कोरोनाच्या उपचारासाठी तयार करण्यात आलेली ही देशातली पहिली प्लाझ्मा बँक आहे. ही बँक इन्स्टिट्यूट ऑफ लिव्हर अँड बिलियरी सायन्स (ILBS) हॉस्पिटलमध्ये तयार करण्यात आली आहे. या बँकेमुळे रुग्णांना प्लाझ्मा मिळणं सोयीस्कर होईल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.

आता कोरोनापासून बरे झालेल्या व्यक्तींना प्लाझ्मा डोनेट करण्याची विनंती केली जात आहे. असं असलं तरी कोरोनाचा प्रत्येकच रुग्ण प्लाझ्मा डोनेट करू शकत नाही. यासाठी काही अटी घालण्यात आल्या आहेत.

याआधी बाळाला जन्म दिलेल्या तसेच सध्या गरोदर असलेल्या महिला प्लाझ्मा दान करू शकणार नाहीत, असं सांगण्यात आलं आहे

ILBSचे निर्देशक ए. के. सरीन यांनी हिंदुस्तान टाईम्सला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं की, याआधी आई झालेल्या किंवा सध्या गर्भवती असलेल्या महिलेकडून प्लाझ्मा घेतला जाऊ शकत नाही. त्यांचा प्लाझ्मा घेतल्यास त्यामुळे कोरोनाच्या रुग्णांचं अधिक नुकसान होऊ शकतं.

पण, रक्तदान करताना अशापद्धतीची काळजी घेतली जात नाही, मग प्लाझ्मा डोनेट करताना असं का केलं जात आहे? कोरोनाच्या रुग्णांसाठी हे कशापद्धतीनं धोकादायक ठरू शकतं?

महिलांमध्ये विशेष अँटीबॉडी

याविषयी मॅक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स हॉस्पिटलमधल्या ब्लड बँकेच्या प्रमुख डॉ. संगीता पाठक सांगतात, "प्लाझ्मासाठी रक्त काढावं लागत असलं, तरी दोन्ही प्रक्रियांमध्ये फरक असतो. प्लाझ्मा थेरपीसाठी जेव्हा रक्त काढलं जातं, तेव्हा त्यातील प्लाझ्मा वेगळा करून रक्त परत शरीरात सोडलं जातं."

त्या पुढे सांगतात, "यामुळे या दोन्ही प्रकारच्या डोनेशनच्या नियमांमध्ये फरक आहे. गरोदर महिला प्लाझ्मा देऊ शकत नाही, कारण यामुळे कोरोनाच्या रुग्णांच्या फुफ्फुसाला इजा पोहोचू शकते. याला ट्रांस्फ्यूजन रिलेटेड अॅक्यूट लंग इन्जरी (TRALE) असं म्हटलं जातं."

"महिलांमध्ये गर्भधारणा झाल्यावर अर्भकात असलेल्या पित्याच्या अंशाविरोधात अॅंटीबॉडीज बनतात. कारण त्याला शरीर हे बाह्य तत्त्वच मानतं. या अॅंटीबॉडीजला ह्युमन ल्युकोसाईट अॅंटीजेन (HLA) म्हटलं जातं. महिलेला जितकी मुलं जास्त होतील, तितक्या अधिक अॅंटीबॉडीज तिच्या शरीरात असतील."

"ह्युमन अँटीजेन हे महिलेच्या रोगप्रतिकारक क्षमतेचा एक भाग असतं. शरीरात सामील होणारं तत्व बाहेरचं आहे की शरीराचं स्वत:चं आहे, हे ओळखण्यासाठी यामुळे मदत होते. गर्भधारणेत असं होणं सामान्य गोष्ट आहे. त्याचा अर्भक आणि आईवर वाईट परिणाम होत नाही. पण, जेव्हा ते दुसऱ्या शरीरात प्रवेश करतं, तेव्हा मात्र त्यामुळे नुकसान होऊ शकतं."

"जेव्हा HLA अँटिबॉडी प्लाझ्माच्या माध्यमातून एखाद्याच्या शरिरात प्रवेश करते, तेव्हा त्याचा फुफ्फुसाच्या रेषेतील व्हाईट ब्लड सेल्स (पांढऱ्या रक्त पेशी) सोबत संपर्क येतो. यामुळे फुफ्फुसाला इजा होते. रुग्णाला श्वास घेण्यात अडचण येते."

कोरोनाच्या रुग्णांना आधीच श्वसनासंबंधी अडचण जाणवत असते, यात HLAमुळे अधिक धोका निर्माण होण्याची शक्यता असते.

ज्या महिलांचा गर्भपात झाला आहे, त्यासुद्धा प्लाझ्मा डोनेट करू शकत नाही. कारण या महिलांमध्येही HLA अँटिबॉडी तयार झालेल्या असतात.

याशिवाय उच्च रक्तदाब, मधुमेह, हृदय, फुफ्फुस, यकृत आणि किडनीचा आजार असलेले रुग्णही प्लाझ्मा डोनेट करू शकत नाही, असं डॉक्टर सांगतात.

डॉ. संगीता पाठक सांगतात, "एखादी व्यक्ती आजारी असल्यास त्याचं शरीर आजाराचा सामना करण्यासाठी जे पर्याय अवलंबवतं, ते सगळे पर्याय प्लाझ्मामध्ये असतात. जसं की कोरोना व्हायरसमध्ये जी अँटीबॉडी तयार होते, ती प्लाझ्मामध्ये असते. आपण जर आजारी व्यक्तीकडून प्लाझ्मा घेतला, तर त्यामुळे त्याचा आजार बळावू शकतो. यामुळे कोरोनाच नाही, तर इतर आजारांपासून बचाव...


कोरोनाच्या काळात स्वच्छता बाळगण्यासाठी सातत्यानं हात धुण्यास सांगितलं जात आहे. जेणेकरून विषाणू आपल्या शरीरात जाऊ नये. लोकही स्वत:हून खबरदारी म्हणून सातत्यानं हात धुवत आहेत.

मात्र, जर तुम्हाला असं वाटत असेल की, प्रत्येक गोष्टीत विषाणू आहे किंवा प्रत्येक गोष्टीमुळे तुम्हाला त्रास होऊ शकतो, तर मात्र ही आजाराची लक्षणं आहेत. ऑब्सेसिव्ह कंपल्सिव्ह डिसऑर्डर (OCD) असं या आजाराचं नाव आहे.

आधीपासूनच ओसीडीचा त्रास असलेल्यांच्या कोरोनाच्या काळात अडचणी आणखीच वाढल्या आहेत.

ओसीडी काय आहे?

दिल्लीस्थित मॅक्स हॉस्पिटलमधील मानसिक आरोग्य विभागाचे प्रमुख डॉ. समीर मल्होत्रा सांगतात, "मेंदूत सिरोटोनिन नावाचं रसायन असतं. जेव्हा मेंदूतील हे रसायन कमी होत जातं, तेव्हा कुठलेही काम करताना ते अर्धवट केल्यासारखं वाटत राहतं. अनेकदा स्वच्छतेबाबतच हे प्रकर्षानं दिसून येतं. स्वच्छतेबाबत अशी माणसं फार खबरदारी बाळगून जगू लागतात."

डॉ. मल्होत्रा पुढे सांगतात, "मेंदूतील सिरोटनिन रसायन कमी झालेल्यांना विश्वासच बसत नाही की, स्वच्छता व्यवस्थित झाली. त्यामुळे वारंवार ते तेच काम करत बसतात. खरंतर हात अगदी काही मिनिटांत धुवू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

न होतात आणि तेही अगदी स्वच्छ. कोरोना विषाणूपासून वाचण्यासाठी तर केवळ 20 सेकंद हात धुणं पुरेसं असल्याचं म्हटलं गेलंय."

ओसीडीची लक्षणं -

गंभीर आजार

डॉ. मल्होत्रा यांच्या म्हणण्यानुसार, हा आजार वाढला तर अनेकांवर याचे गंभीर परिणामही होतात. काही लोक तर डिटर्जंट किंवा कपडे धुण्याच्या साबणानेही अंघोळ करू लागले आहेत. त्यांना यावर विश्वासच बसत नाही की, रोजच्या अंघोळीच्या साबणानं नीट स्वच्छता होईल. त्यामुळे हा आजार वाढल्यास शारीरिक आणि मानसिक अशा दोन्ही स्तरावर त्रासाला सामोरं जावं लागू शकतं.

डॉ. मल्होत्रा यांच्याकडे तपासणीसाठी येणारा एक रुग्ण तर स्वच्छतागृहातच जात नाही. त्यांना वाटतं की, हात अस्वच्छ होतील आणि 7-8 तासांपर्यंत धुवावे लागतील. त्या रुग्णाचे हातही आता काळे पडलेत. कारण हा रुग्ण हात डिटर्जंटनं धुवत असे.

जर अशा आजारावर वेळेवर उपचार झाले नाहीत, तर आजार गंभीर रुप धारण करू शकतो. रोजची इतर कामं सोडून लोक केवळ स्वच्छतेच्या मागे लागू शकतो.

उपाय काय?

ओसीडीवर उपचार करणं आवश्यक आहे. त्यासाठी रुग्णाला औषधं दिली जातात, असं डॉ. मल्होत्रा सांगतात.

त्याचसोबत, रुग्णाचं मानसिक समुपदेशन आणि बिहेवियर थेरेपीही केली जाते. जे काम रुग्णाला वारंवार करण्याची सवय जडलेली असते, ते करण्यापासून रोखलं जातं.

व्यवस्थित उपचार झाल्यास हा आजार बरा होऊ शकतो, असं डॉ. मल्होत्रा सांगतात.

जर्मोफोबिया काय आहे?

अनेकजण जर्मोफोबिया आणि ओसीडीला सारखेच समजतात. पण तसं नाहीय. या दोन्हीही गोष्टी वेगवेगळ्या आहेत.

फोर्टिस मेमोरियल रिसर्च इन्स्टिट्युटमधील मानसिक आरोग्य विभागाचे प्रमुख डॉ. कामना छिब्बर सांगतात, जर्मोफोबिया आजार नाहीय. ओसीडी हा आरोग्यासाठीचा आजार मानला गेलाय. पण एक नक्की की, बऱ्याचदा जर्मोफोबियाचं रुपांतर ओसीडीत होऊ शकतं.

कुठल्याही जंतू, बॅक्टेरिया व्हायरस, मायक्रोब आणि संसर्गाच्या भीतीला जर्मोफोबिया म्हणतात. पाल किंवा सापाला जसे लोक घाबरतात, तसा हा प्रकार आहे.

जंतूंमुळे कुठलाच संसर्ग होऊ नये, त्यामुळे त्यांच्यापासून आपला बचाव केला पाहिजे, अशाप्रकारची भीती जर्मोफोबियात असते.

डॉ. कामना यांच्या म्हणण्यानुसार, "जर्मोफोबियामध्ये एखाद्या वस्तूवर किंवा एखाद्या ठिकाणी जंतू असण्याची भीती सतावते. त्यामुळे तो त्या ठिकाणाला किंवा वस्तूला स्पर्शही करत नाही. ही भीती तुरळकवेळी असते. मात्र, भीतीचं प्रमाण किंवा असं स्पर्श न करण्याचं प्रमाण...


कोरोनाच्या केसेसची संख्या राज्यात आणि देशात वाढत असताना होमिओपॅथीचं एक औषध खूप चर्चेत आलंय. त्याचं नाव आहे 'अर्सेनिक अल्बम 30'. अनेकांना वाटतंय की, हे औषध कोरोनाविरोधात एक महत्त्वाचं शस्त्र ठरू शकतं.

काहीजण या औषधाला 'मिरॅकल ड्रग' म्हणतायत तर काहींच्या मते याबाबत अजून कुठलाही ठोस पुरावा मिळालेला नाहीये. म्हणूनच कोरोनासारख्या आजारावर आर्सेनिक अल्बम 30 कितपत उपयोगी ठरू शकतं, याबाबत शंकाच आहे.

पण हे औषध आहे तरी काय? सध्या ते इतकं चर्चेत का आलंय? त्यांनी खरंच कोरोनापासून बचाव होऊ शकतो का? जगात कोरोनाची लस तयार झाली नसताना होमिओपॅथीकडे कोरोनाचा उपचार आहे का?

अर्सेनिक अल्बम 30 काय आहे? होमिओपॅथीने कोरोना बरा होऊ शकतो का? सोपी गोष्ट - 86

भारत सरकारचं AYUSH मंत्रालय म्हणजेच आयुर्वेदिक, युनानी, सिद्ध आणि होमिओपॅथी प्रॅक्टिशनर्ससाठी असलेल्या मंत्रालयाने 6 मार्चला एक सर्क्युलर काढलं होतं. त्यात त्यांनी म्हटलं होतं की, कोव्हिड-19 चा संसर्ग पसरण्याची चिन्हं आहेत, पण घाबरण्याचं काहीही कारण नाही.

आयुष हे वैद्यकीय क्षेत्राशी निगडित आहे आणि या उपचार पद्धती रुग्णांच्या सर्वांगीण आरोग्याचा विकास व्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हावा, या तत्त्वावर आधारित आहेत. त्यामुळे रुग्णाची प्रतिकार क्षमता वाढवण्यासाठी जे शक्य होईल ते करावं.

हे करत असताना मेडिकल रिसर्च काउन्सिल आणि केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने दिलेल्या सूचनांचं पालन करावं, असंही आयुष मंत्रालयानं म्हटलं होतं. याच सर्क्युलरमध्ये अर्सेनिक अल्बम 30 या औषधाचा उल्लेख करण्यात आलाय. हे औषध रुग्णाची रोगप्रतिकारक क्षमता वाढवण्यास मदत करतं, असं यात म्हटलं गेलंय.

जेव्हा हे सर्क्युलर आलं त्यावेळी हे औषध फारसं चर्चेत आलं नाही. पण गेल्या काही दिवसांमध्ये या औषधाबाबतच्या चर्चेनं जोर धरलाय. त्याचं एक कारण म्हणजे रत्नागिरीचे आमदार आणि उच्च शिक्षण मंत्री उदय सामंत यांनी म्हटलं की, त्यांच्या मतदारसंघातील तब्बल साडे चार लाख कुटुंबीयांना अर्सेनिक अल्बम 30च्या गोळ्यांचं वाटप केलं जाईल.

राज्याच्या कोव्हिड टास्क फोर्सचे प्रमुख डॉ. तात्याराव लहाने यांच्याशी आपली याबाबत चर्चा झालीये आणि त्यांनी हे औषध रोगप्रतिकारक क्षमता वाढवतं, असं आपल्याला सांगितल्याचं उदय सामंत यांनी म्हटलं होतं. इतकंच नाही तर मुंबईच्या काही नगरसेवकांनीही त्यांच्या विभागात हजारो गोळ्यांचं वाटप केलं होतं. त्यानंतर 'अर्सेनिक अल्बम 30' नेमकं काय आहे? आणि कोव्हिडविरोधातील लढ्यात रोगप्रतिकारक क्षमतेची नेमकी काय भूमिका आहे, यावर चर्चा होतेय.

अर्सेनिक अल्बम 30 कसं काम करतं?

आयुषने प्रसिद्ध केलेल्या सर्क्युलरमध्ये म्हटलं आहे की, अर्सेनिक अल्बम 30 चा डोस तीन दिवस उपाशी पोटी घ्यावा. त्यानंतर पुन्हा महिन्याभराने हा डोस घ्यावा. जोपर्यंत कोरोनाचा संसर्ग समुदायामध्ये आहे तोपर्यंत हे औषध घेत रहावं. या औषधावर संशोधन झालं असून ते रोगप्रतिकारक क्षमता वाढवतं, असं आयुष मंत्रालयाने म्हटलं आहे.

आत्तापर्यंत समोर आलेल्या गोष्टींनुसार कोरोना व्हायरस आपल्या रोगप्रतिकारक क्षमतेवर हल्ला करत अलल्याचं दिसून आलंय. त्यामुळे जर आपली रोगप्रतिकारक क्षमता वाढली तर ते आपल्यासाठी फायद्याचं ठरू शकतं.

हे औषध नेमकं कसं काम करतं हे जाणून घेण्यासाठी आम्ही मुंबईतील होमिओपॅथिक प्रॅक्टिशनर डॉ. जयेश वैशंपायन यांच्याशी संपर्क साधला. त्यांच्या मते, "होमिओपॅथी जीनस एपिडेमिकस या सिद्धांतावर अवलंबून आहे. म्हणजे त्या रुग्णाची पूर्ण हिस्टरी काढून त्याला असलेल्या आजारांच्या लक्षणाच्या आधारावर काही औषधं दिली जातात. काही औषधं अत्यंत महत्त्वपूर्ण असतात. त्यांना...


कोरोनाच्या कोव्हिड-19 विषाणुने थैमान घातलेल्या चीनमध्ये आजवर 1800 पेक्षा जास्त लोकांचा बळी घेतला आहे. यापैकी बहुतांश मृत्यू कोरोनाचं एपिसेंटर असलेल्या वुहानमध्ये झाले आहेत.

कोरोनाने चीनचं मोठं आर्थिक नुकसान झालं. अनेक कुटुंबांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला. मात्र, या विषाणुने ज्या नामवंतांचा बळी घेतला त्यामुळे झालेलं नुकसान अधिक मोठं आहे.

लिऊ झिमिंग : हॉस्पिटल संचालक

चीनमध्ये वैद्यकीय सेवा देणाऱ्या 1716 हेल्थ वर्कर्सना कोरोनाची लागण झाल्याची आणि त्यापैकी 6 जणांचा मृत्यू झाल्याची माहिती चीनच्या ज्येष्ठ आरोग्य अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.

मंगळवारी यात एका मोठ्या नावाचा समावेश झाला. ते होते लिऊ झिमिंग.

डॉ. लिऊ

51 वर्षीय डॉ. लिऊ झिमिंग वुहान वुचांग हॉस्पिटलचे संचालक होते.

चीनमधल्या प्रसार माध्यमांनी सोमवारी रात्रीच त्यांच्या मृत्यूची बातमी दिली. मात्र, त्यानंतर घूमजाव करत त्यांचे प्राण वाचवण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याचं सांगितलं.

दुसऱ्या दिवशी म्हणजे मंगळवारी सकाळी हॉस्पिटलने त्यांचा मृत्यू झाल्याचं कळवलं. या विषाणुमुळे मृत्यू झालेले ते पहिले हॉस्पिटल संचालक आहेत.

डॉ. लिऊ यांच्या खाजगी आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

युष्याविषयी फारशी माहिती उपलब्ध नाही. मात्र, चीनी सोशल मीडियावर एखाद्या हिरोप्रमाणे त्यांना निरोप देण्यात आला.

वेबोवर आलेल्या एका पोस्टमध्ये लिहिलं आहे, "या हिरोला अखेरचा निरोप."

तर दुसरा एक जण लिहितो, "स्वर्गात कुठलेच आजार नसतात. तुम्ही दिलेल्या बलिदानाबद्दल तुमचे खूप खूप आभार."

ली वेनलियांग : व्हिसल ब्लोअर डॉक्टर

कोरोनामुळे मृत्यू झालेल्यांमध्ये सर्वात महत्त्वाची व्यक्ती आहे डॉ. ली वेनलियांग.

ली वेनलियांग

डिसेंबरमध्ये त्यांनी आपल्या मित्रांना एका नव्या विषाणुपासून सावध केलं होतं. त्यावेळी पोलिसांनी त्यांना 'अफवा' पसरवू नका, अशी तंबी दिली होती. चीनच्या प्रसार माध्यमांनी डॉ. लिऊप्रमाणेच डॉ. ली यांच्या मृत्यूची बातमी देतानाही गोंधळ घातला होता.

डॉ. ली वेनलियांग यांचा मृत्यू झाल्याची बातमी 6 फेब्रुवारी रोजी देण्यात आली. नंतर माध्यमांनी आपली बातमी मागे घेतली आणि त्यांना वाचवण्याचे शर्थीचे प्रयत्न सुरू असल्याचं सांगितलं. दुसऱ्या दिवशी त्यांच्या मृत्यूवर शिक्कामोर्तब करण्यात आलं.

या बातमीने चीनमध्ये लाखो लोक हळहळले. डॉ. ली यांच्या मृत्यूने चीनमध्ये दुःख आणि संतापाची लाट उसळली. चीनी सरकारवर अनेकांनी अविश्वास दर्शवला.

या विषाणुविषयी त्यांनी दिलेल्या धोक्याच्या सूचनेला सरकारने दाबण्याचा प्रयत्न केला. इतकंच नाही तर त्यांच्या मृत्यूची बातमीही लपवण्याचा प्रयत्न केला, यावर अनेकांनी नाराजी व्यक्त केली.

चँग काई : चित्रपट दिग्दर्शक

कोरोनाच्या कोव्हिड-19 या विषाणूने हुबेई फिल्म स्टुडियोचे चित्रपट दिग्दर्शक चँग काई यांचाही बळी घेतला. धक्कादायक म्हणजे त्यांचे आई, वडील आणि बहिणीचाही या आजारात मृत्यू झाला आहे.

