हा व्हीडिओ फेक आहे. परंतु काही प्रेक्षकांनी बीबीसीशी संपर्क साधून याविषयी चिंता व्यक्त केली आहे. काही लोकांना ही बातमी खरी वाटली, त्यामुळे त्यांनी पडताळणी करण्यासाठी बीबीसीशी संपर्क साधला.

हा व्हीडिओ मुळात यूट्यूबवर शेअर करण्यात आला होता. तो पोस्ट करणाऱ्या मीडिया कंपनीनं हा व्हीडिओ काल्पनिक असल्याचं स्पष्ट केलं होतं. शिवाय आता ते अकाउंट बंदही करण्यात आलं आहे.

व्हॉट्सअपवर मात्र तो व्हीडिओ या स्पष्टीकरणाशिवाय शेअर होत असून बहुतेकांना खरा वाटतो आहे.

व्हीडिओमध्ये काय आहे?

हा व्हीडिओ बीबीसी न्यूजरूमच्या परिचित दृश्यानं सुरू होतो. त्यात वृत्त निवेदक गंभीर चेहऱ्यानं 'रशिया आणि नाटो यांच्यातल्या गंभीर घडामोडींची' बातमी देतो.

"या घडामोडीविषयी अधिक माहिती स्पष्टपणे मिळू शकलेली नाही. परंतु, प्राथमिक माहितीनुसार, रशियाच्या टेहळणी करणाऱ्या विमानावर नाटोच्या नौदलातल्या जहाजावरून हल्ला करण्यात आला आहे, " असं वृत्त निवेदक सांगतो.

तसंच, 'परिस्थिती एवढी गंभीर झाली आहे की, रशियाच्या जहाजांनी नाटोतल्या देशांवर हल्ला सुरू केला आहे. त्यामुळे ब्रिटिश राजघराण्यातल्या सदस्यांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं आहे. तातडीचं प्रसारण करुन लोकांनी घराबाहेर पडू नये, अशा सूचना देण्यात आल्यात. थर्मोन्यूक्लियर युद्ध सुरू झाल्याचं नागरिकांना सांगण्यात आलं आहे. जर्मनीतल्या मेंझ आणि फ्रॅंकफर्ट या दोन शहरांचं मोठं नुकसान झालं आहे', असं या वृत्तात पुढे सांगण्यात आलं आहे.

ही काल्पनिक बातमी करताना बऱ्यापैकी काळजी घेण्यात आली असली तरी त्यात अनेक त्रुटीही आहेत. त्यामुळे ती फेक न्यूज असल्याचं ओळखता येऊ शकतं.

फेक व्हीडिओ कसा ओळखायचा?

बीबीसीचं ब्रॅण्डिंग यात वापरण्यात आलं असलं तरी अक्षरांचा फॉण्ट, स्टाइल, लेआउट पूर्णत: वेगळं आहे. जर आपल्याला कोणत्याही मोठ्या माध्यमाचं नाव असलेला असा व्हीडिओ आला आणि तो बनावट वाटत असेल तर त्या माध्यमाच्या वेबसाईटचं होमपेज पहावं.

जर ती थर्मोन्यूक्लियर युद्धाएवढी मोठी घटना असेल तर बीबीसीच्या वेबसाईटवर ती बातमी असेलच!

कोणी तयार केला हा व्हीडिओ?

हा व्हीडिओ एका आयरिश कंपनीनं 2016मध्ये तयार केला होता आणि त्यात मार्क राइस हा अभिनेत्यानं काम केलं आहे.

मार्क राइसनं यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "बेंचमार्किंग असेसमेंट ग्रुप नावाच्या एका कंपनीनं हा व्हीडिओ तयार केला होता. एखादी व्यक्ती आपत्कालीन स्थितीत कसा प्रतिसाद देईल हे पाहण्यासाठी, त्यांच्या सायकोमॅट्रिक टेस्टचा एक भाग म्हणून बनवण्यात आला होता."

"YouTube वर प्रकाशित केलेल्या व्हिडिओेत, हा काल्पनिक व्हिडिओ असून तो बीबीसीच्या खऱ्या बातमीसारखा तो नाही, हे स्पष्ट करण्यात आलं होतं," असंही राइसनं म्हणतात.

"मी त्यात अभिनेता म्हणून काम केलं होतं आणि हिरव्या पडद्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याचं चित्रीकरण झालं होतं. त्या संपादनात माझी कोणतीही भूमिका नव्हती," असंही राइस यांनी स्पष्ट केलं.

बीबीसीची भूमिका काय?

बीबीसीच्या प्रेस ऑफिसनं यासंदर्भात ट्वीट करुन अशा प्रकारचा व्हीडिओ शेअर होत असल्याची माहिती असल्याचं म्हटलं आहे. तसंच हा व्हीडिओ यूटयूबवरील असण्याची शक्यता आहे. तेथे तो काल्पनिक असल्याचं स्पष्ट करण्यात आलं आहे, असं बीबीसीच्या प्रवक्त्यानं सांगितलं. परंतु तो खुलासा व्हीडिओ व्हॉट्सअॅपवर शेअर करताना सोबत दिला जात नसल्यानं हे ट्वीट केल्याचंही स्पष्ट केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हा व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेअर करताना म्हटलं आहे, की लोकसभा निवडणुकीत अमेठीमधून राहुल गांधी हरल्यानंतर अमेठीतले लोक त्यांना भेटण्यासाठी दिल्लीला पोहोचले. राहुल गांधींना भेटल्यानंतर अमेठीतल्या लोकांना अश्रू अनावर झाले आणि ते रडायला लागले.

आतापर्यंत सोशल मीडियावर हा व्हीडिओ 50 हजारहून अधिक लोकांनी पाहिला आहे.

अमेठीच्या जागेचं महत्त्व

लोकसभा निवडणुकीत काँग्रेसला दारुण पराभव पत्करावा लागला. एवढंच नाही तर काँग्रेसचा परंपरागत मतदारसंघ मानल्या जाणाऱ्या अमेठीमधून स्वतः काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी पराभूत झाले. भाजपच्या स्मृती इराणींनी राहुल गांधींचा पराभव केला.

अमेठीमधून सर्वांत प्रथम संजय गांधींनी निवडणूक लढवली होती. त्यानंतर राजीव गांधी आणि सोनिया गांधींही अमेठीमधून निवडणूक लढवून लोकसभेत पोहोचले होते.

त्यानंतर सोनिया गांधींनी राहुलसाठी अमेठीची जागा सोडली. राहुल गांधी अमेठीमधून तीन वेळा खासदार म्हणून निवडून आले आहेत.

लोकसभा निवडणुकीत पक्षाच्या झालेल्या पराभवानंतर राहुल गांधींनी अध्यक्षपदाचा राजीनामा देण्याचा प्रस्ताव काँग्रेस वर्किंग कमिटीच्या बैठकीत मांडला. हा प्रस्ताव फेटाळण्यात ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आला असला तरी राहुल गांधी राजीनामा देण्यावर ठाम असल्याचं वृत्त माध्यमांमधून येत आहे.

व्हीडिओचं वास्तव

व्हीडिओमध्ये राहुल गांधी काही महिलांचं सांत्वन करताना दिसत आहेत. मात्र व्हीडिओसोबत जो दावा करण्यात आला आहे, तो खोटा आणि दिशाभूल करणारा आहे.

रिव्हर्स इमेज सर्च केल्यानंतर हा व्हीडिओ 2 नोव्हेंबर 2017 चा असल्याचं आढळून आलं.

हा व्हीडिओ तेव्हाचा आहे, जेव्हा राहुल गांधी रायबरेलीमधील NTPC पॉवर प्लांटमध्ये झालेल्या दुर्घटनेत मृत्यूमुखी पडलेल्या लोकांच्या नातेवाईकांना भेटण्यासाठी गेले होते.

त्यावेळी हा व्हीडिओ राहुल गांधींच्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून ट्वीटही केला गेला होता. या ट्वीटमध्ये लिहिलं होतं, की पीडित आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना भेटण्यासाठी NTPC च्या मुख्यालयात आलेले काँग्रेस उपाध्यक्ष राहुल गांधी.

NTPC पॉवर प्लांटमध्ये झालेल्या दुर्घटनेत 29 लोकांनी प्राण गमावले होते, तर 100 हून अधिक जण जखमी झाले होते. उत्तर प्रदेशमधील रायबरेलीत हा पॉवर प्लांट आहे. रायबरेली हा सोनिया गांधींचा मतदारसंघ आहे.

या दुर्घटनेची चौकशीही सुरू करण्यात आली होती आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी मृतांच्या परिवाराला 2 लाख रूपयांची मदत जाहीर केली होती. गंभीररित्या जखमी झालेल्यांना 50 हजार रूपये नुकसानभरपाई देण्यात आली होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हा संकटाचा काळ आहे, असं म्हणत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी विरोधकांचं नाव न घेता म्हटलं, “कुणीही राजकारण करू नये. तुम्ही केलं तरी आम्ही करणार नाही. महाराष्ट्राची जबाबदारी आहे, आमच्यावर महाराष्ट्राचा विश्वास आहे. तुम्ही काही बोला, मी प्रामाणिकपणे काम करतो आहे, सरकार प्रामाणिकपणे काम करत आहे.”

1) ‘सव्वा ते दीड लाखांचा केंद्राचा अंदाज होता’

“आता जो टप्पा सुरू झालेला आहे, त्यामध्ये केंद्र सरकारच्या टीमच्या अंदाजाप्रमाणे महाराष्ट्रात सव्वा ते दीड लाख रुग्ण असतील असा अंदाज होता. पण आपण खबरदारी घेतली. आज आपल्या महाराष्ट्रामध्ये 33 हजार 786 पॉझिटीव्ह केसेस आहेत,” अशी माहिती मुख्यमंत्र्यांनी दिली.

“47 हजार 190 रुग्णांपैकी 13 हजार 404 रुग्ण बरे होऊन घरी गेले आहेत. सव्वा लाख रुग्णांची शक्यता होती, आज अॅक्टिव्ह केसेस या 33 हजार 786 आहेत,” अशी माहिती देत मुख्यमंत्री जनतेला उद्देशून म्हणाले, तुम्ही जी शिस्त पाळली, हिंमत दाखवली त्यामुळे हे शक्य झाले,

2) मुख्यमंत्र्यांनी सांगितली कोरोनाची नवी लक्षणं

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी आज कोरोनाच्या नव्या लक्षणांचा उल्लेख केला.

त्यांनी लोकांन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा आवाहन केलं की, “सर्दी खोकला ताप याशिवाय थकवा, तोंडाची चव जाणे, वास न येणे अशी नवे लक्षणेही, ती अंगावर न काढता वेळीच डॉक्टरांना दाखवा”

“कोरोनासोबत जगायला शिका म्हणजे काय शिकायचं? पुढचे काही दिवस, काही महिने आपल्याला मास्क घालूनच समाजात फिरावं लागेल, आपले हात धुत राहावे लागतील, सतत तोंडाला हात न लावणे, एकमेकांपासून अंतरावर राहणे, रस्त्यावर थुंकू नये. कोरोनानंतरचे जग असे असेल,” असंही ते म्हणाले.

