अखेर यंदाच्या पर्वातील स्पर्धकांवरून पडदा उठला आहे. ज्येष्ठ अभिनेत्री किशोरी शहाणे-विज आणि लावणी सम्राज्ञी सुरेखा पुणेकर बिग बॉसच्या घरात पहायला मिळणार आहे.

वादग्रस्त पण तेवढाच लोकप्रिय ठरलेल्या या शोचं सूत्रसंचालन यावेळीदेखील महेश मांजरेकर करणार आहेत. चला तर मग आपण या स्पर्धकांची ओळख करून घेऊ.

किशोरी शहाणे-वीज -

मराठमोळी अभिनेत्री किशोरी शहाणे-वीज ह्या 'बिग बॉस'च्या दुसऱ्या पर्वात सहभागी होणाऱ्या पहिल्या स्पर्धक ठरल्यात. किशोरी शहाणेंनी अनेक मराठी-हिंदी मालिका,नाटक, चित्रपटांमध्ये भूमिका केल्या आहेत. किशोरी शहाणे या फिटनेसप्रेमी म्हणूनही ओळखल्या जातात.

वैशाली माडे

महाराष्ट्राची महागायिका म्हणून लोकप्रिय असलेली, बॉलिवुडमध्येही आपला आवाज पोहचवलेली पार्श्वगायिका वैशाली माडे ही या पर्वात झळकणार आहे. वैशालीने 'पिंगा ग पोरी पिंगा' हे गाणं सादर करत बिग बॉसच्या घरात प्रवेश केला.

दिगंबर नाईक आणि नेहा शितोळे -

'वस्त्रहरण' नाटकात तात्या सरपंच साकारणारा 'कोकणचा आपला माणूस' अर्थात विनोदी अभिनेते दिगंबर नाईक आणि 'सेक्रेड गेम्स' मधली मिसेस काटेकर म्हणजेच नेहा शितोळे यांनी बिग बॉसच्या घरात ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जोडीने एन्ट्री घेतली.

सुरेखा पुणेकर -

मराठी बिग बॉस - २ सिझन सुरू होण्याआधी अनेक प्रोमो प्रेक्षकांच्या भेटीस आले होते. या प्रोमोमध्ये घुंगरू आणि लावणीचा फड दाखवण्यात आला होता. त्यावेळी लावणीसम्राज्ञी सुरेखा पुणेकर या स्पर्धक असू शकतात अशी शक्यता वर्तवली जात होती. ही शक्यता अखेर खरी ठरली.

लावणीसम्राज्ञी सुरेखा पुणेकर यांनी मराठी बिग बॉस - २ सिझनमध्ये प्रवेश केला आहे. त्यामुळे आता लावणीचे फड गाजवल्यानंतर ही लावण्यवती बिग बॉसच्या घरत काय करणार हे पाहणं औत्सुक्याचं ठरणार आहे.

अभिजीत बिचुकले

कवीमनाचा राजकीय नेता म्हणून ज्याच्या नावाची चर्चा होती त्या अभिजीत बिचुकले यांनी देखील बिग बॉसच्या घरात प्रवेश केला आहे. बिचुकलेने 2004 पासून प्रत्येक निवडणुकीसाठी उमेदवारी अर्ज भरला होता, अगदी राष्ट्रपतीपदासाठीही त्याने इच्छुक असल्याचं पत्र लिहिलं होतं. यंदाच्या निवडणुकीत पराभव पत्करलेला हा नेता बिग बॉसचं विजेतेपद पटकावणार का, याची उत्सुकता आहे.

शिवानी सुर्वे

अभिनेत्री शिवानी सुर्वे पुन्हा एकदा प्रेक्षकांच्या भेटीस आली आहे. मात्र ही कोणत्या मालिकेतून नाही तर चक्क मराठी बिग बॉस-सिझन २ मधून. अनेक मराठी आणि हिंदी मालिका आणि खासकरून देवयानी या लोकप्रिय भूमिकेत झळकलेली अभिनेत्री शिवानी सुर्वे बिग बॉस मराठीतून पुन्हा एकदा मराठी प्रेक्षकांच्या भेटीला येणार आहे.

अभिजीत केळकर

'फुलपाखरू' या मालिकेतील अभिनेता अभिजीत केळकरने मराठी बिग बॉस-२ सिझनमध्ये प्रवेश केला आहे. अभिजीतने आतापर्यंत अनेक मराठी मालिका आणि चित्रपटसृष्टीत काम केले आहे. बर्‍याचदा त्यांनी मालिका आणि चित्रपटांमध्ये विविध भूमिका साकारल्या आहेत. मात्र आता सिझनमध्ये त्याची रिअल लाईफ प्रेक्षकांना पाहता येणार आहे.

वीणा जगताप

कलर्स मराठीवरील लोकप्रिय मालिका जिने काही महिन्यांमध्येच प्रेक्षकांची मने जिंकली, अशी 'राधा प्रेम रंगी रंगली' या मालिकेतील राधा देशमुख म्हणजेच सर्वांची लाडकी अभिनेत्री वीणा जगताप हिने मराठी बिग बॉसच्या घरामध्ये प्रवेश केला आहे. याआधी वीणा बिग बॉसच्या घरात पाहुणी म्हणून आली होती. मात्र, आता ती सिझन २ मध्ये स्पर्धक म्हणून आली आहे.

मैथिली जावकर

अभिनेत्री मैथिली जावकर नेही बिग बॉसच्या घरामध्ये आपली हजेरी लावली आहे. मैथिली जावकर या मूळच्या प्रसिद्ध नृत्यांगना आणि अभिनेत्री आहेत. त्यांनी अनेक मराठी सिनेमात आणि मालिकांत काम केलं आहे. गेल्या अनेक...


अखेर सात वर्ष तीन महिने आणि 4 दिवसांनंतर निर्भयाला न्याय मिळाला आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी यावर प्रतिक्रिया व्यक्त करताना हा न्यायाचा विजय असल्याचं म्हटलं आहे.

त्यांनी ट्वीट केलंय की, "हा न्यायाचा विजय आहे. महिलांचा सन्मान आणि सुरक्षा सगळ्यात महत्त्वाचं आहे. आमच्या नारी शक्तीनं प्रत्येक क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी केली आहे. आम्हाला एकत्रितपणे असे राष्ट्र निर्माण करावे लागेल, जेथे महिला सबलीकरणावर लक्ष केंद्रित केले जाईल, जेथे समानता आणि संधी यावर जोर देण्यात येईल."

दरम्यान, फाशी टाळण्यासाठी दोषींनी वारंवार याचिका दाखल केल्या होत्या. त्यांच्या याचिका तब्बल तीनवेळा फेटाळण्यात आल्या. शेवटच्या क्षणापर्यंत दोषींच्या वकिलांनी कोर्टात युक्तीवाद करण्याचा प्रयत्न केला. फाशीच्या 2 तास आधीपर्यंत सुप्रीम कोर्टात नेमकं काय नाट्य रंगलं हे वाचण्यासाठी इथं क्लिक करा.

फाशी झाल्यानंतर निर्भयाची आई आशादेवी यांनी प्रतिक्रिया देताना म्हटलं, "आमची मुलगी आता आमच्यात नाही आणि ती कधीच परतणार नाही. आमच्या मुलींसाठी आम्ही ही लढाई सुरू केली होती, ती अशीच सुरू राहील. मी माझ्या मुलीच्या फोटोला मिठी मारली आण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ि तुला न्याय मिळाला, असं म्हटलं.

चारही दोषींची डॉक्टरांनी तपासणी केली असू त्यांना मृत घोषित करण्यात आल्याचं तिहार जेलचे डायरेक्टर जनरल संदीप गोयल यांनी सांगितलं आहे.

तिहार तुरुंगाच्या बाहेर जमलेल्या लोकांनी मिठाई वाटत दोषींना फाशी देण्यात आल्याचा आनंद व्यक्त केला. यामध्ये महिला हक्क कार्यकर्त्या योगिता भायाना यादेखील सहभागी होत्या.

आजची फाशी हा सगळ्यांसाठी एक धडा असला तरी हे आधीच करता आलं असतं. आता लोकांना कळेल की आपल्याला शिक्षा होईल. कदाचित ती तारीख तुम्हाला पुढे ढकलता येईल, पण तुम्हाला अखेर शिक्षा होईलच, असं राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्षा रेखा शर्मा यांनी ANI शी बोलताना म्हटलंय.

प्रतिक्रिया

निर्भयाच्या दोषींना फाशीची शिक्षा झाल्यानंतर अनेकांनी यावर प्रतिक्रिया दिल्या आहेत.

राष्ट्रवादीच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांनी ट्वीट करत म्हटलंय, "निर्भयाला आज न्याय मिळाला, पण जवळपास सात ते साडेसात वर्षांच्या कठोर संघर्षातून निर्भयाचं कुटुंब गेलं, हे अतिशय दुर्दैवी आहे. अशा भयंकर घटना आपल्या देशातच नव्हे, तर जगातही होता कामा नये. बलात्कार ही मोठी आणि भयानक गोष्ट आहे. माझं म्हणणं आहे की छेडछाडमुक्त देश आणि जग असावं."

"महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी 'दिशा' कायद्याचा निर्णय घेतलाय. त्यासाठी ते आंध्र व तेलंगणास जाऊन माहिती घेऊन आले आहेत. कोरोना व्हायरसचे संकट दूर झाल्यानंतर दिशा कायदा राज्यात व देशात लागू करण्यासाठी प्रयत्न करण्याचा संकल्प आम्ही सर्वजण आमचे मतभेद दूर ठेवून करीत आहोत," असंही त्यांनी म्हटलंय.

अशी घडली होती घटना

6 डिसेंबर 2012 च्या रात्री 9 वाजता दिल्लीतल्या मुनारिकाजवळ चालत्या बसमध्ये 22 वर्षीय तरुणीवर सामूहिक बलात्काराची क्रूर घटना घडली. या घटनेनं दिल्लीसह भारतभर पडसाद उमटले. आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही ही घटना चर्चेचा विषय ठरली.

या हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेल्या पीडितेला पुढे 'निर्भया' नाव देण्यात आलं. या निर्भयासाठी 16 डिसेंबरचा दिवस नरकयातनांचा होता.

झालं असं होतं, की पॅरामेडिकलची विद्यार्थिनी असलेली 'निर्भया' आणि तिचा इंजिनिअर मित्र दिल्लीतल्या साकेतमधील मॉलमधून 'लाईफ ऑफ पाय' सिनेमा पाहून परतत होते.

डिसेंबरच्या महिन्यात दिल्लीत खूप थंडी पडते आणि अंधारही लवकर पडतो. कुट्ट काळोखाला आणि बोचऱ्या थंडीला चिरफाडत रस्त्यांनी भरधाव धावणाऱ्या गाड्या वगळता, रस्त्याला कुणीच...


अगदी 1952 मध्ये झालेल्या पहिल्या लोकसभा निवडणुकीपासून ते 2014च्या 16व्या लोकसभा निवडणुकीपर्यंत, महिलांच्या विजयाची टक्केवारी नेहमीच पुरुषांपेक्षा जास्त राहिलेली आहे, एकूण एक निवडणुकीत!

पहिल्या लोकसभा निवडणुकीत एकूण 1,874 उमेदवार रिंगणात होते, त्यापैकी 1,831 पुरुष तर 43 उमेदवार महिला होत्या. एका बाजूला 1,831 पुरुष उमेदवारांपैकी 467 उमेदवार विजयी झाले तर 43 पैकी 22 महिला उमेदवार विजयी झाल्या.

जरा आकडेमोड केली तर लक्षात येईल की महिलांच्या विजयाचं प्रमाण तब्बल 51.16 टक्के एवढं होतं तर पुरुषांच्या विजयाचं प्रमाण 25.50 एवढं होतं.

विजयाची टक्केवारी किंवा प्रमाण, ज्याला इंग्लिशमध्ये winability percentage असंही म्हणतात, म्हणजे एकूण उमेदवारांच्या संख्येचं विजयी उमेदवारांच्या संख्येशी असणारं गुणोत्तर.

आणि फक्त विजयाची टक्केवारीच नाही तर आपल्या मतदारसंघात महिला उमेदवारांना मतं देण्याकडे जास्तीत जास्त मतदारांचा कल दिसतो आहे.

राजकारणात महिलांचा सहभाग वाढवण्यासाठी काम करणाऱ्या 'शक्ती' या स्वयंसेवी संस्थेने केलेल्या सर्व्हेनुसार जवळपास 82 टक्के लोकांना 2019च्या लोकसभा निवडणुकीत जास्तीत जास्त म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हिला निवडून याव्यात असं वाटतं.

ब्रिक्स महिला लोकप्रतिनिधी परिषद.

नेता या मोबाईल अॅपव्दारे हा सर्व्हे केला होता ज्यात 10 लाखाहून अधिक मतदारांनी आपला प्रतिसाद नोंदवला.

या संस्थेच्या सहसंस्थापक, तारा कृष्णस्वामी म्हणतात, "आपल्या देशात स्त्री-पुरुषांचे प्रश्न, त्यांचे अनुभव, खरंतर त्यांचं जग पुर्णतः वेगळं आहे. गंमत बघा, काही दिवसांपूर्वी लोकसभेत सरोगसी बिल पास झालं. त्या सदनातले 90 टक्के सभासद आहेत पुरुष, ज्यांनी कितीही प्रयत्न केला तरी या जन्मी ते गरोदर राहू शकत नाहीत. त्या पुरुषांनी मातृत्व, स्त्रियांचा आपल्या शरीरावरचा हक्क या संबंधी तरतुदी करणारं विधेयक पारित केलं. आपल्या धोरणांमध्ये, 50 टक्के मतदारांचा, महिलांचा, विचारच केला जात नाही. म्हणूनच आपल्याला अधिकाधिक महिला आमदार/खासदार हव्यात."

महिला प्रतिनिधी अधिक कार्यक्षम?

तारा सारख्या कार्यकर्त्याच नाही तर पालघर जिल्ह्यातल्या आदिवासी भागातल्या 18 वर्षांच्या मुलीला, यशोदाला ही असंच वाटतं. तिचं म्हणणं आहे की जर जास्तीत जास्त महिला आमदार/खासदार निवडून आल्या तर महिलांचे प्रश्न सुटतील.

पाणीटंचाई तिच्या आणि आसपासच्या गावांच्या पाचवीलाच पुजली आहे. पिढ्यानपिढ्या तिथल्या बायका डोक्यावर पाण्याचे हंडे वाहातात आणि यावर आजपर्यंत कोणत्याच सरकारने ठोस तोडगा काढला नाही आहे. असं का? "कारण सरकारमध्ये महिलांचे प्रश्न समजणाऱ्या महिला मंत्री तरी कुठे आहेत?" यशोदा उत्तरते.

तिच्यासाठी राजकारण म्हणजे तिच्या रोजच्या आयुष्याचं प्रतिबिंब आहे. ती पाहते की तिच्या गावातल्या, आसपासच्या पुरुषांना महिलांच्या प्रश्नांशी काही देणंघेणं नाही मग राजकारणातले पुरुष तरी कसे वेगळे असतील?

"महिला मंत्रीच स्त्रियांची परिस्थिती बदलू शकतात. पुरुषांनी तरी आजवर विशेष काही केलेलं नाही," ती म्हणते.

पण आजही राजकारणात वर्चस्व आहे ते पुरुषांचंच.

द्रविड मुनेत्र कळघम (DMK) पक्षाच्या राज्यसभेच्या खासदार कन्निमोळी म्हणतात की, "आजवर महिलांना सामावून घेण्यासाठी पक्ष बांधणीतही फारसे बदल केले गेले नाहीत."

"मी असे जिल्हाध्यक्ष पाहिलेत जे माझ्या वडिलांना (करुणानिधी) सांगायचे की कृपा करून माझ्या मतदारसंघात महिला उमेदवार देऊ नका. कोण तो त्रास निस्तरणार? बाई म्हटली की ती घर, मुलं, जबाबदाऱ्या यातच...


अगदी काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष अशोक चव्हाणही त्यांच्या मतदारसंघातून, म्हणजे नांदेडमधून हरले.

पण चंद्रपूरची जागाही काँग्रेसच्या हातून गेली असती, जर एका फोन कॉलची ऑडियो क्लिप बाहेर आली नसती. त्या एका फोन कॉलनंतर काँग्रेसने चंद्रपूरचा उमेदवार बदलला आणि तोच निवडून आला.

काय होतं हे प्रकरण?

साधारण 23-24 मार्चची ही गोष्ट, म्हणजे बरोबर दोन महिन्यांपूर्वीची. चंद्रपूरहून राजूरकर नावाच्या एका काँग्रेस कार्यकर्त्याचा फोन कॉल प्रदेशाध्यक्ष अशोक चव्हाण यांना जातो.

राजूरकर म्हणतात, "सर, चंद्रपूर येथून विनायक बांगडे यांना तिकीट जाहीर झालं आहे. चंद्रपूरमधून आपला उमेदवार खात्रीशीर आहे ना."

यावर चव्हाण म्हणतात, "तुम्ही जे म्हणताय ते तिकडे मुकूल वासनिकांशी बोलून घ्या. माझं पूर्ण समर्थन आहे, पण काही लोकांना समजत नाही. मी तुमच्याबरोबर आहे या सगळ्या विषयामध्ये."

राजूरकर: "मुकूल वासनिक काहीच नाही ना सर तुमच्यापुढे. तुम्ही सगळा महाराष्ट्र सांभाळता."

चव्हाण: "माझं इथं कुणी ऐकायला तयार नाही. मी सुद्धा राजीनामा द्यायच्या मनस्थितीमध्ये आहे. तुम्ही जरा वासनिकांशी बोला, आमची बाजू मांडा."

ही ऑडिओ क्लिप खरी अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सल्याचं चव्हाण यांनी तेव्हा बीबीसीशी बोलताना मान्य केलं होतं.

मुकूल वासनिक आणि अशोक चव्हाण

पण राजीनाम्यावर बोलताना ते म्हणाले होते, "मी कुठंही काही जाहीर भाष्य केलेलं नाही. कार्यकर्त्याच्या भावना समजून घेणं, तिथले विषय समजून घेणं, हे अध्यक्ष म्हणून माझं कामच आहे. कार्यकर्ते फोन करतात, ते काहीतरी प्रॉब्लेम असल्यामुळेच करतात."

"लोकसभा तिकीट वाटपासंदर्भात मी हतबल असण्याचा विषय नाही, पण काही ठिकाणी मतांमध्ये भेद असू शकतात. विदर्भातले विषय मुकूल वासनिकांना माहिती आहेत, म्हणून त्यांच्याशी बोलायचा सल्ला मी कार्यकर्त्याला दिला," असं ते पुढे म्हणाले.

मात्र ही क्लिप लीक झाली की जाणीवपूर्वक करण्यात आली, यावर चव्हाणांनी स्पष्ट उत्तर देण्याचं टाळलं होतं. मात्र त्यामुळे महाराष्ट्र काँग्रेसमधले अंतर्गत वाद चव्हाट्यावर आले होते.

या क्लिपची चर्चा राज्यभरात झाली आणि त्यानंतर चंद्रपूरचा उमेदवार बदलण्यात आला. तोच एकटा आता लोकसभेत महाराष्ट्र काँग्रेसचं प्रतिनिधित्व करणार आहे.

कशी होती चंद्रपूरची लढत?

चंद्रपूर लोकसभा मतदारसंघात पूर्वी काँग्रेसचा बालेकिल्ला होता. पण गेल्या तीन निवडणुकांपासून भाजपचे हसंराज अहिर चंद्रपूर लोकसभा मतदारसंघाचं प्रतिनिधित्व करत आहेत.

केंद्रीय गृह राज्यमंत्री हंसराज अहिर आणि सुरेश धानोरकर यांच्यात थेट लढत होणार होती. आतापर्यंत बहुरंगी लढतीत होणारी मतविभागणी हंसराज आहिर यांच्या पथ्यावर पडत होती. यावेळी दुहेरी लढतीचं आव्हान ते कसं पेलतात, याकडे राज्याचं लक्ष असणार होतं.

सुरेश धानोरकर आणि हंसराज अहिर यांच्या थेट लढत होणार आहे.

चंद्रपूर मतदारसंघात धर्म आणि जात हे मुद्दे गौण ठरतात, असा आजवरचा अनुभव आहे. त्यामुळे या मतदारसंघातील लढत राजकीय आडाख्यांना चकवा देणारी ठरते.

हा मतदारसंघ चर्चेत आला तो काँग्रेसने बदललेल्या उमेदवारांमुळे. काँग्रेसने इथून माजी मंत्री विलास मुत्तेमवार यांचे पुत्र विशाल यांना तिकीट दिलं. पण बाहेरच्या जिल्ह्यातील उमेदवाराला तिकीट का, यावरून वादाला सुरुवात झाल्याने विशाल यांनी माघार घेतली. इथं माजी खासदार नरेश पुगलिया आणि विजय वडेट्टिवार अशा दोन प्रबळ गटांत रस्सीखेच सुरू होती.

