबई परिसरात गेल्या काही वर्षांत औद्योगिक दुर्घटनाही घडल्या आहेत. 2005 साली ओएनजीसीमध्ये लागलेली आग,  डोंबिवलीच्या औद्योगिक वसाहतीत रासायनिक कंपनीला आग लागून झालेला स्फोट, चेंबूरच्या बीपीसीएलमध्ये लागलेली आग, गेल्या वर्षी उरणमध्ये लागलेली आग, तारापूर आणि बोईसरमध्ये झालेल्या दुर्घटना ही उदाहरणं पुरेशी ठरावीत.

बैरूतमधल्या मोठ्या आपत्तीच्या तुलनेत या केवळ छोट्या दुर्घटना आहेत. पण मुंबई परिसरातल्या औद्योगिक क्षेत्रांच्या अग्नि सुरक्षिततेवर त्यांनी प्रश्नचिन्ह निर्माण केलं आहे. खरंतर मुंबई याआधी बैरूतसारख्याच संकटाला सामोरी गेली आहे आणि त्यातून या शहरानं धडाही घेतला आहे.

1944 सालचा मुंबई बंदरातला स्फोट

76 वर्षांपूर्वी, 14 एप्रिल 1944 रोजी, मुंबईवर बैरूतसारखंच संकट ओढवलं होतं. दुसऱ्या महायुद्धाचा तो काळ. तेव्हा मुंबईच्या बंदरात एस. एस. फोर्ट स्टाइकिन नावाचं जहाज आलं होतं आणि या जहाजावर सोनं, कापूस आणि तेलाची हजारो पिंप भरली होती. त्याशिवाय या जहाजात तेराशे टन स्फोटकंही भरली होती.

माल उतरवण्याचं काम सुरू होतं, तेव्हा जहाजाच्या एका भागातून धूर येऊ लागला आणि आग पसरली. काही वेळानं स्फोट होऊन जहाजाचे दोन तुकडे झाले. तो स्फोट एवढा मोठा होता की आसपासची दहा-बारा जहाजं नष्ट झाली. मुंबई बंदराचा तीनशे एकरांचा भागच नाही, तर आसपास जवळपास दोन किलोमीटरपर्यंतच्या परिसराचं नुकसान झालं.

त्या स्फोटात नेमकं किती नुकसान झालं, याची गणती नाही. पण त्या काळातील वृत्तपत्रांनी केलेल्या वर्णनानुसार आठशे ते तेराशे जणांचा मृत्यू झाला तर ऐंशीहून अधिकजण बेघर झाले. बंदरातील धान्यसाठा आणि अन्य मालाचंही नुकसान झालं. त्या स्फोटात उडालेला जहाजाच्या प्रॉपेलरचा एक तुकडा पाच किलोमीटर दूर सेंट झेवियर्स स्कूलच्या आवारात आजही पाहायला मिळतो.

त्या स्फोटानंतर मुंबई बंदरात तीन दिवसांपर्यंत आग जळत होती. ती विझवताना अग्निशमन दलाच्या 66 जवानांचा मृत्यू झाला होता. त्यांच्या स्मरणार्थ मुंबईत दर वर्षी चौदा एप्रिल हा दिवस फायरफायटर्स डे म्हणून साजरा केला जातो.

पण त्या दिवसानंतर एवढी मोठी आपत्ती मुंबईवर ओढवलेली...


जहाज सुएझ कालव्यात फसल्याने कोट्यवधींचं नुकसान झालं.

1300 फुट लांब असलेलं जहाज सरळ करण्यात आलं असून यामुळे आता सुएझ कालव्यातील वाहतुकीचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

इंचेप या कंपनीनेही जहाज बाहेर निघाल्याचं म्हटलं आहे.

ट्रगबोट्स आणि ड्रेजर्सच्या साहय्याने या जहाजाला बाहेर काढण्यात आलं. इजिप्तच्या भागात असलेला सुवेझ कालवा हा जागतिक व्यापारउदीमासाठी आत्यंतिक महत्त्वाचा मानला जातो.