3) लॉकडाऊन-5 बाबत मुख्यमंत्री काय म्हणाले?

“31 नंतर लॉकडाऊन राहणार की उठणार, हा ‘हो’ किंवा ‘नाही’ असा विषय नाही. लॉकडाऊन अचानक लावणं हे जसं योग्य नाही. तसं ते अचानक उठवणं योग्य नाही,” असं मुख्यमंत्री म्हणाले.

“लॉकडाऊन हा शब्द वापरु नका, तो शब्द बाजूला ठेवा. त्यापेक्षा आपण हळूहळू आपल्या जीवनाची गाडी पूर्वपदावर आणतोय. जसं हळूहळू बंद करत गेलो. तसं पुन्हा परत सुरु करत आहोत. हे सुरु करत असताना पावलं अत्यंत खबरदारीने टाकायची आहेत,” असं ते म्हणाले.

4) ‘पुढील 8-10 दिवस पुरेल इतका रक्तसाठा’

“पुढील लढाई अधिक बिकट होणार आहे. आपल्याकडे काही केसेस वाढणार आहेत. पण घाबरण्याचे कारण नाही. आपण मोठ्या प्रमाणात आरोग्य सुविधा निर्माण करत आहोत. राज्यात काही लाखांमध्ये आपण रुग्णशय्याची व्यवस्था करत आहोत,” असं मुख्यमंत्री म्हणाले.

मुख्यमंत्र्यांच्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रात एप्रिल महिन्याच्या शेवटी हॉस्पिटल्स आहेत. त्यामध्ये हजाराच्या आसपास बेड होते. आज हे हॉस्पिटल्स आणि फील्ड हॉस्पिटल्स यांची एकत्रित संख्या मोजल्यास मे अखेरीस किमान 14 हजार बेड उपलब्ध होतील.

यावेळी मुख्यमंत्र्यांनी रक्तदानाचं आवाहनही जनतेला केलं. ते म्हणाले, “आपल्याकडे पुढचे आठ ते दहा दिवस पुरेल एवढा रक्तसाठा आहे. मी तमाम रक्तदात्यांना नम्र आवाहन करत आहे की, महाराष्ट्राला रक्ताची गरज आहे आणि महाराष्ट्राचं रक्त काय असतं, महाराष्ट्राच्या रक्तामध्ये संकटाविरुद्ध लढण्याची जिद्द आहे हे पुन्हा दाखवायचे आहे, म्हणून पुन्हा रक्तदान करण्याची आवश्यकता आहे.”

5) मदतीच्या पॅकेजवरून विरोधकांना टोले

“काही जण असं म्हणत आहेत की तुम्ही पॅकेज का नाही दिले? पॅकेज द्यायला पाहिजे,” असं म्हणत उद्धव ठाकरेंनी विरोधकांना टोले लगवाले.

“सगळं काही देत आहोत, पहिले जे संकट आपल्या डोक्यावर घोंगावत आहे, ते आरोग्याचं संकट आहे. जोपर्यंत आरोग्यविषयक सुविधा आपण करत नाही, तोपर्यंत पोकळ घोषणा करणारं...


हा संघर्ष राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे विचार आणि निर्णय क्षमता असलेल्या सशक्त मुलींमधला आहे. आपलं हित कशात आहे हे आजच्या मुलींना कळतं.

संघाचा विश्वास, हिंदुत्वातून साकारलेल्या नारीशक्तीसारख्या संकल्पनांवर आहे. त्याच्या विरुद्ध आजच्या सुशिक्षित मुलींची स्वप्नं आहेत.

पुढील काही दिवसांमध्ये संघ आणि सुशिक्षित आणि सशक्त मुलींमधला संघर्ष तीव्र होईल अशी चिन्हं स्पष्ट दिसत आहेत.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघात सरसंघचालकांना 'परमपूज्य' म्हटलं जातं. सरसंघचालक हे पद आजीवन असतं. त्यांच्या विचारांना देववाणीसारखं महत्त्व दिलं जातं.

''पती आणि पत्नीमध्ये लग्नाच्या वेळी काही प्रतिज्ञा घेतात. त्यानुसार पतीनं पत्नीला घर सांभाळण्याची जबाबदारी दिली आहे आणि त्या बदल्यात पत्नीच्या सर्व गरजा पुरवण्याचं, सुरक्षिततेचं वचन पती देतो.

जोपर्यंत पती-पत्नी या अटींची पूर्तता करतात तोपर्यंत हा करार अबाधित राहतो. पत्नीनं करार मोडला तर पती तिला सोडू शकतो.''

सरसंघचालक मोहन भागवत

बनारस हिंदू विद्यापीठाचे (बीएचयू) कुलगुरू प्रा. गिरीश चंद्र त्रिपाठी म्हणतात की ''मी आरएसएसशी संबंधित आहे आणि मला या गोष्टीचा अभिमान आहे.''
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अशा परिस्थितीत मग ते मुलींना 'घर सांभाळायचं' प्रशिक्षण देणार नाहीत हे कसं शक्य आहे.

मुलींवर लाठीहल्ला झाल्यानंतर 'बीबीसी'नं प्राध्यापक त्रिपाठी यांची मुलाखत घेतली. ते म्हणतात की ''मी बीएचयूचं जेएनयू (जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ) होऊ देणार नाही,'' तसं पाहायला गेलं तर जेएनयू देशातील पहिल्या क्रमांकाचं विद्यापीठ आहे.

बीएचयूमध्ये विद्यार्थ्यांना संघाच्या विचारानुसार आकार देण्याचा प्रयत्न वेळोवेळी केला गेला आहे. खरंतर बीएचयू ही संघाची 'मॉडेल युनिवर्सिटी' आहे. तर जेएनयू अगदी त्याविरुद्ध आहे. त्यामुळं जेएनयूमधील विद्यार्थ्यांना राष्ट्रद्रोही देखील म्हटलं जातं.

बीएचयूला जेएनयू होऊ देणार नाही याचा अर्थ असा आहे की ज्या प्रमाणे जेएनयूमध्ये मुलांना आणि मुलांना समान हक्क आहेत त्याप्रमाणे या ठिकाणी मुलींना समान हक्क मिळणार नाही.

बीएचयूचे कुलगुरू प्रा. गिरीश चंद्र त्रिपाठी

बीएचयूमध्ये मुलींवर अनेक निर्बंध लादण्यात आले आहेत.

मुलींना रात्री आठ वाजेपर्यंत हॉस्टेलमध्ये परत यावं लागतं, त्यांच्या हॉस्टेलमध्ये वाय-फाय नाही, मुलांना मेसमध्ये मांसाहार मिळतो पण मुलींना मिळत नाही. रात्री दहानंतर मुलींना फोन वापरण्यास बंदी आहे.

बीएचयू आणि अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठांची गणना परंपरावादी संस्थांमध्ये केली जाते. या ठिकाणी मुलांना आणि मुलींना वेगवेगळे नियम आहेत.

2014 ला भाजपचं सरकार आल्यानंतर त्रिपाठी यांची नेमणूक करण्यात आली होती. त्यानंतर त्यांनी हे नियम कठोर केले.

मुलींच्या हॉस्टेलमध्ये ड्रेस कोड लागू करणं आणि रात्री दहानंतर मोबाइल वापरण्यावर बंदी  घालणं हे नियम त्रिपाठी यांनीच लागू केले आहेत.

कुलगुरू त्रिपाठी यांच्यावर 'मॉरल पोलिसिंग' आणि मुलींना भेदभावाची वागणूक दिल्याचा आरोप केसा जात आहे. याबाबत सर्वोच्च न्यायालयात एक जनहित याचिका दाखल करण्यात आली आहे. त्यावर सुनावणी सुरू आहे.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघात महिलांना प्रवेश नाही. कारण संघातील नेतृत्व नेहमीच ब्रह्मचर्याचं व्रत घेणाऱ्या पुरुषांच्याच हाती राहिलं आहे.

त्यांच्या दृष्टीने महिला या माता किंवा कन्या असतात. पण, त्यांचं काही स्वतंत्र अस्तित्व आहे हे संघाला मान्य नाही.

 आरएसएस आणि महिला

1936 मध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या समांतर महिलांची राष्ट्रीय सेविका समिती स्थापन करण्यात आली.

ज्येष्ठ लेखक आणि विचारवंत राम पुनियानी म्हणतात की "या महिला स्वयंसेवक नाहीत तर...


हा सिनेमा पाहायला लोकांनी जरी सिनेगृहांमध्ये गर्दी केली असली तरी अक्षय कुमारला एका गोष्टीची खंत राहणार आहे - की त्याची पत्नी, बॉलिवुड अभिनेत्री आणि लेखिका ट्विंकल खन्ना हा सिनेमा पाहणार नाहीये. किंवा, तिला तो पाहायचा नाहीये.

आपण हा सिनेमा पाहणार नसल्याचं ट्विंकलने स्पष्टपणे सांगितल्याचं अक्षय कुमारने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. ट्विंकलला हा सिनेमा पाहण्याची अजिबात इच्छा नाही. तिला या प्रकारची कॉमेडी आवडत नाही, त्यामुळे अशा प्रकारचे सिनेमे पाहणं ती टाळत असते, असं तो म्हणाला.

फिल्मबाबतचे वाद

रीलिज झाल्याच्या आठवड्याभरातच हाऊसफुल-4 ने 137 कोटींचा धंदा केलाय. हाऊसफुल सिनेमांच्या मालिकेतला हा चौथा सिनेमा आहे. पण या सिनेमाच्या कमाईचे आकडे फुगवून सांगितल्याचं म्हणत सुरुवातीला वाद निर्माण झाला होता.

पण आरोप फेटाळत अक्षय कुमारने सांगितलं, "फॉक्स-डिस्नेने हाऊसफुल-4 ची निर्मिती केलेली आहे आणि ही काही लहान कंपनी नाही. ही कंपनी कोट्यवधी डॉलर्सचं बजेट असणाऱ्या फिल्म्स बनवते. त्यांच्यासाठी हाऊसफुल-4 ही काही फार मोठी फिल्म नाही. दोन-पाच कोटींसाठी ते खोटं बोलणार नाहीत."

मात्र अक्षय सांगतो की "अशा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नकारत्मकतेचा माझ्यावर काही परिणाम होत नाही."

'कॉफी-विथ-करण' शोमध्ये अक्षय कुमारसोबत रणवीर सिंग सहभागी झाला होता. अक्षय आपला आदर्श असल्याचं रणवीरने तेव्हा सांगितलं होतं. पण फक्त रणवीरच नाही तर नवीन पिढीतले अनेक कलाकार अक्षयला आपला आदर्श मानतात. पण खुद्द अक्षयला मात्र कुणासाठीही 'बेंचमार्क' व्हायचं नाहीये.