धानोरकर यांनी शिवसेना सोडून काँग्रेसमध्ये प्रवेश करत काँग्रेसची उमेदवारी जवळपास निश्चित केली. मात्र माजी जिल्हाध्यक्ष विनायक बांगडे यांना चंद्रपूर लोकसभेची उमेदवारी जाहीर केली होती.

माजी जिल्हाध्यक्ष...


अगदी काही आठवड्यांसाठी का होईना पण ही व्हॅली तिच्या सौंदर्याच्या शिखरावर असते. आफ्रिकेत वसंताचा हा सोहळा जुलै ते सप्टेंबरच्या रंगतो. हे तीन-चार महिने ही फुलझाडं इथं आनंदानं डोलतात पण पहिल्या उष्ण झुळूक आल्यावर आपले प्राण या सृष्टीला अर्पण करतात. नंतर त्या झाडाचं बी त्याच ठिकाणी जमिनीत सुप्तावस्थेत पडून राहतं आणि पावसाची पहिली सर आल्यावर नवीन उन्मेषाने पुन्हा उगवतात.

फोटोग्राफर टॉमी ट्रेनचांर्ड यांनी निसर्गाची ही लीला आपल्या कॅमेऱ्यात कैद केली आहे. त्यांच्या पत्नीसोबत ते फिरायला गेले असता त्यांना ही फुलं दिसली.

'जेव्हा मी हे दृश्य पहिल्यांदा पाहिलं तेव्हा अगदी अविश्वसनीय वाटत होतं,' असं ते बीबीसीला म्हणाले.

"निसर्गाची ही किमया फक्त काही काळसाठीच आपल्याला दिसू शकते, या क्षणभंगुरतेमुळेच इथलं दृश्य अधिक वैशिष्टपूर्ण झालं आहे. बहुतेक पर्यटक दक्षिण अफ्रिकेत वन्य प्राणी पाहण्यासाठी येताना दिसतात. पण या व्हॅलीत आलेल्या या वन्य फुलांची सर कशालाच येणार नाही. असं मला वाटतं." असा अनुभव टॉमी यांनी सांगितला.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अगदी भक्तिभावानं उषा केसकर विठ्ठलाचं कौतुक सांगणारं गाणं गातात. त्या लावणी कलाकार आहेत आणि गेली वीस वर्षं या व्यवसायात आहेत. दरवर्षी आषाढ सुरू झाला, की त्यांनाही वारीचे वेध लागतात.

"आपण जाऊ शकत नाही ना तिथे पंढरपूरला, तर ते आपल्यापाशी येतात. असं वाटतं की विठोबा आपल्याजवळ आला आहे."

उषा केसकर आणि त्यांच्यासारखेच जवळपास दोनशे कलाकार चौफुल्यातल्या न्यू अंबिका कला केंद्रात राहतात. संगीतबारीचं हे असं विश्व जिथला रोजचा दिवस ढोलकीच्या तालावर आणि घुंगरांच्या बोलावर सजतो.

 शीतल नागपूरकर आपल्या रोजच्या दिनक्रमाविषयी सांगते, "सकाळी उठणे, आवरणे. संध्याकाळी स्टेज प्रोग्रॅम करणे. रोज नऊवारी नेसून आमचा कार्यक्रम असतो स्टेजला. हे सगळं रोज होतं."

 चौफुल्यातली रोजची संध्याकाळ लावणीच्या संगीताच्या साथीनं मावळते. पण आषाढात हे चित्र थोडं बदलतं. देहूवरून पंढरपूरकडे जाणारी तुकाराम महाराजांची पालखी इथून जाते आणि वारकरी आणि कलावंतांचा मार्ग एकत्र येतो. लावणी कलावंत स्वतःच्या हातानं वारकऱ्यांना जेवू घालतात, त्यांच्या मनोरंजनासाठी खास कार्यक्रमही करतात.

टाळ आणि चाळांचा संगम

टाळ आणि चाळ ही महाराष्ट्राच्या स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंस्कृतीची दोन वेगवेगळी प्रतीकं आहेत. दोन्हीचा साज आणि बाज अगदी वेगळा आहे. पण वारीच्या निमित्तानं दरवर्षी चौफुल्यात दोन्हीचा संगम पाहायला मिळतो.

पालखी येण्याच्या आदल्या दिवशी आम्ही कलावंतांना भेटलो, तेव्हा सर्वजण दुसऱ्या दिवशीच्या तयारीत गुंतले होते. न्यू अंबिका कलाकेंद्राचे संचालक अशोक जाधव आम्हाला या उपक्रमाविषयी सांगत होते.

"गेल्या जवळपास तीस वर्षांपासून आम्ही हा उपक्रम राबवतो आहोत. आमच्या कलाकारांकडून भरपूर पैसे जमा होतात. त्याच्यातनं आठ-दहा हजार लोकांना आम्ही जेवणाचा कार्यक्रम करतो."

अशोक यांच्या पत्नी जयश्रीही कलाकेंद्राची जबाबदारी सांभाळतात. वारकरी येत असल्याचा आनंद आहेच, पण सकाळीच आलेल्या पावसानं दुष्काळाचं सावट दूर होईल अशी आशा त्यांना वाटते. "समाधानच आहे आम्हाला, वर्षभर या दिवसाची वाट पाहतो आम्ही. आता पाऊसही आला आहे."

लावणी आणि अभंगाची जुगलबंदी

पालखी येण्याच्या दिवशी सकाळीच सगळेजण पहाटेच उठतात. लावणी कलाकार नऊवारी साडी, केसांचा अंबाडा आणि पायात घुंगरू बांधून वारकऱ्यांच्या स्वागतासाठी तयार होतात. तोवर बाहेर न्याहरीची तयारी होते.

पहाटे यवतवरून निघालेले वारकरी सकाळी सकाळी इथं पोहोचतात, तेव्हा त्यांचं प्रेमानं स्वागत होतं आणि त्यांना जेवण वाढलं जातं.

शीतल नागपूरकर "वारकरी येतात, तेव्हा खूप बरं वाटतं. आम्हाला दसरा दिवाळीसारखा, खूप आनंद होतो. आम्ही स्वतः हातानी त्यांना वाढतो, तर इथेच पांडुरंग भेटल्यासारखं वाटतं आम्हाला."

जेवणं झाली, की नऊ-साडेनऊ वाजता कलाकार स्टेजवर दाखल होतात. पण नेहमीसारखी लावणी नाही तर अभंग, पोवाडे अशी अशी जुगलबंदी सादर केली जाते. दोन्हीमध्ये काय फरक असतो? असं विचारलं असता लावणी कलाकार प्रिया नगरकर सांगतात, "लावणी आणि अभंग ही मराठी संस्कृती आहे. त्यात असं वेगळं काही नाहीये. अभंगाचा ठेका थोडासा स्लो असतो, लावणीचा थोडा फास्ट असतो. तरीपण तयारी केल्यामुळं काहीच अडचण येत नाही."

 भक्तीरसातली लावणी

 एरवी लावणी शृंगाररसानं नटलेली. पण इथे ती भक्तीरसात न्हाऊ लागते, आणि वारकरीही तिला दाद देतात.

खेडच्या टाकळकर वाडीतून आलेले अर्जुन टाकळकर सांगतात, "भक्त सगळे एकच सतात. एरवी त्या लावणी करतात, पण आज त्यांनी माऊलींच्याच गाण्यांवर कार्यक्रम केला. लोक त्यांच्याकडे कोणत्याही नजरेनं पाहू दे पण देवानं त्यांना कला दिली आहे, त्यांचा आदर आहे."

त्यांच्यासोबतच दिंडीतून चालणाऱ्या भीमाबाई पवार...


अगदी सहजपणे निधी इतकी मोठी गोष्ट बोलून जाते. आपल्याला थायरॉईड कॅन्सर असल्याचं निधीला ती 38 वर्षांची असताना समजलं.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

कॅन्सर पहिल्या स्टेजला असल्याचं समजल्यानंतर त्याच्याशी लढायचं ठरवल्याचं निधी सांगते.

नवरा आणि कुटुंबाचा आपल्याला पूर्ण पाठिंबा मिळाल्याचं निधी सांगते. पण आपल्या जावेला झालेल्या कॅन्सरबद्दल सांगताना मात्र ती गहिवरते.

निधी

तिची जाऊ गर्भवती असतानाच तिला स्तनांचा कॅन्सर (ब्रेस्ट कॅन्सर) असल्याचं निदान झालं. कॅन्सर शेवटच्या स्टेजमध्ये होता आणि डिलीव्हरीच्या नंतर तिचा मृत्यू झाला.

निधीच्या जावेचं तेव्हा वय होतं फक्त 29 वर्षं.

कमी वयात कॅन्सर झाल्याच्या बातम्या हल्ली सर्रास ऐकू येतात. पण खरं काय आहे?

तरुणांमध्ये कॅन्सर

गेल्या 10 वर्षांमध्ये कॅन्सरची प्रकरणं 25 टक्क्यांनी वाढली आहेत तर यामुळे होणाऱ्या मृत्यूंचं प्रमाण 20 टक्क्यांनी वाढलंय.

मेडिकल जर्नल ऑफ ऑन्कॉलॉजीने 1990 ते 2016 दरम्यान केलेल्या संशोधनात ही गोष्ट आढळलीय.

वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशनच्या मते कॅन्सर हा दुसरा असा आजार आहे ज्यामुळे जगभरात सर्वांत जास्त लोकांचा मृत्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यू होतो.

कॅन्सर हा वाढत्या वयात होणारा आजार असल्याचं डॉक्टर्सचं म्हणणं आहे. पण तरूण लोकांनामध्येही आता कॅन्सर आढळल्याचं प्रमाण वाढल्याचं समोर येतंय.

एम्स (AIIMS)मधल्या सर्जिकल ऑन्कॉलॉजी विभागाचे प्राध्यापक डॉ. एस. व्ही. एस. देव

यापैकी 40 टक्के प्रकरणांमध्ये कॅन्सरचा संबंध तंबाखू सेवनाशी असल्याचं अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्था म्हणजेच एम्स (AIIMS)मधल्या सर्जिकल ऑन्कॉलॉजी विभागाचे प्राध्यापक डॉ. एस. व्ही. एस. देव सांगतात.

आता तर 20-25 वर्षांच्या तरुणांमध्येही हा आजार आढळतोय.

जीवनशैलीचा परिणाम

डॉ. एस. व्ही. एस. देव सांगतात, "तंबाखू सेवन करणाऱ्या लोकांमध्ये सेवन सुरू केल्याच्या 10-12 वर्षांनंतरच कॅन्सर आढळतो. आमच्याकडे असेही ग्रामीण तरूण येत आहेत जे स्मोकलेस टोबॅको म्हणजे पान, तंबाखू, खैनी, गुटखा सारख्या गोष्टींचं सेवन करतात. अगदी कमी वयात, या गोष्टींमुळे होणाऱ्या परिणामांची माहिती नसतानाच या तरुणांनी सेवन सुरू केलेलं असतं. म्हणून आता 22-25 वर्षांचे तरूण आमच्याकडे कॅन्सरच्या उपचारांसाठी येत आहेत."

याशिवाय एम्समध्ये येणाऱ्या हँड अॅण्ड नेक, कोलोन आणि स्तनाच्या कॅन्सरच्या प्रकरणांपैकी 30 टक्के प्रकरणांमध्ये रुग्णाचं वय 35 पेक्षा कमी असल्याचंही डॉ. देव सांगतात.

तर कॅन्सरचा संबंध जीवनशैलीशी असल्याचं मुंबईच्या टाटा मेमोरियल सेंटरमधल्या सेंटर फॉर कॅन्सर एपिडीमिओलॉजीचे संचालक प्राध्यापक. डॉ. राजेश दीक्षित सांगतात.

युरोप आणि अमेरिकेने तंबाखू सेवन रोखण्यासाठी कठोर पावलं उचलल्यानंतर तिथे तंबाखूमुळे होणाऱ्या कॅन्सरचं प्रमाण कमी झाल्याचं ते सांगतात.

तंबाखू सेवनामुळे लोकांना ओरल म्हणजे तोंडाचा, पॅनक्रिएटिक म्हणजेच स्वादुपिंडाचा, सर्विक्स (गर्भायशाचं मुख), ओव्हरीज म्हणजेच अंडाशय, लंग - फुफ्फुसं आणि ब्रेस्ट म्हणजेच स्तनाचा कॅन्सर होत असल्याचं डॉक्टर सांगतात. सामान्य व्यक्ती, सरकार आणि मीडीयाने ही गोष्ट गांभीर्याने घेतल्यास या कॅन्सरवर नियंत्रण मिळवता येऊ शकतं असंही ते म्हणतात.

कुपोषणाशी संबंध

कॅन्सरमुळे होणाऱ्या मृत्यूंपैकी एक तृतीयांश मृत्यू हे व्यक्तीच्या उंचीपेक्षा त्याचं वजन जास्त असणं, फळं आणि भाज्यांचं कमी सेवन, व्यायाम न करणं, तंबाखू आणि दारूचं सेवन या गोष्टींमुळे होत असल्याचं वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशनने म्हटलंय.

भारतामध्ये कॅन्सरची 15.86 लाख प्रकरणं आढळली असून विविध हॉस्पिटल्समध्ये रुग्णांची तपासणी...


अग्निशमन दलाचे सात बंब घटनास्थळी दाखल झाले आहेत. प्लांटमधील हायड्रोक्रॅकर टँकमध्ये स्फोट होऊन आग लागल्याचं मुंबई अग्निशमन दलाचे प्रमुख प्रभात रहांगदळे यांनी सांगितलं.

बीपीसीएलचे प्रवेशद्वार

अग्निशमन विभागाला दुपारी 2.55 मिनिटांनी आग लागल्याची माहिती मिळाली.

आगीवर नियंत्रण मिळवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. दोन जणांना किरकोळ जखमा झाल्या आहेत. त्यांच्यावर प्राथमिक उपचार केल्यावर त्यांना जवळच्या हॉस्पिटलमध्ये पाठवण्यात आल्याची माहिती BPCLचे जनसंपर्क अधिकारी सुंदरराजन यांनी दिली आहे.

स्फोट झाल्यानंतर धक्के जाणवल्याचं परिसरातील नागरिकांनी सांगितलं. आगीचे लोळ परिसरात दिसू लागल्याने रहिवाशांमध्ये भीतीचं वातावरण होतं.

आगीने निर्माण झालेला धूर आणि आगीचे फोटो, व्हीडिओ सोशल मीडियावर स्थानिकांनी अपलोड केले आहेत.

बीपीसीएलचा हा प्लांट भाभा अणुऊर्जा संशोधन केंद्रापासून जेमतेम एक किलोमीटर अंतरावर आहे.

''या स्फोटात 43 जण जखमी झाले. कंपनीतील आरोग्य केंद्रात त्यांच्यावर उपचार झाले. 22 लोकांना डिस्चार्ज देण्यात आला आहे. बाकी लोकांना सुश्रुत हॉस्पिटलमध्ये आणण्यात आलं असून, त्यांच्यावर उपचार सुरू आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त. दोन जणांची प्रकृती गंभीर असून, त्यांना आयसीयूमध्ये ठेवण्यात आलं आहे. स्फोटाचं नेमकं कारण तांत्रिक आहे. कंपनीच्या अंतर्गत चौकशीनंतर गुन्हा दाखल करण्यासंदर्भात निर्णय घेण्यात येईल'', असं पोलीस उपायुक्त शहाजी उमाप यांनी सांगितलं.

(बीबीसी मराठीसाठी प्रशांत ननावरे यांनी दिलेल्या माहितीसह)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


अग्रिमा जोशुआ

"अग्रिमानं केलेल्या वक्तव्याबाबत कायदेशीर सल्ला घेतला जात आहे, त्यात तिची जर काय चूक असेल तर तिच्यावर आवश्य कारवाई होईल," अशी माहिती गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी दिली आहे.

शिवाजी महाराजांचा एकेरी उल्लेख केल्याने सोशल मीडियावर अग्रिमा ट्रोल होत होती. इन्टाग्राम आणि टिकटॉकवर भरपूर फॉलोइंग असणाऱ्या शुभमने इन्स्टाग्रामवरच्या एका व्हीडिओत जाहीरपणे अग्रिमाचं नाव घेत बलात्काराची धमकी दिली.

सोशल मीडियावर शुभमचा हा व्हीडिओ व्हायरल होऊ लागल्यानंतर 'नॅशनल कमिशन फॉर वुमन'ने गुजरात पोलिसांकडे विचारणा करत शुभमवर कारवाईची मागणी केली.

कुणाल कामरा, स्वरा भास्कर यांच्यासह अनेकांनी पोलिसांना याची कल्पना दिली होती. बडोदा पोलिसांनी स्वत:हून याप्रकरणाची दखल घेत 26 वर्षीय शुभमला रविवारी संध्याकाळी अटक केली.

बडोदा पोलिसांनी शुभमवर भारतीय दंड संहितेच्या 294 (अश्लील), 504 (सार्वजनिक शांततेचा भंग करणं), 505 (व्यवस्थेला बाधा येईल असं जाहीर वक्तव्य करणं), 509 (महिलांना त्रास देणं) याच्यासह इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी अॅक्टच्या कलम 67 नुसारही गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

अग्रिमा जोशुआची पुणे पोलिस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांकडे तक्रार

दरम्यान, अग्रिमा जोशुआने शुभमविरुद्ध कारवाई होण्यासंदर्भात पुणे पोलिसांकडे तक्रार दाखल केली. आम्हाला पुणे पोलिसांकडून या तक्रारीबद्दल कळलं असं बडोदा पोलिसमधील डीसीपी संदीप चौधरी यांनी सांगितलं.

अभिनेत्री स्वरा भास्कर हिने शुभमच्या व्हीडिओसंदर्भात पोलिसांना माहिती दिली होती. बडोद्याच्या सायबर क्राईम सेलने याची नोंद घेतली. बडोदा पोलिसांनी स्यू मोटो अर्थात स्वत:हूनच शुभमला अटक केली.

सायबर क्राईम पोलिसांतर्फे तपास सुरू असल्याचं बडोदा सायबर सेलचे डीसीपी जयदीपसिंह जडेजा यांनी स्पष्ट केलं. शुभमला कोव्हिड-19 चाचणीनंतर सोमवारी न्यायालयात हजर करण्यात येईल.

महिलांची सुरक्षा हे कमिशनचं आद्य कर्तव्य आहे. या तत्वानुसार कमिशनच्या चेअरपर्सन रेखा शर्मा यांनी शुभमचा व्हीडिओ पाहून गुजरात पोलिसांना कल्पना दिली आणि तात्काळ कारवाईची मागणी केली.

काय आहे अग्रिमा जोशुआ प्रकरण?

स्टँडअप कॉमेडियन अग्रिमा जोशुआने कार्यक्रमादरम्यान मुंबईजवळच्या अरबी समुद्रात तयार होत असलेल्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याच्या निमित्ताने टीका केली होती. अग्रिमाच्या बोलण्यावर शिवप्रेमींनी नाराजी व्यक्त केली. महाराजांचा एकेरी उल्लेख केल्याने अनेकांनी अग्रिमावर टीका केली होती.

छत्रपती शिवाजी महाराज हे आमचे दैवत असून, त्यांच्यावरील टीका सहन केली जाणार नाही, असा सूर सोशल मीडियावर उमटला होता.

अग्रिमाचा व्हीडिओ ज्या स्टुडिओत शूट झाला होता, तिथे जाऊन मनसेच्या कार्यकर्त्यांनाी तोडफोड केली. मनसे वृत्तांत अधिकृत या पेजवर हा व्हीडिओ अपलोड करण्यात आला.

भाजपची ट्रोल आर्मी मागे लागल्याचं अग्रिमाने ट्वीट करून म्हटलं होतं. शुक्रवारी (10 जुलै) रात्री जोशुआने शिवप्रेमींची माफी मागितली होती.

"छत्रपती शिवाजी महाराजांचे पाईक असणाऱ्यांच्या भावना दुखावल्याबद्दल मी तुमची माफी मागते. छत्रपती शिवाजी महाराजांबद्दल माझ्या मनात आदराची भावना आहे. माझ्या उदगारांमुळे कोणाच्या भावना दुखावल्या असतील तर मी मनापासून माफी मागते. मी तो व्हीडिओ काढून टाकला आहे. कृपया याची नोंद घ्यावी," असं जोशुआने म्हटलं होतं.

दरम्यान, पत्रकार राजू परूळेकर यांनी यासंदर्भात काही प्रश्न उपस्थित केले होते. आपण आपल्या विवेकबुद्धी आणि तर्कबुद्धीची परीक्षा घेऊया. हा व्हीडिओ 2019 मधला आहे. जोशुआने टोमणा मोदी आणि पुतळाप्रेमींना मारला आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांचा एकेरी उल्लेख...


अग्रिमा जोशुआ

यामध्ये अग्रिमाने शिवाजी महाराजांचा अवमान केल्याचा आक्षेप अनेकांनी ट्विटरवरून घेतला होता.