सुएझ कालवा सागरी मालवाहतुकीचा कणा समजला आतो. सुएझ कालव्यामुळे आशिया आणि युरोप खंडातील जलवाहतूक शक्य झाली.

जगभरातील व्यापाराच्या 12 टक्के मालाची सुएझ कालव्यातून केली जाते.

काय झालं होतं नेमकं?

मंगळवारी (23 मार्च) चीनहून नेदरलॅंडला जाणारं मालवाहू जहाज सुएझ कालव्यात अडकलं होतं. जहाज अडकल्याने जगभरातील व्यापारावर याचा मोठा परिणाम झाला.

सुएझ कालवा बंद झाल्याने खनिज तेलाच्या किमती सहा टक्क्यांनी वाढल्या होत्या.

सुएझ कालवा म्हत्त्वाचा का आहे? हे आपण सविस्तर जाणून घेऊया...

1) पूर्व आणि पश्चिमेला जोडणारा महत्त्वाचा दुवा

इजिप्तमध्ये असलेला सुएझ कालवा भूमध्य समुद्राला लाल समुद्राशी जोडतो. हा कालवा 193 किलोमीटर लांब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे. आशिया आणि युरोप यांच्यातील हा कालवा सर्वांत छोटी लिंक आहे.

सुएझ कालवा मालवाहतुकीसाठी 1869 मध्ये सुरू करण्यात आला. सुवेझ कालवा सुरू होण्याच्या अगोदर पूर्व आणि पश्चिमेच्या देशातून ये-जा करणारी मालवाहतूक करणारी जहाजं दक्षिण अफ्रिकेच्या केप-ऑफ-गुड होपला वळसा घालून प्रवास करत.

जागतिक समुद्र परिवहन परिषदेच्या माहितीनुसार, सुएझ कालव्यामुळे आशिया आणि युरोपातील मालवाहू जहाजांचं नौ हजार किलोमीटरचं अंतर कमी झालं.

2) दैनंदिन दळणवळण 9.5 अब्ज

कन्सल्टन्सी फर्म लॉईट्स लिस्टच्या माहितीनुसार, बुधवारी 40 मालवाहू जहाज आणि 24 टॅंकर्स सुवेझ कालवा पार करण्यासाठी वाट पहात होते.

या जहाजांवर अन्न, सीमेंट तर, टॅंकर्समध्ये पेट्रोलियम पदार्थ आहेत. न्यूज एजेंन्सी ब्लुमबर्गच्या माहितीनुसार, जनावरांचा चारा आणि पाणी नेणारे टॅंकर्सही अडकून पडले आहेत.

सुएझ कालव्याची भौगोलिक परिस्थिती पहाता, याला 'चोक पॉइंट' म्हणून ओळखलं जातं.

एका अंदाजानुसार, सुएझ कालव्यातून दरवर्षी 19 हजार जहाजातून 120 कोटी टन मालाची ने-आण केली जाते. लॉईट्स लिस्टच्या माहितीनुसार, सुवेझ कालव्यातून दररोज 9.5 अब्ज मूल्य असलेली जहाजं ये-जा करतात.

3) सप्लाय चेनसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण

जाणकारांच्या माहितीनुसार, सुएझ कालवा जगभरातील मालाची ने-आण करण्यासाठी फार महत्त्वाचा आहे.

सी इंटेलिजन्सतज्ज्ञ लार्स जेन्सेन सांगतात, "पहिली समस्या पोर्ट कंजेशन (बंदरात जहाजांची गर्दी) होण्याची शक्यता आहे."

"अंदाज करूया की सर्व जहाजांवर माल भरलेला आहे. या परिस्थितीत 55 हजार टीयूई (कंटेनर क्षमता) मालाच्या हिशोबाने दोन दिवसात आशियाहून युरोपला जाणारा 110 टीयूई माल अडकून पडलाय. सुएझ कालवा परत सुरू झाल्यानंतर ही जहाजं एकत्र युरोपातील बंदरात पोहोचतील. ज्यामुळे बंदरात गर्दी होईल," असं ते म्हणतात.