तो म्हणतो, "नवीन अभिनेत्यांना मला कोणताही सल्ला द्यायचा नाही. ते सगळे हुशार आहेत. मला कोणासाठीही बेंचमार्क व्हायचं नाही. उलट मला त्यांच्या बरोबरीने काम करायचंय. म्हणजे मला आणखी फिल्म्स करता येतील."

अनेकदा एखाद्या फिल्मचा सीक्वल करताना त्यामध्ये मूळ फिल्ममधल्या कलाकारांनाच घेतलं जातं. पण अक्षय कुमारच्या अनेक फिल्मचे सीक्वल येत असूनही त्यामधल्या बहुतेकांमध्ये अक्षय नाही.

भूलभुलैयाच्या सीक्वलमध्ये कार्तिक आर्यन असेल. अक्षय कुमारचा हिट सिनेमा असणाऱ्या 'नमस्त लंडन'चा सीक्वल सिनेमा - 'नमस्ते इंग्लंड' गेल्यावर्षी आला होता. या सिनेमात अर्जुन कपूरची मुख्य भूमिका होती. पण हा सिनेमा बॉक्स ऑफिसवर आपटला.

आपल्या हिट फिल्म्सच्या सीक्वलमध्ये नसल्याचा अक्षयला खेद आहे. तो म्हणतो, "मी वेलकम बॅक, नमस्ते इंग्लंडंमध्ये नव्हतो. मला याचं दुःख आहे, पण मी कोणावरही मला घेण्याची जबरदस्ती करू शकत नाही. प्रत्येक फिल्मचं एक नशीब असतं आणि जर ती माझ्या नशीबात असेल, तर मलाच मिळेल."

सिनेमा स्वीकारताना अक्षय कुमार काही गोष्टी पाळतो. तो सांगतो, "अभिनेता म्हणून मला स्वतःसाठी आव्हान हवं असतं आणि असं करायची मला संधीही मिळते."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हा हल्ला अतिशय सुनियोजित असून अभाविपचे गुंड आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी संबंधित प्राध्यापकांनी संगनमतानं हा घडवून आणला आहे, असा आरोप जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाच्या विद्यार्थी संघटनेची अध्यक्ष आइशी घोष हिनं केला आहे.

तर दुसरीकडे अभाविपचे ऑर्गनायझिंग सेक्रेटरी आशिष चौहान यांनी हा डाव्या संघटनांनी केलेला नियोजनबद्ध हल्ला असल्याचं म्हटलं.

या हिंसाचारामुळे JNU, तिथलं विद्यार्थी संघटनांचं राजकारण आणि अभाविप पुन्हा चर्चेत आलं आहे.

वेगवेगळ्या विद्यापिठांमध्ये अभाविपचा डाव्यांसोबत संघर्ष सुरू आहे. दिल्ली विद्यापिठातील तोडफोड, उजैनमध्ये प्राध्यापकांना मारहाणसारखे आरोप ABVP याआधी झाले आहेत.

अनेकांना अभाविप हे भाजपचं 'बालरुप' आहे, असं वाटतं. पण अभाविपचे प्रवक्ते हे नेहमी आपण भाजपशी संलग्न नसल्याचं जोर देऊन सांगत असतात. ते स्वतःची ओळख राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची विद्यार्थी शाखा अशीच करून देतात.

पण अभाविप नेमकी कोणाची शाखा आहे? JNU मधील विवादाच्या पलीकडे जाऊन विद्यार्थी संघटनांच्या राजकारणात अभाविपचं स्थान काय आहे? या प्रश्नांचा आढावा घेण्याचा हा प्रयत्न.

काय आहे अभाविप?

अखिल भारती... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

य विद्यार्थी परिषदेची स्थापनाच राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या काही कार्यकर्त्यांनी एकत्र येऊन केली होती. 1948 साली अभाविपची स्थापना झाली. अर्थात, संस्थेची अधिकृत नोंदणी ही 9 जुलै 1949 साली झाली. देशातील विविध विद्यापीठांमधील डाव्या विचारांचा पगडा कमी करणं हा अभाविपच्या स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता.

1958 साली मुंबईमधील एक प्राध्यापक यशवंतराव केळकर हे अभाविपचे प्रमुख संघटक बनले. अभाविपच्या वेबसाईटवर दिलेल्या माहितीनुसार सध्या अभाविपचं जे स्वरूप आहे, त्यामागे केळकरांचे प्रयत्न आहेत. केळकर हे खऱ्या अर्थानं अभाविपचे शिल्पकार असल्याचं वेबसाईटवर म्हटलं आहे.

70 च्या दशकात जयप्रकाश नारायण यांच्या भ्रष्टाचारविरोधी आंदोलनात अभाविप आक्रमकपणे सहभागी झाली होती. आणिबाणीच्या काळात अभाविपची वाढ मोठ्या प्रमाणावर झाली.

आसाममध्ये उभे राहिलेलं बांगलादेशी घुसखोरी विरोधीचे जनांदोलन, १९८०च्या दशकातली खलिस्तानी चळवळी, श्रीलंकेतील तमिळवंशीय आंदोलनाचा प्रश्न, उत्तरार्धात आणि त्यानंतर उग्र रूप धारण केलेला काश्मीर प्रश्न आणि दहशतवादाचा प्रश्न अशा विविध राष्ट्रीय प्रश्नांवर अभाविपनं सातत्यानं भूमिका घेतल्या.

1990 च्या दशकात मंडल आयोग, राम मंदिर अशा प्रश्नावर सक्रिय होत अभाविपनं राजकारणातले आपले पाय अधिक ठामपणे रोवले.

अभाविप भलेही आग्रहानं आपण भाजपची नाही तर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची विद्यार्थी संघटना असल्याचं सांगते. पण अनेक अभ्यासकांच्या मते मुळात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजपमधली सीमारेषाच धूसर आहे. त्यामुळे अभाविपला संघाची किंवा भाजपची विद्यार्थी संघटना म्हटल्यानं काहीच फरक पडत नाही.

भाजपमधील नेत्यांची एक मोठी फळी अभाविपतूनच राजकारणात सक्रिय झाली आहे. केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा, राजनाथ सिंह, नितीन गडकरी, प्रकाश जावडेकर, धर्मेंद्र प्रधान, अनंत कुमार, रवी शंकर प्रसाद, जेपी नड्डा या भाजप सरकारमधील सध्याच्या नेत्यांची पार्श्वभूमी अभाविपचीच आहे.

अभाविपचा विस्तार

अटलबिहारी वाजपेयी सरकारच्या काळात अभाविपचा विस्तार लक्षणीयरित्या झाला. पण 2014 पासून अभाविपची सदस्य संख्या झपाट्यानं वाढली आहे. 2014 ते 2015 या एका वर्षात अभाविपच्या सदस्यसंख्येमध्ये 10 लाखांची भर पडल्याचा दावा अभाविपकडून करण्यात आला होता.

दरवर्षी अनेक विद्यार्थी पास आउट होऊन बाहेर पडत असतात. त्यामुळे अभाविपकडून नियमितपणे नवीन विद्यार्थ्यांसाठी ट्रेनिंग कॅम्प...


हा हल्ला झाल्यानंतर केंद्रीय मंत्री जितेंद्र सिंह म्हणाले, नैराश्यातून हा हल्ला करण्यात आला आहे. मला अशा लोकांना प्रश्न विचारावा वाटतो की जे भारतात राहतात आणि स्वतःला काश्मीरच्या मुख्य प्रवाहातला नेता मानतात आणि जर असा जहालवाद्यांचा हल्ला झाला तर समोर येण्याचं टाळतात.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यांच्या या ट्वीटला जम्मू-काश्मीरचे माजी मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्लाह यांनी हरकत घेतली आणि उत्तर दिलं की अशा वक्तव्याची मंत्र्यांना लाज वाटायला हवी.

काश्मीरच्या प्रमुख राजकीय पक्षांच्या नेत्यांनी पंतप्रधान मोदींच्या आधीच निषेध केला आहे. जितेंद्र सिंह हे सैनिकांवरून राजकारण खेळण्याचा प्रयत्न करत आहेत, असं अब्दुल्ला यांनी म्हटलं आहे.

नेमकं काय झालं?

"जवानांच्या ताफ्यात एकूण 70 गाड्या होत्या. यातल्या एका बसवर हल्ला झाला. जवानांचा ताफा जम्मूहून श्रीनगरला चालला होता."

हा मोठा ताफा होता. वेगवेगळ्या वाहनांमधून अडीच हजार जवान प्रवास करत होते. जवानांच्या गाड्यांवर गोळीबारही करण्यात आला, अशी माहिती CRPF चे महासंचालक आर. आर. भटनागर यांनी पीटीआय या वृत्तसंस्थेशी बोलताना दिली.

जवानांचा ताफा पहाटे सा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डेतीन वाजता जम्मूहून निघाला होता. संध्याकाळपूर्वी हे जवान श्रीनगरला पोहोचणं अपेक्षित होतं, अशी माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली.

खराब हवामानामुळे गेल्या दोन-तीन दिवसांत या महामार्गावर फारशी वाहतूक नसल्यानं तसंच इतरही काही प्रशासकीय कारणांमुळे जवान मोठ्या संख्येने श्रीनगरकडे जात होते, असं लष्करातील अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

एरवी कोणत्याही ताफ्यात 1 हजार जवान असतात. मात्र यावेळी एकूण 2547 जवान प्रवास करत होते. या ताफ्यात रस्ते मोकळे करणारं पथक होतं. तसंच बुलेट-प्रूफ वाहनंही होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हा हल्ला नेमका कसा झाला, याबद्दलची माहिती मिळवली जात आहे. प्राथमिक माहितीनुसार जैश-ऐ-मोहम्मदचा 'ऑपरेटिव्ह' अदिल अहमद याने CRPFच्या एका बसवर स्फोटकांनी भरलेली गाडी धडकवली.

CRPFच्या या ताफ्यात 70 बस होत्या. पुलवामातील अंवतीपुरा इथं गुरुवारी दुपारी ही घटना घडली. काही क्षणांत हा भाग युद्धजन्य परिस्थितीसारखा बनला होता. जळालेले आणि तुटून पडलेले शरीराचे अवयव, अस्ताव्यस्त पडलेले वाहनांचे भाग असं दृश्य इथं दिसत होतं. हे दृश्य पाहून पहिल्यांदा आलेली प्रतिक्रिया ही भीतीची आणि धक्क्याची होती.

उरी इथं सप्टेंबर 2016मध्ये झालेल्या हल्ल्यानंतरचा हा पहिला मोठा हल्ला आहे. हा हल्ल्यामुळे ऑक्टोबर  2001मध्ये श्रीनगर इथल्या हल्ल्याच्या आठवणी जाग्या झाल्या. पण ज्या पद्धतीने आणि ज्या प्रकारे पुलवामा इथं हल्ला झाला तो यापूर्वी न भूतो असा आहे.

या हल्ल्यानंतर राजकारणी, अधिकारी आणि विविध क्षेत्रातील लोकांनी या हल्ल्याचा निषेध केला. या निषेधाच्या सुरातच बदला घेण्याचे सूर ही उमटू लागले.