हा व्हिडिओ ज्या स्टुडिओत शूट झाला, तिथे जाऊन मनसेने तोडफोडही केली. यानंतर अग्रिमा जोशुआने याबद्दल शिवप्रेमींची माफी मागितली आहे.

काय घडलं?

स्टँड अप कॉमेडियन अग्रिमा जोशुआ हिच्या एका अॅक्टमधली व्हिडिओ क्लिप व्हायरल झाली, ज्यात ती अरबी समुद्रात उभारण्यात येणाऱ्या शिवाजी महाराजांच्या स्मारकाविषयी बोलताना दिसते.

यावरून शिवप्रेमींमध्ये नाराजी उमटली. या व्हीडिओमध्ये अग्रिमाने शिवाजी महाराजांचा एकेरी उल्लेख केला असा आक्षेप अनेकांनी घेतला.

अनेकांनी ही नाराजी ट्विटरवर व्यक्त केली. छत्रपती शिवाजी महाराज हे आमचे दैवत आहेत आणि त्यांची थट्टा सहन केली जाणार नाही असा सूर सोशल मीडियावर उमटल्यानंतर ट्विटरवर याविषयीचा हॅशटॅगही ट्रेंड व्हायला लागला.

अग्रिमाचा हा व्हिडिओ ज्या स्टुडिओत शूट करण्यात आला होता, तिथे जाऊन मनसेच्या कार्यकर्त्यांनी तोडफोड केली. मनसे वृत्तांत अधिकृत या फेसबुक पेजवर याचा व्हिडिओदेखील पोस्ट करण्यात आलेला आहे.

अग्रिमाने आपल्या ट्रोलिंगबद्दल ट्वीट केलं होतं. भाजपच्या आय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टी सेलने आपल्यावर ट्रोल आर्मी सोडली असल्याचं म्हणत तिने या ट्वीटमध्ये आदित्य ठाकरेंना टॅग केलं होतं.

अग्रिमाचा माफीनामा

यानंतर शुक्रवारी (10जुलै) रात्री ट्वीट करत तिने शिवप्रेमींची माफी मागितली.

अग्रिमाने ट्वीटमध्ये म्हटलंय, "छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अनेक चाहत्यांच्या भावना दुखावल्याबद्दल मी माफी मागते. मी या महान नेत्याचा खरंच आदर करते. त्यांच्या समर्थकांची मी मनापासून माफी मागते. हा व्हिडिओ आधीच काढून टाकण्यात आलेला आहे, याची कृपया दखल घ्यावी."

अग्रिमा जोशुआच्या स्टँडअप कॉमेडीचा संपूर्ण व्हिडिओ आता उपलब्ध नाही, पण अनेकांनी यातल्या वादग्रस्त ठरलेल्या भागाची क्लिप ट्विटरवर शेअर केली आहे.

कोरा या वेबसाईटवर आपण शिवस्मारकाविषयी माहिती वाचत असताना तिथे काय काय लिहीलं होतं याविषयी ती बोलताना दिसते.

'हा व्हिडिओ 2019 मधला आहे, तिने टोमणा मोदी आणि पुतळाप्रेमाबद्दल मारलाय' असं पत्रकार राजू परुळेकर यांनी याविषयी ट्वीट करत म्हटलंय.

'कला टिकवण्यासाठी सेल्फ सेन्सॉरशिप उत्तम मार्ग'

मराठीमध्ये स्टँड-अप कॉमेडी रुळवणाऱ्या 'भाडिपा'चे सहसंस्थापक आणि स्टँड अप कॉमेडिअन सारंग साठ्ये याविषयी म्हणतात, "मला असं वाटतं की कुठलीही कला टिकवण्यासाठी सेल्फ सेन्सरशिप हा उत्तम मार्ग असतो. जेव्हा एखादी कला स्वतःच्याच नियमांचं उल्लंघन करू लागते, तेव्हा त्याच्यावर अशा प्रकारचा परिणाम होतो. मला असं वाटतं की सध्या दोन प्रकारचे कॉमेडियन आहेत. एक अशा प्रकारे विनोद निर्मिती करतात की त्यांना त्यातून काही म्हणायचं असतं. आणि दुसरे आहेत त्यांना फक्त विनोद निर्मितीची इच्छा असते, त्याच्या पलिकडे त्याचा काही वाव नसतो.

"याचा विचार सर्व कॉमेडिअनने केला पाहिजे की आपण हे फक्त विनोद निर्मितीसाठी करतोय की त्यातून आपल्याला काही सांगायचं आहे. एकूणच मी म्हणेन की जर आपल्याला एखाद्या विचारसरणीचा प्रॉब्लेम असेल तर त्या विचारसरणीवर आपण विनोद करावा, त्याच्या स्रोतावरचा अभ्यास पूर्णपणे वेगळा असावा. माझा हा स्टान्स असतो. स्पेशली कॉमेडिअन आणि लेखकांनी आपल्या तोंडातून कुठले शब्द बाहेर पडतात याचा विचार करायला हवा. मग त्यांच्यावर संकट येत नाही, असं माझं मत आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अचानक गुरुद्वाऱ्यामध्ये आगीच्या ज्वालांनी पेट घेतला. काही सरदार स्वतःचा बचाव करण्यासाठी इकडे तिकडे धावत होते, तर काही मृत जमिनीवर पडले होते. या घटनेनंतर संतप्त जमाव शहराच्या विविध भागात पसरले आणि घेराव घालून आग लावायला सुरवात केली. याने शहरातील रहिवासी हिंदू सर्वाधिक प्रभावित झाले.

त्यावेळी मांगा राम 15 वर्षांचे होते व ते कराचीमधील रतन तलाव भागातील अकाल बुंगा गुरुद्वाराजवळ राहात होते. 6 जानेवारी 1948 रोजी झालेल्या या हल्ले व दंगलीनंतर इतर हजारो कुटुंबांप्रमाणेच ते भारतात निघून गेले.

मांगा राम यांनी एका मुलाखतीत नंदिता भवानी यांना ही गोष्ट सांगितली होती. नंदिता यांनी 'द मेकिंग ऑफ एक्साईल सिंधी हिंदू अँड पार्टीशन' या नावाने भारताचे विभाजन आणि सिंधी हिंदूंच्या समस्या यावर एक पुस्तक लिहिले आहे.

पाकिस्तानच्या स्थापनेनंतर 6 ते 7 जानेवारी 1948 दरम्यान राजधानी कराची येथे झालेल्या दंगलीत डझनभर लोक ठार झाले होते. कराची येथून प्रसिद्ध झालेल्या वर्तमानपत्रांत हे आकडे प्रसिद्ध झाले नव्हते.

मुस्लिम लीगशी संबंधित 'अल-वहीद' या सिंधी दैनिकात असोसिएटेड प्रेसच्या माध्यमातून दोन दिवसांत 127 लोक ठार ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि 300 हून अधिक जखमी झाल्याचे प्रकाशित करण्यात आले.

लाहोर येथून प्रसिद्ध होणाऱ्या दैनिक 'इन्कलाब' च्या 10 जानेवारीच्या अंकात मृतांचा आकडा 105 व तितकेच लोक जखमी झाल्याचे सांगितले गेले.

उत्तर सिंध मधून शीखांचे आगमन

नंदिता भवानी आपल्या पुस्तकात लिहितात की, 6 जानेवारी रोजी शिख उत्तरेकडील सिंध येथून रेल्वेमार्गे कराचीला पोचले जेणेकरून ते येथून भारतात जाऊ शकतील. रेल्वे स्थानकातून पोलिस व्हॅनमध्ये त्यांची रतन तलावात अकाल बंगा गुरुद्वारामध्ये रवानगी होईल अशी त्यांना आशा होती.

कॉंग्रेसच्या प्रांतीय विधानसभेचे सदस्य स्वामी कृष्ण नंद यांना पोलिस व्हॅन दिसली नाही तेव्हा त्यांनी टांगा भाड्याने घेतला आणि मेकलो रोड येथून रतन तलाव गुरुद्वारासाठी प्रस्थान केले.

त्या लिहितात, वाटेत काही शिखांना टांगांवरुन ओढले गेले आणि लोक "मारो मारो" असे ओरडायला लागले पण ते गुरुद्वारापर्यंत पोहोचण्यात यशस्वी झाले. त्यानंतर दोन तासात संतप्त लोकांचा मोठा जमाव एकत्र आला आणि त्यांनी आत प्रवेश करून शीखांचा नरसंहार सुरू केला.

प्रीडी पोलिस ठाण्यासमोर असलेल्या या गुरुद्वाराच्या जागेवर आज नबी बाग महाविद्यालय बांधले गेले आहे. त्यामागील काही भिंती आणि जळलेली दारे आजही या इतिहासाच्या शोकांतिकेचा पुरावा म्हणून अस्तित्वात आहेत. या रस्त्याचे नाव अजूनही टेम्पल रोड असे आहे.

हिंदू लोक गदारोळाच्या घेऱ्यात होते

रतन तलाव गुरुद्वारापासून सुरू झालेला गदारोळ शहरभर पसरला. ठाकूर चावला, सिंधी भाषेचे कवी आणि लघुकथाकार, त्यांच्या 'तुम सिंध में रह जाओ' या सिंध यात्रा पुस्तकात, त्या दिवशी दंगली लवकरच शहरात पसरल्याची आठवण सांगतात. विशेषत: हिंदू लोकसंख्या असणाऱ्या गाडी खाता, फ्रेरे रोड, बिरिंस रोड, जमशेद क्वार्टर, अमिल कॉलनी या शहरांना घेराव घालून लुटले गेले.

हिंदु बहुसंख्य आर्य समाज राम बाग, रतन तलाव येथे असलेले कॉंग्रेस कार्यालय स्वराज भवन आणि लॉरेन्स रोडवरील राम कृष्ण हवेलीवर हल्ला करण्यात आला.

घरांवर हल्ले आणि लूटपाट

ठाकूर चावला गाडी खाता (आताचे पाकिस्तान चौक) जवळ असलेल्या ठाकूर निवास नावाच्या एका पाच मजली इमारतीत राहत होते. ते लिहितात की पहिल्या मजल्यावर एक कार्यालय व तिसऱ्या मजल्यावर एक निवासस्थान होते, तर उर्वरित अपार्टमेंट भाड्याने दिले होते.

"6 जानेवारी, 1948 रोजी सकाळी दहा वाजता, रस्त्यावर गोंधळ उडाला आणि 'अल्लाह अकबर' च्या घोषणा ऐकू येऊ लागल्या. मी...


अचानक हे चित्र काल्पनिक न राहता प्रत्यक्षात उतरणार असे दिसायला लागले आहे. त्याला निमित्त आहे ते नागरिकत्व कायद्यातील दुरुस्तीनंतर येऊ घातलेले रामायण.

गेल्या एकदीड महिन्यापेक्षा अधिक काळ इतर अनेक प्रश्न मागे पडून नागरिकत्व कायद्यातील दुरुस्ती आणि त्यापाठोपाठ येऊ घातलेले लोकसंख्या रजिस्टर (NPR) आणि मग नागरिकांचे रजिस्टर (NRC) या भानगडींनी देशाचे राजकारण ढवळून निघाले आहे.

नागरिकत्व कायद्यातील दुरुस्तीवरून आसाम, त्रिपुरा, नागालँड, काही प्रमाणात मेघालय आणि मणिपूर या राज्यांमध्ये अस्वस्थता आहे आणि आंदोलने चालू आहेत. पश्चिम बंगालमध्ये राज्य सरकारच्या पाठिंब्याने केंद्राविरुद्ध मोर्चे निघताहेत, उत्तर प्रदेशात राज्य सरकारने अत्यंत कठोर कृती करून आंदोलन नामोहरम करण्याचे प्रयत्न केले.

केरळमध्ये केंद्राविरोधी आंदोलनाला लोकांचा बर्‍यापैकी पाठिंबा आहे. कर्नाटकात बेंगळुरू आणि मंगळुरू इथे लोकांनी सातत्याने आपला विरोध प्रकट केला आहे. दिल्ली आणि मुंबई ही तर आंदोलनाची केंद्रेच बनत आहेत.

केंद्र वि. राज्य

1973-74च्या नंतर इतक्या मोठ्या प्रमाणावर अस्वस्थता आणि आंदोलने प्रथमच पसरताना दिसताहेत. खुद्द... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भाजपचे सहकारी पक्ष देखील या मुद्यांबद्दल बरेचसे साशंक असलेले दिसतात. शिवाय, बिजू जनता दल किंवा तेलंगणा राष्ट्र समिती यासारखे कुंपणावरचे पक्ष देखील काहीसे अस्वस्थ होऊन तळ्यात की मळ्यात, अशी भूमिका घेताना दिसतात.

एकीकडे या आंदोलनांमधून संविधान, धर्मनिरपेक्षता आणि अल्पसंख्याक समाजाची असुरक्षिततेची भावना, आसाम आणि ईशान्येतील लोकांची फसवले गेल्याची भावना, असे विविध प्रश्न पुढे येत असतानाच, एक आणखी गुंतागुंतीचा मुद्दा देखील पुढे येत आहे, तो म्हणजे केंद्र-राज्य संबंध आणि भारताची संघराज्य व्यवस्था.

हा मुद्दा पुढे येण्याचे कारण म्हणजे केरळ, पंजाब, इत्यादी राज्यांनी नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याला स्पष्ट विरोध करणारे ठराव संमत केले आहेत आणि केरळ सरकारने तर (कलम 131च्या अंतर्गत) थेट सर्वोच्च न्यायालयात या कायद्याला आव्हान दिले आहे. दुसरीकडे, एकामागून एक अनेक राज्य सरकारे 'आम्ही या कायद्याची अंमलबाजवणी करणार नाही' किंवा 'आम्ही NPR साठी सहकार्य करणार नाही' अशी भूमिका घेत आहेत.

आत्ताच्या टप्प्यावर कितीतरी महत्त्वाच्या राज्यांमध्ये बिगर-भाजप सरकारे आहेत, आणि त्यामुळे हा मुद्दा कायदेशीर आणि राजकीय अशा दोन्ही दृष्टीने महत्त्वाचा ठरतो.

आपण या गुंत्याची चर्चा कायदेशीर तरतुदी, राजकीय व्यवहार आणि व्यापक घटनात्मक तत्त्वे, अशा तीन पातळ्यांवर करूयात.

संविधानातील तरतुदी

भारताच्या संविधानात कलम 5 ते 11 मध्ये नागरिकत्वविषयक तरतुदी असून त्यात 11व्या कलमानुसार या संदर्भात पुढे कायदे करणे, नियम करणे, त्यांत बदल करणे, याविषयीचे सर्व अधिकार संसदेला दिले आहेत.

त्याचप्रमाणे, केंद्र सरकार आणि राज्य सरकारे यांच्यातील अधिकारांची विभागणी करण्यासाठी संविधानात ज्या तीन सविस्तर विषयवार याद्या दिल्या आहेत, त्यापैकी 'संघ सूची'मध्ये (Union List) म्हणजे केंद्राच्या अखत्यारीत येणार्‍या विषयांच्या यादीत नागरिकत्व हा विषय अंतर्भूत केला आहे.

म्हणजे, 'नागरिकत्व' या विषयाच्या संदर्भात कायदा करण्याचा संसदेचा अधिकार सुनिश्चित आहे. तसेच, जनगणना हा विषय देखील केंद्राच्या अखत्यारीत आहे - म्हणजे संघ सूचीमध्ये आहे.

NPR म्हणजे लोकसंख्या रजिस्टर आणि NRC म्हणजे नागरिकांचे रजिस्टर या दोन्ही गोष्टी मुळात आल्या, त्या नागरिकत्वविषयक कायद्यातील दुरुस्तीमधून. त्यामुळे त्या थेटपणे जनगणनेशी संबंधित नसल्या तरी केंद्राच्या नागरिकत्व-नियमन करण्याच्या आणि जनगणना...


अजमल कसाब

12 वर्षांनंतरही मी हे शब्द विसरू शकलेलो नाही आणि विसरू शकणार नाही. कारण, त्या दिवशी माझ्यासमोर मुंबई पोलीस दलातील एका कर्मचारी निपचित पडला होता. त्याच्या शरीराची हालचाल बंद झाली होती. तो पूर्णत: अचल होता.

तो दिवस होता 26 नोव्हेंबर 2008 चा देशाची आर्थिक राजधानी मुंबई हल्ल्यात रक्तबंबाळ झाली होती देशातील सर्वांत मोठा हल्ला मी माझ्या डोळ्यांनी पाहत होतो.

एका टीव्ही पत्रकाराच्या स्टोरीसाठी व्हिजुअल्स सर्वांत जास्त महत्त्वाची असतात. त्या दिवशीही न्यूज चॅनलचे कॅमेरामन आणि फोटोग्राफर जीव धोक्यात घालून काम करत होते. हल्ल्याची दृश्यं कॅमेरात कैद करण्याचा प्रयत्न करत होते पण, त्याक्षणी मी रिपोर्टिंग करतोय हे मी विसरलो होतो.

26 नोव्हेंबर 2008 ला मुंबईवर अजमल कसाब आणि त्याच्या 9 सहकाऱ्यांनी हल्ला केला. तब्बल 59 तास अतिरेक्यांनी या शहराला वेठीस धरलं. त्या 59 तासांमध्ये काय झालं? तो संपूर्ण घटनाक्रम माझ्या आजही लक्षात आहे.

पण, माझ्या आयुष्यातील त्या 10 मिनिटांत काय झालं? याचं उत्तर मी खूपवेळा शोधण्याचा प्रयत्न केला, आठवण्याचा प्रयत्न केला, पण माझ्या आयुष्यातील 'ती' 10 मिनिटं मला बिल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कुल आठवत नाहीत. डोळ्यासमोर 26/11 चा हल्ला उभा रहातो. पण, ती 10 मिनिटं मला कधीच आठवता आली नाहीत.

वेळ साधारणत: रात्री 11.50 ची असेल.

मुंबईवर झालेला हल्ला

मुंबईचं हृदय मानल्या जाणाऱ्या दक्षिण मुंबईत अतिरेकी अंदाधुंद फायरिंग करत होते. मुंबईवर हल्ला सुरू होऊन एव्हाना 2 तास उलटून गेले होते. सीएसटी स्टेशनवर निष्पाप नागरिकांची हत्या केल्यानंतर हल्लेखोर कामा रुग्णालयात पोहोचले होते. तत्कालीन अतिरिक्त आयुक्त सदानंद दाते यांच्या नेतृत्वाखाली मुंबई पोलिसांची एक टीम हल्लेखोरांचा मुकाबला करत होती.

महाराष्ट्र एटीएसचे तत्कालीन प्रमुख हेमंत करकरे त्यांच्या टीमसह टाईम्स ऑफ इंडियाच्या बाजूला, कामा रुग्णालयाकडे जाणाऱ्या गल्लीत शिरले. पत्रकारांशी 2 मिनिटं बोलून पुढे गेले. पत्रकारांना पुढे जाऊ दिलं जात नव्हतं त्यामुळे मी मेट्रो थिएटरच्या जंक्शनला पोहोचलो.

इतर रिपोर्टर्ससोबत रस्त्यावर उभा होतो. रस्त्यावर मोठा पोलीस बंदोबस्त होता. आसपासचे रहिवासी मदतीसाठी आले होते. बघ्यांची गर्दी देखील होती.

हल्लेखोरांच्या AK-47 मधून सुटणाऱ्या प्रत्येक गोळीचा आवाज त्या शांततेत घुमत होता.

पोलिसांच्या गर्दीत एक कर्मचारी मागे व्हा, पुढे येऊ नका. अशी सूचना करत होता. त्याच्या डोक्यावर हेल्मेट आणि हातात पिस्तुल होतं. आम्हा पत्रकारांना सुरक्षित अंतरावर रहाण्याच्या सूचना देणारा हा कर्मचारी नंतर माझ्यासमोर निपचित पडणार आहे याची पुसटशी कल्पनाही त्यावेळी कोणी केली नव्हती.

पोलीस कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू

कामा रुग्णालयाच्या परिसरात गोळ्यांचा बहुदा वर्षाव होत असावा. कारण, प्रत्येक गोळीचा आवाज मेट्रोपर्यंत स्पष्ट ऐकू येत होता. काही वेळाने अचानक आवाज बंद झाला आणि पोलिसांची एक गाडी बाहेर येताना दिसली.

आत काय झालं असेल? याची उत्कंठा पत्रकार म्हणून आम्हा सर्वांना होती. पोलिसांना विचारण्यासाठी आम्ही पुढे सरसावलो खरं पण झाडांवर पाण्याची फवारणी केल्याप्रमाणे पोलिसांच्या गाडीतून AK-47 मधून सुटलेल्या बुलेट्स आमच्या दिशेने येऊ लागल्या. प्रत्येक गोळी मृत्यूची चाहूल देत होती.

फायरिंग अचानक झालं होतं. ज्याला लपण्याची जागा मिळाली तो लपला. पण, एका व्यक्तीला असं करता आलं नाही. AK-47 मधून सुटलेल्या एका गोळीने त्याच्या शरीराचा वेध घेतला.

