मूळची बीडमधील परळी येथील असलेली ही 22 वर्षीय तरूणी फेबुवारीच्या पहिल्या आठवड्यात पुण्यात आली होती. पुण्यातील वानवडी भागात एका सोसायटीत ती राहत होती. पण 9 फेब्रुवारी रोजी मध्यरात्री घराच्या गॅलरीतून पडून मृत्यू झाला. पोलिसांनी या घटनेची नोंद अकस्मात मृत्यू म्हणून केली आहे.

तर कर्जाच्या तणावातून पूजाने आत्महत्या केली असून आपली याबाबत काहीच तक्रार नसल्याचं तिच्या आई-वडिलांनी म्हटलं होतं. पण पूजाच्या मृत्यूनंतर व्हायरल झालेल्या ऑडिओ क्लिपमुळे या प्रकरणाला वेगळंच वळण मिळालं.

पूजा चव्हाणच्या मृत्यूचा थेट संबंध राज्य सरकारमधील वनमंत्री संजय राठोड यांच्याशी असल्याचं सांगत भाजपने या प्रकरणाची सखोल चौकशी करण्याची मागणी केली आहे.

पूजाच्या आई-वडिलांवर दबाव टाकण्यात येत असून पोलिसांनी स्यू मोटो अंतर्गत स्वतःच याप्रकरणी गुन्हा दाखल करून तपास सुरू करावा, संजय राठोड यांच्याविरुद्ध सदोष मनुष्यवधाचा गुन्हा दाखल करावा, अशी मागणी भाजप उपाध्यक्ष चित्रा वाघ यांनी गुरुवारी (25 फेब्रुवारी) पत्रकार परिषदेत केली होती.

त्यानंतर पुण्याचे खासदार गिरीश बापट यांच्या स्नुषा स्वरदा बापट यांनीही गुन्हा दाखल करण्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी मागणी करणारं पत्र वानवडी पोलीस ठाण्याच्या पोलीस निरीक्षकांना लिहिलं आहे.

या पार्श्वभूमीवर अशा प्रकरणात गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया काय असते आणि पोलीस स्वतः गुन्हा दाखल करू शकतात का या प्रश्नांची उत्तरं मिळवण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

पोलीस तपासावर पुढील गोष्टी अवलंबून

पूजा चव्हाण मृत्यू प्रकरणात पोलीस तपास सुरू आहे. या तपासावरच पुढील सर्व गोष्टी अवलंबून आहे, असं मत सोलापुरातील ज्येष्ठ वकील अॅड. जयदीप माने यांनी व्यक्त केलं.

अॅड. जयदीप माने सांगतात, "पूजा चव्हाण प्रकरणात पोलिसांनी अकस्मात मृत्यू अशी नोंद केली आहे. साधारणपणे अनैसर्गिक मृत्यूप्रकरणी अशा प्रकारची नोंद केली जाते. ही नोंद म्हणजेच हे प्रकरण पोलिसांकडे आलं आहे, असं मानलं जातं. दंड प्रक्रिया कलम 174 अंतर्गत पोलीस या प्रकरणाचा तपास करतात. "

पोलीस अशा प्रकरणांच्या प्राथमिक चौकशीत कोणते पुरावे समोर येतात, त्यावर पुढील गोष्टी अवलंबून असतात. याबाबत पोलीस सर्व बाजू पडताळून पाहतात. तपास करून जबाब घेतात. पुरावा असल्यास या आधारावर पोलीस अपघात(अॅक्सिडेंटल) आहे, आत्महत्या (सुसायडल) की घातपात (होमीसायडल) प्रकारचा गुन्हा दाखल करू शकतात.

नातेवाईकांनी नकार दिला तरी पोलिसांना गुन्हा दाखल करण्याचा अधिकार

गुन्ह्याचे दखलपात्र आणि अदखलपात्र असे दोन प्रकार आहेत. पोलीस एखाद्या दखलपात्र प्रकरणाची माहिती जरी मिळाली तरी त्या आधारावर गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया स्वतःहून करू शकतात, अशी माहिती ज्येष्ठ वकील अॅड. असीम सरोदे यांनी दिली.

पूजा चव्हाण आणि तिचे वडील लहू चव्हाण

सरोदे यांच्या मते, "पूजा चव्हाणच्या नातेवाईकांनी जबाब दिले आहेत. आपली काहीही तक्रार नाही असं त्यांनी म्हटलं आहे. तसंच ऑडिओ क्लिपमधला आवाजही पूजाचा नसल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. शिवाय या प्रकरणात राजकीय व्यक्तीचं नाव असल्यामुळे याची योग्य शहानिशा पोलिसांना करावी लागेल."

अॅड. जयदीप माने आणि माजी IPS अधिकारी सुरेश खोपडे यांनीही अशाच प्रकारचं मत मांडलं. पोलिसांना कोणत्याही तक्रारीशिवाय गुन्हा दाखल करण्याचे अधिकारी आहेत, असंच सर्वाचं मत आहे.

प्रेमसंबंध असणं आणि आत्महत्येला प्रवृत्त करणं या वेगळ्या गोष्टी

पूजा चव्हाण प्रकरणात ऑडिओ क्लिपच्या आधारावर गुन्हा दाखल करण्याची मागणी केली जात आहे. पण या ऑडिओ क्लिपची विश्वासार्हता तपासणं महत्त्वाचं ठरतं.

या प्रकरणात पूजाने कोणतीही सुसाईड नोट लिहिलेली...


मूळचे झारखंडमधील पलामू जिल्ह्यातले सुदामा यांचा पोटचा मुलगा औरैयाजवळ शनिवारी झालेल्या अपघातात मरण पावला. आत्ता कुठे हाताशी आलेला 21 वर्षांचा मुलगा असा अपघतात गेल्यानं सुदामा आतून-बाहेरून पार कोसळलेले. त्यांना रडताही येत नाहीय... कसं व्यक्त व्हावं, हेच कळेनासं झालंय.

त्यांना विचारल्यावर अगदी बारीक आवाजत सुदामा म्हणाले, “घरी परतण्याआधी मुलानं फोन करून सांगितलं होतं की घरी येतोय. नंतर टीव्हीवर पाहिलं अपघात झालाय.”

अधून-मधून ते शवविच्छेदनगृहाच्या दाराकडे पाहायचे, तर तिथं त्यांना फक्त बर्फाच्या लाद्या दिसायच्या. बाकी वेळ तिन्ही बाजूला पसरलेल्या उजाड शेताकडं पाहायचे.

“शंकेची पाल चुकचुकली म्हणून घरातून निघालो. कंट्रोल रूमला फोन केला तर तिथून सांगितलं गेलं की, शवविच्छेदनगृहाशी संपर्क करा. माझी माहिती दिल्यानंतर मृतदेहाचा फोटो दाखवून खात्री करून घ्यायला सांगितलं गेलं,” सुदामा यांनी हे सर्व एका दमात सांगितलं.

काही वेळानं सुदामा स्वत:च माझ्या जवळ आले आणि सांगू लागले, “15 मे ला त्याचं लग्न होणार होतं. लॉकडाऊन असल्यानं लग्न डिसेंबरपर्यंत पुढे ढकललं होतं. घरात सांगून आलोय की मुलगा फक्त जखमी झाला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

य. आता या गाडीनं मुलाचा मृतदेह घरात घेऊन जाईन, तेव्हा घरातल्यांना कसं सामोरं जाऊ?”

अंतहीन वेदना

शवविच्छेदनगृहाबाहेर उभ्या असलेल्या दोन पिकअप गाड्यांकडे सुदामा यांनी इशारा केला. त्यात बर्फाच्या लाद्या ठेवल्या होत्या. त्यातल्याच कुठल्यातरी एका गाडीत त्यांच्या मुलाचा मृतदेह ठेवला जाणार होता.

सुदामा यादव यांच्या दोन मुलांपैकी थोरल्या मुलाचा, म्हणजे नितीश यादवचा या औरैया अपघातात जीव गेला. नितीश मजुरीसाठी राजस्थानला गेला होता. सुदामा झारखंडमध्येच राहून रंगकाम करायचे.

सुदामा यादव यांच्यासोबत झारखंडमधील बोकारो इथले ब्रजेश कुमारही होते. ब्रजेश कुमार यांच्या भावाचा या अपघातात मृत्यू झाला  तर त्यांचा आणखी एक भाऊ सैफी हा हॉस्पिटलमध्ये मृत्यूशी झुंज देतोय.

रविवारी दुपारपर्यंत 23 जणांचे मृतदेह झारखंड, बिहार, पश्चिम बंगाल आणि उत्तर प्रदेशमधील त्यांच्या त्यांच्या गावी पाठवण्यात आले. खरंतर या मजुरांना त्यांच्या त्यांच्या जिल्ह्यात जिवंत सुखरूप पोहोचायचं होतं, नातेवाईकांना पाहायचं होतं. पण जिवंत पोहोचण्याऐवजी आता त्यांचे मृतदेह पोहोचलेत.

ज्या ट्रकने डीसीएम गाडीला धडक दिली, त्या ट्रकमधील 23 मजुरांचा मृत्यू झाला. डीसीएम गाडीतले 20 जण सुद्धा जखमी झालेत.

औरैयाच्या अपर जिल्हाधिकारी रेखा एस चौहान यांनी बीबीसीला सांगितलं, “दोन्ही वाहनांच्या चालकांविरोधात FIR नोंदवण्यात आलाय. एक चालक आता हॉस्पिटलमध्ये आहे, तर दुसऱ्या चालकाबद्दल अद्याप काहीच माहिती मिळाली नाहीय.”

26 मृतांपैकी 11 जण झारखंड राज्यातील आहेत. या सर्व मृतदेहांना पिकअप गाडीत टाकून घरी पाठवलं गेलं. मृतदेहाची ओळख पटवण्यासाठी ज्या मृतांचे नातेवाईक औरैयामध्ये आले होते, त्यांनाही मृतदेहांच्या गाडीतूनच घरी पाठवण्यात आलं.

सरकारी व्यवस्था

रेखा एस चौहान यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, “एकूण आठ गाड्यांमध्ये मार्गनिहाय या मृतदेहांना पाठवलं गेलंय. दोन गाड्या बोकारोला पाठवण्यात आल्या आहेत, दोन गाड्या पश्चिम बंगाल, तीन गाड्या उत्तर प्रदेशच्या विविध भागात आणि एक गाडी बिहारला पाठवण्यात आली. यात काही रुग्णवाहिकाही होत्या आणि काही पिकअप गाड्याही होत्या.”

त्यानंतर इतर दोन गाड्यांमध्ये राहिलेले मृतदेहही त्यांच्या त्यांच्या घरी पाठवण्यात आले. यातले सर्वाधिक मृतदेह बोकारो (झारखंड) मधील, तर सहा पुरुलिया (पश्चिम बंगाल) मधील होते. त्यामुळे इथे प्रत्येकी दोन गाड्या पाठवण्यात आल्या....


मूळच्या नलगोंडा जिल्ह्यातल्या असलेल्या या महिलेने गॉडपॉवर फाउंडेशन या स्वयंसेवी संस्थेच्या मदतीने ही तक्रार दाखल केली आहे.

बीबीसी तेलगुच्या दीप्ती बथिनी यांनी पीडित महिला आणि गॉडपॉवर फाउंडेशनचे राजशेखर रेड्डी यांच्याशी बातचीत केली.

फोनवरून साधलेल्या संवादात पीडितेने सांगितलं की, 15 व्या वर्षीच त्यांचं लग्न लावून देण्यात आलं होतं. दहावीची परीक्षा दिल्यावर लगेच त्यांचं लग्न लावून देण्यात आलं. त्या म्हणाल्या, "माझे आई-वडील रोजंदारीवर काम करायचे. मला लहान भाऊ आहे. मुलाच्या कुटुंबाने माझ्या वडिलांवर लग्नासाठी दबाव आणला. त्यावेळी मला फार बोलता येत नव्हतं."

"मला वाटलं होतं की, लग्नानंतर मला माझं शिक्षण पूर्ण करता येईल. पण, तसं काहीच झालं नाही. मला मोलकरणीसारखी वागणूक मिळाली. लग्नानंतर त्यांनी आणखी हुंडा मागितला. माझ्या वडिलांकडे होतं ते सर्व त्यांनी दिलं."

मात्र, त्यांची व्यथा केवळ हुंडा आणि घरगुती हिंसाचार इथवरच मर्यादित नव्हती. सासरच्या मंडळींनीच आपल्याला देहव्यापाऱ्यात ढकलल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "मला इतर पुरुषांबरोबर झोपवून हुंड्याची रक्कम भरून काढ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ू, असं ते म्हणाले. आई-वडिलांना याबाबत काहीही सांगितलं तर त्यांनाही ठार करू, अशी धमकी द्यायचे. मी घाबरले होते. मी गप्प बसले आणि वर्षभराहूनही अधिक काळ माझ्यावर होणारा अत्याचार, लैंगिक हिंसाचार मी निमूटपणे सहन केला."

अखेर सर्व हिम्मत एकवटून त्यांनी 2010 साली घटस्फोट घेतला.

त्या माहेरी परतल्या आणि महाविद्यालयात प्रवेशासाठी अर्ज केला. आता आपल्या अडचणी संपल्या, असं त्यांना वाटलं. "माझी एका महिलेशी मैत्री झाली. माझ्याबाबत काय-काय घडलं, ते सारं तिला ठाऊक होतं. तिने माझी तिच्या भावाशी भेट घालून दिली. एम. सुमन असं त्याचं नाव. आपण विद्यार्थी नेता असल्याचं त्याने मला सांगितलं. त्यांनी मला मदत करण्याचं आश्वासन दिलं. पण, त्यांनी माझे नग्न फोटो आणि व्हीडिओ काढले आणि मला ब्लॅकमेल करायला सुरुवात केली."

शिक्षणाच्या बहाण्यानं सेक्स रॅकेटमध्ये ढकललं

पीडितेने आपल्या तक्रारीत एम. सुमन यालाच मुख्य आरोपी म्हटलं आहे. मला पुढच्या शिक्षणासाठी हैदराबादला पाठवण्यासाठी सुमन आणि त्याच्या बहिणीनेच माझ्या आई-वडिलांना तयार केल्याचं पीडितेचं म्हणणं आहे.

त्यांनी सांगितलं, "माझ्या शिक्षणाची काळजी आम्ही घेऊ, असं त्यांनी माझ्या आई-वडिलांना सांगितलं. मला नग्न फोटो आणि व्हिडिओचा धाक दाखवत ब्लॅकमेल करून ते हैदराबादला घेऊन गेले. तिथून पुढे मला एका गटाकडून दुसऱ्या गटाकडे पाठवलं जायचं. मला कुठल्याच एका घरात फार काळ राहू देत नव्हते."

सुमन आणि त्याचे साथीदार सेक्स रॅकेट चालवत असल्याचा आरोप त्यांनी तक्रारीत केला आहे. अनेक पुरूषांबरोबर झोपण्यासाठी भाग पाडण्यात आल्याचंही त्यांचं म्हणणं आहे. आपल्या तक्रारीत त्यांनी तेलुगू चित्रपट क्षेत्र, प्रसारमाध्यमं, राजकारणी, राजकारण्यांचे पीए अशा काही लोकांची नावं सांगितली आहेत.

त्या म्हणाल्या, "मला न्यूड डान्स करायला सांगितलं जाई. बळजबरीने मद्य आणि अंमलीपदार्थ दिले जायचे. काही वेळा मला दिवसही गेले. ते अबॉर्शन करायचे. पण, मी एकटी नव्हते. इतरही काही मुलींना या कामात ढकलण्यात आलं होतं."

स्वयंसेवी संस्थेच्या मदतीने सुटका

गॉडपॉवर फाउंडेशन या संस्थेशी कसा संपर्क झाला, हेदेखील त्यांनी सांगितलं. जवळपास दीड वर्षांपूर्वी सुमन आणि त्याच्या साथीदारांनी त्यांना 9 लाख रुपयांच्या बदल्यात नग्न फोटो आणि व्हीडिओ परत करू, असं सांगितलं.

बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "मला सरकारी नोकरीची खोटी कागदपत्रं देण्यात आली. ओळखीतल्या...


मृत तरुणी गुरांची डॉक्टर म्हणून काम करायची. हैदराबाद शहराच्या बाहेरील भागात ही घटना घडली आहे.

पोलिसांनी या प्रकरणी संशयित आरोपींना अटक केली आहे. त्यांची अधिक चौकशी सुरू आहे.

तेलुगू माध्यमातल्या वृत्तांनुसार, मृत तरुणी गच्चीबावली भागामध्ये नोकरीसाठी जात असत. प्रवासासाठी ती स्कूटीचा वापर करत. घटनेच्या दिवशी टोंडुपल्ली टोल प्लाझाजवळ स्कूटी पार्क करून ती टॅक्सीने पुढे गेली. पण ती परतली तेव्हा तिच्या स्कुटीचे टायर पंक्चर झालेले होते. म्हणून मग स्कूटी तिथेच टोल प्लाझाजवळ सोडून टॅक्सीने घरी परतण्याचं तिने ठरवलं.

टोल प्लाझाजवळच्या दोन जणांनी पंक्चर काढतो असे सांगत तिची स्कूटी नेली. मृत तरुणीनं आपल्या बहीण आणि भावाला फोनवरून याबाबत सांगितलं होतं. रस्त्यावर एकटं उभं रहायला भीती वाटतेय, अचानक काही लोक दिसू लागले आहेत आणि एक ट्रक आल्याचंही तिने फोनवर बोलताना सांगितलं होतं.

थोड्या वेळात परत फोन करते असं सांगून तिने बहिणीसोबतच संभाषण संपवलं, पण त्यानंतर फोन बंदच झाला.

मृत तरुणीच्या कुटुंबाने टोल प्लाझाजवळ तिचा शोध घेतला आणि त्यांनतर शमशाबाद पोलीस ठाण्यात ती बेपत्ता झाल्याची तक्रार दाखल के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ली.

शमशाबाद पोलीसांच्या शादनगर पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत एका बांधकाम सुरू असलेल्या पुलाखाली अर्धवट जळलेला मृतदेह मिळाल्याचं गुरुवारी सकाळी पोलिसांना समजलं.

मृत तरुणीच्या घरच्यांनी सँडल, स्कार्फ आणि तिच्या अंतर्वस्त्रांवरून मृतदेहाची ओळख पटवली.

मृतदेहापासून 100 मीटरच्या अंतरावर तिची अंतर्वस्त्रं मिळाल्यानं तिच्यावर लैंगिक अत्याचार झाल्याचा संशय व्यक्त करण्यात येतोय.

सीसीटीव्ही फुटेज नुसार मृत तरुणीला टोल प्लाझा जवळच्याच निर्मनुष्य ठिकाणी नेण्यात आलं आणि कथितरित्या लैगिंक अत्याचार करण्यात आले.

पोलीस म्हणतात...

या प्रकरणाचा तपास सुरू असल्याचं शमशाबादच्या पोलीस अधीक्षकांनी सांगितलं. या प्रकरणी लैंगिक अत्याचार झाल्याच्या वृत्ताला पोलिसांनी अद्याप दुजोरा दिलेला नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


मृत राधिका

तेलंगणामधल्या करीमनगर शहरातल्या विद्यानगर भागात मुख्यतः कनिष्ठ मध्यमवर्गीय लोकवस्ती आहे. या भागातल्या चिंचोळ्या गल्ल्या पार केल्यावर तुम्ही एका लोखंडी गेट असलेल्या घरात पोहोचता. कोमारी आणि ओदेमा यांचं हे घर. ओदेमा रोजंदारीवर काम करतात तर कोमारी हमाल आहेत. हे जोडपं व्याजावर पैसेही देतं.

त्यांना राधिका नावाची 19 वर्षांची मुलगी होती. तिला पोलिओ होता. त्यासाठी तिच्यावर नुकतीच एक शस्त्रक्रिया करण्यात आली होती. शस्त्रक्रियेनतर ती घरी आली होती. मात्र, तिला काही बरं वाटत नव्हतं. ती झोपूनच होती.

10 फेब्रुवारी रोजी सकाळी साडे नऊ वाजता राधिकाची आई ओदेमा आपल्या रोजच्या कामावर गेली. तर वडील कोमारी घरीच होते. थोड्यावेळाने ते जवळच्या वाणसामानाच्या दुकानात गेले. तिथून आल्यावर जेवले आणि नंतर कामावर गेले. कोमारी करीमनगर शहरातल्या फूड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाच्या गोदामात काम करतात.

संध्याकाळचे चार वाजले. मात्र, घरात कसलीच हालचाल नव्हती. राधिकाच्या घरात इतकी शांतता कसली, हे बघण्यासाठी शेजारच्यांनी दार ठोठावलं आणि त्यांना आत जे दिसलं ते बघून सगळेच घाबरले. राधिका फरशीवर पडली होती आणि कुणीतरी ध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ारदार चाकूने तिचा गळा कापला होता.

शेजारच्यांनी लगेच कोमारींना फोन करण्याचा प्रयत्न केला. पण ते कामावर असल्याने त्यांचा मोबाईल बंद होता. त्यांनी हैदराबादमध्ये शिकत असलेल्या कोमारींच्या मुलाला फोन करून सांगितलं.