केंद्रीय मंत्री अरुण जेटली आणि माजी लष्कर प्रमुख जनरल व्ही. के. सिंग यांनी बदला घेण्याला पाठबळ देतानाच "दहशतवाद्यांना अद्दल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

घडवण्या"बद्दल मत मांडलं.

सत्तेत असलेल्या लोकांनी अशा प्रकारची वक्तव्यं करणं म्हणजे काश्मीरबद्दलची अपुरी समज आणि दोषपूर्ण उपायांची पाठराखण करणारी आहेत. 'सैनिकांच्या शौर्या'ला ग्लॅमर देऊन स्वतःची जबाबदारी झाकण्याचा सरकारचा प्रयत्नही दिसून येतो.

पुलवामा

जर सीमांचं रक्षण करणं आणि घुसखोरांशी लढाई करणं हे सैनिकांचं कर्तव्य असेल तर अशा प्रकारचं हिंसक वातावारण बनू नये यासाठी काम करणं हे सरकारची नैतिक जबाबदारी आहे.

हे स्पष्टच आहे प्रत्यक्ष जमिनीवर जे काही घडत आहे ते जबाबदारपणाचं नाही आणि दूरदृष्टीचंही नाही.

या प्रकरणाचा सखोल तपास होणं आवश्यक आहेच. या हल्ल्यामागे मास्टरमाईंड कोण आहेत आणि या मार्गावर असलेली सुरक्षा लक्षात घेता हा हल्ला झाला त्यामागे सुरक्षाव्यवस्थेतील हेळसांड कारणीभूत होती का, अशा मुद्द्यांचाही तपास झाला पाहिजे.

पण जबाबदार आणि लोकशाही-उदारमतवादी राज्यव्यवस्थेची धोरणं आणि कृती द्वेषभावनेच्या धोरणांनी दिग्दर्शित केलेली असू नये.

शिवाय आततायी प्रतिक्रिया ही शांतीची खात्री देत नाही. त्यातून अधिकाधिक रक्तपात होईल आणि तो भारत तसंच काश्मीर खोऱ्यासाठी परवडणारा नाही.

यापेक्षा सैनिक, नागरिक आणि शस्त्रधारी अराजकीय घटकांचा जीव घेणारा हिसेंचा संप्रदाय खोऱ्यात का पसरला आहे, हा प्रश्न पडला पाहिजे. आणि या परिस्थितीला काय उत्तर दिलं पाहिजे, हेही पाहावं लागेल.

बळाचा वापर असलेली लष्करी धोरणं आणि जोडीने कट्टरपंथीयांच्या मृत्यूंवर जल्लोष साजरा करणं - तेही तुलनेत जास्त पोलीस आणि सैनिका मारले जात असताना, यातून जास्त संख्येने तरुण शस्त्र उचलताना दिसत आहेत शिवाय काश्मीर आणि दिल्लीमधील दरीही रुंदावत चालली आहे.

राजकीय वादावर उत्तर शोधण्यात आलेलं अपयश, लोकशाही आणि लोकशाही हक्कांच दमन आणि मानवी हक्कांकडे झालेलं दुलर्क्ष अशा दुर्धर आजारांची उपशाखा कट्टरवाद आहे. राजकीय प्रयत्नांना, लष्करी कारवाईची जोड नसल्याने सरकार चुकीच्या ट्रॅकवर आहे.

गेल्या सात दशकांत विशेष करून 1990च्या दशकात बंडखोरी सुरू झाल्यानंतर देशातील विविध सरकारांनी काश्मीरमधील संघर्ष संपवण्यापेक्षा संघर्षाचं व्यवस्थापन करण्याकडेच जास्त लक्ष दिलं. त्यासाठी राजकीय लबाडी, कधी लष्करी वापर तर कधी नाराज लोकांचं मन वळवण्यासाठी वरवरचे उपाय अशा प्रयत्नातून हे व्यवस्थापन केलं गेलं.

संघर्ष व्यवस्थापनापेक्षा संघर्ष संपवण्याकडे जाण्यापासून दूर असलेल्या भाजप...


हाँगकाँग आंदोलन

रविवारी (11 ऑगस्ट) रात्री पोलिसांनी निदर्शकांवर अश्रूधुराचा मारा केला. त्याचप्रमाणे एका रेल्वे स्टेशनवरही निदर्शक आणि पोलिसांमध्ये धुमश्च्रक्री झाली.

वान चाई जिल्ह्यात निदर्शनादरम्यान पोलिसांवर दगडफेक करण्यात आली, तसंच पेट्रोल बॉम्ब फेकण्यात आले. याला उत्तर म्हणून पोलिसांनी निदर्शकांवर लाठीचार्ज केला.

या धुमश्चक्रीत पोलिसांसहित अनेक जण जखमी झाले आहेत.

एका मेट्रो स्टेशनमध्ये पोलिस बंदोबस्तादरम्यान रबरच्या गोळ्या झाडत आहेत, तसंच इतर काही अधिकारी एस्कलेटरवर लोकांना लाठीनं मारहाण करत आहेत, असं चित्रित करण्यात आलंय.

वादग्रस्त प्रत्यापर्णाच्या विधेयकामुळे देशात 2 महिन्यांपासून निदर्शनं सुरू आहेत. दोन्ही बाजू भूमिकेवर ठाम असल्यानं हा वाद शांत होण्याची शक्यता कमी आहे.

या विधेयकामुळे हाँगकाँगमधल्या गुन्हेगारांचं चीनच्या मुख्य भूमीत प्रत्यार्पण करण्याची परवानगी मिळाली असती. सरकारनं आता हे विधेयक स्थगित केलं असलं तरी ते पूर्णपणे रद्द करावं, अशी निदर्शकांची मागणी आहे.

पोलिसांनी केलेल्या कठोर मारहाणीची स्वतंत्र चौकशी करावी आणि नेत्या कॅरी लाम यांनी राजीनामा द्यावा, या न... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िदर्शकांच्या प्रमुख मागण्या आहेत.

काय घडलं?

रविवारी दुपारी शहरातल्या व्हिक्टोरिया पार्कमध्ये एका शांतता मोर्चाचं आयोजन करण्यात आलं होतं. पोलीस बंदी असतानाही निदर्शकांनी पार्कमधून बाहेर पडत शहरातल्या मुख्य रस्त्यांवर ताबा घ्याययला सुरुवात केली, त्यानंतर पोलीस आणि निदर्शकांत वादाला सुरुवात झाली.

बऱ्याच जिल्ह्यांमध्ये पोलीस आणि निदर्शकांमध्ये संघर्ष सुरू होता. निदर्शकांना पांगवण्यासाठी पोलिसांनी रबरी गोळ्यांचा वापर केला. तसंच  त्सिम शा त्सुई जिल्ह्याच्या मध्यवर्ती ठिकाणी गजबजलेल्या बाजारात पोलिसांनी अश्रूधुराच्या नळकांड्या फोडल्या.

या निदर्शनादरम्यान एक फोटो सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात शेअर करण्यात आला आहे. या फोटोतील महिलेला पोलिसांनी गोळ्या घातल्याचं दिसून येत आहे आणि त्यामुळे महिलेच्या बराच रक्तस्त्राव झाला आहे.

"निदर्शकांनी एका नवीन युक्तीचा अवलंब करण्यास सुरुवात केली आहे. पोलीस येण्यापूर्वीचं ते लहान गटात विभागले जातात आणि मग एकाहून अधिक भागात निदर्शनं करतात," बीबीसीचे स्टीफन मॅकडोनेलने यांनी सांगितलं.

क्वाई फोंगमधल्या मेट्रो स्थानकात अश्रूधुर फवारण्यात आला होता. लोकांना पांगवण्यासाठी पोलिसांनी बंदिस्त मेट्रो स्थानकात अश्रूधुराचा प्रथमच हल्ला केला होता, अशी बातमी स्थानिक प्रसारमाध्यमांनी दिली होती.

निदर्शकांना अटक करण्यासाठी पोलीस स्वत: निदर्शकांच्या वेशभूषेत आले होते, असंही स्थानिक माध्यमांनी म्हटलं आहे.

दुसरीकडे पोलिसांवर दोन पेट्रोल बॉम्ब फेकण्यात आले आणि यात एक पोलीस अधिकारी होरपळला आहे.

रविवारी हाँगकाँगच्या आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर शांतता दिसून आली आणि तिथं कोणत्याही निदर्शनांची किंवा अटकेची बातमी नाही.

हाँगकाँगमध्ये निदर्शनं का?

हाँगकाँगमधल्या गुन्हेगारांचं चीनच्या मुख्य भूमीत प्रत्यार्पण करता यावं, यासाठीचं विधेयक हाँगकाँग सरकारनं आणलं होतं. ते पूर्णपणे रद्द करण्यात यावं, या मागणीसाठी लाखो लोक गेले काही दिवस हाँगकाँगमध्ये निदर्शन करत आहे.

हे विधेयक मागे घेतल्यावरही हाँगकाँगमध्ये लाखो लोक अजूनही रस्त्यांवर आहेत.

हाँगकाँगच्या नेत्या कॅरी लाम यांनी या विधेयकामुळे समाजात तणाव निर्माण झाल्याबद्दल माफी मागितली आहे. हाँगकाँगवर चीनचा प्रभाव वाढत चालल्याची भीती व्यक्त करत काही लोकांनी या गोंधळाच्या पार्श्वभूमीवर लाम यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे...


हाँगकाँगची जनता प्रशासनाविरोधात आणि चीनविरोधात पुन्हा एकदा रस्त्यावर उतरलीय. काही ठिकाणी आंदोलकांना पांगवण्यासाठी पोलिसांनी बळाचा, अश्रुधुराचा, वॉटर कॅनन्सचा वापर केलाय. तर शेकडो आंदोलकांना अटकही करण्यात आलीये.

खरं तर 2019चं वर्षंही हाँगकाँगसाठी आंदोलनांचं ठरलं होतं, कारण प्रत्यर्पण विधेयकाविरोधात अनेक महिने आंदोलनकर्ते आणि पोलीस यांच्यात संघर्ष बघायला मिळाला होता.

हाँगकाँग हा चीनचाच एक भाग आहे. पण असं असलं तरी 'एक देश दोन प्रणाली' या फॉर्म्युला अंतर्गत हाँगकाँगला स्वतःचे काही विशेष अधिकार आणि हक्क आहेत.

ही यंत्रणा काय आहे? आणि चीनचा भाग असूनही हाँगकाँग वेगळं कसं? आणि या ताज्या वादाला तोंड का फुटलं?

हाँगकाँग पुन्हा का पेटलं?

याला कारण म्हणजे, चीनच्या संसदेत - नॅशनल पीपल्स काँग्रेसमध्ये - गेल्या आठवड्यात एक विधेयक मांडण्यात आलं. हे विधेयक जर मंजूर झालं आहे आणि यामुळे हाँगकाँगमध्ये एक नवीन संरक्षण कायदा अस्तित्वात येईल.