चँग यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या एका मित्राने एक पत्र उघड केलं. हे पत्र स्वतः चँग यांनी त्यांच्या मृत्यूपूर्वी लिहिलं होतं, असा त्यांचा दावा आहे. या पत्रात 55 वर्षांच्या चँग यांनी मृत्यूपूर्वी त्यांना ज्या अग्नीदिव्यातून जावं लागलं, त्याची व्यथा कथन केली आहे.

काईक्झिन या न्यूज पोर्टलने हे संपूर्ण पत्र छापलं आहे. त्यात ते लिहितात, "माझे वडील खाली आले तेव्हा त्यांचं अंग तापाने फणफणत होतं. त्यांना खोकला येत होता आणि श्वास घ्यायलाही त्रास होत होता. त्यांना अनेक हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेलो. मात्र, बेड उपलब्ध नसल्याचं सांगत सगळयांनीच त्यांना दाखल करून घेण्यास नकार दिला. आम्ही खूप निराश झालो आणि घरी परतलो."

काही...


कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेमध्ये परिस्थिती दिवसेंदिवस बिघडत चाललीय. मोठ्या प्रमाणात कोव्हिड-19 रुग्णांना ऑक्सिजनची गरज भासतेय. पण देशभरातल्या गंभीर ऑक्सिजन तुटवड्यामुळे अनेक रुग्णांचा जीव गेला आहे.

आपल्याकडे फक्त काही तास पुरेल इतकाच ऑक्सिजन उरल्याचंही देशातल्या अनेक हॉस्पिटल्सनी म्हटलं होतं. दिल्लीच्या मॅक्स हॉस्पिटलला ऑक्सिजन पुरवठ्यासाठी कोर्टाकडे धाव घ्यावी लागली होती.

श्वास घ्यायला त्रास होत असणाऱ्या रुग्णांसाठी केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने 'प्रोनिंग'च्या काही सोप्या पद्धती  सांगितल्या आहेत. याला आरोग्य मंत्रालयाने 'प्रोनिंग फॉर सेल्फ केअर' म्हटलंय.

'प्रोनिंग' केल्याने कोव्हिड-19च्या रुग्णांना त्यांच्या शरीरातली ऑक्सिजनची पातळी सुधारण्यास मदत होऊ शकते.

'प्रोनिंग' म्हणजे काय?

योग्य प्रकारे पोटावर आडवं होत दीर्घ श्वास घेण्याच्या प्रक्रियेला प्रोनिंग म्हणतात. शरीरातली ऑक्सिजनची कमतरता भरून काढण्यासाठी याने मदत होते, असं आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या गाईडलाईन्समध्ये म्हटलंय.

घरातच आयसोलेशनमध्ये असणाऱ्या आणि श्वास घ्यायला त्रास होत असलेल्या वा ऑक्सिजनची पातळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी कमी असणाऱ्या कोव्हिड रुग्णांसाठी हे खूप फायदेशीर असल्याचं या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये म्हटलंय.

रुग्णाला श्वास घ्यायला त्रास होत असेल वा त्याच्या शरीरातल्या ऑक्सिजनची पातळी 94 पेक्षा कमी झाली तर या पद्धतींचा वापर करावा, असं या सूचनांमध्ये म्हटलंय.

होम आयसोलेशनमध्ये असताना शरीरातली ऑक्सिजनची पातळी, रक्तदाब, रक्तातली शुगरची पातळी आणि शरीराचं तापमान या गोष्टी सतत मोजत रहाव्यात, असं सांगण्यात आलंय.

योग्य वेळी प्रोनिंग केल्याने म्हणजे विशेष पद्धतीने झोपल्याने अनेक जीव वाचू शकतात, ही पद्धत 80 टक्के परिणामकारक असल्याचं या मार्गदर्शक तत्त्वांमध्ये म्हटलंय.

श्वसन प्रक्रियेत आणि ऑक्सिजन पातळीत सुधारणा करणाऱ्या या पद्धतीला वैद्यकीय मान्यता देण्यात आलेली आहे.

ही स्थिती पूर्णपणे सुरक्षित असून रक्तातली ऑक्सिजनची पातळी घसरल्यास या मार्गे त्यावर नियंत्रण मिळवलं जाऊ शकतं. आयसीयूमध्ये दाखल करण्यात आलेल्या रुग्णांमध्येही याचे चांगले परिणाम पहायला मिळाले आहेत.

व्हेंटिलेटर न मिळाल्यास ही प्रक्रिया करणं परिणामकारक ठरू शकतं.

पोटावर झोपण्यावर भर

प्रोनिंगदरम्यान पोटावर झोपण्यास सांगितलं जातं. यासाठी उशीचा वापर करावा असं सांगण्यात आलंय. मानेखाली एक उशी, एक किंवा दोन उशा छातीपासून मांड्यांपर्यंत अंगाखाली घ्याव्यात आणि आणखीन दोन उशांवर पाय ठेवावेत असं सांगण्यात आलंय.

एकूण 4-5 उशा अशा प्रकारे पोटावर झोपण्यासाठी लागतील. आणि किती जाड उशा घ्यायच्या हे ती व्यक्ती ठरवू शकते.

दर थोड्या वेळाने आपली पोझिशन कशी बदलावी हे देखील सांगण्यात आलंय. एकाच स्थितीत 30 मिनिटांपेक्षा जास्त काळ राहू नये आणि आपली स्थिती बदलत रहावी.

प्रोनिंग कधी करू नये?

रुग्ण महिला गर्भवती असल्यास किंवा रुग्णाला हृदयविकार असल्यास प्रोनिंग करू नये.

शिवाय प्रत्येकाला जितक्यावेळ असं आरामात झोपता येईल, तेवढा वेळच अशा प्रकारे झोपावं.

जेवल्यानंतर लगेचच असं पोटावर झोपून प्रोनिंग करू नये.

24 तासांच्या कालावधीदरम्यान तुम्ही 16 तास वेगवेगळ्या पोझिशनमध्ये प्रोनिंग करू शकता.

एकाच प्रकारे झोपल्याने जर अंग दुखू लागलं तर शरीराच्या त्या भागावर येणारा ताण कमी करा आणि तुम्हाला बरं वाटणाऱ्या पद्धतीने झोपा.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या...


कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर नवरात्रात गरबा आणि दांडिया खेळण्यावर अनेक निर्बंध आले आहेत. मग हा व्हायरल गरबा कुठे खेळला गेलाय, असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल तर पुन्हा एकदा हा व्हीडिओ पाहा...

या व्हीडिओत काही जणांनी पीपीई किट्स घातले आहेत. काही जण बेड्सवर बसलेले दिसत आहेत. अवघ्या 37 सेकंदांचा हा व्हीडिओ आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

माहिती घेतल्यावर कळलं की, हा व्हीडिओ नेस्को कोव्हिड सेंटरमधला आहे. पण कोव्हिडच्या उपचारात सोशल डिस्टन्सिंग हा महत्त्वाचा भाग असताना, कोव्हिड सेंटरमध्ये गरबा कसा खेळला गेला, असा प्रश्न उपस्थित होतोय.

Viral Video Corona Garba : कोव्हिड सेंटरचे नियम धाब्यावर ठेवत मुंबईत रुग्णांनी खेळा गरबा

याबाबत बोलताना नेस्को कोव्हिड सेंटरमधील डॉक्टरांनी म्हटलं की, "आम्ही रुग्णांना गरबा किंवा डान्स करण्यासाठी प्रोत्साहन देत नाही. रुग्णांना परवानगी देण्यात आली नव्हती. रुग्णांनी उत्स्फूर्तपणे गरबा करण्यास सुरूवात केली. पुन्हा असा प्रकार होणार नाही याची खबरदारी घेण्यात आली आहे."

"झालेल्या प्रकारचं समर्थन करण्याचा प्रश्न नाही पण रुग्णांवर कारवाई करता येऊ शकणार नाही तसेच ज्या क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्मचाऱ्यांनी यात सहभाग घेतला आहे त्यांना समज दिली गेली आहे पण त्यांच्यावर पुढे काही कारवाई करता येणार नाही," असं डॉक्टरांनी नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसी प्रतिनिधीला सांगितलं आहे.

प्रतीकात्मक फोटो

पालिकेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी या प्रकाराबद्दल म्हटलं, की "आम्ही या प्रकारची माहिती घेतली आहे. रुग्णांना अशा घटना पुन्हा घडू नये यासाठी सांगण्यात आलं आहे. कोव्हिड सेंटरमध्ये रुग्णाचे उपचार सुरू आहेत. त्यामुळे प्रशासन आणि स्टाफाही याबाबत सूचना देण्यात आल्या आहेत."

सोशल मीडियावर काय प्रतिक्रिया?

या व्हीडिओबद्दल सोशल मीडियावर अनेकांनी सकारात्मक प्रतिक्रिया दिल्या आहेत, तर काहींनी कोरोनाकाळातल्या या गरब्यावर उपहासानंही लिहिलं आहे.

संगीत आणि डान्समुळे लवकरात लवकर बरं व्हायला मदत होईल, असं एका युजरनं म्हटलं आहे.

काहींनी सुंदर म्हणत या डान्सची प्रशंसा केलीये.

फाल्गुनी पाठक गात आहे का, असं म्हणत काहींनी चिमटाही काढलाय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


कोरोनाच्या प्रसारामुळे गेल्या दीड वर्षापासून राज्यातील शाळा बंद आहेत. सरकारने ऑनलाईन शिक्षणाचा पर्याय दिला होता परंतु जिथे साधा फोनसुद्धा लागत नाही तिथे इंटरनेट कुठे मिळणार? त्यातच प्रत्येकाकडे मोबाईल, लॅपटॉप असेल आणि त्याची साक्षरता असेल असंही नाही. त्यामुळे ग्रामीण भागातील मुलांच्या शिक्षणाचा प्रश्न निर्माण झाला आहे.

भिंतीवरचं शिक्षण

म्हाळवडी गावाची लोकसंख्या दीड हजाराच्या दरम्यान. गावात अनेक मुलांकडे इंटरनेट आणि इतर सुविधा नव्हत्या. मग जिल्हा परिषद शाळेचे शिक्षक मुलांच्या घरी जाऊन त्यांना शिकवत होते. यात शिक्षकांचा संपूर्ण दिवस जायचा. त्यातच दररोज सर्वच मुलांना शिकवणंसुद्धा शक्य होत नव्हतं.

मुलांना शिक्षण कसं द्यायचं याबाबत गावकऱ्यांमध्ये चर्चा झाली. त्यावेळी गावातल्या भिंती जर अभ्यासक्रमाने रंगवल्या तर मुलं येता-जाता अभ्यास करु शकतील अशी कल्पना पुढे आली. राजेश बोडके या तरुण व्यावसायिकाने यासाठीचा सर्व खर्च उचलण्याचे ठरवले.

राजेश याच गावचा, याच शाळेत शिकलेला. सध्या तो पुण्यात टेलिकॉम क्षेत्रात व्यवसाय करतो. आपल्या गावासाठी, तिथल्या मुलांसाठी काहीतरी करण्याची त्याची इच्छा होती.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यामुळे भिंती रंगविण्याचा सर्व खर्च त्याने करण्याचा निर्णय घेतला. गावातीलच संदीप बोडके या पेंटरने भिंती रंगवण्याची तयारी दर्शवली.

शाळेच्या भिंती उपयोगात आणून शिकवण्याचा प्रयोग

गावकऱ्यांच्या सहभागातून मुलांचा अभ्यासक्रम गावातील भिंतींवर रंगवण्यात आला. त्यातही लक्ष वेधून घेणारे रंग वापरण्यात आले. त्यामुळे मुलांचं लक्ष त्या भिंतींकडे जाऊ लागलं. पाहता पाहता गावातल्या भिंती अभ्यासक्रमाने सजून गेल्या.

आता मुलं येता-जाता या भिंतींजवळ थांबून अभ्यासाची उजळणी करतात. एवढंच काय तर गावकरीसुद्धा पारावर बसल्या बसल्या मुलांचा अभ्यास घेतात. या भिंती रंगविण्याचा फायदा केवळ मुलांनाच नाही तर ज्येष्ठ नागरिकांना तसेच ज्यांचं काही कारणाने शिक्षण सुटलं किंवा घेता आलं नाही अशा गावकऱ्यांना देखील होतोय.

पाढ्यांपासून ते इतिहासापर्यंत तर गणिताच्या समिकरणांपासून ते स्वच्छतेच्या सवयींपर्यंत सारं काही आता गावातल्या भिंतींवर आहे. बालवाडी ते इयत्ता सातवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम भिंतींवर रेखाटण्यात आला आहे.

जलचक्राची माहिती

खेळता-खेळता मुलं आता पाढे पाठ करु लागली आहेत. गप्पा मारताना छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास त्यांना आत्मसात होतोय. किचकट समिकरणं सतत पाहिल्यामुळे लक्षात राहायला लागली आहेत. या उपक्रमामुळे शिक्षकांना देखील मुलांना शिकवणं सोपं झालंय. या अभ्यासक्रमामध्ये सर्वच आवश्यक माहिती असल्याने स्पर्धा परिक्षांची तयारी करणाऱ्या तरुणांची देखील उजळणी यातून होत आहे.

या संकल्पनेबाबत बीबीसी मराठीशी बोलताना राजेश बोडके म्हणाले, ''ग्रामीण भागातील मुलांना ऑनलाईन शिक्षण घेताना अडचण येते, त्यांच्याकडे सोयी नसतात. शाळा बंद असल्याने मुलांचा कल खेळाकडे जास्त जात होता. त्यामुळे खेळता-खेळता मुलांना शिक्षण देता येईल का याचा विचार आम्ही केला.

महत्त्वाच्या सूचना

ही संकल्पना आम्हाला लॉकडाऊनमुळे सुचली. शिक्षकांना मुलांना शिकवताना खूप अडचणी येत होत्या. त्यातून चर्चेतून ही संकल्पना पुढे आली. ही संकल्पना पूर्णत्वास नेण्याचं काम शिक्षकांनी केलं त्यांनीच कुठला अभ्यासक्रम रेखाटायला हे ठरवले.''

मुलं खेळायला बाहेर पडली की त्यांना भिंतींवरचा अभ्यास दिसतो. यातून मुलांची उजळणी होते. ज्येष्ठ नागरिकांसाठीसुद्धा काही अभ्यासक्रमाचा यात समावेश केला आहे. गुंठेवारी कशी मोजायची? अशा विविध गरजेच्या माहितींचा समावेश करण्यात आला आहे. शाळेंच्या भिंती, घरांच्या भिंती...


कोरोनाच्या या वाढत्या प्रादूर्भावामुळे आता काही प्रश्नही उपस्थित होत आहेत. लॉकडाऊनची परिणामकारक अंमलबजावणी होत नाहीये का? आरोग्य व्यवस्था योग्य दिशेने काम करतेय का ? पुरेशा टेस्ट होत आहेत का ? लक्षणं दिसत नसल्यामुळे संसर्ग होतोय का ?

या आणि अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने केला.

त्यासाठी आम्ही सर्वप्रथम राज्य आरोग्य विभागाच्या संचालक डॉ.अर्चना पाटील यांच्याशी फोनवरुन संपर्क साधला.

बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "रुग्ण वाढत चालले आहेत त्याचे नेमके कारण आम्ही सांगू शकत नाही. कम्युनिटी स्प्रेड झाला आहे असं म्हणायला केंद्र सरकारने त्यासाठी कोणते निकष लावले असतील तर याची आम्हाला कल्पना नाही."

"हे खरं आहे की कोरोना रुग्णाच्या संपर्कात न येताही अनेकांना कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचं समोर आलं आहे. पण त्याचं एक असं कारण सांगता येणार नाही."

"टीव्हीवर आपण पाहतोय की काही नागरिक बाहेर गर्दी करत आहेत. पण बाजारात गेलेल्या लोकांमध्ये पसरतोय असंही ठोस सांगता येणार नाही."

'दाटीवाटीत राहणाऱ्या वस्तीत संसर्ग अधिक'

राज्य सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, " कोरोनाचा संसर्ग होण्याचा वेग लॉकडाऊननंतर मंदावला आहे. सुरुवातीला दर अडीच दिवसाला रुग्णांची संख्या दुप्पटीने वाढत होती. आता हाच कालावधी सहा दिवसांवर गेला आहे. ही दिलासादायक बाब आहे."

"रुग्णसंख्या वाढत आहे कारण आजही 20 टक्के लोकं घराबाहेर पडत आहे. मुंबई, पुण्यासारख्या शहरात लोकं दाटीवाटीच्या वस्तीत राहतात. मुंबईची घनता 29 हजार व्यक्ती/चौ.मीटर इतकी आहे. तिथे सोशल डिस्टंसिंग पाळणं शक्य होत नाही."

"मुंबईत धारावी, वरळी कोळीवाडा, वडाळा अशा परिसरात कोरोनाचे अधिक रुग्ण आढळत आहेत. पुण्यातही आपण पाहिलं तर भवानी पेठ, सय्यद नगर, कोलवा अशा दाटीवाटीच्या परिसरात संसर्ग अधिक आहे."

'कोरोना टेस्ट वाढवण्याची गरज'

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्राचे अध्यक्ष डॉ.अविनाश भोंडवे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, " राज्यात कोरोना संसर्ग रोखण्यासाठी आरोग्य व्यवस्था योग्य दिशेने वाटचाल करत आहे. पण तरीही कोरोनाच्या टेस्ट वाढवण्याची गरज आहे. दर 10 लाख नागरिकांमागे किमान 5 हजार टेस्ट होणं गरजेचे आहे. पण आपण महाराष्ट्रात पाहिलं तर 10 लाख नागरिकांमागे केवळ 1500 ते 1700 टेस्ट होत आहेत. या नक्कीच पुरेशा नाहीत. "

'कोरोनाची लक्षणं नसलेले सर्वाधिक रुग्ण'

राज्य आरोग्य विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, 81 टक्के कोरोना रुग्णांना कोरोनाची लक्षणं दिसून आलेली नाहीत.

डॉ.भोंडवे यांनी बाबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, " काळजी करण्याचे दुसरे मोठे कारण म्हणजे शेकडो रुग्णांना कोरोनाची लक्षणं नाहीत. त्यामुळे टेस्ट करुन उपचार सुरु करेपर्यंत उशीर झालेला असतो हा आमचा अनुभव आहे. रुग्ण हॉस्पिटलला येईपर्यंत तो अनेकांच्या संपर्कात आल्याने कोरोनाचा संसर्ग वाढतो."

तर लक्षणं नसलेल्या रुग्णांपासून धोका कमी असल्याचं WHO चा चीनबाबतचा अहवाल सांगतो, अशी प्रतिक्रिया डॉ.आवटे यांनी दिली.

सरसकट सगळ्यांची कोरोना चाचणी आवश्यक?

कोणतीही लक्षणं नसताना आणि रुग्णाच्या संपर्कात न येताही कोरोनाची लागण का होत आहे?

राज्याच्या आरोग्य विभागात काम करणा-या तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार सध्यातरी राज्यात सरसकट सगळ्या नगारिकांची कोरोना चाचणी करण्याची आवश्यकता नाही.

या विषयी बोलताना डॉ.प्रदीप आवटे सांगतात, "सगळ्यांची चाचणी करण्याचा आरोग्य विभागाचा कोणताही विचार नाही. तशी आवश्यकताच नाही.  आरोग्य यंत्रणेवर ताण असताना सगळ्यांची चाचणी करणं...


कोरोनाच्या या संकटकाळात चीन दुहेरी आघाडीवर लढत आहे. एकीकडे कोरोनाचा प्रादूर्भाव, दुसरीकडे संपूर्ण जगाचा राग अशा कोंडीत चीन सापडला आहे.

जगभरात चीनविरोधात जी नाराजी आहे, त्यामुळे जगाची फॅक्ट्री अशी आपली ओळख चीनला गमवावी लागेल का?  भारतासाठी ही संधी आहे का?

चीन लवकरच जगाचं 'मॅन्युफॅक्चरिंग हब' ही आपली ओळख गमावून बसेल आणि आपल्यासाठी जागतिक बाजारपेठेत संधी निर्माण होईल, अशी आशा भारताला आहे. त्यामुळेच भारत जगभरातील कंपन्यांनी आपल्या इथं गुंतवणूक करावी यासाठी प्रयत्न करत आहे.

केंद्रीय रस्ते आणि वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी एका मुलाखतीत म्हटलं, की चीनची जागतिक बाजारपेठेतील पत घसरणं हे भारतासाठी फायदेशीर ठरू शकतं. कारण त्यामुळे भारतात अधिक गुंतवणूक होऊ शकेल.

उत्तर प्रदेश सरकारनं तर यासाठी विशेष टास्क फोर्सचीच स्थापना केली असून ज्या परदेशी कंपन्या चीनमधून बाहेर पडण्याचा विचार करत आहेत त्यांना राज्यात विशेष सवलती देण्याचा प्रयत्न केला जातोय.

ब्लूमबर्गनं दिलेल्या माहितीनुसार चीनमधून आपले मॅन्युफॅक्चरिंग युनिट हटवण्याचा विचार करत असलेल्या कंपन्यांसाठी भारत एक प्रचंड 'लँड पूल'ही करत आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े. गुंतवणुकीसंदर्भात भारताची अमेरिकेतील जवळपास 1 हजार बहुराष्ट्रीय कंपन्यांसोबत बोलणी सुरू आहे, अशी माहिती ब्लूमबर्गच्या वृत्तातून देण्यात आलीय.