त्याने वडिलांच्या कामावरच्या मित्रांना फोन करून ही बातमी दिली. कोमारीला बातमी कळताच ते ढसाढसा रडू लागल्याचं त्यांचे सहकारी सांगतात. ते घरी पोचले. थोड्याच वेळात पोलीसही आले. पोलिसांनी राधिकाच्या आई-वडिलांशी बोलण्याचा प्रयत्न केला. पण ते बोलण्याच्या मनस्थितीत नव्हते. कोमारीची अवस्था बघवत नव्हती. मुलीच्या जाण्याने आपलंच आयुष्य संपल्यासारखं कोमारीला वाटत असल्याचं शेजारी सांगतात.

कसा उघडकीस आला गुन्हा?

चोरीच्या उद्देशाने हा खून करण्यात आला का, या दिशेने पोलिसांनी तपास सुरू केला. कोमारी आणि ओदेमा यांनी कपाट उघडलं तर तिथे पैसे आणि दागिने नव्हते. पोलिसांनी कोमारींची तक्रार नोंदवून घेतली. काही वेळाने फॉरेंसिक टीम घटनास्थळावर पोचली आणि पुरावे गोळा केले.

पोलिसांनी तपास सुरू केला. मात्र, त्यांना कसलाच सुगावा लागत नव्हता. केवळ राधिकाच्या गळ्यावर चाकूचा वार होता. हे काम चोरांनी केलं असतं तर त्यांनी पैसे आणि दागिन्यांसाठी घरभर शोधाशोध केली असती. त्यामुळे घर अस्तव्यस्त झालं असतं.

पण कोमारींच्या घरात कुठलीच वस्तू जागची हललेली नव्हती. राधिकाच्या अंगावरच्या दागिन्यांनाही हात लावलेला नव्हता. प्रथमदर्शनी राधिकाची चोरांशी झटापट झाल्याचंही दिसत नव्हतं. पोलिसांना केवळ एकच पुरावा सापडला होता. बेसिनमध्ये पडलेला चाकू ज्याने राधिकाचा खून करण्यात आला होता. मात्र, तो चाकूही धुतला होता.

महिलाविरोधी अत्याचाराच्या घटना हाताळण्यात पोलिसांना कसं अपयश येतंय, अशा आशयाच्या बातम्या छापून येऊ लागल्या आणि बघता बघता ही एक सनसनाटी न्यूज बनली. पोलिसांसाठीही हे प्रकरण प्रतिष्ठेचं बनलं आणि त्यांनी कसून तपास सुरू केला. तपासासाठी 74 जणांचं पथक कामाला लागलं.

खून करण्यासाठी वापरलेलं हत्यार घरातलं असल्यामुळे घरातल्याच कुणीतरी हे काम केलं असावं, असा संशय पोलिसांना आला. प्रथमदर्शनी कुठल्याही प्रकारची झटापट झाल्याचं दिसत नव्हतं. तसंच घरातल्या कुठल्याच वस्तूवर कुणाच्या बोटांचे ठसेही आढळले नव्हते. त्यामुळे राधिकाचे आई-वडील सांगत आहेत त्याप्रमाणे हे काही चोरीचं प्रकरण नाही, असं पोलिसांना वाटू लागलं.

पीडित कुटुंबाच्या परिचितांपैकीच कुणीतरी हे...


मृत व्यक्ती काही दिवसांपूर्वीच सौदी अरेबियामधून परतले होते. सरकारनं त्यांच्या संपर्कात आलेल्या दोनपेक्षा अधिक व्यक्तींना शोधून काढलं आहे.

76 वर्षीय वृद्ध गृहस्थ सौदी अरेबियामधून धार्मिक यात्रा करून परतले होते. त्यानंतर तब्येत बिघडल्यावर आधी त्यांच्यावर कलबुर्गीमधल्या घरी आणि नंतर हैदराबादमधल्या एका रुग्णालयात उपचार करण्यात आले. त्यांना हैदराबादहून कलबुर्गीमधल्या रुग्णालयात दाखल करण्यासाठी आणलं जात असताना वाटेतच त्यांचा मृत्यू झाला.

मृत्यूनंतर दोन दिवसांनी त्यांचे रिपोर्ट समोर आले. त्यामध्ये त्यांना कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झाल्याचं स्पष्ट झालं.

कोरोनामुळे देशातला पहिला मृत्यू झाल्यानंतर सगळं शहर जवळपास ठप्पच झालं. राज्यसभेचे माजी खासदार असलेल्या 82 वर्षीय केबी शनप्पांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं, "मी माझ्या संपूर्ण आयुष्यात कलबुर्गीमध्ये असं काही घडल्याचं पाहिलं नाहीये. सगळीकडे प्रचंड सामसूम आहे. असं वाटतंय, की कर्फ्यू लागला आहे.

माजी पत्रकार आणि शहरातील विद्यापीठात शिकवणारे टी.व्ही. शिवानंद सांगतात, "सरकारी कार्यालयं बंद आहेत. केवळ नगर परिषदेच्या काही महत्त्वाच्या सेवा सुरू आहेत. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दुकानं आणि उद्योग बंद आहेत. पण अगदी चहाची दुकानंही बंद आहेत. किराणा मालाची दुकानं मात्र अजूनही सुरू आहेत."

Covid-19 च्या रुग्णावर उपचार करणाऱ्या एका डॉक्टरांचीही कोरोनाची चाचणी करण्यात आली. ही चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे. त्याचबरोबर Covid-19 च्या रुग्णाच्या मुलीचीही चाचणी पॉझिटिव्ह आली आहे.

कलबुर्गीचे उपायुक्त शरत बी यांनी सांगितलं, की चार अजून सँपल्सचे रिपोर्ट येणं बाकी आहे.

शरत बी यांनी सांगितलं, "शहर आणि जिल्ह्यामधल्या सार्वजनिक आणि खाजगी वाहतुकीची सेवा मर्यादित करण्यात आली आहे. सरकारी आणि खाजगी कार्यालयं बंद करण्याचे आदेश आधीच देण्यात आले आहेत.

मशिदीमधून करण्यात आली सूचना

Covid-19 मुळे मृत्युमुखी पडलेल्या रुग्णाच्या संपर्कात आलेल्या 71 आणि त्यानंतर अन्य 243 लोकांचाही शोध घेतल्यानंतर लॉकडाऊनचा निर्णय घेण्यात आला. शहर आणि जिल्ह्यामध्ये या व्यक्तींना शोधण्यासाठी घोषणा देण्यात आल्या, त्यासाठी मशिदींचा वापर झाला.

नाव न सांगण्याच्या अटीवर एका अधिकाऱ्यानं सांगितलं, "सौदी अरेबियामधून परत आल्यावर संबंधित व्यक्ती नेमकी कोणाकोणाला भेटली याचा तपास लावणं तसं कठीण होतं. म्हणूनच आम्ही त्यासाठी मशिदीमधून घोषणा दिली.

उपायुक्त शरत बी यांनी सांगितलं, "एकूण 516 लोकांना त्यांच्याच घरात देखरेखीखाली ठेवण्यात आलं आहे."

या 516 लोकांपैकी 202 लोक नुकतेच परदेशातून परत आले आहेत.

अर्थात, कलबुर्गीमध्ये अधिकृतरित्या कलम 144 लागू करण्यात आलं नाहीये.

'1993 नंतर पहिल्यांदाच कर्फ्यूसारखी परिस्थिती'

आरोग्य आणि कुटुंबकल्याण विभागाचे अतिरिक्त मुख्य सचिव जावेद अख्तर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "शटडाऊनचा निर्णय जिल्हा प्रशासनचा आहे. Covid-19 ला रोखण्यासाठी ही पावलं उचलण्यात आली आहेत."

आमदार आणि माजी मंत्री प्रियांक खरगेंनी सांगितलं, की अशापद्धतीनं कठोर पावलं उचलणं ही सध्याच्या परिस्थितीतली महत्त्वाची गरज होती.

कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी उपायुक्तांनी वेगवेगळ्या समुदायाच्या नेत्यांची भेट घेऊन त्यांच्याकडून सहकार्याची अपेक्षा व्यक्त केली आहे.

उत्तर कर्नाटकमधील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितलं, "कोणत्याही नियमांचा धाक दाखवण्याची गरज नाहीये. जर तुम्ही स्थानिकांशी संवाद साधला आणि प्रत्येक भागाभागात सूचना केल्या तर सकारात्मक संदेश जाऊ शकतो. कलबुर्गीमधल्या लोकांनीही आमचं ऐकत परिस्थितीचं गांभीर्य समजून घेतलं आणि घरांमध्येच...


मृत संजय कोतकर यांचे आई-वडील आणि पत्नी

केडगाव - पुण्याकडून येताना अहमदनगर शहराचा सर्वप्रथम दिसणारा हा भाग. केडगाव तसं अलीकडेच अहमदनगर महापालिकेत समाविष्ट झालं. याच केडगावमध्ये महापालिकेच्या पोटनिवडणुकीत शिवसेनेच्या 2 पदाधिकाऱ्यांची हत्या झाली. या घटनेची दहशत आजही इथे जाणवत होती.

माध्यम प्रतिनिधी म्हणून जेव्हा केडगाव कमानीजवळ त्या दिवशीच्या घटनास्थळाचा पत्ता विचारला तेव्हा दोघे जण काहीही उत्तर न देता निघून गेले.

नंतर आलेल्या दोन युवकांना याबाबत विचारलं तर त्यांनी उलट चौकशीच सुरू केली. कुठून आलात, बाहेरचे दिसता, कोणत्या प्रेसचे आहात? इथला परिसर कुणाचा आहे माहीत नाही का? असे अनेक प्रश्न त्यांच्याकडून आले. पण तोपर्यंत बंदोबस्तावरील पोलीस तिथे आले आणि युवकांनी काढता पाय घेतला.

केडगाव आजही दहशतीखाली आहे.

केडगावमधील 32 ब वॉर्डाच्या पोटनिवडणुकीत यावेळी काँग्रेस आणि शिवसेनेतील मतांमधलं अंतर अगदी कमी होतं. जवळपास 1,133 वरून ते 434वर आले.  विजय मिळाला तरी कोतकर यांच्या वर्चस्वाला मिळालेली टक्कर आणि मागील वाद हे या हत्याकांडाला कारणीभूत ठरले का? हा प्रश्न आहे.

ज्या ठिकाणी हे हत्याकांड घडलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्या भागातील लोक आता बाहेरगावी गेले आहेत. दरवाजांवर लागलेली कुलपं आणि ओसरीत पडलेली वृत्तपत्रं हे सांगण्यास पुरशी आहेत. रहिवासी अद्यापही दहशतीखाली असल्याचं पावलोपावली जाणवत होतं. जी घरं उघडी होती त्यातले लोक या घटनेवषयी काहीही बोलण्यास तयार नव्हते.

बंद दरवाजे बरंच काही सांगून जातात.

मृत संजय कोतकर हे गेल्या 30 वर्षांपासून शिवसेनेचं काम करत होते. केडगाव भागात शिवसेनेची पाळंमुळं रुजवण्यात त्यांचा मोठा वाटा आहे, असं इथल्या स्थानिकांकडून सांगण्यात आलं.

वडिलांचा फोन आला आणि...

संजय यांचा मुलगा संग्राम कोतकर यांना आम्ही भेटलो. "मला त्या दिवशी वडिलांचा फोन आला, त्यांनी आरोपींची नावं घेत सांगितलं की मला गोळ्या घातल्यात. माझं सर्व संपलं आणि अचानक फोन कट झाला. मी धावतच घटनास्थळी गेलो."

संग्राम कोतकर

"तिथं काही शिवसैनिक पोहोचले होते. शिवसैनिकांचा संताप अनावर झाल्याने त्यांनी संतापाला वाट मोकळी करून दिली. अर्धा तासाने पोलीस आले. पण रुग्णवाहिका आली नव्हती. लोकांनी घराचे दरवाजे लावून घेतले होते. दिवे बंद केलेले होते. अचानक महापालिकेचे स्ट्रीट लाईटही बंद झाले."

"समोर वडिलांचा मृतदेह होता. पण मी घरी कळवलं नाही. आईला मेंदूचा आजार आहे आणि तिला अधून मधून चक्कर येते. माझे वडील हे आजी-आजोबांचे एकुलते एक अपत्य होते," संग्राम सांगत होते.

मृत संजय यांच्या वडिलांचं वय 94 वर्षं तर आईचं वय 82 वर्षं आहे. त्यामुळेच मुलगा संग्राम यांनी त्या दिवसापासून घरातला टीव्ही बंद ठेवायला सांगितला. वृत्तपत्रं पण बंद होतं, असं ते सांगतात.

संजय कोतकर आणि वसंत ठुबे

शेवटी पोस्टमार्टेमनंतर रविवारी औरंगाबाद इथून मृतदेह अहमदनगरला आले तेव्हा संग्राम यांनी त्यांच्या मामांना सांगून वडिलांच्या मृत्यूची बातमी घरी कळवली.

संजय कोतकर यांचे वृद्ध वडील - केशव कोतकर निवृत्त पोलीस हवालदार आहेत. लग्नाच्या 18 वर्षानंतर संजय यांच्या रूपाने मुलगा झाला होता, असं ते सांगतात.

संजय यांच्या आई वत्सला म्हणतात, "आम्ही आता लंगडे झालोय. आमचा हिमती मुलगा सोडून गेला. आमच्या नातवाकडे तुम्हीच लक्ष ठेवा आता."

माजी आमदार अनिल राठोड यांच्यासमवेत कोतकर कुटुंबीय

या प्रकरणात आतापर्यंत राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार संग्राम जगताप, संदीप गुंजाळ यासह इतर तीन जणांना अटक करण्यात आली आहे.

संग्राम जगताप यांचे सासरे आणि भाजप आमदार शिवाजी कर्डिले यांना पोलीस अधीक्षक कार्यालयाच्या...


मृतांची संख्या 310 वर, 500हून अधिक जखमी

ईस्टर संडेला झालेल्या या साखळी स्फोटांची जबाबदारी तीन दिवसांनंतर इस्लामिक स्टेटने (IS) या कट्टरतावादी संघटनेने स्वीकारली आहे. रॉयटर्स आणि AFP वृत्तसंस्थांनी ही बातमी दिली आहे.

यापूर्वीही इस्लामिक स्टेटने अशा हल्ल्यांची जबाबदारी हल्ल्यानंतर लगेचच घेतली आहे आणि हल्लेखोरांचे फोटो त्यांच्या 'अमाक' या पोर्टलवर टाकले आहेत. पण या हल्ल्यामागे नेमका कुणाचा हात आहे, याची खात्रीलायक आणि स्वतंत्र माहिती बीबीसीकडे नाही.

नॅशनल ताहिद जमात (NTG) या स्थानिक कट्टरतावादी इस्लामिक गटाने हे स्फोट घडवल्याचं सरकारचं म्हणणं आहे. या हल्ल्यांप्रकरणी आतापर्यंत 40 संशयितांना ताब्यात घेण्यात आलं आहे.

उत्तर कोलंबोमधल्या नेगोम्बो भागातील सेंट सबॅस्टियन चर्च परिसरात आज सामूहिक दफनविधी करण्यात आला. या चर्चमध्येदखील रविवारी बॉम्बस्फोट झाला होता.

आज सकाळी बरोबर 8.30 मिनिटांनी मौन पाळत मृतांना श्रद्धांजली वाहण्यात आली. रविवारी याच वेळी पहिला स्फोट झाला होता.

हल्ल्यातील मृत आणि जखमींच्या सन्मानार्थ श्रीलंकेचा राष्ट्रध्वज अर्ध्यावर फडकवत लोकांनी मान वाकवून मौन पाळलं.

नेगोम्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बोमधल्या सेंट सबॅस्टियन चर्चमध्ये सामूहिक दफनविधी

आणीबाणी लागू करण्यात आल्याने पोलीस आणि लष्कर कोर्टाच्या आदेशाशिवाय संशयिताला अटक करून त्याची चौकशी करू शकतात. यापूर्वी श्रीलंकेतील गृहयुद्धादरम्यान असे अधिकार देण्यात आले होते.

बॉम्बस्फोटांनंतर फेसबुक, व्हॉट्सअॅप आणि इन्स्टाग्रामची सेवा खंडित करण्यात आली आहे.

सरकारने NTGला मुख्य संशयित घोषित केलं असलं तरी या गटाने यापूर्वी कधीही एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर स्फोट घडवल्याचा इतिहास नाही. गेल्या वर्षी एका बुद्धमूर्तीची नासधूस केल्याने या कट्टरतावादी गटाकडे लोकांचं लक्ष वेधलं गेलं.

मात्र, NTG किंवा इतर कुठल्याच संघटनेने रविवारच्या आत्मघातकी बॉम्बस्फोटांची जबाबदारी घेतलेली नाही.

बॉम्बस्फोटांवरून आरोप-प्रत्यारोप

देशभरात आणीबाणी लागू

घातपाताची पूर्वसूचना मिळूनदेखील कुठलीच कारवाई करण्यात आली नाही, यावरून सध्या श्रीलंकेत वाद निर्माण झाला आहे. राष्ट्रपती मैत्रिपाल सिरीसेना यांचे वरिष्ठ सल्लागार शिराल लकथिलाका यांनी बीबीसीला सांगितले की सरकारकडून काही चूक झाली आहे का, याची चौकशी करण्यात येईल.

याआधी श्रीलंकेचे मंत्रिमंडळ प्रवक्ते रजित सेनारत्ने यांनी पत्रकारांना सांगितले की आंतरराष्ट्रीय गुप्तचर संस्थांनी हल्ला होऊ शकतो, असा इशारा दिला होता. मात्र, ही माहिती पंतप्रधान रनिल विक्रमसिंघे यांच्यापर्यंत पोचलीच नाही.

कोण ठरले बळी?

या आत्मघातकी बॉम्बस्फोटांमध्ये ठार झालेल्यांमध्ये बहुतांश श्रीलंकेचे नागरिक आहेत. यात ईस्टर संडेनिमित्त चर्चेमध्ये गेलेल्या ख्रिश्चन बांधवांची संख्या मोठी आहे.

दरम्यान, मृत्यूमुखी पडलेल्यांमध्ये 31 परदेशी नागरिक आहेत, यापैकी 14 जणांची ओळख अजून पटू शकलेली नाही, अशी माहिती श्रीलंकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिली आहे. मृतांमध्ये 8 ब्रिटीश नागरिक आणि 8 भारतीयांचाही समावेश आहे.

याव्यतिरिक्त हल्ल्यात डेन्मार्कचे अब्जाधीश अँड्रेस होल्क पोव्लसन यांची तीन मुलं ठार झाली. पोव्लसन डेन्मार्कचे प्रसिद्ध व्यावसायिक आहेत. तिथल्या अॅसोस या कपड्यांसाठी प्रसिद्ध असलेल्या कंपनीचे ते मालक आहेत.

ब्रिटीश वकील असलेल्या अनिता निकोलसन आणि अॅलेक्स (14) आणि अॅनाबेल (11) ही त्यांची दोन मुलंदेखील या हल्ल्यात मारली गेली. कोलंबोमधल्या शांग्री-ला या हॉटेलमध्ये नाश्त्याच्या वेळी करण्यात आलेल्या आत्मघातकी बॉम्बस्फोटात हे तिघे ठार झाले. हल्ल्यातून अनिताचे पती बेन निकोलसन...


मृतांची संख्या वाढण्याची भिती अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.

शहरातल्या तायरान चौकात झालेल्या हल्ल्यात किमान 90 झण जखमी झाले आहेत. या चौकात नेहमी गर्दी असते कारण इथं अनेक मजदूर कामाच्या शोधात दररोज जमतात. कट्टरवाद्यांनी याआधीही या ठिकाणाला लक्ष्य केलं आहे.

बगदादच्या मोठ्या भागावर 2014 पासून इस्लामिक स्टेटचा ताबा आहे. तेव्हापासून इथं जवळपास दररोज विस्फोट होत आहेत. असं असलं तरी डिसेंबरनंतर कट्टरवाद्यांच्या पराभावनानंतर हल्ल्यांची संख्या कमी झाली.

सोमवारच्या हल्ल्यात दोन हल्लेखोर सहभागी होते,  ज्यांच्या अंगावर आत्मघाती स्फोटकं होती, असं गृहमंत्रालयानं म्हटलं आहे.

एका पाठोपाठ मृतदेह काढले जात असल्यानं मृतांची संख्या आणखी वाढू शकते, असं गृहमंत्रालयानं म्हटलं आहे. AFPच्या वृत्तानुसार घटनास्थळावर मोठ्या संख्येने संरक्षण दल उपस्थित आहे.

याआधी शनिवारी शहराच्या उत्तरभागात एका तपासणी नाक्यावरही आत्मघाती हल्ला करण्यात आला होता, ज्यात पाच जणांचा मृत्यू झाला होता.

मे महिन्यात निवडणुका होणार असल्याची घोषणा झाल्यानंतर या हल्ल्यांमध्ये वाढ झाली आहे.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मृतांपैकी तीन मृतदेह कंपनीच्या प्लांटजवळ आढळून आले तर अस्वस्थ वाटत असल्यामुळे किंग जॉर्ज रुग्णालयात दाखल करण्यात आलेल्या रुग्णांपैकी पाच जणांचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला.

या परिसरातील लोकांना डोळ्यांमध्ये जळजळ होत असून श्वास घेण्यास अडचणी येत आहेत. त्यामुळे या भागातील लोकांनी या ठिकाणापासून दूर जायला सुरुवात केली आहे. विशेषतः वृद्ध व्यक्ती आणि लहान मुलांना जास्त त्रास होत असल्याचं आढळून येत आहे.

