स्टीव्हन स्मिथ आणि जो रूट या कर्णधारांच्या नेतृत्वामध्ये यंदा मुकाबला रंगणार आहे.

क्रिकेटचा पहिला कसोटी सामना ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड या संघांमध्येच रंगला होता. 1877 मध्ये या सामन्याचं आयोजन झालं होतं.

मात्र तेव्हापासून या दोन संघांमधील मालिकेला अॅशेस मालिका म्हटलं जात नव्हतं. या दोन संघांमधील नऊ सामन्यांनंतर 'अॅशेस'चा उगम झाला.

1882 मध्ये ऑस्ट्रेलियाचा संघ एकमेव कसोटीसाठी इंग्लंडच्या दौऱ्यावर गेला होता. प्रसिद्ध ओव्हल मैदानावर हा सामना झाला.

त्यावेळी ऑस्ट्रेलिया ही इंग्लंडची वसाहत होती. घरच्या मैदानावर इंग्लंडचं पारडं जड होतं. मात्र या कसोटीत इंग्लंडवर पहिल्यांदाच घरच्या मैदानावर पराभवाची नामुष्की ओढवली.

गोलंदाजांना अनुकूल अशा ओव्हलच्या खेळपट्टीवर ऑस्ट्रेलियानं नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. मात्र इंग्लंडच्या गोलंदाजांनी ढगाळ वातावरणाचा पुरेपूर फायदा उठवत ऑस्ट्रेलियाचा फक्त 63 धावांत खुर्दा उडवला.

यष्टीरक्षक जॅक ब्लॅकहमनं सर्वाधिक 17 धावा केल्या. फलंदाज म्हणून कारकीर्दीची सुरुवात करणाऱ्या मात्र अल्पावधीतच गोलंदाज झालेल्या डिक बर्लो यांनी ऑस्ट्रेलियाला शंभरीही गाठू दिल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी नाही.

याच शब्दांमध्ये अॅशेस मालिकेची बीजं होती.

त्यांनी 31 षटकांपैकी 22 षटकं निर्धाव टाकताना केवळ 19 धावांच्या मोबदल्यात 5 बळी मिळवले. टेड पीअटेने 4 बळी घेत बर्लोला चांगली साथ दिली.

ऑस्ट्रेलियाला झटपट माघारी धाडल्यामुळे इंग्लंडचा आत्मविश्वास वाढला होता. मात्र ऑस्ट्रेलियाच्या गोलंदाजांनी पोषक खेळपट्टीचा फायदा उठवला आणि इंग्लंडच्या फलंदाजांचीही भंबेरी उडाली.

मात्र त्यातून सावरत त्यांनी शंभरी गाठली आणि अल्पशी आघाडी मिळवली. इंग्लंडचा डाव 101 धावांत आटोपला.

ह्यूज मॅसे यांच्या 55 धावांच्या खेळीच्या बळावर ऑस्ट्रेलियानं दुसऱ्या डावात 122 धावांपर्यंत मजल मारली. बिनबाद 66 वरून ऑस्ट्रेलियाची घसरगुंडी उडाली.

ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड या दोन्ही देशांतील खेळाडूंसाठी अॅशेस हा भावनिक क्षण असतो.

टेड पीअटेनं दुसऱ्या डावातही 4 बळी घेतले. इंग्लंडला विजयासाठी फक्त 85 धावांची आवश्यकता होती.

खेळपट्टी परिचयाची असल्यानं इंग्लंडला हे लक्ष्य आव्हानात्मक ठरणार नाही अशी चिन्हे होती. मात्र नियतीच्या मनात काही भलतंच होतं.

85 धावांचा पाठलाग करताना इंग्लंडची स्थिती 3 बाद 51 अशी होती. मात्र ऑस्ट्रेलियाचा वेगवान गोलंदाज फ्रेड स्पोफोर्थ यांच्या झंझावातासमोर इंग्लंडच्या फलंदाजांनी सपशेल शरणागणी पत्करली.

सामना जिंकण्याची चिन्हे असताना ओव्हल मैदानावर जमलेले चाहते उत्साहात होते. मात्र स्पोफोर्थचा वेग आणि स्विंगच्या किमयेसमोर इंग्लंड चीतपट झालं.

घरच्या मैदानावर दादागिरी गाजवणाऱ्या इंग्लंडच्या संघाला घरच्याच मैदानावर मानहानीकारक पराभवाला सामोरे जावं लागलं.

इंग्लंडचा डाव 77 धावांत आटोपला. क्रिकेटचे भीष्माचार्य म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या डब्ल्यू जी ग्रेस यांनी सर्वाधिक 32 धावा केल्या.

इंग्लंडच्या आठ फलंदाजांना दुहेरी धावसंख्या गाठता आली नाही. स्पोफोर्थ यांनी 28 षटकांत 15 मेडनसह केवळ 44 धावा देत 7 विकेट्स पटकावल्या. हॅरी बॉयलनं 3 विकेट्स घेत स्पोफोर्थला चांगली साथ दिली.

चाहत्यांना हा धक्का पचवणं जड गेलं. वसाहतीतल्या खेळाडूंनी मूळ साम्राज्याला दणका दिला. इंग्लंडच्या पराभवाची खरी चिकित्सा प्रसारमाध्यमांनी केली. 'द स्पोर्टिंग टाइम्स' या वृत्तपत्रानं या पराभवाचं वर्णन 'इंग्लंड क्रिकेटची मृत्यूघंटा' असं केलं.

हाच तो अॅशेसचा चषक

इंग्लंड संघाच्या सुमार कामगिरीच्या वर्णनाकरता स्वतंत्र मृत्यूलेख छापण्यात आला होता. रेगइनाल्ड शिर्ले ब्रुक्स...


स्टीव्हन स्मिथ आणि डेव्हिड वॉर्नरवर वर्षभराची बंदीची कारवाई करण्यात आली

क्रिकेट ऑस्ट्रेलियानं ही कारवाई केली आहे. दरम्यान पिवळ्या टेपसह बॉलची स्थिती बदलवणाऱ्या कॅमेरून बॅनक्रॉफ्टवर नऊ महिन्यांच्या बंदीची कारवाई करण्यात आली आहे.

हे प्रकरण उघड झाल्यानंतर स्टीव्हन स्मिथनं इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेतल्या राजस्थान रॉयल्स तर डेव्हिड वॉर्नरनं सनरायझर्स हैदराबाद संघाचं कर्णधारपद सोडलं होतं. बीसीसीआयनं या दोघांना आयपीएलच्या अकराव्या हंगामात खेळण्यावर बंदी घातली आहे. बीसीसीआयचे हंगामी सचिव अमिताभ चौधरी यांनी यासंदर्भात माहिती दिली.

बॉल टँपरिंगप्रकरणी आयसीसीनं स्टीव्हन स्मिथवर एका कसोटीची बंदी घातली होती. याव्यतिरिक्त त्याच्या मानधनातून 75 टक्के रक्कम कापून घेण्यात येणार आहे. बॅनक्रॉफ्टला समज देण्यात आली असून त्याच्या मानधनात कपात करण्यात आली.

क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने बॉल टेपरिंगप्रकरणी सक्त कारवाई केली आहे.

दरम्यान हे प्रकरण समोर आल्यानंतर क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने स्मिथ, वॉर्नर आणि बॅनक्रॉफ्ट या तिघांना मायदेशी पाठवण्याचा निर्णय घेतला होता. हे तिघं जोहान्सबर्गमध्ये होणाऱ्या चौथ्या कसोटीत खेळू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शकणार नाहीत. दरम्यान या तिघांच्या ऐवजी ग्लेन मॅक्सवेल, मॅट रेनशॉ आणि जो बर्न्स यांना संघात समाविष्ट करण्यात आलं आहे. संघाच्या कर्णधारपदाची धुरा यष्टीरक्षक फलंदाज टीम पेनकडे असणार आहे.

दरम्यान क्रिकेट ऑस्ट्रेलियानं प्रशिक्षक डॅरेन लेहमन यांना क्लिनचिट दिली आहे. दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यातल्या उर्वरित सामन्यांसाठी लेहमन प्रशिक्षक म्हणून कार्यरत असतील.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्टुअर्ट रॉबर्टसन

महेंद्रसिंह धोनीच्या नेतृत्वात टीम इंडियाने 2007 साली जिंकलेला ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकप आणि त्यानंतर वर्षभरात सुरू झालेली इंडियन प्रीमिअर लीग ही स्पर्धा यामुळे ट्वेन्टी-20 हा चटपटीत प्रकार भारतीय चाहत्यांनी आपलासा केला. पण टेस्ट आणि वनडे हे पारंपरिक प्रकार असताना ट्वेन्टी-20 प्रकार कोणी शोधून काढला? काही अंदाज तुमचा? ट्वेन्टी-20 प्रकाराचा जनक आहे स्टुअर्ट रॉबर्टसन.

दरवर्षी आयपीएल होतं, मोठ्या प्रमाणावर पैशाची उलाढाल होते. आयपीएलच्या धर्तीवर जगभरात अनेकठिकाणी लीग सुरू झाल्या आहेत. खेळाडूंना पैसा कमावण्याचं, गुणकौशल्य सिद्ध करण्याचं, प्रसिद्धीचं एक व्यासपीठ उपलब्ध झालं आहे.

मात्र ज्या माणसाने हा फॉरमॅट शोधून काढला तो माणूस प्रसिद्धीपासून दूर आहे. कोटीच्या कोटी उड्डाणांपासून तो लांब असतो. हे नाव तुम्ही फार ऐकलं नसेल. हे गृहस्थ कोण असा प्रश्नही तुम्हाला पडला असेल. क्रिकेटला नवा आयाम देणाऱ्या या गृहस्थांची ओळख करून देण्यासाठी हा लेखनप्रपंच.

2000च्या आसपास म्हणजे वायटूकेचा प्रश्न सुटल्यानंतरच्या काळात इंग्लंड क्रिकेट बोर्डाला चिंता भेडसावत होती. टेस्ट आणि वनडे मॅचेसची घटत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी लोकप्रियता. मैदानावर येणारे प्रेक्षक कमी कमी होत चालले होते. यामुळे बोर्डाला आर्थिकदृष्ट्या नुकसानाला सामोरं जावं लागत होतं.

हा डोलारा कोसळू नये म्हणून काय करता येईल याकरता बोर्डाने स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांच्यावर जबाबदारी सोपवली. रॉबर्टसन तेव्हा इंग्लंड क्रिकेट बोर्डाचे मार्केटिंग मॅनेजर म्हूणून काम करत होते. प्रेक्षकसंख्येत 17 टक्क्यांनी घट होणं ऐतिहासिक नव्हतं पण विचार करायला भाग पाडणारं होतं.

लोक टेस्ट आणि वनडे मॅचेसला येईनासे का झालेत हे समजून घेण्यासाठी रॉबर्टसन यांनी महत्वाकांक्षी मार्केट रिसर्च सर्व्हे करायचा ठरवला. 250,000 युरो इतकी प्रचंड रक्कम खर्चून हा सर्व्हे करण्यात आला. इंग्लंडमधल्या विविध सामाजिक स्तरांमध्ये हा सर्व्हे घेण्यात आला. नानाविध गोष्टी या सर्व्हेतून समोर आल्या.

ट्वेन्टी-20 चं स्वरुप

कोणी म्हणालं, टेस्ट मॅच पाच दिवस चालते. पाच दिवस रोज आठ तास कोण बघत बसणार? काही म्हणाले आम्हाला तिकीट परवडत नाही. काहींनी सांगितलं मॅचचं ठिकाण दूर पडतं. तरुण पोरं म्हणाली हा सीनियर सिटिझनसाठीचा खेळ आहे. आमच्या कामाच्या वेळी मॅच असते. काम सोडून मॅचला कसं येणार? अनेकांनी सांगितलं की मॅच बघण्यासाठी तुम्ही संबंधित क्लबचा, जिमखान्याचं मेंबर असणं अपेक्षित आहे. आम्ही मेंबर नाही, आम्ही कशी मॅच बघणार?

महिलांनी सांगितलं की मॅचच्या वेळी मुलांना कुठे ठेवणार? त्यांच्या विरंगुळ्यासाठी ग्राऊंडवर काहीच नसतं. काहीजण म्हणाले मॅच ही ग्रुपने बघण्याची गोष्ट आहे. पाच दिवस, आठ तास किंवा वनडे असेल तर अख्खा दिवस सगळ्यांना शक्य होत नाही. एकट्याने मॅचला जायला बोअर होतं. मार्केट रिसर्च सर्व्हेतून असे असंख्य प्रतिसाद आले. काही सकारात्मक, काही नकारात्मक, काही व्यवहार्य.

2003 मध्ये पहिल्यांदा ट्वेन्टी-20चा प्रयोग झाला.

रॉबर्टसन यांच्या हे लक्षात आलं की प्रेक्षकांचं आयुष्य बदललं आहे. वेगवान झालं आहे. थोड्या काळात आटोपेल आणि निर्णयही लागेल असं प्रॉडक्ट तयार करणं आवश्यक आहे.

एखादं कुटुंब पिकनिकला किंवा सिनेमा पाहायला गेलं तर तीन तास बाहेर असतं. त्या तीन तासात त्यांचं मनोरंजन होतं, मजा येते. त्या तीन तासात ती गोष्ट अनुभवून संपलेली असते. क्रिकेटची मॅचही तीन तासात आटपून तिचा निर्णय हाती आला तर...  मॅचचा वेळ कमी करायचा तर ओव्हर्सची संख्या कमी करायला हवी. तीन तासात मॅच संपायला हवी असेल तर 20-20 ओव्हर्सची इनिंग्ज करावी लागेल हे...


स्टॅच्यू ऑफ युनिटी : मराठी माणसानं घडवला सरदार पटेलांचा पुतळा

नर्मदा जिल्ह्यातील केवडिया कॉलनी परिसरातल्या शेतकऱ्यांसाठी मात्र हा मोठा विरोधाभास आहे - त्यांच्या गावातून जाणाऱ्या नदीच्या पात्रात तब्बल 2989 कोटींचा हा पुतळा आहे, मात्र त्यांच्या शेतात पाणी नाही.

काही शेतकऱ्यांची परिस्थिती तर इतकी भीषण आहे की सिंचनाच्या लाभाअभावी त्यांना एक वेळचं अन्नही मिळत कठीण झालंय.

या स्टॅच्यू ऑफ युनिटीपासून फक्त 10 किमी अंतरावर नाना पिपालिया हे गाव आहे. या गावचे 39 वर्षांचे शेतकरी विजेंद्र ताडवी यांना गेल्या तीन वर्षांपासून शेतीत उत्पन्न मिळत नाहीये.

शेतीतून पोट भरण्याची आशाही धुसर झाली, तेव्हा ताडवी पुतळ्याच्या बांधकामाच्या जागेवर ट्रॉली ड्रायव्हर म्हणून काम करू लागले. मात्र तरी ते प्रकल्पामुळे खूश नाहीत.

"अशा अजस्त्र पुतळ्याचं बांधकाम करण्यापेक्षा हा पैसा वापरून नर्मदा जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी काहीतरी करायला हवं होतं," असं ते बीबीसी गुजरातीशी बोलताना सांगतात. या परिसरातले शेतकरी सिंचनासाठी झगडत असल्याचंही ते म्हणाले.

ताडवी यांच्या शेतीच्या बाजूने एका छोटा कालवा जातो. या कालव्यामुळे त्यां... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चं मान्सूनवरचं अवलंबन कमी होईल, असं त्यांना वाटलं. मात्र असं काही झालं नाही. हे पाणी कधीच कालव्यात गेलं नाही.

त्यांचं गाव नर्मदा जिल्ह्यातील कर्जन धरणाच्या जवळ आहे. शासकीय अधिकाऱ्यांशी वारंवार संपर्क साधूनसुद्धा ताडवी यांना सिंचन कालव्यातलं पाणी मिळालं नाही.

त्यांच्यासारखे अनेक शेतकरी पाण्याचं दुर्भिक्ष्य सहन करत आहेत. ज्या ठिकाणी सिंचनाच्या सोयी पोहोचण्याची गरज आहे, त्या भागाला कमांड एरिया असं म्हणतात.

गेल्या काही दशकांपासून स्थानिक कार्यकर्ते ताडवींसारख्या लोकांची समस्या सांगण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. मात्र अजूनही परिस्थिती बदललेली नाही.

आदिवासी भागातील एक कार्यकर्ते लखन सांगतात की या 28 गावातील 15,000 पेक्षा अधिक लोक या समस्येला तोंड देत आहेत. यात बहुतांश शेतकरी आहेत.

इथल्या शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेताच्या बाजूच्या कालव्यातून पाणी जाताना दिसतं. मात्र ते पाणी वापरू शकत नाहीत, कारण कालव्यातलं पाणी ते त्यांच्या शेतात वळतं करू शकत नाहीत. त्यामुळे कधीकधी शेतकऱ्यांवर पाण्याची चोरी करण्याची वेळ त्यांच्यावर येते.

इथल्या बहुतांश शेतकऱ्यांना हा पाणी चोरण्याचा मार्ग अवलंबवावा लागतो, असं इथले दुसरे एक शेतकरी किशोर ताडवी सांगतात.

बीबीसी गुजरातीने नर्मदा जिल्ह्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना या प्रकरणी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. जिल्हाधिकारी R. S. निम्माना म्हणाले की शासन या समस्येत लक्ष घालत असून शेतकऱ्यांसाठी पाण्याची सोय केली जाईल.

नर्मदा जिल्हा: समस्यांचं आगार

गुजरात सरकारने 2016 मध्ये प्रकाशित केलेल्या मानवी विकास अहवालानुसार दारिद्र्यरेषेखाली असलेल्या 8.46 टक्के लोकांनाच फक्त जगण्यापुरतं अन्न मिळतं. अन्न सुरक्षा योजना असूनसुद्धा अनेक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. इथल्या कुटंबांना अनेक योजनांचा लाभ मिळत नाही, असंही एका अहवालात पुढे म्हटलं आहे.

2002 ते 2014 या काळात या भागात अनेक सर्वेक्षणं झाली. त्यात 72.13% कुटुंब गरीब असल्याचं लक्षात आलं.

हा जिल्हा 1997 मध्ये अस्तित्वात आला. 2011च्या जनगणनेनुसार या जिल्ह्याची लोकसंख्या सहा लाख आहे. यापैकी 89% लोक ग्रामीण भागात राहतात. या जिल्ह्यात अनेक आदिवासी कुटुंबं आहेत.

गुजरात राज्याचं लिंग गुणोत्तर 919 आहे तर या जिल्ह्याचं लिंग गुणोत्तर 961 आहे.

मुलींच्या प्राथमिक शिक्षणात या भागात सातत्याने घट झाली आहे. 2006-07 ते 2014-15 या काळात शाळेत मुलींच्या प्रवेशात...


स्टॅन स्वामी

बगाईचा भागातल्या त्यांच्या कार्यालयातून त्यांना अटक करण्यात आली. 83 वर्षांचे स्टॅन स्वामी त्यांच्या कार्यालयातल्याच एका खोलीत एकटे राहतात.

भीमा कोरेगाव प्रकरणामध्ये सहभागी होण्याचा त्यांच्यावर आरोप आहे. NIAने त्यांच्यावर दहशतवाद विरोधी कायदा - UAPA च्या अंतर्गतही गुन्हे दाखल केले आहेत.

1967मध्ये अस्तित्त्वात आलेल्या दहशतवाद विरोधी कायद्यामध्ये सध्याच्या मोदी सरकारने गेल्या वर्षी सुधारणा केल्या होत्या.

विरोधी पक्ष आणि समाजसेवी संघटनांचा याला प्रखर विरोध होता. या सुधारणेनुसार कोणतीही व्यक्ती वा संस्थेला दहशदवादी असल्याचं जाहीर केलं जाऊ शकतं.

आदिवासींच्या हक्कांसाठी पुढाकार घेणाऱ्या स्टॅन स्वामींवर UAPA सोबतच भारतीय दंड संहिता - IPC च्या अनेक गंभीर कलमांतर्गतही गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.

NIA ने या अटकेविषयीची माहिती जाहीर केलेली नसली तर बीबीसीकडे याविषयीची अधिकृत कागदपत्रं आहेत. NIA चे अधिक्षक अजय कुमार कदम यांनी स्टॅन स्वामींना अटक करण्यात आल्याला या कागदपत्रांतून दुजोरा दिलाय. या कागदपत्रांची एक प्रत स्टॅन स्वामींनाही देण्यात आली आहे.

स्वामींचे सहकारी पीटर मा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्टिन यांनी या अटकेच्या वृत्ताला बीबीसीशी बोलताना दुजोरा दिला.

पीटर मार्टिन म्हणाले, "NIAच्या अधिकाऱ्यांनी आम्हाला त्यांचे कपडे आणि सामान आणायला सांगितलं आहे. रात्रीतूनच हे सामान पोचवावं असं सांगण्यात आलंय. NIAची टीम त्यांना रांची कोर्टात सादर करणार आहे की थेट मुंबईला नेण्यात येणार हे अद्याप सांगण्यात आलेलं नाही. फादर स्टॅन स्वामींचं वय जास्त आहे आणि ते आजारी असतात, म्हणून आम्हाला त्यांची काळजी वाटतेय."

स्टॅन स्वामींच्या कार्यालयाबाहेर पोलीस

कशी करण्यात आली अटक?