"पण कंपन्याशी साधला जाणारा संपर्क, चर्चा आणि बोलणी ही सातत्यानं होणारी प्रक्रिया आहे. कोव्हिडमुळे केवळ या प्रक्रियेला गती मिळाली आहे. कारण अनेक कंपन्या चीनमधली आपली जोखीम कमी करू इच्छित आहेत," अशी प्रतिक्रिया भारत सरकारच्या राष्ट्रीय गुंतवणूक प्रमोशन संस्था इनव्हेस्ट इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी दीपक बागला यांनी बीबीसीला दिली.

'एका रात्रीत घडणारी गोष्ट नाही'

गुंतवणूकदारांना आकर्षित करण्यासाठी भारताकडून लक्षणीय प्रयत्न केले जात असल्याची प्रतिक्रिया भारत आणि अमेरिकेतील व्यावसायिक संबंध दृढ करणाऱ्या अमेरिका-भारत व्यवसाय परिषदेनं  (USIBC) दिलीये.

USIBC च्या अध्यक्ष आणि अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागात दक्षिण आणि मध्य आशिया विषयांच्या सहायक मंत्री म्हणून काम पाहिलेल्या निशा बिस्वाल यांनी बीबीसीला सांगितलं, की चीनमधून बाहेर पडणाऱ्या कंपन्यांना भारताकडे वळवण्यासाठी केंद्रीय आणि राज्य सरकार पातळीवर जोरदार प्रयत्न करत आहे.

"मात्र सध्याच्या परिस्थितीत गोष्टी केवळ चर्चेच्या पातळीवरच आहेत. घाईगडबडीनं कोणताही निर्णय घेतला जाणार नाही."

जागतिक पातळीवरील अर्थव्यवस्था अस्थिर असताना संपूर्ण पुरवठा साखळी नव्याने तयार करणं हे बोलण्याइतकं सोपं नाही.

"आरोग्य संकटामुळे बहुतांश कंपन्यांना मोठं आर्थिक नुकसान झालं आहे. त्यामुळे कोणतंही पाऊल काळजीपूर्वक उचलण्याची गरज आहे." असं मत अर्थतज्ज्ञ रूपा सुब्रमण्यम यांनी व्यक्त केलंय.

हाँगकाँग येथील फायनान्शियल टाइम्सचे माजी ब्युरो चीफ आणि चीनच्या घडामोडींचे अभ्यासक राहुल जेकब यांच्यानुसार केवळ भारत सरकार मोठी जागा उपलब्ध करुन देत आहे, म्हणून मोठ्या कंपन्या त्यांचे सुरू असलेले काम सोडून येणार नाहीत.

"उत्पादन आणि पुरवठा साखळी गुंतागुंतीची असते. एका रात्रीतून ती दुसरीकडे हलवणं हे अवघड काम आहे." असंही ते म्हणाले.

"आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी चीनकडून अनेक बाबींचा पुरवठा केला जातो. यामध्ये पायाभूत सुविधा, मोठे पोर्ट्स, महामार्ग, कुशल कामगार, दर्जेदार साधनसामुग्री या सगळ्या गोष्टी या कंपन्यांना चीनकडून वेळेत पुरवण्यात येतात."

नियमांमधील सातत्याचा अभाव भारतासाठी घातक?

आंतरराष्ट्रीय कंपन्या भारताकडे वळणार नाहीत...


कोरोनाच्या या संकटकाळात भीती मानवता आणि माणुसकी यांचा पराभव करताना दिसतेय. आपण आपल्याच माणसांच्या मदतीसाठी धावून जाताना दिसत नाही, यामागेही भीती हेच कारण आहे.

आज आपण इतरांसाठी हजर आहोत तर ते केवळ SMSद्वारे, सहवेदना व्यक्त करणारे इमोजीद्वारे आणि सोशल मीडियावरून देण्यात येणाऱ्या अमाप उपायांच्या स्वरूपात - स्मार्टफोन्स, व्हीडिओ किंवा ऑडियो संदेश हीच आजच्या संवादाची, सहवेदनेची भाषा झाली आहे.

या भीतीने मानवाला अदृश्य केलं आहे आणि याच भीतीने व्हर्च्युअल रिअलिटी आणि व्हर्च्युअल जगाचा मोठ्या प्रमाणावर विस्तार केला आहे. याच भीतीने आपल्याला त्या जागी नेऊन सोडलं आहे जिथे आपल्याला परस्परांची भीती वाटू लागली आहे. आपण एकमेकांना 'बायोलॉजिकल बाँब'च्या स्वरूपात बघू लागलोय. याच भीतीने आपल्या मानवीय देहाचं बायोलॉजिकल देहामध्ये अवमूल्यन केलंय, किंवा आपण म्हणू रूपांतर केलंय.

काही दिवसांपूर्वीच दिल्ली, मुंबई, पुणे यासारख्या शहरांमध्ये कोरोनामुळे निर्माण झालेली परिस्थिती, ठप्प झालेला कामधंदा आणि कामाच्या गावी रहायला घर नसणे, या अडचणी आणि असुरक्षिततेच्या भीतीमुळे अनेकांनी आपापल्या गावांची वाट धरली.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मात्र मार्गात काही ठिकाणी त्यांच्यावर केमिकलची फवारणी करण्यात आली.  हे रासायनिक स्प्रे बस, लोखंडी हँडल, फरशी, फ्रेम यासारख्या निर्जीव वस्तू निर्जंतूक करण्यासाठी वापरतात. या रासायनिक फवारणीत सोडियम हाइपोक्लोराईट हे रसायन टाकण्यात आल्याचं सांगितलं जातं, जे मानवी त्वचेसाठी घातक असतं. उत्तर प्रदेशातल्या बरेलीमध्ये ही घटना घडली.

अशीच एक घटना केरळमधल्या वायनाड जिल्ह्यातही घडली. तिथे चौकातून जात असलेल्या लोकांवर रासायनिक फवारणी करण्यात आली. मात्र कालांतराने अग्निशमन दलाने स्पष्ट केलं की त्या 'रासायनिक' फवारणीत केवळ साबणाचं पाणी होतं, घातक रसायन नव्हतं.

आपल्याच बांधवांमुळे आपल्याला आजार होईल या भीतीपोठी आपण काहीही करायला तयार आहोत, हेच या दोन घटनांवरून स्पष्ट होतं. यावरूनच भीती माणसाला किती अमानुष बनवते, हे स्पष्ट होतं. कोरोना आपल्याला स्क्रिझोफेनियासारख्या एका भयावह संसारात ढकलतोय, ज्यात आपण कुणालाही बघितलं की भीती वाटते.

अशाप्रकारच्या भीतीच्या छायेत आपण एकमेकांना आजार आणि स्वतःच्या अंताचं कारण मानू लागतो. ही भीती मानवी समूहामध्ये दीर्घ काळ उपस्थित राहिली तर 'सोशल स्क्रिझोफ्रेनिया' निर्माण करू शकते.

प्रसिद्ध विचारवंत जॉर्जियो अगम्बेन यांनी कोरोनाविषयी बोलताना एक महत्त्वाचं वाक्य म्हटलंय - "असं वाटतं जणूकाही आपण एक असा समाज आहोत ज्याच्याकडे स्वतःला जिवंत ठेवण्याव्यतिरिक्त दुसरं कुठलंच मूल्य नाही. वाटतं जणू आपण bare life (केवळ जगणं) यातच विश्वास ठेवू लागलो आहोत, इतर कशातच नाही."

ते पुढे म्हणतात, "आपण या भीतीमुळे आपल्या सामान्य जीवनातील सर्व मूल्यं, उदा. मैत्री, सामाजिक संबंध, काम, स्नेह, धार्मिक आणि राजकीय कल सर्व विसरतो आहोत."

भीतीच्या या छायेत आपण इतर सर्वांनाच कोरोना पसरवणारं संभाव्य शरीर म्हणून बघू लागलोय. आपल्याला केवळ एकच चिंता उरली आहे. ती म्हणजे - मी तर आजारी पडणार नाही ना...!

भीती आणि सतर्कता यात अंतर आहे. कोरोनामुळे उद्भवलेल्या परिस्थितीत आपण सर्वांनी सतर्क, सजग आणि सावधगिरीने राहायला हवं. मात्र, भीतीचं रुपांतर त्या उंदरात व्हायला नको जो तुमच्या शरीरात जाऊन तुमच्यातली माणुसकी कुरतडून टाकेल.

भीतीचा विस्तार वाढवण्यापासून रोखण्यासाठी आपल्या मनातली संवेदना जिवंत ठेवणं गरजेचं आहे. हीच संवेदना आपल्या भीतीला आपलाच शत्रू होण्यापासून रोखू शकेल.

कोरोनामुळे उद्भवलेली परिस्थिती आणि भीतीमुळे दिल्लीहून निघून...


कोरोनाच्या लॉकडाऊनचा फटका एस.टी. महामंडळाला बसलाय. यामुळेच महामंडळाने कर्मचारी कपातीचा निर्णय घेतला असून शेकडो कर्मचाऱ्यांची सेवा स्थगित करण्यात येणार आहे. 'न्यूज 18 लोकमत'ने याविषयीची बातमी दिली आहे.

एस. टी. च्या मध्यवर्ती कार्यालयातून याविषयीचं पत्र विभागीय कार्यालयांना पाठवण्यात आलंय. यानुसार 2019च्या भरतीमधली सेवा स्थगित करण्यात आलेली आहे. या काळात भरती झालेल्या चालक - वाहकांची सेवा तात्पुरती स्थगित करण्यात यावी आणि पुढे गरज लागल्यास त्यांना ज्येष्ठतेनुसार सेवेत घ्यावं असं या पत्रकात म्हटलंय. याशिवाय विविध पदांवर ज्यांचं प्रशिक्षण सुरू आहे, ते देखील थांबवण्यात आलेलं आहे.

जाहिरातीप्रमाणे कर्मचाऱ्यांची 8022 संख्या. प्रत्यक्षात मात्र 4500 कर्मचारी भरती प्रक्रियेद्वारे भरती झालेत. त्यामध्ये 3200 प्रशिक्षण घेत आहेत. प्रत्यक्षात 1300 चालक तथा वाहक कर्तव्यावर आहेत. त्याचबरोबर राज्य संवर्ग - 150 आणि अधिकारी 82 कामावर रुजू झाले आहेत असं   झी 24 तासने सांगितलं आहे.

पगार व्यवस्थित होतील, यासाठी प्रयत्न सुरू - परब

महाराष्ट्राचे परिवहन मंत्री अनिल परब यांनी सांगितलं की, "एसटी  एसटी कर्मच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाऱ्यांच्या पगारासाठी महिन्याला 292 कोटी रूपये लागतात. मात्र, आता उत्पन्न थांबल्यानं सरकारकडे मदत मागितली आहे. एसटी सेवा सुरळीत होईपर्यंत महामंडळाला मदत करून कर्मचाऱ्यांचे पगार व्यवस्थित होतील, यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत."

"सरकारची आर्थिक बाजू ठप्प आहे. इतर ठिकाणहून येणारा महसूलही थांबलाय. त्यामुळे एसटी महामंडळाला कशी मदत करता येईल, याबाबत अर्थमंत्री आणि मुख्यमंत्र्यांकडे मागणी करतोय," असं परब म्हणाले.

एप्रिलपर्यंत एसटी महामंडळाचे 1000 कोटींचे नुकसान होते. गेल्या तीन महिन्यातील नुकसान दोन हजार कोटींच्या आसपास झालंय, अशीही माहिती अनिल परब यांनी दिली.

2. अभिनेत्री ऐश्वर्या राय -बच्चन नानावटीमध्ये

अभिनेत्री ऐश्वर्या राय - बच्चन आणि तिची मुलगी या दोघींनाही शुक्रवारी (17 जुलै) नानावटी रुग्णालयामध्ये दाखल करण्यात आलंय. अमिताभ आणि अभिषेक बच्चन 12 जुलैपासून नानावटी रुग्णालयामध्ये कोव्हिड 19 वर उपचार घेत आहेत. ऐश्वर्याला ताप आल्याने तिला आणि मुलीली खबरदारीचा उपाय म्हणून रुग्णालयात दाखल करण्यात आल्याचं 'लोकसत्ता'ने म्हटलंय.

ऐश्वर्या राय बच्चन

बच्चन कुटुंबातल्या चौघांची कोव्हिड टेस्ट काही दिवसांपूर्वी पॉझिटिव्ह आली होती. पण ऐश्वर्या आणि आराध्याला आतापर्यंत घरीच क्वारंटाईन करण्यात आलं होतं. पण ऐश्वर्याला ताप आल्याने तिला नानावटी रुग्णालयात दाखल करण्यात आल्याचं ट्वीट ANI या वृत्तसंस्थेने केलंय.

3. महाराष्ट्रात आम्ही असे पर्यंत राजकीय प्रादुर्भाव होणार नाही- संजय राऊत

शिवसेनेच्या सगळ्या खासदारांची शुक्रवारी मुख्यमंत्र्यांसोबत वर्षावर बैठक झाली. राजस्थानच्या राजकीय पार्श्वभूमवर ही बैठक महत्त्वाची मानली जात होती. 'एबीपी माझा'ने याविषयीची माहिती दिली आहे.

राज्यात सरकारला कोणताही धोका नसून या भेटीचा संबंध फडणवीसांच्या दिल्ली भेटीशी नसल्याचं संजय राऊत यांनी म्हटलंय. राज्यात आम्ही असेपर्यंत राजकीय प्रादुर्भाव होणार नाही, त्यासाठी आम्ही फवारणीचे पंप घेऊन फिरत आहोत असंही संजय राऊत म्हणाले आहेत.

खासदारांच्या मतदारसंघातील कोरोना प्रादुर्भावाचा आढावा घेण्यासाठी ही बैठक असल्याचं सांगण्यात आलंय.

4. भाजपचे आमदार फुटू नयेत भाजप म्हणत आहेत सत्तेत परत येणार - छगन भुजबळ

राज्यातले भाजपचे आमदार फुटू नयेत म्हणूनच देवेंद्र फडणवीस आणि इतर वरिष्ठांकडून त्यांना सत्ता परत येण्याचं लॉलिपॉप दाखवलं जात असल्याची टीका राष्ट्रवादी...


कोरोनाच्या वाढत्या प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर, दहावी-बारावी परीक्षांचं काय होणार? अशी टांगती तलवार विद्यार्थी आणि पालकांच्या डोक्यावर होती. मात्र विद्यार्थ्यांचं आरोग्य हे सर्वोच्च प्राधान्य आहे, त्यामुळे परीक्षा लांबणीवर टाकण्याचा निर्णय घेतला असल्याचं शिक्षणमंत्र्यांनी सांगितलं.

पण, सरकारनं बोर्डाची परीक्षा पुढे ढकलली असली, तरी शिक्षण विभागासमोरील आव्हान अद्यापही कायम आहे. एक म्हणजे मे अखेर आणि जूनपर्यंत परीक्षा पुढे ढकलली असली तरी तोपर्यंत कोरोनाचे संकट पूर्ण जाईल याची शाश्वती नाही. त्यामुळे 32 लाख विद्यार्थ्यांची परीक्षा पुन्हा सुरक्षितपणे घेण्याचं आव्हान सरकारसमोर असणार आहे.

दुसरं म्हणजे दरवर्षी मे महिन्याच्या अखेर बारावीचा निकाल जाहीर होतो, तर जूनच्या पहिल्या आठवड्यात दहावीचा. आता परीक्षेला उशीर होणार त्यामुळे निकाल रखडणार आहे. तेव्हा अकरावी, पदवी परीक्षा आणि वैद्यकीय प्रवेश प्रक्रियेलाही विलंब होणार हे स्पष्ट आहे.

त्यामुळे सरकारच्या या निर्णयावर नाराजी व्यक्त करण्यात येत आहे.

"जून महिन्यात कोरोनाचा संसर्ग होणार नाही याची काहीच गॅरंटी नाही. त्यामुळे हा निर्णय मला योग्य ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाटत नाही. यामुळे पुढची प्रवेश प्रक्रिया रखडणार आणि याचा फटका केंद्रीय प्रवेशासाठी अर्ज करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना बसू शकतो. अशी किती वेळा परीक्षा पुढे ढकलणार?", असा सवाल निवृत्त उपमुख्याध्यापक लीना कुलकर्णी उपस्थित करतात.

तर इंडिया वाईड पॅरेंट असोसिएशनच्या प्रमुख अनुभा श्रीवास्तव सहाय यांनी वर्षा गायकवाड यांच्या ट्वीटवर कमेंट करताना म्हटलंय, "या परिस्थितीत वेगळ्या पद्धतीने मूल्यमापन होणे हा एकमेव पर्याय असू शकतो, आपण किती वेळा आणि किती काळासाठी परीक्षा पुढे ढकलत राहणार. महाराष्ट्राने काही पर्यायी पद्धतीचा अवलंब केला पाहिजे जेणेकरून ते इतर राज्यांसाठी देखील आदर्श ठरू शकेल."

'परिस्थिती स्वीकारणं गरजेचं'

शिक्षणतज्ज्ञ निलेश निमकर सांगतात, "परीक्षा पुढे ढकलल्या म्हणजे आभाळ कोसळलं असं नाही. प्रवेशसुद्धा होतील. सगळीकडेच अपवादात्मक परिस्थिती आहे. त्यात कमीतकमी नुकसान होईल याची काळजी आपल्याला घ्यायची आहे.

"परीक्षेसाठी इतर पर्यायी यंत्रणासुद्धा अशी लगेच उभी करता येत नाही. त्यामुळे लेखी परीक्षेला काही पर्याय लगेच देता येणार नाही. प्रवेश प्रक्रियेला यंदा उशीर झाला तरी थोडं नुकसान कशाने तरी होणारच आहे. आपण परिस्थितीचा स्वीकार करायला हवा."

पण, आता परीक्षा लांबणीवर पडल्यामुळे निकालही उशिरा लागणार आहे. अशा स्थितीत पुढची प्रवेश प्रक्रिया रखडू नये यासाठी सरकारनं काय करायला पाहिजे, असा प्रश्न पडतो.

दहावी बारावी परीक्षा

याविषयी वैद्यकीय शिक्षण आणि संशोधन संचालनालयाचे माजी संचालक डॉ. प्रवीण शिनगारे सांगतात, "नीट प्रवेश परीक्षेचा निकाल जाहीर होण्यापूर्वी बारावीच्या परीक्षेचा निकाल जाहीर करावा लागेल. कारण वैद्यकीय प्रवेशासाठी बारावीच्या मार्कांचे 50 पर्सेंटाईल अनिवार्य आहे."

दरवर्षी साधारण जून महिन्यात वैद्यकीय प्रवेश प्रक्रिया पार पडते.

पण जर बारावीचा निकाल उशिरा लागला तर काय, असं विचारल्यावर शिनगारे सांगतात, "आपण केंद्र सरकारला विनंती करू शकतो की नीटच्या निकालाच्या आधारावर पहिल्या फेरीचे प्रवेश द्या. विद्यार्थी नापास झाल्यास दुसऱ्या फेरीतून प्रवेश रद्द करता येऊ शकतो."

दरम्यान, बारावीच्या परीक्षा आताच्या नवीन सुधारित कार्यक्रमानुसारच घेतल्या जाव्यात. हे करताना बारावीच्या विद्यार्थ्यांना पुढे आय. आय. टी, जेईई आणि नीटच्या परीक्षा देऊन इतर उच्च शिक्षण अभ्यासक्रमात प्रवेश घ्यावयाचे असतात हे लक्षात घ्यावं,  त्यांचे नुकसान...


कोरोनाच्या संसर्गाच्या भारतातल्या केसेस झपाट्याने वाढत असल्याचं एका सरकारी शास्त्रज्ञानं मला सांगितलं. फक्त मृत्यूदर काहीसा दिलासादायक आहे. सध्याचा भारतातला 16.3% मृत्यूदर हा जगभरातल्या कोरोनाची रुग्णसंख्या जास्त असणाऱ्या इतर अनेक देशांपेक्षा कमी आहे.

टेस्टिंगचं प्रमाण वाढल्यानेही काही प्रमाणात रुग्णसंख्या वाढलेली आहे. पण ज्या वेगाने हा विषाणू पसरतोय, त्यामुळे जाणकार चिंतेत आहेत.

भारतामध्ये हा विषाणू आल्याच्या 170 दिवसांनी देशाने 10 लाखांची रुग्णसंख्या गाठली. पण 40 ते 50 लाख रुग्णसंख्येचा आकडा भारताने फक्त गेल्या 11 दिवसांत ओलांडला. एप्रिलमध्ये देशात दररोज सरासरी 62 रुग्ण आढळत होते. सप्टेंबरमध्ये ही संख्या 87,000 पेक्षा जास्त झाली आहे.