या कायद्यामुळे हाँगकाँगच्या विशेष दर्जाला धक्का पोहोचणार आहे. हाँगकाँगच्या नागरिकांकडे असलेल्या हक्कांवर यामुळे गदा येईल, असं आंदोलकांचं म्हणणं आहे.

तर या कायद्याम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुळे देशद्रोह, सत्तेविरोधात कट रचणं, नियमांचं उल्लंघन करणं, यासारख्या कृत्यांना आळा बसेल, असं चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांनी म्हटलंय.

हाँगकाँगमध्ये गेल्या वर्षभरात हिंसाचाराच्या अनेक घटना घडल्यात, ज्यात बंदुका आणि स्फोटकांचा वापर करण्यात आल्याचा ठपका हाँगकाँगचे संरक्षण सचिव जॉन ली यांनी ठेवलाय. या कायद्यामुळे हाँगकाँगमध्ये शांतता आणि स्थैर्य येईल, असंही त्यांनी म्हटलंय.

पण अर्थातच यामुळे आपल्या अधिकारांची पायमल्ली होऊन चीन आपल्यावर हक्क गाजवेल, असं निदर्शकांना वाटतंय.

नवा संरक्षण कायदा कसा असेल?

खरं तर नवीन संरक्षण कायद्याच्या मसुद्यात नेमकं काय आहे ते अजून बाहेर आलेलं नाही. पण त्यात काही गोष्टींचा समावेश असू शकतो, असा अंदाज आहे. या नवीन कायद्यानुसार या चार गोष्टी गुन्हा ठरू शकतील, अशी शक्यता वर्तवली जातेय.

1. Secession म्हणजे फुटीरतावाद - देशाच्या हिताविरोधात वागणं आणि देशापासून वेगळं होणं.

2. Subversion म्हणजे केंद्र सरकारच्या अधिकारांना न जुमानणं किंवा आदेशांना धुडकावून लावणं.

3. Terrorism म्हणजे दहशतवाद - लोकांना धमकवण्यासाठी बळाचा वापर करणं.

4. Interference म्हणजे हस्तक्षेप - हाँगकाँगच्या कारभारात ढवळाढवळ करणारे विदेशी घटक.

हाँगकाँगच्या लोकांमध्ये अशीही भीती आहे की हाँगकाँगच्या सुरक्षेसाठी चीनकडूनच पोलीस किंवा इतर यंत्रणा राबवल्या जातील.

हाँगकाँगचा इतिहास

हाँगकाँग ही ब्रिटिशांची वसाहत होती. पण 1 जुलै 1997 ला ब्रिटिश सरकार आणि चीन यांच्यात एक करार झाला आणि ब्रिटिशांनी ही वसाहत चीनकडे सुपूर्त केली. पण चीनला हाँगकाँगचे पूर्ण अधिकार मिळाले नाहीत.

'एक देश दोन प्रणाली' या तत्त्वानुसार पुढच्या 50 वर्षांसाठी परराष्ट्र आणि संरक्षण या दोन गोष्टी वगळता आपले प्रशासकीय निर्णय घेण्याची स्वायत्तता हाँगकाँगला मिळाली. या करारानुसार 2047पर्यंत हाँगकाँगकडे स्वायत्तता असेल. म्हणूनच हाँगकाँगमध्ये असलेल्या राज्यघटनेला मिनी काँस्टिट्यूशन किंवा बेसिक लॉ, असं म्हटलं जातं. यानुसार हाँगकाँगमध्ये जे व्यक्ती स्वातंत्र्य आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आहे, ते चीनमध्ये कुठेही नाही.

हाँगकाँगच्या राजकीय प्रमुखाला चीफ एक्झिक्युटिव्ह ऑफिसर अर्थात मुख्य प्रशासकीय अधिकारी म्हटलं जातं. सध्या कॅरी लीम या हाँगकाँगच्या CEO आहेत. 1,200 जणांची एक समिती त्यांची निवड करते.

या सभागृहाला लेजिस्लेटिव्ह काउन्सिल म्हटलं जातं....


हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह्सच्या न्यायालयीन समितीने अहवाल सादर केला आहे. हाऊस ऑफ रिप्रेझेंटेटिव्ह्समध्ये डेमोक्रॅट्सचं वर्चस्व आहे.

ट्रंप यांनी राष्ट्रीय हितापेक्षा वैयक्तिक राजकीय हिताला झुकतं माप दिल्याचं अहवालात म्हटलं आहे. तसेच, 2020 साली होणाऱ्या निवडणुकीत मदत व्हावी म्हणून ट्रंप यांनी युक्रेनकडून 'परदेशी हस्तक्षेप' करण्यासाठी प्रयत्न केल्याचंही म्हटलं आहे.

ट्रंप यांनी मात्र अधिकारांचा गैरवापर केल्याचे आरोप फेटाळले असून महाभियोग चौकशीवरच त्यांनी संशय व्यक्त केला आहे.

महाभियोग चौकशीचा अहवाल प्रकाशित होण्याआधी राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी चौकशीवर जोरदार टीका केली होती. डेमोक्रॅटप्रणित चौकशी म्हणजे देशविरोधी असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलं होतं.

व्हाईट हाऊसचे सचिव स्टेफनी ग्रीशम यांनी म्हटलं, "ट्रंप यांनी पदाचा गैरवापर केल्याबाबत डेमोक्रॅट्स पुरावे सादर करण्यात अपयशी ठरले असून आता या अहवालातूनही त्यांच्या निराशेशिवाय काहीच प्रतिबिंबित होत नाही."

सत्तेचा दुरूपयोग, न्यायात अडथळा आणि अमेरिकन काँग्रेसचा अवमान हे आरोप महाभियोगात लक्षात घेतले जाण्याची शक्यता आहे.

अहवालात काय म्हटलंय?

स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भागृहातील गुप्तचर निवडीच्या कायमस्वरूपी समितीनं ट्रंप-युक्रेन महाभियोग चौकशी अहवाल मंगळवारी (3 डिसेंबर) सार्वजनिक केला.

या अहवालात म्हटलंय आहे, "2020 मधील अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत परदेशी हस्तक्षेपासाठी आपल्या अधिकारांचा गैरवापर या चौकशीनं उघड केला."

"राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणूक प्रचारासाठी युक्रेनबाबतच्या अमेरिकन परराष्ट्र धोरणाची मोडतोड केली गेली आणि स्वत:च्या राजकारणासाठीच्या चौकशीसाठी देशाच्या सुरक्षेला कमी लेखलं गेलं," असंही या अहवालात म्हटलं आहे.

पुढे काय होईल?

ट्रंप यांच्याविरोधात पुरावे सादर करणारा अहवाल मंजूर करण्यासाठी गुप्तचर समिती पक्षीय पातळीवर मतदान करण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतर अहवाल हाऊस ज्युडिशियरी कमिटीला सादर केला जाईल. त्यानंतर ट्रंप ब्रिटन दौऱ्याहून परतण्यापूर्वीच ही समिती त्यांची प्रक्रिया सुरू करेल.

चार घटनातज्ज्ञांच्या उपस्थितीत ज्युडिशियरी पॅनलची सुनावणी होईल आणि ते महाभियोग कसा चालवला जाईल, हे सांगण्यात येईल.

चौकशीत निष्पक्षपातीपणाचा अभवा असल्याचं म्हणत या सुनावणीत सहभागी होण्यास व्हाईट हाऊसकडून नकार देण्यात आला आहे.

डेमोक्रॅट्स वर्षाच्या अखेरीस महाभियोगावरील मतदानासाठी तयारी करत आहेत आणि त्यानंतर कदाचित जानेवारीच्या सुरुवातीला सिनेटमध्ये सुनावणी सुरू होईल.

ट्रंप यांची चौकशी का केली जात आहे?

डोनाल्ड ट्रंप यांनी आपल्या पदाचा दुरुपयोग करून 2020 साली होणाऱ्या अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीतले त्यांचे प्रतिस्पर्धी ज्यो बायडेन आणि त्यांच्या मुलाची चौकशी करण्यासाठी युक्रेनवर दबाव आणला, असा आरोप एका व्हिसलब्लोअरनं केला आहे.

हे असं करणं बेकायदेशीर आहे?

जर डोनाल्ड ट्रंप यांनी अशाप्रकारचा फोन केल्याचं सिद्ध झालं तर ट्रंप यांच्या अडचणी मोठ्या प्रमाणात वाढतील. कारण अमेरिकेत निवडणूक जिंकण्यासाठी परदेशी संस्थांकडे मदत मागणं बेकायदेशीर आहे.

ट्रंप यांना राष्ट्राध्यक्षपदावरून हटवलं जाईल?

डोनाल्ड ट्रंप यांना दोषी ठरवण्यासाठी सिनेटमध्ये दोन तृतीयांश इतक्या बहुमताची आवश्यकता असेल. मात्र ट्रंप यांचा रिपब्लिकन पक्ष सिनेटमध्ये बहुमतात आहे. त्यामुळं ट्रंप यांना दोषी ठरवणं तसं शक्य दिसत नाही.

दुसरीकडे, मुलर चौकशी समितीनं हे स्पष्ट केलंय की, पदावरील राष्ट्राध्यक्षावर गुन्हेगारी खटला चालवला जाऊ शकत नाही.

ट्रंप-युक्रेन प्रकरण नेमकं काय आहे?

याच वर्षी 25 जुलैला युक्रेनच्या...


हाऊसबोट्सचा कारभार पूर्णत: थंडावला आहे.

काश्मीरमधले उद्योजक मुश्ताक चाई 2 ऑगस्टच्या दुपारची आठवण सांगतात... प्रशासनाकडून सुरक्षेसंदर्भात सूचना मिळाली होती. त्या सूचनांमध्ये दहशतवादी हल्ल्याचा धोका असल्याचं म्हटलं होतं. हिंदू पर्यटकांनी त्यांची अमरनाथ यात्रा आणि तातडीने काश्मिरातून बाहेर पडावं, अशा सूचना देण्यात आल्या होत्या.

काश्मीर खोऱ्यात मुश्ताक चाई यांची अनेक हॉटेल्स आहेत. इतर काश्मिरी जनतेप्रमाणे चाई यांनीही या सूचना गांभीर्याने घेतल्या, कारण दोन वर्षांपूर्वी काश्मीरमधील हिंदूंचं पवित्रस्थळ असणाऱ्या अमरनाथ यात्रेदरम्यान कट्टरतावाद्यांनी केलेल्या हल्ल्यात सात हिंदू भाविकांचा मृत्यू झाला होता.

पर्यटक आणि भाविकांना काश्मीरमधून परत जाण्याच्या सूचना इतिहासात पहिल्यांदाच देण्यात आल्या, असं मुश्ताक सांगतात.

या सूचनांची अंमलबजावणी करण्यासाठी अधिकाऱ्यांचं काश्मीरमध्ये आगमन झालं. मुश्ताक आणि त्यांच्या टीमने मिळून हॉटेलमधील पर्यटक आणि भाविकांची परतण्याची व्यवस्था केली.