याचा थेट परिणाम बाजारावर पडेल असं लार्स म्हणतात. "बाजारात विकला जाणारा माल, पुरवठा आणि किंमतीवर याचा परिणाम होईल."

4) महागाई वाढण्याची भीती

अमेरिकेच्या नॉर्थ कॅरोलिनातील कॅम्बेल विद्यापिठात सागरी विषयाचे जाणकार सल्वाटोर मर्कोग्लियानो, सुवेझ कालवा बंद झाल्याचे गंभीर परिणाम जगभरात पहायला मिळू शकतात असं मत व्यक्त करतात.

"सुएझ कालवा बंद झाल्याने मालवाहू जहाजं आणि तेलाचे टॅंकर युरोपमध्ये जेवण, इंधन आणि तयार माल पोहोचवू शकले नाहीत," असं ते बीबीसीशी बोलताना म्हणतात.

बीबीसीचे आर्थिक विषयांचे रिपोर्टर...


जहान ताब या 22 वर्षीय युवतीनं आपल्या दोन महिन्यांच्या मुलाला सांभाळत परीक्षा दिली. यावेळी तिचं मूल रडत असतानाही तिनं आपल्या परीक्षेवर लक्ष दिल्याबद्दल सगळ्यांनाच तिचा हेवा वाटला. यावेळी मूल मांडीवर नीट ठेवता येण्यासाठी ती जमिनीवर बसली आणि खाली ठेवून पेपर लिहू लागली.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अफगाणिस्तानातल्या डेकुंडी प्रातांतल्या ग्रामीण भागातल्या ओश्तो या गावात जहान रहाते. या गावापर्यंत कोणतीही सार्वजनिक परिवहन सेवा पोहोचत नाही. तसंच, ज्या केंद्रावरून तिनं परीक्षा दिली ते केंद्र तिच्या घरापासून किमान 7 तास दूर आहे.

अफगाणिस्तानच्या निली शहरातल्या 'नासिरखोसरॉ हायर एज्युकेशन इन्स्टिट्यूट'मध्ये प्रवेश घेण्यासाठी दिलेल्या प्रवेश परीक्षेत जहान पास झाली आणि तिच्या कष्टाचं चीज झालं.

समाजशास्त्राचा अभ्यास तिला करायचा असून त्यासाठी पैसे मिळतील अशी तिला आशा आहे. या तीन वर्षांच्या अभ्यासक्रमासाठी तिला 10 ते 12 हजार रुपये खर्च येणार आहे.

जहानचे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर UKमधल्या अफगाण युथ असोसिएशन (AYA) या संस्थेनं तिला महाविद्यालयात प्रवेश देण्यासाठी आर्थिक मदत देऊ केली आहे.

'... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अपेक्षेपेक्षा जास्त'

अफगाण युथ असोसिएशनचे अध्यक्ष परवेझ करिमी यांनी याबाबत बीबीसीशी संवाद साधला. करिमी सांगतात, "जहानपासून अफगाणिस्तानातल्या अन्य महिलांनी प्रेरणा घ्यावी. अफगाणिस्तानात महिलांना पुरुषांएवढी किंमत नाही. इथल्या पालकांना आपल्या मुलांनीच शिक्षण घ्यावं असं वाटतं."

करिमी पुढे सांगतात, "आपल्या लहान मुलाला सांभाळत प्रवेश परीक्षा देणं हे अपेक्षेपेक्षा जास्तच आहे. ती अनेक आव्हानं पार करत या परीक्षेपर्यंत पोहोचली आहे."

(UGC आणि सोशल न्यूज टीमच्या क्रिस ब्रॅमवेल यांनी दिलेल्या माहितीवरून)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


जहालवादी संघटना 'हिजबुल मुजाहिद्दीन'नं काश्मीरमध्ये फेब्रुवारीमध्ये होणाऱ्या पंचायत समितीच्या निवडणुकांत भाग घेणाऱ्यांचे डोळे काढू, अशी धमकी दिली आहे. ही बातमी 'द हिंदू'नं दिली आहे. 'हिजबुल'चा नेता रियाज निक्कू यानं ही धमकी दिली आहे.