गेल्या आठवड्यातल्या प्रत्येक दिवशी भारतात 90,000 नवीन रुग्ण नोंदवण्यात आले तर रोज 1,000 पेक्षा जास्त मृत्यू झाले. देशातल्या 7 राज्यांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण सर्वाधिक आहे. या राज्यांतली लोकसंख्या देशाच्या एकूण रुग्णसंख्येच्या 48% आहे.

एकीकडे कोरोनाचा संसर्ग वाढतोय तर दुसरीकडे ऑफिसेस, सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था, रेस्टॉरंट्स, जिम  या गोष्टी पुन्हा सुर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ू केल्या जात आहेत. अर्थव्यवस्थेतमध्ये सध्या झालेली घसरण ही गेल्या काही दशकांतली सर्वात मोठी घसरण आहे आणि परिस्थिती सुधारण्यासाठी कामकाज पुन्हा सुरू करण्यात येतंय.

जगातला सर्वात कठोर लॉकडाऊन भारतात लावण्यात आला. या काळात लोक घरात होते, उद्योग बंद होते आणि असंघटित क्षेत्रातल्या कोट्यवधी कामगारांच्या नोकऱ्या गेल्या आणि त्यांना पायी चालत वा बस आणि ट्रेननी प्रवास करत गावी परतावं लागलं.

पण एकीकडे संसर्गाचं प्रमाण आणि रुग्णसंख्या वाढत असताना अर्थव्यवस्थेचं कामकाज सुरू करणं हे लॉकडाऊनचा बसलेला फटका दर्शवणारं असल्याचं नोमुरा इंडिया बिझनेस रिडम्पशन इंडेक्स म्हणतो.

संसर्गग्रस्तांचा आकडा असू शकतो बराच अधिक

आतापर्यंत 50 लाखांपेक्षा जास्त भारतीयांची कोरोनासाठीची चाचणी पॉझिटिव्ह आलेली आहे आणि दररोज देशभरात 10 लाखांपेक्षा जास्त चाचण्या होत आहेत. पण तरीही जगाच्या तुलनेत चाचण्यांचं हे प्रमाण कमी आहे. Epidemiologist म्हणजे जागतिक साथीच्या आजारांच्या तज्ज्ञांच्या मते भारताल्या संसर्गग्रस्तांची संख्या प्रत्यक्षात बरीच जास्त असण्याची शक्यता आहे.

सरकारने केलेल्या अँटीबॉडी टेस्टवर आधारित पाहण्यांनुसार मेच्या सुरुवातीला 64 लाख संसर्गग्रस्त देशात होते, असा अंदाज वर्तवण्यात आलाय. पण याकाळात नोंदवण्यात आलेली रुग्णसंख्या मात्र 52,000 आहे.

मिशिगन विद्यापीठातले बायोस्टॅस्टिस्टिक्स आणि एपिडेमओलॉजी (Epidemiology) च्या प्राध्यापक भ्रमर मुखर्जी यांनी या जागतिक साथीचा अभ्यास केलाय. त्यांच्या मॉडेल्सवरील आकडेवारीनुसार भारतात सध्याच्या घडीला 10 कोटी संसर्गग्रस्त आहेत.

त्या सांगतात, "मला वाटतं भारत हर्ड इम्युनिटीच्या दिशेने जातोय. मास्क वापरणं किंवा सोशल डिस्टन्सिंग पाळणं यासारख्या गोष्टींकडे लोक गांभीर्याने घेतायत का याविषयी मला शंका आहे. कदाचित हे सवयीमुळे असू शकतं, किंवा या आजाराचं पुरेसं गांभीर्य माहित नसल्याने, वैताग आल्याने, किंवा यातलं काहीच न पटल्याने असं होण्याची शक्यता आहे. रोजचे हजार मृत्यू हे नॉर्मल वा सवयीचे झाल्यासारखं वाटतंय."

लोकसंख्येतल्या बहुसंख्य जणांना एखाद्या विषाणूची लागण होऊन गेली की त्यांच्यामध्ये त्यासाठीची रोग प्रतिकारक शक्ती निर्माण होते आणि परिणामी या विषाणूचा प्रसार मंदावतो, याला हर्ड इम्युनिटी म्हणतात.

जोपर्यंत संसर्ग झपाट्याने पसरतोय, तोपर्यंत अर्थव्यवस्थेत सुधारणा होणार नाही. हॉस्पिटल्स आणि आरोग्य...


कोरोनातून बरे झाल्यानंतर अशोक चव्हाण यांनी बीबीसी मराठीला मुलाखत दिली.

कोरोना झाल्यानंतर मेल्याशिवाय स्वर्ग दिसत नाही, या म्हणीचा प्रत्यय आल्याचं त्यांनी सांगितलं, तर त्यांच्या मुंबईत उपचार घेण्यावरून एक व्यक्ती प्रसिद्धीसाठी राजकारण करत असल्याचा आरोपही त्यांनी यावेळी केला.

बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी नीलेश धोत्रे यांनी अशोक चव्हाण यांच्याशी संवाद साधला.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

प्रश्न - तुमची तब्येत कशी आहे?

उत्तर - माझी तब्येत चांगली आहे. मी सध्या घरी आहे. माझा कोव्हिड-19 चा रिपोर्ट निगेटिव्ह आल्यानंतर मला डिस्चार्ज देण्यात आला. सध्या गेले 3-4 दिवस मी होम क्वारंटाईन आहे.

प्रश्न - तुम्हाला कोव्हिडची लक्षणं दिसत आहेत, हे केव्हा लक्षात आलं?

उत्तर - लॉकडाऊन जाहीर झाल्यापासून मी नांदेडमध्येच होतो. तिथे लोकांना मदत करण्याचं काम मी सुरू केलं होतं. त्यासाठी प्रत्येक तालुक्यात भेटी देत होतो. स्थलांतरित मजुरांचे प्रश्न, जीवनावश्यक वस्तूंचं लोकांना वाटप यांसारख्या गोष्टींवर मी लक्ष देत होतो. तेवढ्यात विधानपरिषदेची निवडणूक होणार असल्याने मला मुंबईला जाव लागलं. ती निवडणूक बिनविरोध झाल्याने... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मी पुन्हा नांदेडला परतलो.

रेड झोनमधून आल्यामुळे मी नांदेडला चार-पाच दिवस घरी थांबलो. यावेळी माझ्या तपासण्या डॉक्टरांनी केल्या. पण मुंबईहून आल्याच्या पाचव्या दिवशी माझा एक्स-रे काढण्यात आला. त्यात कोव्हिडची लक्षणं दिसून आली. ते कळताच मी लगेच मुंबईला निघून आलो. मुंबईला आल्यावर सुदैवाने मला उपचार मिळाले आणि लवकर डिस्चार्ज मिळाला.

प्रश्न - जेव्हा तुम्हाला कोरोना झाल्याचं कळलं, तेव्हा तुमच्या मनात नेमकी काय भावना आली?

उत्तर - मेल्याशिवाय स्वर्ग दिसत नाही, या म्हणीप्रमाणेच माझी अवस्था झाली. कोरोनामुळे आजूबाजूला निर्माण झालेलं वातावरण आपण रोज पाहतोय. यामुळे मनात भीती निर्माण झाली. तसंच, मुंबईला आल्यावर कोरोनाग्रस्तांसाठी असलेल्या हॉस्पिटलमध्येच ठेवण्यात आलं होतं. त्यामुळे शेजारील रुग्णाचा आपल्याला संसर्ग होईल ही भीती सुद्धा वाटत होती. हॉस्पिटलमध्ये भरती झाल्यावर ही चिंता दोन-तीन दिवस मनात राहिली. मात्र, वेळेत उपचार झाले त्याने लवकर बरा झाला.

प्रश्न - तुमच्यावर कोणत्या प्रकारची ट्रीटमेंट करण्यात आली?

उत्तर - जी ट्रीटमेंट सामान्यांवर करतात, तीच ट्रीटमेंट माझ्यावर करण्यात आली. इंट्राव्हेनस अँटीबायोटिक्स, हायड्रोक्लोरोक्वीनच्या गोळ्या देण्यात आल्या. कोणते विशेष उपचार केले नाहीत. जे उपचार इतरांवर केले तेच माझ्यावरही केले.

प्रश्न - आता तुम्ही यातून बाहेर पडण्यासाठी योगा किंवा व्यायाम करता आहात का? स्वतःसाठी वेळ द्यावं हे आता तुम्हाला वाटतं का?

उत्तर - स्वतःसाठी वेळ द्यावा, हे मला आता खरंच वाटायला लागलंय. मी तसा दररोज 18 तास काम करतो. राजकीय दौरे, लोकांच्या भेटीगाठी यामुळे स्वतःसाठी वेळ देणं एरवी अशक्य असतं. पण गेले 15 दिवस या आजारात काढल्यानंतर आता स्वतःसाठी वेळ द्यायला हवा, असं वाटतंय. त्यामुळे योगा करतो आहे आणि घरातल्या जीममध्ये व्यायमही करतोय.

प्रश्न - तुमच्या आजारपणाची बातमी गोपनीय राहायला हवी होती असं वाटतं का?

उत्तर - मी तसं माझं आजारपण अजिबात लपवलं नाही. ज्यादिवशी मला कोरोनाची लागण झाल्याचं मला समजलं. त्याच्या पुढच्या काही तासांतच संपूर्ण नांदेडमध्ये ही बातमी पसरली. राजकीय व्यक्तींच्या आरोग्याच्या बातम्या गोपनीय राहायला हव्यात असं मी मानत नाही. पण जेव्हा अशा बातम्या बाहेर कळतात, तेव्हा पाच - पन्नास फोन जास्त येतात. गेल्या 15 दिवसांत यामुळे अनेकांनी मला फोन करून लवकर बरे व्हा अशा शुभेच्छा दिल्या....


कोरोनानंतर धर्माचं स्वरूप बदलून जाईल का?

या काळात लोक देवावर नाराज होते की त्यांच्या श्रद्धा अधिकच दृढ झाल्या हे पाहावं लागेल.

कोरोनानंतरच्या जगात धार्मिक श्रद्धा कशा बदलतायत?

याच रामायण मालिकेत सीतेची भूमिका करणाऱ्या अभिनेत्री दीपिका चिकालीया टोपीवाला यांच्यामते कोरोना व्हायरसच्या साथीनंतर जग आणखी अध्यात्मिक होईल. भारतातील मोठी लोकसंख्या 'निसर्ग आणि अध्यात्मा'च्या वाटेला जाईल असं त्या सांगतात. बागांमध्ये ध्यानाला बसलेल्या लोकांची संख्या वाढल्याचेही दिसेल असं त्या म्हणतात.

अजमेरमधील पूजनीय सूफी संत ख्वाजा मोईनुद्दिन चिश्ती यांच्या दर्ग्याची देखभाल करणारे सय्यद गोहर या व्हायरसला अल्लाचा प्रकोप मानतात.

कोरोना व्हायरसला मशिदीत घुसण्याला देवदूतच रोखतील असं गोहर आणि त्यांचे अनेक अनुयायी मानतात.

तर काही लोकांना गोमुत्र पिऊन कोरोनापासून सुटका होते असं वाटतं.

त्यामुळे कोरोनाला दूर ठेवण्यासाठी धार्मिक प्रतीकं आणि प्रथांना अधिकृत मान्यताच मिळाली आहे असं वाटतं.

सेंटर फॉर द स्टडी ऑफ डेव्हलपिंग सोसायटीजचे डॉ. हिलाल अहमद म्हणतात, आधुनिक धर्मांमध्ये आणि विज्ञानात कोणताही संघर्ष नाही. इतकं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च नाही तर त्यांनी विज्ञान योग्य असल्याची मान्यताही दिली आहे. त्यांच्यासमोर एखादी अभूतपूर्व गोष्ट आली की आपल्या धर्मात ती आधीपासूनच होती असं ते सांगतात.

धर्मांसाठी 'न्यू नॉर्मल'

एखाद्या बाबतीतील अनिश्चितता त्रासदायक असते. परंतु जोपर्यंत एखादी लस तयार होत नाही आणि ती सगळ्या लोकांना दिली जात नाही तोपर्यंत लोकांना या नव्या कोरोनोत्तर जगात आपलं रोजचं जगणं सुरू करता येणार नाही. त्यासाठी काही महिने किंवा वर्षं लागू शकतात असं तज्ज्ञ म्हणतात.

भारतातले लोक पूर्वीपेक्षा जास्त धार्मिक होतील की त्यांची शास्त्रीय समज चांगली विकसित होईल याचा अंदाज लावणं कठीण आहे. तरिही या गोंधळाच्या स्थितीतही काही संकेत मिळत आहेत.

दिल्लीमध्ये राहणाऱ्या सामाजीक कार्यकर्त्या गीता शर्मा यांचं उदाहरण घेऊ. त्या एक स्मार्ट आणि स्वतःवर विश्वास ठेवणाऱ्या कार्यकर्त्या आहेत. लॉकडाऊनमध्ये कोणतीही तक्रार न करता त्या जगत आहेत. त्यामागे काय कारण असावं असं विचारल्यावर त्या याचं श्रेय ध्यान करण्याला देतात.

त्यांच्यामते त्या आता जास्तच अध्यात्मिक झाल्या आहेत. देवानं आपल्याला अध्यात्माच्या दिशेने जाण्यासाठी एक संधी दिली आहे असं त्याचं मत आहे.

गीता या पत्रकार आहेत, या सध्याच्या काळात त्यांना स्वतःबरोबर वेळ घालवणं आवडतं. कोव्हिडच्या संकटाबाबत त्यांच्या मनात कोणत्याच भावना नाहीत. त्या म्हणतात कोरोना काही शाप नाही तर हा आपल्याला मिळालेला एक धडा आहे, ध्यान करणं हेच त्याला उत्तर आहे.

बंगळुरूमध्ये मोठा आश्रम चालवणारे श्री श्री रवीशंकर यांचे जगभरात लाखो अनुयायी आहेत. कोरोनामुळे आलेल्या दुःखावर उतारा म्हणून ध्यान करा असा संदेश त्यांनी एका व्हीडिओमार्फत दिला आहे.

सय्यद गोहर यांच्यामते लोक आता जास्त अध्यात्मिक होतील आणि अल्लाच्या अधिक जवळ येतील.

ऑनलाइन प्रार्थनांचं युग

भारतात दोन महिन्यांहून अधिक काळ मशिदी, मंदिरं, चर्च, गुरुद्वारा बंद होत्या. 8 जन रोजी मंदिरं पुन्हा सुरू झाली आहेत. अर्थात त्यासाठी नियमावली आणि निर्बंध आहेत.

धार्मिक जगात सामाजिक अंतर ठेवण्याला मान्यता मिळत असल्याचं दिसतं. एकेकाळी या जागांवर गर्दी केली जायची.

महाराष्ट्रासारख्या राज्यांमध्ये अजूनही धार्मिक स्थळं सामान्य जनतेसाठी उघडलेली नाहीत. मात्र इंटरनेटवरुन दर्शन घेण्याची सोय करण्यात आलेली आहे. अजमेरच्या दर्ग्यात दरवर्षी लाखो लोक येऊन जातात. राजस्थानमधील कोटा इथं राहाणारे दुकानदार खुर्शीद...


कोरोनाने रोजगाराचं काय होणार?

अर्थशास्त्राचं नोबेल पटकावणाऱ्या अभिजीत बॅनर्जी आणि एस्टर ड्युफलो यांनीही तेव्हाच सांगितलं होतं की, जगभरातल्या देशांना मोठ्या लोकसंख्येला चरितार्थाची साधनं पुरवावी लागतील कारण सगळ्यांना रोजगार मिळू शकणार नाही.

आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या मुद्यावरून बराच खल सुरू होता. कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणालीच्या माध्यमातून कोणती कोणती कामं होऊ शकतील? कोणाच्या नोकऱ्या राहतील आणि वाचतील?

एकीकडे जगभरातील उद्योगपती सगळं काम स्वयंचलित पद्धतीने कसं होईल याची स्वप्नं बघत होते, तर दुसरीकडे सरकार आणि समाजातील अनेकांना कोट्यवधी तरुणांच्या रोजगाराचं काय याची चिंता लागून राहिली होती.

युवाल नोआ हरारी यांनी 21 lessons for the 21st Century या पुस्तकात एकविसाव्या शतकातील 21 गोष्टी सांगतात. त्यात रोजगार दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. नव्या पिढीसाठी हा धोक्याचा इशारा आहे. आता शाळा, महाविद्यालयात शिकणाऱ्या पिढीला हे सांगणं आहे की, जेव्हा तुम्ही काम शोधू लागाल तेव्हा कदाचित नोकऱ्या नसतील.

संगणक आणि रोबो नजीकच्या भविष्यात बहुतांश नोकऱ्यांवर गदा आणतील अशी परिस्थिती नाही मात्र हे चित्र प्रत्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्षात यायला फार वर्ष जाणार नाहीत.

ते 2050 वर्षाचं कल्पनाचित्राची मांडणी करतात.

 'डेटा इज न्यू ऑईल' असं का म्हटलं जातं?

याच धर्तीवर एलेक रॉस यांनी पुढच्या दहा वर्षातील आव्हानांची मांडणी केली. येत्या दहा वर्षांत जे नवं तंत्रज्ञान येईल, नवे शोध लागतील यामुळे आपलं काम आणि आपला घरातला वावर कसा बदलेल याचा त्यांनी अभ्यास केला.

डेटा इज न्यू ऑईल

जग कसं बदलेल, डेटा इज न्यू ऑईल असं का म्हटलं जात आहे, कंप्युटर प्रोग्रॅमिंगहून माणसाच्या प्रोग्रॅमिंगपर्यंत पोहोचलेलं तंत्रज्ञान या सगळ्याचा आढावा रॉस यांच्या The Industries of The Future पुस्तकात घेण्यात आला आहे. वेगाने बदलणाऱ्या जगात केवळ टिकून राहण्यासाठी नव्हे तर प्रगती करायची असेल तर हे पुस्तक गाईड म्हणून काम करू शकेल.

यामध्ये डेटा काय किमया करू शकतं याची झलक आहे. रोबो आपली कामं कशी करू शकतो हेही दिलं आहे. कॉम्प्युटर कोडिंगचा वापर हत्यार म्हणून कसा केला जाईल याचीही शक्यता मांडण्यात आली आहे.

जमिनीवर होणाऱ्या तसंच हवेत होणाऱ्या लढायांपेक्षा सायबर युद्ध व्हर्च्युअल युद्धाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. तिसऱ्या जगातील देश म्हणजेच विकसनशील देशांना अमेरिकेसारखी सिलिकॉन व्हॅली उभी करता येईल का? तरुणांची बुद्धिमत्ता आणि गुणकौशल्यं यांचा योग्य उपयोग करून घेऊन चांगला समाज त्यांना घडवता येईल का?

मात्र हे सगळं चित्र 2020मध्ये प्रचंड प्रमाणात बदललं.

जे व्हायला नको ते घडून गेलं आहे. जगभरातील माणसं आरोग्य संकटाचा सामना करत आहेत. अनेक शंकाकुशंका सत्यात उतरल्या आहेत. निम्म्याहून अधिक जगाने लॉकडाऊनचा अनुभवलं आहे.

जगभरात एकाच वेळी विमान सेवा, हॉटेल-पर्यटन, ट्रेन बंद होणं ही अशक्यप्राय वाटलेली गोष्ट प्रत्यक्षात घडलं आहे. या बरोबरीने रोजगाराचं संकट गहिरं झालं. या समस्येबरोबरीने बाकी अडचणीही उभ्या ठाकल्या. आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना अर्थात आयएलओ याच प्रश्नाचा अभ्यास करत आहे की कोरोनामुळे किती जणांच्या नोकऱ्या गेल्या आहेत.

एप्रिलच्या अखेरीस म्हणजे यंदाच्या वर्षातील तिमाहीत जगभरात 18 कोटी नोकऱ्यांवर गदा आली आहे. पूर्णवेळ नोकऱ्यांची ही आकडेवारी आहे. अर्धवेळ किंवा रोजंदारीवर काम करणाऱ्या माणसांची आकडेवारी नाही. ऑगस्ट महिन्यात जारी करण्यात आलेली आकडेवारी भयावह आहे.

असं घडू शकतं असा विचार केला होता त्यापेक्षा परिस्थिती भीषण आहे. एप्रिल ते जून या कालावधीत जगभरात 14 टक्के काम होऊ...


कोरोनाबाधितांची वाढणारी संख्या पाहता मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी सर्वपक्षीय नेत्यांची महत्त्वाची बैठक आज (10 एप्रिल) घेतली.  या बैठकीत उपस्थित असलेल्या सूत्रांनी राज्यात पुन्हा एकदा कठोर लॉकडाऊन लावण्याचा विचार सुरू असल्याची माहिती बीबीसी मराठीला दिली.

उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनीदेखील सोमवारी (12 एप्रिल) कॅबिनेटमधल्या महत्वाच्या मंत्र्यांची बैठक बोलवली आहे. या बैठकीत राज्यात लॉकडाऊन लावलं तर पुरेशी तयारी आहे का? याचा आढावा घेतला जाईल. मुबलक अन्नधान्य साठा, आरोग्य यंत्रणेची तयारी, मजुरांबाबतची व्यवस्था या गोष्टींचाही आढावा या बैठकीत घेतला जाईल.