पोलीस आणि प्रशासनातील अधिकारी घटनास्थळी दाखल झाले असून त्यांनी परिसरातील पाच गावं रिकामी केली आहेत. लोकांना मेघाद्री गेड्डा आणि इतर काही ठिकाणी नेण्यात येत आहे.

काही जण हा वायू नाकावाटे शरिरात गेल्यामुळे बेशुद्ध झालेत. त्यांना जवळच्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं आहे.

आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री वाय. एस. जगनमोहन रेड्डी यांनी एलजी पॉलिमर्स कंपनीत झालेल्या या गॅस गळतीची माहिती घेतली असून त्यांनी जिल्हाधिकाऱ्यांना याबाबत आवश्यक त्या उपाययोजना करण्याच्या सूचना केल्या आहेत.

गॅस गळतीची माहिती मिळताच आर. आर. वेंकटापूरम्, वेंकटापूरम्, पद्मनाभपूरम्, बीसी कॉलनी आणि कंपारापालेमच्या नागरिकांना इतरत्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र हलवण्यास सुरुवात करण्यात आली आहे.

हा केमिकल प्लांट एलजी पॉलिमर्स इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेडचं आहे. 1961 मध्ये सुरू झालेलं हे प्लांट हिंदुस्थान पॉलिमर्सच्या मालकीचं होतं. 1997 मध्ये दक्षिण कोरियाच्या एलजी या कंपनीकडे याची मालकी आली.

200 जण या घटनेमुळे अस्वस्थ झाले आहेत. स्टायरिन गॅस या वायूची गळती झाल्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात येत आहे, अशी माहिती जिल्हाधिकारी विनय चांद यांनी दिली आहे.

लॉकडाऊननंतर कारखान्यात पुन्हा काम सुरू करण्यात आलं होतं. त्यावेळी ही घटना घडल्याचं जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

पीडित व्यक्तींना हॉस्पिटलमध्ये जाण्यासाठी 50 रुग्णवाहिका तैनात करण्यात आल्या आहेत. आतापर्यंत किंग जॉर्ज हॉस्पिटलमध्ये 15 जणांना दाखल करण्यात आलं आहे.

गुरुवारी पहाटे 3 वाजता ही गॅस गळती सुरू झाली. अनेकांना याबाबत लगेच लक्षात आलं नाही. पण हळूहळू गॅसगळतीचा परिणाम जाणवण्यास सुरुवात झाली. हा वायू कारखान्यापासून तीन ते पाच किलोमीटरपर्यंत पसरल्याचा अंदाज आहे.

स्टायरिन वायू म्हणजे काय ?

स्टायरिनचा प्राथमिक उपयोग हा पॉलिस्टिरिन प्लास्टिक आणि रेसिन्स (राळ) बनवण्यासाठी होतो. स्टायरिन गॅस हा रंगविरहीत किंवा हलकासा पिवळ्या रंगाचा असतो. हा एक ज्वलनशील द्रव्य असून त्याचा गोड वास येतो. या गॅसला स्टिरॉल किंवा विनिल बेन्झिन म्हणूनही ओळखले जाते.

बेन्झिन आणि इथिलीनपासून या वायूची कारखान्यांसाठी निर्मिती केली जाते.  कंटेनर, पॅकेजिंग, सिंथेटिक मार्बल, फ्लोअरिंग, वापरून टेबलवेअर आणि मोल्डेड फर्निचरमध्ये वापरण्यात येणाऱ्या प्लास्टिक आणि रबराच्या निर्मितीसाठी  याचा वापर होतो.

माणसांवर स्टायरिनचा काय परिणाम होतो?

हवेतल्या स्टायरिन वायूमुळे डोळे जळजळणे, घशात घरघर, खोकला आणि फुफूस जड होते. हा वायू जास्त प्रमाणात माणसाच्या संपर्कात आला तर त्याला स्टिर्न सिकनेस होतो. यामुळे डोकेदुखी, मळमळ, उलट्या, अशक्तपणा, चक्कर येणे, शौचात अनियमितपणा येण्याची लक्षणं आढळतात.

काहीवेळा यामुळे ह्रदयाचे ठोके अनियमित होतात आणि माणूस कोमात जाण्याची शक्यता असते.

त्वचा स्टायरिन शोषून घेऊ शकते. अशी व्यक्ती जर अनेकांच्या संपर्कात आली तर केंद्रीय मज्जासंस्थेवर परिणाम करते तसंच श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. अशाच प्रकारचा त्रास स्टायरिन गॅस शरिरात गेल्यावरही होऊ शकतो. त्वचा आणि डोळे जळजळ करतात.

स्टायरिनमुळे लूकेमिआ आणि लिम्फोमा होण्याचा धोका वाढतो असं...


मृतांमध्ये हॉस्पिटलच्या नर्सेससोबतच नवजात बाळं आणि त्यांच्या मातांचाही समावेश आहे. 19 बाळांवर आता दुसऱ्या हॉस्पिटलमध्ये उपचार करण्यात येत आहेत. पण यातल्या अनेकांची आई या अतिरेकी हल्ल्यात दगावलेली आहे.

मॅटर्निटी हॉस्पिटलवर झालेल्या या हल्लाचा जगभरातून निषेध करण्यात येतोय. कोणत्याही अतिरेकी संघटनेने अजून या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही.

बीबीसी अफगाणच्या संपादक मीना बख्ताश या गेली अनेक वर्षं अफगाणिस्तानातल्या परिस्थितीचं वार्तांकन करत आहेत.

मॅटर्निटी हॉस्पिटलवर झालेल्या या हल्ल्याविषयी बोलताना त्या म्हणाल्या, "मी अफगाण आहे. गेली अनेक वर्षं युद्धाचं वार्तांकन करतेय. हा हल्ला अतिशय धक्कादायक होता."

अफगाणिस्तानात आतापर्यंत वेगवेगळ्या हल्ल्यांमध्ये हजारो लोक मारले गेले आहेत. यापैकी बहुतेक सामान्य नागरिक होते. पण या आठवड्यामध्ये या हल्ल्यांनी खालची पातळी गाठली.

मीना बख्ताश आणि त्यांच्या लंडन तसंच काबुलमधल्या सहकाऱ्यांनी या हल्ल्याचं वार्तांकन केलं. ज्या मॅटर्निटी हॉस्पिटलवर हल्ला झाला तिथली दृश्यं हृदयद्रावक होती.

"यामध्ये एका सैनिकाचा फोटो आहे, तो पाहून मला समुद्र किनाऱ्यावर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाहत आलेल्या त्या रेफ्युजी लहान मुलाची (अलान कुर्दी) ची आठवण झाली," त्या सांगतात.

"मी पाहिलेल्या दृश्यांमध्ये एक सैनिक आहे, हातात बाळ घेऊन अॅम्ब्युलन्सच्या दिशेने चाललाय...

'याबद्दल बोलणं सोपं नाही'

मंगळवारी सकाळी 10 वाजता या हल्ल्याला सुरुवात झाली. दोन स्फोट झाले आणि त्यानंतर गोळीबाराला सुरुवात झाल्याचं घटनास्थळाजवळ असणाऱ्या लोकांनी सांगितलं.

बंदूकधाऱ्यांनी हल्ला केला तेव्हा या हॉस्पिटलमध्ये 140 जण होते असं या हल्ल्याच्या वेळी स्वतःचा बचाव करणाऱ्या एका डॉक्टरने बीबीसीला सांगितलं.

अफगाणिस्तानच्या स्पेशल फोर्सेसनी 100 महिला आणि मुलांची सुटका केल्याचं अधिकाऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

पोलीस अधिकाऱ्यांच्या वेशातल्या 3 हल्लेखोरांनी या हॉस्पिटलमध्ये प्रवेश मिळवला. हॉस्पिटलमध्ये अनेक तास चाललेल्या चकमकीदरम्यान सुरक्षा दलांनी या हल्लेखोरांना ठार केलं.

"प्रसुतीगृहावर हल्ला करून माता आणि नवजात बाळांना मारणाऱ्या लोकांच्या मनात काय असतं, माहीत नाही. मला समजतच नाही. भयंकर आहे हे," बख्ताश सांगतात.

या मॅटर्निटी हॉस्पिटलवर हल्ल्याची बातमी आल्यानंतर काहीच वेळात आणखी एका हल्ल्याची बातमी आली. अफगाणिस्तानच्या पूर्वेकडील नानगरहर भागामध्ये आत्मघातकी बॉम्बरने केलेल्या हल्ल्यात 32 जण मारले गेले.

या हल्ल्यामागे आपला हात असल्याचं इस्लामिक स्टेट (IS) ने म्हटलंय. एका पोलीस अधिकाऱ्याच्या अंत्यसंस्कारासाठी हजारोंची गर्दी झालेली असताना हा हल्ला झाला.

"मशिदीत जमलेली कुमारवयीन,तरूण मुलं मारली गेली," बख्ताश सांगतात.

का सुरु आहे हा हिंसाचार?

"अचानक सगळ्या देशभरात रक्तपात होतोय. हा काळ सगळ्यांसाठीच कठीण आहे हे माहितेय मला. पण कालचा दिवस अगदीच वेदनादायक होता."

अमेरिका आणि तालिबानदरम्यान फेब्रुवारीमध्ये करारावर सह्या झाल्यानंतर अफगाणिस्तानातून सैन्य माघारी घेण्यात आलं. यानंतर अफगाणिस्तानासाठीच्या आशांमध्ये वाढ झाली होती.

पण अफगाण सरकार आणि तालिबानमधली चर्चा कैद्यांच्या मुद्द्यांवरून फिस्कटली आणि हिंसाचार सुरूच राहिला.

देशात शांतता प्रस्थापित होण्याच्या आशा फारशा नव्हत्याच. पण मंगळवारच्या हल्ल्यांनी हे आणखीन स्पष्ट झालं.

"आपण लोकांना हा हल्ला विसरू देता कामा नये. याकडे लक्ष वेधून घ्यायला हवं. मॅटर्निटी हॉस्पिटलवर हल्ला करणं, नवमाता, नर्सेस आणि नुकत्याच जन्मलेल्या बाळांना ठार मारणं... हे सहन करण्याजोगं नाही," बख्ताश...


मृत्यू झालेल्यांचं वय 30 ते 60 दरम्यान होतं. यात एक चतुर्थांश मृत्यू मुलांचे झाले आहेत.

या मृत्यूंना रसेल्स वायपर, क्रेट आणि नाग या प्रजातीचे विषारी साप जबाबदार आहे.

असं असलं तरी सापांच्या इतर 12 प्रजातींपासून काही जणांचा मृत्यू झाला आहे.

सर्पदंशामुळे अनेकांचा जीव जातो, कारण याप्रकारच्या घटना बहुतेक करून अशा भागात घडतात, जिथपर्यंत वैद्यकीय मदत पुरवणं दुरापास्त असतं.

मान्सूनचा काळ

सर्पदंशाची जवळपास अर्धी प्रकरणं जून ते सप्टेंबरदरम्यान म्हणजेच मान्सूनच्या काळात घडतात. या काळात साप त्यांच्या बिळातून बाहेर पडतात, असं म्हटलं जातं.

बहुतेक घटनांमध्ये साप व्यक्तीच्या पायाचा चावा घेतो.

सायन्स जर्नलच्या ई-लाईफमध्ये प्रसिद्ध झालेला हा शोधनिबंध, भारत आणि जगभरातील अनेक वैज्ञानिकांनी एकत्र येऊन तयार केला आहे.

साप

भारताच्या 'मिलिअन डेथ स्टडी' प्रकल्पाच्या आधारे या संशोधनासाठी आकडे मिळवण्यात आल्या आहेत.

भारत आणि दक्षिण आशियात आढळणारे रसेल्स वायपर याप्रकारचे साप अत्यंत धोकादायक आहेत.

उंदरांना खाऊन ते पोट भरतात. हे साप मानवी वस्तीच्या आसपास आढळतात.

वैद्यकीय मदतीची गरज

भारतात सापडणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रा करेत प्रजातीचा साप दिवसा शांत राहतो. पण, रात्रीच्या वेळेस मात्र तो रौद्र रूप धारण करतो. त्यांची लांबी पाच फूट नऊ इंच इतकी असू शकते.

याशिवाय नाग प्रजातीचे सापही बहुतेक करून रात्रीच हल्ला करतात.

 जडी-बुटीचा इलाज

नागाचा दंश इतका धोकादायक असतो, की यामुळे अंतर्गत रक्तपाताची शक्यता असते आणि त्वरित वैद्यकीय मदतीची गरज असते.

या संशोधनात म्हटलंय की, 2001 ते 2014 दरम्यान सर्पदंशाचे जवळपास 70 टक्के घटना 8 राज्यांत झाल्या आहेत.

सापांचे प्रकार

यामध्ये बिहार, झारखंड, मध्य प्रदेश, ओडिशा, उत्तर प्रदेश, आंध्र प्रदेश (तेलंगणसहित), राजस्थान आणि गुजरात या राज्यांचा समावेश आहे.

या संशोधनानुसार, 70 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या लोकांचा सर्पदंशामुळे मृत्यू होण्याची शक्यता 250 पैकी एका प्रकरणात असते. पण, काही भागांमध्ये हे प्रमाण 100 पैकी एका प्रकरणातही असू शकतं.

जागतिक आरोग्य संघटना

मान्सूनदरम्यान गावात राहून शेती करणाऱ्या व्यक्तींना साप चावण्याची सर्वाधिक शक्यता असते.

या भागातील लोकांना सापापासून सुरक्षित राहण्याचे पर्याय शिकवायला हवेत. यात रबराचे बूट आणि टॉर्च वापरल्यास धोका कमी होऊ शकतो, असं संशोधकांचं म्हणणं आहे.

आता सर्पदंशाचा समावेश जागतिक आरोग्यासंदर्भातल्या प्राथमिक बाबींमध्ये केल्याचं जागतिक आरोग्य संघटनेनं म्हटलं आहे.

उष्णकटिबंध क्षेत्रातले देश सर्पदंशाच्या प्रकरणांकडे दुर्लक्ष करत आले आहेत, असंही संघटनेनं म्हटलं आहे.

संघटनेच्या मते, सर्पदंशामुळे जगभरात दरवर्षी 81 हजार ते 1 लाख 38 हजार जणांचा मृत्यू होतो आणि या संख्येच्या तीन टक्के लोक वाचतात खरे, पण त्यांच्यात आरोग्याची काही ना काही समस्या कायम राहते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


मृत्यूचं कारण शोधण्यासाठी मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम करण्यात आलं. ज्यात ठोस कारण स्पष्ट झालं नाही. त्यामुळे त्यांचा व्हिसेरा केमिकल अॅनालेसिसला पाठवण्यात आलाय.

आपण सर्वांनी पोस्टमॉर्टेम, व्हिसेरा हे शब्द पेपरमध्ये वाचले असतील. अनेकवेळा टीव्हीवर ऐकले असतील. पण, पोस्टमॉर्टेम म्हणजे नक्की काय? व्हिसेरा तपासणी का केली जाते? हे सोप्या शब्दात समजावून घेऊया.

पोस्टमॉर्टेम म्हणजे काय?

हा लॅटीन शब्द आहे. पोस्टमॉर्टेम म्हणजे मृत्यूनंतर.

मुंबई महापालिकेच्या नायर रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक आणि फॉरेन्सिक तज्ज्ञ डॉ. शैलेश मोहिते म्हणतात, "मृत्यूच्या कारणांचा अभ्यास करणं' म्हणजे पोस्टमॉर्टेम, याला मराठीत शवचिकित्सा असं म्हटलं जातं."

का करतात मृतदेहाचं पोस्टमार्टम?

एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू हा नैसर्गिक आहे का यामागे अनैसर्गिक कारणं आहेत हे शोधण्यासाठी मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम केलं जातं.

तज्ज्ञ सांगतात, "नातेवाईकांकडून मिळालेली माहिती. पोलिसांनी केलेला पंचनामा, रुग्णालयातील केस पेपरच्या मदतीने अंदाज मिळतो की तपास कोणत्या दिशेने करायचा आहे."

पोस्टमॉर्टेम कधी करतात?

वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या सांगण्यान... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुसार, "प्रत्येक मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम करण्याची गरज नसते, मेडिकल प्रकरणात ऑटॉप्सी आणि मेडिको-लीगल (न्यायवैद्यक) प्रकरणात 'पोस्टमॉर्टेम' केलं जातं."

उदाहरण देताना डॉ. मोहिते पुढे सांगतात, "एखादा व्यक्ती छातीत दुखण्याची तक्रार घेऊन रुग्णालयात आला. तपासणी दरम्यान अचानक मृत्यू झाला. मृत्यूचं कारण स्पष्ट नसतं. पण, मृत्यू संशयास्पद नसतो. त्यावेळी मेडिकल ऑटॉप्सी केली जाते."

हत्या, आत्महत्या, गळफास, गोळीबार, विष प्रयोगाची शक्यता किंवा संशयास्पद मृत्यू प्रकरणात पोस्टमॉर्टेम केलं जातं.

तज्ज्ञ म्हणतात, संशयास्पद मृत्यूप्रकरणी मृत्यूचा अंदाजे वेळ, हत्येची पद्धत तपासासाठी महत्त्वाची असते. मृत्यू किती वेळापूर्वी झाला, कशामुळे झाला याची पोस्टमॉर्टेमनंतर माहिती मिळते.

'पोस्टमॉर्टेम' कोण करतं?

फॉरेन्सिक तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, देशभरातील सर्व वैद्यकीय महाविद्यालयात किंवा टर्शरी रुग्णालयांमध्ये मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम फॉरेन्सिक तज्ज्ञ करतात.

भारतात फॉरेन्सिक तज्ज्ञांची संख्या तुलनेने फार कमी आहे.

"भारतात कायद्यानुसार MBBS डॉक्टरलाच मृतदेहाचं पोस्टमॉर्टेम करण्याची परवानगी असते." असं डॉ. शैलेश पुढे सांगतात.

कसं केलं जातं पोस्टमॉर्टेम?

फॉरेंन्सिक तज्ज्ञ माहिती देतात, पोस्टमॉर्टेम चे दोन प्रकार आहेत.

नायर रुग्णालयाचे फॉरेंन्सिक तज्ज्ञ डॉ. मोहिते सांगतात, "पोस्टमॉर्टेम करण्याआधी डॉक्टर त्यांचं उद्दिष्ट (Aim) आणि उद्देश (Objective) ठरवतात. ऑटॉप्सी का करतोय? यातून कोणती माहिती गोळा करायची आहे? या प्रकरणात डॉक्टर म्हणून अधिक माहिती देऊ शकतो का?" याची दिशा ठरवून तपास सुरू केला जातो."

शरीराच्या बाह्य भागाची तपासणी

यात मृत व्यक्तीचा मृतदेह केसांपासून ते पायापर्यंत तपासला जातो.

शरीरावर जखमा आहेत का? शस्त्रक्रियेचा व्रण आहे? टॅटू, व्यक्तीची उंची-बांधा, त्वचेचा रंग, ओळख पटण्यासाठी मिळणारी खूण अशा प्रत्येक गोष्टीचा बारीक अभ्यास केला जातो.

शरीरातील अवयवांची तपासणी

याला वैद्यकीय भाषेत इंटर्नल एक्झॅमिनेशन म्हणतात. यात शरीरातील अंतर्गत अवयवांची तपासणी केली जाते.

फॉरेंन्सिक तज्ज्ञांच्या मते, En-Block (इन-ब्लॉक) अंतर्गत तपासणीचा एक प्रकार आहे. यात शरीरातील सर्व अवयव एकाच वेळेस बाहेर काढून त्यांची तपासणी केली जाते.

"अवयवांना मार लागलाय का? कोणत्या कारणांनी जखम झाली का? रोगनिदान?" हे पोस्टमार्टममुळे कळू शकतं....


मृत्यूचं मात्र सगळंच अनिश्चित. वेळ कुणालाच माहीत नसते. कुठे येणार हेही सांगता येत नाही. पण जर मृत्यू निश्चितच असेल तर त्याची तयारी का केली जात नाही?

कारण कदाचित माणूस नेहमीच आपल्या मृत्यूला घाबरत असतो. जे लोक मोकळ्या मनाने मृत्यूचा स्वीकार करतात ते त्यासाठीची तयारीही करतात.

प्रत्येक समाजात, धर्मात, प्रांतात अंत्यसंस्काराच्या विविध प्रथा आहेत. काही धर्मांत मृतदेहांना अग्नी दिला जातो तर काही ते धर्मांत दफन केले जातात. पण एक समाज असाही आहे जिथे मृतदेहांना डोगरांमध्ये लटकवून ठेवलं जातं.

फिलिपीन्सच्या उत्तेरस तिथलं सर्वांत मोठं आणि सर्वाधिक लोकसंख्या असलेलं बेट म्हणजे लुझॉन. या बेटावरच्या कॉर्डिलेरा सेंट्रल पर्वतांमध्ये सगाडा नावाचं एक गाव आहे.  शतकांपासून या गावात इगोरोट जमातीचे लोक राहतात, ज्यांनी या गावाला 'लटकणाऱ्या शवपेट्यांचं गाव' अशी ओळख मिळाली आहे.

फिलिपीन्सची राजधानी मनिलापासून सगाडापर्यंत पोहोचण्यासाठी जवळपास आठ तास लागतात. इथपर्यंत जाणारा रस्ता फारच खराब आहे. आणि या रस्त्यावर तुम्हाला थरकाप उडवणारी दृश्यं आणि प्रथापरंपरा पाहायला मिळतील.