याशिवाय अलीगढ मुस्लीम युनिव्हर्सिटीचा बेपत्ता झालेला पीएचडीचा विद्यार्थी अब्दूल मनान वाणी हा हिजबुलमध्ये सहभागी झाल्याचं आणि त्याचे हिजबुलचा नेता सईद सलाउद्दीननं संघटनेत स्वागत केल्याचंही या वृत्तात म्हटलं आहे. हा विद्यार्थी 4 दिवसांपासून बेपत्ता होता.

वरिष्ठ पोलीस अधीक्षक राजेश पांडे यांनी खात्री केल्याशिवाय या वृत्ताला दुजोरा देता येणार नाही, असं म्हटलं आहे.

तर विद्यापीठातले वरिष्ठ अधिकारी एम. मोहसीन खान यांनी राष्ट्रीय सुरक्षेचा मुद्दा विद्यापीठासाठी सर्वोच्च असून तपासात सहकार्य केलं जाईल, असं म्हटलं आहे.

भारत मुक्त, पण पुन्हा संकटात : राहुल गांधी

काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी बहरीनमध्ये झालेल्या अनिवासी भारतीयांच्या परिषदेत केंद्र सरकार लोकांत फूट पाडत असल्याची टीका केली आहे.

ग्लोबल ऑर्गनायझेशन ऑफ पिपल ऑफ इंडियन ओरिजिन या संघटनेन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं ही परिषद आयोजित केली होती. हिंदुस्तान टाइम्सनं या संदर्भातलं वृत्त दिलं आहे. भारत जरी मुक्त असला तरी पुन्हा एकदा संकटात आहे. सरकार रोजगार निर्मितीमध्ये अपयशी ठरलं आहे.

तर दुसरीकडे ते सर्व धर्मांच्या लोकांना एकत्र आणण्याचं सोडून बेरोजगारीच्या रागाचं परिवर्तन जातीधर्मातल्या द्वेषात करत आहेत. रोजगाराअभावी देशात मोठा असंतोष निर्माण झाला आहे, अशी टीका देखील त्यांनी केली.

चित्रपटगृहांतील राष्ट्रगीत सक्ती मागे?

चित्रपटगृहांतील राष्ट्रगीत वाजवण्याचा निर्णय मागे घ्यावा, अशी विनंती केंद्र सरकारनं सुप्रीम कोर्टात केली आहे.

ही बातमी लोकसत्ताने दिली आहे. यासंबंधीचे नियम सरकार 6 महिन्यात बनवेल.

तोपर्यंत 30 नोव्हेंबर 2016 रोजी सुप्रीम कोर्टानं दिलेल्या आदेशाची अंमलबजावणी स्थगित करावी, अशीही विनंती केंद्रानं केली असल्याचं या वृत्तात म्हटलं आहे.

शरद पवार धुरंदर नेते : संभाजी भिडे

श्री शिवप्रतिष्ठान हिंदुस्थान संघटनेचे संस्थापक संभाजी भिडे यांनी संभाजी ब्रिगेड आणि मराठा सेवा संघ या संघटनांवर टीका केली आहे. या संघटना छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास विकृत करून सांगत आहेत, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

एबीपी माझानं त्यांची मुलाखत घेतली आहे.

संभाजी भिडे

भीमा कोरेगावमध्ये जे घडलं ते आश्चर्यजनक आहे, त्यात शिवप्रतिष्ठानचा अजिबात हात नाही, असा दावाही त्यांनी केला आहे.

भीमा कोरेगावात झालेल्या हिसंक घटनांबद्दल भिडे आणि मिलिंद एकबोटे यांच्यावर गुन्हा नोदं आहे.

भिडे यांनी या मुलाखतीमध्ये हे आरोप फेटाळले आहेत. या शिवाय राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शरद पवार धुरंदर नेते असल्याचं भिडे यांनी म्हटलं आहे.