महाराष्ट्रात कोरोनाचा झपाट्याने पसरणारा संसर्ग दिवसेंदिवस चिंतेचा विषय बनत चाललाय. कोरोनाला रोखण्याचं मोठं आव्हान राज्य सरकारसमोर आहे. त्यामुळे राज्यात संपूर्ण लॉकडाऊनची चाचपणी महाविकास आघाडी सरकारकडून केली जातेय. त्यासाठीच उद्धव ठाकरे यांनी सर्वपक्षीय बैठक बोलावली होती.

या बैठकीला विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह आरोग्यमंत्री राजेश टोपे, महसूल मंत्री बाळासाहेब थोरात, सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण, विधान परिषदेचे विरोधी प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्षनेते प्रवीण दरेकर, चंद्रकांत पाटील हे व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे सहभागी झाले होते.

मनसे नेते राज ठाकरे हे या बैठकीला उपस्थित राहणार होते. मात्र, त्यांच्या हातावर शस्त्रक्रिया झाल्याने ते बैठकीला उपस्थित राहिले नाहीत.

मुख्यमंत्र्यांनी काय भूमिका मांडली?

"कोरोनाचे अनर्थचक्र थांबवायचे असेल तर काही काळासाठी का होईना पण कडक निर्बंध लावावेच लागतील. आपल्याला प्रथम जीव वाचविण्याला प्राधान्य द्यावे लागेल. ही जर आरोग्याची आणीबाणी असेल तर प्राधान्य हे नागरिकांच्या आरोग्याला आणि जीवाला असले पाहिजे," अशी भूमिका मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी मांडली.

 कडक निर्बंध लावतांना गरीब, श्रमिक, हातावर पोट असणाऱ्या वर्गाला त्रास होऊ नये ही सर्वांचीच  भूमिका आहे. त्यादृष्टीने विचार झाला पाहिजे आणि केला जाईल. पण दररोज झपाट्याने वाढणारा संसर्ग आणि रुग्णवाढ काहीही करून प्रथम रोखणे अतिशय गरजेचे आहे. सर्वानुमते एकमुखाने निर्णय घेऊन या संकटावर मात कशी करावी ते ठरविले पाहिजे. यासाठी लोकांमध्ये आपण सर्व पक्षांनी जागृती केली पाहिजे, असं मुख्यमंत्र्यांनी म्हटलं.

रुग्णसंख्या इतक्या वेगाने वाढते आहे की, आज आपण लॉकडाऊनबाबत निर्णय घेतला नाही तर उद्या आपोआपच लॉकडाऊनसारखी परिस्थिती उद्भवेल, अशी भीतीही उद्धव ठाकरे यांनी व्यक्त केली.

उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं की, एका बाजूला जनभावना आहे पण दुसऱ्या बाजूला कोरोनाचा उद्रेक आहे. अशा परिस्थितीत ही लढाई जिंकायची असेल तर थोडी कळ तर काढावीच लागेल

विरोधी पक्ष नेत्यांनी दिलेल्या सूचनांवर निश्चितपणे गांभीर्याने विचार  केला जाईल असं आश्वासनही त्यांनी दिलं.

'...तर लोक रस्त्यावर उतरतील'

निर्बंध असले पाहिजेत. पण, जनतेचा उद्रेकसुद्धा विचारात घ्यावा, असं मत विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी बैठकीत व्यक्त केलं.

"छोटे व्यवसायिक, रिटेलर्स, केशकर्तनालय आणि इतरही व्यवसायिक यांची भावना विचारात घ्यावी लागेल. कारण, सातत्याच्या आर्थिक संकटाने ते आता खचले आहेत. त्यांच्या समस्यांचा, विविध घटकांच्या आर्थिक संकटाचा विचार आता झाला नाही आणि आपण निर्बंध लावले, तर ते लोक पुन्हा रस्त्यावर उतरतील आणि मग आपण काही करू शकणार नाही. त्यामुळे त्यांना काही तरी मदत तातडीने द्यावी लागेल," असं फडणवीस यांनी म्हटलं.

फडणवीस यांनी म्हटलं की, कोणते क्षेत्र चालू शकते आणि कोणते पर्यायांसह चालू शकते, याचे काही सूत्र ठरविले...


कोरोनामुळे अत्यंत कमी लोकांनाच यात्रेची परवानगी देण्यात आली आहे. सौदी अरेबियात राहत असलेल्या विदेशी नागरिकांना देखील यात्रेला जाता येऊ शकतं.

दरवेळी अंदाजे 20 लाख लोक हज यात्रा करतात. पण यावर्षी कोरोनामुळे खूप कमी लोक यात्रेला जाऊ शकतील.

कोरोनाचं संकट असल्यानं मर्यादित लोकांनाच हज यात्र करण्याची परवानगी दिली जाईल असं सौदी अरेबियाने जून महिन्यातच स्पष्ट केलं होतं.

कोरोनाचा प्रसार होऊ नये, यासाठी सोशल डिस्टन्सिंग किंवा इतर खबरदारीचे उपाय करण्यात आलेत. त्यानुसार हा निर्णय सौदी अरेबियानं घेतला.

सौदी अरेबियातले जे लोक हजसाठी येतील, त्यांच्या आरोग्य सुरक्षेसाठीही सर्व उपाययोजना केल्या जातील.

इस्लामिक कॅलेंडर चंद्रानुसार बदलत राहतं. हज बकरी ईदच्या काळात असते. मात्र यंदा हजचं आयोजन जुलै महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात होत आहे.

इस्लामच्या पाच मूलभूत स्तंभांपैकी शेवटचा स्तंभ हज मानला जातो. शारीरिक आणि आर्थिक रुपानं सक्षम असलेले मुस्लीम नागरिक आयुष्यात एकदा तरी हजची यात्रा करण्याची इच्छा बाळगून असतात.

कोरोनाचं आरोग्य संकट पाहता, यंदा हज यात्रा रद्दच होते की काय, असा अंदाज वर्तवला जात हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ता. मात्र, सौदी अरेबियानं यात मध्यम मार्ग काढत, आरोग्य सुरक्षेची खबरदारी घेऊन केवळ सौदी अरेबियातील भाविकांनाच हजला येण्याची परवानगी दिली.

एप्रिल महिन्यातच सौदी अरेबियातील हजसंबंधी मंत्री मोहम्मद सालेह बंतेन यांनी जगभरातील भाविकांना सांगितलं होतं की, हजला येणाऱ्यांच्या आरोग्याची सौदी अरेबियाला काळजी आहे. त्यामुळे कुणीही हजला येण्यासाठी बुकिंग करण्याची घाई करू नये.

सौदी अरेबियात आजच्या घडीला कोरोनाचे एकूण एक लाख 61 हजारहून अधिक रुग्ण आहेत. 307 जणांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला आहे. गेल्याच आठवड्यात सौदी अरेबियानं लॉकडाऊन हटवलंय.

हज यात्रा का करतात?

इस्लामच्या एकूण पाच स्तंभांपैकी हज हा पाचवा स्तंभ आहे. स्वस्थ आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम मुसलमानांकडून एक अपेक्षा असते की, जीवनात एकदा तरी त्यांनी हज यात्रा केली पाहिजे. हज यात्रेकडे भूतकाळातली पापं मिटवण्यासाठीचं योग्य स्थान म्हणून पाहिलं जातं.

असं मानलं जातं की, हज यात्रेनंतर एखाद्या व्यक्तीचे सगळे पाप माफ केले जातात आणि तो आपलं आयुष्य पुन्हा नव्याने सुरू करू शकते.

आयुष्यात एकदा तरी हज यात्रा करावी, अशी बहुतांश मुसलमानांची इच्छा असते. जे हज यात्रेचा खर्च करू शकत नाहीत, त्यांचा खर्च धार्मिक नेते आणि संघटना करतात. काही मुसलमान असेही आहेत जे आपली जन्मभराची कमाई हज यात्रेसाठी वाचवून ठेवतात. जगातल्या काही भागातले मुसलमान हजारो किलोमीटर चालून काही महिन्यांमध्ये मक्का गाठतात.

मुसलमानांसाठी इस्लामचे पाच स्तंभ खूप महत्त्वाचे आहेत, जे पाच संकल्पांप्रमाणे आहेत.

हे आहेत इस्लामचे 5 स्तंभ

तौहीद - एक अल्लाह असून मोहम्मद हे त्याने पाठवलेले प्रेषित आहेत. यावर प्रत्येक मुसलमानाचा विश्वास असणं आवश्यक आहे

नमाज - दिवसातून पाच वेळा नियमानुसार नमाज पढणं गरजेचं आहे

रोजा - रमजानच्या काळात उपास ठेवावा

जकात - गरीब आणि गरजूंना दान करणं

हज - मक्केला जाऊन येणं

हज यात्रेचा इतिहास काय आहे?

जवळजवळ चार हजार वर्षांपूर्वी मक्केचं मैदान पूर्णतः निर्जन होतं. मुसलमान असं मानतात की, अल्लाहने प्रेषित पैगंबर अब्राहम (ज्यांना मुसलमान इब्राहिम म्हणतात) यांना आदेश दिला की, त्यांनी त्यांची पत्नी हाजरा आणि मुलगा इस्माईल यांना पॅलेस्टाईनमधून सौदी अरेबियामध्ये आणावं, जेणेकरून त्यांची पहिली पत्नी सारा हिच्या ईर्ष्येपासून त्या दोघांना (हाजरा आणि इस्माईल) वाचवता येईल.

मुसलमान असंही मानतात की, अल्लाहने...


कोरोनामुळे अनेक उद्योगांना झळ बसली त्यामध्ये बांधकाम क्षेत्र हे सर्वांत मोठं आहे. भारतासारख्या विकसनशील देशामध्ये गृहबांधणी उद्योग अत्यंत वेगाने वाढणारा उद्योग होता. मात्र गेल्या काही वर्षांतील स्थितीचा आणि कोरोनाचा त्यावर परिणाम झाला आणि हा उद्योग संकटांच्या अधिकाधिक गर्तेत गेला.

या उद्योगाला संकटातून बाहेर काढण्यासाठी लोकानी घर खरेदीसाठी प्रयत्न करावेत यासाठी वेगवेगळी सरकारं प्रयत्न करत आहेत. महाराष्ट्र सरकारनेही बुधवारी (26 ऑगस्ट) स्टॅम्प ड्युटी म्हणजे मुद्रांक शुल्क कमी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

महाराष्ट्र सरकारचा निर्णय काय आहे?

यावर्षी आतापर्यंत मुद्रांक शुल्क 5 टक्के इतकं आकारलं जात होतं आता 31 डिसेंबरपर्यंत ते 2 टक्क्यांवर आणण्यात आलं आहे. तसेच 1 जानेवारी ते 31 मार्च 2021 पर्यंत ते 3 टक्के इतकं आकारण्यात येणार आहे. यामुळे घरखरेदीला चालना मिळेल अशी अपेक्षा आहे.

मुद्रांक शुल्क म्हणजे काय?

मालमत्ता खरेदी करताना जे मुद्रांकापोटी शुल्क द्यावं लागतं त्याला मुद्रांक शुल्क किंवा स्टॅम्प ड्युटी असं म्हटलं जातं. हे शुल्क महानगरं, शहरं आणि गावांनुसार बदलतं.

मुद्रांकशुल्क शोधण्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

साठी तसेच मालमत्तेचं बाजारमूल्य पाहाण्यासाठी वेबसाइटच्या या पेजवर जा.

मुद्रांक शुल्क राज्यनिहाय वेगवेगळंही असतं. आपल्याला नक्की किती मुद्रांक शुल्क लागेल हे जाणून घेण्यासाठी आपण खरेदी करत असलेल्या मालमत्तेचं बाजारमूल्य तुम्हाला माहिती असावं लागतं. ते मूल्य तुम्हाला http://www.igrmahhelpline.gov.in या महाराष्ट्र शासनाच्या संकेतस्थळावर मिळू शकतं.

मुद्रांक शुल्क कसं भरायचं?

महाराष्ट्रात मुद्रांक शुल्क ई-पेमेंटद्वारे, फ्रँकिंगद्वारे किंवा पारंपरिक स्टॅम्प, चिकटवायचे स्टॅम्प विकत घेऊन भरता येतं. प्रत्येक जिल्ह्याच्या कोषागार किंवा उपकोषागार कार्यालयात ते भरता येतं किंवा परवानाधारक स्टॅम्प विक्रेत्यांकडे देता येतं.

मुद्रांक शुल्क भरायला उशीर झाला तर...

मुद्रांक शुल्क भरण्यास विलंब झाल्यास कमी भरलेल्या मुद्रांक शुल्काच्या रकमेवर दरमहा 2% याप्रमाणे दंडाची आकारणी केली जाते.

हा दंड दस्तऐवजावर पहिली स्वाक्षरी केल्याच्या दिनांकापासून ते कमी पडलेले मुद्रांक शुल्क शासनजमा करण्याच्या दिनांकापर्यंत आकारला जातो.

असे कमी पडलेले मुद्रांक शुल्क आणि दंड निश्चितीची कार्यवाही संबंधित मुद्रांक जिल्हाधिकारी यांच्याकडून केली जाते. या दंडाची कमाल मर्यादा कमी पडलेल्या मुद्रांक शुल्काच्या रकमेच्या दुप्पट (200%) इतकी असते.

परंतु याप्रमाणे मुद्रांकाची रक्कम मागणी करूनही मुद्रांक शुल्क आणि दंडाची रक्कम न भरल्यास जमीन महसुलाची थकबाकी समजून कारवाई केली जाते आणि मिळकतीची जप्ती तसंच विक्री करून मुद्रांक शुल्क आणि दंडाची रक्कम वसूल केली जाते.

त्यामुळे शासनाच्या वर दिलेल्या संकेतस्थळावरून योग्य ती माहिती घेऊनच व्यवहार पूर्णत्वास नेले पाहिजेत.

खरेदी करण्याची ही योग्य वेळ आहे का?

महाराष्ट्रात स्टॅम्प ड्युटी कमी झाली असली तरी ही घरखरेदीची योग्य वेळ आहे का यावर मतमतांतरं असू शकतात.

कोरोनामुळे आलेल्या एकप्रकारच्या अनिश्चिततेमुळे नवी गुंतवणूक करण्याऐवजी पैसे साठवण्याकडे (इनव्हेस्टमेंट ऐवजी सेव्हिंग) लोकांचा कल असू शकतो. त्यामुळे लोकांकडील पैसा बाजारात येण्यासाठी वाट पाहावी लागेल. ज्या लोकांकडे घर खरेदीसाठी रक्कम तयार असेल किंवा त्यांचे आर्थिक नियोजन आधीपासून झालं असेल अशा व्यक्तींना सध्या स्टॅम्प ड्युटी कमी असण्याच्या वेळेचा विचार करता येईल.

याबाबत बोलताना रिअल इस्टेट क्षेत्रातले जाणकार मोहित गोखले म्हणाले, "स्टँप ड्यूटी कमी केल्याने...


कोरोनामुळे आपलं आयुष्य आता नेहमीकरता बदलून जाणार आहे का?

कोरोनापूर्वी म्हणजे फेब्रुवारी महिन्यापर्यंत आपण जसं आयुष्य जगत होतो, तसं आता आपण परत जगू शकू? की आता काही गोष्टी कायमच्या बदलल्या आहेत?

अनेक तज्ज्ञांच्या मते आता काही गोष्टी कायमच्या बदलू शकतात आणि पूर्वी जे नॉर्मल वाटायचं, ते आता होऊ शकणार नाही. आता अशा अनेक नवीन गोष्टी असतील ज्या आपल्यासाठी नॉर्मल झालेल्या असतील.  पाहूया गोष्ट नव्या नॉर्मलची.. सोप्या शब्दांत.

नवं नॉर्मल म्हणजे काय?

चीनच्या ज्या वुहान शहरातून कोनोना व्हायरसच्या प्रसाराची सुरुवात झाली, तिथे 76 दिवस लॉकडाऊन होतं. त्यानंतर जेव्हा गोष्टी सुरू झाल्या, तेव्हा त्या आधीसारख्या नव्हत्या. त्या शहराचा आणि तिथल्या लोकांचा चेहरामोहराच बदललेला होता.

जगात अनेक देशांमध्ये हेच होतंय. लॉकडाऊन करूनही कोव्हिड रुग्णांची संख्या काही शून्य होत नाहीये. लस यायला किमान वर्ष किंवा दीड वर्षापेक्षाही जास्त वेळ लागू शकतो. वर्ष-दीड वर्ष लॉकडाऊन करून ठेवणं कोणत्याही देशाला शक्य नाहीये.

या काळात आपल्याला आयुष्यात काही मूलभूत बदल करावे लागतील. या बदलांसकटचं जे आपलं आयुष्य असणार आहे, ते ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

असेल आपलं नव नॉर्मल आयुष्य. ते स्वीकारण्यावाचून गत्यंतर नाही.

स्पेनने अलिकडेच आपला 'एक्झिट प्लॅन' अमलात आणायला सुरुवात केली. जून अखेरपर्यंत देशाला 'न्यू नॉर्मल'कडे न्यायचंय असं पंतप्रधान सांचेझ यांनी म्हटलंय,

ब्रिटनमध्ये सुद्धा याचीच चर्चा सुरू आहे. परराष्ट्र मंत्री सचिव डॉमिनिक राब यांनीही म्हटलं होतं की, ब्रिटनला लॉकडाऊन संपवण्यासाठी सगळे निर्बंध हटवून चालणार नाहीत. तर देशाला एका 'न्यू नॉर्मल'कडे जावं लागेल. शाळा-दुकानं सगळीकडे सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम आता कायम राहतील. पण त्याहून खूप जास्त बदल आपल्या आयुष्यात होऊ शकतात.

प्रवास आणि भटकंती बंद?

भारतात अजूनही विमानप्रवास बंद आहे. अनेक देशांनी तर प्रवासावर दीर्घकाळासाठी निर्बंध घातलेत. अर्जेंटिनाने सप्टेंबरपर्यंत सर्व विमानप्रवासावर बंदी घातलीय. युकेच्या एका मंत्र्याने अलिकडेच म्हटलं होतं की, लोकांनी उन्हाळ्याच्या सुटीत प्रवास करण्याचे प्लॅन करू नयेत.

अमेरिकेतल्या अनेक बड्या विमान कंपन्यांनी आपली विमानसेवा हळूहळू सुरू करत असताना आता प्रवाशांना तसंच आपल्या कर्मचाऱ्यांना विमानातही मास्क लावून बसण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.

हाँगकाँग एअरपोर्टवर तर फुल बॉडी सॅनिटायझर्स बसवले गेलेत. ते 40 सेकंदात सर्व जिवाणू आणि विषाणू मारू शकतात असा दावा इथल्या प्रशासनाने केलाय.

ब्रिटनमध्ये एअरपोर्टभर सॅनिटायझर्सची सोय केली गेलीय. अमेरिकेत Transport Security Administration ने सूचना दिल्या आहेत की, सिक्युरिटी स्क्रिनिंगपूर्वी आणि ते झाल्यानंतर प्रवाशांनी 20 सेकंद हात धुवावे.

आता विमानात किंवा ट्रेनमध्ये किंवा बसमध्ये खेटून बसता येणार नाही. गर्दी करता येणार नाही. सध्या ग्रीन झोनमध्ये बसेस सुरू आहेत, तिथेही बसमध्ये क्षमतेच्या 50 टक्केच लोक प्रवास करू शकत आहेत. मजुरांसाठीच्या विशेष रेल्वे गाड्यांमध्येही अंतराअंतरावर लोक प्लॅटफॉर्मवर उभे होते आणि आत शिरल्यावरही अंतर राखूनच बसले-झोपले.

इटली हे पर्यटकांचं आवडतं ठिकाण. तिथे बीचवर सुटीसाठी जाणाऱ्यांची संख्या मोठी असते. युरोपातल्या इन्सटिट्यूट ऑफ टुरिझम रिसर्चचे उल्फ सोनटाग म्हणतात, "इटलीत समुद्रकिनाऱ्यावर सनबाथ घेत असणाऱ्या पर्यटकांना आपल्या सभोवती प्लेक्सिग्लासचे पडदे असण्याची सवय करून घ्यावी लागू शकते. सोशल डिस्टन्सिंग हे जर उद्दिष्ट असेल तर याची सवय करून घ्यावी लागेल. भूमध्य समुद्राजवळच्या रिसॉर्ट्समध्येही स्विमिंगपूल उघडतील...


कोरोनामुळे आर्थिक भार

आधीच रोजगारावर परिणाम झालेला आणि त्यातच ज्यांच्यावर कोरोना संसर्ग झेलण्याची वेळ आली त्यांना रुग्णालयांनी लावलेल्या वारेमाप बिलांचा भुर्दंड पडला. केंद्र सरकारने लोकांकडे सध्या असलेल्या मेडिक्लेम किंवा आरोग्य विम्यामध्येच कोव्हिड उपचारांचा समावेश करणं विमा कंपन्यांसाठी सुरुवातीला अनिवार्य केलं. त्यानंतर काही कंपन्यांनी स्वत:हून 'कोव्हिड रक्षक' आणि 'कोव्हिड कवच' अशा विमा योजना बाजारात आणल्या.