गुरुवारी संध्याकाळी उशीराच्या सुमारास NIAचं पथक स्टॅन स्वामींच्या ऑफिसमध्ये पोहोचलं. या पथकाने त्यांची जवळपास अर्धा तास चौकशी केल्याचं झारखंड जनाधिका महासभेशी संबंधित असणाऱ्या सिराज दत्ता यांनी बीबीसीला सांगितलं.

यासगळ्या दरम्यान या पथकातल्या लोकांचं वागणं साध्या शिष्टाचाराला धरून नव्हतं. त्यांनी अटक किंवा तपासासाठीचं कोणतंही वॉरंट दाखवलं नाही.

चर्चेदरम्यान आणि त्यानंतरच्या कारवाईमध्येही कोणतीही पारदर्शकता बाळगण्यात आली नाही.

स्टॅन स्वामींना घेऊन हे लोक NIAच्या कॅम्प कार्यालयात गेले आणि त्यानंतर अनेक तासांनी स्वामींच्या अटकेचं अधिकृत पत्र देण्यात आलं.

NIA ने आपल्यावर लावलेले आरोप खोटे असल्याचं स्टॅन स्वामींनी दोनच दिवसांपूर्वी एका निवेदनाद्वारे म्हटलं होतं.

काय म्हणाले होते स्टॅन स्वामी?

27 - 30 जुलै आणि 6 ऑगस्टला NIAने जवळपास 15 तास चौकशी केली आणि त्यानंतरही त्यांना आपल्याला मुंबईला बोलवायचं होतं, असं स्टॅन स्वामींनी 6 ऑक्टोबरला म्हटलं होतं.

झारखंड जनाधिकार महासभेने युट्यूबवर प्रसिद्ध केलेल्या या व्हिडिओमध्ये स्टॅन स्वामी म्हणाले होते, "NIA च्या अधिकाऱ्यांनी या चौकशीदरम्यान माझ्यासमोर अनेक दस्तावेज सादर केले जे तथाकथितरित्या माझे माओवाद्यांशी असलेले संबंध जाहीर करतात."

ते पुढे म्हणाले, "या गोष्टी आणि ही माहिती NIA ला माझ्या कॉम्प्युटरमधून मिळाल्याचा दावा त्या लोकांनी केला.या गोष्टी छुप्या रीतीने माझ्या कॉम्प्युटरमध्ये टाकण्यात आल्या असून हा कट असल्याच मी त्यांना म्हटलं.  हे सगळे आरोप मी फेटाळतो."

"NIA च्या या शोधाचा मला आरोपी ठरवण्यात आलेल्या त्या भीमा कोरेगाव प्रकरणाशी काहीही संबंध नाही. माझे माआोवाद्यांशी संबंध असल्याचा खोटा आरोप सिद्ध करण्याचा NIA चा प्रयत्न आहे. मी याचाही इन्कार करतो."

"माझं इतकंच म्हणणं आहे की आज जे...


स्टेडियममध्ये ठेवण्यात आलेल्या याच त्या बाहुल्या

कोरोना व्हायरस संक्रमणामुळे जगभरात सगळीकडे लॉकडाऊनसारखी परिस्थिती आहे. अशावेळी स्टेडियममध्ये प्रेक्षक इतक्यात परततील अशी आशाही नाही. मग स्टेडियममधील रिकाम्या खुर्च्यांनी खेळाडूंचा उत्साह कसा वाढेल?

या प्रश्नाचं उत्तर दक्षिण कोरियातील फुटबॉल मॅचदरम्यान शोधण्याचा प्रयत्न एफसी सोल या फुटबॉल क्लबने केला. पण या क्लबचा कित्ता इतर क्लब गिरवतील याची खात्री थोडीच आहे.

झालं असं की, दक्षिण कोरियात फुटबॉल लीगच्या मॅचेस पुन्हा एकदा सुरू झाल्या आहेत. मात्र स्टेडियममध्ये प्रेक्षकांना परवानगी नाही. प्रेक्षक नसल्याची उणीव भरून काढण्यासाठी एफसी सोलने त्यादिवशी प्लॅस्टिकच्या बाहुल्यांना प्रेक्षक म्हणून बसवलं.

या मॅचचं लाईव्ह स्ट्रीमिंग झालं. ही मॅच पाहणाऱ्या फॅन्सना स्टेडियममध्ये प्रेक्षकांच्या जागी बाहुल्या ठेवलेल्या दिसल्या. यातील अनेक बाहुल्या या 'सेक्स डॉल्स' असल्याचा आरोप फॅन्सनी केला. प्रकरण वाढलं. 'एफसी सोल' मात्र जोर देत राहिलं की त्या सेक्स डॉल्स नसून दुकानात ठेवले जातात तसे 'प्रिमियम मॅनक्वीन्स' (पुतळे) आहेत. पण त्याचवेळी या क्लबने... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हेही मान्य केलं की, सेक्स डॉल्स तयार करणाऱ्या कंपनीकडून या बाहुल्यांचा पुरवठा करण्यात आला होता.

विशेष म्हणजे स्टेडियममध्ये ठेवलेल्या काही बाहुल्यांच्या हातात सेक्स वेबसाईटची माहिती देणारे फलक होते. दक्षिण कोरियामध्ये पोर्नोग्राफी साईटवर बंदी आहे.

मॅचदरम्यान काय घडलं?

रविवारी के लिग सीझनची पहीली फुटबॉल मॅच होती. ग्वांग्झु एफसी आणि एफसी सोल यांच्यात ही मॅच झाली.

कोरोना व्हायरस संक्रमण टाळण्यासाठी फुटबॉलचं मैदान रिकामं ठेवण्यात आलं होतं.

मॅचच्याआधी डाल्कम कंपनीने स्टेडीयममधील काही रिकाम्या खुर्च्यांवर बाहुल्या ठेवण्याचा प्रस्ताव दिला आणि एफसी सोलने तो मान्य केला. स्टेडियममध्ये ठेवण्यात आलेल्या 30 मॅनक्वीन्सपैकी 25 महिला बाहुल्या होत्या.

या फुटबॉल मॅचचे लाईव्ह प्रसारण पाहणाऱ्या फॅन्सनी सांगितलं की या बाहुल्यांपैकी बहुतांश बाहुल्या सेक्स डॉल्स वाटत आहे. त्यानंतर संबधित क्लबने इंस्टाग्राम आणि फेसबुकवर त्यासंदर्भात दिलगिरीही व्यक्त केली.

क्लबचे अधिकारी ली जी- हुन यांनी बीबीसीशी बोलताना, क्लबने डाल्कम कंपनीची पार्श्वभूमी आणि त्यांच्या उत्पादनाविषयी चौकशी केली नव्हती असं सांगितलं. पण क्लबने हेही सांगितलं की, डाल्कम कंपनीने त्या बाहुल्या प्रौढांसाठीचं प्रॉडक्ट नसून 'प्रिमियम मॅनक्वीन्स'च असल्याचं सांगितलं.

ली जी- हुन यांनी मान्य केलं की, त्या बाहुल्या या प्रेक्षकांसारख्याच भासत होत्या. पण त्यांच्या मनात हे चुकूनही आलं नाही की त्या सेक्स टॉईज असू शकतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


स्टेन ली

ली यांच्या पत्नी जोन यांचं गेल्या वर्षी निधन झाले होतं. ली यांच्या पश्चात मुलगी आहे.

ली यांची प्रकृती बिघडल्यानं त्यांना लॉस एंजेलिसमधील सीडर्स मेडिकल सेंटरमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. तिथे त्यांची प्राणज्योत मालवली.

कॉमिक्स लेखक असलेले स्टेन ली यांनी चित्रपट निर्माता, अभिनेता, प्रकाशक अशा विविधांगी भूमिका कारकीर्दीत समर्थपणे पेलल्या.

1961 मध्ये द फॅन्टास्टिक फोर हे सुपर हिरो असलेलं कुटुंब ली यांची निर्मिती. त्याला जोरदार प्रतिसाद मिळाला. स्पायडरमॅन, हल्क, एक्स मॅन, आयर्न मॅन, ब्लॅक पँथर, कॅप्टन अमेरिका, अँट मॅन हे सुपरहिरो त्यांनी तयार केले.

रविवारी, त्यांच्या फेसबुक पेजवर एका फोटो प्रसिद्ध करण्यात आला. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान प्लेराइट नावाने कार्यरत ली यांचा तो फोटो होता.

कोण होते ली?

रोमानियाहून आलेल्या ज्यू स्थलांतरित दांपत्याचा ली हा मुलगा. टाइमली पब्लिकेशन्सच्या कॉमिक्स सेक्शनमध्ये त्यांनी काम करायला सुरुवात केली. याचंच पुढे मार्वल कॉमिक्स असं रुपांतर झालं.

साधारण चार वर्षं ली यांनी गुन्हे, रहस्य यांच्या अंगानं तरुण वर्गाला लक्ष्य ठेऊन कॉमिक्स कथा लिहिल्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा.

चाळीसाव्या वर्षी त्यांनी कॉमिक्सला अलविदा करण्याचा निर्णय घेतला. मात्र पत्नी जोन यांनी ली यांना कॉमिक्स पात्रांची निर्मिती करण्याचं सुचवलं.

1961मध्ये जॅक किर्बी आणि ली यांनी संयुक्तपणे फॅन्टास्टिक फोरची निर्मिती केली.

ली यांची निर्मिती असलेला ब्लॅक पँथर हा अमेरिकेच्या कॉमिक्सविश्वातला पहिला कृष्णवर्णीय सुपरहिरो होता.

आपल्या कलाकारांना त्यांचं श्रेय देण्यासाठी ली ओळखले जात असत.

ली यांच्या कार्यकाळात एका वर्षात मार्वलच्या 50 दशलक्ष प्रती विकल्या जात असत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्टेफनी लॅब्बे

फिफा महिला वर्ल्डकप 2019मध्ये सोमवारी झालेल्या सामन्यात कॅनडाने कॅमरुनवर 1-0 असा विजय मिळवला. या सामन्यात स्टेफनीने तिच्या कारकिर्दीतला 30वा क्लीन शीट राखला. आजवर खेळलेल्या 62 सामन्यांपैकी 30 सामन्यात तिने क्लीन शीट राखला आहे. म्हणजेच तिच्या देशासाठी तिने खेळलेल्या एकूण सामन्यांपैकी निम्म्याहून अधिक सामन्यात तिने प्रतिस्पर्ध्यांना एकही गोल करू दिला नाही. ही एक सम्माननीय कामगिरी आहे.

मात्र, तिने 2018 साली पुरुषांच्या कॅलगरी फुटहिल या सेमी-प्रोफेशनल कॅनडीयन फुटबॉल क्लबमध्ये स्थान मिळवण्याचा प्रयत्न केला. त्यावेळी ती चर्चेत आली.

खरंतर गोलकीपर स्टेफनीने या क्लबमध्ये स्थान मिळवलंही होतं आणि स्पर्धेपूर्वीच्या मैत्रीपूर्ण सामन्यात ती खेळलीही होती. त्यातही तिने क्लीन शीट राखली होती. मात्र, त्यानंतर लीग अधिकाऱ्यांनी USL 'पुरुषांसाठीची स्पर्धा' असल्याचं म्हणत तिच्यावर बंदी आणली.

खेळाच्या वरिष्ठ स्तरावर असलेल्या लिंगभेदासमोर 32 वर्षांची स्टेफनी सध्या सर्वांत मोठं आव्हान आहे.

युथ लेव्हलच्या मिश्र संघासाठी (ज्या संघात स्त्री आणि पुरूष दोन्ही खेळाडू एकत्र खेळतात) अनेक राष्ट्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीय फुटबॉल संघटनांनी वयोमर्यादा आखून दिलेली असली तरी व्यावसायिक खेळात ती नाही.

लिंगभेदाचा सिद्धांत

मॅरिबेल डॉमिन्गेझ या मेक्सिकोच्या महिला फुटबॉलपटूने 2004 साली मेक्सिकोच्या पुरूषांच्या सेलाया फुटबॉल क्लबशी करार केला होता. या कराराला आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल नियामक संस्था असलेल्या फिफाने आक्षेप घेत नकाराधिकाराचा वापर केला. यावेळी दिलेल्या प्रतिक्रियेत फिफाने म्हटलं होतं, "पुरूष आणि महिला फुटबॉलमध्ये स्पष्ट फरक असणं आवश्यक आहे."

मॅरिबेल डॉमिन्गेझ

मेक्सिकोच्या फुटबॉल महासंघाने डॉमिन्गेझच्या बाजूने घेतलेला निर्णय फिफाने रद्द केला आणि फुटबॉलमध्ये लिंगभेद हा एक सिद्धांत होता, यावर भर दिला.

त्यावेळी फिफाने म्हटलं होतं, "लीग फुटबॉल आणि आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पुरूष आणि महिला सामने वेगळे होतात. यावरूनच हे स्पष्ट होतं. शिवाय खेळाचे कायदे आणि फिफाचे नियमही अपवादांना परवानगी देत नाहीत."

सर्वसामान्य जनतेचंही हेच मत दिसतं. शिवाय स्त्री आणि पुरूष यांचे शारीरिक गुणधर्म आणि क्षमता वेगळ्या असतात, असाही एक सर्वसामान्य युक्तीवाद केला जातो.

ऑलिम्पिकमधील बदल

काही खेळांमध्ये स्त्री आणि पुरूष यांच्या कामगिरीमध्ये बराच फरक दिसतो. आधुनिक ऑलिम्पिक युगात स्त्री आणि पुरूष यांच्या खेळातल्या गुणांचा अभ्यास करण्यात आला. या अभ्यासाचे परिणाम स्पोर्ट्स सायन्स मेडिसीन या जर्नलमध्ये प्रकाशित करण्यात आला. त्यात असं आढळलं की पुरूष खेळाडूची कामगिरी ही महिला खेळाडूच्या कामगिरीपेक्षा 40% अधिक असू शकते.

याशिवाय, जगातल्या बहुतांश ख्यातनाम खेळांमध्ये मिश्र सामने होत नाहीत.

ब्राझिलची फुटबॉलपटू मारता

उन्हाळी ऑलिम्पिक खेळात केवळ घोडेस्वारी आणि नौकानयन या दोनच स्पर्धांमध्ये महिला आणि पुरूष एकत्र दिसले. 2017 साली टेनिस आणि बॅडमिंटनमध्येही काही मिश्र सामने झाले. टोकियो 2020 ऑलिम्पिकमध्ये अथलेटिक, स्विमिंग आणि ट्रायथलॉन या स्पर्धांमध्ये मिश्र सामने आयोजित केले जातील, असं आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीने जाहीर केलंय.

मात्र, फुटबॉल या खेळात महिला आणि पुरूष खेळाडूंच्या कामगिरीत फारसा फरक दिसत नाही. किमान शास्त्रीयदृष्ट्या तरी. लिव्हरपूल जॉन मूल विद्यापीठात स्पोर्ट्स साइंटिस्ट असलेले पॉल ब्राडली यांनी महिला फुटबॉलपटूंचा बराच अभ्यास केला आहे. 2013 सालच्या उफा चॅम्पियन्स लीगमधले पुरूषांचे फुटबॉल सामने आणि महिलांचे फुटबॉल सामने यांचाही त्यांनी अभ्यास...


स्टॉकहोमजवळ राहणाऱ्या सुझान केम्प कोव्हिड-19 ची साथ येण्याआधी बऱ्यापैकी अॅक्टिव्ह लाईफस्टाईल जगत होत्या. सुझान त्यांचा पार्टनर, नातलग यांच्यासोबत रेस्टॉरेंटमध्ये जायच्या, मित्र-मैत्रिणींसोबत बुक क्लबमध्ये जायच्या. मात्र, एप्रिलपासून त्या फक्त 5 वेळा घराबाहेर पडल्या आहेत. ते सुद्धा घरात राहून सोशल अँक्झायटी आणि ऑब्सेसिव्ह कम्पल्सिव्ह बिहेव्हिअर वाढल्यामुळे.

तिशीतल्या केम्प कॉपीरायटर आणि विद्यार्थिनी आहेत. कोव्हिड-19 चा उद्रेक झाल्यापासून त्यांना सार्वजनिक वाहतुकीतून प्रवास करण्याची भीती वाटते. घरातली भांडीही त्या वारंवार स्वच्छ करतात. इतकंच नाही तर कोरोना विषाणूचं चित्र बघितल्यानंतर त्यांना घबराट होते.

त्या म्हणतात, "हा अतिरिक्त ताण मी यापूर्वी बऱ्यापैकी मॅनेज करायचे. महत्त्वाचं म्हणजे मी रडते. मला मी मरणार आहे, असं वाटत राहतं आणि मग मला रडू कोसळतं."

या सगळ्यांमुळे आपण खूप मागे ढकललो गेल्याची निराशा त्यांना दाटून येते. ओसीडीवर नियंत्रण मिळवून आयुष्य पूर्ववत होण्यासाठी बरीच वर्ष लागतील, अशी भीतीही त्यांना वाटते.

कोव्हिड-19 च्या या काळात आपल्यापैकी अनेकांची अँक्झायटी (चिंता) थोडी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाढली आहे. मात्र, काहींना मानसिक आरोग्याच्या तक्रारी जडल्या आहेत किंवा त्यात वाढ झाली आहे, हे सुझान केम्प यांच्या उदाहरणावरून स्पष्ट होतं. कोव्हिड-19 मुळे होणारे मानसिक परिणाम दूरोगामी असतील, अशी चिंता मानसोपचारतज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.

The Psychology of Pandemics पुस्तकाचे लेखक आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ ब्रिटीश कोलंबिया विद्यापीठात मानसोपचार विषयाचे प्राध्यापक स्टिव्हन टेलर म्हणतात, "जवळपास 10 ते 15 टक्के लोकांच्या मानसिक आरोग्यावर या जागतिक आरोग्य संकटाचा जबरदस्त परिणाम होणार आहे. त्यामुळे त्यांचं आयुष्य पुन्हा पूर्ववत होऊ शकणार नाही."

ऑस्ट्रेलियाच्या ब्लॅक डॉग इन्स्टिट्‌युट या मानसिक आरोग्यविषयक संशोधन करणाऱ्या स्वतंत्र संस्थेनेही अशाच प्रकारचा इशारा दिला आहे.

"काही लोकांना दीर्घकाळासाठी तणावाचा सामना करावा लागू शकतो," असं या संस्थेचं म्हणणं आहे.

तर युकेतल्या काही मानसिक आरोग्यविषयक तज्ज्ञांनी ब्रिटीश मेडिकल जर्नलमध्ये लिहिलेल्या लेखात कोव्हिड-19 चा शारीरिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांपेक्षा मानसिक आरोग्यावर होणारा परिणाम दीर्घकाळ टिकेल, असं म्हटलेलं आहे.

इतिहासातून धडा

यापूर्वी आलेल्या जागतिक साथी आणि आणीबाणीच्या प्रसंगांचासुद्धा लोकांच्या मानसिक आरोग्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. 2003 साली सार्सची साथ आली होती. त्यावेळी 65 वर्षांपेक्षा मोठ्या व्यक्तींच्या आत्महत्यांमध्ये 30 टक्क्यांची वाढ दिसून आली होती.

कुठल्याही संसर्गजन्य आजारात तो पसरू नये यासाठी क्वारंटाईन होणं गरजेचं असतं. मात्र, या क्वारंटाईन म्हणजेच विलगीकरणाचा मानसिक आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. उदाहरणार्थ- मानसिक तणावानंतरची लक्षणं (PTSD) दिसून येतात. नैराश्य येतं. निद्रानाश, अशा समस्या भेडसावू शकतात.

शिवाय, जागतिक अर्थव्यवस्थाच जेव्हा ढेपाळते तेव्हा येणाऱ्या आर्थिक असुरक्षिततेमुळेसुद्धा मानसिक आरोग्यावर विपरित परिणाम होत असतो.

याविषयी सविस्तर सांगताना अमेरिकेतल्या मेरिलँड इथल्या सेंटर फॉर स्टडी ऑफ ट्रॉमॅटिक स्ट्रेसचे सहसंचालक जोशुआ सी. मॉर्गनस्टेन म्हणतात, "ऐतिहासिकदृष्ट्या कुठल्याही आपत्तीचा अनेकांच्या मानसिक आरोग्यावर विपरित परिणाम होतो आणि शारीरिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांपेक्षा तो जास्त काळ टिकतो. इतिहासातून काही शिकण्यासारखं असेल तर ते हेच की संसर्गजन्य आजाराची साथ गेल्यानंतरही त्याचा मानसिक आरोग्यावर झालेला परिणाम टिकून...


स्टॉकहोममध्ये जमलेले सोशल डेमोक्रॅट्स पक्षाचे समर्थक.

मतमोजणी जवळपास पूर्ण झाली असून सत्ताधारी मध्यममार्गी डाव्या विचारांची आघाडी मध्यममार्गी उजव्या विचारसरणीच्या आघाडीपेक्षा किंचित फरकानं पुढे आहे. सत्ताधारी डाव्या पक्षांच्या आघाडीला 40.6 टक्के तर उजव्या पक्षांच्या आघाडीला 40.3 टक्के मतं मिळाली आहे.