मुंबई हल्ला

काही वेळापूर्वी ज्या व्यक्तीशी मी चर्चा केली होती तोच पोलीस कर्मचारी माझ्या बाजूलाच रस्त्यावर निपचित पडला होता.

रस्त्यावर...


अजिंक्य रहाणे

अॅडलेड टेस्टमध्ये मानहानीकारक पराभवानंतर टीम इंडियावर जोरदार टीका झाली. त्यातच या टेस्टनंतर विराट कोहली पॅटर्निटी लिव्हसाठी मायदेशी परतला.

अॅडलेड टेस्टमध्ये भारतीय संघ 36 धावात गारद झाला होता. त्याचं भूत मानगुटीवरून उतरवत भारतीय संघाने मेलबर्न कसोटीत ऐतिहासिक विजय साकारला होता. त्या विजयाचा शिल्पकार ठरला होता अजिंक्य राहाणे. अजिंक्यने शतकी खेळी करत संघाच्या विजयाचा पाया रचला होता.

या दमदार विजयासह भारतीय संघाने अॅडलेड पराभवाची परतफेड तर केलीच, शिवाय बॉर्डर-गावस्कर मालिकेत 1-1 बरोबरी केली आहे.

अजिंक्यला शतकी खेळीसाठी मॅन ऑफ द मॅच पुरस्कारानेही गौरवण्यात आलं.

ऐतिहासिक आणि संस्मरणीय विजयाच्या निमित्ताने अजिंक्यचं सर्वत्र कौतुक होतं आहे.

अहमदनगर जिल्ह्यातल्या संगमनेर तालुक्यातील चंदनापुरी हे रहाणेचं मूळ गाव. त्याचं लहानपण मुंबईचं उपनगर असलेल्या डोंबिवलीत गेलं.

त्याचे वडील मधुकर राहाणे यांनी त्याला डोंबिवलीच्या एका क्रिकेट कोचिंग कँपमध्ये नेलं आणि तिथून खरंतर त्याच्या स्वप्नांचा प्रवास सुरू झाला.

त्याच्या वडिलांनी एकदा एका मुलाखतीत हा किस्सा सांगितला होता. "मी त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र त्याला त्या कँपमध्ये घेऊन गेलो, कारण मला वाटायचं, त्याने शाळेनंतरचा त्याचा वेळ टवाळक्या करत वाया घालवू नये. तिथल्या कोचने त्याला एक ब्लॅक अँड व्हाईट फोटो दाखवत विचारलं, याला ओळखतोस?

"तेव्हा तो म्हणाला, हो. सचिन तेंडुलकर.

कोचने मग विचारलं, मग एक दिवस याच्यासोबत खेळायचंय?

अज्जू हो म्हणाला. आणि मला जरा अवघडल्यासारखं वाटलं. कारण एवढं मोठं स्वप्न त्याने अचानक असं बोलून दाखवलं होतं."

रहाणे कराटेत ब्लॅक बेल्ट चॅम्पियन आहे. उंची आणि आकाराने लहान असतानाही त्याने कराटेत आपली हुकूमत दाखवली होती.

मुंबईकर परंपरेचा पाईक

उत्तम तंत्रकौशल्य, चांगल्या दर्जाच्या बॉलिंगचा सामना करण्याची ताकद, मोठी खेळी करण्यासाठी आवश्यक दृष्टिकोन, चपळ फिल्डर आणि दमदार फिटनेस या गुणकौशल्यांच्या बळावर अजिंक्यने मुंबई क्रिकेट गाजवलं.

विविध वयोगट स्पर्धांमध्ये शानदार कामगिरी केल्यानंतर तो मुंबईसाठी खेळू लागला. मुंबईसाठी रणजी क्रिकेटमध्ये त्याने धावांची टांकसाळ उघडली. अजिंक्य ऐन भरात असताना टीम इंडियात सचिन तेंडुलकर, राहुल द्रविड, व्हीव्हीएस लक्ष्मण असे रथीमहारथी खेळत होते.

डोमेस्टिक क्रिकेटमध्ये सातत्यपूर्ण प्रदर्शनामुळे अजिंक्यची टीम इंडियासाठी निवड व्हायची मात्र बराच काळ त्याला राखीव खेळाडू म्हणून वावरावं लागलं.

त्याची 15 जणांच्या स्क्वॉडमध्ये वर्णी लागायची, मात्र अंतिम 11मध्ये त्याचा नंबरच लागत नव्हता. त्यासाठी त्याला तब्बल 16 महिने वाट पाहावी लागत होती.

मग 2013 मध्ये त्याला जेव्हा टेस्ट कॅप मिळाली, तेव्हापासून त्याने शतक झळकावलं आणि भारताने तो सामना गमावला, असं कधीही झालं नाही. त्याची कामगिरी त्याच्या नावालाच साजेशी ठरली आहे.

राहुल द्रविडचा विद्यार्थी

राजस्थान रॉयल्ससाठी खेळताना अजिंक्यला टीम इंडियाचा माजी खेळाडू राहुल द्रविडचं मार्गदर्शन लाभलं. शांत, संयमी स्वभाव, खेळपट्टीवर ठाण मांडून मोठी खेळी करण्याची ताकद, ना टॅटू, ना कुठले फंकी अॅड, वाचाळपणा नाही, आक्षेपार्ह वर्तन नाही. यामुळे रहाणेच्या खेळात, वागण्याबोलण्यात द्रविडचा प्रभाव दिसतो असं अनेकजण म्हणतात.

राहुल द्रविडसह खेळताना अजिंक्य रहाणे

राजस्थान रॉयल्ससाठी खेळताना अजिंक्यने राहुल द्रविडसह अनेक भागीदाऱ्या रचला. खेळाबद्दलचे बारकावे जाणून घेतले. नेतृत्व कसं करावं हे जाणून घेतलं.

अजिंक्यच्या या स्वत:मध्ये सातत्याने सुधारणा करण्याच्या वृत्तीमुळेच राहुल द्रविडने जेव्हा...


अजिंक्य रहाणे

टीम इंडियाचा कसोटी संघाचा उपकर्णधार, राजस्थान रॉयल्सचा माजी कर्णधार, रॉयल्सकरता सर्वाधिक रन्स करणारा अजिंक्य रहाणे खेळत का नाही? असा सवाल क्रिकेटरसिकांना पडला आहे. प्रत्येक मॅचपूर्वी बीबीसी मराठीच्या इन्स्टाग्रामवर हँडलवर आम्ही मॅचचा प्रीव्ह्यू घेऊन येतो. मॅच संपल्यानंतर बीबीसी मराठीच्या फेसबुक लाईव्हमध्ये भेटतो. मॅचबद्दल गप्पा मारतो, चर्चा करतो. दररोज रहाणे का खेळत नाहीये हा प्रश्न क्रिकेटरसिक विचारतात. रहाणे का खेळत नाहीये याचा घेतलेला आढावा.

लिलावापूर्वी काय घडलं?

राजस्थान रॉयल्सने संघातील खेळाडूंचा आणि त्यांच्या गुणकौशल्यांचा आढावा घेतला. स्टीव्हन स्मिथ, जोस बटलर, संजू सॅमसन संघात आहेत. 20 ओव्हर्समध्ये 4 ते 7 किंवा त्यानंतर येणाऱ्या बॅट्समनला फार संधी मिळते असं नाही. तंत्रशुद्ध बॅटिंगसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या अजिंक्यला अंतिम अकरात खेळवता येईल का याचाही त्यांनी विचार केला. बेन स्टोक्स संघात असेल तर रहाणेला खेळवणे अवघड होऊ शकतं हे संघव्यवस्थापनाच्या लक्षात आलं.

अजिंक्य रहाणे

राजस्थानसाठी खेळताना दमदार प्रदर्शन असूनही अजिंक्य रहाणेला त्यांनी ट्रेडऑफच्या माध्यमातून दिल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ली कॅपिटल्स संघाला दिलं. त्याबदल्यात दिल्लीकडून मकरंद मार्कंडेय आणि राहुल टेवाटिया हे फिरकीपटू राजस्थानकडे आले.

अजिंक्यचा आयपीएल प्रवास

सुरुवातीच्या काही हंगामांमध्ये रहाणे मुंबई इंडियन्स संघाचा भाग होता. मात्र तिथे त्याला अंतिम अकरात खेळण्याच्या फारशा संधी मिळाल्याच नाहीत.

प्रयोगशील संघ म्हणून प्रसिद्ध राजस्थान रॉयल्स संघाने रहाणेला ताफ्यात समाविष्ट केलं. राहुल द्रविडच्या बरोबरीने रहाणे राजस्थानसाठी सलामीला येऊ लागला. भरपूर रन्स, अतिशय उत्तम फिल्डिंग यामुळे रहाणे 2012-2015 या कालावधीत राजस्थानचा अविभाज्य घटक झाला.

राजस्थान संघावर दोन वर्षांची बंदीची कारवाई झाल्यानंतर रहाणे 2016-17  अशी दोन हंगांमांसाठी रायझिंग पुणे सुपरजायंट्सकडून खेळू लागला. नव्या संघाकडून खेळतानाही रहाणेची धावांची भूक मंदावली नाही.

अजिंक्यने रॉयल्ससाठी शतकही झळकावलं आहे.

2018 मध्ये राजस्थानने राईट टू मॅच कार्ड वापरून आणि 4 कोटी रुपये खर्चून रहाणेला ताफ्यात दाखल करून घेतलं. बॉल टेपरिंग प्रकरणात अडकल्याने स्टीव्हन स्मिथ खेळू शकणार नसल्याचं स्पष्ट झालं. स्मिथच्या अनुपस्थितीत रहाणेने संपूर्ण हंगामात रॉयल्सचं नेतृत्व केलं.

2019 हंगामात प्राथमिक फेरीच्या बहुतांश सामन्यांमध्ये रहाणेनेच रॉयल्सचं नेतृत्व केलं. मात्र स्टीव्हन स्मिथचं आगमन झाल्यानंतर रहाणेकडून नेतृत्व काढून घेऊन स्मिथकडे देण्यात आलं. कर्णधारपद गेलं तरी रहाणेने रन्स करण्याचा वसा सोडला नाही.

2020 हंगामासाठी राजस्थानने रहाणेला दिल्ली कॅपिटल्सला दिलं.

रहाणेची आयपीएलमधली कामगिरी

तेरा वर्षांमध्ये अजिंक्य केवळ एका हंगामात (2010) खेळू शकला नाही. आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक रन्स करणाऱ्यांच्या यादीत अजिंक्य अकराव्या स्थानी आहे. टेस्ट स्पेशालिस्ट असा शिक्का बसलेला, ट्वेन्टी-20 प्रकाराला याची शैली साजेशी नाही अशी टीका होत असतानाही रहाणेने तंत्रशुद्ध बॅटिंगद्वारे सातत्याने रन्स टीकाकारांना प्रत्युत्तर दिलं आहे.

रहाणे राजस्थान रॉयल्सचा कर्णधार होता.

आयपीएल स्पर्धेत, अजिंक्यने 140 मॅचेसमध्ये 32.92ची सरासरी आणि 121.92च्या स्ट्राईकरेटने 3820 रन्स केल्या आहेत. यामध्ये दोन शतकं आणि 27 अर्धशतकांचा समावेश आहे. 404 चौकार आणि 74 षटकार रहाणेच्या आक्रमक बॅटिंगची ग्वाही देतात. 15 एप्रिल 2012 रोजी रहाणेने रॉयल्ससाठी खेळताना बेंगळुरूविरुद्ध नाबाद 103 रन्सची खेळी केली होती. गेल्या वर्षी त्याने...


अजिंक्य रहाणे हनुमा विहारीचं कौतुक करताना

भारतीय संघाचा मालिकेत 4-0 असा धुव्वा उडेल असं भाकीत अनेक माजी खेळाडूंनी वर्तवलं होतं. टीम इंडियाने या टीकेचा विचार न करता कृतीतून उत्तर देत ऑस्ट्रेलियावर 2-1 असा विजय मिळवत बॉर्डर-गावस्कर ट्रॉफीवर कब्जा केला.

टीका करणाऱ्यांमध्ये ऑस्ट्रेलियाचे माजी कर्णधार, इंग्लंडचे माजी कर्णधार, माजी खेळाडू यांचा समावेश होता.

कोण काय म्हणालं होतं?

ऋषभ पंतच्या धडाकेबाज खेळीच्या जोरावर टीम इंडियाने ब्रिस्बेन टेस्टमध्ये ऑस्ट्रेलियावर तीन विकेट्सनी ऐतिहासिक विजय मिळवला. ऋषभ पंतने नाबाद 89 करत टीम इंडियाला खळबळजनक विजय मिळवून दिला.

या विजयासह टीम इंडियाने बॉर्डर-गावस्कर मालिका 2-1 अशी जिंकली.

तब्बल 32 वर्षांनंतर ऑस्ट्रेलियाने ब्रिस्बेन इथे टेस्ट मॅच गमावली आहे.

ब्रिस्बेन टेस्टमध्ये पाचव्या दिवशी टीम इंडियासमोर 98 ओव्हर्समध्ये 324 रन्सचं लक्ष्य होतं. शुभमन गिल, चेतेश्वर पुजारा आणि ऋषभ पंत यांनी दिमाखदार विजय साकारला.

अॅडलेड कसोटीत दुसऱ्या डावात टीम इंडियाचा 36 रन्समध्येच खुर्दा उडाल्याने मानहानीकारक पराभवाला सामोरं जावं लागलं होतं.

यजमान ऑस्ट्रेलियान... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े मालिकेत 1-0 आघाडी घेतली. पॅटर्निटी लिव्हसाठी कर्णधार विराट कोहली या मॅचनंतर मायदेशी परतला. फास्ट बॉलर मोहम्मद शमीच्या हाताला गंभीर दुखापत झाली. तो मालिकेत खेळू शकणार नसल्याचं स्पष्ट झालं.

चार बदल आणि अजिंक्य रहाणेच्या नेतृत्वात खेळणाऱ्या टीम इंडियाने मेलबर्न टेस्ट जिंकत ऑस्ट्रेलियाला धक्का दिला. अजिंक्य रहाणेची शतकी खेळी या विजयाचं वैशिष्ट्य ठरली. मोहम्मद सिराजने पदार्पणात पहिल्या डावात दोन तर दुसऱ्या डावात तीन विकेट्स पटकावल्या.

जसप्रीत बुमराह आणि मोहम्मद सिराज यांनी प्रेक्षकांकडून शेरेबाजी होत असल्याची तक्रार केली. भारतीय संघव्यवस्थापनाने मॅचरेफरींकडे यासंदर्भात तक्रार केली.

सिडनी इथे झालेल्या टेस्टमध्ये टीम इंडियाने चिवटपणे प्रतिकार करत टेस्ट अर्निणित राखली. रवीचंद्रन अश्विन आणि हनुमा विहारी यांनी दुखापतग्रस्त असतानाही साडेतीन तास किल्ला लढवत टेस्ट अनिर्णित राखली.

दुखापतग्रस्तांची संख्या वाढतच गेली आणि ब्रिस्बेन टेस्टमध्ये टीम इंडियाला फिट अकरा खेळाडू उभे करता येतील का अशी शक्यतासुद्धा निर्माण झाली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अजित आगरकर

सदैव चर्चेत अशा टीम इंडियाच्या निवडसमितीच्या अध्यक्षपदी निवड होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे अजित आगरकरांचे नाव सध्या सर्वत्र चर्चेत आहे. त्यानिमित्ताने अजित आगरकरच्या कारकीर्दीचा घेतलेला आढावा.

फास्ट बॉलरला साजेशी शरीरयष्टी नाही, प्रचंड वेग नाही, जादुई स्विंग नाही मात्र तरीही अचूक टप्प्यावर बॉलिंग करत बॅट्समनला पेचात पाडणारा बॉलर अशी ओळख वनडे क्रिकेटमध्ये निर्माण केली. संघाला गरज असताना बॅट हातात घेऊन टोलेबाजी केली. फिल्डर म्हणून नेहमीच योगदान दिलं.

मुंबईच्या मैदानांवर बॅट्समन म्हणून सुरुवात करणाऱ्या आगरकरला ज्येष्ठ प्रशिक्षक रमाकांत आचरेकर यांचं मार्गदर्शन लाभलं. हा मुलगा उत्तम बॉलर होऊ शकतो हे जाणलेल्या आचरेकरांनी आगरकरला बॉलिंगवर लक्ष केंद्रित करण्यास सुचवलं. पुढे जे घडलं ते सगळ्यांसमोर आहे.

मोहम्मद अझरुद्दीन, राहुल द्रविड, सौरव गांगुली, अजय जडेजा, अनिल कुंबळे, वीरेंद्र सेहवाग, सचिन तेंडुलकर, महेंद्रसिंग धोनी अशा 2000च्या दशकातल्या प्रमुख भारतीय कर्णधारांच्या नेतृत्वाखाली खेळणाऱ्या दुर्मीळ खेळाडूंमध्ये आगरकरचा समावेश होतो.

निवडसमिती अध्यक्ष तसंच सदस्य म्हणून याआधी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दिलीप वेंगसरकर, किरण मोरे, चंदू बोर्डे, संदीप पाटील, अंशुमन गायकवाड, रमाकांत देसाई, नरेन ताम्हाणे या मराठमोळ्या माजी खेळाडूंनी काम पाहिलं आहे.

लॉर्ड्सवरचं ऐतिहासिक शतक

लॉर्ड्स मैदानाला क्रिकेटची पंढरी मानलं जातं. या मैदानावर शतक झळकावलं किंवा डावात पाच विकेट्स घेतल्या की ऑनर्स बोर्डवर नाव नोंदलं जातं.

इतिहास, संस्कृती आणि शिष्टाचार यांच्यासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या लॉर्ड्सवर शतक झळकवावं असं अनेकांचं स्वप्न असतं मात्र मोठमोठ्या बॅट्समनचं हे स्वप्न साकार झालेलं नाही. मात्र टेलएंडर असूनही भारताच्या एका बॉलरने लॉर्ड्सवर शतक झळकावण्याचा पराक्रम केला आहे. त्या भारतीय बॉलरचं नाव आहे- अजित आगरकर.

मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकर, ब्रायन लारा, एबी डीव्हिलियर्स, जॅक कॅलिस, युनिस खान अशा दिग्गजांना लॉर्ड्सच्या ऑनर्स बोर्डवर नाव कोरता आलं नाही मात्र बॉलर असूनही उत्तम बॅटिंग करू शकणाऱ्या आगरकरने ऐतिहासिक लॉर्ड्सवर शतक साकारलं होतं.

टीम इंडिया 2002 मध्ये इंग्लंडच्या दौऱ्यावर होती. ढगाळ वातावरण आणि स्विंगला अनुकूल खेळपट्ट्या यामुळे इंग्लंडमध्ये खेळणं विदेशी बॅट्समनकरता आव्हानात्मक मानलं जातं. या दौऱ्यातली पहिली टेस्ट लॉर्डस इथं होती. इंग्लंडने टॉस जिंकून 487 धावांचा डोंगर उभारला. नासिर हुसेनने दीडशतकी खेळी केली होती.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना भारतीय संघाचा डाव 221 धावातच आटोपला. इंग्लंडने दुसऱ्या डावात 301 धावा करत भारतीय संघासमोर 568 धावांचं अशक्यप्राय लक्ष्य ठेवलं. इंग्लंडकडून दुसऱ्या डावात मायकेल वॉन आणि जॉन क्राऊले यांनी शतक झळकावलं होतं.

अजित आगरकरने लॉर्ड्सवर शतक झळकावलं तो क्षण

भारतीय संघाने दुसऱ्या डावात चांगला प्रतिकार करत जवळपास चारशे धावांची मजल मारली. त्याचं श्रेय अजित आगरकरच्या शतकाला जातं. आठव्या क्रमांकावर बॅटिंगला आलेल्या आगरकरने 16 चौकारांसह नाबाद 109 धावांची खेळी केली.

आगरकर शतकाजवळ असताना भारतीय संघाची स्थिती 370/9 अशी होती. अकराव्या क्रमांकावर बॅटिंगला आलेल्या आशिष नेहराने आगरकरला चांगली साथ दिली. राहुल द्रविड, वसिम जाफर, व्हीव्हीव्हीएस लक्ष्मण यांनी त्या डावात अर्धशतकी खेळी केल्या होत्या. भारतीय संघाने ती कसोटी गमावली मात्र आगरकरचं शतक कायमस्वरुपी लक्षात राहणारं ठरलं.

लॉर्ड्सवर मंकड, दिलीप वेंगसरकर, गुंडप्पा विश्वनाथ, रवी शास्त्री, मोहम्मद अझरुद्दीन, सौरव गांगुली, राहुल द्रविड आणि अजिंक्य...


अजित जोगी

9 मे रोजी एका फळाची बी त्यांच्या श्वासनलिकेमध्ये अडकली होती. यानंतर कार्डिअॅक स्ट्रोक आल्याने त्यांना रायपूरमधल्या एका खासगी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं.