सगाडामध्ये दोन हजार वर्षांपासून एक ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

परंपरा सुरू आहे - इथले लोक आपली शवपेटी स्वतःच बनवतात. ती दफन केली जात नाही तर ती उंच पर्वतांच्या खडकांवर लटकवली जाते.

पण का?

स्थानिकांमध्ये अशी मान्यता आहे की हवेत लटकणारी ही प्रेतं इथल्या लोकांना त्यांच्या मृत पूर्वजांच्या जवळ नेतात.

प्रथेनुसार वृद्ध लोक स्वतःची शवपेटी या जंगलात मिळणाऱ्या लाकडापासून बनवून ठेवतात. ही शवपेटी मग रंगवली जाते. त्या पेटीच्या एका बाजूला मृताचं नाव आणि पत्ता लिहिलेला असतो.

डेथ चेअरच्या शवपेट्या

मृतदेह या शवपेटीत ठेवण्यापूर्वी आत एक खुर्ची ठेवली जाते, जिला 'डेथ चेअर' म्हटलं जातं. या खुर्चीला द्राक्षांच्या वेली आणि एक घोंगडी बांधलेली असते.

मृतदेहांना या शवपेटीत लटकवल्यानंतर पुढे अनेक दिवस मृतांचे नातेवाईक तिथं येत असतात. काही दिवसांनंतर मृतदेह सडू लागतो. पण मृतदेह द्राक्षांच्या वेलींनी वेढलेला असल्याने तो सडत असल्याची जाणीव होत नाही.

पू्र्वी अशा शवपेट्या फक्त एक मीटर लांबीच्या असायच्या. मृतदेह खुर्चीवर बसवून लोक शेवटचं दर्शन घ्यायचे. त्यानंतर ही खुर्ची शवपेटीत अशा पद्धतीने बसवली जायची की मृतदेहातील सर्व हाडं मोडली जायची. त्यामुळे मृतदेह या भ्रूणावस्थेत बसायचा.

असं मानलं जात असे की माणूस जन्माला भ्रूणरूपात असतो, त्यामुळे मरतानाही त्यानं त्याच रूपात असलं हवं. पण नंतर शवपेटीची लांबी दोन मीटर करण्यात आली.

मृतहेद या पेटीत ठेवण्यापूर्वी त्याच्या भोवती विशिष्ट प्रकारची पानं गुंडाळलेली असतात. मग डोंगरांच्या कडांवर ही शवपेटी लटकवण्यापूर्वी या कडांवर मोठे खिळे ठोकले जातात.

जेव्हा ही पेटी या खिळ्यांवर लटकवण्यासाठी ओढली जाते तेव्हा या पानांतून रस गळू लागतो. अंत्यविधीसाठी आलेले लोक हा रस आपल्या शरीरावर झेलतात. हे शुभ मानलं जातं.

फिलिपीन्स ते इंडोनेशियापर्यंत प्रथा

इतिहास सांगतो की ही प्रथा फक्त फिलिपीन्समध्येच नाही तर चीन आणि इंडोनेशियातही अनेक भागांत होती. आता ही प्रथा फक्त सगाडामध्येच आहे.

या प्रथेमुळे सागाडा गाव आता पर्यटनस्थळ बनलं आहे. पर्वतांवरील हे कब्रस्थान पाहण्यासाठी दूरवरून लोक येतात. त्यामुळे गावाची आर्थिक परिस्थितीही सुधारली आहे.

असंही म्हणू शकतो की इथल्या लोकांनी मृत्यूनंतरही आपल्या वंशजांसाठी अच्छे दिनांची तरतूद करून ठेवली आहे.

हे पाहिलं का?

मादागास्कर : मृतांना पूर्वायुष्याचा अनुभव यावा यासाठी त्यांची प्रेतं बाहेर काढतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व...


मॅकसॅल्ली या अमेरिकेच्या पहिल्या महिला लढाऊ वैमानिक आहेत. सैन्यातील महिलांवर होणाऱ्या अत्याचाराबाबत सुनावणी सुरू होती त्यावेळी त्यांनी हे विधान केलं.

माझ्यावर बलात्कार झाल्यानंतर मला स्वतःचीच लाज वाटली, ही गोष्ट मी कुणाला सांगितली नाही. लैंगिक अत्याचार झालेल्यापैंकी अनेकजणांनी हिंमत दाखवली आणि त्यांनी तक्रार केली पण मी तसं केलं नव्हतं तर मी स्वतःलाच दोषी मानलं. माझ्या मनात संभ्रम होता. असं त्या म्हणाल्या.

2017मध्ये लष्करात अंदाजे 6800 लैंगिक हिंसाचाराच्या घटनांची नोंद झाली होती. ही संख्या त्याच्या आधीच्या वर्षीच्या तुलनेत 10 टक्क्यांनी जास्त आहे. सिनेट आर्म्ड सर्व्हिसेस सबकमिटीची सुनावणी होती त्यावेळी मॅकसॅल्ली यांनी हे विधान केले. यावेळी लैंगिक अत्याचार पीडित हजर होते.

तुमच्याप्रमाणेच मी देखील लैंगिक अत्याचाराची बळी आहे. पण तुमच्यासारखी हिंमत मी दाखवली नाही. अनेक स्त्री-पुरुषांचा व्यवस्थेवर विश्वास असतो तसा माझा व्यवस्थेवर त्यावेळी विश्वास नव्हता.

मी स्वतःला दोषी ठरवलं. मला माझीच लाज वाटत होती मी संभ्रमात होते. गुन्हेगारांनी त्यांच्या पदाचा गैरवापर करत. माझ्याच वरिष्ठ अधिकाऱ्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाने माझ्यावर बलात्कार केला होता.

सिनेटर मॅकसॅल्ली आणि सिनेटर जोनी एर्न्स्ट

काही वर्षानंतर मी अधिकाऱ्यांना जाऊन ही घटना सांगितली पण त्यांनी पुढील कारवाई केली नाही.

त्यानंतर मी18 वर्षं सेवा केली आणि नैराश्यातून एअरफोर्स सोडली. मला असं वाटत होती व्यवस्थाच माझ्यावर वारंवार बलात्कार करत आहे.

मॅकसॅल्ली यांच्या वक्तव्यानंतर खासदार क्रिस्टन गिलिबोर्ड म्हणाल्या की त्यांच्या विधानाने मी खूप व्यथित झाले आहे.

मॅकसॅल्ली यांनी 26 वर्षं एअरफोर्समध्ये सेवा केली. सेवानिवृत्ती वेळी त्या कर्नल होत्या. नंतर त्या दोनदा हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटिव्हमध्ये निवडून गेल्या. आता त्या सिनेटर आहेत.

आपण लैंगिक अत्याचाराच्या पीडिता आहोत ही बाब त्यांनी पहिल्यांदाच सांगितलेली नाही. गेल्या वर्षी सिनेटच्या निवडणुकीवेळी त्यांनी सांगितलं होतं की त्या 17 वर्षांच्या होत्या त्यावेळी त्यांच्या कोचनं त्यांना शरीर संबंध ठेवण्यास भाग पाडलं होतं.

जानेवारी महिन्यामध्ये दुसऱ्या एक सिनेटर जोनी एर्न्स्ट यांनी म्हटलं होतं की कॉलेजमध्ये असताना त्यांच्या बॉयफ्रेंडनं त्यांच्यावर लैंगिक हल्ला केला होता. याची तक्रार त्यांनी पोलिसांकडे केली नव्हती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


मॅग्नेटिक लेव्हिटेशन तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रोटोटाईपचे पॉड ट्रॅकवर बसवले जात आहेत.

पुणे-नवी मुंबई विमानतळ-मुंबई हे साधारण 150 किमीचं अंतर 25 मिनिटांत पूर्ण करणारी ही आधुनिक वाहतूक व्यवस्था आहे.

मंगळवारी झालेल्या मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत मुंबई पुणे हायपरलूप प्रकल्पाला पायाभूत सुविधा प्रकल्प म्हणून मान्यता देण्यात आली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

बीबीसीचे तंत्रज्ञान प्रतिनिधी रॉरी सेलान-जोन्स यांनी अमेरिकेतील नेवाडामध्ये असलेल्या व्हर्जिन हायपरलूपच्या चाचणीस्थळाला भेट दिली होती. हा प्रकल्प नेमका काय आहे, त्याचं तंत्रज्ञान आणि हा प्रकल्प प्रत्यक्षात येणं शक्य आहे का, याबद्दल त्यांचं हे विवेचन.

तर या तंत्रज्ञानामागचा प्लॅन असा आहे की, तुम्हाला एका पॉडमध्ये बसवून आणि एक निर्वात पोकळीमध्ये हे पॉड 1,123 किमी प्रतितास वेगाने धावेल. म्हणजे तुम्हाला ज्या ठिकाणी पोहोचण्यासाठी तास लागतो तिथं तुम्ही मिनिटांत किंवा अगदी काही सेकांदात पोहोचाल.

'हायपरलूप वन' मागं असणारी कल्पना

नेवाडामध्ये या प्रकल्पाच्या चाचणी स्थळाला जेव्हा मी भेट दिली, तेव्हा माझ्या मनात एकच विचार आला तो म्हणजे या हायपरलूपच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी कल्पना जेव्हा प्रथम इलॉन मस्कने समोर ठेवली होती तेव्हा कुणालाही ती शक्य वाटत नव्हती.

एका निर्वात (vacuum) पाइपमध्ये चुंबकीय शक्तीने तरंगणारी मॅगलेव्ह (Maglev) ट्रेन कशी अशक्य वाटणाऱ्या वेगात धावू शकेल आणि कशा प्रकारे यातून भविष्यातली क्रांतिकारक वाहतूक व्यवस्था निर्माण करता येईल, यावर आता जगभरात ठिकठिकाणी काम सुरू आहे.

मॅगलेव्ह (Maglev)

मॅगलेव्ह म्हणजे मॅग्नेटिक लेव्हिटेशन रेल्वे होय. यात चुंबकाच्या सहाय्याने ट्रेन रेल्वेच्या रुळापासून वर उचलली जाते. त्यामुळे घर्षण नाहीसं होऊन रेल्वे अतिवेगात धावू शकते. अशा रेल्वे चीन आणि जपानमध्ये कार्यरत आहेत. शांघाय शहरापासून विमानतळापर्यंत धावणारी मॅगलेव्ह ताशी 430 किमी वेगाने धावते.

हीच रेल्वे जर निर्वात पाईपमध्ये बसवली तर ती आणखी वेगाने धावू शकेल. हेच आहे हायपरलूप वनचं कॉन्सेप्ट. अर्थात यात आता सर रिचर्ड ब्रॅन्सन यांनी गुंतवणूक केली असल्याने याला आता व्हर्जिन हायपरलूप वन म्हणावं लागेल. अर्थात हे आधिक प्रगत तंत्रज्ञान आहे.

लास व्हेगासपासून उत्तरेला 40 मैल अंतरावर असलेल्या वाळवंटात जेव्हा तुम्ही चाचणीस्थळावर पोहोचता तेव्हा तुमच्या लक्षात येतं की हा प्रकल्प फारच खर्चिक आहे.

चाचणीसाठी 500 मीटर लांबीचा टेस्ट ट्रॅक बनवण्यात आला आहे. याला डेव्हलूप म्हणतात. याची निर्मिती 300 लोकांनी केली असून त्यातील 200 कुशल इंजिनीअर आहेत. त्यांनी या ठिकाणी वेगवेगळ्या चाचण्या घेतल्या आहेत, ज्यानुसार ते पॉड या ट्यूबमधून 387 किमी प्रतितास इतक्या वेगाने धावू शकतं, हे सिद्ध झालं आहे.

अर्थातच अजून यात माणसांना बसवण्यात आलेलं नाही.

रिचर्ड ब्रॅन्सन यांनी व्हर्जिन हायपरलूपचे चेअरमन म्हणून जबाबदारी स्वीकारली आहे.

इथल्या अभियंत्यांचं नेतृत्व अनीता सेनगुप्ता करत आहेत. अनीता अवकाश संशोधक आहेत आणि पूर्वी त्या नासामध्ये काम करत होत्या. नासाचं यान मार्स क्युरॉसिटी रोव्हर बनवण्यात त्यांचं योगदान मोठं आहे.

एखादं वाहन दुसऱ्या ग्रहावर उतरवण्यासारख्या आव्हानात्मक प्रकल्पावर काम केलेल्या सेनगुप्ता यांनी, पृथ्वीच्या पाठीवरील असा प्रकल्प सत्यात येईल का, याबद्दल माझी शंका दूर केली.

या वाळवंटात असलेल्या या भल्या मोठ्या पाईपकडे बोट दाखवत त्या म्हणाल्या, "हा प्रकल्प सत्यात उतरू शकतो, हे तुम्ही इथं पाहू शकता."

हे तंत्रज्ञान यापूर्वीच सिद्ध झालेलं आहे, असं त्या सांगतात. "हायपूरलूप म्हणजे दुसरं काही...


मॅच संपताच, त्यानं लगेचच फोन हाती घेत ट्विटर उघडलं.

संघाच्या विजयाबाबत लिहिल्यानंतर रॅशफोर्डनं लिहिलं, "आज तुम्ही माझ्यासाठी एक गोष्ट करू शकत असाल, तर याचिकेवर स्वाक्षरी करा. शाळेत जाणाऱ्या जास्तीतजास्त मुलांना मध्यान्ह भोजन सुविधेचा लाभ मिळावा यासाठीच्या याचिकेवर स्वाक्षरी करा."

26 ऑक्टोबरपर्यंत रॅशफोर्डनं या याचिकेवर 8 लाख 70 हजार नागरिकांच्या स्वाक्षरी गोळा केल्या आहेत.

मध्यान्ह भोजनाबाबतचा वाद काय?

इंग्लंडमध्ये 2019पासून जवळपास 13 लाख विद्यार्थ्यांना मोफत मध्यान्ह भोजन मिळत असल्याचा दावा आहे. इंग्लंडमधील एकूण विद्यार्थी संख्येच्या 15 टक्के इतका हा आकडा आहे.

पण, यावर्षी जून महिन्यात कोव्हिडनं देशात उच्चांक गाठल्यानंतर इंग्लंडचे पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन यांनी जाहीर केलं की, "उन्हाळ्याच्या सुट्टीत सरकार कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांना फूड व्हाऊचर देणार नाही. याचा अर्थ सुट्टीच्या दिवसांत मुलांना फ्री जेवण मिळणार नाही, असा निर्णय घेण्यात आला."

त्यानंतर 21 ऑक्टोबर रोजी सत्ताधारी कंझर्व्हेटिव्ह पक्षाचं बहुमत असलेल्या यूकेच्या संसदेनं इस्टर 2021पर्यंत ही योजना वाढवण्याच्या प्रस्त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ावाला विरोध केला.

याशिवाय आठवड्यापूर्वी सरकारनं म्हटलं होतं की, "शाळेच्या सुट्टीच्या वेळी विद्यार्थ्यांना नियमित आहार पुरवणं हे शाळांचं कर्तव्य नाही."

सरकारनं कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांना कोरोना संकटाच्या काळात मोठ्या प्रमाणात मदत केली आहे, असाही युक्तिवादही मंत्र्यांनी यावेळी केला होता.

मार्कस रॅशफोर्डनं यावर सडकून टीका केली होती.

त्यानं म्हटलं होतं, "आज रात्री देशातील लाखो मुलं फक्त उपाशीच झोपणार नाहीत, तर आज त्यांच्याविषयी केलेल्या वक्तव्यामुळे आपली कुणाला काळजी नाही अशी भावनाही त्यांच्या मनात उत्पन्न होणार आहे.

"माझ्याकडे मला राजकीय समज नाही अशी बरेच जण टीका करतात पण माझ्याकडे सामाजिक जाण आहे. कारण मी या परिस्थितीतून गेलो आहे. तसंच यामुळे सर्वाधिक परिणाम झालेल्या कुटुंबीयांसोबतही मी वेळ घालवला आहे."

"These children matter," असंही त्यानं पुढे म्हटलं होतं.

मार्कस रॅशफोर्ड

देशातील स्थिती

रॅशफोर्डचा जन्म ज्या देशात म्हणजेच इंग्लंडमध्ये झाला. इंग्लड जगातील सहाव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था असला, तरी या देशात सध्या 42 लाख मुलं गरिबीत जगत आहेत. याचा अर्थ त्यांचे पालक त्यांच्यासाठी अन्न, वस्त्र आणि निवारा या मूलभूत गोष्टी घेऊ शकत नाहीत. हे सरकारी आकडेच सांगतात.

देशातल्या एकूण मुलांच्या संख्येपैकी 30 टक्के इतकी ही आकडेवारी आहे आणि 2022 पर्यंत ही संख्या आणखी 10 लाखांनी वाढण्याची शक्यता आहे.

अल्पसंख्याक गटातील ब्रिटिश मुलांवर (10 पैकी 5) आणि एकल पालकांनी वाढवलेल्या मुलांवर गरिबीचा वाईट परिणाम होत आहे.

मॅँचेस्टर युनायटेडचा फुटबॉलर मार्कस रॅशफोर्डनं बालपणी या दोन्ही गोष्टी अनुभवल्या आहेत.

मार्कस रॅशफोर्ड कोण आहे?

22 वर्षीय व्यावसायिक फुटबॉलपटू मार्कस रॅशफोर्ड सध्या आठवड्याला अडीच लाख डॉलर्सची कमाई करत असला तरी त्याचं बालपण गरिबीत गेलं आहे.

भुकेलं राहणं म्हणजे काय, ते मला माहिती आहे, असं त्यानं बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं.

मार्कसनं मँचेस्टर इथल्या प्राथमिक शाळेत शिक्षण घेतलं. 2019मध्ये या भागातल्या 28.1 टक्के विद्यार्थ्यांनी मोफत शालेय भोजन घेतलं होतं.

मार्कसला त्याची आई मेलेनीनं लहानाचं मोठं केलं. तो त्याच्या 5 भावंडांपैकी एक होता.

मार्कसची आई कॅशियर म्हणून काम करायची. आला दिवस कसा काढता येईल, यासाठी त्यांचा संघर्ष सुरू होता. पण, त्यांच्या चिकाटीमुळे मार्कसच्या कारकिर्दीला...


मॅचच्या 18व्या मिनिटालाच क्रोएशियाच्या मारियो मेंडजुकिचनं आत्मघातकी स्वयं गोल केला.

स्कॉटलंडचा टॉम बॉयड आणि ब्राझीलचा मार्सेलो यांच्यात काय साम्य आहे? तसं बघितलं तर काहीच नाही. पण दोघांच्याही नावावर वर्ल्डकपमधला एक नकोसा रेकॉर्ड आहे.

वर्ल्डकपच्या सलामीच्या लढतीत सेल्फ गोल अर्थात स्वयंगोल करण्याचा नामुष्की रेकॉर्ड या दोघांच्या नावावर आहे.

टॉम निवृत्त होऊन आता बरीच वर्षं झाली आहेत पण मार्सेलो अजूनही खेळतो आहे. रशियात सुरू असलेल्या वर्ल्ड कपमध्ये मार्सेलो ब्राझीलच्या संघाचा भाग आहे.

सेल्फ गोलच्या यादीत भर पडू नये यासाठी तो प्रयत्नशील आहे. कारण वर्ल्डकपमध्ये ओन गोल करणारा ब्राझीलचा तो एकमेव फुटबॉलपटू आहे.

2014च्या वर्ल्डकपमध्ये मार्सेलोनं सेल्फ गोल केला. असं करणारा तो पहिला ब्राझीलचा खेळाडू ठरला.

'मला शांत राहावे लागेल. माझं संतुलन ढळलं तर संघासाठी ते आणखी अडचणीचं ठरू शकतं. परंतु समर्थकांनी माझ्या नावाने शंख केला', असं मार्सेलोने त्यावेळी सांगितलं होतं.

ब्राझीलचा संघ घरच्या मैदानावर क्रोएशियाविरुद्ध खेळत होता. ब्राझीलने हा सामना 3-1 जिंकला त्यामुळे मार्सेलोच्या सेल्फ गोलची चर्च... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा झाली नाही.

मात्र स्कॉटलंडच्या टॉमचं नशीब मार्सेलोप्रमाणे नव्हतं. कारण त्याच्या सेल्फ गोलमुळे स्कॉटलंडला ब्राझीलविरुद्ध पराभवाला सामोरं जावं लागलं.

दुर्मीळ घटना

फिफाच्या आकडेवारीनुसार 1930 ते 2014 यादरम्यान झालेल्या वर्ल्ड कपमध्ये 2,300 गोल झाले आहेत. यापैकी 41 सेल्फ गोल अर्थात स्वयंगोल आहेत.

सेल्फ गोल होणं नेहमीच दुर्मीळ असतं. मात्र ज्या संघातर्फे सेल्फ गोल होतो त्या संघावर नामुष्की ओढवते.

वर्ल्ड कपमध्ये सेल्फ गोल होऊ देणं केवळ मैदानावर शरमेची बाब नसते. 1994 वर्ल्ड कपमध्ये अमेरिकेविरुद्धच्या लढतीत खेळताना कोलंबियाचा बचावपटू आंद्रेस इस्कोबार याच्या हातून चुकून सेल्फ गोल झाला. अमेरिकेने कोलंबियावर 2-1 असा विजय मिळवला. या पराभवामुळे कोलंबियाला प्राथमिक फेरीतूनच गाशा गुंडाळावा लागला.

आठवडाभरानंतर इस्कोबारची मेडेलिनमधील नाइटक्लबमध्ये हत्या करण्यात आली.