स्वीडन डेमोक्रॅट्स (SD) या पक्षानं जवळजवळ 18 टक्के मतं मिळवली आहेत. मागच्या निवडणुकीत त्यांना 12.9% मतं मिळाली होती. त्यामुळे गेल्या बऱ्याच काळापासून चर्चा असलेली युती आता दृष्टिक्षेपात आहे.

स्वीडनमध्ये संसदेत पक्षांना त्यांच्या मतांच्या टक्केवारीच्या प्रमाणात प्रतिनिधित्व देण्याची Proportional representation ही पद्धत आहे. त्यानुसार प्रत्येक पक्षाला त्यांच्या संख्याबळानुसारच जागा दिल्या जातात.

दोन्ही मुख्य आघाड्यांनी SD पक्षाबरोबर सरकार चालवण्यासाठी नकार दिला आहे. असं असलं तरी इतर पक्षांशी बोलणी सुरू असल्याचं SDच्या नेत्याने सांगितलं.

"आम्ही संसदेत आमच्या जागा वाढवण्याचा प्रयत्न करू आणि पुढच्या काही काळात स्वीडनमध्ये जे होणार आहे, त्यावर आम्ही आमचा प्रभाव नक्कीच पाडू," असं जिमी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ओकेसा यांनी SD पक्षाच्या एका रॅलीत सांगितलं.

स्वीडिश निवडणुकांमध्ये मतविभागणी

एक पंचमांश किंवा अगदी एक चतुर्थांश स्वीडिश जनता आपल्या पक्षाला मत देईल, असा त्यांचा अंदाज होता. अनेक मतचाचण्यांचे कलही याच्या जवळपासच होते. मात्र प्रत्यक्ष निकालात त्यांना दर सहापैकी एका नागरिकाचं मत मिळालं.

सध्या सत्तेवर असलेल्या आघाडीचे प्रमुख मावळते पंतप्रधान स्टिफन लुव्हीयान आहेत. या आघाडीत सोशल डेमोक्रॅट्स आणि ग्रीन पार्टीचा समावेश आहे. त्यांना संसदेत डाव्या पक्षाचं समर्थन आहे.

मध्ययामार्गी उजव्या विचारसरणीची आघाडी चार पक्षांपासून तयार झाली आहे. उल्फ क्रिस्टरसन हे या पंतप्रधान पदाचे उमेदवार आहे. ते मॉडरेट्स पक्षाचे नेते आहे. त्यांच्या मते सत्ताधारी पक्षानं त्यांचा कार्यकाळ पूर्ण केला असून त्यांनी आता राजीनामा द्यावा.

जिमी ओकेसा

मात्र लुव्हीयान यांनी राजीनामा देण्यास नकार दिला आहे. त्यांनी पक्षाच्या एका रॅलीत सांगितलं, "संसद पुन्हा सुरू होईपर्यंत आमच्याकडे दोन आठवडे आहेत. मी शांतपणे पंतप्रधानपद म्हणून काम पाहणार आहे तसंच स्वीडनच्या निवडणुकीच्या व्यवस्थेचा आणि मतदारांचा सन्मान ठेवणार आहे."

सोशल डेमोक्रॅट्स आणि मवाळवादी पक्षांच्या मतांच्या प्रमाणात घट झाली आहे. कारण SD आणि इतर छोट्या पक्षांना आघाडी मिळाली आहे. मात्र काही ओपिनियन पोलनुसार SD पक्षाची कामगिरी घसरली आहे.

तज्ज्ञांच्या मते मध्यममार्गी उजव्या विचारसरणीच्या लोकांना आघाडी प्रस्थापित करणं जास्त सोयीचं आहे. त्यासाठी त्यांना बऱ्याच वाटाघाटी कराव्या लागतील हेही तितकंच खरं.

स्थलांतर हा निवडणुकीच्या प्रचाराचा मुख्य मुद्दा आहे. SD पक्षानं स्थलांतरावर कडक कारवाईची मागणी केली आहे. लुव्हीयान यांनी या प्रकाराला वर्णभेदी असं म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्ट्रॉबेरीत सुया आढळल्याने ऑस्ट्रेलियात तणाव निर्माण झाला आहे.

ऑस्ट्रेलियातल्या सहा राज्यांमध्ये स्ट्रॉबेरीचे असे बॉक्स आढळल्याने सर्वत्र भीतीचं वातावरण आहे. हा क्रूर आणि विकृत स्वरूपाचा गुन्हा आहे, असं ऑस्ट्रेलियाच्या एका मंत्र्याने सांगितलं.

सुई असलेली स्ट्रॉबेरी खाल्ल्याने एका माणसाला इजा होऊन रुग्णालयात दाखल करावं लागलं आहे.

स्ट्रॉबेरीचा पुरवठा करणाऱ्या विविध ब्रँड्सचे बॉक्सेस परत मागवण्यात आले आहेत. सावधानतेचा उपाय म्हणून आयात केलेल्या स्ट्रॉबेरीची विक्री तूर्तास थांबवल्याचं न्यूझीलंडच्या एका व्यापाऱ्याने सांगितलं.

ऑस्ट्रेलियाचे आरोग्यमंत्री ग्रेग हंट यांनी ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडच्या अन्न सुरक्षा प्राधिकरणाला या प्रकरणाच्या चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

हे घृणास्पद कृत्य सामान्य माणसाचं आरोग्य धोक्यात आणण्याचा प्रयत्न आहे अशा शब्दांत त्यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या. स्थानिक प्रशासनानंही याप्रकरणाची चौकशी करत आहे मात्र संशयित म्हणून कोणालाही ताब्यात घेण्यात आलेलं नाही.

फळांशी अशी छेडछाड केल्याचा प्रकार पहिल्यांदा गेल्या आठवड्यात क्वीन्सलँडमध्ये उघडकीस आला होता. त्यानंतर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याप्रकाराचं लोण न्यू साऊथ वेल्स, व्हिक्टोरिया, द ऑस्ट्रेलियन कॅपिटल टेरिटरी, साऊथ ऑस्ट्रेलिया आणि टास्मानिया या भागांमध्ये पसरलं.

एका ठिकाणी असं घडल्यानंतर अन्य ठिकाणी जाणीवपूर्वक तसंच करण्यात आल्याचं स्ट्रॉबेरी व्यापारी आणि पोलिसांचं म्हणणं आहे.

ऑस्ट्रेलियात स्ट्रॉबेरीत सुई आढळण्याचा विकृत प्रकार आढळला आहे.

या विचित्र प्रकारासंदर्भात माहिती देणाऱ्या व्यक्तीला 100,000 ऑस्ट्रेलियन डॉलर्सचं बक्षीस क्वीन्सलँड राज्य सरकारनं म्हटलं आहे.

स्ट्रॉबेरीत सुई टाकण्याचा प्रयत्न एखाद्या माथेफिरू कर्मचाऱ्याचं कृत्य असावं, असं क्वीन्सलँड स्ट्रॉबेरी उत्पादक संघटनेनं म्हटलं आहे. मात्र याबाबत असा काही अंदाज व्यक्त करणं घाईचं ठरेल, असं पोलिसांनी सांगितलं.

बेरी ऑब्सेशन, बेरी लिसिअस, लव बेरी, डॉनीब्रुक बेरीज, डिलाइटफुल स्ट्रॉबेरीज आणि ओअॅसिस या सहा ब्रँड्सना या विकृतीचा फटका बसला आहे.

दरम्यान, स्ट्रॉबेरी खाण्यापूर्वी कापून बघावी, असा सल्ला ऑस्ट्रेलियाच्या आरोग्य अधिकाऱ्यांनी नागरिकांना दिला आहे.

उत्पादनाचा हंगाम ऐन भरात असताना हा प्रकार घडल्याने यंदाच्या हंगामातल्या स्ट्रॉबेरीच्या खरेदी-विक्रीवर विपरीत परिणाम होण्याची भीती स्ट्रॉबेरी उत्पादकांनी व्यक्त केली आहे. स्ट्रॉबेरी व्यवसायाची उलाढाल 13 कोटी ऑस्ट्रेलियन डॉलर्स एवढी आहे.

न्यूझीलंडमध्ये निम्म्याहून अधिक स्ट्रॉबेरींचा पुरवठा करणाऱ्या फूडस्टफ्स या कंपनीने ऑस्ट्रेलियातून स्ट्रॉबेरी मागवणं तूर्तास थांबवलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्तनपानाचं प्रातिनिधिक चित्र

चीनच्या मियाओपाई व्हीडीओ वेबसाईटवर प्रसिद्ध झालेल्या एका व्हीडिओमध्ये एक दांपत्य आपल्या मुलीच्या उपचारासाठी आईचं दूध विकून 100,000 युआन (जवळजवळ 10 लाख रुपये) जमवत असल्याचं दाखवण्यात आलं आहे. त्यांच्या मुलीला अतिदक्षता विभागात ठेवण्यात आलं आहे, असं ते सांगत आहेत.

Sina Weibo या चीनमधल्या ट्विटरसारख्या प्लॅटफॉर्मवर हा व्हीडिओ 24 लाख लोकांनी पाहिला आहे तर 5000 लोकांनी यावर प्रतिक्रिया नोंदवल्या आहेत.

शेनझेन शहरातल्या बालोद्यानात हे जोडपं पैशाच्या बदल्यात स्तनपान करत असल्याचं या व्हीडिओमधून दिसत आहे. शेनझेन हे चीनमधील गुआनतोंग प्रांतातलं एक महत्त्वाचं शहर आहे.

"आमच्या जुळ्या मुलींपैकी एक मुलीला अतिदक्षता विभागात ठेवण्यात आलं आहे. तिच्या उपचारासाठी मी माझं दूध विकून त्वरित पैसा गोळा करत आहे. या मुलीवर शेनझेनच्या सरकारी हॉस्पिटमध्ये उपचार चालू आहे," असं संबंधित महिला सांगते.

त्या महिलेचे पती सांगतात, "आमची मुलगी एकदाची बरी झाली की तिच्यासाठी आम्हाला 100,000 युआन मोजावे लागतील, असं डॉक्टरांनी सांगितलं आहे."

अलीकडेच चीनच्या सरकारी आरोग्यसेवेवर सतत टीका होत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे. आरोग्य केंद्रांवर ताण वाढत असल्याचा आणि लोक अधिक पैसा देऊन तत्काळ उपचार घेत असल्याचा आरोप होत आहे.

सोशल मीडियावर याबाबत मोठ्या प्रमाणात सहानुभूती व्यक्त होत असून, सर्वत्र "दूध विका, मुलगी वाचवा," सारख्या कमेंट्स लिहील्या जात आहेत. या आईवडिलांना मदत करण्याचं आवाहनही सोशल मीडियावरून केलं जात आहे. "आम्हाला ते दिसले की आम्ही नक्की त्यांची मदत करू," असंही काही लोक म्हणत आहेत.

अशाच एका कमेंटला 3,000 हून अधिक लाईक्स मिळाले आहेत  - "समाजातले अत्यंत गरीब लोक आजारी पडले की त्यांना त्यांच्या मूलभूत हक्कांपासून वंचित राहावं लागतं."

पण काहीनीं या आईवडिलांच्या निर्णयावर कडाडून टीका केली आहे. "मदत मागण्याचा ही एक अश्लील पद्धत आहे," असं काहींना वाटतं. "तुम्ही निराश आहात, मदतीच्या प्रतिक्षेत आहात, हे समजू शकतो. पण असं दूध विकून तुम्ही आत्मसन्मान कसा कायम राखू शकता?"

अशा नकारात्मक टीकेला उत्तर देत एका व्यक्तीनं लिहिलं, "हे असहाय्य आईवडिलांचं त्यांच्या मुलांसाठी प्रेम आहे. इंटरनेटवर असली असभ्य भाषा करणाऱ्यांनो, एकदा हाही विचार करा की जर हे तुमचं मूल असतं तर तुम्ही कशाचा विचार केला असता - तुमचा आत्मसन्मान वाचवायचा की तुमच्या मुलाच्या जीवाचा?"

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्त्रिया आणि पुरुष यांच्यातला कोरोना संदर्भातला फरक फक्त कोण आजारी पडतं आणि कोण नाही इतकाच नाहीये तर याचा परिणाम त्यांच्या दीर्घकालीन आरोग्यावर आणि आर्थिक स्थैर्यावरही होतो.

मृत्यूदरातला फरक

कोरोना व्हायरसचा जेवढा अभ्यास केला गेलाय त्यातून ठळकपणे समोर आलेली एक गोष्ट म्हणजे या व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या स्त्रिया आणि पुरुषांच्या मृत्यूदरातला फरक. अमेरिकेत कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या महिलांच्या तुलनेत दुप्पट पुरुष मरण पावले आहेत, तर पश्चिम युरोपमध्ये 69 टक्के पुरुषांचा मृत्यू झाला आहे. आरोग्य मंत्रालयाने दिलेल्या आकडेवारीनुसार भारतात संसर्ग झालेल्या एकूण रूग्णांपैकी 76 टक्के पुरुष आहेत, तर मृत्युमुखी पडलेल्या लोकांपैकी 73 टक्के पुरुष आहेत.

पण मग असं का होत असेल? महिलांना खरंच पुरुषांच्या तुलनेत कोरोनाचा कमी धोका आहे का?

X क्रोमाझोमची मदत?

कोरोना व्हायरसचा महिलांना कमी धोका का असावा याचं स्पष्टीकरण देताना एक थिअरी मांडली जातेय, ती अशी की महिलांमध्ये असणाऱ्या X क्रोमोझोममुळे त्यांना कोरोना फॅमिलीतल्या व्हायरसेचा धोका कमी होत असावा. मानवी डीएनएची रचना अशी आहे की स्त्रियांमध्ये XX हे क्रोमोझ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोम्स असतात तर पुरुषांमध्ये XY.

याच अधिकच्या X क्रोमोझोममुळे महिलांचा इम्युनिटी रिस्पॉन्स पुरुषांपेक्षा वेगळा असतो. त्यांना दिलेल्या लसी जास्त परिमाणकारक ठरतात तर त्यांना झालेल्या संसर्गात त्यांची प्रतिकारशक्ती अधिक आक्रमकपणे काम करतो.

ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीत रोगप्रतिकार शक्ती या विषयाचे प्राध्यापक असणारे फिलीप गोल्डर म्हणतात, "कोरोना व्हायरससारखे व्हायरस शरीरात शिरल्याची जाणीव ज्या प्रोटीन्सला होते, आणि जे मग मेंदूला याची सुचना देतात, ते प्रोटीन्स X क्रोमोझोममध्ये जास्त असतात. महिलांमध्ये या क्रोमोझोमची संख्या दुप्पट असल्याने या रोगांना अटकाव करण्यासाठी महिलांची रोगप्रतिकारशक्ती लवकर कार्यान्वित होते."

जीवनशैलीचाही परिणाम

स्त्रिया आणि पुरुष यांना कोव्हिड -19 चा धोका कमी- अधिक प्रमाणात असल्याचं एक कारण त्यांची जीवनशैली असल्याचंही म्हटलं जातं. उदाहरणार्थ महिलांमध्ये पुरुषांपेक्षा ध्रूमपानाचं प्रमाण खूप कमी असतं. "त्यामुळे व्यसनाधीनतेमुळे कॅन्सर, श्वसनसंस्थेचे आजार किंवा हृदयरोग यांचा धोका वाढतो, ती शक्यता महिलांच्या बाबतीत नसते. तेच कारण कोरोना व्हायरसला लागू पडतं," गोल्डर नमूद करतात. WHO च्या आकडेवारीनुसार भारतात ध्रूमपान करणाऱ्या एकूण लोकांपैकी 70 टक्के पुरुष आहेत. चीनमध्ये 50 टक्के पुरुष धुम्रपान करतात तर धुम्रपान करणाऱ्या स्त्रियांची संख्या आहे फक्त 5 टक्के.

आर्थिक आघाडीवर महिलांचा बळी जाणार?

महिलांना कोव्हिड -19 आजाराचा पुरुषांच्या तुलनेत कमी धोका असला तरी त्यामुळे घडणाऱ्या इतर गोष्टींना त्या नक्कीच बळी पडणार आहेत. त्यातलीच एक महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आर्थिक आघाडी.

मिशेल टेरटिल्ट या जर्मनीतल्या माईनहाईन युनिव्हर्सिटीत अर्थशास्त्रज्ञ आहेत. सध्या त्या कोरोनाचं जागतिक संकट महिला आणि पुरुषांवर आर्थिकदृष्ट्या काय परिणाम करतंय यावर अभ्यास करत आहेत. त्यांच्यामते येत्या काही महिन्यात कोट्यवधी लोक बेरोजगार होणार आहेत आणि याचा महिलांवर जास्त परिणाम होणार आहे.

"एरवी मंदीचा फटका महिलांपेक्षा पुरुषांना जास्त बसतो कारण पुरुष बांधकाम, मॅन्युफॅक्चरिंग अशा अर्थव्यवस्थेला तोलणाऱ्या इंडस्ट्रीजमध्ये काम करत असतात. मंदीच्या फटक्यात पहिल्यांदा या इंडस्ट्रीजवर गदा येते. महिला मात्र शेती, शिक्षण, आरोग्य, हॉस्पिटॅलिटी आणि सेवा क्षेत्रात काम करत असतात त्यामुळे त्यांना झळ कमी बसते. पण कोरोनाच्या प्रादुर्भावाचा फटका याच...


स्त्रियांचा ऑरगॅझम म्हणजे परमोच्च सुखबिंदूची माहिती देण्यासाठी तयार करण्यात आलेल्या अल्गोरिदमबद्दल एका कंपनीने सारवासारव करण्याची भूमिका घेतली आहे.

या अल्गोरिदमवर सोशल मीडियावर टीका झाल्यानंतर कंपनीने अल्गोरिदमचा बचाव केला आहे आणि त्याबद्दल स्पष्टीकरण दिले आहे.

ही कंपनी सायप्रसमध्ये असून तिचं नाव रेलिडा लिमिटेड असं आहे. या कंपनीचा दावा होता की महिलेला ऑरगॅझम मिळाला किंवा नाही हे सांगता येण्याची शक्यता  86 टक्के आहे. त्यासाठी कंपनीने एक प्रोग्रॅम तयार केला आहे असं सांगण्यात आलं होतं.

त्याच्या प्रेझेंटेशनच्या स्लाइडस ट्वीटरवर शेअर केल्या गेल्या तेव्हा ती हजारो लोकांनी रिट्विट केली. याद्वारे आपल्याला सेक्स टेक उत्पादनं डेव्हलप करणाऱ्यांना मदत करायची होती मात्र लोकांनी ती भलत्याच गोष्टीला जोडली असं कंपनीचं म्हणणं आहे.

हे प्रेझेंटेशन ट्वीटरवर लिलो नावाच्या सेक्स टॉय तयार करणाऱ्या कंपनीच्या ब्रँड मॅनेजर स्टू नुगेंट यांनी शेअर केलं होतं. त्यांच्या कंपनीला हे प्रेझेंटेशन पाठवण्यात आलं होतं.

महिलांना परमोच्च सुखाची प्राप्ती होते हे जाणून घेण्याचा कोणताही विश्वसनीय मार्ग नाही असं या स्लाइ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डसमध्ये लिहिल्याची खात्री बीबीसीनं केली आहे.

अमूक टक्के स्त्रिया परमोच्च सुखाच्या बिंदूपर्यंत आपण पोहोचलं असं नाटक करतात असंही प्रेझेंटेशनमध्ये नमूद करण्यात आलं आहे.

 कंपनीची भूमिका

रेलिडा कंपनीनं आपलं एका प्रकल्पावर काम चालू असल्याचं सांगितलं. हे प्रेझेंटेशन प्रकाशित करण्यासाठी नव्हतं असं त्यांनी सांगितलं आहे.

हृदयाच्या ठोक्यांमध्ये होणाऱ्या परिवर्तनावर अल्गोरिदमचा सुरुवातीचा भर होता.

बीबीसीने कंपनीशी पत्रव्यवहार करून त्यांची भूमिका समजून घेण्याचा प्रयत्न केला.

बीबीसीला कंपनीने पाठवलेल्या इमेलमध्ये कंपनीने सांगितलं आहे की ऑरगॅझम हृदयाच्या ठोक्यांच्या गतीवर ओळखला जाऊ शकतो. तो होत असताना हृदयाच्या गतीमध्ये बदल होतो. पण अल्गोरिदम अजून सापडलेला नाही असंही त्यात लिहिलं आहे.

एका महिलेने इतर महिलांच्या भल्यासाठी हे केल्याचं त्यात म्हटलं आहे. या कॉम्प्युटर प्रोग्रॅमिंगला थेट कोणत्याही स्त्री पुरुषाला विकणार नसल्याचं कंपनीनं सांगितलं आहे. हा अत्यंत संवेदनशील विषय आहे. अशी माहिती महिलांचा तणाव वाढवू शकते असंही त्यात म्हटलं आहे.

त्यांनी नुगेंट यांचं ट्वीट अनैतिक असल्याचं सांगितलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


स्त्रियांनी दारू पिणं आताशा तितकं नवं, चमत्कारिक किंवा निषिद्ध राहिलं नसलं, तरी दारूच्या दुकानात स्त्रीने एकटीने जाऊन बाटली विकत घेण्याचे प्रसंग कमीच येतात.

तिला लाज वाटते का? अपराधीपणा वाटतो का? दारू मागितली तर दुकानदार आणि इतर ग्राहक काय म्हणतील, याची भीती वाटते का? या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं आम्ही स्वतः शोधायची ठरवली.