प्राध्यापक, IPS, IAS, खासदार आणि मुख्यमंत्री अशी विविध पदं भूषवणारे अजित जोगी गेली 16 वर्षं व्हीलचेअरवर होते.

एका अपघातानंतर त्यांच्या शरीराचा कमरेच्या खालच्या भाग निकामी झाला होता. मात्र प्रबळ इच्छाशक्ती आणि मनौधैर्यामुळे ते शेवटपर्यंत चर्चेत राहिले.

अजित जोगी यांचा जन्म 21 एप्रिल 1946 रोजी छत्तीसगडच्या बिलासपूरमध्ये झाला. भोपाळमधून मेकॅनिकल इंजिनियरिंगची पदवी घेतल्यानंतर त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून कायद्याची पदवी घेतली होती.

त्यानंतर काही काळ त्यांनी रायपूर इंजिनियरिंग कॉलेजमध्ये प्राध्यापकाची नोकरी केली. यानंतर त्यांनी प्रशासकीय सेवांच्या परीक्षा दिल्या आणि ते IPS साठी निवडले गेले. दीड वर्षं ही सेवा केल्यानंतर त्यांनी पुन्हा परीक्षा दिली आणि IAS साठी निवडले गेले.

अजित जोगी स्वतःला आदिवासी मानायचे, पण त्यांनी स्वतः कधी आरक्षणाचा फायदा घेतला नाही. गेली अनेक वर्षं त्यांची जात कोणती, यावरून वाद सुरू होता. अज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ूनही हे प्रकरण न्यायालयात आहे.

पूर्वीच्या मध्य प्रदेशातल्या विविध जिल्ह्यांमध्ये अजित जोगी 14 वर्षं कलेक्टर होते. तेव्हाचे मुख्यमंत्री अर्जुन सिंह यांच्या जवळच्या लोकांपैकी ते एक होते. त्यांच्या आणि राजीव गांधींच्या सल्ल्यावरूनच त्यांनी नोकरी सोडली आणि काँग्रेस पक्षातर्फे राज्यसभा सदस्य झाले.

अजित जोगी

1998 मध्ये त्यांनी रायगड लोकसभा मतदारसंघातून पहिल्यांदा निवडणूक लढवली आणि ते संसदेत गेले. पण 1999 मध्ये त्यांना पराभवाला सामोरं जावं लागलं.

त्यानंतर 2000 साली छत्तीसगड हे वेगळं राज्य स्थापन करण्यात आलं आणि अजित जोगी या राज्याचे पहिले मुख्यमंत्री झाले.

दुर्घटना

निवडणूक प्रचारादरम्यान अजित जोगी यांना 20 एप्रिल 2004 रोजी अपघात झाला आणि यात ते गंभीर जखमी झाले. यामध्ये त्यांच्या शरीराचा कमरेच्या खालचा भाग अधू झाला. तेव्हापासून ते व्हीलचेअरवर होते.

पण त्यांच्या राजकारणावर मात्र यामुळे परिणाम झाला नाही. 2008च्या विधानसभा निवडणुकीदरम्यान राज्यातल्या मोठ्या नेत्यांनी मिळून जितके दौरे केले होते, त्यापेक्षा जास्त दौरे आणि भाषणं एकट्या अजित जोगींनी व्हीलचेअरवरून केली होती.

या सगळ्या प्रवासात त्यांनी कथा-कविता, सामाजिक विषयांवरचं वाचन-लेखन कधीच सोडलं नाही. या दरम्यान त्यांची पत्नी डॉ. रेणू जोगी आणि मुलगा अमित जोगी, हे देखील राजकारणात उतरले आणि निवडूनही आले.

अजित जोगी

तब्बल 16 वर्षं छत्तीसगडमध्ये काँग्रेसचा प्रदेशाध्यक्ष कोणीही असलं तरी निर्णायक भूमिका अजित जोगींची असायची.

पण नंतर भूपेश बघेल आणि टी. एस. सिंहदेव या जोडीने आपलं वर्चस्व वाढवलं आणि छत्तीसगडमधल्या काँग्रेस नेत्यांमध्ये धुसफूस व्हायला लागली.

छत्तीसगड जनता काँग्रेस

यानंतर अजित जोगींनी स्वतः काँग्रेस पक्षाचा राजीनामा दिला, आणि 23 जून 2016 ला छत्तीसगड जनता काँग्रेसची स्थापना केली.

त्यांच्या पक्षाला राज्यात सरकार बनवता आलं नाही तरी राज्याचं सरकार तयार करण्यात अजित जोगींची निर्णायक भूमिका असेल, असं त्यांच्या लोकप्रियतेमुळे मानलं जात होतं.

2018 साली त्यांच्या पक्षाने बहुजन समाज पार्टीशी हातमिळवणी करत विधानसभा निवडणूक लढवली. पण यामध्ये अजित जोगी आणि त्यांच्या पत्नीखेरीज फक्त तीन उमेदवारच निवडून आले.

अजित जोगी त्यांच्या पत्नी आणि मुलासह

यानंतर त्यांच्या पक्षातले अनेकजण पक्ष सोडून गेले. पण अजित जोगींचा मुलगा आणि पक्षाचे कार्यकारी अध्यक्ष अमित...


अजित डोवल

पाकिस्तानच्या बालाकोटमध्ये भारतीय वायुसेनेनी केलेल्या हल्ल्याचं टायमिंग फक्त सात जणांनाच माहीत होतं, असं वृत्त द हिंदुस्तान टाइम्सनं दिलं आहे.

बालाकोट येथे असलेल्या जैश-ए-मोहम्मदचं तळ भारताने 26 फेब्रुवारी रोजी केलेल्या कारवाईत उद्ध्वस्त केलं, अशी माहिती भारताचे परराष्ट्र सचिव विजय गोखले यांनी दिली होती.

पंतप्रधान मोदी, राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल, तिन्ही सैन्य दलाचे प्रमुख आणि इंटेलिजेन्स ब्युरो आणि रॉ या दोन गुप्तहेर संघटनांचे प्रमुख. यांनाच या हल्ल्याच्या टायमिंगची माहिती होती. मंगळवारी सकाळी 3.40 ते 3.53 या काळात हा हल्ला झाला.

भारतीय वायुदलाने मंगळवारी पहाटे बालाकोट इथल्या जैश-ए-मोहम्मदच्या प्रशिक्षण केंद्रांवर हल्ला केला. या हल्ल्यात 200 पेक्षा जास्त दहशतवादी मारले गेल्याचा दावा कऱण्यात आला आहे. या हवाई हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर दिल्ली, मुंबईसह इतर पाच शहरांमध्ये 'हाय अलर्ट' जारी करण्यात आला आहे.

'लोकसत्ता'नं यासंबंधीची बातमी प्रसिद्ध केली आहे. काश्मीर खोऱ्यातील इतर काही कट्टरतावादी कोणत्याही पद्धतीनं प्रत्युत्तर देऊ शकतात. त्यामुळे पुढील 72 तास हे अत्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंत महत्त्वाचे असल्याचं सांगत, हा हाय अलर्ट जारी करण्यात आला आहे.

पंजाब, राजस्थान आणि गुजरात या राज्यांमधील तीन शहरांनाही 'हाय अलर्ट' देण्यात आला आहे.

2. पाकिस्तानी संरक्षण मंत्री झाले या वक्तव्यामुळं ट्रोल

भारतानं पाकिस्तानवर केलेल्या हवाई हल्ल्यांनतर पाकिस्तानचे संरक्षण मंत्री परवेझ खटक हे ट्विटरवर ट्रोल होत आहेत. पाकिस्तानी सेना भारतीय वायुदलाच्या हल्ल्याला प्रत्युत्तर द्यायला तयार होती, मात्र खूप अंधार होता, असं वक्तव्यं परवेझ यांनी पत्रकार परिषदेमध्ये सांगितलं.

त्यांच्या या विधानाची क्लिप पाकिस्तानी पत्रकारांनी सोशल मीडियावर शेअर केली आणि त्यानंतर परवेझ यांना ट्रोल करायला सुरुवात झाली.

NDTV नं ही बातमी दिली आहे. "आमची वायुसेना तयार होती. मात्र हल्ला रात्री झाला आणि अंधार होता. त्यामुळं किती नुकसान होतंय, याचा अंदाज आला नाही. म्हणून त्यांनी वाट पाहिली. आता त्यांना स्पष्ट सूचना मिळाल्या आहेत," असं पाकिस्तानी संरक्षण मंत्री म्हणत आहेत.

3. महाराष्ट्राचा अर्थसंकल्प आज सादर होणार

आगामी लोकसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्राचा 2019-20 या वर्षासाठीचा अंतरिम अर्थसंकल्प आज सादर केला जाणार आहे.

दुपारी 2 वाजता विधीमंडळाच्या दोन्ही सभागृहांत अर्थसंकल्प मांडला जाईल. राज्याचे अर्थमंत्री सुधीर मुनगंटीवार विधानसभेत तर अर्थ राज्यमंत्री दीपक केसरकर हे विधान परिषदेच्या सभागृहात अर्थसंकल्प मांडतील.

सुधीर मुनगंटीवार आज राज्याचा अर्थसंकल्प मांडतील

'महाराष्ट्र टाइम्स'नं ही बातमी प्रसिद्ध केली आहे. अंतरिम अर्थसंकल्पात पंतप्रधान शेतकरी सन्मान निधी योजनेच्या लाभापासून वंचित राहिलेल्या कोरडवाहू आणि जिरायती शेतकऱ्यांना अनुदान जाहीर होण्याची शक्यता वर्तवली जाते.

4. कर्णबधिर विद्यार्थ्यांचं आंदोलन मागे, सरकारकडून मागण्या पूर्ण करण्याचं आश्वासन

मागण्या मान्य झाल्यामुळे पुण्यातील कर्णबधिर विद्यार्थ्यांनी त्यांचं आंदोलन मागे घेतलं आहे. राज्य सरकारनं सभागृहात काही मागण्या मान्य केल्याचं तसेच उर्वरित मागण्या मुख्यमंत्र्यांसोबतच्या बैठकीनंतर मान्य करण्याचं आश्वासन दिल्यानंतर विद्यार्थ्यांनी आपलं आंदोलन मागे घेतलं.

सरकारच्या वतीनं सामाजिक न्याय राज्यमंत्री दिलीप कांबळे यांनी या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला. 'एबीपी माझा'नं हे वृत्त प्रसिद्ध केलं आहे.

गेल्या दोन दिवसांपासून हे तरुण आपल्या मागण्यांसाठी पुण्यातील समाज...


अजित पवार

1) अजित पवार यांचा सल्ला, 'जास्त अपेक्षा बाळगू नका'

"कोरोना साथीमुळे राज्याच्या तिजोरीवर विपरित परिणाम झाला आहे. त्यामुळे चालू आर्थिक वर्षात अपेक्षित उत्पन्नात एक लाख कोटींची तूट आली आहे," अशी माहिती अजित पवार यांनी अधिवेशनादरम्यान विधान परिषदेत दिली. लोकसत्तानं ही बातमी प्रसिद्ध केली आहे.

ही माहिती देत असताना, अजित पवार यांनी जास्त अपेक्षा न बाळगण्याचा सल्लाही दिला.

ते म्हणाले, "आर्थिक आघाडीवर राज्यासमोर मोठं आव्हान आहे. त्यामुळे जास्त काही अपेक्षा बाळगू नका."

"चालू आर्थिक वर्षांत आलेल्या तुटीमुळे पुढील आर्थिक वर्षांतही त्याचे परिणाम जाणवतील. येत्या सोमवारी सादर होणाऱ्या अर्थसंकल्पात राज्य सरकार कोणते उपाय योजणार याची सविस्तर माहिती दिली जाईल," असं अजित पवार यांनी सांगितलं.

महाराष्ट्र सरकारच्या माहितीनुसार, चालू आर्थिक वर्षांत राज्य सरकारनं 3 लाख 47 हजार कोटींचं महसुली उत्पन्न अपेक्षित धरलं होतं. मात्र, करोनामुळे लागू करण्यात आलेल्या टाळेबंदीनं हे नियोजन कोलमडलं. जानेवारीअखेर 1 लाख 88 हजार कोटींचंच उत्पन्न जमा झालं होतं.

2) शिवसेना, राजद, सपानं तृणमूलच्या दहशतीला तोंड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दिलं नाहीय - अधीर रंजन चौधरी

"शिवसेना, सपा किंवा राजद यांसारख्या पक्षांनी तृणमूल काँग्रेसच्या दहशतीला तोंड दिलं नाहीय. त्यांच्या राज्यात भाजपच्या अत्याचाराला त्यांना तोंड द्यावं लागतं. त्यामुळे त्यांचं पूर्वग्रह वेगळे आहेत," असं काँग्रेस नेते अधीर रंजन चौधरी यांनी म्हटलं. इंडियन एक्स्प्रेसनं ही बातमी प्रसिद्ध केली आहे.

समाजवादी पक्ष आणि राष्ट्रीय जनता दल यांच्यानंतर शिवसेनेनंही पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत ममता बॅनर्जी यांच्या तृणमूल काँग्रेसला पाठिंबा जाहीर केला आहे. महाराष्ट्रात काँग्रेस पक्ष शिवसेनेसोबत सत्तेत आहे, तर पश्चिम बंगालमध्ये तृणमूलविरोधात लढत आहे. या पार्श्वभूमीवर चौधरींचं हे मत महत्त्वाचं मानलं जातंय.

अधीर रंजन चौधरी

"मी त्यांना दोष देत नाही, कारण त्यांच्यासाठी भाजपचा धोका आहे. मात्र, आमच्यासाठी भाजप आणि तृणमूल या दोघांचाही धोका आहे. तृणमूलची हुकूमशाही आणि भाजपची धर्मांधता यांचा आम्हाला धोका आहे," असंही चौधरी म्हणाले.

मात्र, या सर्व पाठिंब्यांचा राष्ट्रीय स्तरावर विरोधकांच्या एकजुटीवर काहीही परिणाम होणार नाही, असंही चौधरी यांनी नमूद केलं.

3) एक एप्रिलपासून वीजदरात 2 टक्क्यांनी कपात होणार

महाराष्ट्रातील वीज ग्राहकांना दिलासा देणारे निर्देश वीज नियामक आयोगानं दिले आहेत. येत्या एक एप्रिलपासून वीज दर दोन टक्क्यांनी कमी करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. लोकमतने ही बातमी दिली आहे.

एकीकडे इंधन दरवाढ, तर दुसरीकडे सक्तीने वीज देयक वसुली यामुळे सर्वसामान्य नागरिक हैराण झाले आहे. अशात वीजदरात कपात होणार असल्यानं काहीसा दिलासा मानला जातोय.

टाटा, अदानी, बेस्ट आणि महावितरण या वीज कंपन्यांना हे आदेश देण्यात आले आहेत.

4) केरळमध्ये सत्ता आल्यास पेट्रोल 60 रुपये करू - भाजप नेता

केरळमध्ये सत्ता आल्यास पेट्रोल-डिझेलला जीएसटीच्या कक्षेत आणू आणि किंमती लीटरमागे 60 रुपये करू, असं आश्वासन केरळमधील भाजपचे नेते कुम्मनम राजशेखरन यांनी दिलं आहे. टीव्ही 9 मराठीने ही बातमी दिली आहे.

केरळमध्ये विधानसभा निवडणुकीची घोषणा झाली आहे. त्यानंतर प्रचारसभांना जोर चढला आहे. या सभांमधून विविध आश्वासनं दिली जात आहेत.

काही राज्यांमध्ये पेट्रोलच्या किंमती शंभरीपर्यंत पोहोचल्या आहेत. त्यामुळे मोदी सरकारवर निशाणा साधला जातोय. त्यात देशात पाच राज्यांमध्ये निवडणुका असल्यानं येथील प्रचारसभांमध्ये इंधन दरवाढीचा मुद्दा गाजताना...


अजित पवार आणि पार्थ पवार

1) पार्थ पवार भाजपमध्ये येत नाही, अन् आम्ही घेतही नाही - गिरीश बापट

राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी पार्थ पवार यांना जाहीररित्या फटकारल्यानंतर, पार्थ पवार वेगळा निर्णय घेण्याची चर्चा रंगू लागली होती. विशेषत: पार्थ भाजपची वाट निवडणार का, असा प्रश्न दबक्या आवाजात विचारला जात होता. मात्र, या चर्चा भाजप खासदार गिरीश बापट यांनी फेटाळल्या आहेत.

पार्थ पवार भाजपमध्ये येत नाही आणि आम्ही त्याला घेतही नाही, असं भाजपचे पुण्याचे खासदार गिरीश बापट म्हणाले. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिलीय.

"पार्थ पवारांबाबतचा प्रश्न हा पवार कुटुंबाचा प्रश्न आहे. आम्ही त्यात फार पडू इच्छित नाही. त्यांचा त्यांनी कुटुंबात सोडवावा," असंही गिरीश बापट म्हणाले.

सुशांत सिंह राजपूत प्रकरणाची CBI चौकशीची मागणी पार्थ पवार यांनी केल्याबद्दल शरद पवार यांना माध्यमांनी प्रश्न विचारला असता, "पार्थ पवार अपरिपक्व असून, त्याच्या मताला कवडीची किंमत देत नाही," असं ते म्हणाले होते.

2) संजय राऊतांनी माफी मागावी - IMA

डॉक्टरांपेक्षा कंपाऊंडरला जास्त कळतं, या संजय राऊतांच्या वक्तव्यावरून आता वातावरण तापू ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लागलं आहे. संजय राऊत यांनी माफी मागावी, अशी मागणी इंडियन मेडिकल असोसिएशननं केली आहे. लोकमतनं ही बातमी दिलीय.

"डॉक्टरांबद्दल अत्यंत अवमानजनक वक्तव्य केल्याबद्दल शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी समस्त डॉक्टर वर्गाची माफी मागावी," अशी मागणी करत इंडियन मेडिकल असोसिएशननं निषेधाचा ठराव एकमतानं मंजूर केला.

IMA चे महाराष्ट्र प्रमुख अविनाश भोंडवे यांनी या मागणीबद्दल माध्यमांना माहिती दिली.

काही दिवसांपूर्वीच संजय राऊत यांनी एबीपी माझाच्या कार्यक्रमात म्हटलं होतं की, "WHO ला काय कळतं? ती सीबीआयसारखीच आहे. WHO म्हणजे इकडून तिकडून गोळा केलेल्या माणसांचा गट आहे. त्यांच्यामध्ये डॉक्टर असले म्हणून काय झालं? खरंतर डॉक्टरांपेक्षा कंपाऊंडरला जास्त कळतं. मी कधीच डॉक्टरांकडून औषध घेत नाही. कंपाऊंडरकडून घेतो. कारण त्यांना जास्त कळतं."

3) कोल्हापूर-सांगलीला पुन्हा पुराचा धोका, NDRF ची चार पथकं तैनात

कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यांना गेल्यावर्षी पुराला सामोरं जावं लागलं होतं. त्या नुकसान आणि धक्क्यातून बाहेर पडत असतानाच, यंदा पुन्हा पुराचा धोका निर्माण झाला आहे.

पावसाची संततधार आणि धरणांमधून पाण्याचा विसर्ग वाढवल्यानं सांगली, कोल्हापूर जिल्ह्यातील नद्या पुन्हा पात्राबाहेर पडू लागल्या आहेत. सांगलीतील कृष्णा नदीची पाणीपातळी 30 फुटांवर पोहोचल्यानं काठावरील लोकांचं स्थलांतरही सुरू करण्यात आलं आहे. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिलीय.

गेल्यावर्षीच्या पुराचे दृश्य

कोल्हापूर जिल्ह्यातील 70 बंधारे पाण्याखाली गेले असून, पंचगंगा नदी इशारा पातळीपर्यंत पोहोचल्यानं पुराचा धोका वाढला आहे.

गेल्या दोन दिवसांपासून सांगली आणि कोल्हापुरात पावसाचा जोर कायम आहे. त्यात धरण क्षेत्रात अतिवृष्टी झाल्यानं बहुतांश धरणं भरली आहेत.

4) पश्चिम बंगालमध्ये राजभवानवर पाळत - राज्यपाल

राज भवनावर पाळत ठेवून या संस्थेचे पावित्र्य कमी केले जात आहे, असा आरोप पश्चिम बंगालचे राज्यपाल जगदीप धनखार यांनी केला.

या आरोपामुळे पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी आणि राज्यपाल यांच्यात आधीच ताणले गेलेले संबंध आणखी ताणले जाण्याची शक्यता निर्माण झालीय. लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

पश्चिम बंगालमध्ये कायद्याचे राज्य राहिले नसल्याचा आरोपही राज्यपाल जगदीप धनखार यांनी केला.

पाळत प्रकरणाची चौकशी आपण सुरू केली आहे, राज भवनाच्या कारभाराचं पावित्र्य अबाधित राहिलं पाहिजे, अशी...


अजित पवार माध्यमांशी बोलत होते.