कोलंबियातील कुप्रसिद्ध ड्रग रॅकेटिअर गॅलन ब्रदर्ससाठी बॉडीगार्ड म्हणून काम करणाऱ्या हंबर्टो म्युनोझने इस्कोबारला मारलं. वर्ल्ड कपदरम्यान कोलंबियावर गॅलन ब्रदर्सतर्फे सट्टा लावण्यात येतो.

इस्कोबारच्या अंत्ययात्रेला 120,000 चाहते उपस्थित होते.

1934, 1958, 1962 आणि 1990 वर्ल्ड कपमध्ये सेल्फ गोलची नामुष्की कोणत्याही संघावर ओढवली नाही.

1998 वर्ल्ड कपमध्ये फ्रान्सच्या खेळाडूंतर्फे सर्वाधिक अर्थात सहा सेल्फ गोल केले.

रशियात सुरू असलेला वर्ल्ड कप सगळ्यात खर्चिक आहे. या वर्ल्डकपमध्ये सेल्फ गोलची नांदी झाली आहे. या यादीत भर पडते का हे पाहायचं.

गेल्या वर्ल्ड कपमध्ये म्हणजेच ब्राझील 2014 वर्ल्ड कपमध्ये पाच सेल्फ गोल झाले. होंडुरास आणि नायजेरियाविरुद्ध फ्रान्सला याचा फायदा झाला.

वर्ल्ड कपविजेत्या संघांपैकी फ्रान्स असा एकमेव संघ आहे ज्यांच्या खेळाडूंकडून स्पर्धेत एकदाही ओन गोल झालेला नाही.

स्कॉटलंडच्या टॉम बॉइडनं 1998च्या वर्ल्ड कपमध्ये सेल्फ गोल केला.

वर्ल्ड कपमध्ये इटली आणि जर्मनीच्या बरोबरीने फ्रान्सला सेल्फ गोलचा फायदा झाला आहे. या तीन संघांना प्रत्येकी चार सेल्फ गोलचा फायदा मिळाला आहे.

बल्गेरियाच्या खेळाडूंनी 1966 वर्ल्ड कप स्पर्धेत दोन सेल्फ गोल केले होते. मेक्सिको, स्पेन (3) यांच्याबरोबरीने बल्गेरियाचा सेल्फ गोलच्या यादीत क्रमांक आहे.

नेदरलँड्सच्या इर्नी ब्रँड्ट्सने सेल्फ गोल केला होता मात्र इटलीविरुद्धच्या 1978च्या याच लढतीत त्याने गोल...


मॅचच्या तिसऱ्या दिवशी काल (15 फेब्रुवारी)  आर अश्विनने शतकी खेळी केली होती. भारताने इंग्लंडसमोर 482 धावांचं आव्हान ठेवलंय.

चौथ्या दिवसाच्या खेळामध्ये  इंग्लंडच्या आतापर्यत 5 विकेट्स गेलेल्या आहेत. अक्षर पटेल आणि आर. अश्विन यांच्या फिरकीने पाहुण्यांना कठीण परिस्थितीत आणलंय.

अक्षर पटेलने 2 विकेट्स घेतल्या, तर अश्विनने 3 विकेट्स घेतल्या आहेत.

इंग्लंडचा कर्णधार जो रूट आता इंग्लंडचा डाव सावरतो का याकडे सगळ्यांचं लक्ष आहे.

पहिल्या टेस्ट मॅचमध्ये जो रूटच्या शतकी खेळीच्या जोरावर इंग्लंडने सामना जिंकला होता.

भारतातर्फे काल(सोमवार) अश्विननं घरच्या मैदानात खेळताना इंग्लंडविरुद्धच्या या सामन्याच्या दुसऱ्या डावात शतक ठोकलं. त्यानं 148 चेंडूंमध्ये 14 चौकार आणि एका षटकारासह 106 धावांची खेळी केली. कसोटी क्रिकेटमधलं त्याचं हे पाचवं शतक आहे.

त्याआधी पहिल्या डावात भारताचा सलामीवर रोहित शर्मानं शतक ठोकलं होतं. रोहितच्या 161, अजिंक्य रहाणेच्या 67 आणि ऋषभ पंतच्या नाबाद 58 धावांच्या खेळीमुळे भारताला पहिल्या डावात 329 धावा करता आल्या.

पण पहिल्या इनिंगमध्ये शुभमन गिल, विराट कोहली, ईशांत शर्मा आणि ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कुलदीप यादव भोपळाही न फोडता माघारी परतले होते. मग इंग्लंडचा पहिला डावही 134 धावांत गडगडला होता. पहिल्या डावात अश्विननं चार तर अक्षर पटेलनं तीन विकेट्स काढल्या होत्या.

या चेन्नई कसोटीवर स्पिनर्सचं वर्चस्व राहिलेलं आहे. इंग्लंडकडून डावखुरा फिरकी गोलंदाज जॅक लीच आणि ऑफस्पिनर मोईन अलीनं प्रत्येकी चार विकेट्स घेतल्या आहेत.

आर. अश्विन आणि अक्षर पटेल या स्पिनर्सनेही काल इंग्लंडच्या 3 विकेट्स घेत पाहुण्या संघाची बिकट अवस्था केली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


मॅट्रिमोनिअल वेबसाईटचं एक अॅड

लग्न झाल्यावर खरंच आत्मिक समाधान मिळतं का, हे जरी मानसशास्त्रज्ञांसाठी आजही कोड असेल, तरीही संशोधनाअंती असं लक्षात आलं आहे की, आयुष्याचा जोडीदार मिळाल्यावर आपल्या व्यक्तिमत्त्वात काही न काही चांगला-वाईट बदल होतोच, आणि तो राहतो, अगदी मरेपर्यंत.

यात तथ्य आहे. कारण देवा-ब्राह्मणाच्या साक्षीनं लग्न केल्यानंतर एक प्रकारची निष्ठा असावी लागते. अनेकांना हा बदल जाचक वाटू शकतो, कारण एखाद्या व्यक्तीबरोबर अख्ख आयुष्य दिवसरात्र सोबत राहण्यासाठी संयम आणि मुत्तसद्दीपणा लागतो.

व्यक्तीमत्त्वात काहीही बदल झाले तरी हा विषय अतिशय गहन आहे, म्हणून या विषयावर जगभर संशोधन सुरू आहे.

पण जगभरात दरवर्षी इतके लग्न होत असले तरी आश्चर्याची बाब म्हणजे या विषयावर फारसं संशोधन उपलब्ध नाही.

जर्मनीत गेल्या चार वर्षांत 15,000 व्यक्तींना घेऊन हे संशोधन करण्यात आलं आहे. त्यापैकी 664 व्यक्तींचं लग्न तर हा अभ्यास सुरू असतानाच झालं.

त्यानं एक बरं झालं, संशोधन करणाऱ्या ज्युल स्पेक्ट यांना असे लोकही मिळाले, ज्यांचं लग्न झालं आहे, जे अविवाहित आहेत आणि जे संशोधनादरम्यान लग्नाच्या बेडीत अडकले.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या संशोधनात ज्यांचं लग्न झालं आहे, जे अविवाहित आहेत आणि जे संशोधनादरम्यान लग्नाच्या बेडीत अडकले, असं सर्वांचा अभ्यास करण्यात आला.

संशोधकांना असं लक्षात आलं की लग्नानंतर या लोकांच्या व्यक्तिमत्त्वात तो आधीसारखा खुलेपणा राहिला नाही.

हा फरक खरंतर काही नवीन नाही. पण आमचे मित्र लग्नांतर बदलतात, या अविवाहित मित्रांच्या दाव्याला बळकटी मिळाली.

स्त्रियांच्या बाबतीत हा बदल प्रकर्षाने जाणवला होता. 2000 साली अमेरिकेत अशाच एका अभ्यासातून हा निष्कर्श काढण्यात आला होता खरा, पण त्या सर्वेक्षणात फक्त 2000 व्यक्तीच सहभागी झाले होते. त्या वेळी 2000 पैकी 20 स्त्रिया विवाहित होत्या आणि 29 स्त्रियांचा घटस्फोट झाला होता.

ज्यांचा घटस्फोट झाला होता त्या जास्त खुलेपणाने वागत होत्या कारण त्या लग्नाच्या बंधनातून मुक्त झाल्या होत्या. मात्र नवीन लग्न झालेले पुरुष जास्त काळजी घेणारे पण कमी चिंता करणारे झाले होते.

लग्नानंतर जास्त काळजी घेणं खरंतर स्वाभाविक आहे. ज्यांचं लग्न झालं आहे किंवा जे बराच काळ प्रेमसंबंधात आहेत, त्यांना कल्पना असेलच की लग्न नावाची ही बोट वल्हवणं सोपं नाही. शांत समुद्रातून ही बोट नेताना अधूनमधून मोठ्या आणि कधी वादळी लाटांचा सामना करावा लागतो.

लग्न झाल्यावर हे गुण तसे येतातच, असं नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या एका शोधनिबंधातून समोर येतं.

टिलबर्ग विद्यापीठातल्या डच वैज्ञानिक टिला प्राँक यांच्या चमूने या विषयावर अभ्यास केला आहे. त्यानुसार एक लग्नसंबंध टिकवून ठेवण्यासाठी दोन गुणांची नितांत आवश्यकता असते - स्वनियंत्रण (भांडण्यात कुठं शब्द गिळायचा, हे कळणं) आणि क्षमाशीलता (जेणेकरून आपल्या जोडीदाराकडून झालेल्या सगळ्या चुका पोटात घालू शकतो).

लग्नानंतर पुरुष कितीही केअरिंग झाले तरी आपला टॉवेल वाळत टाकण्याची काळजी ते घेत नाहीत

संशोधकांनी 199 नवविवाहित जोडप्यांचा अभ्यास केला की लग्नानंतरच्या पहिल्या तीन महिन्यात कोण किती क्षमाशील होतं. हे मूल्यांकन करताना 'जेव्हा जेव्हा जोडीदार चुकला तेव्हा त्याला क्षमा करून विसरणं, आणि अनेक इच्छा नियंत्रित कऱणं' या दोन गोष्टींवर त्यांनी लक्ष केंद्रित केलं.

हा अभ्यास त्यांनी पुढची अनेक वर्षं सुरू ठेवला.

निकालांमध्ये असे लक्षात आलं की, जसा अभ्यास पुढे गेला तशी या लोकांवरची क्षमाशीलता आणि स्वनियंत्रण वाढलं. क्षमाशीलता जरी एका मर्यादेपर्यंत होती तरी स्वत:वरचं नियंत्रण मात्र प्रचंड प्रमाणात...


मॅट्रिमोनिअल वेबसाईटचं एक अॅड

हे प्रश्न कुण्या मुलाच्या घरच्यांनी मला नाही विचारले. हे सगळे प्रश्न लग्न आणि प्रेमाचा दावा करणारी एक मॅट्रिमोनिअल वेबसाईट विचारत आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून लग्न जुळवणाऱ्या अशा वेबसाईटवर अकाऊंट उघड, असा घरचे माझ्यावर दबाव टाकत होते.

ते टाळण्याचे सगळे उपाय संपल्यावर मी अखेर अकाउंट बनवण्यास होकार दिला. मला वाटलं की कंटाळवाण्या आयुष्यात थोडा आनंद, थोडा रोमांच येईल.

पहिल्या वेबसाईटवर काही आनंदी जोडपं डोळ्यासमोर आली. तिथे मोठ्या अक्षरात लिहिलं होतं, "Love is looking for you. Be found." मराठीत सांगायचं झालं तर "प्रेमाला तुमचीच प्रतीक्षा आहे. थोडं रडारवर या".

म्हणजे माझी वाटचाल प्रेमाकडे सुरू होती. पण त्यासाठी मला धर्म, जाती, गोत्र, वय, चेहरा, शिक्षण, नोकरी याची माहिती देणं आवश्यक होतं.

प्रश्नांची सरबत्ती

मग प्रश्न आला की, 'तुम्हाला स्वयंपाक करता येतो का?' मी उत्तरादाखल 'नाही' क्लिक केलं.

पुढचा प्रश्न असा होता की 'लग्नानंतर नोकरी करायची इच्छा आहे का?'

हे सगळं सांगितल्यानंतर पुढचे प्रश्न होते 'मी कशा प्रकारची मुलगी आहे?' 'आयुष्यात माझे काय प्लॅन्स आहेत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

?' वगैरे.

मी टाईप करायला सुरुवात केली की मला जेंडरच्या विषयात रस आहे. पण लगेच लक्षात आलं की हा नोकरीचा अर्ज नाही.

शेवटी कसातरी तो अकाउंट फॉर्म पूर्ण भरला.

आता वेळ होती मुलांचं अकाउंट शोधायची. एकेक करून बघू लागली. कुणीच सांगितलं नव्हतं की ते स्वयंपाक बनवू शकतात की नाही.

कोणीही हे सांगितलं नाही की ते लग्नानंतर ते ऑफिसचं काम करणार की घरातलं. ते कोणते कपडे घालतात याचा कोणताही उल्लेख नव्हता.

मुलांना हे प्रश्न नाही

थोडी अजून चौकशी केल्यानंतर मला लक्षात आलं की मुलांना हे सगळे प्रश्न विचारलेच नव्हते.

बदलत्या काळाबरोबर खांद्याला खांदा लावून चालणाऱ्या या काळात पुरुष आणि महिलांना वेगवेगळ्या चष्म्यातून बघितलं जात होतं.

त्यानंतर आणखी काही वेबसाइट्सवर नजर फिरवली तर सगळीकडे तशाच प्रकारचे प्रश्न विचारले होते.

एका मॅट्रिमोनियल साईटवर जर मुलगी शोधण्याचं डिफॉल्ट वय 20-25 वर्ष दाखवलं जातं आणि मुलगा शोधत असाल ते 24-29 असं दाखवतात.

यातून मुलीचं वय मुलापेक्षा कमी असतं, या धारणेला नकळतपणे पुष्टी मिळते.

दुसऱ्या एका वेबसाईटवर जर तुम्ही स्वत:च अकाउंट बनवलं असेल तर तुमच्याकडे संशयानं बघतात. म्हणजे जर तुम्ही लग्न करत असाल तर तुम्ही आपल्या आईवडील किंवा भावा बहिणीला अकाऊंट बनवायला सांगायचं. नाहीतर तुमच्यासाठी कमी प्रस्ताव येतील.

इतकंच काय तर मुला आणि मुलींच्या फोटोमध्ये सुद्धा फरक होता.

सेल्फीत फरक

मुलं तर सेल्फी किंवा स्विमिंग पूलमध्ये आंघोळ करतानाचे फोटो टाकतात, पण त्याच वेळी मुली टिपिकल नवरीसारखे भाव असलेले फोटो टाकतात.

वर्तमानपत्रात सुंदर, गोरीपान, बारीक आणि गृहकृत्यदक्ष वधूची मागणी करणाऱ्या जाहिराती अनेक बघितल्या होत्या. पण इंटरनेटवर मॅट्रिमोनिअल साईटवरची ही वृत्ती थोडी आश्चर्यचकित करणारी होती.

वर्तमानपत्रात क्वचितच कोणीतरी सुंदर, घरगुती आणि सुशील अशा मुलाची मागणी केली असेल. किंवा त्यांना काही विशिष्ट कपडे घालून त्यांना फोटो पाठवायला सांगितलं असेल.

या जुन्या गोष्टीबद्दल आपण दुर्लक्ष केलं तरी मॅट्रिमोनिअल वेबसाईटच्या दृष्टिकोनाबदद्ल का आक्षेप घेऊ नये?

खासकरून जेव्हा ऑनलाईन मॅचमेकिंगचा उद्योग हजारो कोटींचा असेल.

अब्जावधीचा कारभार

ASSOCHAMच्या आकडेवारीनुसार गेल्या पाच वर्षांत मॅट्रिमोनिअल वेबसाइटचा बाजार वेगाने वाढतो आहे. त्याचा कारभार 15000 कोटींपर्यंत पोहोचला आहे.

मी वेबसाईटवर दिलेल्या नंबरवर फोन करून मुलांना...


मॅडम तुस्साद संग्रहालयातील हिटलरच्या पुतळ्याचे संग्रहित छायाचित्र

20 एप्रिल रोजी हिटलरच्या जन्मदिनाचं निमित्त साधून 'माइन काम्फ' या नाटकाचा प्रयोग ठेवण्यात आला होता. हिटलरच्या नाझी पक्षाचं स्वस्तिक दंडावर लावण्यास तयार असलेल्या लोकांना मोफत तिकीट दिलं जाईल अशी घोषणा 'कॉन्स्टंट्झ' थिएटरनं केली होती.

जर्मनीमध्ये हिटलर किंवा नाझी पार्टीशी निगडित चिन्हं सार्वजनिकरीत्या धारण करण्यावर बंदी आहे. या नाटकामुळं नियमांची पायमल्ली होत आहे असा आरोप थिएटरवर करण्यात आला होता. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा दाखला देऊन थिएटरनं हे आरोप फेटाळून लावले.

थिएटरचं हे वागणं अभिरुचीहीन आहे असं टीकाकारांनी म्हटलं होतं.

"जर तुम्हाला आमिष दाखवण्यात आलं तर भ्रष्ट होणं किती सोपं असतं, हे आम्ही या कृतीतून दाखवलं आहे," असं स्पष्टीकरण या थिएटरनं दिलं.

या नाटकाचं तिकिट 29 युरो (अंदाजे 2400 रुपये) इतकं होतं. जे लोक हे तिकीट विकत घेतील त्यांना 'स्टार ऑफ डेव्हिड' देण्यात येईल, अशी घोषणा देखील आयोजकांनी केली होती. नाझी सैनिकांच्या छळाला बळी गेलेल्या लोकांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ हे स्टार ऑफ डेव्हिड देण्यात आले पण स्टार ऑफ ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डेव्हिडपेक्षा स्वस्तिकाचीच चर्चा अधिक झाली.

तब्बल 50 जणांनी स्वस्तिक दंडावर लावून घेण्याची तयारी दाखवली. कार्यक्रम संपल्यानंतर हे स्वस्तिक आम्हाला परत करावे लागतील असं थिएटरनं आधीच जाहीर केलं होतं.

"थिएटरला त्यांच्या अभिव्यक्तीचं पूर्ण स्वातंत्र्य आहे, पण या प्रकरणात थिएटर बेजबाबदारपणे वागलं हे कबूल केलं पाहिजे." असं वक्तव्य स्थानिक महापौर अॅंड्रेयास ऑसनर यांनी केलं.

"जर या थिएटरमध्ये अतिउजव्या विचारधारेचे लोक घुसले असते आणि त्यांनी गोंधळ घातला असता तर काय झालं असतं ही कल्पना देखील सहन होत नाही," असं महापौर म्हणाले.

सत्तेत येण्यापूर्वी हिटलरनं तुरुंगामध्ये माइन काम्फ या पुस्तकाचं लेखन केलं होतं.

सत्तेत येण्यापूर्वी हिटलरनं तुरुंगामध्ये माइन काम्फ या पुस्तकाचं लेखन केलं होतं. त्याच पुस्तकाचं शीर्षक ठेऊन जॉर्ज टबोरी या नाटककारानं 1987मध्ये एक उपहासात्मक नाटक लिहिलं होतं. या नाटकात हिटलरला एका धडपडणारा तरुण दाखवण्यात आलं आहे. एक कलाकार म्हणून आपली ओळख निर्माण करण्यासाठी हिटलरला व्हिएना शहरात काय काय करावं लागतं याचं चित्रण या नाटकात करण्यात आलं आहे.

टबोरी हे स्वतः ज्यू होते आणि त्यांच्या कुटुंबीयांचा मृत्यू हिटलरनं तयार केलेल्या छळछावणीत झाला होता.

दिग्दर्शकाने का केलं हे कृत्य?

या नाटकाला हिटलरचं स्वस्तिक घालून अनेक जण बसले होते. ही गोष्ट भीतीदायक आणि चिंताजनक आहे. हिटलरच्या विचारधारेचं समर्थन करणारे अनेक जण आहेत, असं थिएटरनं म्हटलं.

दिग्दर्शक सेरदार सोमांचू

या विचारधारेच्या लोकांचा लोकशाहीच्या मार्गाने विरोध करण्यासाठीच आम्ही या लोकांना बोलवलं होतं असं या नाटकाचे दिग्दर्शक सेरदार सोमांचू यांनी म्हटलं.

थोडे पैसे वाचवण्यासाठी लोक हिटलरचं चिन्ह लावायलाही तयार होतात ही गोष्ट या प्रयोगातून दिसून आल्याचं आयोजकांनी म्हटलं.

याला खरंच कला म्हणावं का?

या नाटकाचा प्रयोग करून लोकांना दंडांना हिटलरचं चिन्ह लावायला सांगणं, ही राक्षसी वृत्ती आहे असं मिनिया जॉनेक यांचं म्हणणं आहे. मिनिया या ज्यू समाजाच्या स्थानिक नेत्या आहेत. या वृत्तीला पायबंद घालायला हवा असं त्यांनी म्हटलं.

आयोजकांनी प्रसिद्धीसाठी केलेला एक स्टंट या शब्दांत या प्रयोगाचं वर्णन, द जर्मन-इस्राइली सोसायटीनं केलं आहे.

या प्रयोगाविरोधात अनेक तक्रारी आल्याची कबुली सरकारी वकिलांनी दिली आहे. पण या प्रकरणाची पुढे चौकशी होणार नसल्याचे...