त्यासाठी आम्ही दोन ठिकाणी जायचं ठरवलं. एक - फक्त महिलांसाठीचं दारूचं दुकान. आणि दोन - पुरुषांमध्ये लोकप्रिय असलेलं दुकान.

आमच्या शोधयात्रेतला पहिला टप्पा होता दिल्लीच्या स्टार सिटी मॉलमधलं 'फक्त महिलांसाठी' असणारं वाईन शॉप. इथे फक्त स्त्रियांना प्रवेश आहे! सोबत स्त्री असेल तरच एखाद्या पुरूषाला या दुकानात प्रवेश मिळतो. इतर पुरुषांनी जनरल (म्हणजे जिथे पुरूषांचं राज्य आहे) अशा दुकानांतून जे हवं ते विकत घ्यावं!

या दुकाना मद्यविक्री करणारी देखील स्त्रीच आहे. पण आम्ही गेलो तेव्हा नेमक्या या बाई सुट्टीवर होत्या, त्यामुळे त्यांची भेट होऊ शकली नाही. आमचं स्वागत केलं ते प्रमोदकुमार यादव या विक्रेत्याने.

"हे या देशातलं एकमेव 'फक्त महिलांसाठी' असणारं दुकान आहे," प्रमोदकुम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ारांनी दावा केला.

ते आम्हाला दुकानात छान फिरू देतात. स्त्रियांसाठी असणाऱ्या या दुकानाची रचना छान आहे. कोणालाही आत घुसता येऊ नये, म्हणून मोठे काचेचे दरवाजे आहेत, जे बंद असतात.

निवांत बसून गप्पा मारण्यासाठी इथे अशी सोय आहे.

मैत्रिणींसोबत गप्पा मारत बसायला सोफा आहे. आणि इतर दारूच्या दुकानांमध्ये जी गोष्ट तुम्ही करू शकत नाही, ती तुम्ही इथे आरामात करू शकता - वेगवेगळ्या महागड्या मद्याच्या बाटल्या हाताळू शकता!

मॉलमध्ये जाऊन कपडे घेणं आणि इथे येऊन दारू विकत घेणं हे दोन्ही अनुभव सारखेच असतील, अशी काळजी या दुकानात घेतलेली दिसते. त्यामुळे आपल्या पसंतीचं मद्य शोधत फॅशन किंवा बॉयफ्रेंडबद्दल गप्पा मारणाऱ्या भरपूर मुली इथे दिसतात.

"हे दुकान जास्त चांगलं आणि सुरक्षित आहे, विशेषतः गर्दीच्या वेळेस. दुकानात गर्दी असेल तेव्हा पुरुषांसोबत दारू विकत घेण्याचा धोका का पत्कारावा?" इति विक्रेते प्रमोदकुमार.

बायका या 'फक्त महिलांसाठी' असणाऱ्या वातावरणातच सुरक्षित आहेत, असं अनेक जण गृहित धरतात.

"मला मुळातच 'फक्त महिलांसाठी' वाईनशॉप ही संकल्पना पटत नाही," नाव न छापण्याच्या अटीवर आमच्याशी बोललेल्या एक बाई म्हणाल्या. "तिथे जी विक्रेती आहे तिला दारूमधलं फारसं कळत नाही. तिची काही मदत होत नाही. म्हणूनच मी एखाद्या उच्चभ्रू पण सगळ्यांसाठी असणाऱ्या दुकानात जाते. निदान तिथे काम करणाऱ्या लोकांना मद्याविषयी माहिती तरी असते. ते मला मदत करू शकतात."

फोटो काढतो म्हटल्यावर प्रमोदकुमार यादवांनी आम्हाला मस्त स्माईल दिलं.

"दुसरं म्हणजे 'फक्त महिलांसाठी' असणारी दुकानं सुरक्षित असतात, हा दावा काही फारसा खरा नाही. तुम्ही आत सुरक्षित असालही, पण बाहेर आल्यानंतर तुम्हाला त्याच विचित्र नजरांचा सामना करावा लागतो. त्या नजरा जणू काही विचारत असतात की - एक बाई असून तुझी दारू विकत घेण्याची किंवा पिण्याची हिंमत झालीच कशी? जोपर्यंत ही पितृसत्ताक विचारसरणी बदलत नाही तोवर काही बदलणार नाही. स्त्रियांसाठी खास दारूची दुकानं काढण्यापेक्षा सामाजिक वातावरण त्यांच्यासाठी कसं अजून सुरक्षित होईल ते पाहा," असंही त्यांना वाटतं.

त्याच 'फक्त महिलांसाठी' असणाऱ्या दुकानात आम्हाला आलम खान भेटले. एका महिला साथीदारसोबत ते त्या दुकानात आले होते. त्यांच्या मते अशी दुकानं असणं चांगलं. "आजकाल बायका दारू प्यायला लागल्या आहेतच. त्यांना तर कुणी थांबवू शकत नाही. मग त्या दारू विकत...


स्त्रियांमध्ये पाळीदरम्यान कसे बदल होतात?

सुरुवातीच्या काळात एक प्रकारचा उन्माद होता. प्राचीन इजिप्तच्या वैद्यकीय किमायागारांपासून ते ग्रीसच्या तत्ववेत्त्यांपर्यंत, पुरषांनी या स्थितीवर हजारो वर्षं विचार केलेला आहे. सांगोवांगी चिन्हं फारच मोघम होती, यात चिंता आणि कामुक कल्पनाविलास हेसुद्धा होतं. पण एक गोष्ट नक्की होती की हे फक्त स्त्रियांच्याच बाबतीत होतं.

प्लेटो म्हणायचा की अशा प्रकारचा उन्माद हा गर्भधारणा न झालेल्या सुतकी गर्भाशयामुळे होत होता. त्यांच्या समकालीन लोकांचं म्हणणं होतं की असा उन्माद तेव्हाच होतो जेव्हा तो अवयव शरीरभर फिरत असतो आणि वेगवेगळ्या अवयवांमध्ये अडकून बसतो. या नंतरच्या विचाराने अगदी १९व्या शतकातदेखील पूल टाकले होते, जेव्हा ही व्याधी दूर करण्यासाठी स्त्रियांना व्हायब्रेटर द्वारे ऑरगॅझमचा अनुभव दिला जायचा.

आज सुद्धा स्त्रीच्या शारीरिक रचना तिच्या मेंदूला गोंधळात टाकू शकतात, असं मत पॉप्युलर कलचरचा अविभाज्य भाग आहे. एखादी स्त्री जर मूडी झाली असेल तर तिला 'महिन्यातले हे ते दिवस आहेत काय?' असं विचारलं जातं.

जर तिच्या मनात शारीरिक संबंधांविषयी उत्कट भावना निर्माण ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोत असतील तर ती कदाचित ऑव्ह्युलेट करत असेल, असं सांगितलं जातं.

हे सगळं अगदीच फोल नाही - काही स्त्रियांना खरंच त्यांच्या मासिक पाळीच्या पुढे-मागे जास्त चिंताक्रांत आणि चिडचिडं वाटतं. आणि हे सुद्धा खरं आहे की जेव्हा स्त्रीच्या गर्भात अंड तयार होतं, तेव्हा तिची शरीरसंबंध ठेवण्याची उत्कटता वाढते.

(अर्थात प्रत्येकच वेळी अशा वागण्याचा एकच अर्थ लावावा, असं नाही. हे लक्षात ठेवणं गरजेचं आहे की, स्त्रियांच्या तक्रारींचा संबंध 'उन्माद'सारख्या स्थितीशी आहे, असा संबंध जोडण्याच्या प्रवृत्तीमुळे घातक परिणाम होऊ शकतात.

पण हे अनेकांना माहिती नसतं की मासिक पाळीचा स्त्रियांच्या मेंदूवर चांगला परिणाम सुद्धा होत असतो.

सभोवतालचा अंदाज बांधण्यासारख्या कौशल्यांमध्ये स्त्रिया त्यांच्या मासिक पाळीनंतरच्या काळात खूप पटाईत होतात, असं दिसून आलं आहे. तीन आठवड्यांनंतर त्या अधिक चांगल्या संवाद साधणाऱ्या होतात. आणि सरते शेवटी, त्यांच्या मासिक पाळीच्या महिन्याच्या काही काळात त्यांच्या मेंदूचा आकार जास्त मोठा असतो.

म्हणजे नेमकं काय घडतं?

याचं मुख्य कारण रुष्ट गर्भाशय नसून महिन्याभरात वेगवेगळ्या प्रमाणात एस्ट्रोजन आणि प्रोजेस्टेरॉनचा स्त्राव करणारं अंडाशय आहे. या हार्मोन्सचं मुख्य काम गर्भाशयाच्या आतली बाजू म्हणजे लायनिंग जाड करणे आणि अंड केव्हा निर्माण करून सोडायचं, हे ठरवणे हे असतं. याचा खूप मोठा परिणाम स्त्रीच्या मेंदूवर आणि वागणुकीवर होतो.

१९३० पासून वैज्ञानिक मासिक पाळीचा अभ्यास करत आहेत. आश्चर्य म्हणजे हा अभ्यासाचा एक लोकप्रिय विषय आहे. आणि आता आपल्याला माहिती आहे की, सिगरेट सोडण्याच्या स्त्रीच्या क्षमतेपासून ते अगदी तिला रोज पडणारी वेगवेगळी स्वप्न यावर विचित्र परिणाम करणारं हा विषय आहे.

ज्ञानाचा हा डोंगर उपसण्याचं काम, स्त्रीच्या शरीरा बद्दल असणाऱ्या कुतूहलामुळे सुरु झालं नव्हतं. खरंतर, स्त्री आणि पुरुष हे वेगळे कसे आणि का याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न करताना, हा अभ्यास सुरु झाला.

उदाहरणार्थ, आपले मेंदू. स्त्री आणि पुरुषांच्या मेंदूच्या सुरकुत्यांच्या रचनेत सुद्धा फरक आहेत आणि वैज्ञानिकांचं म्हणणं आहे की हा फरक अगदी दोघांच्या हार्मोन्स पर्यंत दिसेल.      डरहम च्या विश्वविद्यालयातील न्युरो सायटिस्त मार्कस हौसमान म्हणतात, "Basically we jump on these natural fluctuations in sex hormone levels that we find," says Markus Hausmann, a...


स्त्रीवादाच्या वाटेवरून जाणाऱ्या कोणत्याही आधुनिक, मराठी साहित्यप्रेमी माणसाला गौरी देशपांडे हे नाव टाळून पुढे जाता येत नाही. तो एक अपरिहार्य टप्पा असतो, असंच तिचं लेखनकर्तृत्व आहे.

कादंबरी, कथा, भाषांतरं, कविता, ललितलेखन अशा अनेक माध्यमांतून केलेला मुक्तसंचार; रचनेचे अनोखे प्रयोग; विलक्षण मोहक भाषा; आणि लेखणीचा 'धीट'पणा अशा अनेक रास्त कारणांमुळे तर ती गाजलीच.

दुसरीकडे तिच्या सुधारकी कुटुंबाचा वारसा, तिचे ढगळ कुडते आणि आखूड केस, बिनधास्त वावर आणि तिची सर्वसाधारण मराठी बायकांपेक्षा थोडी जास्त असलेली उंची अशा अनेक साहित्यबाह्य कारणांमुळेही मराठीजनांना ती ठाऊक असते.

अत्यंत आवडती लेखिका

माझीही ती अत्यंत आवडती लेखिका. पण तिच्या बाबतीत माझी गोचीच होत असे. तिचे चाहते पुष्कळ दिसत. पण त्यांच्या गौरीप्रेमाचे उमाळे आणि कढ आणि कारणं बघून 'ई! मी नाहीये हां तुमच्यात,' असा फणा माझ्याकडून नकळत निघे.

'हस्तिदंती मनोऱ्यातल्या बेडरूमबद्दल तर लिहायची ती! त्याचं किती कौतुक करायचं?' असा निषेध करणारेही असत. त्यांच्यासमोर माझा 'मोडेन पण वाकणार नाही' असा बाणा. त्यामुळे हे इतकं सोपं, एकरेषीय नव्हतं.

म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला या लेखिकेबद्दल नक्की काय वाटतं हे तपासून बघायला मध्ये थोडा काळ जाऊ द्यावा लागला. कुणाला तिची ओळख करून द्यायची झाली तर मी काय सांगीन तिच्याबद्दल, या प्रश्नानं मला विचार करायला भाग पाडलं. तिचं पहिलं पुस्तक प्रकाशित होऊन तब्बल अडतीस वर्षं उलटून गेल्यानंतर सांप्रतकालातही ती तितकीच महत्त्वाची वाटत राहते ती कशामुळे - हा माझ्या मते कळीचा प्रश्न होता. त्या प्रश्नाच्या काठाकाठानं जात राहिले.

मी तिचं 'एकेक पान गळावया' वाचलं, तेव्हा मी जेमतेम कॉलेजच्या वयात होते. मला काही कळलं नव्हतं. पण हे जे काही आपण वाचतो आहोत त्यात काहीतरी जबरदस्त वेगळेपण आहे, इतकं मात्र जाणवलं होतं. ते असंच टिकमार्कून बाजूला पडलं.

मग 'थांग'मधल्या दिमित्री या नायकाचा थांबा लागला. यच्चयावत मराठी मध्यमवर्गीय नवतरुणांना आणि पुढेही नवतरुणच राहिलेल्या अनेकांना पडते, तशी दिमित्री-कालिंदीच्या प्रेमाची भूल मलाही पडली हे इथे निमूटपणे नमूद केलं पाहिजे.

साक्षात कृष्ण फिका पडेल असा तो नायक होता! सगळं काही न बोलताच समजून नेमकं, चतुर नि जागं करणारं बोलणारा; देखणा, तरुण, परदेशी. शिवाय विवाहित आणि विवाहबाह्य संबंधांचा मोह जाणणारा. आणि वर अप्राप्य! त्या दिवसांत माझ्या बरोबरीच्या पण साहित्यिक भानगडींपासून लांब असणाऱ्या मैत्रिणी प्रेमात पडल्या, पण मी काही प्रेमाबिमात पडले नाही - यातलं इंगित माझ्या आता लक्षात येतं. दिमित्रीच्या पासंगाला तरी कुणी पुरणार होतं का! ही भूल पुष्कळ टिकली.

'गौरीप्रेमामुळे आता मलाच थोडं शरमायला होतं'

गौरीच्या भारून टाकणाऱ्या, लखलखीत मराठी भाषेतली, इंग्रजी वळणाचा बांधाच तेवढा नेमका उचलून मिरवणारी एकेक पल्लेदार वाक्यं तेवढी आठवत राहिली. त्या दिवसातल्या माझ्या गौरीप्रेमामुळे आता मलाच थोडं शरमायला होतं. त्यातल्याच 'दुस्तर हा घाट'मधली नमू ज्याला प्रेम समजते, पण प्रत्यक्षात जी 'विषयपिपासा किंवा मदनविव्हलता' असते, तशातलंच ते माझं गौरीप्रेम. अल्पवयीन आणि अल्पकालीन अफेअरसारखं.

पुलाखालून थोडं पाणी वाहून गेल्यावर काही कारणानं पुन्हा 'एकेक पान गळावया' हाती आलं. तेव्हा मात्र तिच्या नायिका बघून मी चमकले. त्यातल्या तिन्ही कादंबरिकांची नावंही विलक्षण आहेत. 'कारावासातून पत्रे', 'मध्य लटपटीत' आणि 'एकेक पान गळावया'. स्त्रीच्या वाढीचे एकापुढचे एक तीन टप्पेच असावेत अशा, म्हटलं तर स्वतंत्र आणि म्हटलं तर एकसंध चित्राचा भाग असलेल्या गोष्टी.

निरनिराळ्या...


स्थलांतरित कामगार

मूळचे सोलापूरचे असलेले रोहित लाड कामानिमित्त पुण्यात राहतात. कोरोना व्हायरस आणि लॉकडाऊनमुळे सध्या ते पुण्याच्या हिंजवडी भागात अडकले आहेत.

सुरुवातीला लॉकडाऊन संपण्याच्या अपेक्षेने त्यांनी काही वेळ वाट पाहिली. पण लॉकडाऊनमध्ये दोन वेळा वाढ करण्यात आल्यानंतर त्यांचा संयम सुटत चालला आहे.

रिकामा होणारा खिसा आणि रोज येणारा आईचा फोन यांची जाणीव रोहित यांना गेल्या काही दिवसांपासून प्रकर्षाने होऊ लागली. त्यामुळे स्वाभाविकच आता त्यांना घरी जायची ओढ लागली आहे.

"सरकारने बाहेरच्या राज्यातील लोकांची व्यवस्था केली आहे. ते परत आपल्या गावी जाताना दिसत आहेत पण आमचं घर जवळ असून आम्हाला जाण्यासाठी अडचणी येत आहेत," असं लाड सांगतात.

रोहित यांच्यासारखे अनेक राज्यांतर्गत स्थलांतरित विविध शहरांमध्ये अडकले आहेत. बससेवा सुरू होण्याची शक्यता दिसत असतानाच त्यांच्या या आनंदावर विरजण पडलं. सध्यातरी शासनाच्या प्राधान्यक्रमात ही लोक नाहीत. त्यामुळे राज्यांतर्गत स्थलांतरितांचा वाली कोण, असा प्रश्न त्यांच्या मनात निर्माण झाला आहे.

मंत्र्यांची घोषणाबाजी आणि नागरिकांचा भ्रमनिरास

लॉकडाऊनचा दुसरा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टप्पा संपताना परराज्यातील स्थलांतरित मजुरांना गावी सोडण्याबाबत चर्चा होऊ लागली. मजुरांसाठी काही विशेष रेल्वे सोडण्यात आल्या.

दरम्यान, राज्यातील किंवा परराज्यातील नागरिकांना आपल्या मूळ गावी जाऊ देण्याचा निर्णय राज्य सरकारने घेतला आहे. त्यासाठी आपला अर्ज नोडल अधिकारी म्हणून नेमणूक करण्यात आलेल्या जिल्हाधिकाऱ्यांकडे दाखल करावा, अशी सूचना गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी केली.

पण ही माहिती देताना अर्ज नेमका ऑनलाईन करायचा की ऑफलाईन करायचा, याची माहिती योग्य प्रकारे देण्यात आली नाही. ट्वीटमध्ये गृहमंत्री देशमुख यांनी दिलेला 022-22027990 हा नंबर अनेकवेळा प्रयत्न केल्यानंतरही लागत नव्हता.

नंतर राज्यात आणि राज्याबाहेर जाण्यासाठी covid19.mhpolice.in याच लिंकवर अर्ज करावेत, असं शासनाने स्पष्ट केलं.

दरम्यान, मदत व पुनर्वसन मंत्री विजय वडेट्टीवार यांनी राज्यांतर्गत प्रवासासाठी 10 हजार बस सोडण्यात येतील, अशी घोषणा 6 मे रोजी केली होती.

"एसटीच्या तब्बल 10 हजार बसेसच्या मार्फत राज्यात अडकलेल्यांना त्यांच्या गावी मोफत सोडलं जाईल. यासाठी 20 कोटींचा खर्च अपेक्षित असून हा खर्च आपत्ती व्यवस्थापन, मदत-पुनर्वसन विभाग करणार आहे. प्रवाशांसाठी ही सेवा मोफत असेल," असं वडेट्टीवार म्हणाले.

एसटी

यामुळे राज्यांतर्गत स्थलांतरितांच्या स्वगृही परतण्याच्या आशा पल्लवित झाल्या होत्या. तेव्हापासून एसटीबाबत विचारणा होऊ लागली. पण याबाबत कोणतीही अधिकृत माहिती मिळत नसल्याने स्पष्टता नव्हती.

नंतर परिवहन मंत्री अनिल परब शनिवारी (9 मे) पत्रकार परिषदेत लोकांसमोर आले. सोमवारपासून राज्यांतर्गत स्थलांतरितांना त्यांच्या इच्छित स्थळी सोडण्यासाठी बससेवा सुरू करण्यात येणार असल्याची घोषणा त्यांनी केली.

ही सेवा पूर्णपणे मोफत असेल, याचा पुनरुच्चारही त्यांनी केला. यासाठी एसटीचं स्वतंत्र पोर्टल सोमवारपासून (11 मे) पासून सुरू  होईल. त्यासाठी पोलिसांच्या लिंकवरून परवानगी घेऊन अर्ज करता येतील, ही मोफत सेवा लॉकडाऊन संपेपर्यंतच म्हणजे 17 मेपर्यंतच असेल असं त्यांनी सांगितलं.

एसटी यू-टर्न घेऊन पुन्हा आगारात

परिवहन मंत्री परब यांनी सुरुवातीला सांगितल्याप्रमाणे, राज्याच्या महसूल आणि वने विभागाने राज्यातील स्थलांतरित मजूर, विद्यार्थी, यात्रेकरू आणि अन्य नागरिकांना एसटीने मोफत घरी सोडण्यात येणार असल्याचं परिपत्रक शनिवारी (9 मे) काढलं. पण हे परिपत्रक काढल्यानंतर काही...