5 ऑगस्टला केंद्र सरकारने जम्मू-काश्मीर राज्याला असलेला विशेष दर्जा काढून घेतला. काश्मिरमध्ये 'कम्युनिकेशन लॉकडाऊन' ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अर्थात फोन, इंटरनेट सेवा खंडित करण्यात आल्या.

काश्मीरच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसला आहे.

या घटनेला आता दोन महिने उलटून गेले. परिस्थिती अजूनही पूर्ववत झालेली नाही. इंटरनेट आणि मोबाईल सेवा अजूनही खंडितच आहेत. सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अद्यापही सुरळीत झालेली नाही. बहुतांश उद्योग-व्यवसाय बंदच आहेत. काहींनी सरकारचा निषेध म्हणून आस्थापनं बंद ठेवली आहेत तर काहींनी भारतीय सैन्याला विरोध करणाऱ्यांच्या भीतीने.

काश्मीर खोऱ्यात कौशल्यपूर्ण मनुष्यबळाची टंचाई निर्माण झाली आहे, कारण कलम 370 लागू झाल्यापासून 400,000 स्थलांतरितांनी काश्मीर सोडलं आहे.

रस्त्यांवर शुकशुकाट आहे. 700,000 एवढ्या लोकांना उदरनिर्वाह मिळवून देणारा पर्यटन व्यवसाय पूर्णत: थंडावला आहे.

काश्मीर खोऱ्यात लागू करण्यात आलेले निर्बंधांची झळ इथल्या अर्थकारणाला बसली आहे.

नाव न सांगण्याच्या अटीवर एका सरकारी अधिकाऱ्याने सांगितलं की, "केंद्र सरकारने आर्थिक पॅकेज जाहीर करण्याच्या आम्ही प्रतीक्षेत आहोत."

लॉकडाऊनमुळे काश्मीरच्या अर्थव्यवस्थेचं 1.4 अब्ज डॉलर्सचं नुकसान झाल्याचं काश्मीर चेंबर ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्रीचं म्हणणं आहे. हजारो नोकऱ्या गेल्या आहेत.

काश्मीरमध्ये साधारण 3,000 हॉटेल्स आहेत. ही सगळी हॉटेल्स रिकामी आहेत. त्यांना कर्ज फेडायची आहेत, दैनंदिन खर्च भागवायचा आहे, असं मुश्ताक त्यांच्या श्रीनगरमधल्या अवकळा आलेल्या हॉटेलात बसून सांगतात.

125 जणांच्या स्टाफपैकी एका हाताच्या बोटावर मोजता येतील इतकीच माणसं त्यांच्याकडे आहेत. वाहतुकीची व्यवस्था नसल्याने अनेकजण परतले आहेत. काश्मीर खोऱ्यात तणाव अजूनही कायम आहे. शहरात अनेक ठिकाणी आंदोलनं होत आहेत.

काश्मीरमधून पहिल्यांदाच पर्यटकांना माघारी जा असं सांगण्यात आलं.

गुरुवार 10 ऑक्टोबरपासून पर्यटकांना काश्मीरमध्ये एंट्री देण्यात आल्याने परिस्थिती निवळेल, अशी शक्यता आहे. मात्र सद्यपरिस्थितीचा फटका केवळ हॉटेल्सना बसलाय, असं नाही.

इंटरनेट सेवा ठप्प झाल्याने 5,000 ट्रॅव्हल एजंट बेरोजगार झाले, असं जावेद अहमद नावाच्या ट्रॅव्हल एजंटने सांगितलं. तरुण मंडळींना नोकरी द्या असं सरकार म्हणते. आम्ही तरुण आहोत पण आमच्या हातात काम नाही. आम्हाला राजकारणाशी काहीही देणंघेणं नाही. आम्हाला नोकरी हवी आहे.

श्रीनगरची ओळख असलेल्या हजारहून अधिक हाऊसबोट्सचा कारभार मरगळला आहे.

प्रत्येक हाऊसबोटीच्या देखभालीसाठी 7,000 डॉलर्स...


हागणदारी मुक्तीसाठी तेलंगणा सरकार आता ड्रोनचा वापर करणार आहे.

तेलंगणामधील करीमनगर जिल्ह्यात उघड्यावर शौचाला जाणाऱ्यांवर लक्ष ठेवण्यासाठी चक्क ड्रोनचा वापर केला जात आहे. इथल्या एका धरणाच्या परिसरात हे ड्रोन उडवलं जात आहे.

ऑक्टोबरमध्ये सर्वप्रथम स्थानिक पोलिसांनी ड्रोनचा वापर सुरू केला तो सार्वजनिक ठिकाणी मद्यपान करणाऱ्यांवर आणि महिलांची छेड काढणाऱ्यांवर लक्ष ठेवण्यासाठी. त्या मोहिमेअंतर्गत 260 मद्यपींवर गुन्हे नोंदवण्यात आले.

उघड्यावर संडास करणाऱ्या कुणावरही अजूनतरी गुन्हा दाखल झालेला नाही.

हागणदारी मुक्तीसाठी सत्कार आणि समुपदेशन

या भागातल्या मानैर धरणातून करीमनगर, वारंगल, सिद्दिपेट, सिरसिल्ला या जिल्ह्यांना पाणीपुरवठा केला जातो. या धरणाच्या परिसरातील दोन बागा पर्यटकांमध्ये प्रसिद्ध आहेत.

केंद्र सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी "स्मार्ट सिटी" योजनेत करीमनगरचाही समावेश आहे. अंदाजे अडीच लाख लोकसंख्या असलेल्या या जिल्ह्यात 2017च्या अखेरीस 40,000 शौचालये बांधण्याचं ठरलं होतं. यापैकी जवळपास 39,000 शौचालयं बांधून तयार आहेत.

इथले नागरिक आणि लेक वॉकर्स असोसिएशनचे सदस्य नागराज सांगतात, "या मोह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िमेत आम्ही प्रशासन आणि पोलिसांना सहकार्य करत आहोत. उघड्यावर संडास करणाऱ्यांचा सत्कार करणं आणि त्यांचं समुपदेशन करणं, यामुळे लोकांच्या वर्तवणुकीत बदल होत आहे."

नागराज म्हणाले, ''आम्ही उघड्यावर शौचाला जाणाऱ्या लोकांचा सत्कार करतो. त्यांना हार घालतो आणि त्याच धरणातील पाणी आपण पितो, हेही समजावून सांगतो."

మధ్యతరగతి ప్రజల్లో చైతన్యం కోసం భారత ప్రభుత్వం వినూత్నంగా ప్రచారం నిర్వహిస్తోంది.

"हा प्रयोग कुणाचाही अपमान करण्यासाठी नाही. उघड्यावर शौचाला जाण्याचे दुष्परिणाम समजावून सांगण्याचा आम्ही प्रयत्न करतो."

उघड्यावर शौचाला बसणाऱ्यांना दंड करण्याचा ठरावही करीमनगर महापालिकेत मंजूर करण्यात आला आहे.

करीमनगर महापालिकेचे आयुक्त के. शशांक यांचा दावा आहे की बहुतांश नागरिकांच्या घरात शौचालयं आहेत, तीसुद्धा पालिकेनेच बांधून दिलेली.

"शौचालयांची कमतरता हा मुद्दा नाही. प्रश्न मानसिकता बदलण्याचा आहे. जर त्यांची ही सवय मोडली नाही, तर मग दंड आकारण्याशिवाय पर्यायच राहणार नाही," असंही शशांक यांनी स्पष्ट केलं.

"आमच्या या प्रयत्नांना आता पोलीस त्यांच्या ड्रोन तंत्राची साथ देत आहेत."

उघड्यावर शौचाला बसणारं कोणी सापडलंच तर त्यांचं समुपदेशन केलं जातं. त्यासाठी धरण प्रशासनाचंही वेगळं पोलीस पथक आहे. सोबत जिल्हा प्रशासन आणि नागरिकही असतातच, अशी माहिती आयुक्तांनी दिली.

शौचालयांचा वापर काही ठिकाणी गोवऱ्या ठेवण्यासाठीही केला जातो.

अर्थातच, असं ड्रोनच्या मदतीनं उघड्यावर संडास करणाऱ्या लोकांना पकडणं, हे लोकांच्या खाजगीपणाच्या हक्कावर गदा असल्याचं मानवी हक्क कार्यकर्ते व्ही. सुधाकर यांचं म्हणणं आहे.

"लोक उघड्यावर शौचाला का बसतात, याची नेमकी कारणं अधिकाऱ्यांनी शोधून काढायला हवी. त्या त्या भागात सार्वजनिक शौचालयं उभारून मग समुपदेशन करायला हवं."

उघड्यावर संडास करणाऱ्यांचा जाहीर अपमान करण्याच्या अनेक घटना देशभरात घडल्या आहेत. म्हणून यावर देशभरात वाद सुरू आहे.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हाजी मस्तान

जातीचं समीकरण जुळवण्यासाठी सगळ्याच राजकीय पक्षांची कसरत सुरू आहे.

आज गुजरातमध्ये जातीचं राजकारण एकदम रंगात आलं आहे. पण, गुजराती नेत्यांना हे राजकारण शिकवणारा कोणी राजकीय नेता नव्हता.

गुजरातच्या राजकारण्यांना हे शिकवलं ते कथित स्मगलर हाजी मस्तान यानं. जातीय राजकारणाचे धडे त्याच्याकडून मिळाले.

हे नेमकं घडलं कसं हे जाणून घ्यायचं असेल तर थोडं भूतकाळात डोकवावं लागेल.

गुजरातमध्ये कधीही जातीय दंगली झाल्या नव्हत्या. पहिली जातीय दंगल झाली ती स्वातंत्र्याच्या आधी, 1946मध्ये.

गुजरातची स्थापना झाल्यावर नऊ वर्षांनी, 18 सप्टेंबर 1969ला पुन्हा जातीय दंगल झाली. पण त्याचा राजकारणावर फारसा परिणाम झाला नाही.

त्या काळी अहमदाबाद शहर काँग्रेसचे अध्यक्ष जमनाशंकर पंड्या आघाडीवर होते.

या दंगलींनंतर, अहमदाबादच्या जगन्नाथ मंदिरात उपोषणास बसलेल्या साधूंकडे जमनाशंकर पंड्या हे मुसलमानांची बाजू मांडायला गेले होते.

त्यावेळी सामताप्रसाद या साधूंनी त्यांना आणि काँग्रेसला शिव्यांची लाखोली वाहिली आणि तिथून हाकलून दिलं.

त्याच सुमारास झालेल्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांवर जातीवादाची छाप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होती. पण त्याचा मतांवर फार परिणाम झाला नाही.

याच काळात सोनं आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंचं स्मगलिंग फोफावलं होतं.

हाजी मस्तान आणि स्मगलिंग

हाजी मस्तान हा मुंबईत बसून स्मगलिंगचा माल गुजरातमधील जामसलाया इथं पाठवत असे, असं सांगितलं जातं.

शुकर नारायण बखिया आणि हाजी तालेब हे जामसलाया आणि पोरबंदर इथं त्याचं काम पाहात असत.