पण, त्यानंतरही लोकांना रुग्णालयात झालेला सगळा खर्च मिळालेला नाही. तर काही जणांना कॅशलेस म्हणजे स्वत: एकही पैसा न भरता विमा कंपनीकडून रुग्णालयाला परस्पर बिल चुकतं होण्याचा फायदा मिळालेला नाही.

लोकांच्या तक्रारी आहेत त्या खरं तर प्रकरणानुसार बघायला हव्या. पण, सध्या आपण काही प्रातिनिधिक उदाहरणं बघूया आणि सर्वसामान्यपणे कोव्हिड उपचारांसाठी आपण कुठलं विमा कवच घेतलं पाहिजे, विम्याबद्दल तक्रारी असतील तर त्याचं निराकरण कुठे होतं, हे बघूया…

हॉस्पिटल बिलांबद्दल लोकांच्या काय तक्रारी आहेत?

अंकित हा 27 वर्षांचा एका नावाजलेल्या कंपनीत काम करणारा तरुण आहे. दीड महिन्यांपूर्वी कोरोनाने त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यांना गाठलंच. आणि त्यांना रुग्णालयात भरती होण्याचा सल्ला मिळाला. आपल्याकडे कंपनीने दिलेला आरोग्य विमा आहे असं म्हणत अंकित यांनी जवळचं मोठं खाजगी रुग्णालय निवडलं.

तीन दिवसांच्या उपचारांनंतर रुग्णालयाने त्यांना सांगितलं की हे तुमचं प्रोव्हिजनल बिल आहे आणि यातले अठरा हजार तुम्हाला आताच भरावे लागतील. तर पुढचे उपचार मिळतील.

पूर्ण रक्कम काय आताचे अठरा हजार रुपये भरणंच अंकित यांच्यासाठी कठीण होतं. तरुण वय आणि कौंटुबिक जबाबदाऱ्या यामुळे बचत फारशी नव्हती आणि पुढचा खर्च बघून त्यांनी रुग्णालयातून काढता पाय घेतला.

कोव्हिड असताना रुग्णालयातून पळाले म्हणून मुंबई महानगरपालिकेनं उलट त्यांच्यावर कारवाई केली.

पैसे

दुसरं उदाहरण आहे प्रशांत या मध्यमवयीन इसमाचं. कोरोनाची पहिली लाट संपता संपता त्यांना संसर्ग झाला. कंपनीच्या आरोग्य विम्यात कुठल्या रुग्णालयात कॅशलेस सोय होईल, त्या रुग्णालयाचा साधारण खर्च किती असेल याचा अंदाज घेऊन त्यांनी रुग्णालयाची निवड केली.

पण, रुग्णालयातल्या चौदा दिवसांचं बिल होतं 4 लाखांच्या घरात आणि यातले 60% पैसेच विमा कंपनीने देऊ केले. ते देण्यासाठी दीड महिन्यांपेक्षा जास्त कालावधी लावला. मध्ये प्रशांत यांना स्वत:ला रुग्णालयात दीड लाख रुपये जमा करावे लागले.

या दोन्ही उदाहरणांमध्ये नावं बदलण्यात आली आहेत आणि ही प्रातिनिधिक उदाहरणं आहेत. पण, आतापर्यंत अनेकांनी कोव्हिड उपचारांनंतर विम्याचे पैसे मिळवताना आलेल्या अडचणींबद्दल तक्रारी केल्या आहेत.

एकतर कोव्हिडचे उपचार खर्चिक आहेत, औषधं महाग आहेत. सॅनिटायझेशन, मास्क आणि पीपीई किट यांचा अतिरिक्त खर्च रुग्णालयांना करावा लागत आहे आणि ते पैसे शेवटी रुग्णाकडून वसूल केले जात आहेत. या खर्चाचे पैसे विमा कंपनीकडून मिळवताना लोकांच्या मात्र नाकी नऊ येत आहेत.

उपचारांचा खर्च भागवायला आरोग्य विमा पुरेसा आहे का?

पहिलं जे उदाहरण आहे त्यासाठी आर्थिक नियोजन सल्लागार देवदत्त धनोकर माहितीचा अभाव आणि आर्थिक निरक्षरता या गोष्टींना दोष देतात.

कुटुंब चालवताना आकस्मिक येणाऱ्या संकटांसाठी निधीची तरतूद करणं आणि कुटुंबाच्या सहा महिन्यांचा खर्चाची व्यवस्था लगेच पैसे उपलब्ध होतील, असा प्रकारे करणं ही आर्थिक नियोजनाची पहिली पायरी आहे, असं धनोकर सांगतात. त्यामुळे अचानक येणाऱ्या खर्चासाठी कुटुंबाने तयार असलं पाहिजे अशी त्यांची भूमिका आहे.

तर आरोग्य विमा घेताना तो माहितगार...


कोरोनामुळे जगात लॉकडाऊन सुरू आहे. उद्योगधंदे बंद पडलेत आणि देशांच्या अर्थव्यवस्था बिकट परिस्थितीचा सामना करतायत. आणि म्हणूनच कोरोनाचा मुकाबला करण्यासाठी लागणारं आर्थिक पाठबळ उभं करताना अनेक देशांची दमछाकही होतेय.

कोरोनाचं संकट भारतात येण्यापूर्वीच भारतीय अर्थव्यवस्था घरंगळत चाललीये का, यावर अनेक प्रश्न उपस्थित झाले होते.

त्याला कारणही तसंच होतं कारण भारताचा विकासदर अपेक्षेइतका नव्हता. त्यानंतर देशात लॉकडाऊनची घोषणा झाली आणि अर्थव्यवस्थेला ब्रेक लागला.

पण 28 मार्चला कोरोनाचा सामना करण्यासाठी पंतप्रधान मोदी यांनी PM Cares Fund ची घोषणा केली आणि कोरोनाविरुद्धच्या लढाईत सहभागी होण्याचं देशाला आवाहन केलं.

पण या नवीन फंडवर अनेकांनी आक्षेप घेतलाय. PM National Relief Fund असताना आता या नवीन फंडाची खरंच गरज आहे का? आणि याचं ऑडिट करण्यात यावं अशी मागणी काँग्रेसचे खासदार राहुल गांधी यांनी केलीये.

यावरून आता PM Cares Fund वादात सापडलाय. हा वाद नेमका काय आहे? हा फंड नेमका काय आहे? कोणासाठी आहे? त्यातून केंद्र सरकार कोणाला मदत करणार आणि या PM Cares Fund चा पैसा जातोय तरी कुठे? या प्रश्नांची उ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्तर शोधण्याचा हा प्रयत्न.

PM CARES Fund आहे तरी काय?

कोरोनाचा मुकाबला करण्यासाठी देशभरातील नागरिकांनी तयरी दाखवलीये. त्यासाठीच सरकार Prime Minister's Citizen Assistance and Relief in Emergency Situations Fund अर्थात PM CARES FUND ची स्थापना करत आहे असं पंतप्रधान मोदींनी 28 मार्चला जाहीर केलं होतं.

एका तंदुरुस्त भारतासाठी हे एक मोठं पाऊल ठरेल असंही मोदींनी म्हटलं. आपल्या ट्वीट्समध्ये त्यांनी असंही सांगितलं की यापुढेही जर अशी आपात्कालीन स्थिती ओढवली तर हा फंड वापरला जाईल.

हे झालं घोषणेचं. पण हा फंड आहे तरी काय? स्वतः देशाचे पंतप्रधान या PM Cares ट्रस्टचे अध्यक्ष आहेत. तर या निधीचे विश्वस्त देशाचे गृहमंत्री, परराष्ट्र मंत्री आणि अर्थमंत्री आहेत. यातील कोणतीही व्यक्ती या पदांसाठी मानधन घेणार नाही, असंही स्पष्ट करण्यात आलंय.

सरकारच्या वेबसाईटवर PM CARES ची तीन उद्दिष्ट सांगण्यात आली आहेत.

यानंतर मुद्दा उपस्थित होतो तो PM CARES फंडमध्ये कोण आणि किती मदत देऊ शकतो. तर सरकारच्या वेबसाईटनुसार कोणीही व्यक्ती किंवा कंपनी या फंडाला मदतमिधी देऊ शकतात.

त्याचप्रमाणे कंपन्यांनी या फंडला मदत केली तर CSR कायद्याअंतर्गत त्यांना त्याचा फायदाही घेता येईल. आणि म्हणूनच पंतप्रधानांनी या फंडची घोषणा केली आणि अनेक सेलिब्रिटीजनी आणि कॉर्पोरेट कंपन्यांनी कोट्यावधींचा निधी या फंडात जमा केला.

PM CARES ची खरंच गरज होती का?

एकंदर जर पाहायला गेलं तर PM Cares फंडचा उपयोग हा सध्याच्या आरोग्य संकटासाठी आणि तशीच काही परिस्थिती भविष्यात ओढवली तर केला जाणार आहे.

पण मग हाही प्रश्न उपस्थित होतो की यापूर्वी असलेला PM National Relief Fund म्हणजे पंतप्रधान राष्ट्रीय मदत निधी याचा काय उपयोग? कारण PMNRF हासुद्धा आरोग्य संकट, भूकंप, पूर, दुष्काळ, चक्रीवादळ किंवा मोठे अपघात अशा परिस्थितींना तोंड देण्यासाठीच तयार केला होता. मग एक फंड आसताना आता दुसऱ्या फंडाची खरंच गरज आहे का?

फाळणीची झळ बसलेल्या लोकांच्या पुनर्वसनासाठी तत्कालीन पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी 1948 मध्ये पंतप्रधान राष्ट्रीय मदतनिधीची स्थापना केली होती.

आजपर्यंत देशावर ओढवलेलं कोणतंही संकट असो जसं की 2001 चा भूजला झालेला भूकंप असो किंवा 2019 साली केरळमध्ये आलेला पूर या सगळ्यांसाठी पंतप्रधान राष्ट्रीय मदतनिधीतूनच सहकार्य करण्यात आलं होतं.

सरकारी वेबसाईटनुसार डिसेंबर...


कोरोनामुळे राज्यात आणि मुंबई महानगर क्षेत्रात होणाऱ्या मृत्यूंचं डेथ ऑडिट करण्यासाठी सरकारने समिती स्थापन केली होती. या समितीने आपला प्राथमिक अहवाल राज्य सरकारला दिलाय. कोरोनाची लक्षणं दिसून आल्यानंतर उशिरा रुग्णालयात दाखल झाल्याने रुग्णांचा मृत्यू झाल्याचं प्राथमिक चौकशीत समोर आलं आहे.

राज्य सरकारच्या समितीच्या अहवालातील महत्त्वाचे मुद्दे :

केईएम रुग्णालयाचे माजी अधिष्ठाता आणि मुंबईतील मोठ्या पालिका रुग्णालयाचे माजी संचालक डॉ. अविनाश सुपे यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीने मुंबई महानगर क्षेत्रात कोरोनाग्रस्तांच्या मृत्यूची कारणमीमांसा करण्यासाठी अभ्यास केला.

डॉ. अविनाश सुपे म्हणतात, "लक्षणं दिसून आल्यानंतर उशिरा रुग्णालयात पोहोचल्याने बहुतांश रुग्णांचा मृत्यू झाल्याचं या प्राथमिक अभ्यासात समोर आलंय. रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर शून्य ते दोन दिवसात (0-2) मृत्यू होणाऱ्यांची संख्या जास्त आहे. याचं कारण म्हणजे हे रुग्ण शेवटच्या टप्प्यात, अतिगंभीर परिस्थितीत रुग्णालयात दाखल झाले. लक्षणं दिसून आल्यानंतर सरासरी रुग्णांचा मृत्यूपर्यंतचा कालावधी 6 ते 7 दिवसांचा असल्याची माहिती मिळालीय."

डॉ. स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुपे म्हणतात, लोकांनी आणि खासकरून वयस्कर व्यक्तींनी, मधुमेह-उच्चरक्तदाब असलेल्या रुग्णांनी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनी धोक्याचे संकेत वेळीच ओळखले पाहिजेत.

धोक्याचे कोणते संकेत ओळखावे?

"लोकांनी वेळीत धोक्याचे संकेत ओळखले आणि कोव्हिड-19 च्या रुग्णांवर उपचारासाठी असलेल्या रुग्णालयात दाखल झाले तर, जास्तीत-जास्त रुग्णांचा जीव वाचवता येणं शक्य होईल. मात्र, यासाठी लोकांनी वेळीच धोका ओळखून रुग्णालयात पोहोचलं पाहिजे," असं डॉ. सुपे पुढे म्हणाले.

कोरोनाग्रस्तांच्या मृत्यूचं कारण

आरोग्य विभागाकडून मिळालेल्या माहितीनुसार,

राज्याच्या आरोग्य संचलनालयाचे आयुक्त डॉ. अनुप कुमार यादव यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "कोरोनाग्रस्त रुग्णांची लवकरात लवकर ओळख पटवणं. रुग्णांना तात्काळ कोव्हिड-१९ रुग्णालयात दाखल करून उपचार सुरू करणं. कोव्हिड-१९ रूग्णालयात सुसज्ज उपचारपद्धती आणि मनुष्यबळ याबाबत समितीने शिफारस केली आहे. या रिपोर्टवर सरकार पुढील कारवाई करेल."

समितीने केलेल्या शिफारसी

(स्रोत- आरोग्य विभाग)

"लोकांनी लक्षण दिसल्यास वेळ न घालवता, कोव्हिड-१९ रुग्णालयात जावं. जेणेकरून त्यांच्यावर उपचार वेळेत करता येतील, असंही डॉ. अनुप कुमार यादव म्हणाले.

तब्येत चांगली होत असताना अचानक मृत्यू पावलेले रुग्ण

डॉ. सुपे म्हणतात, "अशा रुग्णांची संख्या फार कमी आहे. मात्र, काही रुग्ण उपचारांना साथ देत असतानाच अचानक या रुग्णांची तब्येत खालावून त्यांचा मृत्यू झालाय. याबाबतही आम्ही तपास करतोय."

मुंबईच्या लीलावती रुग्णालयातील छातीविकार तज्ज्ञ डॉ. जलिल परकार यांना देखील असा अनुभव आलाय. रुग्ण उपचारांना चांगला प्रतिसाद देत असताना अचानक गेल्याची माहिती डॉ. परकार यांनी दिली आहे.

डॉ. जलिल परकार म्हणाले, " माझ्याकडे उपचार घेत असलेल्या तीन रुग्णांचा असा अचानक मृत्यू झालाय. हे रुग्ण उपचारांना साथ देत होते. व्हॅन्टिलेटरची गरज कमी झाली होती. तब्येत सुधारत होती. आम्ही ही लढाई जिंकणार असं वाटत असताना मात्र, 8-9 दिवसांनी अचानक या रुग्णांचा मृत्यू झाला. याला "कोव्हिड स्टॉर्म" असं म्हणतात. परदेशातही अशा प्रकारे रुग्णांचे मृत्यू झाले आहेत."

मार्च महिन्यात महाराष्ट्रात पहिल्या कोरोनाग्रस्त रुग्णाची नोंद झाली. गेल्या महिनाभरात हा आकडा 6200 वर जावून पोहोचलाय. राज्यात एप्रिलच्या सुरूवातीला मृत्यूदर ७ टक्के होता. मात्र, आता राज्यातील मृत्यूदर 4.4 टक्क्यांवर आला...


कोरोनामुळे राज्यातील सर्व क्षेत्रांना मोठा फटका बसला असून एकटे कृषी क्षेत्र वगळता इतर सर्व क्षेत्रात घट दिसून येत आहे. आज विधानसभेत राज्याचा 2020-21 सालचा आर्थिक पाहणी अहवाल सादर झाला. या आर्थिक पाहणी अहवालात राज्यातील हे धक्कादायक वास्तव समोर आलं आहे. राज्यात उद्योग, सेवा अशा सर्वच क्षेत्रात कोरोनामुळे घट झालेली आहे. उद्योग क्षेत्रातील घट 11.3 टक्के, सेवा क्षेत्रातील घट 9 टक्के आहे. मात्र एकट्या कृषी क्षेत्रात 11.7 टक्के वाढ झाल्याचं आर्थिक पाहणी अहवालात समोर आलंय. उद्योग क्षेत्रापैकी वस्तुनिर्मिती क्षेत्रात 11.8 टक्के घट आहे, तर सर्वात जास्त घट बांधकाम क्षेत्रात असून ती 14.6 टक्के आहे. बांधकाम क्षेत्र हा सर्वात जास्त रोजगार देणारा उद्योग आहे. त्यामुळे त्याचा मोठा फटका बसला आहे. काय आहे आर्थिक पाहणी अहवालात यासंदर्भातला हा आढावा....

आर्थिक पाहणी अहवाल

सन 2020-21 च्या पुर्वानुमानानुसार राज्य अर्थव्यवस्थेत (-) 8.0 वाढ अपेक्षित आहे. (घट झाली आहे)

सन 2019-20 च्या तुलनेत 2020-21च्या सांकेतिक स्थूल उत्पन्नात 1,56925 कोटी घट अपेक्षित आहे.

सन 2020-21 चे दरडोई राज्य उत्पन्न 188784 अपेक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्षित आहे.

चांगल्या मान्सूनमुळे कृषी आणि संलग्न क्षेत्रात 2020-21 मध्ये 11.7 वाढ अपेक्षित आहे.

2020-22 मध्ये उद्योग आणि सेवा क्षेत्रात अनुक्रमे (-) 11.3 टक्के आणि (-) 9.0 टक्के वाढ अपेक्षित

उद्योगक्षेत्राला फटका

वस्तूनिर्माण आणि बांधकाम क्षेत्रावर कोव्हीडचा मोठा फटका बसला आहे. त्यात अनुक्रमे (-) 11.8 टक्के आणि (-) 14.6 टक्के वाढ अपेक्षित आहे. ( परिणामी उद्योग क्षेत्राला फटका बसला आहे.)

स्थूल उत्पादनाचा वृद्धिदर (GDP) राज्याचा 5.7 % आणि देशाचा 5.0 % राहण्याचा अंदाज.

राज्याची सन 2021-21 अर्थसंकल्पीय अंदाजानुसार महसुली खर्चाचं प्रमाण 68.7 टक्के आहे.

वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार 2020-21 ते 2025-26 करिता केंद्राकडून राज्यास 337252 कोटी पैसे अपेक्षित त्यापैकी 70375 कोटी सहाय्यक अनुदाने असतील.

वार्षिक कर भरणार्‍या मालवाहतूक, पर्यटन वाहने, खनिजे, खासगी सेवा वाहने  व्यवसायीक शिबिरे वाहने आणि शालेय विद्यार्थी वाहतूक वाहने यांना 2020-21 मध्ये वार्षिक कराच्या 50 टक्के कर माफ करण्यात मान्यता देण्यात आली आहे.

ऑक्टोबर 2020 पर्यंत 37,887 कोटींच्या प्रकल्पांची नोंद झाली.  2020-21 सप्टेंबरपर्यंत राज्यात 27143 कोटींची थेट परकीय गुंतवणूक आली.

2019 मध्ये राज्यात 14.93 कोटी देशांअंतर्गत पर्यटक तर 55 लाख विदेशी पर्यटकांनी भेटी दिल्या.

जून 2020 पर्यंत राज्यात 1.13 हजार कोटींची गुंतवणूक अपेक्षित त्यातून 2.5 लाखांपेक्षा जास्त रोजगार मिळण्याची शक्यता आहे.

समृद्धी महामार्गासाठी 92.3 % जमीन भूसंपादीत करण्यात आली आहे.

कोस्टल रोडचं काम 20% पूर्ण करण्यात आलं आहे.

एकात्मिक महात्मा जोतिबा फुले जनआरोग्य योजनेतून 4.54 लाख शस्त्रक्रिया करण्यात आल्या. त्यासाठी 744 कोटींचा खर्च झाले आहेत.

तर राज्यात आतापर्यंत 7 लाख 81 हजार 800 कोव्हीड योध्यांना लस देण्यात आली आहे.

राज्याच्या अर्थव्यवस्थेला कोरोनाचा फटका

- राज्याच्या स्थूल उत्पन्नात 1 लाख 56 हजार 925 कोटींची घट दर्शवण्यात आली आहे. यामुळे राज्यासमोर आर्थिक अडचण असून विकास कामांना त्यामुळे कात्री लावावी लागली आहे.

राज्याचे दरडोई उत्त्पन्नही कमी झाल्याचे आर्थिक पाहणी अहवालावरून दिसून येते.

 कर्जाचा बोजा वाढला

राज्यावरील कर्जाचा भार यावर्षी 56 हजार कोटी रुपयांनी वाढले आहे. गेल्या वर्षी राज्यावर 4 लाख 64 हजार रुपयांचे कर्ज होते, यंदा त्यात वाढ होऊन ते 5 लाख 20 हजार कोटींवर...


कोरोनामुळे लॉकडाऊन लागणार का?