यवतमाळचे पालकमंत्री संजय राठोड गायब आहेत, असा प्रश्न विचारल्यावर ते म्हणाले, "संजय राठोड गायब आहेत असं तुम्हाला कोणी सांगितलं?  आजच मी यवतमाळचे पालकमंत्री संजय राठोड, अमरावतीच्या पालकमंत्री यशोमती ठाकूर, अकोल्याचे पालकमंत्री बच्चू कडू यांना फोन करून सांगितलं की, या जिल्ह्यांमधील कोरोनाच्या बाबतीतली परिस्थिती गंभीर बनत चालली आहे. त्यामुळे लॉकडाऊन करण्याचा निर्णय घ्यावा लागेल."

पूजा चव्हाण आत्महत्येप्रकरणी अरुण राठोड नावाच्या तरुणाला ताब्यात घेतल्याची चर्चा आहे.

याविषयी विचारले असता अजित पवार म्हणाले,  "मीसुद्धा याविषयी ऐकलं आहे. ही ऐकीव बातमी आहे. पण, माझं याविषयी पोलिसांबरोबर काही बोलणं झालेलं नाहीये."

संजय राठोड आज बोलणार?

पूजा चव्हाण आत्महत्येप्रकरणी शिवसेना नेते संजय राठोड आज त्यांची भूमिका स्पष्ट करणार असल्याचं सांगितलं जात आहे. आतापर्यंत तरी संजय राठोड यांनी अद्याप या प्रकरणावर भाष्य केलेलं नाहीये.

परळी येथील पूजा चव्हाण या तरुणीने पुण्यात आत्महत्या केल्यानंतर संजय राठोड यांचं नाव चर्चेत आलं आहे.

या आत्महत्येनंतर व्हायरल झालेल्या ऑडियो क्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लिपमध्ये अरूण नावाचा एक तरुण महाविकास आघाडी सरकारमधील एका मंत्र्यांशी संवाद साधताना दिसत असल्याचं माध्यमांमध्ये सांगण्यात आलं होतं. त्यानंतर भाजपनं याप्रकरणी संजय राठोड यांच्यावर आरोप केले होते.

संजय राठोड आज (18  फेब्रुवारी) आपली बाजू मांडतील, असं पोहरादेवीचे महंत सुनील महाराज यांनी सांगितलं आहे. संजय राठोड यांना समर्थन देण्यासाठी यवतमाळमध्ये हालचालीही सुरू झाल्या आहेत. असं एबीपी माझानं वृत्त दिलं आहे.

याप्रकरणी विरोधी पक्ष भाजपनं शिवसेना नेते संजय राठोड यांच्या राजीनाम्याची मागणी जोर लावून धरली आहे.

राजीनाम्याची चर्चा

महाविकास आघाडी सरकारमधील वन मंत्री संजय राठोड यांनी राजीनामा दिल्याचं वृत्त टीव्ही नाईन या मराठी वृत्तवाहिनीने दिलं आहे. त्यानंतर त्यावर प्रतिक्रिया देताना भाजप नेते आणि विधान परिषदेतले विरोधी पक्षनेते प्रविण दरेकर यांनी संजय राठोड यांचा राजीनामा राज्यपालांकडे सुपूर्द करण्याची मागणी केली.

राठोड यांनी मातोश्रीवर पाठवलेला राजीनामा मुख्यमंत्र्यांनी राज्यपालांकडे सुपूर्द करावा, अशी मागणी विरोधी पक्षनेते प्रविण दरेकर यांनी केली आहे.

"एकाने 'मारल्यासारख करायचं, दुसऱ्याने रडल्यासारख करायचं' असं होता कामा नये. तसंच राजीनामा दिल्यानंतर निःपक्षपातीपणे चौकशी व्हावी," अशीसुद्धा त्यांनी मागणी केली आहे.

दुसरीकडे बीबीसी मराठीशी बोलताना संजय राऊत यांनी संजय राठोड यांच्या राजीनाम्याचं वृत्त फेटाळलं आहे.

"मुख्यमंत्र्यांनी या प्रकरणी चौकशीचे आदेश दिले आहेत. त्यानंतर यावर निर्णय होईल, मला कुठल्याही राजीनाम्याची माहिती नाही," असं संजय राऊत यांनी म्हटलंय.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी या प्ररकरणावर बोलताना म्हटलंय, "पूजा चव्हाण प्रकरणाची व्यवस्थित आणि सखोल चौकशी होईल. त्यानंतर गरज असेल त्यांच्यावर योग्य ती कारवाई केली जाईल.  पण, गेले काही दिवस काही महिने लोकांना आयुष्यातून उठवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. तसे प्रकारही समोर आले आहेत. या प्रकरणात तसं काही होऊ नये याची काळजी घेतली पाहिजे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


अजित पवार यांच्या शपथविधीसाठी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे दहा ते बारा आमदार उपस्थित होते असं सांगण्यात आलं. त्यातले काही आमदार राष्ट्रवादीमध्ये परत येऊ लागले. त्याच दिवशी दुपारी चार वाजता शरद पवार यांच्या पत्रकार परिषदेमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसचे 3 आमदार उपस्थित झाले.

अजित पवार यांच्याबरोबर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार संजय बनसोडे होते अशी चर्चा शनिवारी दिवसभर होती. त्यांना मुंबईबाहेर नेण्याचा प्रयत्न सुरु होता. मात्र शिवसेनेचे नेते एकनाथ शिंदे आणि मिलिंद नार्वेकर यांनी त्यांना जवळपास ताब्यात घेऊनच पुन्हा राष्ट्रवादीच्या गोटात आणल.

आता नरहरी झिरवळ, अनिल पाटील, नितीन पवार, दौलत दरोडा यांनीही पुन्हा आपल्या मूळ पक्षाशी निष्ठा जाहीर केली आहे. यातल्या तीन आमदारांना सोमवारी हरियाणामधील गुरुग्राम येथून राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या युवा संघटनेनं मुंबईला परत नेलं आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या युवक संघटनेचे राष्ट्रीय अध्यक्ष धीरज शर्मा आणि विद्यार्थी संघटनेच्या राष्ट्रीय अध्यक्षा सोनिया दुहान आणि त्यांच्या टीमने ही सुटका केली आहे.

अशी झाली सुटका...

सोनिया दुहान यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना ऑपरेशन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गुरुग्रामबद्दल माहिती दिली. त्या स्वतः गुरुग्राममध्ये राहातात. त्या म्हणाल्या, "आमच्या (राष्ट्रवादी) काँग्रेसच्या आमदारांना ओबेरॉय हॉटेलमध्ये बंद केल्याची माहिती आम्हाला मिळाली होती. परंतु नक्की कोणतं ओबेरॉय हॉटेल हे आम्हाला समजलं नव्हतं. दिल्ली आणि गुरुग्राम अश दोन ठिकाणी ओबेरॉय हॉटेल्स आहेत."

"आमच्या आमदारांनांही आपल्याला कुठे ठेवण्यात आलंय हे माहिती नव्हतं. त्यांनी फूड ऑर्डर बूकवरून ओबेरॉयमध्ये आहोत इतकाच मेसेज कसाबसा पक्षाध्यक्ष शरद पवार यांच्यापर्यंत पोहोचवला होता. त्यामुळे आम्ही हे रेस्क्यू ऑपरेशन सुरु केलं.

गुरुग्रामच्या ओबेरॉयमध्ये आम्ही 200 लोकांना घेऊन गेलो. त्यासाठी 2 टीम्स तयार करण्यात आल्या होत्या. हे तिघे पाचव्या मजल्यावर आहेत असं आम्हाला समजलं ते 5109, 5100, 5111 या खोल्यांमध्ये होते आणि त्यांच्यावर भाजपच्या सुमारे 100 ते 150 लोकांचा पहारा होता."

मागच्या दाराने केली सूटका

"या लोकांना सोडवण्यासाठी आमच्या टीमने हॉटेलमध्ये रुम्स बुक केल्या आणि दिवसभर हालचालींवर लक्ष ठेवण्यासाठी आम्ही तेथे राहिलो. जसे आमचे एकेक आमदार दृष्टीस पडले तसे एकेकाला हॉटेलच्या काही स्टाफच्या मदतीनं मागच्या दाराने आम्ही बाहेर काढलं. त्यानंतर गोएअरच्या विमानानं त्यांना मुंबईत आणलं. आता ते तिघेही आपल्या इतर सहकारी आमदारांबरोबर आहेत आणि आनंदी आहेत."

शनिवारीच चार्टर्ड विमानाने आले होते दिल्लीत...

सोनिया दुहान यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "या आमदारांना शनिवारी सकाळी शपथविधीनंतर तात्काळ दिल्लीला आणण्यात आलं होतं. त्या तिघांनाही आपल्याला चार्टर्ड विमानाने कुठे नेत आहेत हे माहिती नव्हतं. तसंच इथं आल्यावरही आपण दिल्लीला आलो आहोत हे त्यांना माहिती नव्हतं."

अखिल भारतीय कामगार सेनेचं सर्वत्र लक्ष

शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि कार्यकर्ते राष्ट्रवादीतून बाहेर गेलेल्या आमदारांना परत आणण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. त्यात अखिल भारतीय कामगार सेनेचे कार्यकर्तेही हातभार लावत आहेत. कामगार सेनेचे सरचिटणीस आणि शिवसेनेचे उपनेते डॉ. रघुनाथ कुचिक यांनी याबाबत बीबीसी मराठीला माहिती दिली.

ते म्हणाले, "कामगार सेनेचे कार्यकर्ते विमानतळ तसंच सर्व मोठ्या हॉटेलांमध्ये आहेत. पक्षाची जबाबदारी आणि एक पक्षनिष्ठा म्हणून ते सर्व हालचालींवर लक्ष ठेवत आहेत. डोळे उघडे ठेवा आणि हालचालींची माहिती प्रमुख नेत्यांना कळवा अशा सूचना त्यांना दिलेल्या...


अजित पवार यांच्यासहित अनेकांवर गुन्हा नोंदवण्यात आला आहे.

सुरिंदर अरोरा यांनी या प्रकरणी 2010 साली हायकोर्टात जनहित याचिका दाखल केली होती.

या याचिकेवरील सुनावणीदरम्यान 22 ऑगस्ट 2019 रोजी मुंबई उच्च न्यायालयानं राज्य सरकारला बँकेच्या संचालक मंडळावर पुढील पाच दिवसात गुन्हा दाखल करण्याचे आदेश दिले होते.

या आदेशानंतर मुंबईतील एमआरए पोलीस ठाण्यात गुन्हा नोंदवण्यात आला होता. याच आधारावर आता ईडीनं या नेत्यांवर गुन्हा दाखल केला आहे.

या बँक घोटाळ्यात सकृतदर्शनी सर्वांविरोधात 'विश्वसनीय पुरावे' आहेत, असं मत मुंबई उच्च न्यायालयातील न्या. सत्यरंजन धर्माधिकारी व न्या. संदीप शिंदे यांच्या खंडपीठाने नोंदवलं होतं.

घोटाळा नेमका काय आहे?

राज्य सहकारी बँकेनं 2005 ते 2010 या कालावधीत मोठ्या प्रमाणात कर्जवाटप केलं होतं. सहकारी साखर कारखाने, सहकारी सूत गिरण्या, कारखाने आणि इतर कंपन्यांना हे कर्ज देण्यात आलं होतं. ही सर्व कर्जं बुडीत निघाली होती.

हे कर्ज देताना नियमांचं उल्लंघन झाल्याचा आरोप करत सुरिंदर अरोरा यांनी 2010 साली मुंबई उच्च न्यायालयात जनहित याचिका दाखल केली होती. जवळपास 25 हजार कोटींचा ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा गैरव्यवहार असल्याचा आरोप अरोरांनी याचिकेतून केला होता.

चौकशीत काय झालं?

राज्य सहकारी बँकेनं केलेल्या कर्जवाटपाची 'महाराष्ट्र सहकार कायदा कलम-83' नुसार सहकार विभागानं चौकशी केली होती. कर्जवाटप करताना नाबार्डच्या 'क्रेडिट मॉनिटरिंग अरेंजमेंट'चं उल्लंघन केल्याचा ठपका या चौकशीत ठेवण्यात आला होता.

याशिवाय, 14 कारखान्यांना तारण किंवा सहकारची थकहमी न घेता कर्जवाटप करणं, कर्जासाठीची कागदपत्र न तपासणं, नातेवाईकांना कर्जाचं वाटप करणं, या प्रकारांमुळे बँकेला हजारो कोटींचं नुकसान झाल्याचं चौकशीत समोर आलं होतं.

2011 मध्ये सरकारनं राज्य सहकारी बँकेच्या संचालक मंडळावर बरखास्तीची कारवाई केली होती आणि त्यानंतर 'रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया'नं राज्य सहकारी बँकेवर प्रशासकाची नेमणूक केली होती.

घोटाळा झालाच नाही - राष्ट्रवादी काँग्रेस

राष्ट्रवादीचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी या सर्व विषयावर प्रतिक्रिया देताना म्हटलं, "कोर्टानं आदेश दिल्यानंतर प्रकरणाशी संबंधित सगळ्यांवर गुन्हा दाखल करणं बंधनकारक होतं. पण हा राज्य सहकारी बँक घोटाळा कथित आहे. असा कोणताही घोटाळा झालेला नाही. या घोटाळ्याप्रकरणी न्यायालयात दाखल केलेली याचिका ही राजकीय हेतून प्रेरित आहे. आतापर्यंत या कथित घोटाळ्याशी संबंधित अनेक चौकशा झाल्या आहेत, पण त्यातून काहीच निष्पन्न झालेलं नाही. त्यामुळे यावेळेसही काहीच निष्पन्न होणार नाही."

"निवडणुकीचा कालावधी बघता गुन्हा दाखल होण्याच्या टायमिंगमुळे शंका निर्माण होत आहे. तरीही चौकशी होऊ द्या, आम्ही काही घाबरत नाही, कारण घोटाळा वगैरे असं काही झालेलं नाही," असंही मलिक यांनी म्हटलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अजित पवार यांनी फडणवीसांसोबत ही शपथ घेतली तीही खरंतर उपमुख्यमंत्री म्हणूनच. त्यांनी याआधीही या पदावर काम केलं आहे आणि आताही ते उपमुख्यमंत्रिपदावरच आहेत. पण अजित पवार यांच्या वाटचालीची चर्चा होते, तेव्हा 2004 च्या विधानसभा निवडणुकीचा विषय निघतोच आणि तेव्हा अजित पवार मुख्यमंत्री झाले असते का, असा प्रश्नही विचारला जातो.

काँग्रेस-राष्ट्रवादीच्या आजवरच्या सूत्रानुसार 2004 साली संख्याबळानुसार राष्ट्रवादीला मुख्यमंत्रिपद मिळायला हवं होतं आणि त्यातही ती माळ अजित पवारांच्या गळ्यात पडण्याचीही शक्यताही होती.

मग 2004 साली असं काय झालं की, ना राष्ट्रवादाला मुख्यंमत्रिपद मिळालं, ना अजित पवार तेव्हा मुख्यमंत्री बनू शकले? याचाच आढावा आपण या बातमीतून घेणार आहोत.

तत्पूर्वी, राष्ट्रवादीची आजवरची म्हणजे 1999 सालापासूनची राजकीय वाटचाल कशी झाली आणि त्यांना राज्यात आणि केंद्रात कुठलं स्थान मिळालं, हे पाहू. म्हणजे 2004 सालचं राजकारण समजायला अधिक सोपं जाईल.

राष्ट्रवादीची आजवरची कामगिरी

राष्ट्रवादी काँग्रेसची स्थापना 1999 साली झाली आणि त्याच वर्षी विधानसभा निवडणुकाही झाल्या. म्हणजे राष्ट्रवादीने स्थापनेपास... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ून आजवर पाच विधानसभा आणि पाच लोकसभा निवडणुका लढवल्या आहेत.

या पाच विधानसभा निवडणुकांमधील काँग्रेस आणि राष्ट्रावादीची कामगिरीची आकडेवारी पुढीलप्रमाणे :

वरील तक्त्यातील विधानसभेच्या आकडेवारीवरून एक स्पष्टपणे लक्षात येते की, ज्यांच्या जास्त जागा त्यांना सत्तेतील किंवा विरोधी पक्षात असतानाही मिळणारं मोठं पदं दिलं जाईल, असं काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीचं सूत्र होतं.

पण याच तक्त्यात तुम्हाला एक गोष्ट थोडी खटकेल, ती म्हणजे, 2004 साली राष्ट्रवादी काँग्रेसला जास्त जागा असूनही महाराष्ट्रात मुख्यमंत्री मात्र काँग्रेसचे होते आणि हाच मुद्दा आपल्या बातमीचा आहे.

2004 सालीच राष्ट्रवादीतून कुणा दिग्गजाला मुख्यमंत्रिपद मिळणं सहजशक्य होतं. छगन भुजबळ, आर. आर. पाटील, विजयसिंह मोहिते पाटील आणि तुलनेनं अधिक शक्यता असलेला चेहरा म्हणजे अजित पवार यांपैकी कुणाच्यातरी गळ्यात मुख्यमंत्रिपदाची माळ पडली असती.

मात्र, शरद पवारांनी केलेल्या काही राजकीय तडजोडी आणि डावपेचांमुळे राष्ट्रवादीला मुख्यमंत्रिपद मिळालं नाही. पर्यायानं अजित पवार किंवा इतर कुणीही मुख्यमंत्री बनू शकले नाहीत. मात्र, पवारांच्या या खेळीने राष्ट्रवादीला मात्र बरंच काही मिळालं. ते कसं पाहूया.

राष्ट्रवादीनं मुख्यमंत्रिपद न घेण्याचं कारण युती सरकारच्या फॉर्म्युल्यात दडलंय?

लोकमतच्या विदर्भ आवृत्तीचे कार्यकारी संपादक श्रीमंत माने सांगतात, "अजित पवार 2004 साली मुख्यमंत्री होऊ शकले असते. कारण काँग्रेस-राष्ट्रवादीमधील सूत्रानुसार मुख्यमंत्रिपद राष्ट्रवादीला मिळणारच होतं. त्या सूत्रानुसारच झालं असतं तर कदाचित तेव्हा झालंही असतं. पण तेव्हाच्या समीकरणांमुळे ते झालं नाही."

मग तेव्हा अशी काय समीकरणं होती, ज्यामुळे राष्ट्रवादीचा मुख्यमंत्रिपदावर हक्क असतानाही ते मिळालं नाही. तर याबाबत ज्येष्ठ पत्रकार पद्मभूषण देशपांडे सांगतात की, या समीकरणांची मुळं शिवसेना-भाजप युतीच्या फॉर्म्युल्यात आहेत.

"1995 साली महाराष्ट्रात शिवसेना-भाजप युतीचं सरकार आलं, तेव्हा मुख्यंमत्रिपद शिवसेनेकडे होतं. मात्र, उपमुख्यमंत्रिपदासह अनेक गृहमंत्रिपद किंवा तत्सम महत्त्वाची खाती मात्र भाजपकडे होती. भाजपकडे असणाऱ्या खात्यांची आस्थापना गावपातळीवर होती. त्यामुळे लोकांशी थेट संबंध ठेवण्यास पक्षाला फायदा झाला आणि पक्षवाढीतही त्याचा उपयोग झाला," देशपांडे सांगतात.

पद्मभूषण देशपांडे म्हणतात, "सेना-भाजप युतीच्या...


अजित पवार यांनी राजीनाम्याची कोणतीही पूर्वसूचना शरद पवारांना दिली नाही. शिवाय, राजीनाम्यानंतर मुलगा पार्थ यांच्या माध्यमातून शरद पवारांना आपली भूमिका सांगितली. शरद पवार यांनी स्वत: यासंबंधी 27 सप्टेंबर रोजी रात्री घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत दिली. त्यानंतर पुन्हा एकदा शरद पवार आणि अजित पवार यांच्यातील तथाकथित वादाचा मुद्दा चर्चेत आला.

मात्र, या निमित्तानं महाराष्ट्रातील 'काका-पुतण्या' वादाबाबतही चर्चा सुरू झाली. महाराष्ट्राला काका-पुतण्या वाद नवीन नाही. ठाकरे, पवार, मुंडे, तटकरे इत्यादी अनेक कुटुंबांमध्ये काका-पुतण्या वाद झाला आहे.

यातील अनेक वादांची कारणं राजकीय असली, तरी महाराष्ट्राच्या राजकारणाला कलाटणी देणारी ठरलीत. बीबीसी मराठीनं यातल्या निवडक संघर्षांचा आढावा घेतला आहे.

1. शरद पवार आणि अजित पवार

शरद पवार आणि अजित पवार यांच्यातील मतभेद हे महाराष्ट्राच्या राजकारणात कायमच चर्चेचा मुद्दा राहिला आहे. याबाबत ज्येष्ठ पत्रकार पद्मभूषण देशपांडे यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "2004 सालच्या विधानसभा निवडणुकीनंतर खऱ्या अर्थानं शरद पवार आणि अजित पवार यांच्यातील मतभेद दिसू लागले."