स्थलांतरित कामगारांचं ट्रेन प्रवासाचं शुल्क प्रदेश काँग्रेस पक्ष भरेल, असं पक्षाध्यक्ष सोनिया गांधी यांनी जाहीर केलं. काँग्रेसने राजकीयदृष्ट्या योग्य पाऊल उचललं आहे, असं सगळ्यांना वाटलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मात्र यानंतर पहिल्यांदाच भाजप खासदार सुब्रमण्यम स्वामी काँग्रेसच्या बाजूने बोलताना दिसले. मात्र संध्याकाळ होईपर्यंत वेगळ्याच बातम्या समोर येऊ लागल्या.

रेल्वे राज्य सरकारकडून 15 टक्के रेल्वेभाडं घेत असल्याचं स्पष्ट झालं. अशाही बातम्या येऊ लागल्या की केवळ काँग्रेस प्रशासित राज्यांमध्येच प्रवाशांकडून शुल्क घेतलं जात आहे.

रेल्वेच्या वतीने आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्टीकरण दिलं. केंद्र सरकार किंवा रेल्वेने कामगारांकडून शुल्क घेण्याचा प्रस्ताव मांडलेला नाही. प्रवासी भाड्याच्या एकूण रकमेपैकी 85 टक्के रक्कम रेल्वे भरते आहे तर उर्वरित 15 टक्के राज्य सरकारने भरणं आहे.

मंगळवारी गृह मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, रेल्वेने आतापर्यंत 62 श्रमिक स्पेशल ट्रेन चालवल्या आहेत. या ट्रेन्सच्या माध्यमातून साधारण 70,000 स्थलांतरित कामगारांनी प्रवास केला आहे. आज अशा 13 ट्रेन सोडण्यात येणार ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहेत.

या सगळ्या वादामागे दोन परिपत्रकं आहेत.

गृह मंत्रालयाचं परिपत्रक भाजपचे राष्ट्रीय प्रवक्ते संबित पात्रा यांनी ट्वीट केलं. त्यानुसार या ट्रेनसाठी कोणतीही तिकीटं विकली जाणार नाहीत. सर्वसामान्य प्रवाशांना प्रवासाची मुभा नसेल, हे याद्वारे स्पष्ट झालं.

यासंदर्भातलं दुसरं परिपत्रक 2 मे रोजी रेल्वे मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलं. तिकीट विक्रीसंदर्भात यात एक अख्खा परिच्छेद आहे. परिपत्रकानुसार, ज्या राज्यातून श्रमिक ट्रेन सुटेल त्या राज्याला प्रवाशांची संख्या स्पष्ट करावी लागेल. ही संख्या 1,200च्या आसपास किंवा ट्रेनच्या क्षमतेच्या 90 टक्के असणं अपेक्षित आहे.

जिथून ही ट्रेन सुटेल, तिथे कामगारांच्या संख्येनुसार रेल्वे तिकिटं प्रिंट करून राज्य सरकारला देईल. राज्य सरकारतर्फे ही तिकीटं कामगारांना वाटली जातील. त्यांच्याकडून शुल्क घेण्यात येईल आणि राज्यातर्फे रेल्वेला जमा करण्यात आलेली रक्कम दिली जाईल.

रेल्वेच्या परिपत्रकात स्पष्ट म्हटलं होतं की तिकिटात स्लीपर, मेल एक्स्प्रेस अशा ट्रेनच्या मूळ शुल्कासह 30 रुपये सुपरफास्ट चार्ज आणि 20 रुपये अतिरिक्त द्यावे लागतील.

मात्र सोमवारी संध्याकाळी रेल्वेतर्फे 85 टक्के शुल्काचे पैसे दिले जात असल्याचं आरोग्य मंत्रालयाने ऑन रेकॉर्ड सांगितलं.

85 टक्के भाडं भरण्याचं सत्य

आम्ही रेल्वेशी निगडीत तज्ज्ञांशी चर्चा केली. त्यांच्या मते रेल्वे भाड्यात सुरुवातीपासूनच सब्सिडी दिली जाते. सरकारच्या दाव्यानुसार प्रवाशांना तिकिटात सबसिडी पुरवली जाते.

दुसरं म्हणजे तुम्ही कॅब बुक केलीत आणि तुम्ही ज्या ठिकाणी जात आहात तिथून परत येताना भाडं मिळण्याची शक्यता नसेल तर टॅक्सीवाला तुमच्याकडून डबल भाडं म्हणजेच परत येताना गाडी रिकामी आणण्याचं शुल्कही घेतो. त्याचप्रमाणे रेल्वे कोणत्याही राज्य सरकार किंवा स्वतंत्र यंत्रणेच्या विनंतीनुसार ट्रेन चालवतं तेव्हा ज्या अंतराकरिता रिकामी ट्रेन चालवली जाणार आहे, त्याचं भाडंही वसूल करते. मात्र कोरोना काळात रेल्वेने हे भाडं आकारलेलं नाही.

कोरोनाचा संसर्ग टाळण्यासाठी सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम पाळणं आवश्यक आहे. म्हणूनच ट्रेनच्या डब्याच्या मूळ क्षमतेएवढी माणसं प्रवास करत नाहीयेत.

1 मे रोजी लिंगमपल्लीहून हटियाकरता 24 डब्यांची ट्रेन रवाना झाली. ज्यामध्ये 1,200 माणसं होती. म्हणजेच प्रत्येक डब्यात साधारण 50 माणसं होती. लांब पल्ल्याच्या डब्याची प्रवासी क्षमता 72 आहे....


स्थलांतरितांचा लोंढा गावाकडे परतू लागला आहे.

श्रीमंत आणि मध्यमवर्गीयांचं साधरणत: असंच म्हणणं असतं, की कुठलीही साथ गरिबांच्या खांद्यावर बसून पाय पसरते. मात्र, इतिहास काही वेगळंच सांगतो. कोणतीही साथ ही अभिजन आणि उच्च वर्गाच्या माध्यमातून मध्यमवर्गीय आणि नंतर गरिबांपर्यंत साथ पोहचते.

अलाहबादमधील खेडेगावात राहणाऱ्या एका वयस्कर व्यक्तीशी मी फोनवर बोलत होतो. आमची चर्चा कोरोना आणि त्यासंबंधीच सुरू होती.

बोलता बोलता त्यांनी विचारलं, “कुठलीही महामारी गरिबांच्या खांद्यावर बसून येते की श्रीमंतांच्या?”

खरंतर त्यांचा हा प्रश्न माझ्यासाठी एखाद्या यक्षप्रश्नासारखा होता.

शहरातल्या कुठल्याही मध्यमवर्गीय माणसाला तुम्ही हा प्रश्न विचारलात, तर तो पटदिशी उत्तर देईल, “हे झोपड्यांमध्ये राहणारे लोक अस्वच्छ राहतात आणि दुसरीकडेही अस्वच्छता पसरवतात. यामुळंच वेगवेगळ्या साथी पसरतात.”

इतिहास काय सांगतो?

जगात आतापर्यंत आलेल्या मोठमोठ्या साथींचा इतिहास पाहिल्यास काहीसं धक्कादायक उत्तर सापडतं.

1650 ते 1800 या सालांदरम्यान पसरलेली प्लेगची साथ असो वा 1520 च्या दरम्यान कांजिण्या किंवा पिवळा ताप, रशियन फ्लू, एशियन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

फ्लू, कॉलरा, 1817 दरम्यानचा इंडियन प्लेग असो...या सर्व साथी पसरण्याचं मॅपिंग केल्यास लक्षात येईल, की या साथींचा पहिला कॅरिअर (विषाणू वाहक) श्रीमंत वर्गच होता किंवा श्रीमंतीकडे वळणारा एखादा मध्यमवर्गीय त्याचा कॅरिअर राहिलाय.

मग नेमका कुठला वर्ग जबाबदार?

या सर्व साथी साधरणत: जगाचा शोध घेऊ पाहणारे नाविक, काही व्यापारी, जहाज चालक किंवा जहाजावरील कर्मचारी, युद्धासाठी जाणारे किंवा युद्धाहून परतणारे सैनिक, पर्यटक, वसाहतवादाच्या प्रसादारम्यानच्या वसाहतवादी देशांच्या व्यापारी कंपन्या, त्यातील अधिकारी, कर्मचारी इत्यादींच्या माध्यमातून पसरत आल्या आहेत.

त्यानंतर संबंधित देशातील मध्यम वर्गाकडून खालच्या वर्गात किंवा इतर सामाजिक वर्गांमध्ये साथ पसरत जाते.

कोरोनाचा प्रसार कोणामुळे?

आता ज्या कोरोना व्हायरसला रोखण्यासाठी जगातील प्रत्येक देश संघर्ष करतोय, तो विषाणूसुद्धा परेदशी प्रवासाशी संबंधितांनीच पसरवलाय. त्यामध्ये काही पर्यटक, जगभरात हवाई प्रवास करण्याची क्षमता असणारा वर्ग, परदेशात काम करत असलेला वर्ग, जगभरात गायन करत फिरणारे गायक, काही आंतरराष्ट्रीय खेळाडू, काही मोठे नोकरदार, पंचतारांकित हॉटेलमध्ये पार्टी आयोजित करू शकणारा वर्ग, ग्रीस, स्वित्झर्लंड आणि फ्रांसमध्ये हनिमून साजरा करणारा वर्ग यांचा समावेश आहे.

स्थलांतरितांनी गावची वाट धरली आहे.

चर्चेदरम्यान माझ्या एका मित्रानं म्हटलं, “हा कोरोना व्हायरस सुद्धा अजबच आहे. विमान प्रवास करतो, मोठ्या हॉटेल्समध्ये थांबतो. जागतिकीकरण आणि नवउदारमतवादी अर्थव्यवस्थेचे सर्वाधिक फायदे उठवणाऱ्या काही लोकांच्या माध्यमातूनच आपल्या देशात पसरलाय.”

“याच लोकांमुळं टॅक्सी ड्रायव्हर, हॉटेलमधील वेटर, दुकानदार, सलूनवाले किंवा नोकरीसाठी घरापासून दूर शहरात आलेल्यांना लागण झाली. जर बारकाईनं पाहिलं तर लक्षात येईल, की वेगवेगळ्या समाजातील प्रभावशाली वर्गाकडून गरीब वर्गापर्यंत ही साथ पसरत गेलीये.”

बिहार, उत्तर प्रदेशहून कामासाठी मुंबई, पुणे किंवा दिल्लीत जाऊन झोपडपट्टीत राहणारा गरीब वर्ग कोरोना व्हायरसचा प्रथम वाहक नाहीये.

विषाणूचे प्रथम वाहक गरीब नाहीत

ज्यांच्या आयुष्यात आपल्याला अस्वच्छता दिसते, ज्यांना आपण आजारांचं कारण मानतो, ते कुठल्याच साथीचे प्रथम वाहक नसतात.

जगभरातील साथींचा प्रसार पाहता आपल्या कॉमन सेन्समध्ये एक आवश्यक बदल करण्यास प्रवृत्त करतात. गरिबांमुळं आजारांचा प्रसार होतो, ही...


स्थलांतरितांच्या कुटुंबांना आता एकत्रितपणे अटक केली जाईल असं या आदेशात नमूद केलं आहे. पण जर पालकांना अटकेत ठेवल्यामुळे मुलांवर वाईट परिणाम होणार असेल तर त्यांना वेगळंच ठेवलं जाईल.

मुलांना त्यांच्या पालकांपासून किती काळ दूर ठेवलं जाईल याचा उल्लेख मात्र या आदेशात नाही. तसंच ट्रंप यांचा आदेश कधी लागू होईल याबद्दल स्पष्टता नाही.

पाहा व्हीडिओः अमेरिकेतल्या त्या मुलांच रडणं आणि सरकारचं धोरण

ज्या कुटुंबीयांच्या अनेक सदस्यांना एकत्रितपणे अटक केली आहे ती प्रकरणं लवकरात लवकर निकालात काढण्याचाही उल्लेख केला आहे.

मुलांचा फोटो पाहून पाघळलो

आपल्या आई वडिलांपासून वेगळ्या झालेल्या मुलांचे फोटो पाहून मी पाघळलो आणि हा आदेश जारी केल्याचं ट्रंप यांनी सांगितलं.

आपल्या कुटुंबीयांपासून कुणीही वेगळं झालेलं त्यांना आवडत नाही असंही त्यांनी सांगितलं.

डोनाल्ड ट्रंप

प्रसारमाध्यमांच्या अहवालांनुसार मेलानिया, इवांका यांनी ट्रंप यांच्यावर या कायद्याबाबत नरमाईचं धोरण स्वीकारण्याबाबत दबाव टाकला होता.

ट्रंप यांच्या आदेशानंतर माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी फेसबुकवर एक पोस्ट लिहिली होती. त्यात स्थलांतरित... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांचं आणि पाहुण्यांचं स्वागत करण्यासाठी काहीतरी क्लृप्त्या लढवणं ही अमेरिकेची परंपराच आहे असं लिहिलं होतं.

आधी ट्रंप यांची भूमिका काय होती?

याआधी ट्रंप यांनी विरोधी डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या सदस्यांना त्यांच्या कामात अडथळे आणण्याचा आरोप केला होता.

त्यांनी स्थलांतरितांसाठी केलेल्या झिरो टॉलरन्स पॉलिसीचं समर्थनसुद्धा केलं होतं.

आपल्या देशात लाखो स्थलांतरितांना जागा देऊन युरोपियन देशांनी मोठी चूक केल्याचं ट्रंप यांचं म्हणणं होतं.

वादग्रस्त कायदा काय म्हणतो?

वादग्रस्त कायद्यानुसार अमेरिकेच्या सीमेवर अवैध पद्धतीनं घुसणाऱ्या लोकांवर कायदेशीर गुन्हा दाखल करून त्यांना तुरुंगात टाकण्यात येतं. अशा स्थलांतरितांना त्यांच्या मुलांना भेटू दिलं जात नाही आणि त्यांना वेगळं ठेवलं जातं.

या मुलांची काळजी डिपार्टमेंट ऑफ हेल्थ अँड ह्युमन सर्व्हिसेस तर्फे घेण्यात येते. याआधी योग्य ती कागदपत्रं सादर न करण्याऱ्या लोकांना न्यायालयात बोलावलं जात असे.

ट्रंप यांच्यामते अनेकदा समन्स पाठवूनसुद्धा हे लोक न्यायालयात उपस्थित राहत नसत. त्यामुळे गुन्हेगारी खटला दाखल करण्याचा नियम लागू करावा लागला होता.

नव्या कायद्यानुसार अवैधरीत्या सीमा ओलांडणाऱ्या लोकांना अटक केली जाईल. नव्या कायद्यात अमेरिकेची झिरो टॉलरन्स पॉलिसी आधीसारखीच लागू होईल असा उल्लेख केला आहे.

मुलांच्या छायाचित्रांमुळे वाढला वाद

जेव्हा साखळी लावलेल्या दारांच्या मागे असलेल्या मुलांची छायाचित्रं समोर आली तेव्हा या कायद्याबाबत वाद वाढला.

या फोटोंना पाहून मुलांना सांभाळणाऱ्या केंद्रांची तुलना छळ छावण्यांशी झाली. अमेरिकी सरकारच्या आकडेवारीनुसार 5 मे ते 9 जून दरम्यान तब्बल 2342 मुलं त्यांच्या आईवडिलांपासून वेगळी झाली आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्थानिक आणि जागतिक मीडिया ऑर्गनायजेशन्सचे फेसबुक पेजेस उपलब्ध नसल्याचं गुरुवारच्या (18 फेब्रुवारी) सकाळी ऑस्ट्रेलियन नागरिकांच्या लक्षात आलं.

इतकंच काय तर आरोग्य, आपात्कालीन आणि इतर सरकारी सेवांचे पेजेसही ब्लॉक करण्यात आले आहेत.

या पद्धतीची बंदीची कारवाई फेसबुकच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारी असल्याचं ऑस्ट्रेलियन सरकारनं म्हटलं आहे.

ऑस्ट्रेलियाच्या बाहेर असलेल्यांनाही फेसबुकवर ऑस्ट्रेलियाच्या कोणत्याच मीडिया ऑर्गनायजेशन्सची बातमी वाचता येत नाहीये.

ऑस्ट्रेलियात एक नवीन कायदा प्रस्तावित आहे. ज्यामध्ये तंत्रज्ञान कंपन्यांना बातमीशी संबंधित मजकुरासाठी पैसे मोजावे लागणार आहे. याला प्रतिसाद म्हणून फेसबुकनं हे पाऊल उचलल्याचं म्हटलं जात आहे.

"इंटरनेट कशा पद्धतीनं काम करतं, हे या कायद्यातून स्पष्ट होत नाही. तसंच यामुळे आमच्यावर चुकीच्या पद्धतीनं दंड बसणार आहे," असा युक्तिवाद गुगल आणि फेसबुकसारख्या कंपन्यांनी केला आहे.

पण, या कायदा पुढे चालू ठेवणार असल्याचं सरकारनं सांगितलं आहे. बुधवारी (17 फेब्रुवारी)  संसदेच्या खालच्या सभागृहात या कायद्याला मंजुरी देण्यात आली.

"याप्रक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ारची कारवाई म्हणजे आपल्या प्रतिष्ठेला किती हानी पोहोचू शकते, याचा फेसबुकनं काळजीपूर्वक विचार करायला पाहिजे," असं दूरसंचार मंत्री पॉल फ्लेचर यांनी एबीसीला सांगितलं.

फेसबुक असं का करत आहे?

ऑस्ट्रेलियातील स्पर्धा नियामकांनी सांगितल्यानुसार, तंत्रज्ञानातील दिग्गज कंपन्या आणि प्रकाशक यांच्यातील 'खेळाच्या मैदानात समतोल' राखण्यासाठी कायदे तयार केले आहेत.

पण फेसबुकच्या मते, "प्रकाशक आणि कंपन्या यांच्या नातेसंबंधांमधील वास्तविकतेकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या कायद्याशी जुळवून घ्या किंवा ऑस्ट्रेलियामध्ये आमच्या सेवांवर बातमीस परवानगी देणे थांबवा, अशाप्रकारची एकच निवड यातून करावी लागणार आहे."

वाईट अंतकरणानं आम्ही दुसरी गोष्ट निवडली आहे, असं फेसबुकनं ब्लॉग पोस्टमध्ये म्हटलं आहे.

ऑस्ट्रेलियन प्रकाशनं त्यांच्या फेसबुक पेजवरून कोणतीही लिंक पोस्ट किंवा शेयर करू शकत नाहीये. एबीसी सारखी राष्ट्रीय संस्था, द सिडनी, मॉर्निंग हेराल्ड आणि द ऑस्ट्रेलियन या वृत्तपत्रांचे लाखो फॉलोअर्स आहेत.

फेसबुकनं म्हटलं आहे की, "ऑस्ट्रेलियन प्रकाशकांना रेफरल्सद्वारे गेल्या वर्षी जवळपास 316 मिलियन डॉलर मिळवण्यास मदत झाली आहे. पण, बातम्यांमधून आम्हाला खूप कमी मिळकत आहे."

फेसबुक जो कंटेट घेणार किंवा ज्याची मागणी करणार, यासाठी फेसबुकवर या कायद्यांतर्गत कारवाई होणार असल्याचं कंपनीचे स्थानिक संचालक विलियम ईस्टन यांनी म्हटलं आहे.

सरकारी साईट्सबाबत काय झालं?

फेसबुकच्या या बदलत्या धोरणांमुळे ऑस्ट्रेलियन सरकारच्या वेगवेगळ्या संस्थांचे जसं की आपत्कालीन सेवा, आरोग्य विभाग यांचे पेजेसही बंद करण्यात आले.

याशिवाय धर्मादाय संस्था, राजकारणी, क्रीडा समूह आणि इतर स्वयंसेवी संस्थांनाही याचा फटका बसलाय.

याविषयी फेसबुकनं नंतर एक निवेदन प्रसिद्ध केलं. ज्यामध्ये म्हटलं की, या पेजेसवर 'अनवधानाने परिणाम झाला' आणि ती लवकरच पुन्हा कार्यान्वित केली जातील. असं असलं तरी यासाठीची डेडलाईन मात्र फेसबुकनं दिलेली नाहीये.

कंपनीच्या प्रवक्त्याने याविषयी सांगितलं की, "या कायद्यातील न्यूज कंटेट या संकल्पनेची व्यापक अशी व्याख्या कंपनीनं ग्राह्य धरली होती."

ऑस्ट्रेलियन लोक काय म्हणाले?

याप्रकारच्या बंदीमुळे ऑस्ट्रेलियन नागरिकांमध्ये संतापाचं वातावरण दिसून आलं.

कोरोनासारखा साथीचा रोग आणि राष्ट्रीय आपत्तीविषयीच्या बातम्या लोकांपर्यंत पोहोचवण्यात फेसबुकनं महत्त्वाची भूमिका निभावली...


स्थानिक पत्रकार नीरज झा यांनी या गावाला भेट दिली आणि कुटुंबीयांची भेट घेतली. मृतांमध्ये भीमा दास या व्यक्तीचा समावेश आहे. भीमा दासच्या वडिलांनी सांगितलं की माझ्या घरातले चार जण या घटनेत गेले.

भीमा दास यांचे वडील सांगतात, माझा मुलगा, माझी सून आणि दोन नातवंडं या दुर्घटनेत गेली आहेत असं त्यांनी सांगितलं.

या दुर्घटनेत मृत्युमुखी झालेले मोहन शर्मा यांच्या कुटुंबीयांच्या नातेवाईंकांनी सांगितलं की काही दिवसांपूर्वीच मोहन शर्मा गावी येऊन गेले. गेल्या मंगळवारीच ते पुण्याला परतले आणि आता ही बातमी आली. मोहन शर्मा यांच्या पाठीमागे पत्नी आणि दीड वर्षांचं मुलगा असा परिवार आहे.