दररोजचा कोरोनाबाधितांचा एकूण आकडा हा 25 हजारांच्या पुढेच आहे. देशाच्या एकूण रुग्णांपैकी 50 टक्क्यांहून अधिक रुग्ण एकट्या महाराष्ट्रात सापडत आहेत. त्यामुळे ही संख्या कमी करण्यासाठी राज्याच्या पातळीवर नवीन निर्बंधांवर चर्चा सुरु आहे. नागरिकांनी कोरोनाचे नियम पाळले नाहीत तर लॉकडाऊन करावा लागेल असं मुख्यंमंत्री उद्धव ठाकरे अनेकदा म्हणालेत. असं असलं तरी राज्यात पु्न्हा लॉकडाऊन खरंच शक्य आहे का ? याचा आढावा घेऊयात.

आकडे काय सांगतात?

राज्याच्या आरोग्य सर्वेक्षण विभागाच्या आकडेवारीनुसार राज्यामध्ये 24 मार्च रोजी 31,855 नवीन रुग्णांची नोंद झाली आहे. राज्यातल्या अॅक्टिव्ह रुग्णांची संख्या आता 2 लाख 47 हजार 299 एवढी झाली आहे.

महाराष्ट्रात आतापर्यंत कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या आता 25 लाख 64 हजार 881 एवढी झाली आहे.

राज्यात बुधवारी (24 मार्च) 15,098 रुग्ण बरे होऊन घरी गेले. तर कोरोनामुळे 95 मृत्यूंची नोंद झाली. मुंबईमध्ये सोमवारी 5190 नवीन रुग्णांची नोंद झाली.

पुन्हा लॉकडाऊन करणं हा एक मार्ग

नंदुरबार दौऱ्यावर असताना 19 मार्चला राज्यातील... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाढत्या रुग्णंसंख्येवर चिंता व्यक्त करताना मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी लॉकडाऊनबाबत भाष्य केलं होतं, मुख्यमंत्री म्हणाले की, "कोव्हिडचा धोका वाढला आहे. पुन्हा लॉकडाऊन करणं हा एक मार्ग आहे, पण मला जनतेच्या सहकार्याची अपेक्षा आहे. गेल्या वर्षी आपल्या हातात काही नव्हतं. आता लस आली आहे. लसीकरण वाढवणे आवश्यक आहे."

गर्दी अशीच कायम राहिली तर लॉकडाऊनला लावला जाऊ शकतो.

'मुख्यमंत्र्यांशी झालेल्या चर्चेत देखील वाढती रुग्णसंख्या पाहता आणखी कठोर पद्धतीने पुढे जावं लागेल' असं मुख्यमंत्र्यांचं मत असल्याचं राजेश टोपे यांनी 22 मार्च रोजी पुण्यात आयोजित पत्रकार परिषदेत सांगितलं होतं.

3 ते 4 आठवड्यांचा लॉकडाऊन आवश्यक

सध्या रुग्ण झपाट्याने वाढत आहेत. नागरिक खबरदारी घेत नाहीयेत. विविध ठिकाणी गर्दी केली जात आहे. त्यात प्रशासनाकडून देखील फारशी कारवाई होत नाहीये. त्यामुळे वाढती रुग्णसंख्या कमी करण्यासाठी 3 ते 4 आठवड्यांचा लॉकडाऊन आवश्यक असल्याचं इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे राज्याचे माजी अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे सांगतात.

"लसीकरण हा एक उपाय आहे परंतु सध्या सरसकट सर्वांना लस दिली जात नाहीये. त्याचबरोबर लस घेतल्यानंतर प्रतिकारशक्ती तयार होण्यासाठी किमान 2 महिन्यांचा कालावधी लागतो. सध्याची कोरोनाची लाट आणखी पुढे वाढत जाईल असं दिसतंय त्यामुळे नाईलाजास्तव कमीत कमी 3 ते 4 आठवड्यांचा लॉकडाऊन करावा लागेल परंतु हा लॉकडाऊन करताना नागरिकांच्या गरजा लक्षात घेऊन सुक्ष्म नियोजन करून करायला हवा," असंही भोंडवे पुढे सांगतात.

स्थानिक लॉकडाऊनबाबत कुठले निकष असतात?

संपूर्ण लॉकडाऊनचा निर्णय हा राष्ट्रीय पातळीवर केंद्रसरकार घेत असतं. बदलत्या परिस्थितीप्रमाणे केंद्रसरकार नवीन मार्गदर्शक तत्त्व लागू करतं आणि त्यानुसार, राज्य सरकार स्थानिक पातळीवर लॉकडाऊन किंवा इतर निर्बधांचा निर्णय घेत असतं.

सध्या देशभरात वाढती रुग्णसंख्या बघून केंद्रसरकारने नवीन नियमावली 23 मार्चला जारी केली आहे. हे कोरोनाचे नियम 1 एप्रिलपासून लागू होणार आहेत.

यात केंद्रसरकारने स्पष्टपणे म्हटलंय की, 'नव्या राष्ट्रीय लॉकडाऊनचा विचार नाही. पण, 'टेस्ट, ट्रॅक आणि ट्रिट' हा प्रोटोकॉल राज्यांनी पाळावा. आणि त्यासाठी टेस्टिंग आणि लसीकरण यांचा वेग वाढवावा.'

स्थानिक पातळीवरच्या लॉकडाऊन विषयी ही मार्गदर्शक तत्त्व असं सांगतात की, कोरोना उद्रेकाचे हॉटस्पॉट किंवा कंटेनमेंट झोन म्हणून समोर...


कोरोनाविरुद्धच्या युद्धात टेस्ट म्हणजे चाचणी हे एक मोठं शस्त्र असल्याचं जागतिक आरोग्य संघटनेनं अगदी सुरुवातीपासूनच सांगितलंय. इंडियन काऊन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) नेही सुरुवातीपासून कोव्हिडच्या चाचण्यांसंबंधी नियम बनवून दिलेत.

कोरोना व्हायरस तुमच्या शरीरात शिरलाय की नाही हे तपासण्यासाठी तीन प्रकारच्या टेस्ट्स केल्या जाऊ शकतात.

पण या चाचण्यांमध्ये नेमके फरक काय आहेत आणि त्यांची अचूकता किती आहे हेही समजून घेणं तितकंच महत्त्वाचं आहे.

RT-PCR चाचणी म्हणजे काय?

 RT-PCR म्हणजे Real Time Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction.

यालाच स्वॉब टेस्ट असंही म्हटलं जातंय. या टेस्टसाठी निर्जंतुक केलेला स्वॉब नाकात घालून सँपल घेतलं जातं आणि त्यावर चाचणी करण्यात येते.

प्रयोगशाळेतल्या या तपासणीसाठी 2 ते 5 तासांचा कालावधी लागू शकतो, पण एकूणच लॅब्सवरचा भार पाहता महाराष्ट्रात खासगी प्रयोगशाळांमध्ये साधारणपणे एका दिवसांत याचे निकाल येतायत, सरकारी हॉस्पिटल्सच्या प्रयोगशाळांमध्ये यालाच 2 दिवस लागतायत.

RT-PCR Test ही कोरोनाचा संसर्ग झालाय की नाही हे खात्रीशीर पद्धतीने सांगू शकते.

ICMR ने ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या चाचणीला टेस्टिंगचा गोल्ड स्टँडर्ड असं म्हटलंय. तुमच्या शरीरात कोरोनाचा संसर्ग कमी प्रमाणात किंवा जास्त प्रमाणात असला तरी तो या टेस्टमार्फत कळू शकतो.

कोरोना चाचणी

रॅपिड अँटीजेन टेस्ट म्हणजे काय?

शरीरात प्रवेश करणाऱ्या विषाणूंच्या पृष्ठभागावर अँटीजेन्स असतात. आपलं शरीर या अँटीजेन्सना बाहेरून आलेला घटक म्हणजेच फॉरेन बॉडी म्हणून ओळखतं. हा घटक शरीरातला नसल्याचं आपल्याला कळतं.

या चाचण्यांमध्ये सुद्धा RT-PCR प्रमाणेच स्वॉब सँपल घेतलं जातं. पण याचा सगळ्यात मोठा फायदा म्हणजे याचे निकाल साधारण अर्ध्या तासात मिळू शकतात. या स्वॉबमध्ये कोरोनाचे विषाणू आहेत किंवा नाही हे या अँटीजेन टेस्टमध्ये कळतं. कारण, अँटीजेन्स हे विषाणूंचा एक भाग असतात.

भारत सरकारचं म्हणणं आहे की देशात सध्या दररोज 10 लाख चाचण्या केल्या जातायत. यातलं मोठं प्रमाण रॅपिट अँटिजेन टेस्ट्सचं आहे.

या टेस्टचं सँपल तपासण्यासाठी प्रयोगशाळेत न्यावं लागत नाही. त्याची तिथल्या तिथे तपासणी करता येते. ही किट्स तुलनेने स्वस्त, लवकर निकाल देणारी आणि वापरायला सोपी असल्याने याचा जगभरात मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातोय.

टेस्ट किट

पण या टेस्ट्समधून फॉल्स निगेटिव्ह म्हणजे चुकीचा नकारात्मक रिझल्ट येण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे Antigen Test मध्ये निगेटिव्ह आलेल्या व्यक्तीची RT-PCR चाचणी सुद्धा करवून घ्यावी असं खुद्द ICMR ने सांगितलंय.

पॉझिटिव्ह निकालांसाठी वेगळी RT-PCR टेस्ट करून घेण्याची गरज नाही असं ICMR चं म्हणणं आहे. पण वेगाने चाचण्या करण्यासाठी दुसरा खात्रीलायक पर्याय उपलब्ध नसल्याने त्यातल्या त्यात अचूक आणि विश्वासार्ह टेस्टिंग किट्सच्या मदतीने या चाचण्या केल्या जाव्या असं ICMR ने आपल्या सूचनांमध्ये म्हटलं होतं.

रॅपिड अँटीबॉडी टेस्ट म्हणजे काय?

एखाद्या विषाणूशी लढण्यासाठी आपल्या शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्ती प्लाझ्माद्वारे प्रोटीनच्या पेशी निर्माण करते. या पेशी शरीरात शिरलेल्या अँटीजेन्सवर जाऊन चिकटतात.या प्रक्रियेमुळे विषाणूची मोठ्या प्रमाणात एरव्ही होणारी निर्मिती थांबते आणि शरीरात जास्त संसर्ग होत नाही.

अँटीबॉडी टेस्टमध्ये व्यक्तीच्या रक्ताचे नमुने घेतले जातात. यात रक्ताच्या पेशींमध्ये विषाणूंना मारण्यासाठी अँटीबॉडीज तयार झालेल्या असतात. एखाद्या व्यक्तीच्या शरीरात अँटीबॉडीज आहेत का, हे या टेस्टद्वारे तपासलं जातं. अँटीबॉडीज आहेत याचाच अर्थ त्या व्यक्तीला...


कोरोनाविरोधात लढा देण्यासाठी घरात एकटं बसाव लागत आहे. कुणालाही भेटता येत नाही. तर कधी शहर, कधी राज्य तर कधी देश बंद ठेवला जात आहे. जगाच्या अशा चित्रामुळं आपल्या मनात निराशेचं वातावरण निर्माण होणं साहजिक आहे. पण यात एक आनंदाची बातमी आहे. अशा ताणतणावाच्या आणि काहीशा भीतीच्या वातावरणातही तुम्ही स्वत:ला ताजतवानं आणि चांगल्या मूडमध्ये ठेऊ शकता.

तसं बघितलं तर मानवी भावनेचं गणित खूप गुंतागुंतीचं आहे. पण आजवर त्याचा खोलवर जाऊन अभ्यासही केला आहे. बीबीसीने गेल्या काही वर्षांत याचा अभ्यास करणाऱ्या अनेक तज्ज्ञांशी चर्चा केली आहे. त्यांनी दररोजच्या जीवनातला ताणतणाव अगदी सहजरीत्या कसा कमी करता येईल याविषयी मुद्देसूद माहिती दिली आहे. त्यापैकीच काही टिप्स तुम्ही या लेखात वाचणार आहात. काही टिप्स तुम्हाला आश्चर्याचा अलगद धक्का देतील.

1. सरळ दुर्लक्ष करा

एखादा चिंतेचा मुद्दा सतत आपल्याभोवती घोंगावत राहणं साहजिक आहे. कोरोना व्हायरस, जागतिक तापमान बदल किंवा इतर मुद्देही असेच आहेत. आपल्या चिंता करण्यानं ते काही कमी होत नाहीत. तर त्याकडे तुम्ही दुर्लक्ष केलं तर तुमचा रक्तदाब सामान्य राहतो. विनाकारण होणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

री घालमेल थांबते. यामुळे तुम्हाला नक्की बरं वाटेल.

2. ध्यान धारणेचा सगळ्यांनाच फायदा होत नाही

सध्याच्या काळात ध्यान धारणा केल्यानं काही लोकांना बरं वाटू शकेल. पण काहींना ध्यान केल्यानं कोणताही फरक जाणवणार नाही. यामागे एक कारण आहे. स्तब्ध राहिल्यानं एक गोष्ट मनात सारखी येऊ शकते.

मन शांत करताना किंवा निर्मळ करताना ताणतणावाच्या घटना मनात डोकावत राहू शकतात. अशा लोकांना ध्यान धारणेपेक्षा दुसऱ्या एखाद्या गोष्टीमध्ये मन अडकवण्याची गरज असते.

3.  परिस्थितीकडं बघण्याची मानसिकता बदला

आपण आपल्या भावनांना कशा प्रकारे हाताळतो, याचाही तुमच्या मनावर परिणाम होत असतो. २०१७मध्ये डेरेन ब्राऊन यांनी Happy हे पुस्तक लिहिलं होतं. त्यांच्याशी बीबीसीनं याआधी चर्चा केली. त्यावेळी त्यांनी दोन टेनिस खेळाडूचं उदाहरण दिलं होतं. एक जो "मी जिंकणारच" हा विचार घेऊन मैदानात उतरतो. जिंकणं हेच सर्वस्वी आहे असं त्याला/तिला वाटतं. पण खेळात हे लोक हरण्याच्या बेतात आले की ते त्यांच्या जिव्हारी लागतं. Mr./Ms Perfectionist साठी हा एक दु:खाचा सापळा बनतो. त्यामुळे त्यांना अधिक दु:ख, राग आणि अपराधी वाटतं. अशा कचाट्यात सापडल्यामुळं शेवटी हातात आलेला सामनाही हरून बसतात.

तर दुसरा/री खेळाडू, "मी माझ्या परीनं उत्तम खेळेन" या विचारानं मैदानात उतरतो/उतरते. त्यांचा पराभव जरी झाला तरी ते त्यानं खचून जात नाहीत. कारण त्यांनी त्याच्या पद्धतीनं सर्वोत्तम खेळ खेळलेला असं त्यांना वाटतं. या दोघांनी त्यांच्या अपेक्षेबाबत वेगवेगळा विचार केला होता.

हा फॉर्म्युला तुम्ही तुमच्या दररोजच्या जीवनातही वापरू शकता. ताणतणावाच्या काळात तुम्ही तुमच्यापरीनं सर्वोत्तम कामगिरी करा. (म्हणजे, मी व्यवस्थित हात धुवेन, social distanceचं पालन करेन) आता पुढं काय होईल याची काळजी करणार नाही. तर मी आजारीच पडणार नाही अशा भ्रमात राहणं चुकीचं ठरेलं.

कोणत्या गोष्टी नियंत्रणात आहेत, याचा विचार करणं गरजेचं आहे. तणावपूर्ण परिस्थिती आपल्या नियंत्रणात नसते. त्यामुळं तम्हाला भीती, काळजी वाटू लागते. तुमच्या हातात असलेल्या गोष्टींवर लक्ष केंद्रित केलं तर विनाकारण भीती नाहीशी होईल.

4. आनंदाच्यामागे पळत सुटू नका

आनंदात राहण्यासाठी अधिक धडपड करण्याचा उलट परिणाम होऊ शकतो. अधाशासारखं सुखाच्या मागे धावल्यानं त्याचं दु:खात रुपांतर होऊ शकते. स्व:च्या सुखासाठी धावल्यानं अनवधानानं आपण आपल्या भोवतीच्या...


कोरोनासंसर्गावर आळा घालण्यासाठी राज्य सरकार विदर्भातील अमरावती, अकोला आणि यवतमाळमध्ये लॉकडाऊनचा विचार करत असल्याची माहिती उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिली आहे.

तर, वाशिम आणि वर्धा जिल्ह्यांमध्ये जमावबंदी लागू करण्यात आली आहे. मुंबईत गेल्या 12 फेब्रुवारीपासून 4,891 कोरोनाग्रस्त रुग्णांची नोंद झालीये.

कोरोनासंसर्ग वाढण्याची कारणं काय आहेत? हे आम्ही तज्ज्ञांशी बोलून जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

1. कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंगमध्ये शिथिल पडलेली सरकारी यंत्रणा

कोव्हिड-19 हा संसर्गजन्य आजार आहे. एका व्यक्तीपासून दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये झपाट्याने पसरणारा. त्यामुळे कोरोनाग्रस्तांच्या संपर्कातील लोकांच कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग महत्त्वाचं आहे.

कोरोनाच्या पहिल्या टप्प्यात आरोग्य यंत्रणेकडून मोठ्या प्रमाणावर हायरिस्क व्यक्तींच कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग करण्यात आलं होतं.

याबाबत IMA महाराष्ट्रचे माजी अध्यक्ष आणि अमरावतीत वैद्यकीय सेवा देणारे जनरल फिजीशिअन डॉ. टी. सी. राठोड बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगतात, "कोरोना रुग्णांच्या संपर्कातील हायरिस्क कॉन्टॅक्टना ट्रेस करणं फार महत्त्वाचं आहे. पण, अमरावतीत सरकारी यंत्रणा यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शिथिल झाल्याचं दिसून आलं. हे रुग्ण वाढण्याचं एक प्रमुख कारण आहे."

अमरावतीमध्ये 12 फ्रेब्रूवारीपासून 3 हजार कोरोनाग्रस्त रुग्ण आढळून आले आहेत. तर, 18 फेब्रुवारीला अमरावती शहरात 542 रुग्ण आढळले. जिल्ह्यातील काही ठिकाणं कोरोनाचा हॉटस्पॉट ठरत आहेत.

अमरावती जिल्हा प्रशासनाने कोरोना नियंत्रणासाठी जमावबंदीचे आदेश जारी केलेत. तर, शनिवार संध्याकाळपासून सोमवार सकाळपर्यंत लॉकडाऊन घोषित करण्यात आलाय.

"पूर्वी लोक सतर्क होते. नियम पाळायचे. मात्र आता लोक नियम पाळत नाहीत," हे देखील जिल्ह्यात कोरोनाग्रस्तांची संख्या वाढण्याचं कारण असल्याचं डॉ. राठोड सांगतात.

2. जोमात सुरू झालेले लग्न समारंभ

लॉकडाऊन उघडल्याने राज्यात मोठ्या संख्येने लग्न समारंभ होऊ लागलेत. लग्नात 50 लोकांना परवानगी असताना मोठ्या संख्येने लोकांची हजेरी दिसू लागली आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, हे देखील कोरोनासंसर्ग पसरण्याचं एक प्रमुख कारण आहे.

राज्य सर्वेक्षण प्रमुख डॉ. प्रदीप आवटे सांगतात, "मराठवाडा, विदर्भात लग्न समारंभ पुन्हा जोमाने सुरू झालेत. कोव्हिड पूर्व काळासारखी गर्दी लग्नात पाहायला मिळत आहेत. हे टाळलं पाहिजे."

लग्न समारंभातील लोकांच्या मोठ्या संख्येने उपस्थितीवर निर्बंध घालण्यासाठी मुंबईसह इतर जिल्ह्यात लग्न समारंभांवर निर्बंध घालण्यात आले आहेत.

मुंबई महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त सुरेश काकाणी बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "लग्न समारंभात 50 नातेवाईकांना परवानगी आहे. त्यापेक्षा जास्त लोक आढळून आले तर, कारवाई करण्यात येईल."

यवतमाळचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. स्वप्नील मानकर सांगतात, "लग्न समारंभात 500-1000 लोक येतात. मास्क न घालता फिरतात. नियमांच पालन केलं जात नाही. हे देखील एक प्रमुख कारण आहे."

"माझ्या शेजारच्या घरात जानेवारी महिन्यात लग्न होतं. लग्नानंतर काही दिवसातच मुलगी आणि तिच्याघरातील 2-3 लोक कोरोना पॉझिटिव्ह आढळून आले होते," अशी माहीत बीबीसीशी बोलताना नाव न घेण्याच्या अटीवर एक डॉक्टरांनी दिली.

मुंबई महापालिकेने शहरातील मंगल कार्यालयांवर धाड टाकण्याची सूचना अधिकाऱ्यांना दिली आहे. लग्न समारंभाचे नियम मोडणारे आयोजक आणि व्यवस्थापनावर गुन्हे दाखल करण्यात येणार आहेत.

3. ग्रामपंचायत निवडणुका कोरोना वाढीसाठी कारणीभूत?

राज्यात जानेवारी महिन्यात 14 हजारपेक्षा जास्त ग्रामपंचायत निवडणुका झाल्या. निवडणुकीसाठी ग्रामीण भागात मोठ्या प्रमाणावर प्रचार झाला. लोक...