"या निव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डणुकीत राष्ट्रवादीला 71 आणि काँग्रेसला 69 जागा मिळाल्या होत्या. त्यामुळं मुख्यमंत्रिपद राष्ट्रवादीकडे यायला हवं होतं. परंतु, शरद पवार यांनी त्यावेळी काँग्रेसबरोबर बोलणी करून महाराष्ट्राचं मुख्यमंत्रिपद काँग्रेसला दिलं आणि त्याबदल्यात दोन कॅबिनेट व एक राज्यमंत्रिपद जास्तीचं घेतलं," देशपांडे सांगतात.

अजित पवार त्यावेळी मुख्यमंत्रिपदासाठी आग्रही होते. अजित पवार यांना मुख्यमंत्री व्हायचं आहे, ते मुख्यमंत्रिपदासाठी आग्रह धरतायत, अशा त्यावेळी बातम्याही प्रसिद्ध झाल्या होत्या.

"शरद पवार आणि अजित पवार यांच्या दृष्टिकोनातील आणि राजकारणातल्या तारतम्याचा जो फरक आहे, तो साधारण तेव्हापासून महाराष्ट्राला कळायला सुरूवात झाली. त्यानंतर 2009 च्या निवडणुकीत सुद्धा तिकीट वाटपावरून शरद पवार आणि अजित पवार यांच्यात सौम्य स्वरूपाचे मतभेद झाले होते." असं पद्मभूषण देशपांडे सांगतात.

2012 साली अजित पवारांवर सिंचन घोटाळ्याचा आरोप झाला. त्यावेळी अजित पवार यांनी अचानक राजीनामा दिला होता.

अजित पवार आणि शरद पवार यांच्या स्वभावात मोठा फरक आहे. हा स्वभावच मतभेदाचं कारण आहे, असं देशपांडे सांगतात.

पद्मभूषण देशपांडे पुढे म्हणतात, "महाराष्ट्राची समज, महाराष्ट्राच्या प्रश्नांची समज, राजकारण करताना टाकावे लागणारे डावपेच, मतदारसंघांची माहिती, कार्यकर्त्यांची माहिती इत्यादी गोष्टी शरद पवार आणि अजित पवार यांच्यातील जमेच्या बाजू आहेत. मात्र, अजित पवार हे तापट आहेत, बोलतानाही कठोर बोलतात. शरद पवार तसे बोलत नाहीत. हा स्वभावातील फरक मतभेदाला कारणीभूत आहे."

2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत अजित पवार यांनी मुलगा पार्थ पवार यांना मावळमधून रिंगणात उतरवलं होतं.

देशपांडे सांगतात, "शरद पवार यांनी पार्थ पवारांच्या उमेदवारीला विरोध केला होता. यावेळचा मतभेदाचा मुद्दा ताणला गेला आणि उघड मतभेद झाला. 'एका घरातील किती जणांनी उमेदवारी करायची' इथपासून ते 'मी उमेदवारी करणार नाही' इथवर ते सगळं आलं होतं."

पुढे पार्थ पवार यांनी मावळमधून निवडणूक लढलेच. त्यात ते पराभूत झाले.

यावेळीही अजित पवार आणि शरद पवार यांच्यातील मतभेद प्रकर्षानं दिसून आल्याचे पद्मभूषण देशपांडे सांगतात.

आमच्या घरात कसलेही वाद नाहीत असं अजित पवार यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं. आमच्या घरात कुटुंबप्रमुखाचा शब्द अंतिम मानला जातो आणि आमचे कुटुंबप्रमुख शरद पवार हे आहेत, असं अजित पवार यांनी सांगितलं.

2....


अजित पवार हे शरद पवारांचे राजकीय वारसदार आहेत का?

पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीसाठी इस्लामपूरच्या प्रचारसभेत बोलताना पाटील यांनी हे वक्तव्य केलं.

एका भर बैठकीत काय झालं, हे मला जाहीररित्या सांगायला लावू नका, पक्ष कुणाचा आहे, याबाबत काय सांगितलं गेलं, हे मला इथं बोलायला लावू नका, असंही पाटील म्हणाले होते.

काय आहे प्रकरण?

विधान परिषदेच्या पदवीधर मतदारसंघाची निवडणूक सध्या रंगात आली आहे.  त्या निमित्ताने सत्ताधारी आणि विरोधकांचे एकमेकांवर आरोप-प्रत्यारोप सुरू आहेत.

पदवीधर मतदारसंघातील एका प्रचारसभेत भाजप प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी काही दिवसांपूर्वी राष्ट्रवादी काँग्रेस अध्यक्ष शरद पवार यांच्यावर टीका केली होती.

चंद्रकांतदादा पाटील

'राजकारणात येण्याआधी मला शरद पवार मोठे नेते वाटायचे. पण, राजकारणात आल्यावर समजलं की, शरद पवार खूप छोटे नेते आहेत. त्यांचा अभ्यास नसतो', असं वक्तव्य चंद्रकांत पाटील यांनी केलं होतं.

याला प्रत्युत्तर देताना अजित पवार यांनी पाटील यांच्यावर निशाणा साधला होता.

"मी चंद्रकांत पाटील यांच्या नावाचे संक्षिप्त रूप 'चंपा' असे केले. ते आता राज्यभर झाले ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे, पाटील यांची शरद पवारांवरील टीका ही 'विनाशकाले विपरीत बुद्धी' आहे. पवार साहेबांचं महाराष्ट्राच्या जडणघडणीत मोठं योगदान आहे आणि देश पातळीवर निर्णय घेतानाही त्यांच्याशी चर्चा केली जात असते. पवार यांच्यावर टीका म्हणजे सूर्यावर थुंकण्याचाच प्रकार आहे," असं अजित पवार यांनी म्हटलं होतं.

यावर चंद्रकांत पाटील यांनी वरील प्रतिक्रिया दिली.

तसंच पवार काकांबद्दल गोडवे गाणाऱ्या अजितदादांनी गतवर्षी तीन दिवसांसाठी का होईना काकांना सोडलं होतं. हा इतिहास नाही का? आगामी काळात राष्ट्रवादीचा मुख्यमंत्री होणार असेल, तर शरद पवार पुतण्याला नव्हे, तर सुप्रिया सुळेंना मुख्यमंत्री करतील, असंही पाटील यांनी म्हटलं.

चंद्रकांत पाटील यांनी ही टीका करताना अजित पवार यांच्या जखमेवर मीठ चोळल्याची चर्चा आता राजकीय वर्तुळात रंगली आहे.

शरद पवार आणि सुप्रिया सुळे

याबाबत राष्ट्रवादी काँग्रेसची प्रतिक्रिया जाणून घेण्यासाठी अल्पसंख्याक मंत्री आणि पक्ष प्रवक्ते नवाब मलिक यांच्याशी बीबीसीने बातचीत केली.

विनाकारण कोणतेही मुद्दे काढून पक्षात भांडणं लावण्याचा प्रयत्न भाजप करत आहे, पण त्यात त्यांना यश येणार नाही, अशी प्रतिक्रिया मलिक यांनी दिली.

"राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये वाद निर्माण होईल, यासाठी ते प्रयत्न करत आहेत. राष्ट्रवादी पक्षात काहीही वाद नाही. शरद पवार यांचं नेतृत्व सर्वांनाच मान्य आहे. सध्याच्या घडीला वारसदार वगैरे विषयच नाही," असं मलिक म्हणाले.

मुद्दामहून पवार कुटुंबीयात भांडण लागतील, त्याचा आपल्याला राजकीय फायदा घेता येईल, यासाठी ते प्रयत्न करत आहेत. पण त्यातून काहीच निष्पन्न होणार नाही. त्यांच्या बोलण्यावरून राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये काहीही बिघडणार नाही, असंही मलिक यांनी म्हटलं.

पण गेल्या काही वर्षांतील प्रत्येक निवडणुकीदरम्यान विरोधकांकडून राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या वारसदाराबाबत प्रश्न उपस्थित केला जातो. यंदाही हेच चित्र पुन्हा एकदा दिसून आलं.

राष्ट्रवादी काँग्रेसची सूत्रं सध्या शरद पवार यांच्या हातात असली तरी भविष्यात पक्षाची वाटचाल कशी राहील, याची उत्सुकता सर्वांना आहे. या पार्श्वभूमीवर चंद्रकांत पाटील यांनी वरील वक्तव्य कशामुळे केलं? या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न बीबीसीने केला आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसला उचकवण्याचा प्रयत्न

अजित पवारांचं राजकारण जवळून पाहणारे 'न्यूज 18 लोकमत'चे पत्रकार अद्वैत मेहता यांच्या मते,...


अजित पवार, पडळकर

फडणवीस म्हणाले, "गोपीचंद पडळकर हा ढाण्या वाघ आहे. ढाण्या वाघाने जंगलाच्या राजासारखं राहायचं असतं. मी त्यांच्यावर सोडतो, पण माझी इच्छा अशी आहे की गोपीचंद पडळकर यांनी बारामतीची सीट लढली पाहिजे. तुमची जर मान्यता असेल तर मी पक्षाशी बोलतो. गोपीचंदजींना बारामतीत उतरवून बारामीत आपण जिंकून दाखवू."

बारामती विधानसभा मतदारसंघातून राष्ट्रवादीचे उमेदवार अजित पवारच असतील, असं पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी शनिवारी जाहीर केलं होतं. त्यामुळे बारामतीत यावेळी अजित पवार विरुद्ध पडळकर असा सामना रंगेल.

'पडळकर बळीचा बकरा'

राष्ट्रवादीचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हटलं, "भाजपकडे उमेदवार नसल्यामुळेच गोपीचंद पडळकर यांना उमेदवारी दिली आहे. त्यांचा बळीचा बकरा करण्यात आला आहे. चंद्रकांत पाटील हे गेल्या अनेक महिन्यांपासून बारामतीमध्ये तळ ठोकून होते. त्यांच्या बोलण्यावरून असं वाटत होतं की ते बारामतीतून लढतील पण ते उभे राहिले नाही आणि पडळकरांचं नाव पुढे केलं. पडळकर यांच्या उमेदवारीला आम्ही आव्हान पण समजत नाहीत. भाजपकडे प्रबळ उमेदवार नसल्यामुळेच वंचितचा उमेदवार त्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंना घ्यावा लागला आहे."

लोकसभा निवडणुकीवेळी सुप्रिया सुळे यांची मतं धनगर समाजाच्या नाराजीमुळे कमी झाली होती, असं जाणकार सांगतात. आता त्याच समाजातील व्यक्तीला उमेदवारी दिल्यामुळे अजित पवारांसमोर आव्हान उभं राहू शकतं. यावर मलिक म्हणतात, "भाजपने गेल्या पाच वर्षांत या समाजाची फसवणूक केली आहे. त्यामुळे हा समाज त्यांच्या उमेदवाराला मतदान करेल की नाही याबाबत शंका आहे."

भाजप प्रवक्ते माधव भांडारी म्हणतात, "ही तुल्यबळ लढत होईल. पडळकर चांगली फाइट देतील."

गोपीचंद पडळकर यांना बळीचा बकरा केल्याचा आरोप राष्ट्रवादी करत आहे. याबद्दल तुम्हाला काय वाटतं असं विचारल्यावर भंडारी म्हणाले, "ते लवकरच कळेल कोण बळीचा बकरा आहे."

धनगर आरक्षण

भाजप सरकारने धनगरांना ST आरक्षण दिलं नाही, म्हणून याआधी पडळकरांनी भाजपवर टीका केली होती. आंदोलनंही केली होती. त्यावेळी पडळकर म्हणाले होते, "सरकार आम्हाला आरक्षण देण्यास टाळाटाळ करत आहेत. पण जर आता धनगर समाजाचा समावेश अनुसूचित जमाती प्रवर्गात करून आरक्षण लागू झालं नाही तर महाडमधून अंदाजे 20-25 लाख धनगर लोक आपल्या शेळ्या, मेंढ्या, गुराढोरांसह मोर्चा काढतील आणि विधानभवनावर धडकतील," असं पडळकर यांनी सांगितलं.

त्याविषयी तुम्ही इथे वाचू शकता - '..तर लाखो धनगर आपल्या शेळ्या-मेंढ्यासह विधानभवनावर धडकतील'

लढत कशी होईल?

अजित पवार विरुद्ध गोपीचंद पडळकर ही लढत एकतर्फी होईल असं स्थानिक पत्रकारांना वाटतं. बारामती हा राष्ट्रवादीचा बालेकल्ला आहे आणि त्याला भेदणं भाजपसमोर मोठं आव्हान राहील. भाजपकडून बारामती मतदारसंघात दरवेळी नवा उमेदवार दिला जातो आणि तिथं पवार यांचा विरोध हा एक मुद्दा सोडला तर दुसरा कोणताच मुद्दा नसतो, असं म्हटलं जातं.

गेल्या निवडणुकीला बाळासाहेब गावडे यांना भाजपनं उमेदवारी दिली होती. त्यांच्या प्रचाराला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आले होते. तरीदेखील अजित पवार हे 90,000 मताधिक्यांनी निवडून आले होते. लोकसभा निवडणुकीवेळी सुप्रिया सुळे यांना बारामती विभागातून अंदाजे सव्वा लाख मतं पडली होती. हीच मतं त्यांच्या विजयात निर्णायक ठरली.

आमची सत्ता आल्यावर 100 दिवसांत धनगर आरक्षण देऊ असं आश्वासन भाजपनं दिलं होतं. आता मुख्यमंत्री याविषयी बोलायला तयार नाहीत. पाच वर्षांपूर्वी धनगरांच्या विविध संघटना एकत्र होत्या. पण आता अनेक संघटना आणि पदाधिकारी हे राष्ट्रवादीसोबत आहेत. राष्ट्रीय समाज पक्षाचे किशोर मासाळ...


अजित पवारांच्या नाराजीच्या चर्चा प्रसारमाध्यमांमध्ये वेळोवेळी घडल्या. ते वेळोवेळी 'नॉट रीचेबल' झाले. पक्षानं, शरद पवारांनी वेळोवेळी त्यांची समजूत काढली, पण यावेळी मात्र त्यांनी थेट बंडच पुकारला आणि पक्ष तसंच काका शरद पवारांच्या विरोधात ते गेले.

काका शरद पवार यांच्या "शब्दाच्या बाहेर नाही", असं म्हणणारे अजित पवार थेट पक्ष आणि कुटुंबाच्याच बाहेर गेले. असं का घडलं, त्याची सुरुवात कशी झाली, कोण आहे त्याच्या मुळाशी, अजित पवार यांनी एवढी टोकाची भूमिका का घेतली?

पक्षावर नियंत्रण कुणाचं, शरद पवार यांचा उत्तराधारी कोण, यावरून पवार कुटुंबीयांमध्ये मतभेद असल्याचा चर्चा सुरू होत्याच. पण कुणीही पुढे येऊन बोलत नव्हतं. आमचं सर्व सुरळीत सुरू आहे, अशीच उत्तरं पवार कुटुंबातलं प्रत्येकजण देत होता. पण प्रत्यक्षात मात्र परिस्थिती वेगळीच होती.

पवार कुटुंबामध्ये गेल्या काही वर्षांपासून उफळत असलेल्या लाव्ह्याचा अजित पवार यांच्या या कृतीमुळे उद्रेक झाला आहे.

नाराजीची सुरुवात कशी झाली?

2006 मध्येच सुप्रिया सुळे राजकारणात सक्रिय झाल्यावर जरी अजित पवार यांच्या नाराजीचा पाया रचला गेला होता, तरी त्यावर कळस ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा अलीकडच्या काळात चढला आहे.

राज्यातली सत्ता गेल्यानंतर अजित पवार यांच्यामागे सिंचन गैरव्यवहार प्रकरणी चौकशीचा ससेमिरा लागला. राष्ट्रवादी काँग्रेसनं दरम्यानच्या काळात सुप्रिया सुळे यांचं नेतृत्व पुढे आणण्याचे प्रयत्न सुरू केले. त्याचवेळी पक्षात आपल्याला डावललं जात आहे, याची भावना अजित पवारांमध्ये दृढ होत चालली होती.

2009 मध्येही नाराजी

2009 मध्येही अजित पवार असेच नाराज होऊन अनरीचेबल झाले होते.

अजित पवारांच्या त्यावेळेच्या नाराजीबद्दल बोलताना ज्येष्ठ पत्रकार मृणालिनी नानिवडेकर यांनी म्हटलं की, "राष्ट्रवादी काँग्रेस साधारणतः मराठा समाजाचा पक्ष म्हणून ओळखला जातो. या पक्षानं सातत्यानं त्या प्रतिमेतून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यामुळे 2009 साली अजित पवारांचा उपमुख्यमंत्रिपदावरचा दावा डावलून ते छगन भुजबळांना दिलं गेलं. कारण ओबीसी मतांसाठी ते आवश्यक होतं.

"शरद पवारांना 'बेरजेचं राजकारण' करायला आवडतं. त्यामुळे मराठा मतांना ओबीसी जोड असा तो प्रयत्न होता. त्यापूर्वीही 2004 साली राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या जास्त जागा निवडून येऊनही अजित पवारांना मुख्यमंत्रिपद मिळालं नव्हतं. ते शल्यही अजित दादांच्या मनात असावं."

अजित पवार यांचा मुलगा पार्थ पवार 2019 लोकसभा निवडणुकीत हरला

2017च्या दरम्यान राज्यात वेगवेगळ्या जिल्हा परिषदा तसंच पिंपरी-चिंचवड, पुणे, मुंबई आणि इतर महापालिकांच्या निवडणुका सुरू होत्या. त्यात एकीकडे उद्धव ठाकरे आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्यामधलं वाक्-युद्ध गाजत होतं, तर दुसरीकडे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या गोटात एक वेगळंच राजकारण सुरू होतं.

सुप्रिया सुळे यांना पक्षाच्या प्रमुख नेत्या म्हणून प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न राष्ट्रवादीत सुरू होता. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या सोशल मीडिया सेलकडून पद्धतशीरपणे फक्त सुप्रिया यांच्याच सभा आणि इतर गोष्टींना जास्तीत जास्त प्रसिद्धी दिली जात होती. मुख्य मीडियातही त्यांचीच चर्चा होती. ठाण्यातल्या प्रचारात वेळेत पोहोचण्यासाठी त्यांनी बाईकवरून केलेला प्रवासही चर्चेचा विषय ठरला होता.

सुप्रिया सुळे आणि अजित पवार

सोशल मीडियावर आणि एकंदरच मुख्य मीडियात आपण कमी पडत आहोत आणि आपल्याला डावललं जात आहे, अशी भावना अजित पवार यांच्या गोटात सुरू होती. त्याची कसर भरून काढण्यासाठी दुसऱ्या कुठल्या एजन्सीची मदत घेऊन काही करता येईल का, याची चाचपणी अजित पवार यांच्या गोटात सुरू झाली. पण...


अजित सिंह यांचा जन्म 23 फेब्रुवारी 1881 साली जालंधर जिल्ह्यातल्या खटकड कलां गावात झाला. भगतसिंह यांचे वडील किशन सिंह थोरले होते. धाकटे भाऊ स्वर्ण सिंह हे स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी झाले होते आणि वयाच्या 23 व्या वर्षीच तुरूंगात असतानाच त्यांचं निधन झालं.

किशन सिंह, स्वर्ण सिंह आणि अजित सिंह या तिघांचे वडील म्हणजेच भगत सिंह यांचे आजोबा अर्जन सिंह काँग्रेस पक्षाशी संबंधित होते. या तिन्ही भावांनी जालंधरमधील साईं दास अँग्लो संस्कृत स्कूलमधून मॅट्रिकची परीक्षा पास केली.

अजित सिंह यांनी 1903-04 साली बरेली कॉलेजमधून कायद्याचं शिक्षण घेतलं. 1904 साली त्यांचा विवाह सुफी विचारणीच्या धनपत राय यांची मानसकन्या हरनाम कौर यांच्यासोबत झाला.

1906 साली दादाभाई नौरोजी यांच्या अध्यक्षतेखाली कोलकत्यामध्ये काँग्रेसचं अधिवेशन पार पडलं. या अधिवेशनातील लोकमान्य टिळक यांच्या नेतृत्वाने प्रभावित झालेल्या किशन सिंह आणि अजित सिंह यांनी भारत माता सोसायटी किंवा अंजुमन-मुहब्बाने वतन या संस्थेची स्थापना केली. या संस्थेच्या माध्यमातून त्यांनी ब्रिटीशविरोधी पुस्तकं छापायला सुरूवात केली.

ब्रिटिशांनी संमत केले होते त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीन कृषी कायदे

1907 साली ब्रिटिशांनी तीन कृषी कायदे संमत केले होते. या कायद्यांविरोधात पंजाबमधील शेतकऱ्यांमध्ये प्रचंड रोष निर्माण झाला होता.

अजित सिंह यांनी शेतकऱ्यांना एकत्रित केलं आणि संपूर्ण पंजाबमध्ये सभांचं आयोजन करायला सुरूवात केली. त्यांनी या सभांसाठी पंजाबमधील ज्येष्ठ काँग्रेस नेते लाला लजपत राय यांनाही बोलावलं होतं.