मॅथ्यू आपली आई डॅफ्नीसोबत

माझ्या आईने पंतप्रधानपदासाठीच्या एका उमेदवारावर एक व्यंगात्मक ब्लॉग लिहिला होता आणि त्या उमेदवाराच्या समर्थकाने त्या ब्लॉगविरोधात पोलीस तक्रार केली होती. या तक्रारीच्या आधारावर तिला अटक करण्यासाठी आमच्या घरी मध्यरात्री एक गुप्तहेर पाठवण्यात आला. त्याच्याकडे अटक वॉरंट होतं आणि 'बेकायदेशीर अभिव्यक्ती' असं कारण पुढे करत तिला अटक करण्यात आली.

त्यावेळी मी परदेशात नोकरी करत होतो आणि लोक मला तिचे व्हीडिओ पाठवत होते. रात्री दीड वाजता तिला पोलीस ठाण्यातून सोडण्यात आलं. त्यावेळी तिने माझ्या वडिलांचा शर्ट घातला होता.

घटनेच्या काही तासानंतर लगेच ती ऑनलाईन दिसली. ती तिच्या वेबसाईटवर सर्व मांडत होती. त्या लेखात तिने मध्ये-मध्ये पंतप्रधानांना वाटत असलेल्या असुरक्षिततेवर चिमटेही काढले आणि स्वतःच्या त्या शर्टमधल्या अवस्थेवर विनोदही केले होते.

या लेखात तिने लिहिलं, "माझ्या त्या अवताराबद्दल मी माफी मागते. मात्र जेव्हा मध्यरात्री पोलीस तुम्हाला अटक करायला तुमच्या घरी येतात, तेव्हा केस विंचरणे, पावडर, ब्लशर लावणे आणि कपाटातून छान ड्रेस काढून घालणे, या गोष्टी तुमच्या डोक्यातह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी येत नाहीत."

ज्या अधिकाऱ्याने माझ्या आईला अटक केली होती आज तोच तिच्या खुनाचा तपास करतोय.

डॅफ्नी कॅरुआना गॅलिझिया, हे माझ्या आईचं नाव. ज्या दिवशी तिची हत्या झाली, त्यादिवशी ती बँकेत गेली होती. एका मंत्र्याने तिचं बँक खातं गोठवलं होतं. खात्याचे अधिकार परत मिळावे, यासाठी ती बँकेत गेली होती.

ती फक्त 53 वर्षांची होती आणि तीस वर्षांच्या आपल्या पत्रकारितेच्या कारकिर्दीतल्या शिखरावर होती.

तिच्या कार सीटखाली अर्धा किलो स्फोटकं एका यंत्रात घालून लावण्यात आली होती आणि रिमोटच्या साहाय्याने स्फोट घडवण्यात आला.

सरकारच्या समर्थकांनी या हत्येचा खुलेआम जल्लोष साजरा केला होता. या घटनेमुळे मला, 'ह्रांत डिंक' या टर्किश-अमेरिकन वृत्तपत्र संपादकाची गोळ्या घालून हत्या झाली होती, त्या प्रसंगाची आठवण ताजी झाली.

मीच माझ्या आईच्या हत्येचा कट रचल्याचा अप्रत्यक्ष आरोप काहींनी केला. तर काहींनी तिने स्वतःच ही परिस्थिती ओढावून घेतल्याची टीका केली. जेम्स फोली या अमेरिकन पत्रकाराचं सीरियात अपहरण करून हत्या करण्यात आली होती. त्यावेळीदेखील त्यांच्यावर अशीच टीका झाली होती.

मॅथ्यू (डावीकडे) आणि त्याचा भाऊ पॉल आपल्या आईच्या हत्येबाबत न्यायाची मागणी करताना.

डॅफ्नी कॅरुआना गॅलिझियाची हत्या

हे खून महत्त्वाचे का आहेत?

आम्ही आमच्या दुःखातून पूर्णपणे सावरलोही नव्हतो, तेव्हा माझ्या भावाने युरोपातील राजनयिकांच्या शिष्टमंडळाला सांगितलं, "सत्य आणि विचार यांचा मुक्त संचार आणि पत्रकार यांच्यामुळे अधिक पारदर्शी आणि मुक्त समाज निर्मिती होत असते. यातून श्रीमंत आणि संवेदनशील समाज तयार होत असतात. दुसऱ्या शब्दात सांगायचं तर जगण्यासाठी योग्य असा सुदृढ समाज तयार होत असतो."

आईच्या निधनानंतर सर्वच प्रकारच्या लोकांकडून व्यक्त होणारा पाठिंबा आणि दुःख हेच आमच्यासाठी आशेचा किरण होते. या सगळ्यामुळे मला खूप आश्चर्य वाटलं आणि मला माझ्या मित्राचे शब्द आठवले. तो एकदा म्हणाला होता, "चांगली माणसं सगळीकडेच असतात. तुम्हाला ती शोधावी लागतात."

सौदी अरेबियाचे पत्रकार जमाल खाशोग्जी यांचीही गेल्या वर्षी हत्या करण्यात आली होती.

मुक्त आणि खुला समाज, जिथे सर्वांसाठी समान कायदा असेल आणि मानवाधिकारांचा आदर राखला जाईल, अशा समाजाची इच्छा वैश्विक आहे. मात्र इतर अनेक इच्छांप्रमाणेच या इच्छेचीही किंमत मोजावी लागते.

दुर्धर आजारांसारखी असलेली काही माणसं कायम आपल्यासोबत असणारच...


मे म्हणाल्या, "पुढील आठवड्यात माझ्या प्रस्तावाला खासदारांनी पाठबळ दिलं तर ब्रेक्झिट 30 जूनपर्यंत प्रलंबित होईल." जर खासदारांनी हा प्रस्ताव फेटाळला तर अधिक काळासाठी ब्रेक्झिट प्रलंबित व्हावं यासाठी प्रयत्न करू, असं त्या म्हणाल्या आहेत.

पण या प्रलंबाला युरोपियन युनियनमधील 27 राष्ट्रांनी मान्यता देणं आवश्यक आहे.

हुजूर पक्षाच्या बहुतांश खासदारांनी ब्रेक्झिट प्रलंबित करण्याच्या विरोधात मतदान केलं. यामध्ये सात कॅबिनेट मंत्र्यांचाही समावेश आहे. याचाच अर्थ मे यांनी या मतदान प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर मजूर पक्ष आणि इतर विरोधी पक्षांवर अवलंबून राहावं लागलं.

ब्रेक्झिट :  युरोपियन युनियनकडे लक्ष

29 मार्च 2019 ही ब्रेक्झिटची डेडलाईन ठरवण्यात आली होती. मात्र थेरेसा मे यांचा ब्रेक्झिट करार ब्रिटीश संसदेत नामंजूर झाल्याने 29 मार्चपर्यंत ब्रिटन युरोपीय महासंघातून बाहेर पडेल, अशी चिन्हं नाहीत.

त्यामुळे ब्रेक्झिटची ही तारीख पुढे ढकलावी, यासाठी आता प्रयत्न करण्यात आले. मात्र या मुदतवाढीतील अडचण होती ती म्हणजे ब्रेक्झिट करारातील कलम 50.

ब्रिटनला ब्रेक्झिटच्या रणनीतीवर नव्याने विचार करायचा असेल आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णि एकमत घडवून आणायचे असेल तर आपण युरोपीय महासंघाला "दीर्घ मुदतवाढीवर विचार करण्याचे" आवाहन करू, असे युरोपीय परिषदेचे अध्यक्ष डोनाल्ड टस्क यांनी म्हटलं होतं.

ब्रेक्झिटची 29 मार्च ही डेडलाईन 30 जून करावी, यासाठी ब्रिटनच्या खासदारांनी मतदान केलं.

आपण सादर केलेला ब्रेक्झिट करार मान्य झाला नाही तर दीर्घ मुदतवाढीची गरज भासू शकते, असं ब्रिटनच्या पंतप्रधान थेरेसा मे यांनी म्हटलं होतं.

ब्रिटनच्या संसदेतील कनिष्ठ सभागृह असलेल्या हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये दोन वेळा पराभवाचा सामना करावा लागल्यानंतर युरोपीय महासंघासोबतच्या कराराला मान्यता मिळावी, यासाठी मे पुन्हा एकदा पुढच्या आठवड्यात प्रयत्न करणार आहेत.

या मुदतवाढीला युरोपीय महासंघातील इतर 27 देशांची मान्यता मिळणे गरजेचे आहे. या देशांच्या परिषदेचे अध्यक्ष असलेले टस्क पुढच्या आठवड्यात ब्रसेल्समध्ये होणाऱ्या बैठकीपूर्वी अनेक नेत्यांशी याविषयी चर्चा करणार आहेत.

ब्रिटनला युरोपीय महासंघातून बाहेर पडण्यासाठी मुदतवाढ हवी असली तरी ती मेअखेर होणाऱ्या युरोपीय निवडणुकींपूर्वी असावी, असा युरोपीय आयोगाचे अध्यक्ष जेन क्लाऊड जंकर यांचा आग्रह आहे. मात्र या प्रक्रियेला दीर्घ मुदतवाढ दिली जाऊ शकते, असं टस्क यांनी स्पष्ट केलं आहे.

ही मुदतवाढ नेमकी किती असेल, हे टस्क यांनी स्पष्ट केलं नसलं तरी ब्रिटिश पंतप्रधान मे यांचा करार तिसऱ्यांदाही फेटाळला गेला तर ही मुदतवाढ एका वर्षाचीदेखील असू शकते, असं अधिकाऱ्यांनी सुचवलं आहे.

ब्रेक्झिटविषयी ब्रिटनने आपलं मन बदललं तर युरोपीय महासंघ खुल्या दिलाने त्यांचा स्वीकार करेल, असं टस्क यावर्षीच्या सुरुवातीला म्हणाले होते.

"ब्रेक्झिट सुरक्षितपणे पार पडावं, यासाठी कुठलीही योजना न आखता" तिचं समर्थन करणाऱ्यांसाठी "नरकात खास जागा सुरक्षित आहे", असे म्हणून त्यांनी ब्रेक्झिट समर्थकांचा रोष ओढावून घेतला होता.

तर आता प्रश्न उद्भवतो तो असा की ब्रिटनने 29 मार्च 2017 रोजी जो करार केला, त्यात दोन वर्षांत बाहेर पडण्याची तरतूद ज्या कलम 50मध्ये केली त्या कलमाला मुदतवाढ देण्यावर युरोपीय राष्ट्र आज काय विचार करतात?

जर्मनी : विश्वास डळमळत असला तरी मदतीसाठी उत्सुक - जेनी हिल, बर्लिन

"विश्वास बऱ्यापैकी उडाला आहे." ब्रिटनमधील विकासाविषयी बर्लिनमधील औद्योगिक आणि राजकीय वर्तुळातील अनेकांमध्ये नाराजी आणि संताप वाढत आहे.

असं असलं तरीदेखील नियमानुसार ब्रेक्झिट पार पडावं,...


मेंग वांगझोयू या हुआवे कंपनीच्या मुख्य आर्थिक अधिकारी आहेत.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात G20 परिषदेच्या निमित्ताने 1 डिसेंबर रोजी चर्चा झाली. रुचकर आणि खमंग अशा ग्रिल्ड सिरलॉइन आणि कॅरामेल पॅनकेक्स यांचा आस्वाद घेत या दोघांनी व्यापारी युद्धाची तीव्रता कमी करण्यासंदर्भात बोलणी केली.

योगायोग म्हणजे याचदिवशी टेलिकॉम कंपनी हुआवेई कंपनीचे मुख्य आर्थिक अधिकारी तसंच उपाध्यक्ष आणि कंपनीचे सर्वेसर्वा यांची मुलगी मेंग वांगझोयू यांना कॅनडात अटक करण्यात आली. आता त्यांचं अमेरिकेकडे प्रत्यार्पण करण्यात येणार आहे.

या अटकेच्या घटनेचं महत्त्व आणि त्यासाठी निवडण्यात आलेली वेळ, हा केवळ योगायोग मानता येणार नाही. चीनच्या जगड्व्याळ तंत्रज्ञान पसाऱ्यातली हुआवे ही केंद्रस्थानी असलेली कंपनी आहे. साहजिक मेंग या साम्राज्याच्या अढळस्थानी आहेत.

मेंग यांच्यावर कोणते आरोप निश्चित करण्यात आले आहेत, हे अद्यापही स्पष्ट झालेलं नाही. पण ही अटक केवळ एका कंपनीशी किंवा कंपनीशी संबंधित मोठ्या हुद्द्यावरील व्यक्तीशी निगडीत नाही.

अमेरिकेने इराणवर कठोर निर्बंध लागू के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ले आहेत. हुआवे कंपनी या निर्बंधांचं उल्लंघन करत असल्याच्या अनुषंगाने अमेरिकेतर्फे हुआवे कंपनीची चौकशी करण्यात येत आहे.

शांततेत भंग

या ट्रेड वॉरमुळे अमेरिका आणि चीन यांच्यातले संबंध ताणले गेले आहेत. अशा नाजूक आणि संवेदनशील परिस्थितीत मेंग यांच्या अटकेमुळे अमेरिका आणि चीन यांच्यातील व्यापारी संबंधाना खोलवर तडा जाण्याची शक्यता आहे.

"अटकेसाठी साधलेली वेळ निर्णायक अशी आहे. या अटकेमुळे अमेरिका आणि चीन यांच्यादरम्यानच्या वाटाघाटींना खीळ बसू शकते. G20 बैठकीत झालेल्या कराराबाबत बाजारविश्व साशंक आहे. मेंग यांच्या अटकेमुळे वातावरण अधिकच गढूळ होणार असून करारपूर्ती अवघड असेल'', असं सिल्क रोड रिसर्चचे विश्लेषक विनेश मोटवानी यांनी सांगितलं.

अमेरिका आणि चीन यांच्यातील संबंध दुरावले आहेत.

अमेरिका आणि चीन यांच्यातले संबंध केवळ व्यापारी नव्हे, अन्य आघाड्यांवरही टोकाचे ताणले गेले आहेत. ब्युनोस एरिस येथे झालेल्या G20 बैठकीत दोन्ही देशांनी किमान चर्चेची तयारी दर्शवली. पुढच्या तीन महिन्यात मतभेदाचे मुद्दे निकाली निघतील असं चित्र निर्माण झालं होतं.

व्यापारी युद्धाच्या केंद्रस्थानी तंत्रज्ञानविषयक मुद्दे आहेत. अमेरिका आणि चीन या मुद्द्यांवर कसे एकत्र येणार, हे स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही. जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी या दोन देशांमध्ये होत असलेली चर्चा अन्य देशांसाठी सकारात्मक गोष्ट होती.

कंपनी बंद पाडण्याचा प्रयत्न

मात्र मेंग यांना झालेली अटक म्हणजे स्वातंत्र्यावर आक्रमण आहे. एकप्रकारे कंपनीचं कामकाज बंद पाडण्याचा डाव आहे, असं चीनला वाटत आहे, असं हुआवे कंपनीसंदर्भात गेले दोन दशकं वृत्तांकन करणारे एलिअट झागमन यांनी सांगितलं.

"चीन करार करून त्याची कलमं न पाळण्यासाठी प्रसिद्ध आहे. मेंग यांची अटक म्हणजे व्यापारी करारांच्या मुद्यावरून चीनला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न आहे. या अटकेच्या माध्यमातून चीनला कराराचं पालन करायला भाग पाडण्यासाठी अमेरिका प्रयत्नशील आहे," असं त्यांनी सांगितलं.

अमेरिकेची ही खेळी चीनच्या प्रसारमाध्यमांच्या पचनी पडलेली नाही.

G20 बैठकीच्या निमित्ताने अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष क्षि जिनपिंग यांची भेट झाली.

हुआवे कंपनीवर आक्रमण करण्याचा अमेरिकेचा डाव आहे. हुआवेचं प्रस्थ कमी करण्याचा हा अमेरिकेचा प्रयत्न आहे, असं ग्लोबल टाइम्स दैनिकाचे संपादक ह्यू क्षिजीन यांनी सांगितलं. चीन...


मेंदू मृत झालेल्या व्यक्तीचा अभ्यास करण्यात येत आहे.

"कल्पना करा... तुम्ही एका खोक्यामध्ये बंद आहात. हे खोके डोक्याच्या केसांपासून ते पायांच्या नखांपर्यंत पूर्णपणे पक्कं आहे...

हा एक विचित्र बॉक्स आहे, कारण तुम्ही तुमच्या अवतीभवती चालू असलेल्या सर्व गोष्टी ऐकू शकता परंतु तुमचा चेहरा व ओठ इतक्या घट्टपणे आवळले आहेत की तुम्ही काहीच बोलू शकत नाही, अथवा आवाज करू शकत नाही...

सुरुवातीला हा एक खेळ आहे असं तुम्हाला वाटतं.

परंतु हळूहळू हेच तुमचं वास्तव बनतं व त्याचबरोबर तुम्ही कुटुंबीयांना तुमच्या अवस्थेवर दुःखी होताना, तुमच्या भविष्याबद्दल काळजी करताना बघता, ऐकता.

तुमचं शरीर क्षणोक्षणी बदलतं - कधी खूप थंड, कधी खूप गरम व सतत लागलेली तहान या गोष्टींमुळे तुम्ही अस्वस्थ होता.

हळूहळू तुमच्या कुटुंबीयांच्या, आप्तेष्टांच्या, मित्रमैत्रिणींच्या भेटी कमी-कमी होत जातात.

तुमचे जीवनसोबती तुम्हाला सोडून आयुष्यात पुढे जातात आणि या गोष्टींबद्दल तुम्ही काहीच करू शकत नाही."

अँद्रियां ओवेन सांगत आहेत- ओवेन आणि मी Skype वर बोलतोय.  मी, लंडन, यु.के. मध्ये बसून, तर ओवेन साडेतीन हजार मैल दूर असलेल्या, कॅ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नडामधील वेस्टर्न ऑंटेरियो विश्वविद्यालयात बसून बोलत आहेत. लालसर केस, बारीक कोरीव दाढी असलेला ओवेनचा चेहरा स्पष्टपणे दिसत होता. जसजसे ते त्या लोकांच्या यातनेबद्दल आवेशानं बोलत होते. जे स्वतःबद्दल काहीच बोलू शकत नव्हते ते लोक म्हणजे ओवेन यांचे रुग्ण.

'Vegetative state' या अवस्थेतील लोक जागे तर असतात परंतु जाणीवरहितच राहतात. ते डोळे उघडू शकतात, ते इकडे-तिकडे बघताहेत असं भासू शकतं. ते कधीतरी हसतातही, एखाद्याचा हात पकडू शकतात, कधी ते कण्हतात, आवाज काढतात. परंतु अवतीभवती चालू असलेल्या गोष्टी बघून, ऐकून समजणे किंवा त्यांना प्रतिसाद देणं यास ते असमर्थ असतात. त्यांच्या हालचाली हेतुपूर्ण नसून प्रतिक्रियात्मक असतात. त्यांच्यामधील आठवणी, भावना, इच्छा, हेतू या सर्व गोष्टी, ज्या आपल्याला व्यक्ती म्हणून घडवतात, नष्ट झालेल्या दिसतात. त्याचप्रमाणे त्यांचे मन, मेंदू कायमची बंद असतात. तरी जेव्हा कधी त्यांच्या डोळ्यांची पापणी हलताना तुम्ही बघता तेव्हा तुम्ही विचारात पडता की कदाचित त्यांच्यात देखील जाणिवा अजूनही शिल्लक आहेत.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

दशकभरापूर्वी याचं उत्तर उदास करणारं परंतु सहानभूतीपूर्ण 'नाही' असं असलं असतं, परंतु आता नाही. ब्रेन स्कॅनर्सच्या मदतीनं ओवेनना आढळलं की, जरी काही लोक पिंजऱ्यासमान शरीरामध्ये अडकून असले तरी विचार करण्यास व गोष्टी अनुभव करण्यास समर्थ असतात. अर्थात याची तीव्रता वेगवेगळी असते. गेल्या काही दशकांमध्ये सजग आजाराच्या (conscious disorders) रुग्णसंख्येमध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे. आश्चर्य वाटेल, पण विरोधाभास असा की याचं कारण, जीवघेण्या अपघातामधून रुग्णांना सुखरूप वाचवण्यात मात्र डॉक्टरांना यश येत गेलं आहे.

आज जगभरातील असंख्य नर्सिंग होम व चिकित्सालयात vegetative state व conscious disorders नं ग्रासलेले रुग्ण आढळतात. केवळ एकट्या युरोपमध्ये प्रत्येकवर्षी नव्यानं कोमात गेलेल्या रुग्णांची संख्या जवळजवळ 2 लाख 30 हजार इतकी आहे. त्यातील सुमारे 30 हजार रुग्ण कायमस्वरूपी vegetative state मध्ये आहेत.

ओवेनपेक्षा जास्त ही गोष्ट कोण समजू शकेल. 1997साली, ओवेन यांची मैत्रीण रोजच्यासारखी सायकलनं आपल्या कामावर निघाली. ऍन (नाव बदललं आहे)च्या मेंदूमधील एका रक्तवाहिनीमध्ये काही भाग कमजोर होता. त्याला brain aneurysm म्हणतात. घरातून निघाल्यानंतर पाच मिनिटांच्या आत aneurysm फुटला व ती झाडावर जाऊन कोसळली. ती पुन्हा...