कोर्टाच्या प्रवक्त्यांनी एएफपी या एजन्सीला दिलेल्या माहितीनुसार, दोन महिला न्यायाधीश गाडीतून ऑफिसमध्ये जात असताना अज्ञात बंदूकधाऱ्यांनी त्यांच्यावर हल्ला केला.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या निर्णयानंतर अमेरिकन सैन्याला अफगाणिस्तानातून परत बोलावणं सुरू झालं आहे. त्यातच अफगाणिस्तानातील पत्रकार, सामाजिक कार्यकर्ते आणि राजकीय व्यक्तिंना लक्ष्य केलं जात आहे.

अफगाणिस्तानमध्ये सध्या अमेरिकन लष्कराचे 2500 जवान आहेत.

अफगाणिस्तानच्या उपराष्ट्रपतींनी याच आठवड्यात बीबीसीला दिलेल्या इंटरव्ह्यूमध्ये सांगितलं होतं, की अफगाणिस्तानसारख्या अस्थिर देशात अमेरिकन सैन्य हटवल्यामुळे मोठ्या प्रमाणात हिंसाचार वाढण्याची शक्यता आहे.

रविवारी काय झालं?

या महिलांवर पाळत ठेऊन हल्ला करण्यात आला. या हल्यात ड्रायव्हर जखमी झाला आहे.

ही घटना काबुलच्या कला-ए-फतुल्लाह या परिसरात घडली. आतापर्यंत कोणत्याही संघटनेने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही.

हा हल्ला तालिबानकडून झाला असल्याची शक्यता आहे. पण, त्यांनी या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही.

तालिबानचे प्रतिनिधी आणि अफगाणिस्तान सरकार यांच्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त दोहामध्ये शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी चर्चा सुरू आहे. या चर्चेदरम्यानच या हत्या झाल्या आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


कोर्टाबाहेर जामिनावर सुटलेल्या महिला

या अचानक आलेल्या "तात्काळ कारवाई"च्या मागणीमुळे इतिहासातलं एक प्रकरण ताजं झालं आहे आणि चर्चेत आलं आहे - ते म्हणजे नागपूरचं अक्कू यादव प्रकरण.

न्यायालयातील निवाड्याची वाट न पाहता स्वत:च न्याय करणं, अशीच घटना नागपुरात 15 वर्षांपूर्वी घडली होती. काय झालं होतं तेव्हा...?

नागपूरच्या कस्तुरबा नगरात कालिचरण यादव ऊर्फ अक्कू यादव याची दहशत होती. परिसरातील लोकांना धमकावणं, खंडणी मागणं आणि खुनांच्या गुन्ह्यांमध्येही आरोपी होता. यासोबतच परिसरातील महिलांची छेड काढणं, त्यांच्यावर अत्याचार करणं, बलात्कार, अशा जवळपास 10 वर्षांपासून चालत आलेल्या अक्कूच्या जाचाला  परिसरातील महिला कंटाळल्या होत्या.

पण तो या सर्व गुन्ह्यांमधून जामिनावर यायचा. 'पोलीस माझं काहीही बिघडवू शकत नाही,' असं परिसरातील लोकांना धमकावायचा.

त्यामुळे तो कुठल्याही महिलेची छेड काढणं असो वा चाकूच्या धाकावर त्यांचं शोषण करणं असो, अक्कु राजरोसपणे कायद्याचं उल्लंघन करायचा आणि आपली दहशत लोकांमध्ये कायम ठेवायचा.

परिसरातील अक्कूची दहशत बघता अनेकांना हा परिसर सोडून दुसरीकडे राहायला जावं लागलं, तर काह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी कुटुंबांनी आपल्या मुली आणि महिलांना नातेवाईकांकडे राहायला पाठवून दिलं होतं.

असं नाही की परिसरात पोलीस नव्हते. ते होते, मात्र पीडित महिलांच्या तक्रारींची दखल ते घ्यायचे नाही, अक्कू यादवला त्यांच्याकडूनच अभय प्राप्त होतं, असा आरोप पोलिसांवर वारंवार होत राहिला.

कधी त्याला अटक व्हायची तरी लगेचच जामिनावर त्याची सुटका व्हायची आणि मग त्या प्रकरणातली तक्रारकर्ती त्याचं पुढचं लक्ष्य असायची. हे जाचाचं चक्र कुठे थांबण्याचं चिन्ह या महिलांना दिसत नव्हतं.

त्यामुळे या वस्तीतील महिला आणखी चिडल्या होत्या आणि अखेर या अत्याचाराविरोधात अक्कूला स्वतःच धडा शिकवण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला.

अक्कु यादव

...आणि त्याचा 'अक्कू यादव झाला'

स्थानिक पत्रकार योगेश मंडके यांनी बीबीसीला दिलेल्या माहितीनुसार अक्कू एका महिलेच्या अपहरणाच्या प्रयत्नात होता. त्यावरून परिसरातील महिला पेटून उठल्या. पोलिसांवर वाढता दबाव पाहता त्यांनी 12 ऑगस्ट 2004ला अक्कूला अटक केली आणि कोठडीत डांबलं.

दुसऱ्या दिवशी, म्हणजे 13 ऑगस्टला त्याला या प्रकरणात नागपूरच्या सेशन्स कोर्टात आणण्यात आलं. मात्र त्यापूर्वीच यशोधर नगरातील 200 महिला नागपूरच्या जिल्हा सत्र न्यायालयात ठाण मांडून बसल्या.

अक्कूला कोर्टात आला आणि न्यायधीशांसमोर उभा राहिला, तोच महिलांनी अचानक त्याला पोलिसांच्या तावडीतून खेचून बाहेर काढलं. त्यांनी अक्कूवर दगड-काठ्यांनी हल्ला केला, त्याच्या चेहऱ्यावर मिरचीपूड फेकली.

महिलांच्या मनांत अक्कू यादवबद्दल एवढा राग होता की अक्कू यादवच्या मृतदेहावर 70हून अधिक घाव झाले होते. त्याने कथितरीत्या बलात्कार केलेल्या एका पीडितेने तर भाजी चिरण्याच्या सुरीने त्याचा गुप्तांग छाटलं!

आणि काही वेळातच न्यायाधीशांच्या खुर्चीमागे अक्कूचा मृतदेह पडला. सर्वत्र रक्ताच्या चिरकांड्या उडाल्या होत्या.

'आम्हाला शिक्षा द्या'

पोलिसांनी त्याचा मृतदेह ताब्यात घेतला. मात्र अक्कूचा खून केल्यानंतर त्या सर्व महिलांनी कोर्टातच "आम्हाला याची शिक्षा द्यावी," अशी मागणी करू लागल्या.

प्रकरणाची सुनावणी होत असतानाच कोर्टात एखाद्या आरोपीवर असा हल्ला होण्याची ही कदाचित पहिलीच वेळ होती. ज्यांनी ते प्रसंग पाहिला ते आणि ज्यांनी तो नंतर कोर्टाबाहेर ऐकला ते, असे सर्वच हादरले होते. शहरात अक्कूच्या खात्म्याची बातमी वाऱ्यासारखी पसरली.

पोलिसांनी शंभरावर लोकांना अटक केली, ज्यात मोठ्या संख्येनं महिला...


कोर्स संपल्यावर माझ्या एका विद्यार्थ्याने मला QQ ॲप डाऊनलोड करायला सांगितलं, म्हणजे आम्हाला एकमेकांच्या संपर्कात राहता आलं असतं. हे ॲप MSN मेसेंजरसारखंच डेस्कटॉपवर चालतं.

मी त्याला मला फेसबुकवर ॲड करायला सांगितलं आणि त्याचा ई-मेल ॲड्रेस मागितला. तोपर्यंत चीनमध्ये फेसबुक ब्लॉक करण्यात आलं नव्हतं.

काही मुलांनी मला त्यांचे ईमेल ॲड्रेस दिले तर खरे पण ते लक्षात ठेवणं कठीण होतं. कारण ते zwpzjg59826@126.com  असे काहीसे होते.

काही वर्षांनी मी चीनची राजधानी असणाऱ्या बीजिंग शहरात मी एक स्वतंत्र पत्रकार आणि कॉपीरायटर म्हणून काम करू लागलो. पण मी क्वचितच कोणा चिनी नागरिकासोबत ई-मेलवरून संवाद साधायचो.

बहुतेकदा मला स्मार्टफोनवरच चीनचं मेसेजिंग ॲप - वीचॅटवरून कॉपीरायटिंगचं काम यायचं.

काम पूर्ण झाल्यावर मी याच ॲपवरून काम पाठवून द्यायचो आणि त्यावरूनच मला माझे पैसे मिळत.

ही पूर्ण प्रक्रिया तिचा वेग आणि मोबाईलच्या प्रभावी वापरामुळे जादुई वाटायची.

अनेक पाश्चिमात्य देशांमध्ये ई-मेललाच प्राधान्य दिलं जातं. विशेषतः कामाच्या बाबतीत.

अमेरिका आणि ब्रिटन दोन्हीकडे ई-मेल लोकप्रिय आहे. अमेरिकेत 90.9 टक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्के युजर्स आहेत आणि ब्रिटनमध्ये 86 टक्के.

इतरही अनेक देशांमध्ये ब्राऊजिंग, इंटरनेट बँकिंग, व्हिडिओ पाहणं किंवा सोशल मीडियाच्या वापरापेक्षा ईमेलचा वापर जास्त केला जातो.

पण चीनमध्ये असं नाही.

जगातल्या इतर युजर्सपेक्षा चिनी युजर्स त्यांचे ई-मेल्स 22 टक्के कमी चेक करत असल्याचं डिलॉईड कंपनीने 2018मध्ये केलेल्या मोबाईल कंझ्युमर सर्व्हेमधून समोर आलं.

जवळपास 79% चिनी स्मार्टफोन युजर्स वीचॅटचा नियमित वापर करतात आणि मेसेजिंग ॲप वापरणाऱ्या युजर्सपैकी 84.5 टक्के वीचॅट वापरतात.

वीचॅट तयार करणारी कंपनी टेनसेंटची रिसर्च टीम पेंग्विन इंटेलिजन्सच्या रिपोर्टनुसार 20 हजार लोकांच्या पाहणीमध्ये आपण रोजच्या कामकाजासाठी वीचॅट वापरत असल्याचं 88 टक्के लोकांनी सांगितलं.

तर 59.5% लोक फोन, SMS आणि फॅक्सचा वापर करतात. या सगळ्यानंतर ई-मेलचा नंबर लागतो. 22.6 टक्के लोकच ई-मेलचा वापर करतात.

ईव्हा सू एक डिजीटल ब्रँडिंग कंपनी चालवतात आणि त्यांनी अमेरिकेत बराच काळ वास्तव्य केलंय. गेली सहा वर्षं त्या शांघायमध्ये आहेत.

आपल्या परदेशी ग्राहकांशी संपर्क साधण्यासाठी आपण ई-मेल आणि लिंक्डइनचा वापर करत असलो, तरी चिनी ग्राहकांबाबत मात्र ही गोष्ट वेगळी असल्याचं त्या सांगतात.

"चिनी ग्राहक वीचॅट वापरतात आणि तिथेच सगळ्या फाईल्स पाठवतात."

सायबर कॅफे

चीनमध्ये एकप्रकारे सर्वव्यापी झालेल्या वीचॅटचे 1 अब्जापेक्षा जास्त युजर्स आहेत.

पण वीफास्टचा असा वापर होण्यामागची कारणं चीनमध्ये अनेक वर्षं आधीच निर्माण झाली होती.

1999मध्ये टेनसेंट या चिनी कंपनीने QQ नावाचं एक प्रॉडक्ट लाँच केलं. डेस्कटॉपसाठीच्या इंस्टंट मेसेजिंग प्रोग्राम - ICQ वर ते आधारित होतं.

त्याकाळात चीनमध्ये दर 100 लोकांपैकी फक्त 1.2 जणांकडेच कॉम्प्युटर होता, असं वर्ल्ड बँकेची माहिती सांगते. पण त्याच काळात अमेरिकेतल्या दर दोघांपैकी एकाकडे कॉम्प्युटर होता.

21वं शतकं जसं पुढे सरकू लागलं तसे चीनमध्ये इंटरनेट कॅफे वाढू लागले आणि तरूण तिथे जाऊ लागले.

या सायबर कॅफेंच्या लोकप्रियतेचं एक कारण QQ ॲपही होतं. कारण यामध्ये मनोरंजनासाठीचे गेम्स, संगीत आणि मायक्रो ब्लॉगिंगची सोयही होती.

ईमेलच्या तुलनेत या ॲपमध्ये संवादाचे अवतार आणि इंस्टंट मेसेजिंगसारखे पर्याय होते.

ड्रायव्हिंग लायसन्ससारखी गरज

QQ किंवा MSN अकाऊंटशिवाय चिनी लोकांचं पान हलत नसे, असं लेखक जेम्स युआन आणि जेसन इंच यांनी...


कोलंबियन पत्रकार ज्युलियथ गोन्झालेझ

कोलंबियन पत्रकार ज्युलियथ गोन्झालेझ थेरेन रशियातल्या एका रस्त्यावरून 'डॉइश वेल स्पॅनिश'वर लाइव्ह रिपोर्टिंग करत होत्या. त्याचवेळी तेथे अचानक आलेल्या एका माणसाने त्यांच्या छातीवर हात ठेवून गालावर किस केलं आणि तिथून पळ काढला.

त्यावेळी ज्युलियथ यांनी कोणताही व्यत्यय येऊ न देता बातमी पूर्ण केली. लाइव्ह संपल्यानंतर त्यांनी सोशल मीडियावर लिहिलं की, "आम्ही प्रोफेशनल आहोत. आमचा आत्मसन्मान आहे. आमच्याशी असं कोणी वागता कामा नये."

डॉइशे वेलशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "त्या ठिकाणी आम्ही दोन तास होतो. जेव्हा आम्ही लाईव्ह सुरू केलं तेव्हा त्या चाहत्यानं संधीचा फायदा घेतला. लाइव्ह संपल्यावर मी त्याला शोधण्याचा प्रयत्न केला, पण तो निघून गेला होता."

गेल्या आठवड्यात रशिया आणि सौदी अरेबिया यांच्यातल्या सामन्याआधी सरान्स शहरातील रस्त्यावर हा प्रकार घडला. 'डॉइशे वेले'नं या घटनेचं फुटेज सोशल मीडियावर टाकलं आणि हा 'हल्ला' तसंच 'सार्वजनिक ठिकाणी झालेला छळ' अशा शब्दांत या घटनेचा निषेध केला.

'डॉइशे वेले'च्या प्रवक्त्या क्रिस्टिना क्यूबस यांनी त्यावर ट्वीट केलं की, "ही मस्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करी नाहीये. हे किसिंगही नाही. हा एक प्रकारचा हल्लाच आहे."

गोन्झालेझ यांच्या मते, "अनेकदा चाहते कौतुकानं अभिवादन करतात, आदर व्यक्त करतात. पण या माणसानं तर मर्यादा ओलांडली."

त्यावर सोशल मीडियावर उलटसुलट चर्चा सुरू झाली. काहींनी ही घटना अतिरंजित पद्धतीनं सांगितली जात असल्याचं म्हटलं. तर, एका गटानं त्यास 'उन्मादी स्त्रीवाद' म्हटलं.

महिला क्रीडा पत्रकारांच्या छळवणुकीच्या अनेक घटना यापूर्वीही घडल्या आहेत. मार्चमध्ये 52 ब्राझिलियन पत्रकारांनी एक मोहिम सुरू केली. त्यात खेळाडू आणि चाहत्यांनी किस करण्याच्या आणि मिठी मारण्याच्या घटनांची नोंद ठेवण्यास सुरुवात केली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


कोलंबियाजवळील प्रशांत महासागरचा फोटो

समुद्रात असे अनेक सजीव आहेत, जे दिवसा बाहेर न येता फक्त रात्रीच बाहेर येतात.

रात्री जेव्हा समुद्राच्या लाटा रोरावत किनाऱ्यावर धडकतात, तेव्हा त्यांसोबत निळ्या रंगाचे अगणित दिवे किनाऱ्यावर येतात.

प्रश्न असा पडतो की समुद्रात हा चमचमणारी निळी प्रकाशकिरणे येतात तरी कुठून?

किरणं सोडणारे बॅक्टेरिया

खरंतर समुद्रात असे अनेक जीव आहेत, ज्यांच्या शरीरात प्रकाश निर्माण होतो.

समुद्रात डाईनोफ्लॅगेट्स नावाचे जीव असतात. हे जीव रात्रीच्या अंधारात निळा प्रकाश फेकत असतात.

समुद्र किनारी चमकणारे डाईनोफ्लॅगेटस

हे जीव कॅरेबियन देशांतील समुद्र किनाऱ्यांवर मोठ्या प्रमाणावर दिसतात. रात्रीच्या वेळी यांची चमक दिसते.

विशेष करून रात्री समुद्रातून जहाज किंवा मोठा प्राणी जातो तेव्हा यांची चमक दिसते. काही वेळा डाईनोफ्लॅगेटसची संख्या वाढते.

त्यावेळी ते लालसर रंगाचे होतात. त्यावेळी त्यांना लाल ज्वर ही म्हणतात. यातील काही विषारीही असतात.

रात्रीच्यावेळी समुद्र काहीवेळा दुधी रंगाचा दिसतो. त्याला 'मिल्की सी' म्हटले जाते.  1915 ला मिल्की सी दिसला होता.

हिंदी महासागरात ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जावा आणि इंडोनेशियाच्या समुद्रकाठी हे दृश्य पाहता आलं होतं.

'मिल्की सी'चं रहस्य

याला मात्र डाईनोफ्लॅगेट्स जबाबदार नसतात. किरणं सोडणारे बॅक्टेरिया समुद्राच्या पृष्ठभागावर जमा होतात. त्यामुळे समुद्र सफेद रंगाचा दिसतो.

जेव्हा समुद्राच्या पृष्ठभागावर मोठ्या प्रमाणावर हे बॅक्टेरिया जमा होतात, तेव्हा समुद्राने जणू काही बर्फाची दुलई घेतली आहे, असा भास होतो.

ग्रेट व्हाईट शार्क रात्री शिकार करतात.

निर्सगाचा हा खेळ अभ्यासण्याची संधी संशोधकांना फार कमी वेळा मिळाली आहे.

 2005 ला संशोधकांना 'मिल्की सी'च्या काही सॅटेलाईट इमेज मिळल्या होत्या. हे दृश्य तीन दिवस टिपता आलं होते.

चमचमणारे मासे

खोल समुद्रात राहणाऱ्या अनेक जीवांत निळा प्रकाश निर्माण करण्याची क्षमता असते. काही जीवांची फक्त शेपूट चमकते, तर काही जीवांचं सारं शरीरच चमकत असते.

काही माशांचं पूर्ण शरीरच चकचकत असतं, तर काही माशांचे फक्त डोळे चमकतात. रात्रीच्या अंधारात समुद्राच्या खोलीत हा एकच प्रकाशाचा स्त्रोत असतो.

या जीवांमुळे समुद्राचा पृष्ठभाग चमकत असतो.

संशोधनानुसार ज्या जीवांत प्रकाश निर्माण करण्याची क्षमता नसते ते प्रकाश निर्माण करणाऱ्या जीवांशी जमवून घेतात.

चंद्राप्रकाशाचा परिणाम

चंद्रप्रकाशाचं रोमँटिक वर्णन कवितांतून येत असतं. पण चंद्रप्रकाशाचा परिणाम फक्त कवींवरच होतो असं नाही तर समुद्रातील जीवांवरही होतो.

बॉबटेल स्क्विड

ऑस्ट्रेलियातील 'ग्रेट बॅरीयर रीफ'वर चंद्रप्रकाशाचा होणारा परिणाम फारच रोमँटिक असतो.

प्रवाळांच्या 130 प्रजातींचा मीलन काळ वसंत ऋतूमध्ये एका रात्री याच चंद्रप्रकाशात असतो.  प्रवाळांच्या या जाती एका वेळी अनेक अंडी देतात आणि शुक्राणू सोडतात.

जवळपास एक तासाच्या आत ही क्रिया घडते. शास्त्रज्ञांच्या मते हे दृश्य पाहण्यासारखं असतं.

चंद्रप्रकाशात प्रवाळांना एकत्र येण्याचा सिग्नल मिळतो. असं मानलं जातं की प्रवाळांत फोटोरिसेप्टर असतात.

प्रकाशाची वेगवेगळी रुपं ती पकडू शकतात. त्यामुळं त्यांना अंडी आणि शुक्राणू सोडण्यात मदत होते.

प्रवाळांचा चंद्रप्रकाशातील मीलनकाळ शास्त्रज्ञांच्या दृष्टीने पाहण्यासारखा असतो.

चांदणं सीलसाठी घातक का?

चंद्रप्रकाश जितका प्रवाळांना उपयुक्त आहे, तितकाच तो सीलसाठी घातक ठरतो. कारण शार्कसारखे खतरनाक मासे त्यांच्यावर हल्ले करतात.

2016 ला झालेल्या अभ्यासानुसार पौर्णिमेच्या रात्री बाहेर पडणाऱ्या सीलवर...