मोहन शर्मांचे नातेवाईक

गावातले लोक आपल्या नातेवाईकांचे मृतदेह येण्याची वाट पाहत आहेत. पुण्याचे जिल्हाधिकारी नवलकिशोर यांनी सांगितलं की पीडितांचे मृतदेह हे विमानाने त्यांच्या गावी पाठवले जाणार आहेत.

कटिहारच्या जिल्हाधिकारी पूनम कुमारी यांनी देखील या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. पुण्याच्या प्रशासनाच्या आपण संपर्कात असल्याचं त्यांनी बीबीसी हिंदीला सांगितलं. पीडितांचे मृतदेह हे एअर अॅंबुलन्सने आणण्याची व्यवस्था केली जाणार आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े असं त्यांनी सांगितलं.

पुण्यात झालेल्या घटनेची चौकशी व्हावी असे आदेश मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले आहेत.

"कोंढव्यात घडलेल्या घटनेमुळे मला तीव्र दु:ख झालं आहे. मी पीडितांच्या दु:खात सहभागी आहे. जे लोक जखमी झालेत ते लवकरात लवकर बरे व्हावेत अशी मी प्रार्थना करतो. पुण्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना घटनेच्या चौकशीचे आदेश दिले आहेत", असं ट्वीट मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


स्थानिक पत्रकार भार्गव परिख यांनी दिलेल्या माहितीनुसार 15000 रुपयांच्या जामिनावर त्यांची सुटका करण्यात आली आहे. त्यांच्याबरोबर लालजी पटेल आणि ए.के. पटेल यांनाही जामीन मिळाला आहे.

हार्दिक यांच्यासह लालजी पटेल आणि ए. के. पटेल यांच्यावरही ठपका ठेवण्यात आला आहे. विसनगर कोर्टाने याबाबतची सुनावणी केली. या दोषींना दोन वर्षांची शिक्षा आणि 50 हजार रुपये दंड ठोठावण्यात आला आहे. या प्रकरणी एकूण 17 लोकांवर खटला दाखल करण्यात आला होता.

2015मध्ये सुरू झालेल्या पाटीदार आरक्षण आंदोलनादरम्यान हार्दिक पटेल आणि इतर पाटीदार नेते विसनगरचे तत्कालीन आमदार ऋषिकेश पटेल यांना आपल्या मागण्यांचे पत्रक देण्यासाठी गेले होते. त्या वेळी त्यांच्यासह पाच हजार लोकांचा जमावही होता.

हा जमाव हिंसक झाला आणि त्यांनी ऋषिकेश पटेल यांच्या कार्यालयात धुमाकूळ घातला. पटेल यांच्या कार्यालयात तोडफोड करत या जमावाने एक गाडी जाळली. तसेच एका पत्रकारालाही मारहाण केली.

विसनगर पोलिसांनी या प्रकरणी 17 जणांवर गुन्हा दाखल केला होता. त्यापैकी 14 जणांची निर्दोष मुक्तता करण्यात आली आहे.

"कोर्टाने हार्दिक यांच्यासह लालजी पटेल आणि ए.के.पटेल य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांना कलम 427 आणि कलम 435 अंतर्गत संपत्तीचं नुकसान करणं आणि जाळपोळ करणं यांसाठी दोषी ठरवलं आहे," असं सरकारी वकील चंदन गुप्ता यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

कोर्टाने दोषींना प्रत्येकी 50 हजार रुपयांचा दंडही ठोठावला आहे, अशी माहिती गुप्ता यांनी दिली. या दंडाच्या रकमेतून तत्कालीन आमदार ऋषिकेश पटेल यांना नुकसान भरपाईपोटी 40 हजार रुपये, तसंच आंदोलनादरम्यान ज्या व्यक्तीची गाडी जाळण्यात आली त्या व्यक्तीला एक लाख रुपये आणि जखमी झालेल्या पत्रकाराला 10 हजार रुपये देण्यात येणार आहे.

कोर्टाच्या या निर्णयाचा अभ्यास करून मगच आंदोलनाची पुढील दिशा आखण्यात येईल, असं हार्दिक पटेल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्थानिक प्रशासनानं बीबीसीसोबत बोलताना सांगितले की गंगा नदीमध्ये सापडलेल्या मृतदेहाची संख्या अंदाजे 40 इतकी आहे. पण स्थानिक पत्रकारांचं म्हणणं आहे की, त्यांनी स्मशानघाटावर याहून अधिक मृतदेह पाहिले.

या प्रकरणाचे जे फोटो समोर आले आहेत ते हृदयद्रावक आहेत. या मृतदेहांना जनावरं फाडून खाताना दिसत आहेत.

चौसाचे गटविकास अधिकारी अशोक कुमार यांनी बीबीसीला सांगितलं, "30 ते 40 इतके मृतदेह गंगेत सापडले आहेत. हे मृतदेह उत्तर प्रदेशातून वाहत इथपर्यंत आल्याची शक्यता आहे. मी घाटाशेजारी राहणाऱ्या नागरिकांशी चर्चा केली आहे, त्यांचं म्हणणं आहे की, हे मृतदेह इथले नाहीत."

स्थानिक काय म्हणतात?

पण स्थानिक पत्रकार सत्यप्रकाश प्रशासनाचा दावा मान्य करत नाहीत.

त्यांच्या मते, "सध्या गंगेच्या पाण्याला धार नाहीये. ही काही पुराची वेळ नाहीये. अशावेळी मृतदेह वाहून कसे काय येऊ शकतात?

"9 मेच्या सकाळी पहिल्यांदा मला याविषयी कळालं तेव्हा मी तिथं जवळपास 100 मृतदेह पाहिले. 10 मेला ही संख्या खूप कमी झाली. बक्सरच्या चरित्रवन घाटाला पौराणिक महत्त्व आहे आणि सध्या तिथं कोरोनामुळे मृतदेह जाळण्यासाठी जागा मिळत नाहीये. यामुळे ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोक 8 किलोमीटर अंतरावरील चौसा स्मशान घाटात मृतदेहांना घेऊन येत आहेत.

"पण या घाटावर लाकडांची काहीच व्यवस्था नाहीये. बोटीही बंद आहेत. त्यामुळे लोक मृतदेहांना गंगा नदीत असंच टाकून देत आहे. बोट चालत असेल तर काही लोक मृतदेहाला घट्ट बांधतात आणि गंगेच्या मुख्य धारेत सोडून देतात."

घाटाशेजारी राहणारे पंडित दीन दयाल यांनी स्थानिक पत्रकारांना सांगितलं, "या घाटावरून दररोज 2 ते 3 मृतदेह येत होते. पण गेल्या 15 दिवसांपासासून इथं दररोज 15 मृतदेह येत आहेत. गंगा नदीत  जे मृतदेह तरंगत आहेत ते कोरोना संक्रमित लोकांचे आहेत. या मृतदेहांना गंगा नदीत टाकू नका, असं आम्ही संबंधितांना सांगतो, पण लोक ऐकत नाहीत. प्रशासनानं इथं सुरक्षारक्षक ठेवला आहे, पण त्यांचं कुणी ऐकत नाही."

प्रशासनाचं काम सुरू

इथेच घाटावर राहणाऱ्या अंजोरिया देवी सांगतात, "आम्ही लोकांना असं करू नका म्हणू सांगतो. पण लोक म्हणतात की, तुमच्या घरच्यांनी आम्हाला लाकडं दिलीत का, जेणेकरून आम्ही त्यांचा वापर करून मृतदेहांना जाळू."

दरम्यान बक्सरचं प्रशासन या घाटावर जेसीबीच्या साहाय्यानं गड्डे खोदून मृतदेहांना पुरण्याची प्रक्रिया पूर्ण करत आहेत.

संपूर्ण बक्सर जिल्ह्याचा विचार केला तर इथं कोरोनाच्या रुग्णावर अंत्यसंस्कार करायचा म्हटला तर 15 ते 20 हजार रुपये खर्च येत आहे, असं स्थानिक पत्रकार सांगतात.

स्थानिक रहिवासी चंद्रमोहन सांगतात, "खासगी रुग्णालयात सामान्यांना लुटलं जात आहे. आता स्मशान घाटावर जाऊन ब्राह्मणाला पैसे देण्याइतपत पैसेही लोकांकडे राहिलेले नाहीत. रुग्णवाहिकेतून मृतदेह उचलण्याचे 2 हजार रुपये मागितले जात आहेत. अशात गंगा नदीची तेवढा सहारा आहे. म्हणून हे लोक गंगा नदीत मृतदेह टाकत आहेत."

बिहारमध्ये कोरोनाचा वाढता प्रादुर्भाव

बिहारमध्ये 9 मेपर्यंत कोरोनाचे 1,10,804 अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत. तर रिकव्हरी रेट 80.71 टक्के आहे. बक्सर जिल्ह्यात 1216 अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत, तर 26 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

बिहारच्या आरोग्य समितीनुसार, आतापर्यंत राज्यात 80,38,525 नागरिकांचं लसीकरण झालं आहे.  कोरोनाचे सर्वाधिक रुग्ण राजधानीचं शहर पटनामध्ये आहेत.

राज्य सरकारनं एचआरसीटी, रुग्णवाहिकेचे दर, हॉस्पिटल्सचे दर याविषयीच्या दरांचे नियम जारी केले आहेत, पण त्यांचं कठोरपणे पालन होत नाहीये.

बिहारमध्ये दररोज कोरोनाचे 10 हजार रुग्ण आढळत आहेत आणि 60हून अधिक जणांचा मृत्यू होत आहे. आतारपर्यंत...


स्थानिक वेळेनुसार संध्याकाळी सात वाजता चक्रीवादळाने जपानला लक्ष्य केलं. ताशी 225 किलोमीटर वेगाने हे वादळ आता पूर्व दिशेने सरकतं आहे.

वादळाच्या तडाख्यात एक व्यक्ती मृत्यूमुखी पडला आहे तर 60हून अधिक जण जखमी झाले आहेत.

वादळाची शक्यता लक्षात घेऊन, 740 लाख लोकांनी सुरक्षितस्थळी स्थलांतर करावं, अशा सूचना देण्यात आल्या होत्या. 50,000 तात्पुरत्या निवाऱ्यांमध्ये राहत आहेत.

जपानमधील रेल्वेसेवा स्थगित करण्यात आल्या आहेत. हजारहून अधिक फ्लाईट्स खंडित करण्यात आल्या आहेत. वारा आणि पाऊस यामुळे अनेक ठिकाणी वीजपुरवठा बंद करण्यात आला आहे.

जपानमध्ये सध्या रग्बी वर्ल्ड कप सुरू आहे. चक्रीवादळामुळे इंग्लंड-फ्रान्स आणि न्यूझीलंड-इटली हे सामने रद्द करण्यात आले आहेत.

चक्रीवादळाचा जोर जास्त असल्याने प्रचंड प्रमाणावर पावसाची शक्यता पाऊस जपानच्या विविध भागांमध्ये पडत आहे. पूर आणि भूस्खलनाचे प्रकार वारंवार घडत आहेत.

तागालोग या फिलीपिनी भाषेत हगीबिसचा अर्थ 'वेगवान' असा होतो.

वादळ धडकलेलं नसताना सुसाट्याच्या वाऱ्याने चिबा भागात वाहनांचं आणि घराचं नुकसान झालं आहे. यात एका जणाचा मृत्यू झाला आहे.

1958 मध्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ये आलेल्या कानोगावा चक्रीवादळानंतरचं हे सर्वांत शक्तिशाली वादळ ठरू शकतो. कानोगावाच्या प्रलयात तेव्हा 1,200 लोकांचा मृत्यू झाला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


स्नेहल काळभोर

21 वर्षांच्या स्नेहल काळभोर यांची खडकी ग्रामपंचायतीच्या सरपंचपदी निवड झाली आहे.

महाराष्ट्रातल्या 14 हजार 234 इतक्या ग्रामपंचायतींची निवडणूक नुकतीच पार पडली.

या निवडणुकीत तरुणांनी मोठ्या प्रमाणावर सहभाग नोंदवला आणि अनेक ठिकाणी तरुण उमेदवार जिंकूनही आले.

यापैकी एक आहेत स्नेहल काळभोर. 21 वर्षांच्या स्नेहल यांनी ग्रामपंचायत निवडणूक लढवली आणि आता त्यांची सरपंच म्हणून बिनविरोध निवड झाली आहे.

स्नेहल पुणे जिल्ह्यातल्या दौंड तालुक्यातल्या खडकी गावात राहतात.

आपल्या शिक्षणाचा वापर गावाचा विकास आणि महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी करणार असल्याचं स्नेहल यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं. स्नेहल सध्या एमसीएच्या दुसऱ्या वर्षात शिकत आहे.

"ग्रामपंचायतमधल्या सगळ्या महिला सदस्यांना सांगितलंय की, तुम्ही स्वत: ग्रामपंचायतीत यायचं, ग्रामपंचायतीचं काम कसं चालतं ते प्रत्यक्षात पाहायचं. फॅमिली मेंबर नॉट अलाऊडेड," स्नेहल सांगत होत्या.

राजकारणात नवीन आहात, मग निवडणुकीत तुमचा मुद्दा गावकऱ्यांना कसा पटवून सांगितला, असा प्रश्न विचारल्यावर त्यांनी सांगितलं, "माझ्या प्रतिस्पर्धी महिला उमेदवारांचं वय साठी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दरम्यान होतं आणि त्यांचं शिक्षण झालेलं नव्हतं. मी सुशिक्षित आहे, त्यामुळे ज्या काही शासकीय योजना लोकांपर्यंत पोहोचत नाही, त्या कशाप्रकारे त्यांच्यापर्यंत पोहोचवेन? महिला, तरुण आणि शिक्षण यासाठी मी काय करू शकते, हे मी लोकांना माझ्या प्रचारातून पटवून दिलं."

गावातील महिलांचं आरोग्य आणि तरुणांच्या शिक्षणासाठी प्राधान्यानं काम करण्याचा स्नेहल यांचा उद्देश आहे.

गावातल्या कोणत्या गोष्टी आहेत, ज्या बदलायच्या आहेत, असा प्रश्न विचारल्यावर त्या सांगतात, "गावातील महिला त्यांच्या आरोग्याची अजिबात काळजी घेत नाही. मासिक पाळीत या महिलांना सॅनिटरी पॅड मुबलक दरात द्यायचा माझा प्रयत्न असणार आहे. आमच्या गावातून बारामतीला विद्यार्थी शिक्षणाला जातात. पण, बस नसते. एक बस नऊ वाजता आणि दुसरी बारा वाजता. त्यामुळे खूप गर्दी होते. त्यामुळे बसची व्यवस्था करायची आहे."

पण, बरेचदा महिला सरपंच असताना कारभार त्यांच्या घरातील पुरुष बघताना दिसतात. आता तुम्ही स्वत: कारभार बघणार का, या प्रश्नावर त्यांनी सांगितलं, "मला इतर गावांना दाखवून द्यायचंय की, राजकारणात यायला महिलांना आरक्षणाची गरज नाही. महिला स्वत:हून राजकारण शिकू शकतात. आपली ग्रामपंचायत, राज्य, देश कसा चालतो, हे शिकू शकतात. आमच्या ग्रामपंचायतीतल्या सगळ्या महिलांना मी सांगितलंय की तुम्ही स्वत: यायचंय ग्रामपंचायतीत. काम कसं चालतं ते स्वत: बघायचं. फॅमिली मेंबर नॉट अलाऊडेड."

बऱ्याच ठिकाणी महिला सरपंचांना गांभीर्यांन घेतलं जात नसल्याचं चित्र आहे, यावर स्नेहल यांनी सांगितलं, "लोकांचा हाच दृष्टिकोन, हीच परिस्थिती बदलण्यासाठी मी राजकारणात आलेय. महिलांनी स्वत:ला सक्षम करण्याची आता खरी गरज आहे."

"महिलांसाठी शिबिरं, व्याख्यानं यांचं आयोजन करणार आहे. स्किल इंडियाच्या मार्फत तरुणींना जीवनकौशल्याचं प्रशिक्षण देणार आहे. तसंच वेगेवगळ्या क्षेत्रातील महिलांना गावात बोलावून तरुणी आणि पालकांना मार्गदर्शन करण्याची विनंती करणार आहे," स्नेहल यांनी पुढे सांगितलं.

आता सरपंच झालात. तुम्हाला भविष्यात आमदारकी किंवा खासदारकी लढवायची इच्छा आहे का, असं विचारल्यावर स्नेहल यांनी म्हटलं, "संधी मिळाल्यास नक्की पुढे जाईल. पण, सध्या तरी सरपंचपदाची माझ्यावर मोठी जबाबदारी आहे. त्यातून माझं खडकी गाव आदर्श कसं बनेल, ते केंद्र स्तरावर कसं जाईल, त्यासाठी मी प्रयत्न करणार आहे."

आजही ग्रामीण भागात राजकारण म्हटलं की...


स्नेहा सविंद्री फर्नांडो ईस्टर संडेच्या प्रार्थनेसाठी नेगोंबोमध्ये सेंट सेबॅस्टियन चर्चमध्ये गेली होती. तिच्या डोक्यात अनेक गोष्टी होत्या. आपल्या 13व्या वाढदिवसासाठी ती काही योजना आखत होती. आता तिला तो दिवस कधीच साजरा करायला मिळणार नाही.

"ती एका पक्ष्यासारखी होती. तिला नाचायला आवडायचं. अगदी कशावरही तिला नृत्य करायला आवडायचं. जर तुम्ही तिला कधीही डान्स करायला सांगितलं तर ती कायम एका पायावर तयार असायची," असं तिची आई निराशा फर्नांडो सांगत होत्या. स्नेहा, तिची आई, आमि शेजारी राहणारे एकत्रच ऑटोरिक्षात गेले.

नेगोंबोमध्ये झालेल्या हल्ल्यात अनेक बालकांचा मृत्यू झाला. स्नेहा त्यांच्यापैकी एक आहे. ज्यावेळी हा हल्ला झाला त्यावेळी चर्च आणि हॉटेलवरही हल्ला झाला होता.

चर्च आणि हॉटेलच का?

मी ज्या पीडितांशी बोलले त्या सगळ्यांनी मोठ्या प्रमाणात लहान मुलांचे मृतदेह पाहिले. या हल्ल्यात किती जणांचा मृत्यू झाला हे अद्याप स्पष्ट झालेलं नाही. मात्र या हल्ल्यात बालकांचा मोठ्या प्रमाणात मृत्यू झाला आहे, असं पोलिसांनी सांगितलं.

याचं कारण असं की चर्च आणि हॉटेलमध्ये हल्ला करणं सगळ्यात सोपं होतं, कारण सणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वारांचे दिवस असल्यामुळे हॉटेल्स भरली होती आणि चर्चमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोक येणार हे निश्चित होतं.

स्नेहाची आई निराशा त्यांच्या मुलीच्या फोटोकडे उदास नजरेने पाहत होत्या. त्यांच्या ओठाच्या वरच्या भागातही बाँबचे तुकडे घुसले होतो. त्याचा त्यांना वारंवार त्रास होतो. तिथे एक कायमचा व्रण तयार झाला आहे आणि या भीषण हल्ल्याची आठवण म्हणून तो सातत्याने सोबत राहणार आहे.

आम्ही तिला घरी दुवानी असं म्हणायचो. ती माझी पहिली मुलगी होती. मी तिला झोका देऊन झोपवायचे, मी तिला माझ्या हातात धरायचे. मी तिला इतकं प्रेमाने वाढवलं आणि आता ती कायमची निघून गेली.

त्या दिवशी निराशा आणि इतर लोक चर्चच्या अगदी समोरच्या भागात उभे होते. जेव्हा स्फोट झाला तेव्हा स्नेहाच्या शरीराच्या अक्षरश: चिंधड्या उडाल्या. त्यामुळे तिच्या शरीराचे अवशेष एका पेटीत बांधून आणावे लागले.

मी तिचा चेहराही पाहू शकले नाही, निराशा सुन्नपणे सांगतात.

नेगोंबोमधील एका हॉलमध्ये एक विदारक दृश्य दिसलं. तिथे एका बाजूला एक अशा चार शवपेट्या ठेवल्या होत्या. रशिनी प्रवीशा (वय 14), शालोमी हिम्या (वय 9) आणि शालोम शथिस्का (वय 7), अशा तीन भावंडांचे मृतदेह तिथे होते.

त्यांचे नातेवाईक प्रचंड हादरले होते. डोळ्यांनी जे दिसत होतं त्यावर त्यांचा विश्वास बसत नव्हता. तितक्यात एक ज्येष्ठ नातेवाईक तिथे आली आणि दु:खावेगाने कोसळली. "शालोम शालोम.." असा आक्रोश त्यांनी केला. त्या अगदी तिच्या शवपेटीवर कोसळल्याच.

"तू किती खोडकर होतीस. तू नेहमी आमच्या खोड्या काढायचीस, ऊठ गं बाळा, ऊठ..." अशा शब्दांत त्यांनी आपल्या दु:खाला वाट मोकळी करून दिली.

थोड्या वेळाने काही नातेवाईकांनी तिला तिथून उचलण्याचा प्रयत्न केला. मात्र त्यांचा आक्रोश काही केल्या थांबत नव्हता.