मेंदूचा बॅकअप घेण्याची ही कल्पना स्वप्नरंजन वाटू शकते, पण अमेरिकेतील एक कंपनी यावर खरोखरचं संशोधन करत आहे.

मृत व्यक्तीच्या मेंदूतले विचार आणि त्याच्या आठवणी काय होत्या याची पूर्ण माहिती आपल्या हाती लागू शकेल, असं या कंपनीचं म्हणणं आहे.

"एकेदिवशी तुम्हाला तुमच्या मेंदूचं बॅकअप घेता येईल पण त्यासाठी तुम्हाला तुमच्या जीवाचं मोल द्यावं लागेल," असा दावा या स्टार्टअपने केला आहे.

"आम्ही असं तंत्रज्ञान विकसित करू ज्याद्वारे मेंदूचं बॅकअप घेता येईल आणि मेंदू पूर्ण स्कॅन करता येईल," असं नेटकम या कंपनीनं म्हटलं आहे.

"असं असलं तरी हे संशोधन प्राणघातक आहे. यामुळे जीव जाण्याचा धोका आहे," असं मत MIT Technology Reviewने दिलं आहे.

नेटकममध्ये Y Combinator या संस्थेनं गुंतवणूक केली आहे. ही संस्था नवीन संस्थांना संशोधनासाठी पैसे पुरवण्याचं काम करते. या आधी Y Combinatorने Dropbox आणि AirBnB या कंपन्यांना अर्थसाहाय्य केलं आहे.

एकेदिवशी मेंदूतील सर्व रचना आणि मज्जातंतूचं जाळं आपल्याला अभ्यासता येईल. हा अभ्यास इतक्या सविस्तररीत्या करता येईल की तुमच्या मेंदूत काय विचार होते याचा शोध घेता येईल. म्हण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जेच पूर्ण मेंदूचं बॅकअप तुम्हाला घेता येईल. मृत्यूनंतर आपल्याला त्या व्यक्तीच्या डोक्यात काय होतं याचा तपास लागेल असं नेटकमने म्हटलं आहे.

या नेटकमला अमेरिकेच्या राष्ट्रीय मानसिक आरोग्य संस्थेकडून अंदाजे 60 कोटी रुपयांचा निधी मिळाला आहे. "नेटकमला अर्थसाहाय्य करणं हे व्यावसायिकदृष्ट्या फायदेशीर ठरेल," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"हा प्रकल्प सुरू करण्यापूर्वी नेटकमनं कायदेशीर बाबींचा विचार केला आहे. कॅलिफोर्नियामध्ये 'सन्मानपूर्वक' मृत्यूसंदर्भात काय कायदे आहेत याबाबत नेटकमने वकिलांकडे विचारणा केली आहे," असा दावा MITने केला आहे. दुर्धर रोगांनी पछाडलेल्या लोकांवर हा प्रयोग करून पाहण्याचा त्यांचा विचार आहे.

'एमबामिंग' या पद्धतीचा वापर करून मेंदू सांभाळून ठेवला जातो. या पद्धतीचा वापर करून सशाचा मेंदू त्यांनी सांभाळून ठेवला. त्यांच्या या संशोधनाला एक पुरस्कार देखील मिळाला आहे.

"नुकताच आम्ही पोर्टलॅंडमधील एका महिलाचा मेंदू सांभाळून ठेवला आहे. मृत्यूनंतर थोडा जरी वेळ वाया गेला तर त्या व्यक्तीचा मेंदू सांभाळून ठेवता येत नाही," असं नेटकमचं म्हणणं आहे.

त्यामुळे जर कुणी इच्छामरण घेणार असेल तर त्या व्यक्तीचा मेंदू आपल्याला सांभाळून ठेवणं सोपं जाईल, असं कंपनीनं सांगितलं.

आठवणींचं काय?

मृत्यूनंतर मेंदूतील आठवणी पुन्हा जाग्या करता येतील असं संशोधन अद्याप विकसित झालं नाही पण मृत्यू येण्यापूर्वी काही काळ आपल्या मेंदूत काय विचार होते यावर संशोधन सुरू आहे.

मृत्यूनंतर मेंदूतील विचारांचं आणि आठवणीचं जतन करता येतील हा दावा अतिशयोक्तीपूर्ण आहे, असं काही तज्ज्ञांचं मत आहे. तसंच, मानवाच्या अमरत्वासाठी प्रयत्न करणं हा गेल्या काही काळामध्ये सिलिकॉन व्हॅलीमध्ये तयार झालेला एक ट्रेंड आहे असंही त्यांचं म्हणणं आहे.

क्रायोनिक प्रिझर्व्हेशनच्या साहाय्याने काही कंपन्या मानवी शरीराचे जतन करत आहेत. भविष्यात जेव्हा पुनर्जिवित होण्याचं तंत्रज्ञान विकसित होईल तेव्हा तुम्हाला पुन्हा जिवंत होता येईल, असा या मागचा उद्देश आहे. अर्थात अद्याप ते तंत्रज्ञान विकसित झालेलं नाही.

तसंच नेटकमचा हा प्रयोग करण्यामागे नेमका उद्देश काय याबाबत स्पष्टता नाही.

6.5 लाख रुपये देऊन तुम्ही तुमच्या मेंदूचं जतन नेटकममध्ये करू शकता. MIT Technology Reviewनुसार, आतापर्यंत 25 लोकांनी त्यांच्या मेंदूचं जतन केलं आहे.

क्रायोनिक सर्व्हिस आणि नेटकममध्ये एक मूलभूत...


मेगन मार्कल आणि प्रिन्स हॅरी यांच्या लग्नानंतरचा एक क्षण.

'सूट्स' या अमेरिकन टेलिव्हिजनवरील मालिकेतून लोकांपर्यंत पोहोचलेल्या रेचल झेन, म्हणजेच रेचल मेगन मार्कल अखेर ब्रिटनच्या शाही परिवाराचा एक भाग झाल्या. एक अमेरिकन, मिश्रवंशीय तसंच घटस्फोटित असलेल्या मेगन या प्रिन्स हेनरी ऑफ वेल्स म्हणजे प्रिन्स हॅरी यांच्याबरोबर विवाहबद्ध झाल्या.

प्रिन्स हॅरी हे राजपदासाठीचे सहाव्या क्रमांकाचे दावेदार आहेत. हे तेच राजपद ज्याचा आठव्या किंग एडवर्ड  यांनी 1936 मध्ये त्याग केला होता कारण त्यांना एका अशा महिलेशी लग्न करायचं होतं जिचा दोन वेळा घटस्फोट झाला होता.

चर्च ऑफ इंग्लंडचं नेतृत्व राजपदावर विराजमान व्यक्तीकडे असतं आणि या चर्चला घटस्फोटासारख्या संकल्पना स्वीकारार्ह नाही. अगदी अलीकडच्या काळापर्यंत हे चर्च घटस्फोटितांना पुन्हा लग्न करण्याची परवानगी नाकारत होतं. परवानगी मिळायची ती एका अटीवर. ती अट म्हणजे घटस्फोटित व्यक्तीच्या आधीच्या जोडीदाराचं निधन झालेलं हवं.

चर्चची ही असहिष्णुता बघता मेगन मार्कल शंभर वर्षांपूर्वी राजघराण्याचा भाग होण्याची कल्पनाही करू शकल्या नसत्या. आज मात्र त्या राजघराण्याचा भ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाग झाल्या आहेत. आणि त्यांच्या लग्नाचा दिमाखदार सोहळाही आपण पाहिला.

कालांतराने हा बदल झाला खरा, पण त्यासाठी राजघराण्याला अनेक कठीण प्रसंगांना सामोरं जावं लागलं.

वंशाच्या दिव्यासाठी घटस्फोट

16व्या शतकातली ही गोष्ट. ब्रिटिनचा राजा हेनरी आठवाला पहिली बायको कॅथरिन ऑफ अॅरगॉनपासून एक मुलगी होती. पण आपला राजघराण्याचा वंश पुढे नेण्यासाठी राजाला मुलगा हवा होता. म्हणून त्यानं दुसऱ्या लग्नाची पोपकडून कायदेशीर परवानगी मागितली. पोपने ती नाकारली.

वारंवार विनंत्या करूनही किंग हेनरीला यश आलं नाही तेव्हा त्याने 1534 साली स्वतःचं चर्च ऑफ इंग्लंड स्थापन केलं. 1521 साली पोपने राजाला धर्मरक्षकाची उपाधी दिली होती. तो मान राजाने अंमलात आणत स्वतःचा मार्ग मोकळा करून घेतला.

राजा हेनरी आठवा

यानंतर त्याने कॅथरीनबरोबर काडीमोड करत अॅन नावाच्या एका प्रेयसीसोबत लग्न केलं.

हेनरीची ही बायको खूप हुशार, म्हणून थोडी बंडखोर प्रवृत्तीचीही. राजघराण्यातल्या बायका तशा नवऱ्याच्या आज्ञांचं पालन करणाऱ्या, एक शब्दही उलट उत्तर न देणाऱ्या. पण अॅनने राजदरबारातल्या काही लोकांशी आपलं वाकडं करून घेतलं. यामुळे केवळ राज्यकारभार चालवण्यातच नव्हे तर राजपदाच्या मानालाही हानी होत होती. अॅनचा अॅटिट्यूड राजाला खपेना. त्यात ती राजाला वंशाचा दिवाही देऊ शकली नाही.

अखेर राजा हेनरी आठव्याने 1536 साली तिला मृत्युदंडाची शिक्षा सुनावली आणि अवघ्या दहा दिवसांनी त्याने आणखी एक लग्न केलं. जेन सैमोर नावाच्या या बायकोनं अखेर 1537 साली इंग्लंडला पुढचा राजा दिला - एडवर्ड.

थोडक्यात सांगायचं झालं तर, वंशाच्या दिव्याच्या हट्टापायी राजावर घटस्फोट घेण्याची वेळ आली, आणि त्यातूनच चर्च ऑफ इंग्लंडची स्थापना झाली.

असं असलं तरी सतराव्या शतकापासून एकविसाव्या शतकापर्यंत लोक उघडपणे घटस्फोट घेत-देत नव्हते. पण अनेकदा लोक अनौपचारिकपणे आणि गुपचूप वेगळे व्हायचेच.

20वं शतक

एवढंच नव्हे, आज राणी एलिझाबेथ दुसऱ्या, राणी आहेत कारण एक मोठा घटस्फोट अलीकडच्या काळात घडला होता.

1936 साली राणींचे काका राजा एडवर्ड आठवे यांना वॉलिस सिम्पसन या घटस्फोटित अमेरिकन महिलेबरोबर लग्न करायचं होतं. तिचा आधीचा नवरा जिवंत होता, त्यामुळे राजा एडवर्ड तिच्याबरोबर लग्न करू शकत नव्हते. मग राजपदाचा मान जपावा की आपल्या प्रेमाचा त्याग करावा, असा यक्षप्रश्न त्यांच्यासमोर उभा ठाकला.

अखेर त्यांनी 'मन की बात' ऐकून राजपद...


मेघना मोहन यांच्या आजी

'कोणाकडे टॅम्पून आहे का?' बाथरुममधून बाहेर येत मी विचारलं.

वाफाळत्या चहाच्या घोटासह रंगात आलेल्या गप्पांना एकदम ब्रेक लागला. प्रश्नाचं उत्तर मिळण्याऐवजी शांतताच पसरली. तामिळनाडूमधल्या रामेश्वरम शहरातल्या एका छोटेखानी हॉटेलच्या रूममध्ये आम्ही सगळे नातेवाईक बसलो होतो.

निःशब्द शांततेकडे दुर्लक्ष करून चालणार नव्हतं. खिडकीवर पावसाच्या टपोऱ्या थेंबांचं वादन सुरू होतं आणि त्याचवेळी सतत गप्पांमध्ये रमणारं कुटुंब असं एकदम शांत झालं होतं.

आमच्या कुटुंबाचा पसारा तीन खंडात पसरला आहे. व्हॉट्स्अप ग्रुप सतत 'पिंगत' असतो.

हॉटेलातल्या दिवाणावर निवांत पहुडलेली मावशी उठली आणि हँडबॅग शोधू लागली. बॅगेतून सॅनिटरी नॅपकीन बाहेर काढत तिने मला दिला.

"एखादं मेडिकलचं दुकान मिळेपर्यंत हा नॅपकीन तुझी काळजी घेईल," असं मावशीने सांगितलं.

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

"पाळी सुरू झाली याचा अर्थ कळला ना तुला?" मावशीने विचारलं. मी 'नाही' ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्हणून मान डोलावली.

मावशी म्हणाली, "तुला देवळात प्रवेश करता येणार नाही."

रामेश्वर शहर पर्यटन आणि मासेमारीसाठी प्रसिद्ध आहे. मात्र आम्ही या दोन्हीसाठी आलो नव्हतो. रामेश्वर गाठण्याचं आमचं कारण हळवं होतं.

रामेश्वर हिंदूधर्मीयांसाठी पवित्र तीर्थस्थळ आहे.

वर्षभरापूर्वी माझी आजी गेली. आमच्या कुटुंबासाठी ती आधारवड होती. गोतावळ्यातल्या सगळ्यांना एकत्र सांधणारा दुवा होती ती. गेल्या वर्षी डिसेंबरमध्ये आजीने या जगाचा निरोप घेतला. मिळेल ते विमान पकडून आम्ही भारताच्या दिशेने निघालो.

माणूस गेल्यानंतर हिंदू धर्मात काही विधी केले जातात. देशाच्या विविध भागात वेगवेगळ्या पद्धती असतात.

दक्षिण भारतीय कुटुंबातील परंपरेप्रमाणे आमच्या घरीही काही प्रथांचं पालन केलं जातं. आजीचा देह घेऊन आम्ही गावच्या घरी पोहोचलो. शुभ्र कॉटन वस्त्रामध्ये लपेटलेला तिचा देह केळ्याच्या पानांवर ठेवण्यात आला होता. तिच्या आत्म्याला शांती मिळावी यासाठी आम्ही प्रार्थना केली.

अंत्यसंस्कारासाठी आजीचा देह घेऊन घरातली पुरुष मंडळी स्मशानभूमीकडे रवाना झाली. मलाही तिथे जायचं होतं. आजीला शेवटचं पाहायचं होतं. पण आमच्या पद्धतीनुसार स्त्रिया सहसा स्मशनाभूमीत जात नाहीत.

आजी गेल्यानंतर पुढचे 15 दिवस आम्ही मांसाहार केला नाही. तीन महिन्यानंतर आजीचं श्राद्ध केलं.

सगळे विधी आटोपल्यानंतर नातेवाईकांचा निरोप घेऊन आम्ही विमानतळ गाठला. आजीच्या पुढच्या क्रियाकर्मांसाठी वर्षभराने रामेश्वरला भेटू असं ठरवत जड मनाने परतलो. रामेश्वर हे हिंदूधर्मीयांचं पवित्र असं तीर्थस्थळ आहे.

रामेश्वरशी आणखीही काही आठवणी जोडल्या गेल्या आहेत. 36 वर्षांपूर्वी आजोबा गेले तेव्हा आजीने या ठिकाणी शेवटचे विधी केले होते. बंगालच्या उपसागराच्या किनाऱ्यावर वसलेलं रामेश्वर ऐतिहासिक देवस्थानासाठी प्रसिद्ध आहे. हिंदू पुराणांनुसार रामानं पत्नी सीतेला रावणाच्या तावडीतून सोडवण्यासाठी रामेश्वरहूनच श्रीलंकेला जाण्यासाठी सेतू बांधला अशी आख्यायिका आहे.

रामेश्वरमधील एका मंदिराचे दृश्य.

तीन वेगवेगळे विमान प्रवास आणि नंतर गाडीच्या प्रवासाची दगदग या दरम्यान पवित्र रामेश्वर शहराबद्दलच्या अनेक गोष्टी मी ऐकत होते. शांतता आणि समाधानाने भरून पावलेले रस्ते, देवस्थानांची गोपुरं आणि दीपमाळा, भव्य पवित्र शिळा या गुणवैशिष्ट्यांसाठी रामेश्वर प्रसिद्ध आहे.

माझा पिंड अध्यात्मिक नाही. मात्र रामेश्वरला आल्यानंतर मला आत...


मेघालयात स्थानिक पक्ष नॅशनल पीपल्स पार्टी आणि काँग्रेसमध्ये अटीतटीचा सामाना रंगला.  नागालँडमध्ये 11 जागा भाजपला मिळाल्या आहेत.

तिन्ही राज्यांतील निकालांचं चित्र आणि कौल बीबीसी मराठीच्या या पानावर सतत अपडेट होत होता. आता हे लाईव्ह पेज बंद करत आहोत.

भारतीय निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या माहितीनुसार आतापर्यंत जाहीर झालेले आकडे खालील प्रमाणे -

त्रिपुरा

भाजप-35, कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सिस्ट) -16, पीपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा- 8

मेघालय

भाजप-2, काँग्रेस-21, नॅशनल पीपल्स पार्टी-19, युनायटेड डेमोक्रॅटिक पार्टी-6

नागालँड

भाजप-11, नागा पीपल्स फ्रंट-27, नॅशनल प्रोग्रेसिव्ह डेमोक्रॅटिक पार्टी- 15,

(मतमोजणीचे कल, स्रोत : भारत निवडणूक आयोग)

नागालँडला वार्तांकनासाठी गेलेले बीबीसीचे प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांनी तिथल्या निकालाचा अर्थ फेसबुक लाईव्हच्या माध्यमातून सांगितला. ते पाहण्यासाठी क्लिक करा.

त्रिपुरातील कल

Please wait while we fetch the data

मेघालयमधील कल

Please wait while we fetch the data

नागालँडचे कल

Please wait while we fetch the data

19.05 डाव्यांच्या जुलमाला नागर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िकांनी मतदानानं उत्तर दिलं - मोदी

19.00 अजानसाठी मोदी थांबले

पंतप्रधान मोदी यांनी ईशान्य भारताच्या भाजप विजयानंतर दिल्लीत भाषणाला सुरुवात केली. तेवढ्यात अजानची बांग ऐकू आली. त्यांनी कार्यकर्त्यांना आवाहन करून दोन मिनिटं शांत राहण्यास सांगितलं. मोदींनी भाषणही या काळात थांबवलं.

17.30 मोदींच्या अजेंड्याला मतदारांची साथ असल्याचे हे संकेत - अमित शहा

ईशान्य भारतातील राज्यांमध्ये मिळालेला विजय पाच पिढ्यांना अपेक्षित विजय होता, अशी प्रतिक्रिया भाजप अध्यक्ष अमित शहा यांनी नोंदवली आहे. आता कर्नाटकसह इतर राज्यांच्या निवडणुका लढवण्याचा उत्साह वाढला असल्याचंही ते म्हणाले.

"मेघालयातले निकाल अद्याप स्पष्ट नाहीत. पण उर्वरित राज्यांचा विचार केला तर आता देशातल्या 21 राज्यांमध्ये राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीचं (NDA) सरकार आहे. भाजपचं हे यश म्हणजे मोदींच्या अजेंड्याला मतदारांची साथ असल्याचे हे संकेत आहेत", असं अमित शहा यांनी पत्रकारांशी बोलताना सांगितलं.

"ही सर्व आदिवासी बहुल राज्यं आहेत. त्रिपुरातल्या 20 जागा आदिवासी भागातल्याच होत्या. त्या सर्व जागांवर भाजपला विजय मिळाला आहे. हे भाजपसाठी शुभसंकेत. या पुढच्या निवडणुकांसाठी  हा विजय उत्साह वाढणारा आहे", असं शहा म्हणाले.

ईशान्य भारताच्या जनतेला शांती पाहिजे. विकास हवा हे सिद्ध झालं आहे, असं ते म्हणाले. जनादेश थर्मामीटरसारखा असतो, असं सांगत त्यांनी भव्य विजयाच्या मनापासून शुभेच्छा दिल्या.

15.45 त्रिपुरात भाजप सत्तेच्या जवळ

त्रिपुरात आतापर्यंत 19 जागांचे निकाल जाहीर झाले आहेत.

भाजपला 7 जागी विजय मिळाला असून 28 जागी आघाडी मिळाली आहे.

कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया 7 जागी विजयी, तर 9 जागी आघाडीवर आहे.

पिपल्स फ्रंट ऑफ त्रिपुरा 5 जागी विजयी, तर 3 जागी आघाडीवर आहे.

15.35 मेघालयात नॅशनल पीपल्स पार्टीची काँग्रेसला टक्कर

निवडणूक आयोगाने मेघालयातल्या 26 जागांचे निकाल जाहीर केले आहेत.

त्यानुसार, भाजपला 2 जागांवर विजय मिळाला असून युनायटेड डेमोक्रॅटिक पार्टीचे 5 उमेदवार विजयी झाले आहेत. एका जागेवर पक्षाला आघाडी आहे. हिल स्टेट पिपल्स डेमोक्रॅटिक पार्टीने 2 जागांवर विजय मिळवला आहे.

खरी लढत काँग्रेस आणि नॅशनल पीपल्स पार्टीमध्ये झाली.

काँग्रेस -12 उमेदवार विजयी, 9 जागी आघाडीवर

नॅशनल पिपल्स पार्टी 5 उमेदवार विजयी,  14 जागी आघाडीवर.

15.30 : नागा पीपल्स फ्रंटला 10, भाजपला 3 तर NDPला 3...


मेघालयातील गुहेत मिळणाऱ्या चुनखडीच्या अवशेषात इतिहासाचं गुपित आहे.