आणीबाणीच्या काळात हाजी मस्तानला तुरुंगात डांबण्यात आलं. दोन नंबरचा धंदा करायचा असेल तर राजकारण्यांशी हातमिळवणी करावी लागेल, हे हाजी मस्तानला या तुरुंगवासात लक्षात आलं.

चलाख हाजी मस्तानला राजकारण्यांची ताकद वेळीच कळली. गुन्हेगारी जगतावर राज्य करायचं असेल तर राजकारण्यांची सोबत फायद्याची ठरेल, हे त्यानं ताडलं.

हाजी मस्तानचा राजकारण प्रवेश

तुरुंगातून बाहेर आल्यावर हाजी मस्ताननं गुजरात आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणात प्रवेश करण्याचं ठरवलं.

1980च्या दशकात हाजी मस्तान गुजरातमध्ये आला. पांढऱ्या रंगाच्या मर्सिडीजमध्ये बसून तो नवाब खान यांना भेटायला गेला होता.

नवाब खाननं बांधकाम व्यवसायात काम करण्यास सुरुवात केली होती.

गुजरातमध्ये 1981मध्ये झालेल्या दंगलीत सर्वाधिक नुकसान दलित आणि मुसलमान यांचं झालं, हे हाजी मस्ताननं ताडलं.

दलित आणि मुसलमान भाई भाई

दलित आणि मुसलमान यांना आपल्या बाजूला करण्याकडे हाजी मस्तानचा भर होता.

अहमदाबादच्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये त्यानं दलित आणि मुस्लिम मायनॉरिटी महासंघ हा पक्ष उतरवला.

अहमदाबादच्या दरियापूर, जमालपूर आणि शाहपूर भागात दलित आणि मुसलमान यांची मोठी वस्ती आहे.  तिथं रातोरात 'दलित आणि मुसलमान भाई भाई'ची पोस्टर्स लागली.

त्यामुळे मतांचं विभाजन झालं. अर्थात, दलित आणि मुस्लिम मायनॉरिटी महासंघाला एकही जागा मिळाली नाही. पण त्यांनी राजकारणाचं गणित बिघडवलं.

जाती आधारित राजकारण

जातीच्या कार्डानं मतांचं गणित बदलता येतं हे या निमित्तानं गुजराती नेत्यांच्या लक्षात आलं.

जाती आधारित राजकारणाचं गणित शिकवणाऱ्या पाठशाळेचा हाजी मस्तान हा मुख्याध्यापक ठरला.

आणीबाणीनंतर काँग्रेसची स्थिती खराब झाली होती. जनता पक्ष, जनसंघ यांना राजकारणात जातीवादाचा नवा मंत्र मिळाला.

गुजरातच्या प्रत्येक एक शहरात, गावात, पाड्यावर, जिल्हयातील राजकारणात जातीवादानं प्रवेश केला तो असा.

(या लेखातील मते लेखकाची आहेत. बीबीसीची नाहीत.)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी...


हात धुणे, घर, शरीर एका मर्यादेपलिकडे तेही सतत स्वच्छ करत राहाणे, एखाद्या गोष्टीचा निश्चित क्रम लावणे, तसा न लागल्यास अस्वस्थ होणे, चालता-बोलता आकडे, पावलं मोजणे, वस्तू जमवणे, देवतांबद्दल वाईट विचार येणे, गॅस-कुलूप-गिझर वगैरे गोष्टी सतत तपासत राहाणे अशा अनेक गोष्टींचा त्यात समावेश होतो.

या व्यक्तीला एखाद्या भीतीमुळे ती गोष्ट वारंवार करावीशी वाटते. त्याचा त्या व्यक्तीच्याच आयुष्यावर परिणाम होऊ लागतो.

ही ओसीडीची लक्षणं शक्यता असते. ऑब्सेसिव्ह कंपल्सिव्ह डिसॉर्डर म्हणजेच ओसीडी/OCD हा आजार काही लोकांमध्ये दिसून येतो. ओसीडी झालेले लोक एखाद्या किंवा अनेक प्रकारच्या भीतीने त्रासलेले असू शकतात. अर्थात याबाबतचे कोणतेही निदान तसंच त्याबाबतचे उपचार करण्याचे निर्णय डॉक्टरच घेऊ शकतात.

केवळ यातील काही किंवा एखादे लक्षण दिसल्यास परस्पर निदान करणे आणि स्वतःच उपचार घेणे धोकादायक आहे. कोरोनाच्या काळामध्ये अशा रुग्णांच्या त्रासात वाढ झाल्याचं सायकायट्री अँड न्यूरोसायन्सेस या जर्नलमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या शोधनिबंधात म्हटलं आहे. जे. बी निस्सेन यांनी बीएमसी सायकायट्री या जर्नलमध्ये लिहिलेल्या निबंधातही अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शीच निरीक्षणं नोंदवली आहेत.

कोरोनाच्या काळात वैयक्तिक आणि घराच्या स्वच्छतेविषयी सर्वत्र प्रबोधन केले गेले. मात्र अकारण भीतीमुळे चुकीचे मार्ग वापरले जाण्याची शक्यता असते.

उदाहरण द्यायचे झाले कितीही स्वच्छता झाली तरी कोरोनाची भीती मनातून न जाणे. किंवा सतत कोरोना किंवा संसर्गजन्य रोग होईल यासाठी गरजेपेक्षा जास्त काळजी घेणे, ती घेतली आहे याची वारंवार खात्री करणे. ठराविक वेळानंतर गरजेपेक्षा जास्त आणि सतत सॅनिटायझर वापरणे असे प्रकार दिसून येतात. यामध्ये अतिरेकी कृती दिसत असेल आणि ओसीडीसारखी लक्षणं दिसत असतील तर त्याचा गांभीर्याने विचार करायला हवा.

ओसीडी म्हणजे काय?

ऑब्सेसिव्ह कंपल्सिव्ह डिसॉर्डर हा आजार ओसीडी असा लघुरुपाने ओळखला जातो. मराठीमध्ये याला मंत्रचळ म्हणता येऊ शकेल. या आजारात एखादी गोष्ट वारंवार करण्याकडे रुग्णाची वृत्ती दिसून येते.

ओसीडीचे दोन टप्पे मानले जातात. त्यातला पहिला टप्पा म्हणजे ऑब्सेशन. यामध्ये ठराविक प्रकारचे अस्वस्थता निर्माण करणारे विचार व्यक्तीच्या मनात येऊ लागतात. ते सतत येत असतात. त्यामुळे एक प्रकारची भीती आणि अस्वस्थता मनात येते.

गॅस बंद केला की नाही, कुलूप लागलं असेल की नाही असे विचार रुग्णाच्या मनात वारंवार येतात.

दुसरा टप्पा आहे कंपल्शनचा. ऑब्सेशनमुळे आलेली भीती, अस्वस्थता दूर करण्यासाठी ती व्यक्ती एखादी कृती करते. त्यामुळे काही वेळापुरती अस्वस्थता दूर होते. पण हे विचार सतत येऊ लागतात आणि सतत ती कृती करावी लागते. त्यामुळे व्यक्तीचा संपूर्ण वेळ आणि विचारविश्व त्याच विचारांनी, कृतीनं भरून जातं.

उदाहरणार्थ घरातील सर्व वस्तू तपासून रात्री झोपल्यावर दार व्यवस्थित बंद झालं आहे की नाही किंवा गॅस बंद केला आहे की नाही याबाबत अस्वस्थता निर्माण होते. त्यामुळे ती व्यक्ती पुन्हापुन्हा या गोष्टी तपासत राहाते. कितीही प्रयत्न केला तरी अस्वस्थ करणारे विचार मनातून जात नाही आणि विचार आल्यावर कृती केल्याशिवाय स्वस्थ वाटत नाही.

यामुळे व्यक्तीचे, कुटुंबाचे मनस्वास्थ्य, दैनंदिन कामकाज, ऑफिसचे कामकाज धोक्यात येऊ शकते. यामध्ये वेळही जातो आणि त्याचे स्वरुप फारच गंभीर झाल्यास त्याचा सर्वांना त्रास होऊ लागतो.

अनेकदा व्यक्तीला मनात येणारा विचार आणि त्यामुळे करावी लागणारी कृती निरर्थक आहे हे लक्षात येत असतं मात्र तरिही ती व्यक्ती संबंधित कृती सतत करतच राहाते. तसंच हा ओसीडी असू शकतो याची कल्पना...


हातकणंगले मतदारसंघात ते पुन्हा एकदा निवडणूक लढवत आहेत.

गेल्या निवडणुकीत भाजपा-सेना महायुतीचा त्यांना पाठिंबा होता. यंदा ते राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या पाठिंब्यावर निवडणुकीत उतरले आहेत.

राजू शेट्टी यावेळी तिसऱ्यांदा लोकसभेची निवडणूक लढवत आहेत. गेल्या दोन्ही वेळेस त्यांना विजय मिळाला होता. यावेळी ते विजयाची हॅटट्रीक करणार का? याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलं आहे. शेट्टी राजकारणातील प्रवेशाआधी शेतकरी आंदोलनांमध्ये आंदोलक म्हणून कार्यरत होते.

शेतकरी संघटनेतून राजकीय कारकीर्दीला सुरुवात

कोल्हापूरमध्ये 1980 साली शेतकरी संघटनेची स्थापना झाली. त्यावेळी कांदा, ऊस, तंबाखू, भात अशी पिकं पिकवणाऱ्या शेतकऱ्यांना योग्य पैसे मिळवून देण्यासाठी शेतकरी संघटना प्रयत्नशील होती.

कारखानदारांच्या दबावामुळे प्रतिकूल परिस्थितीत शेतकरी संघटना रुजली होती. त्यावेळी शिरोळ ग्रामपंचायत सदस्य होण्याची महत्वाकांक्षा बाळगून राजू शेट्टी नावाचा तरुण झटत होता. पण ऐनवेळी ग्रामपंचायत निवडणुकीत माघार घ्यावी लागल्याने शेट्टी नाराज झाले होते.

साधारणपणे 1993-94 च्यादरम्यान शेट्टी यांना शेतकरी संघटनेत सामिल करून घेण्यासाठी शेतकरी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

संघटनेचे नेते अजित नरदे यांनी फार प्रयत्न केले होते. त्यांच्याकडे शेतकरी संघटनेचे शिरोळ तालुकाप्रमुख म्हणून काम सोपवण्यात आलं होतं.

2002 साली उस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी ऊस आंदोलन करण्यात आलं. 1200 रुपये ऊस दर मिळावा या मागणीसाठी झालेल्या आंदोलनात शेट्टी जखमी झाले होते. हे आंदोलन यशस्वी झाले आणि शेट्टी शेतकरी नेते म्हणून नावारूपाला आले. 2003 मध्ये शेट्टी कोल्हापूर जिल्हा परिषदेवर निवडून आले.

2004 मध्ये लोकसभा निवडणुकीत शेतकरी संघटनेने भाजप-शिवसेनेसोबत जाण्याचा निर्णय घेतला. शिवसेनेचे संजय पाटील हे सेनेचे उमेदवार होते आणि रघुनाथ पाटील हे शेतकरी संघटनेचे जिल्हा अध्यक्ष होते.