या तीन कायद्यांबद्दल भगत सिंह यांनी लिहिलं होतं- नवीन वसाहतवादी कायदा, ज्यामुळे शेतकऱ्यांच्या जमिनी जप्त होऊ शकत होत्या. शेतसारा आणि कालव्यातून होणाऱ्या पाणीपुरवठ्याचे दरही वाढले होते. मार्च 1907 मध्ये ल्यालपूरमधल्या एका मोठ्या सभेत झंग स्याल पत्रिकेचे संपादक लाला बांके दयाल, जे पोलिसांची नोकरी सोडून आंदोलनात सहभागी झाले होते, त्यांनी एक मार्मिक कविता वाचली- पगडी संभाल जट्टा. या कवितेत त्यांनी शेतकऱ्यांच्या शोषणाचं वर्णन केलं आहे. ती प्रचंड लोकप्रिय झाली. या कवितेवरून आंदोलनाचं नावच 'पगडी संभाल जट्टा' असं पडलं होतं.

अजित सिंह लोकमान्य टिळकांसोबत

113 वर्षांनंतर पुन्हा इतिहासाची पुनरावृत्ती होत आहे. 2020-21 मध्ये दिल्लीच्या सीमांवर शेतकऱ्यांचं आंदोलन सुरू होत आहे. शेतकऱ्यांना आपल्या जमिनी गमावण्याची भीती निर्माण झाली आहे.

21 एप्रिल 1907 रावळपिंडीमध्ये झालेल्या एका मोठ्या मीटिंगमध्ये अजित सिंह यांनी एक भाषण केलं. ब्रिटिश सरकारला हे भाषण प्रचंड विद्रोही आणि देशद्रोही वाटलं. त्यांच्यावरही तेव्हा 124-ए D अंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला. संपूर्ण पंजाबमध्ये अशा 33 बैठका झाल्या आणि त्यांपैकी 19 सभांमध्ये अजित सिंह हे प्रमुख वक्ते होते.

भारतात ब्रिटिश सैन्याचे कमांडर असलेले लॉर्ड किचनर यांना वाटलं की, या आंदोलनानं लष्कर आणि पोलिसांमध्ये शेतकऱ्यांच्या घरातली जी मुलं होती, ती बंड करतील. पंजाबच्या लेफ्टनंट गव्हर्नरनेही आपल्या अहवालात ही शंका व्यक्त केली होती. त्यानंतर ब्रिटीश सरकारने मे 1907 मध्ये हे तिन्ही कृषी कायदे रद्द केले. मात्र आंदोलनाचं नेतृत्व करणाऱ्या लाला लजपत राय आणि अजित सिंह यांना सहा महिन्यांसाठी ब्रह्मदेशातील (त्यावेळेचा बर्मा) मंडालेच्या तुरूंगात पाठवलं. 11 नोव्हेंबर 1907 ला त्यांची तुरुंगातून सुटका करण्यात आली.

मंडालेहून परत आल्यावर अजित सिंह, सूफी अंबाप्रसाद यांच्यासोबत 1907 साली सुरतमधील काँग्रेस अधिवेशनात सहभागी होण्यासाठी गेले. तिथे लोकमान्य टिळक यांनी अजित सिंह...


अजूनही कार्यालयांना पूर्ण कर्मचारी क्षमतेने काम करण्याची परवानगी नाही. पण काही प्रमाणात प्रवास सुरू झालेला आहे.

मुंबईमध्ये लोकल रेल्वे अजूनही बंद असल्याने प्रवासाची संपूर्ण भिस्त बेस्ट किंवा इतर परिवहन सेवांच्या बसेस आणि खासगी वाहनांवर आहे.

मग अशा परिस्थितीत गर्दी न होता मुंबईत प्रवास करणं शक्य आहे का?

मुंबईतला बेस्ट प्रवास

"मुंबईत इतक्या वर्षांत इतक्या रिकाम्या बसमधून कधीच प्रवास केला नव्हता. एका सीटवर एकच जण, स्टँडिगला पाचजण हे पाहायलाही पहिल्या दिवशी वेगळं वाटत होतं. पहिल्या दिवशी मला उभं राहून प्रवास करावा लागला. मग आता मी आधीच्या स्टॉपला जाऊनच बस पकडते.

सगळ्या सीट्सवर एकेक जण आला, स्टँडिंगची संख्याही पूर्ण झाली की मग बस मधल्या स्टॉपला थांबत नाही. स्टॉपवरची लोकं बिचारी हात दाखवत राहतात. खूप वाईट वाटतं ते पाहून... पण खरं सांगायचं तर असा सोशल डिस्टंसिंग पाळून प्रवास करता येतोय म्हणूनच ऑफिसला जायचा धीर आला."

बेस्ट प्रवास

मुलुंडला राहणाऱ्या गौरी पाथरेंनी सोमवारपासून ऑफिसला जायला सुरुवात केली. शिवडीपर्यंतचा हा प्रवास आतापर्यंत त्या लोकल ट्रेनने करायच्या. पण आता लोकल्स बंद असल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याने त्यांनी बेस्ट बसने प्रवास करायला सुरुवात केली.

लॉकडाऊनच्या काळामध्ये फक्त अत्यावश्यक सेवांमधल्या कर्मचाऱ्यांसाठी बेस्टच्या मर्यादित बसेस धावत होत्या. पण सोमवार (8 जून)पासून बेस्टने ऑफिसला जाणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी सेवा द्यायला सुरुवात केली.

बेस्टने सोमवारपासून सुरू केलेल्या सेवा

बेस्टच्या ऑफिसला जाणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठीच्या बस सेवा आणि फेऱ्यांविषयी बेस्टचे जर्नसंपर्क अधिकारी एम. एस. वराडे यांनी बीबीसी मराठीला माहिती दिली.

ते म्हणाले, "मुंबई शहराच्या बाहेर पाच कॉरिडॉरमध्ये आम्ही बस सुविधा सुरू केली आहे. त्यात पनवेल, कल्याण, बदलापूर, नालासोपारा-विरारचा समावेश आहे. मुंबई शहर आणि उपनगरांत साधारण 86 मार्गांवर आम्ही बस चालवत आहोत. पहिल्याच दिवशी चार लाखांहून अधिक प्रवाशांनी बेस्टमधून वाहतूक केली आहे. सरकारच्या सोशल डिस्टन्सिंगविषयी आदेशाचं पालन करून एका बसमधून केवळ तीस प्रवाशांची वाहतूक करत आहोत."

मुंबई

लॉकडाऊनच्या काळातही बेस्टची सेवा सुरू होती, पण ती फक्त अत्यावश्यक सेवांमधले कर्मचारी आणि विशिष्ट उद्देशांसाठीच खुली होती.

"लॉकडाऊनच्या काळात आम्ही लोकांना गैरसोय होऊ नये म्हणून बाराशे बसेस चालवत होतो. त्याशिवाय काही संस्थांनी मागणी केली होती म्हणून सुमारे सहाशे विशेष बसेस चालवत होतो. हॉस्पिटल्स, पोलीस कर्मचारी, बँका, हायकोर्ट इथं काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी विशेष मार्गांवर या बसेस अजूनही चालवल्या जात आहेत.

79 एसी बस गाड्यांचं अँब्युलन्समध्ये रुपांतर करून आम्ही महापालिकेला दिल्या आहेत. तर तीन बस अँब्युलन्स बेस्ट कर्मचारी आणि नातेवाईकांसाठी तैनात ठेवल्या आहेत."

नवी मुंबई महापालिकेच्या NMMTच्याही 215 बसेस सोमवारपासून रस्त्यावर धावू लागल्या आहेत. या बसेस एकूण 858 फेऱ्या मारतील.

तर ओला - उबरसारख्या खासगी कॅब सेवा या फक्त अत्यावश्यक कारणांसाठीच्या प्रवासासाठीच वापरता येत असून त्यासाठी आवश्यक कागदपत्रं द्यावी लागतात.

बेस्टच्या कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा

बसच्या फेऱ्या वाढवताना प्रशासन कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेसाठी पावलं उचलत असल्याचं बेस्टचे पीआरओ वराडे यांनी सांगितलं.

"मार्च महिन्याच्या पहिल्या आठड्यात आमच्या मेडिकल डिपार्टमेंटने प्रत्येक डेपो आणि इलेक्ट्रिक सप्लायच्या ऑफिसेसमध्ये अवेअरनेस कॅम्प घेतले. हजारच्या वर लेक्चर्स झाली. इम्युनिटी बूस्टर टॅब्लेट्सचं वाटप करण्यात आलं. स्वतःची सुरक्षितता, स्वच्छता...


अजूनही काहीजण इमारतीच्या ढिगाऱ्याखाली अडकल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अडकून पडलेल्या लोकांना काढण्याचे काम युद्ध पातळीवर सुरू आहे. NDRF कडून बचावकार्य सुरू आहे.

भिवंडी इमारत अपघातातून वाचलेले नातलगांच्या शोधात

अडकून पडलेल्या लोकांना काढण्याचे काम युद्ध पातळीवर सुरू आहे. NDRF कडून बचावकार्य सुरू आहे.

यावेळी NDRF च्या टीमने चिमुकल्याला दुर्घटनाग्रस्त इमारतीतून सुखरूप बाहेर काढलं.

आतापर्यंत सुखरूप बाहेर काढण्यात आलेल्या व्यक्तींची नावं पुढीलप्रमाणे:

मृत व्यक्तीची नावे पुढीलप्रमाणे:

ठाण्याचे पालकमंत्री आणि महाराष्ट्राचे नगरविकास मंत्री एकनाथ शिंदे हे दुर्घटनास्थळाची पाहणी केली.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी भिवंडी इमारत दुर्घटनेबाबत काळजी व्यक्त केली. तसंच, दुर्घटनेत मृत्युमुखी पडलेल्यांच्या कुटुंबीयांप्रती सहवेदना व्यक्त केली.

भिवंडी येथील इमारत दुर्घटनेबद्दल मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी दुःख व्यक्त केलं असून मृतांच्या कुटुंबीयांप्रती सहवेदना प्रकट केल्या आहेत.

मुख्यमंत्री ठाकरे पालकमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्याशी देखील बोलले असून बचाव कार्य व्यव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स्थित व काळजीपूर्वक पार पाडण्याचे तसेच जखमींवर योग्य उपचार करण्याचे निर्देश त्यांनी  प्रशासनाला दिले आहेत.

(ही बातमी सातत्यानं अपडेट होत आहे...)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


अजॉय मेहता

दोन ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर आग लागली. दुर्देवाने दोन्ही ठिकाणी अनेकांचा जीव गेला. या दोन्ही घटनांबाबत आम्ही चौकशीचे आदेश दिले आहेत. साकीनाक्यातील आगीबाबत चौकशी अंतिम टप्प्यात असून त्याचा अहवाल एक-दोन दिवसांत अपेक्षित आहे. कमला मिलमध्ये जी आग लागली त्याच्यासंदर्भात दोन स्वतंत्र चौकशी होत आहेत.

एक तर माझ्या अध्यक्षतेखाली चालू आहे. नेमकं आगीचं कारण काय होतं आणि अजून पुढे काय काय केलं पाहिजे? तसंच या आगीला जबाबदार कोण आहेत? यांचे चौकशी अहवाल येतीलच. जे कोणी दोषी असतील त्यांच्यावर नक्कीच कारवाई करण्यात येईल. शासन कारवाईवर ठाम आहे.

मुंबईत कुठलीही दुर्घटना झाली की शासन आणि राजकारणी यांच्यात जबाबदारीबाबत टोलवाटोलवी सुरू होते, असा आरोप अनेकदा होतो.

मुंबईमध्ये तसा प्रश्न नाही, कोणी कोणती जबाबदारी घ्यावी हे स्पष्ट आहे. आणि चौकशी सुरू आहे ती हेच शोधण्यासाठी की नेमकी कोणाची जबाबदारी होती, आणि कोणाच्या निष्काळजीपणामुळं हे घडलं.

यात टोलवाटोलवीचा प्रश्न नाही.

कमला मिलमध्ये लागलेली आग

पण एक 'प्रोफेशनल कंप्लेनंट्स'चा वर्ग आहे. मुंबईत अशा काही 'कंप्लेनंट्स' आणि आमच्या काही अधिकाऱ्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांमध्ये लागेबांधे आहेत. एखादा टक्का तरी असे अधिकारी प्रत्येक ठिकाणी असतात.

महापालिकेतले अधिकारी म्हणजे भ्रष्ट, असं समीकरण सर्वसामान्यांच्या मनात तयार झालं आहे.

अधिकारी असो वा इतर कुठलाही वर्ग असो, एक दोन टक्के लोक असतात जे नियमांचे पालन करत नाहीत. ट्रॅफिक सिग्नलवर ९५ टक्के लोक थांबतात, काही जण सिग्नल तोडतात. त्यासाठी आपला कायदा आहे, दंड आहे. जे नियम पाळत नाही, त्यांच्यावर कारवाई करावी लागेल.

'प्रोफेशनल कंप्लेनंट्स' म्हणजे तुम्हाला नेमकं काय म्हणायचं आहे?

प्रोफेशनल कंप्लेनंट्स असे आहेत जे प्रत्येक गोष्टीत स्वतःचं हित साध्य करून घ्यायचं म्हणून हात घालतात. त्यांच्या अपेक्षा असतात, आणि त्या पूर्ण झाल्यावर ते मागे हटतात. हा प्रकार आता सुरू झाला आहे.

या घटनांना कोणता अधिकारी जबाबदार आहे, हे नक्कीच आमच्या चौकशीतून बाहेर येईल. आणि यात कंप्लेनंट्सचा हस्तक्षेप किती आहे, यावर सुद्धा आपण प्रकाश टाकणार आहोत.

अधिकाऱ्यांवर कारवाई होईलच, ती नेहमीच होते. पण परिस्थिती पुन्हा जैसे थे असते, ती बदलत नाही, असा आरोपही होतो.

असं म्हणता येणार नाही. कुठलीही घटना घडली तर दोन गोष्टी होतात. एक म्हणजे पुढे काय करायचं हे आपण शिकतो, त्याप्रमाणे बदल आणतो. आणि प्रत्येक वेळेला मुंबईत जेव्हा जेव्हा काही दुर्दैवी घटना घडली, त्यानंतर बऱ्याचशा सुधारणा झाल्या सिस्टिममध्ये.

साकीनाका इथल्या आगीनंतरचा फोटो

दुसरा भाग असतो नेमका जबाबदार कोण आणि त्याच्यावर कारवाईचा. प्रत्येक वेळी जो जबाबदार असतो त्याच्यावर कारवाई करण्यात आली आहे. आता जे मुंबई दहा वर्षांपूर्वी होती आणि आजची मुंबई याच्यात खूप फरक आहे.

मुंबई बदलली आहे, शहराचा पसारा वाढला आहे, हे कबूल आहे. पण त्यामुळं प्रशासनाचं शहराकडे दुर्लक्ष होतंय का?

मुंबई एक अतिशय दाट वस्तीचं शहर आहे, त्यामुळं इथं वेगळी आव्हानं आहेत. दाट वस्ती असल्यानं आगीचे बंब वेळेवर पोहोचणं हे आव्हान असतं. गर्दीतून मार्ग काढून आगीपर्यंत पोहोचणे, त्यातून लोकांना बाहेर काढणे अशी आव्हानं आग लागल्यावर समोर असतात. दुसरं म्हणजे सिस्टिम्स. आग लागू नये यासाठी ज्या सिस्टिम्स आपण बसवतो, ते कसं असावं हेसुद्धा मोठं आव्हान आहे.

शेवटी इतक्या मोठ्या शहरावर नियंत्रण ठेवणं, कोण कायदा पाळतो, कोण बेकायदेशीर कामं करतो यावर नियंत्रण ठेवणं हेच एक आव्हान आहे.

मग महापालिका यात काही बदल करणार का?

अग्निशमन विभागात आम्ही काही बदल करत...


अज्ञात मृतदेहावर अंत्यसंस्कार करताना

तेवढ्यातच फोन खणखणला. "शिवडीत अज्ञात व्यक्तीचा मृतदेह रस्त्यावर पडलाय. तुम्ही येता का?"

"माझ्या गाडीत तीन मृतदेह आहेत, मी प्रायव्हेट गाडी पाठवतो," असं म्हणत वारेंनी दुसरी गाडी घटनास्थळी पाठवून दिली.

ज्ञानदेव वारे मुंबई पोलिसांच्या शववाहिनीचे ड्रायव्हर आहेत. अज्ञात मृतहेदांवर अंत्यसंस्कार करण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर आहे. आज जरा घाई-घाईतच ते घरातून निघाले.

"आज पाच बेवारस मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करायचे आहेत," बाईकची किक मारताना वारे म्हणाले. या पाच मृत व्यक्तींमधील एका अज्ञात व्यक्तीचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला होता.

गेली 20 वर्ष सलग वारे बेवारस मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करण्याचं काम करत आहेत आणि कोरोना काळातही हे काम अविरत सुरू आहे.

"गेल्या वर्षभरात 500हून जास्त बेवारस मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार केलेत. यात 50 मृतदेह कोरोनासंसर्गामुळे झालेल्या अज्ञातांचे होते," असं वारे सांगतात.

दुपारी 12.30 च्या सुमारास वारेंनी ताडदेव पोलीस कॅम्पमधून शववाहिनी घेतली आणि निघाले मुंबईच्या केईएम रुग्णालयाकडे. "मी पुण्याचं काम करतोय. या मृतांचे नातेवाईक नसतात. मी त्यांच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े अंत्यसंस्कार करतो," वारे म्हणतात.

वारेंनी गेल्या 20 वर्षात 50 हजारांहून जास्त बेवारस मृतदेहांचे अंत्यसंस्कार केले आहेत. मुंबई पोलिसांचे सहआयुक्त (कायदा सुव्यवस्था) विश्वास नांगरे-पाटील यांनी वारेंच्या कामाबद्दल त्यांचं कौतुक करत, त्यांचा प्रशस्तीपत्रकही देऊन सन्मानही केला आहे. या सन्मानानंतर वारे म्हणतात, "माझ्या कामाचं चीज झालं."

अज्ञात मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार केले जातात

मुंबई पोलिसांच्या शववाहिनीवर वारेंची नेमणूक 2001 साली झाली. पहिल्या दिवसाचा अनुभव वारे सांगतात, "खूप भीती वाटली होती. मृतदेह कधीच पाहिला नव्हता. एक महिना झोप आली नाही. बेचैन झालो होतो. स्वप्न पडायची. भरपूर घाबरलो होतो."

पोलिसांच्या शववाहिनीवर काम करणाऱ्यांची पाच वर्षानंतर बदली केली जाते. तुम्ही बदली का नाही स्वीकारलीत? असं विचारल्यावर ते सांगतात, "मला हे काम आवडलं. मला पोलीस दलात नोकरी करायची आहे. मग हे काम काय वाईट? आपल्या हाताने सत्कार्य होतंय, म्हणून मी बदली नाकारली."

कोरोनाकाळात मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार करताना भीती वाटत नाही? विचारल्यावर वारे सांगतात, "भीती तर वाटतेच. कोव्हिडचे मृतदेह घेऊन येताना मला संसर्ग झाला तर? सोबत असलेल्यांना संसर्ग झाला तर? हा विचार सतत मनात असतो. माझ्यामुळे कुटुंबीयांना होण्याची भीती वाटते."

मुंबई पोलिसांच्या शववाहिनीवर वारेंसोबत मदतीसाठी दोन व्यक्ती मदतीसाठी ठेवण्यात आले आहेत. मुंबई पोलिसांची ड्युटी धकाधकीची! पेट्रोलिंग, गुन्ह्याचा तपास, नाकाबंदी दिवसरात्र फिल्डवरच. पण, वारे म्हणतात, या कामापेक्षा अंत्यसंस्काराच्या कामातच माझं मन रमतं.

ज्ञानदेव वारेंना मधुमेह आणि रक्तदाबाचा त्रास आहे. कोरोनासंसर्गात सहव्याधी असलेल्या रुग्णांना जास्त धोका आहे. अशावेळी काळजी कशी घेतात, यावर वारे सांगतात, "मला मधुमेह आहे. त्यामुळे खास काळजी घ्यावी लागते. हात वारंवार स्वच्छ करतो. मास्क कायम असतं. सॅनिटायझरची बाटली कायम सोबत असते. सर्व काळजी घेऊन मी माझं काम करतो."

अज्ञात मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार पोलिसांतर्फे केले जातात

वारेंची नेमणूक दक्षिण मुंबईत आहेत. केईएम, सायन, सर जे.जे मार्ग, नायर आणि टीबी रुग्णालयाची जबाबदारी त्यांच्यावर आहे. त्यामुळे वारेंचा नंबर प्रत्येक पोलीस स्टेशनमधील अधिकाऱ्यांना तोंडपाठ आहे.

"कोव्हिडमध्ये कोणी-कोणाशी बोलत नव्हतं. मी देखील घाबरलो होतो. लोक मरत होते. अज्ञात मृतदेह घेऊन जाणं, खूप जोखमीचं काम...