'पद्मावत' राजस्थानात प्रदर्शित होणार नाही

संजय लीला भन्साळी यांचा पद्मावत हा सिनेमा राजस्थानमध्ये प्रदर्शित होणार नाही, असं राजस्थानच्या मुख्यमंत्री वसुंधराराजे यांनी म्हटलं आहे.

इंडिया टुडेनं हे वृत्त दिलं आहे. सेन्सार बोर्डनं या सिनेमात विविध बदल सुचवले होते.

त्यानंतर हा सिनेमा 25 जानेवारीला प्रदर्शित होणार आहे. सरकारनं सांस्कृतिक मंत्री गुलाब चंद कटारिया यांना याविषयी सूचना दिल्या आहेत.

'राणी पद्मिनी फक्त इतिहास नाही', असं वसुंधराराजे यांनी म्हटल्याचं या बातमीमध्ये म्हटलं आहे.

आर्थिक नुकसान झेलून रोहितचं मुंबई इंडियन्सला प्राधान्य

काही दिवसांपूर्वी इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेच्या अकराव्या हंगामासाठी संघात कायम...


जाकार्तामध्ये जलस्तर वाढतो आहे.

कारण या प्रश्नाचं खरं उत्तर आहे भूजल. म्हणजे, जमिनीखालून काढलं जाणारं पाणी.

भारतात दररोज वापरलं जाणारं 85 टक्के पाणी हे भूगर्भातून काढलं जातं. जगातल्या इतर देशांच्या तुलनेत हे प्रमाण सर्वाधिक आहे.

आपण अतिशय वेगानं भूजलाचा उपसा करत आहोत. हे असंच सुरू राहिलं तर त्याचे भयंकर परिणाम आपल्याला भोगावे लागतील, असं अभ्यासातून स्पष्ट होत आहे.

हा उपसा वाढल्यानं पाण्याचा स्तर तर खालावतोच, शिवाय आवश्यकतेपेक्षा जास्त पाणी उपसल्यानं आणखीही नुकसान होतं.

त्याचा एक फटका म्हणजे जगभरातली जमीन खचू लागली आहे, म्हणजेच भूस्तर खाली चालला आहे.

अमेरिकेतल्या मायामीपासून इंडोनेशियाच्या जाकार्तापर्यंत सर्वत्र जमीन खचते आहे. त्यामुळे समुद्राचं पाणी किनाऱ्यावरील शहरात घुसू लागलं आहे.

इंडोनेशियाची राजधानी असलेल्या जाकार्ताचं उदाहरण घेऊया. हे शहर समुद्रालगत आहे. इथं भूभाग खचू लागल्यानं बरेचदा समुद्राचं पाणी शहरात घुसतं.

समुद्रात भरती आली की, शहरातील अनेक वस्त्यांमध्ये पाणी शिरतं. याचा सामना करण्यासाठी इंडोनेशियानं समुद्रकिनारी भिंती बांधल्या आहेत. पण हा काही या समस्येवरील कायमच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा उपाय नाही.

दरवर्षी जाकार्ता 17 सेंटीमीटर एवढ्या प्रमाणात खचत चाललं आहे. बरेचदा या समस्येचा संदर्भ ग्लोबल वॉर्मिंगशी जोडला जातो. पण अमेरिकेतल्या जियॉलॉजिकल सर्व्हेचे तज्ज्ञ मिशेल स्नीड यांनी मात्र ते चूक असल्याचं म्हटलं आहे.

समुद्राच्या पाण्याची पातळी तर वाढत आहेच, शिवाय जगात ठिकठिकाणी जमीन खचते आहे, हेही सत्यच आहे.

मात्र या दोन वेगवेगळ्या समस्या आहेत. जिथं या दोन्ही समस्या आहेत, त्या भागातील लोकांना दुहेरी समस्यांचा सामना करावा लागतो. जाकार्ता हे असंच या दुहेरी समस्यांचा सामना करणारं एक शहर आहे.