पहिली निष्पाप पिढी

मानसशास्त्रज्ञ निवेंद्र उदुमन यांच्यामते असं म्हणणं घाईचं ठरेल, कारण त्याचा सध्याच्या परिस्थितीत गैरवापर होऊ शकतो.

कारण काहीही असलं तरी या निष्पाप फोटोंनी जनतेचं लक्ष वेधून घेतलं. ही पिढी म्हणजे पहिली 'निष्पाप' पिढी आहे, असं म्हणता येईल. युद्ध, फाळणी, क्रूरता हा कधीच त्यांच्या दिनचर्येचा भाग नव्हता.

फुटीर तामिळ कट्टरवादी आणि सरकारमध्ये 30 वर्षं युद्ध सुरू होतं. ते संपूनही आता दहा वर्षं होतील. या गृहयुद्धामुळे देशभरात हिंसाचार झाला आणि दोन्ही बाजूंनी प्रचंड हिंसाचार झाला.

युद्धपूर्व काळातील पिढीने दोन रक्तरंजित उठाव...


स्पेन आणि जपानसारख्या 23 देशांची लोकसंख्या तर 2100 सालापर्यंत  जवळपास निम्म्यावर येऊ शकते.

याशिवाय, तोपर्यंत बहुतांश नागरिकांचं वय 80 च्या घरात असल्याचाही अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. त्यामुळे देशांच्या सरासरी वयातही वाढ होईल.

हे सगळं कशामुळे?

या सगळ्याचं प्रमुख कारण म्हणजेच प्रजनन दरातील घट.

एका महिलेकडून जन्माला येणाऱ्या अपत्यांच्या संख्येतील घट याला कारणीभूत आहे.

जर ही सरासरी 2.1 पेक्षा कमी होते, त्यावेळी लोकसंख्येत घट होऊ लागते.

1950 मध्ये जगभरात एका महिलेकडून जन्माला येणाऱ्या अपत्यांची संख्या सरासरी 4.7 इतकी होती.

युनिव्रहर्सिटी ऑफ वॉशिंग्टन इन्स्टिट्यूट फॉर हेल्थ मेट्रीक्स अँड एव्हल्यूशनमधील संशोधकांनी दिलेल्या माहितीनुसार 2017 मध्ये प्रजननक्षमतेचा दर 2.4 वर आला होता.

लॅन्सेट या वैद्यकीय नियतकालिकेत हा अहवाल प्रसिद्ध करण्यात आला होता. संशोधकांनी व्यक्त केलेल्या अंदाजानुसार, 2100 सालापर्यंत हा दर 1.7 पर्यंत घसरू शकतो.

अभ्यासानुसार, 2064 पर्यंत जगाची लोकसंख्या 970 कोटींपर्यंत पोहोचू शकते, पण त्यानंतर जगाच्या लोकसंख्येत घट व्हायला सुरू होईल. या दशकाच्या अखेरपर्यंत जगाची ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लोकसंख्या 880 कोटी इतकी असू शकते, असा अंदाज शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केला आहे.

ही महत्त्वाची बाब असून जगातील बहुतांश भागातील लोकसंख्येत नैसर्गिक घट पाहायला मिळेल, असं संशोधक प्रा. ख्रिस्तोफर मरे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

त्यांच्या मते, "याबाबत आपण कधीच विचार केला नव्हता, पण नक्कीच ही मोठी गोष्ट असू शकेल. हे अनपेक्षित आहे. यामुळे आपल्याला समाजाची पुनर्रचना करावी लागू शकते."

प्रजननदरात घट कशामुळे?

साधारणपणे प्रजननदरात घट हा शब्द ऐकल्यानंतर आपण त्याचा संबंध पुरूषातील शुक्राणूंची संख्या किंवा तत्सम गोष्टींशी जोडू लागतो.

पण या अहवालात हे कारण देण्यात आलेलं नाही.

संशोधकांच्या मते, बहुतांश महिला आता शिक्षण आणि रोजगार क्षेत्रात पुढे आल्या आहेत. शिवाय गर्भनिरोधक वस्तूंची उपलब्धता आता पूर्वीपेक्षा कित्येक पटींनी जास्त आहे. त्यामुळे महिला कमी अपत्य जन्माला घालण्याचा निर्णय घेऊ शकतात.

त्यामुळे एका अर्थाने प्रजनन दरात घट ही यशकथाच मानली जाऊ शकेल.

कोणत्या देशावर जास्त परिणाम?

जपानची लोकसंख्या 2017 मध्ये 12 कोटी 80 लाख इतकी होती. या शतकाच्या अखेरपर्यंत जपानची लोकसंख्या निम्म्यावर येऊ शकते. 2100 पर्यंत या देशाची लोकसंख्या 5 कोटी 30 लाखांच्या आसपास असू शकते, असा अंदाज आहे.

तर इटलीमध्ये सुद्धा अशाच प्रकारचा बदल पाहायला मिळणार आहे. इथं सध्या जवळपास 6 कोटी लोकसंख्या असून शतकाच्या अखेरपर्यंत इटलीची लोकसंख्या 2 कोटी 80 लाखांपर्यंत खाली येऊ शकते.

जपान, इटलीप्रमाणे स्पेन, पोर्तुगाल, थायलंड, दक्षिण कोरियासर इतर 23 देशांची लोकसंख्याही निम्म्यावर येणार आहे.

सध्या जगभरात चीनची लोकसंख्या सर्वात जास्त आहे. त्यांची लोकसंख्या 140 कोटींपर्यंत वाढत जाईल. हा आकडा गाठल्यानंतर चीनच्या लोकसंख्येत पुढे घट व्हायला सुरूवात होईल. 2100 पर्यंत चीनची लोकसंख्या 70 कोटी 32 लाखांच्या जवळपास असू शकेल.

त्यावेळी भारत जगभरातील सर्वात जास्त लोकसंख्येचा देश असू शकतो.

युकेची लोकसंख्या 2063 पर्यंत 7 कोटी 50 लाखांपर्यंत जाईल त्यानंतर 2100 पर्यंत हा आकडा किंचित घटून 7 कोटी 10 लाखांवर स्थिरावेल.

म्हणजेच, 195 देशांपैकी 183 देशांचा जन्म दर घटणं हा जागतिक मुद्दा बनणार आहे.

जन्मदर घटल्यानंतर कोणत्या समस्या?

लोकसंख्येतील घट ही पर्यावरणासाठी चांगली गोष्ट असू शकेल, कमी लोकसंख्येमुळे कार्बन उत्सर्जनात घट होईल, शेतजमिनी तयार करण्यासाठी होणारी...


स्पेन, ब्रिटन आणि युरोपातील इतर देशांमध्ये कोरोना व्हायरस संसर्गाची दुसरी लाट आल्यानंतर पुन्हा लॉकडाऊन करण्यात आला आहे. या पार्श्वभूमिवर महाराष्ट्रात नागरिकांनी सावधगिरी बाळगली पाहिजे अशी सूचना आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी केली होती.

आरोग्य विभागाच्या सूचना

कोरोना चाचणी करणाऱ्या प्रयोगशाळा सक्षमपणे सुरू ठेवाव्यात. दर दिवशी 10 लाख लोकसंख्येमागे किमान 140 तपासण्या कराव्यात.

जिल्हा आणि पालिका क्षेत्रात चाचणी केंद्र सुरु करावीत. याची माहिती जनसामान्यांना द्यावी.

'फ्लू' असलेल्या रुग्णांचा शोध घ्यावा. फिवर क्लिनिकच्या माध्यमातून लोकांच सर्वेक्षण करावं.

सूपर स्पेडर म्हणजे अनेक लोकांशी दिवसात ज्यांचा संपर्क येतो त्यांची वैद्यकीय तपासणी करावी.

सर्वाधिक जनसंपर्क असलेले उदाहरणार्थ छोटे व्यापारी आणि व्यवसायिक, घरगुती सेवा पुरवणारे, वाहतूक व्यवसायातील लोक, मजूर, सिक्युरिटी गार्ड, अत्यावश्यक सेवा पुरवणारे अशा व्यक्तीचं सर्वेक्षण आणि तपासणी महत्त्वाची आहे.

कोव्हिडची सौम्य लक्षणं असणाऱ्यांनी काळजी घ्यायला हवी.

आरोग्य विभागाला सतर्क केव्हा करावं

लेव्हल-1 : पॉझिटिव्ह रुग्णांची टक्केवारी 7 ट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्क्यांपेक्षा कमी असेल तर, पालिका आणि जिल्हा स्त्ररावर 5-7 रुग्णालयं कोव्हिड-19 साठी ठेवावीत

लेव्हल-2 : कोरोना संक्रमित रुग्णांची टक्केवारी 7-10 टक्क्यांमधे असेल तर, शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि प्रत्येक शहर प्रभाग आणि तालुका स्त्ररावर एक रुग्णालय कोव्हिड-19 साठी राखीव

लेव्हल-3 : तपासणीतील 11-15 टक्के रुग्ण कोरोनाबाधित आढळून आल्यास, आणखी 20 टक्के रुग्णालयं कोव्हिडसाठी

लेव्हल-4 : 16-20 टक्के रुग्ण पॉझिटिव्ह असतील तर, मल्टिस्पेशालिटी सुविधा असणारी सर्व रुग्णालयं कोव्हिडसाठी

औषध आणि ऑक्सिजनची उपलब्धता

ज्या क्षेत्रात संसर्ग जास्त होता त्या ठिकाणी किमान 50 टक्के औषध उपलब्ध असावीत. ऑक्सिजनच योग्य नियंत्रण करावं. ऑक्सिजन अपुरा पडणार नाही यावर लक्ष ठेवावं.

गंभीर रुग्णांना वैद्यकीय सेवा द्यावी.

रुग्णवाहिका सुसज्ज असाव्यात. लोकांना याबाबत माहिती देणं गरजेचं. गंभीर रुग्णांना उपचार देण्यासाठी रुग्णालयं सुसज्ज असावेत.

कोमॉर्बिड क्लिनिक

60 वर्षांवरील वक्तींना लोकांशी संपर्क शक्यतो कमी ठेवावा. मधूमेह, उच्चरक्तदाबाने ग्रस्त रुग्णांना मार्गदर्शन आवश्यक. या रुग्णांसाठी कोमॉर्बिड क्लिनिक सुरू करावं.

दिवाळीनंतर वाढणार रुग्णांची संख्या?

महाराष्ट्रात जवळपास सर्वच अनलॉक झालं आहे. त्यामुळे कामासाठी दिवाळीनिमित्त खरेदीसाठी मोठ्या संख्येने लोकं घराबाहेर पडले आहेत. यामुळे येत्या काळात कोरोनाग्रस्तांची संख्या वाढेल अशी भीती राज्य सरकारला वाटतेय. सरकारप्रमाणे डॉक्टरांनाही याचीच चिंता सतावते आहे.

मुंबईतल्या दादर येथे संध्याकाळी दिवाळीची खरेदी करण्यासाठी जमलेली गर्दी.

याबाबत बोलताना नागपूरच्या स्त्री-रोगतज्ज्ञ डॉ. लिना काळमेघ म्हणतात, "लोक मोठ्या संख्येने घराबाहेर पडताना दिसून येत आहेत. यामुळे डॉक्टरांना थोडी काळजी वाटू लागली आहे. मास्क कोरोना संसर्गापासून बचावाचा एक प्रभावी उपाय आहे. पण, मास्क आहे 100 टक्के सुरक्षा असं नाही. कारण आपण योग्य काळजी घेत नाही. त्यामुळे मास्क, सोशल डिस्टंसिंग आणि हात वारंवार धूणं याकडे लक्ष दिलं पाहिजे."

काय करतंय राज्य सरकार?

राज्यात कोरोना संसर्गाची दुसरी लाट येण्याची शक्यता असल्याने काही दिवसापूर्वी आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी टास्कफोर्स आणि डेथ ऑडिट कमिटीच्या सदस्यांशी चर्चा केली.

याबाबत बोलताना राज्याचे आरोग्यमंत्री म्हणाले, "थंडीमध्ये फ्लूसारखे आजार वाढतात. त्यामुळे...


स्पेनच्या एका कंपनीने याबाबत एक याचिका कोर्टात दाखल केली होती. सिगारेट ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची पगारकपात करण्याबाबत स्पेनच्या एका कोर्टाने कंपनीच्या बाजूने निकाल दिला आहे. त्यामुळे सिगारेट ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची पगार कपात करण्याचा अधिकार या कंपनीला प्राप्त झाला आहे.

या निकालाची अंमलबजावणी करणार असून कामाव्यतिरिक्त वेळ घालवणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा पगार कापत असल्याचं ऊर्जा क्षेत्रात कार्यरत असणाऱ्या गल्प या कंपनीनं म्हटलं आहे.

एखादी झटपट घेतलेला कॉफी ब्रेक असो किंवा सहकाऱ्यासोबत नाश्ता करण्यासाठी लागलेला वेळ, गल्पच्या धोरणांनुसार आता याचा पगार कापण्यात येत आहे. मागच्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये ही नियमावली लागू करण्यात आली होती.

कर्मचारी संघटनांनी या निर्णयाचा विरोध करत कंपनीला कोर्टात खेचलं होतं.

स्पॅनिश कायद्यांच्या नुसार, कंपनीसाठीच्या नियमावलीत बदल करण्यात आला आहे. कर्मचाऱ्यांच्या येण्या-जाण्याच्या वेळेची नोंदणी करणं अनिवार्य करण्यात आलं.

ही देखरेख कर्मचाऱ्यांची होणारी पिळवणूक रोखण्यासाठी तसंच कामातील लवचिकता वाढवण्यासाठी करण्यात आली होती.

एका आकडेवारीनुसार, स्पेनमध्ये 201... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

9 मध्ये तीस लाख तास ओव्हरटाईम करण्यात आलं. पण याचा मोबदला कर्मचाऱ्यांना मिळाला नाही. कर्मचाऱ्यांवर अतिरिक्त कामाचा ताण पडत असल्यामुळे तसंच त्यांना विनामोबदला ओव्हरटाईम करावं लागत असल्यामुळे त्यावर उपाय म्हणून वरील नियम लागू करण्यात आला.

पण या निर्णयाचा स्पेनमधील सुमारे 10 लाख धुम्रपानकर्त्या कर्मचाऱ्यांवर परिणाम झाला आहे.

कर्मचारी कार्यालयात कधी येतात, कधी जातात, या सगळ्यांची नोंद ठेवण्यात येऊ लागली. त्याद्वारे ते किती वेळ काम करतात याची आकडेवारी कंपन्या ठेवू लागल्या.

गल्प या कंपनीत आपल्या कामाच्या वेळेत जेवण करणाऱ्या किंवा सिगारेट ब्रेकसाठी बाहेर जाणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना पूर्ण दिवसाचा पगार देण्यात आला नाही. या कालावधीतले त्यांचे पैसे कापण्यात आले.

आता स्पेनच्या हाय कोर्टानेही सिगारेट, कॉफी किंवा नाश्त्यासाठी ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना त्या वेळेचे पैसे देण्यात येऊ नयेत, असा आदेश दिला आहे. त्यामुळे सिगारेट ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची पगारकपात होणार हे निश्चित.

एका आकडेवारीनुसार युरोपीय देशांमध्ये स्पेनचे कर्मचारी सर्वांत जास्त काम करतात. पोर्तुगाल किंवा इटली यांच्याप्रमाणे स्पॅनिश लोक आपला जास्तीत जास्त वेळ कार्यालयाच्या ठिकाणी घालवतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


स्पेनमध्ये बीबीसीच्या पत्रकार प्रतीक्षा घिल्डियाल

मार्चचा महिना होता. दिल्लीत हलकं ऊन पडलं होतं. मी घरीच बातमी बघत बसले होते. भारतात कोरोना विषाणूचं नुकतंच आगमन झालं होतं. लोक याबद्दल बोलत होते. पण राष्ट्रीय चर्चेच्या केंद्रात हा विषय अजून तरी आलेला नव्हता.

कोरोनाने भारतात हैदोस घातला तर त्याचं वार्तांकन आपण कसं करणार आहोत, हा विचार माझ्या डोक्यात घोळत होता. भारताची आरोग्य यंत्रणा तोकडी आहे. त्यामुळे हजारो लोकांचे जीव जाऊ शकतात, ही भीती होतीच.

तेवढ्यात माझा फोन वाजला. माझ्या वरिष्ठांचा फोन होता. त्यांनी मला विचारलं, "तू फ्लाईटने स्पेनला जाऊ शकतेस का?"

स्पेनमध्ये कोरोना विषाणूचा वेगाने फैलाव होत होता. ही साथ नियंत्रणात आणण्यासाठी तिथे नुकतीच लॉकडाऊनची सुरुवात झाली होती. तोवर स्पेनमध्ये सहा हजारांहून जास्त लोकांना कोरोनाची लागण झाली होती. तर जवळपास 200 जणांचा मृत्यू झाला होता.

भारताचा कोरोनाच्या खऱ्या रूपाशी अजून सामना झालेला नव्हता. मात्र, स्पेनला त्याने विळखा घातला होता. स्पेन आज जगातल्या सर्वाधिक कोरोनाग्रस्त देशांपैकी एक आहे आणि तिथे मृतांची संख्या 25 हजारांहूनही अधिक झालेली आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

चेहऱ्यावर मास्क बांधून आणि हँड सॅनेटायझरच्या बाटल्या सोबत घेऊन मी दिल्ली विमानतळावर पोहोचले. मार्चचा निम्मा महिना उलटून गेला होता आणि भारतात लोक अगदी सामान्यपणे वावरत होते. विमानतळावर जेमतेम निम्म्या लोकांनी चेहऱ्यावर मास्क घातले होते. सोशल डिस्टन्सिंगही फारसं पाळलं जात नव्हतं.

फ्लाईट प्रवाशांनी भरलेली होती. विमानात आम्हाला फूड पॅकेट्स देण्यात आले. माझ्या डोक्यात विचार आला कितीतरी लोकांनी मिळून हे जेवण बनवलं असणार आणि कितीतरी लोकांच्या हातातून ते इथपर्यंत आलं असणार. या प्लॅस्टिकच्या पिशवीतलं जेवण सुरक्षित असेल का?

माझ्या शेजारी बसलेल्या महिलेने घरूनच डबा आणला होता. तिने काही ते विमानातलं जेवण घेतलं नाही. मीही असंच केलं असतं तर... माझ्या मनात विचार तरळून गेला. मात्र माझ्या काळजीवर भुकेने मात केली आणि मी ते जेवणं खाल्लं.

माद्रीदमधल्या गर्दीच्या वेळेच्या थोडं आधी मी तिथे पोहोचले. कारने हॉटेलला जायला निघाले. मात्र रस्ता सामसूम होता. रस्त्यावर खूप कमी लोक दिसले. बसमध्येही दोन-तीनच प्रवासी होते.

यावेळी भारतात सगळं सामान्यपणे सुरू होतं. त्यामुळे माद्रीदला पोहोचल्यावर हे सगळं बघून मला जरा विचित्र वाटलं. मी हॉटेलवर माझ्या सहकाऱ्यांना भेटले आणि तिथून आम्ही भयाण शांतता पसरलेल्या या शहराच्या चित्रीकरणासाठी निघालो.

दुकानं आणि रेस्टॉरंट्स बंद होती. नेहमी वर्दळ असलेली पर्यटनाची ठिकाणंही ओस पडली होती. माझा स्पेनचा पहिला प्रवास असा असेल, याची मी कल्पनाही केली नव्हती.

मी माद्रीदमधले कॅफे आणि बार्सबद्दल बरंच ऐकलं होतं. मात्र, एका नव्याच जगात मी प्रवेश केला होता. चित्रिकरणादरम्यान माझ्या लक्षात आलं की अख्ख्या माद्रीदमध्ये एक कॉफीही मिळू शकत नव्हती.

स्पेनमधली परिस्थिती

पुढच्या काही दिवसात मी या 'न्यू नॉर्मल' परिस्थितीशी जुळवून घेतलं. हॉटेलमध्ये आम्हाला ऑर्डर केल्यावरच जेवण मिळायचं. जवळपास रोजच आम्हाला हॉटेल बदलावं लागायचं, कारण एकतर हॉटेल बंद व्हायचं किंवा बातमीसाठी आम्हाला दुसरीकडे जावं लागायचं. रोज सामान पॅक करणं आणि रोज हॉटेलमधून चेक आऊट करणं, या सगळ्या गडबडीत मी जवळपास प्रत्येक हॉटेलमध्ये कपडे किंवा सामानातलं इतर काहीतरी विसरत होते.

स्पेनमध्ये संक्रमणाचं प्रमाण वेगाने वाढत होतं. त्यामुळे सुरक्षित राहण्याचा आम्ही सगळे पुरेपूर प्रयत्न करत होतो. अनेकजण घरातच होते. मात्र, आमच्या व्यवसायामुळे आम्हाला रोजच विषाणूचा...


स्पेनमध्ये हजारो महिला रस्त्यावर उतरल्या आहेत.

स्पेनच्या प्रसिद्ध बैलांच्या शर्यतीदरम्यान एका 18 वर्षींय मुलीवर झालेल्या सामूहिक बलात्काराच्या प्रकरणातील पाच आरोपींवर फक्त लैंगिक छळाचा ठपका ठेवण्यात आला.