भूगर्भशास्त्रज्ञांनी गेल्या 4,200 वर्षांचा कालावधी एक वेगळा कालखंड असल्याचं म्हटलं आहे. मेघालयातील गुहांमध्ये या इतिहासाच्या पाऊलखुणा सापडल्यामुळे या काळाला मेघालयन कालखंड असं नाव पडलं आहे.

अनेक शतकांपूर्वी आलेल्या एका भयंकर दुष्काळामुळे अनेक संस्कृतींचा ऱ्हास झाला होता. तेव्हापासून या कालखंडाची सुरुवात झाली होती.

हा कालखंड आता सामावून घेण्यासाठी 'द इंटरनॅशनल क्रोनोस्ट्रॅटिग्राफिक चार्ट' म्हणजेच पृथ्वीचं वय दाखवणारी आकृती अपडेट केली जाणार आहे.

पण ज्या पद्धतीनं हे बदल झाल्याचं जाहीर करण्यात आलं, त्यावरबन वैज्ञानिकांमध्ये असंतोष पसरला आहे. या विषयावर अर्धवट चर्चा झाल्याचं काही वैज्ञानिकांचं मत आहे, कारण हा कालखंड केवळ एक संकल्पना म्हणून सहा वर्षांपूर्वी पुढे मांडण्यात आला होता. त्यानंतर यावर चर्चा होणं अपेक्षित होतं. पण तसं झालं नाही.

पृथ्वीचं वय निर्मितीपासून आतापर्यंत एकूण 4.5 अब्ज वर्षं आहे. त्या कालखंडाचं वर्गीकरण भूगर्भशास्त्रज्ञांनी वेगवेगळ्या कालावधीत केलं आहे.

याचे काही टप्पे ठरवून दिले आहेत. प्रत्येक टप्प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यावर काही ना काही घडलं आहे. उदाहरणार्थ, जेव्हाही खंडांचं विभाजन, वातावरणात अमूलाग्र बदल आणि एखादी प्राण्यांच्या किंवा झाडांच्या प्रजातीची नव्याने उत्पत्ती झाली आहे, एक नवा टप्प्याची नोंद झाली आहेय

आपण सध्या होलोसिन नावाच्या कालखंडात राहत आहोत. 11,700 वर्षांपूर्वी हा कालखंड सुरू झाला होता. हिमयुग संपून आपण सध्याच्या उष्ण वातावरणात राहू लागलो ते याच कालखंडात.

इंटरनॅशनल कमिशन फॉर स्ट्रॅटिग्राफी (ICS) या संस्थेनं या कालखंडाची विभागणी अनेक उपकालखंडांमध्ये केली आहे. ICSने होलोसिन कालखंडाची विभागणी अप्पर, मिडल आणि लोवर तीन उपकालखंडात केली आहे.

कालगणनेचा तक्ता

सर्वांत अलीकडचा काळ हा मेघालयन काळ आहे. या काळातील महत्त्वपूर्ण हवामान बदलाच्या घटनांची नोंद घेण्यात आली आहे. या कालखंडाच्या सुरुवातीला एक मोठा दुष्काळ पडला होता. या दुष्काळाचा परिणाम दोन शतक राहिला. हा दुष्काळ इतका मोठा होता की यामुळं इजिप्त, ग्रीस, सीरिया, पॅलेस्टाइन, मेसोपोटामिया, सिंधू आणि यांगत्से नद्यांच्या खोऱ्यांमधली संस्कृती लोप पावली.

वातावरणातील बदल आणि महासागरात होणाऱ्या परिवर्तनामुळं या दुष्काळाची सुरुवात झाली असावी, असा अंदाज आहे.

"भूगर्भशास्त्राच्या एकूण कालखंडाशी तुलना केली असता मेघालयन कालखंड अनेक अर्थांनी विशेष असल्याचं आपल्या लक्षात येतं. या काळाच्या सुरुवातीलाच जागतिक हवामान बदलाने जागतिक सांस्कृतिक जीवन प्रभावित केलं," असं लाँग बीच स्टेट युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक आणि International Union of Geological Sciences किंवा IUGSचे सरचिटणीस स्टॅनली फिनै यांनी म्हटलं. IUGS या संस्थेनीच ICUच्या प्रस्तावाला मान्यता दिली आहे.

होलोसिनच्या मध्ययुगीन काळाला नॉर्थग्रिपियन असं म्हटलं जातं. मेघालयन कालखंड सुरू होण्याआधीचे 8,300 वर्षं हा कालखंड होता. या कालखंडाची सुरुवात कॅनडातील हिमनग वितळल्याने झाली. वितळलेला हिमनग उत्तर अंटलांटिकमध्ये गेला आणि त्याने महासागराच्या प्रवाहाला प्रभावित केलं.

होलोसिन या कालखंडाची सुर्वांत जुना टप्पा ग्रीनलॅंडियन उपकालखंडाचा आहे. हिमयुग संपल्यानंतर हे युग सुरू झालं.

वर्गीकरणाला मान्यता मिळण्यासाठी काही मानकांची पूर्तता होणं आवश्यक असतं. भूगर्भशास्त्रीय कालगणनेत हे दिसायला हवं की या कालखंडात झालेल्या घटनांचा परिणाम हा वैश्विक आहे. कालखंडांच्या वर्गीकरणात त्या-त्या काळातील खडक आणि वालुकाष्माची महत्त्वाची भूमिका...


मेजर जनरल कुलदीप ब्रार, लेफ्टनंट जनरल सुंदरजीत आणि तत्कालीन लष्करप्रमुख अरुण वैद्य

गुरुद्वारामध्ये पंजाबला भारतापासून वेगळं करून एक वेगळा प्रदेश करण्यासाठी भाषणं दिली जात होती. भारताबरोबर सशस्त्र संघर्ष करायला तयार रहा, असंसुद्धा सांगितलं जात होतं. पंजाबमध्ये सुरू असलेल्या घडामोडींमुळे दिल्लीत बसलेल्या अधिकाऱ्यांची चिंता वाढत होती.

अशातच सत्तेच्या सर्वोच्च स्थानावरून एक ऐतिहासिक निर्णय घेण्यात आला - ऑपरेशन ब्लू स्टारचा निर्णय. आणि या ऑपरेशनची जबाबदारी मेजर जनरल ब्रार यांना देण्यात आली.

सुवर्णमंदिरावर भिंद्रनवालेंचा ताबा

मेजर जनरल कुलदीप ब्रार सांगतात - "संध्याकाळी मला एक फोन आला की दुसऱ्या दिवशी एक तारखेला सकाळी मला चंडी मंदीरात एका मिटिंग साठी जायचं आहे.

1 तारखेला आम्हाला खरंतर मनीलाला जायचं होतं. आमची तिकिटंसुद्धा बुक झाली होती. आम्ही आमचे ट्रॅव्हलर्स चेक घेतले होते आणि आम्हाला दिललीहून आमची फ्लाईट होती.

"मला कळलं की सुवर्णमंदिरात भिंद्रनवालेने संपूर्णपणे कब्जा केला आहे आमि पंजाबमध्ये कायदा सुव्यवस्थेचे तीन तेरा वाजले आहेत. मला सांगितलं गेलं की ही परिस्थिती लवकरात लवकर सुधाराय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ची आहे. असं केलं नाही तर पंजाब हातातून निघून जाईल."

"मी माझी सुट्टी रद्द केली आणि लगेच विमानाने अमृतसरला पोहोचलो," ब्रार यांनी सांगितलं.

भिंद्रनवालेंचे काँग्रेस कनेक्शन

भिंद्रनवालेंला काँग्रेसनेच वर आणलं होतं. त्यामागे काँग्रेसचा उद्देश असा की शीख लोकांच्या मागण्या पूर्ण करण्यासाठी अकालींविरुद्ध अशी एखादी तरी व्यक्ती असावी जी त्यांना मिळणाऱ्या पाठिंब्याला खीळ घालू शकेल.

भिंद्रनवाले वादग्रस्त मुद्द्यांवर भाषणं करत होते आणि हळूहळू त्यांनी केंद्र सरकारवर टीका करण्यास सुरुवात केली होती. तसंच पंजाबात हिंसाचाराच्या घटनांमध्ये वाढ होत होती.

1982 साली भिंद्रनवाले चौक गुरुद्वारा सोडून आधी सुवर्ण मंदिरमध्ये गुरू नानक निवास आणि त्याच्या काही महिन्यानंतर अकाल तख्त वरून त्यांनी आपले विचार व्यक्त करण्यास सुरुवात केली.

शेताच्या पलीकडे पाकिस्तान आहे

अनेक वर्षं बीबीसीबरोबर काम केलेले ज्येष्ठ पत्रकार सतीश जेकब यांनी अनेकदा भिंद्रनलवालेंची भेटही घेतली होती. ते सांगतात -

मी जेव्हाही तिथे जायचो तेव्हा भिंद्रनवालेंचे अंगरक्षक दुरूनच म्हणायचे, की 'आओजी आओजी बीबीजी आ गए.' त्यांनी कधीही बीबीसी असा उच्चार केला नाही. म्हणायचे तुम्ही आत या. संतजी तुमची वाट पाहत आहेत.

भिंद्रनवाले माझी अतिशय सहज भेट घ्यायचे. मला आठवतं मी जेव्हा मार्क टुलींची आणि त्यांची भेट घालून दिली तेव्हा त्यांनी त्यांचा धर्म विचारला!

भिंद्रनवालेंच्या सभेत उपस्थित पत्रकार खुशवंत सिंग

टुलींनी 'ख्रिश्चन' असं उत्तर दिलं. त्यावर भिंद्रनवाले म्हणाले की 'मग तुम्ही येशू ख्रिस्ताला मानता का?'

हो.

तेव्हा भिंद्रनवाले म्हणाले,"येशु ख्रिस्त दाढी ठेवायचे. मग तुम्ही दाढी का ठेवत नाही?"

"असंच ठीक आहे," मार्क म्हणाले.

यावर भिंद्रनवाले म्हणाले की "विना दाढीचे तुम्ही मुलींसारखे दिसता". मार्क टुलींनी ही गोष्ट हसून टाळली.

भारत पाकिस्तान सीमा

भिंद्रनवालेंशी एकदा झालेल्या सविस्तर चर्चेविषयी जेकब सांगतात -

आम्ही दोघंही सुवर्णमंदिराच्या छतावर बसलो होतो. तिथे कुणीही यायचं नाही. फक्त माकडं फिरत असायची.मी बोलता बोलता त्यांना विचारलं की जे काही तुम्ही करत आहात, त्यावर तुमच्याविरुद्ध काही कारवाई होईल, असं वाटत नाही का?

त्यावर ते विश्वासाने म्हणाले, "माझ्यावर काहीही कारवाई होणार नाही."

त्यांनी मला गच्चीवरून इशारा करून सांगितलं की "समोर शेत आहे. सात आठ किलोमीटर पुढे गेल्यावर...


मेट्रो कारशेड, वृक्षतोड इत्यादी मुद्द्यांवरून फडणवीस सरकारच्या काळात आंदोलनं झाली होती. त्यावेळी आरे कॉलनीत मेट्रो कारशेडला विरोध करणाऱ्यांमध्ये शिवसेनाही होती. त्यामुळे आता उद्धव ठाकरेंनी कारशेडची जागा बदलण्याचा निर्णय घेतल्याने फारसं आश्चर्य व्यक्त केलं जात नाही.

या कारशेडच्या निमित्तानं होत असलेल्या राजकीय टीकांचा मात्र अर्थ लावणं महत्त्वाचं आहे. याचं कारण माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी उद्धव ठाकरे यांच्या 'अंहंकारा'चा मुद्दा उपस्थित केला, तर उद्धव ठाकरे यांनी फडणवीस सरकारच्या काळातही सत्तेचे वाटेकरी असल्यापासून कारशेड हलवण्याचं समर्थन केलं होतं. त्यामुळे हा मुद्दा केवळ मेट्रो कारशेडपुरता न राहता, राजकीय प्रतिष्ठेचाही बनला होता.

कारशेड हलवण्याचा निर्णय केवळ अहंकारातून - फडणवीस

आरेमध्ये जी कारशेड होणार होती, ती कारशेड आता कांजूरमार्गला होणार आहे, अशी घोषणा मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी केली.

तसंच, कारशेड कांजुरला हलवल्यास खर्च वाढण्याची टीका आधीपासूनच केली जात होती. त्याबाबत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे म्हणाले, "कारशेड हलवल्यास किंमत किती? जमिनीची किंमत कोण देणार? झालेला खर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्च वाया जाणार का? त्याबाबतीत मी सांगतो, कांजूरची सरकारी जमीन शून्य रुपये किंमतीने मेट्रो कारशेडसाठी आपण दिली आहे आणि तिथे कारशेड उभारण्याचे आदेश मी काल दिले आहेत."

तसंच, "आरे कॉलनीतल्या मेट्रो कारशेडविरोधात ज्यांनी सत्याग्रह केला, आंदोलन केले, त्या पर्यावरणवाद्यांवरील सर्व गुन्हे हे सरकार मागे घेत आहे, तसे आदेशसुद्धा दिलेले आहेत," अशी माहितीही मुख्यमंत्री मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी दिली.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या या घोषणेनंतर माजी मुख्यमंत्री आणि राज्याचे विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी ट्विटरवरून त्यांच्यावर टीका केली

देवेंद्र फडणवीस म्हणाले, "आरे येथील मेट्रो कारशेड कांजूरमार्ग येथे हलविण्याचा दुर्दैवी निर्णय हा केवळ अहंकारातून!"

"कांजूरमार्गला मेट्रो कारशेड नेल्यास 4000 कोटी रुपयांचा अतिरिक्त भुर्दंड सोसावा लागेल, असे याच सरकारने स्थापन केलेल्या समितीने सांगितले. हा भुर्दंड राज्य सरकार आपल्या अहंकारासाठी कुणाच्या माथी मारू इच्छिते? आणि कशासाठी?" असे प्रश्न देवेंद्र फडणवीस यांनी उपस्थित केले.

तसंच, मेट्रो कारशेड कांजूरला हलवल्यास किती अधिकचा खर्च सरकारी तिजोरीवर पडेल आणि मेट्रोलाही विलंब होईल, याचा दावा करणारा लेखाजोखाही फडणवीसांनी ट्वीट केला आहे.

"आपल्या अहंकारासाठी मुंबईकरांच्या प्रवास सुखाला खीळ बसवून सरकार नेमके काय साध्य करू इच्छिते? जनतेची किती मोठी ही दिशाभूल," असंही फडणवीस शेवटी म्हणाले.

देवेंद्र फडणवीसांनी उद्धव ठाकरे यांच्यावर केलेल्या टीकेचा राजकीय अर्थ आपण शोधण्याचा प्रयत्न करूच. मात्र, तत्पूर्वी कारशेड आरे कॉलनीत राहावी की कांजूरमध्ये न्यावी, याबाबत दोन्ही सरकारमधील समित्यांच्या काय शिफारशी होत्या आणि दोन्ही सरकारच्या मुख्यमत्र्यांनी काय निर्णय घेतला, हे पाहू.

समित्यांच्या शिफारशी दोन्ही सरकारनी डावलल्या?

आजच्या घडीला देवेंद्र फडणवीस म्हणत आहेत की, 'मेट्रो कारशेड आरे कॉलनीतच ठेवायला हवं, कांजूरमध्ये हलवल्यास खर्च वाढेल'. तर उद्धव ठाकरे हे पर्यावरणाचा विचार करत कारशेड कांजूरला हलवण्याच्या निर्णयावर ठाम आहेत आणि तशी त्यांनी घोषणाही केलीय.

या दोन्ही आजी-माजी मुख्यमंत्र्यांच्या काळातील समित्यांच्या शिफारशी मात्र विसंगत आहेत आणि त्या शिफारशींना बाजूला सारून दोन्ही नेत्यांची आज भूमिका आहे. अर्थात, समित्यांच्या शिफारशी मान्य करणं किंवा न करणं हा मुख्यमंत्र्यांना अधिकार असला, तरी...


मेडिकल स्टोअरचे उदघाटन करताना हंसराज अहिर

लोकसत्ताच्या वृत्तानुसार, चंद्रपूर इथल्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि सामान्य रुग्णालयात माफक दरात रुग्णांना औषध उपलब्ध करण्यासाठी मेडिकल स्टोअर सुरू करण्यात आलं. त्याचं लोकार्पण अहीर यांच्याहस्ते झालं.

या कार्यक्रमास अधिष्ठाता आणि जिल्हा शल्यचिकित्सक गैरहजर असल्यानं अहिर संतापले. "संबधित अधिकारी व डॉक्टरांचा लोकशाहीवर विश्वास नसेल तर त्यांनी नक्षलवादी व्हावं, आम्हा त्यांच्या छातीत गोळ्या घालू," अशा शब्दात संताप व्यक्त केला.

देशाच्या अंतर्गत सुरक्षेसह नक्षलवाद विरोधी मोहिमेची जबाबदारी अहिर यांच्याकडेच आहे. त्यांनी असं वक्तव्य केल्यानं खळबळ उडाली आहे.

"आम्ही इथं राज्यघटना बदलण्यासाठी आलोय"

केंद्रीय राज्यमंत्री अनंतकुमार हेगडे यांनी कर्नाटकात एका कार्यक्रमात भारतीय जनता पक्ष हा राज्यघटना बदलण्यासाठी सत्तेत आला असून नजीकच्याकाळत असे बदल झालेले दिसतील, असं वक्तव्य केलं.

अनंतकुमार हेगडे

इंडियन एक्सप्रेसने दिलेल्या वृत्तानुसार, कोप्पळ जिल्ह्यातील कुक्कनूर इथं झालेल्या ब्राह्मण परिषदेत त्यांनी हे वक्तव्य केले.

स्वतःला सेक्युलर, धर्मनिरपेक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ष म्हणवणाऱ्यांना त्यांचे आई-बाप कोण हेदेखील ठाऊक नसतं, असंही वादग्रस्त वक्तव्य हेगडे यांनी याच कार्यक्रमात केलं.

"कोणत्याही माणसानं त्याच्या धर्माप्रमाणं किंवा जातीप्रमाणं आपली ओळख मी हिंदू आहे, मुस्लिम आहे, ख्रिश्चन आहे, ब्राह्मण आहे, लिंगायत आहे अशी करून दिली, तर मला निश्चितच आनंद होईल. पण स्वतःला धर्मनिरपेक्ष म्हणवणाऱ्यांना काय म्हणावं असा प्रश्न मला पडतो," असंही हेगडे यावेळी म्हणाले.

सरकार खुळचट आणि बुळचट - सामना

कालच्या चारही शहीदांच्या भडकलेल्या चितांची ठिणगी १२५ कोटी जनतेच्या मनातील लाव्हा बनून विचारीत आहे, ''सरकार खुळचट आणि बुळचट निघालं आहे काय?'' असा प्रश्न सामनाच्या अग्रलेखातून विचारण्यात आला आहे.

संग्रहीत छायाचित्र

या अग्रलेखातून पंतप्रधान नरेद्र मोदी यांच्यावरही टीका करण्यात आली आहे. गुजरातच्या निवडणुकीनंतर 'व्ही फॉर व्हिक्टरी'ची खूण दाखवत विजयी ढोल बडविणं हाच देशाभिमान आणि शौर्य असेल तर आमच्या जवानांच्या भडकलेल्या चिता म्हणजे निवडणूक प्रचाराची शेकोटी आहे काय?

देशातील सरकार खरोखर खुळचट आणि बुळचट निघालं आहे काय?  सरकारचा प्रवास नामर्दानगीच्या दिशेनं सुरू झाला आहे काय? सरकारच्या शौर्याचा बुडबुडा फुटला आहे काय? बेडूक फुगला होता आणि त्या बेडकाचं पोट फुटलं आहे काय? ढोल वाजवून आनंद साजरा करणाऱ्यांचा ढोल आधीपासूनच फुटका होता काय? असे अनेक प्रश्न फक्त आमच्या मनात घुसळत नसून सामान्य जनतेच्या मनातही उसळत आहेत. अशा शब्दांत सामनाच्या अग्रलेखातून सरकार आणि पंतप्रधानांवर टीका करण्यात आली आहे.

खूनी, वेडे सोडून भाजमध्ये सर्वांनाच प्रवेश- बागडे

सध्या भाजपात खुनाचा आरोपी, वेडी माणसं सोडली तर कोणालाही सहज प्रवेश मिळतो. हा काळानुसार झालेला बदल असल्याची टोलेबाजी विधानसभेचे अध्यक्ष हरिभाऊ बागडे यांनी स्वःपक्षावरच केली.

लोकमतच्या वृत्तानुसार, माजी पंतप्रधान अटलबिहारी बाजपेयी यांच्या ९३ व्या वाढदिवसानिमित्त पक्षाच्या ज्येष्ठ आणि जुन्या जाणत्या नेत्यांनी कार्यक्रमाचं आयोजन केलं होतं. त्यात जुने-जाणते आणि निष्ठावान कार्यकर्ते दुर्लक्षित राहिले असल्याची खंत अनेकांनी व्यक्त केली.

हरिभाऊ बागडे यांनी तोच धागा पकडत पक्षात कोणाला घ्यायचे, याबाबत आपण बोलू शकत नसल्याचं सांगितलं. "पूर्वी पक्षात घेताना आणि तिकीट देताना मात्र खूप चौकशी केली जायची. त्यानंतर प्रवेश दिला जात असे. आता केवळ मर्डर करणारे आरोपी आणि वेड्या...