जाकार्ताप्रमाणेच मेक्सिकोची राजधानी मेक्सिको सिटी आणि अमेरिकेतील सॅन जोआचिन येथील भूभागही वेगानं खचतो आहे.

भू गर्भातील पाण्याचा उपसा

नेदरलॅंडच्या उट्रेख्त विद्यापीठाचे जिऑलॉजिस्ट गाइल्स अॅर्केन्स यांच्या मते, समुद्राच्या पाण्याची पातळी वाढण्याची समस्या जगभरात भेडसावते आहे. पण भूस्खलनाचे प्रकार ही स्थानिक समस्या असून प्रत्येक देशानं त्यावर आपापल्या परीने उपाय शोधले आहेत.

भूस्खलन ही स्थानिक समस्या आहे.

शांघाय आणि टोकियो या शहरांनी या समस्येवर नियंत्रण मिळवलं आहे. त्यासाठी त्यांनी भूगर्भातून पाणी उपसा करण्यावर कडक निर्बंध आणले आहेत. तसं करणाऱ्यांवर गुन्हा दाखल केला जातो.

शिवाय, शहराच्या पाण्याच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी वेगवेगळे उपायही केले आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते, भूस्तरातली हलचाल हजारो वर्षांपासून सुरूच आहे. हिमयुगानंतर ग्रीनलॅंड आणि कॅनडातही भूस्खलन होत आहे.

त्यामुळे अटलांटिक महासागरात काही ठिकाणी जमीन वर उचलली गेली आहे. त्याचा वेग दर वर्षी एक किंवा दोन मिलीमीटर एवढाच आहे. त्यामुळेच त्याचा परिणाम जाणवत नाही.

मेक्सिको सिटीतही भूस्खलन होत आहे.

पण मेक्सिको सिटी, सॅन जोआचिन आणि व्हर्जिनियाचा हॅम्पटन रोड इथं मात्र पाण्याचा उपसा वेगानं सुरू राहिल्यानं भूस्खलन सुरूच आहे.

जमिनीतून काहीही खणलं की तेवढा भाग मोकळा होतो. पाणी काढल्यानं त्या भागातील मातीही आक्रसते.

"पावसाचं पाणी जमिनीत झिरपतं, खरं. पण ज्या वेगानं पाण्याचा उपसा होतो, त्या वेगानं तो खड्डा बुजत नाही. त्यामुळे जमीन खचते", असं इटलीच्या पादुआ विद्यापीठाच्या सिमॅान फियाशी यांनी स्पष्ट केलं.

50 वर्षांत पाणी संपण्याची भीती

भारतात एकूण वापरल्या जाणाऱ्या पाण्यापैकी 85 टक्के पाणी हे भूगर्भातून उपसलं जातं. युरोपात हे प्रमाण 75 टक्के आहे.

अमेरिकेत...


जागतिक AIDS दिवस 1 डिसेंबरला असतो. ही लाल रंगाची फित या रोगाबाबतच्या जनगागृतीचं प्रतिनिधिक चिन्ह आहे.

HIVची लागण हे AIDSचं सगळ्यात मोठं कारण आहे. या विषाणूची बाधा झालेले एकूण 3.7 कोटी लोक जगभरात आहे. त्यापैकी 70% लोक एकट्या आफ्रिका खंडात आहे.

2017मध्ये 18 लाख लोकांना या विषाणूची लागण झाली आहे. गेल्या वर्षी जगभरात 10 लाख लोकांचा HIVशी निगडित रोगांमुळे मृत्यू झाला आहे.

हा रोग 1980च्या दशकात पसरायला सुरुवात झाली. HIVची लागण कशी होते, या विषाणूची लागण झालेल्या व्यक्तींबरोबर राहिल्याने काही धोका उद्भवतो का, या सगळ्या प्रश्नांवर अनेक माध्यमांद्वारे जनजागृती पसरत असली तरीसुद्धा आजही अनेक अंधश्रद्धा आणि गैरसमजुतींना समाजात खतपाणी मिळतंय.