'वोल्फ पॅक गँग' या नावानं स्वतःची ओळख करून देणाऱ्या आरोपींवर फक्त लैंगिक छळाचा आरोप लावण्यात आल्यानं अनेकांचा संताप अनावर झाला आहे.

पोलिसांच्या माहितीनुसार, या पाच जणांनी पीडित तरुणीला एका कोपऱ्यात घेरलं त्यानंतर तिच्यावर अत्याचार केले.

यावेळी आरोपींपैकी काहींनी अत्याचार होत असतानाचे मोबाईलवर चित्रण केलं.

या घटनेनंतर 'ला मनाडा' (म्हणजेच वोल्फ पॅक) या त्यांच्या व्हॉट्सअप ग्रुपवर जल्लोष साजरा करत ही क्लिप शेअर करण्याचं वचनही दिलं.

या संपूर्ण घटनाक्रमादरम्यान पीडित तरुणीनं आपले डोळे बंद ठेवत "निष्क्रीय किंवा तटस्थ" वृत्ती ठेवल्याचं पोलिसांच्या अहवालात म्हटलं आहे. त्यानंतर या तरुणीचा मोबाईलही चोरीला गेला.

तरुणीनं विरोध न करणं हे तिची संमती असल्याचं दर्शवत होतं असा बचाव आरोपींच्या वकिलांनी केला. तर प्रचंड मोठा आघात झाल्यामुळे ती हालचाल करू शकत नव्हती, असं विशेष सरकारी वकिलांनी सांगि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तलं.

पीडित तरुणीची ओळख लपवण्यासाठी बंद दाराआड जवळपास पाच महिने या प्रकरणाची सुनावणी सुरू होती.

या प्रकरणात होसे एंजल प्रेंडा, अल्फोंसो कॅबझुलो, अँटोनिओ मॅन्यूएल गुरेरो, हेसुस एस्कुडेरो आणि एंजल बोझा या पाच आरोपींना प्रत्येकी नऊ वर्षं कैदेची शिक्षा सुनावण्यात आली.

विशेष सरकारी वकिलांना मात्र वीस वर्षं कैदेची मागणी केली होती.

2016 पासून कैदेत असलेल्या आरोपींना पीडित तरुणीला 61 हजार डॉलर्स नुकसानभरपाई देण्याचेही न्यायालयाने आदेश दिले. तसेच गुरेरो या एका नागरी सुरक्षा अधिकाऱ्यास पीडिताचा फोन चोरल्याबद्दल 900 युरोचा दंड केला.

या निकालाविरोधात न्यायालयात अपील करणार असल्याचं पीडित तरुणीसह आरोपींनीही म्हटलं आहे.

स्पॅनिश कायद्यानुसार हिंसाचार किंवा धमक्यांचा वापर करून लैंगिक छळ किंवा बलात्कार झाला असेल तर त्यावर शिक्षा देण्यासाठी कायद्यात वेगवेगळ्या तरतुदी आहेत.

या घटनेनंतर लैंगिक गुन्ह्यांविषयींच्या कायद्यांचा पुनर्आढावा घेतला जाणार असल्याचं स्पॅनिश सरकारनं म्हटलं आहे.

'न्यायधीशांचा संदेश स्पष्ट आहे, तुमच्यावर बलात्कार झाला हे सिद्ध होण्यासाठी एकतर तुमचा मृत्यू झालेला असावा किंवा तुम्ही मरनासन्न तरी असावं', असा या फलकावरील संदेशात म्हटलं आहे.

न्यायालयाच्या निकालानंतर स्पॅनिश जनतेचा रोष वाढला. शनिवारी तीस हजारांहून अधिक नागरिक आंदोलनात सहभागी झाल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

आंदोलनकर्ते, बैलांच्या शर्यती आयोजित केल्या जाणाऱ्या रस्त्यांवरच उतरले होते.

अनेकांनी फक्त या याचिकेच्या निकालामुळेच ते इथं जमलेले नसल्याचं सांगत संपूर्ण न्यायिक व्यवस्थेच्याविरोधात भूमिका घेण्यासाठी इथं आले असल्याचं सांगितलं. हे कायदे महिलांविरोधी असल्याचं त्यांच म्हणणं आहे.

'आमच्या मतांना कोणीच न्याय देत नाही,' असं वाक्य असलेल्या एका मोठ्या बॅनरसह हे सगळे आंदोलनकर्ते एकत्र जमा झाले.

नन्सचा एक ग्रुपही या आंदोलनात सहभागी झालेला होता. या शिक्षेविरोधात टीका करणारा आवाज आम्हाला चर्चमधून ऐकू यायला हवा, असं सिस्टर्सच्या प्रवक्त्या सिस्टर मारीलूझ यांनी AFP वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

या प्रकरणाविरोधात राष्ट्रीयस्तरावर रोष व्यक्त केला जात आहे. माद्रीद, बार्सिलोना, व्हलेंसीया इथंही निदर्शने केली जात आहेत.

 #cuéntalo या स्पॅनिश हॅशटॅगखाली नागरिक त्यांची आपबिती सांगत आहे. या हॅशटॅगचा अर्थ बोलतो व्हा असा होतो.

या निकालानंतर राष्ट्रीय पोलिसांनी "No...


स्पेस स्टेशनबाहेर काम करणारा अंतराळवीर

'नासा'नं तुमची निवड केली, म्हणजे अंतराळात प्रवेश मिळालाच असं होत नाही. कारण आरोग्य उत्तम हवं, साहसाची तयारी हवी, कोणत्याही परिस्थितीत झटपट निर्णय घेण्याची क्षमता हवी आणि जोडीला संयमही हवाच. थोडक्यात तो 'द राईट स्टफ' असावा लागतो.

'नासा'नं 1950 मध्ये पहिल्या अंतराळवीराची निवड करताना एअरफोर्समधल्या उत्कृष्ट पायलटला प्राधान्य दिलं. सोव्हिएत युनियननंही तेच केलं. सोबत त्यांनी अंतराळ प्रशिक्षणासाठी महिलांचीही निवड केली. तसंच उंचीसाठी मर्यादाही घालून दिली.

अंतराळवीराची उंची पाच फूट सहा इंचापेक्षा जास्त असू नये. जेणेकरून कॅप्सूलमध्ये त्यांना योग्य पद्धतीनं राहात येईल.

सुरुवातीच्या काळात अंतराळ सफरीसाठी वैज्ञानिक, अभियंते आणि डॉक्टर यांचीच निवड केली जायची.  संशोधनासाठी मानव अंतराळात जात असल्याला आता साठ वर्षं होत आली असली तरी त्यासाठी असलेल्या अटी अजूनही त्याच आहेत.

युरोपीयन स्पेस एजन्सीतर्फे 2009 मध्ये निवडण्यात आलेल्या अंतराळवीरांचंच उदाहरण घ्या. सहापैकी तीन जण सैन्यात पायलट होते, चौथा व्यावसायिक पायलट होता. उर्वरित दोन अंतराळवीरांच्या छंदांच्या या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दीत स्कायडायव्हिंग आणि गिर्यारोहण यांचा समावेश होता.

अंतराळवीरांना रेडिएशनचा त्रास सहन करावा लागतो.

अंतराळातल्या जीवनासाठी मानवी शरीर अद्याप तयार झालेलं नाही. पृथ्वीवर ऑक्सिजनचं आवरण असतं. त्याशिवाय जीवनाची कल्पनाच केली जाऊ शकत नाही.

पृथ्वीपासून दूरवर अंतराळात राहणाऱ्या अंतराळवीरांना सतत ऑक्सिजन मास्क लावावा लागतो. अंतराळातील कॉस्मिक रेडिएशनचा सामना त्यांना करावा लागतो. याचा थेट परिणाम त्यांच्या शरीरावर होतो. डोळे कमकुवत होतात. सतत मळमळल्यासारखं वाटतं. शून्य गुरुत्वाकर्षणाचा परिणाम म्हणून प्रतिकारशक्ती कमी होते.

युरोपीयन स्पेस एजन्सीचे अंतराळवीर लुका पॅरामिटानो हे इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशनमध्ये साडेपाच महिने राहिले आहेत. ते म्हणतात, "तुम्हाला हे बदल जाणवू लागतात. जसजसे दिवस उलटतात, तुमचा चेहरा गोल दिसायला लागतो आणि पाय बारीक होत जातात. तुमचं शरीर हळूहळू त्याला सरावतं."

दीर्घकालीन अंतराळ सफरीसाठी मानव तयार आहे का?

"सुरुवातीला तुम्ही एकाच दिशेनं आडवं चालता. इतर वस्तूंना धडकण्याची भीती तुम्हाला असते. सहा आठवड्यानंतर सरळ चालण्याचा सराव होतो. स्पेस स्टेशनची ओळख व्हायला लागते," त्यांनी माहिती दिली.

"अंतराळात गुरुत्वाकर्षण नसल्यानं अंतराळवीर तरंगत असतात. त्यामुळे पायांची हालचाल कमी व्हायला लागते," पॅरामिटानो सांगतात. "मी ते कापू शकत नाही. पण हेच पाय जर अतिरिक्त हात झाले तर. एकानं आधार घेता येईल आणि दुसऱ्यानं काम करता येईल."

अंतराळवीर व्हॅलरी पॉलीयाकोव्ह यांनी अंतराळात आतापर्यंत सर्वाधिक काळ व्यतीत केला आहे. ते 437 दिवस अंतराळात होते. अंतराळात किंवा स्पेस क्राफ्टमध्येच अंतराळवीर फिट राहू शकतील. अशी व्यवस्था करता येईल का असाही विचार केला जात आहे.

यासाठी सर्वांत महत्वाची गोष्ट आहे, त्यांना रेडिएशनपासून वाचवणं. तसंच त्याच्यासाठी लाइफ सपोर्ट सिस्टमची व्यवस्था असणंही गरजेचं आहे.

पण अंतराळात मानवाला योग्य वातावरण तयार करण्याऐवजी मनुष्यालाच अंतराळासाठी अनुकूल करता आलं तर? जसं पॅरामिटानो सुचवतात.

अनेक कार्यशाळांमध्ये अंतराळात वस्ती उभारण्याविषयी चर्चा करण्यात आली. या कार्यशाळांमध्ये अभियंते, वैज्ञानिक आणि संशोधक सहभागी झाले होते.

अमेरिकी न्यूरो सायंटिस्ट रॉबर्ट हॅम्पसन मानतात की, अंतराळात वस्ती निर्माण करणं सोप काम नाही. तसंच या कामासाठी अनेक वर्षं लागतील. तोपर्यंत अंतराळात जाणाऱ्या अंतराळवीरांची जडणघडण अशी केली...


स्पेसएक्स ड्रॅगन कॅप्सुलने इंटरनॅशनस स्पेस स्टेशन सोडल्यानंतर ते आज पुन्हा पृथ्वीच्या वातावरणात पोहोचलं. पृथ्वीच्या वातावरणात परत येताना उच्च तापमानाचा सामना करण्यासाठी या कॅप्सुलला हीटशिल्ड बसवण्यात आल्या आहेत.

चार पॅराशूटच्या साहायाने हे कॅप्सुल फ्लोरिडा जवळ अटलांटिक महासागरात अलगद उतरलं.

ही मोहीम मानवरहित होती. मानवाच्या जागी कॅप्सुलमध्ये सेन्सर बसवलेली डमी होती.

नासासाठी अंतराळवीर अवकाशात पाठवण्यासाठी स्पेसएक्सने ही कॅप्सुल बनवली आहे. अंतराळवीर पाठवण्यासाठी परवानगी मिळावी यासाठी ही चाचणी मोहीम आवश्यक होती.

स्पेस शटल हा कार्यक्रम संपल्यानंतर अमेरिकेने अंतराळात माणूस पाठवलेला नाही. यासाठी अमेरिकेला रशियाच्या सोयूज या स्पेसक्राफ्टवर अवलंबून राहावं लागत असे.

स्पेसएक्सचं ड्रॅगन आणि बोईंग बनवत असलेल्या कॅप्सुलमुळे ही पिछाडी भरून काढता येईल, असं अमेरिकेला वाटतं.

जुलैमध्ये या कॅप्सुलमधून महिला मानव अवकाशता जाऊ शकेल. पण आताच्या चाचणी मोहिमेतून मिळालेल्या माहितीचं विश्लेषण करण्यासाठी लागणारा वेळ लक्षात घेता ही तारीख थोडी पुढे जाऊ शकते.

हे कॅप्सुल जेव्हा महासागरात उतरलं तेव्हा इथ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं GO Searcher ही बोट कॅप्सुलला महासागरातून बाहेर काढण्यासाठी प्रतीक्षा करत होती. कॅप्सुल महासागरात उतरल्यानंतर नासाच्या कर्मचाऱ्यांनी जल्लोष केला.

स्पेसएक्सचे प्रमुख एलॉन मस्क यांनी कॅप्सुल उतरण्यापूर्वी प्रतिक्रिया देताना अत्यंत अस्वस्थ वाटतं आहे, असं म्हटलं होतं.

तर स्पेसएक्सचे व्यवस्थापक बेंजामिन रीड नासा टीव्हीशी बोलताना म्हणाले, "हा प्रवास अत्यंत अतुल्य होता. नासा आणि स्पेस एक्सच्या टीमने उत्तम काम केलं आहे."

नासाने बोईंगला कॅप्सुल बनवण्यासाठी सुरुवातीचा निधी दिला असून स्टारलाईयनर या कॅप्सुलचं चाचणी प्रक्षेपण एप्रिलमध्ये होण्याची शक्यता आहे.

त्यानंतर नासा या दोन्ही कॅप्सुलच्या मदतीन इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशनमध्ये अंतराळवीर पाठवेल. अर्थात या कंपन्या त्यांची सेवा इतर संस्थांना व्यावसायिकरीत्या देऊ शकतील. यामध्ये इतर देशांच्या अंतराळसंशोधन संस्था आणि खासगी व्यक्तींचाही समावेश असू शकेल.

ड्रॅगनमधून अंतराळात प्रवास करणारे पहिले अंतराळवीर बॉब बेहकेन आणि डॉऊग हर्ली असतील. त्यांचं सध्या स्पेसएक्समध्ये प्रशिक्षण सुरू आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्फोट झालेल्या सफेद रंगाच्या बकेट हे छायाचित्र एका प्रवाशानं घेतल आहे.

शुक्रवारी सकाळी 8.20 वाजता (लंडन वेळ) लंडन ट्यूबच्या पार्संस ग्रीन स्टेशनवर ही ट्रेन असताना एका डब्यात स्फोट झाला, ज्यानंतर काही प्रत्यक्षदर्शी प्रवाश्यांनी आगीच्या ज्वालाही पाहिल्याची माहिती दिली.

पार्सस ग्रीन स्टेशन

काही प्रवाशांनुसार यानंतर एकच गोंधळ उडाला. ट्रेनचे दरवाजे उघडताच प्रवाश्यांनी बाहेर पडण्यासाठी धडपडत केली. यामुळं जिन्यावरही गर्दी झाली आणि चेंगराचेंगरीमध्ये काही प्रवासी जख्मी झाले.

18 लोकांना रुग्णालयात नेण्यात आल्याची माहिती लंडन अॅम्बुलंस सर्व्हीसने दिली.

वाचा - युरोप का पुन्हा पुन्हा येतोय अतिरेक्यांच्या रडारवर?

घटनास्थळी उपस्थित एका बीबीसी प्रतिनिधीनुसार एका महिलेच्या चेहऱ्यावर आणि पायावर भाजल्याच्या खुणा स्पष्ट दिसत होत्या. तिला अॅम्बूलंसने रुग्णालयात नेण्यात आलं.

ट्रांसपोर्ट फॉर लंडनने ट्वीट केलं आहे की, "आम्ही पार्संस ग्रीन येथे झालेल्या स्फोटाच्या घटनेची चौकशी करीत आहोत. अधिकची माहिती मिळाल्यावर कळविली जाईल."

बीबीसी लंडनच्या निवेदक रिज लतीफ यांनी सांगितलं की, "याचा आवाज एका मोठ्या स्फ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोटासारखा एकू आला. लोकं दहशतीत ट्रेनमधून बाहेर पडत होते."

ब्रिटनच्या पंतप्रधान थेरेसा मे यांनी ट्विट केलं - "पार्संस ग्रीनच्या दुर्घटनेत जख्मी झालेले लोकांप्रती माझी सहानुभूती आहे. परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी अत्यावश्यक सेवा जोमानं काम करत आहेत."

लंडनचे महापौर सादीक खान यांनी लोकांना शांततेचं आवाहन केलं आहे.

स्फोटानंतर फोन वरून प्रवाशांनी सुरक्षित असल्याची माहिती दिली.

"हा स्फोट झाला त्यावेळी मी विंबलडन येथून पुर्वेकडं प्रवास करत होतो," असं एका पीटर क्राऊली नामक प्रवाशानं सांगितलं. "डोक्यावरून एक आगीच्या गोळ्यासारखं काहीतरी गेल्यानं माझं डोकं भाजलं. इतर लोकांची अवस्था माझ्यापेक्षाही वाईट होती."

एम्मा स्टीव्ह (27) हीसुध्दा या ट्रेनमध्ये होती. ती म्हणाली "स्फोट झाल्यानंतर चेंगराचेंगरीत मीही सापडले होते. या घटनेनं हादरलेल्या प्रवाशांनी जीन्यावर एकच गर्दी केल्यानं गोंधल उडाला."

ब्रिटनच्या MI5 संस्थेचे शेकडो गुप्तहेर पुढच्या तपासात लागले आहेत, असं लंडनच्या सहायक आयुक्त मार्क रावली यांनी सांगितलं.


स्फोटकांनी भरलेला ट्रक एका हॉटेलमध्ये घुसवून हा स्फोट घडवण्यात आला. सोमालियात 2007 पासून इस्लामिक गट अल-शबाबनं कारवाया सुरू केल्यानंतर हा सर्वात मोठा जहालवादी हल्ला आहे.

राष्ट्राध्यक्ष मोहंमद अब्दुललाही 'फरमाजो' मोहंमद यांनी या हल्ल्यासाठी अल शबाबला जबाबदार धरलं असून हे कृत्य निंदनीय असल्याचं म्हटल आहे.

पण या हल्ल्याची जबाबदारी अजूनपर्यंत कुणीही स्वीकारलेली नाही.

राष्ट्राध्यक्ष म्हणाले, "बंधुंनो, कामावर जात असलेल्या नागरिकांवर झालेला हा क्रुर हल्ला झाला आहे."

सोमालियातील बाँब हल्ल्याचा तिथल्या नागरिकांनी निषेध केला.

त्यांनी या हल्ल्यानंतर 3 दिवसांचा राष्ट्रीय दुखवटा जाहीर केला आहे. हल्ला झाला त्याठिकाणी नागरिक आपल्या नातेवाईकांना शोधण्यासाठी रविवारी आले होते, असं वृत्त स्थानिक माध्यमांनी दिलं आहे.

जखमींची संख्या 300पेक्षा जास्त

पोलीस अधिकारी इब्राहिम मोहंमद यांनी एएफपी वृत्तसंस्थेला सांगितले की, "जखमींची संख्या 300च्या वर असून, त्यातील काही गंभीर आहेत. हे लक्षात घेता मृतांची संख्या वाढण्याची भीती आहे."

तसंच मदिना परिसरात झालेल्या दुसऱ्या बाँब हल्ल्यात दोन नागरिक ठार झाल्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या वृत्ताला अधिकाऱ्यांनी दुजोरा दिला आहे.

मोगादिशूचे महापौर थाबित अब्दी यांनी निषेधासाठी जमलेल्या नागरिकांना ऐक्याचे आवाहन केले आहे. मोगादिशूला दफनभूमी बनू देऊ नका, असं आवाहन त्यांनी केले आहे. "ही श्रद्धेची भूमी आहे. जर आपण एकत्र राहिलो तर शत्रूंना हरवू शकू," असे ते म्हणाले.

The death toll continues to rise after the deadly blast

घटनास्थळी उपस्थित असलेल्या बीबीसीच्या सोमालियातील प्रतिनिधीनं दिलेल्या माहितीनुसार हल्ला झालेलं सफारी हॉटेल कोसळलं असून लोक ढिगाऱ्याखाली अडकलेले आहेत.

हा हल्ला पाहणारे स्थानिक नागरिक मुहिदिन अली यांनी हा हल्ला आतापर्यंतच सर्वात मोठा हल्ला असून संपूर्ण परिसर उध्वस्त झाला आहे, अशी माहिती एएफपी या वृत्तसंस्थेला दिली आहे.

The aftermath of the explosion in Mogadishu

तर मदिना हॉस्पिटलचे संचालक मोहंमद युसुफ हसन यांनी हल्ल्याची तीव्रता पाहून धक्का बसल्याचं सांगितलं आहे. "72 जखमींना आमच्या हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे. यातील 25 गंभीर जखमी आहेत. अनेकांना त्यांचे हातपाय गमवावे लागले आहेत," असं ते म्हणाले.

"जे घडल ते भयानक आहे, यापूर्वी मी असं काही पाहिलं नव्हतं. अनेकांना प्राण गमवावे लागले आहेत. मृतदेहांची ओळख पटवणं ही कठीण बनलं आहे."  असंही त्यांनी म्हंटलं आहे.

आंतरराष्ट्रीय पातळीवर निषेध

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)