आज जागतिक AIDS दिनाच्या निमित्ताने सामान्यत: आढळणाऱ्या अशाच अंधश्रद्धांना किंवा मिथकांना दूर करण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

समज 1 -

HIV+ लोकांच्या आसपास वावरल्याने AIDS होऊ शकतो

या गैरसमजुतीमुळे HIV बाधित लोकांशी समाजात खूप भेदभाव केला जातो. याविषयी वेळोवेळी जागरूकता पसरवून सुद्धा UK मध्ये अजूनही 20% लोकांना असं वाटतं की HIV बाधितांच्या स्पर्शाने किंवा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांच्या लाळेतून पसरतो.

HIV विषाणूची चाचणी करण्यासाठी रक्ततपासणी करण्याची गरज असते.

खरं काय?

पण खरच हा रोग स्पर्श, अश्रू, घाम, लाळ किंवा मूत्रावाटे पसरत नाही.

त्याचप्रमाणे पुढीलपैकी कोणत्याही मार्गाने HIVचा संसर्ग होत नाही-

HIV बाधित व्यक्तीचं रक्त, वीर्य, योनीतील स्राव किंवा अंगावरचं दूध निरोगी व्यक्तीच्या शरीरात गेलं तरच हा रोग पसरण्याची शक्यता असते.

समज 2

'अघोरी प्रकारांमुळे HIV बरा होतो'

पर्यायी औषधं, सेक्स केल्यानंतर अंघोळ करणं, किंवा कुमारिका मुलीबरोबर लैंगिक संबंध प्रस्थापित करणं या सगळ्या गोष्टींमुळे हा रोग बरा होत नाही.

Virgin Cleansing (कुमारिका मुलींबरोबर सेक्स करणं) चा गैरसमज निम-वाळवंटी आफ्रिका, भारतातला काही भाग आणि थायलंडमध्ये प्रचलित आहे. तो अतिशय धोकादायक आहे.

यामुळे अल्पवयीन मुलींवर होणाऱ्या बलात्काराच्या प्रमाणात वाढ झाली आहे. काही ठिकाणी तर लहान बालकांवरही बलात्कार होतो आणि पर्यायाने त्यांनाही HIVचा धोका बळावतो.

या मिथकाचं मूळ 16व्या शतकात पहायला मिळतं. त्यावेळी लोकांना सिफिलीस आणि गन्होरिया या गुप्तरोगांची लागण व्हायला सुरुवात झाली होती.

मात्र कुमारिका मुलींबरोबर सेक्स केल्यामुळे हे रोगही बरे होत नाहीत.

हा रोग स्पर्श, अश्रू, घाम, लाळ किंवा मूत्रावाटे पसरत नाही.

अशा वेळी धार्मिक विधी आणि प्रार्थना केल्यामुळे या कठीण प्रसंगात मानसिक बळ नक्कीच मिळू शकतं. मात्र असं केल्यामुळे वैद्यकीयदृष्ट्या काहीच दिलासा मिळण्याची शक्यता नाही.

समज 3 -

डासांमुळे HIV पसरतो

रक्तामुळे HIV पसरतो हे जरी खरं असलं तरी अनेक संशोधनांअंती हे सिद्ध झालं आहे की रक्तपिपासू कीटकांद्वारे(उदा. डास) हा रोग पसरत नाही. त्याची दोन कारणं आहेत

1) जेव्हा कीटक चावतात तेव्हा त्यांनी आधी चावा घेतलेल्या व्यक्तीचं रक्त दुसऱ्या व्यक्तीत सोडत नाहीत.

2) HIVचा विषाणू त्यांच्या शरीरात अल्पकाळ टिकतो.

त्यामुळे एखाद्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात डास असतील आणि HIVचा प्रादुर्भाव असेल तरी या दोन गोष्टींचा एकमेकांशी संबंध नाही.

समज 4 -

मुखमैथुनाद्वारे HIV  होतो?

सेक्सच्या इतर प्रकारांपेक्षा ओरल सेक्स म्हणजेच मुखमैथून बऱ्यापैकी सुरक्षित आहे, हे खरं आहे. 10,000 पैकी फक्त 4 केसेसमध्येच AIDS ओरल सेक्सद्वारे पसरतो, असं लक्षात आलं आहे.

कंडोममुळे HIVचा संसर्ग गुप्तरोगांचा संसर्गही होत नाही.

मात्र ज्या पुरुषाला किंवा...


जागतिक आरोग्य संघटना (WHO)चे प्रमुख टेड्रॉस अॅडहॅनोम गेब्रेयेसोस यांनी जिनेव्हामध्ये एका पत्रकार परिषदेत ही घोषणा केली. अजूनही हजारो लोकांना या रहस्यमयी विषाणूची लागण झाली आहे.

डॉ. गेब्रेयेसोस यांनी या विषाणूचा जास्तीत जास्त ताकदीने मुकाबला करण्याचं आवाहन केलं आहे.

कोरोना विषाणू हा विषाणूंचा एक गट आहे. तो नवीन प्रकार नाही. इंटरनॅशनल कमिटी ऑफ टॅक्सोनॉमी ऑफ व्हायरस या संघटनेने कोरोना विषाणूला SARS-CoV-2 असं नाव दिलं आहे. या विषाणूच्या नावामुळे होणारा गोंधळ टाळण्यासाठी संशोधकांनी ही नामावली सुचवली आहे.

"ज्या नावात कोणत्याही देशाचा उल्लेख नसेल, प्राण्याचं, एखाद्या व्यक्तीचं, गटाचं नाव नसेल, उच्चारायला सोपं असेल आणि या रोगाशी निगडीत असेल असं नाव आम्हाला हवं होतं," जागतिक आरोग्य संघटनेच्या प्रमुखांनी सांगितलं.

"एखादं विशिष्ट नाव असेल तर गोंधळ होत नाही. अशा प्रकारचं संकट पुढे उद्भवल्यास संशोधन करण्यास सोपं जातं."

या रोगाला दिलेलं नाव  Corona, Virus आणि Disease या तीन शब्दांतून घेतलं आहे.

ह्या रोगाचा प्रादुर्भाव 2019 मध्ये सुरू झाला. (31 डिसेंबरला जागतिक आरोग्य संघटनेला या रोगाच्या प्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ादुर्भावाची कल्पना देण्यात आली होती.)

चीनमध्ये सध्या या विषाणूची लागण 42,200 लोकांना झाली आहे. सार्स या रोगाने 2002-03 मध्ये हैदोस घातला होता. त्यापेक्षाही ही साथ भयंकर आहे.

सोमवारी हुवैई प्रांतात 103 लोकांचा मृत्यू झाला. त्यामुळे मृत व्यक्तींची संख्या आता 1,016 झाली आहे. त्याचवेळी नवीन रुग्ण उजेडात येण्याचं प्रमाण 20 टक्क्याने कमी झालं आहे.

हे संकट हाताळण्यात अपयश आल्याच्या कारणावरून चीन प्रशासनावर सातत्याने टीका होत आहे. ज्या डॉक्टरने या रोगाचा इशारा दिला होता, त्या डॉक्टरचाच या रोगाने मृत्यू झाला. त्यामुळे तेथील जनता आणखीच संतप्त झाली. आरोग्य विभागातील अनेक ज्येष्ठ अधिकाऱ्यांची हकालपट्टी करण्यात आली आहे.

जागतिक पातळीवरील अनेक शास्त्रज्ञ या रोगाशी लढा देण्याच्या दृष्टीने जिनेव्हात एकत्र आले आहेत. या रोगाशी लढण्यासाठी योग्य लोकांची नियुक्ती केली तरी या रोगाशी चांगल्या प्रकारे लढता येईल, असा विश्वास WHOच्या प्रमुखांना वाटतो.

चीनने केलेल्या उपाययोजनांमुळे जगाच्या इतर भागात हा रोग जास्त प्रमाणात पसरला नाही, असं त्यांचं मत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)