शेट्टी आणि रघुनाथदादा यांच्यात जातीयवादी शिवसेनेला पाठिंबा दिला या कारणामुळे वाद झाला. पण कोणत्याही परिस्थितीत जातीयवादी पक्षाबरोबर जाणार नाही अशी भूमिका घेत राजू शेट्टी तटस्थ राहिले.

स्वाभीमानी शेतकरी संघटनेची स्थापना

अजित नरदे आणि कार्यकर्त्यांकडून त्यावेळी रघुनाथ पाटील आणि राजू शेट्टी यांच्यात समेट घडवण्यासाठी प्रयत्न केले गेले. पण त्यांना यश आलं नाही. शेवटी शेट्टी संघटनेतून बाहेर पडले.

शेट्टी यांनी 2004 मध्येच स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेची स्थापना केली. त्यानंतर राजू शेट्टी यांनी शिरोळ मतदारसंघात विजय मिळवून विधानसभेत प्रवेश केला. त्यावेळी शिरोळ हेच शेतकरी संघटनेच्या आंदोलनाचं प्रमुख केंद्र होतं. आंदोलनामुळे त्यांना प्रसिद्धीही मिळाली.

आमदारकीचा कार्यकाळ पूर्ण होण्याआधी 2009 मध्ये राजू शेट्टी लोकसभेच्या निवडणुकीला उभे राहिले. एकेकाळी हातकणंगले म्हणजे पूर्वीच्या इचलकरंजी मतदारसंघात काँग्रेसचे बाळासाहेब माने यांचं वर्चस्व होतं. ते तब्बल पाच वेळा खासदार म्हणून निवडून गेले होते.

बाळासाहेब माने यांच्या स्नुषा निवेदिता माने या राष्ट्रवादी कॉग्रेसकडून शेट्टीच्या विरोधात निवडणूक लढवत होत्या. माने घराण्याला हरवण्याच्या हेतूने त्यावेळी काँग्रेसच्या गटाने शेट्टी यांना मदत केली होती. त्यावेळी शेट्टी ही निवडणूक जिंकले होते.

त्यानंतर 2014मध्ये काँग्रेसचे कलाप्पाण्णा आवाडे यांचा पराभव करत शेट्टी दुसऱ्यांदा खासदार झाले. आता तिसऱ्या वेळी ते खासदार होण्यासाठी निवडणूक रिंगणात उतरले आहेत.

शरद पवारांबरोबर जाणे ही अपरिहार्यता?

राजू शेट्टी यांनी काँग्रेस राष्ट्रवादी आघाडी सोबत जाणं ही त्यांची राजकीय अपरिहार्यता आहेच, मात्र यासाठी गेल्या काळातल्या...


हातातून ब्रश, जेवणाचा चमचा खाली ठेवला की लगेच पूजा मोबाईलवर 'अँग्री बर्ड्स' गेम खेळणं सुरू करते. त्या मोबाईलवर गेमचा शॉर्टकट नाही, पण काहीतरी खटाटोप करून ती शोधून काढतेच.

हातापेक्षा मोठ्या मोबाईलवर पूजा आपली बोटं इतकी जलदगतीनं फिरवते की तिचे आई-वडिलांना त्याच आश्चर्य वाटतं.

पुजाचे आई-वडील हे एका बहुराष्ट्रीय कंपनीत काम करतात. कामाचा आवाका एवढा असतो की ते घरी आल्यावरही ऑफिसचंच काम करत असतात. साहजिकच मुलीचा त्रास होऊ नये म्हणून तिच्या हातात मोबाईल दिला जातो.

पण त्यांच्या या सवयीचा पुढं जाऊन मुलीला एवढा त्रास होईल, याचा विचारही त्यांनी केला नाही.

पूजा आता मोबाईल गेमच्या आहारी गेली आहे. तिच्या हातातून मोबाईल हिसकावून घेतला की ती जमिनीवर लोळून रडायला लागते. शेवटी नाईलाजाने तिचं तोंड बंद करायला आई-बाबा पुन्हा तिला मोबाईल परत देऊन टाकतात.

प्रतिकात्मक

मोबाईलच्या व्यसनामुळे ती प्ले-स्कूलमध्ये एकही मित्र बनवू शकली नाही, पार्कमध्ये खेळायलाही जात नाही. शाळेतून आली की लगेच मोबाईलला चिटकते.

सध्यातरी पुजावर 'प्ले थेरपी'चा उपचार केला जातोय. गेल्या दोन महिन्यांपासून तिच्या सवयीत थोडीशी सुधार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णा झाली आहे.

मोबाईल गेम खेळणं हा एक आजार आहे

जगभरात मोबाईल आणि व्हीडिओ गेमचा वाढता वापर लक्षात घेऊन जागतिक आरोग्य संघटनेनं (WHO) हा व्यसनाला 'मानसिक आजार' आहे म्हटलं आहे.

WHOने 27 वर्षांनंतर पहिल्यांदाच आजारांचं आंतरराष्ट्रीय पातळीवर वर्गीकरण करणारं पुस्तक - International Classification of Disease, ICD - 11 - अपडेट करत या आजाराची नोंद केली आहे.

गेम खेळण्याची सवय केवळ मुलांमध्येच असते, असं नाही. पुजावर उपचार करणाऱ्या डॉ. जयंती दत्ता यांच्यानुसार हा आजार मोठ्या लोकांमध्येही आहे.

बऱ्याच ऑफिसमधली मंडळींना Angry Birds, Temple Run, Candy Crush, Contra या गेम्स खेळण्याचं वेड असतं.

डॉ. जयंती दत्ता या मनोविकारतज्ज्ञ आहेत. त्यांच्या मते, सुरुवातीला वेळ घालवण्यासाठी लोक मोबाईलवर गेम खेळत टाईमपास करतात. पण त्याची सवय कधी लागते, हे लक्षातच येत नाही. शेवटी गेम खेळणं हा दैनंदिन जीवनाचा भाग होतो.

गेमिंग डिसऑर्डर काय आहे?

WHO नुसार हा आजार जडलेल्या व्यक्तीला गेम खेळण्याची एक वेगळीच तलफ असते. हा ऑनलाईन डिजिटल गेम असू शकतो किंवा व्हीडिओ गेमही.

असा आजार असलेली व्यक्ती प्रत्यक्ष समोरासमोर असलेल्या लोकांबरोबरच्या संबधांकडे लक्ष न देता गेम खेळण्यातच मग्न असते. त्यामुळे दररोजच्या कामकाजावर त्याचा वाईट परिणाम होतो.

गेमचा नाद असणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला हा आजार झाला आहे, असं म्हणता येत नाही.

WHOच्या मते अशा व्यक्तीचा वर्षभराचा गेम खेळण्याचा पॅटर्न बघावा लागेल. गेम खेळण्यामुळे जर का त्यांच्या खासगी आयुष्य, सामाजिक जीवन, अभ्यास आणि नोकरीवर वाईट परिणाम झाला असेल तर ती व्यक्ती ही गेमच्या व्यसनी गेली आहे, असं म्हटलं जातं.

2016 साली दिल्लीतल्या AIIMS हॉस्पिटलमध्ये Behavioural Addiction Center सुरू केलं आहे. या सेंटरचे डॉ. यातन पाल सिंह बलहार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या दोन वर्षांत रुग्णांची संख्या बरीच वाढली आहे.

डॉ. बलहार हे मनोविकारतज्ज्ञ आहेत. त्यांच्या मते, गेमचं व्यसन लागलेल्या व्यक्तीच्या पाच गोष्टी लक्षात घ्याव्या लागणार आहेत.

या व्यक्ती -

गेम खेळणाऱ्या प्रत्येकाला हा आजार होतो का?

WHOच्या अहवालानुसार, मोबाईल गेम किंवा व्हीडिओ गेम खेळणारे खूप कमी लोक या आजाराच्या आहारी जात आहेत. दिवसभरात आपण किती वेळ गेम खेळण्यात घालवतो, हे ध्यानात घ्यायला पाहिजे. सगळ काम उरकून तुम्ही गेम खेळत असाल तर त्याचा काही परिणाम...


हाथरस

त्यानंतर या कुटुंबाला भेटायला येणाऱ्यांची गर्दी वाढली आहे. आम्हीही या कुटुंबाला भेट दिली.

निळ्या रंगाच्या दरवाज्यावर कुणीही नवीन व्यक्ती आली की पीडित मुलगी काय-काय घडलं हे तपशीलवार सांगते.

'मला न्याय हवा'

ती म्हणते, "आमच्यासाठी सगळं संपलंय. या घटनेविषयी मला सारखं-सारखं सांगावं लागतंय. मला न्याय हवा. वारंवार तेच सांगताना मला त्रास होतो. पण, मला माहितीय, हा त्रास मला सहन करावाच लागणार आहे."

50 वर्षांचे अवनीश कुमार शर्मा शेती करायचे. 1 मार्च रोजी बहराइचला राहणाऱ्या गौरव शर्माने त्यांचा खून केला.

गौरव शर्माने 5 साथीदारांच्या मदतीने अवनीश कुमार शर्मा यांची गोळ्या झाडून हत्या केल्याचं सासनी पोलीस ठाण्याच्या अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे. यासाठी अवैध बंदुकीचा वापर करण्यात आला. आरोपींवर भारतीय दंड संहितेच्या अनेक कलमांखाली गुन्हा नोंदवण्यात आला आहे.

मुलीने सहापैकी चार आरोपींना ओळखलं आहे. त्यांची नावं आहेत - गौरव शर्मा, निखिल शर्मा, ललित शर्मा आणि रोहिताश शर्मा.

काय घडलं…

1 मार्च रोजी आरोपीची पत्नी आणि आई मंदिरात गेल्या होत्या. अवनीश शर्मा यांच्या शेतातल्या रस्त्यातून ते मंदिरात गेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े. अवनीश शर्मा यांनी त्यांना शेतातून बाहेर व्हायला सांगितलं आणि तिथून भांडणाला सुरुवात झाली. त्याचवेळी अवनीश शर्मा यांच्या दोन्ही मुलीही मंदिरात जात होत्या.

अवनीश शर्मा यांची थोरली मुलगी बाळंतपणासाठी माहेरी आलेली होती. "त्यांनी आम्हाला शिवीगाळ केली. गौरव शर्माच्या पत्नीने गौरव शर्मा तुझ्या वडिलांना मारून टाकेन", अशी धमकी दिल्याचं पीडित मुलीचं म्हणणं आहे.

भांडणानंतरही आरोपीची पत्नी आणि आई त्याच रस्त्याने मंदिरात गेल्या. त्यांनी आरोपीलाही तिथे बोलावून घेतलं.

हाथरस

आरोपी गौरव शर्माने त्याच दुपारी अवनीश शर्मा यांना बोलावून आजच तुला ठार करेन, अशी धमकी दिली. त्यानंतर अवनीश शर्मा यांनी मंदिरात गेलेल्या आपल्या दोन्ही मुलींना ताबडतोब घरी पाठवलं आणि दार बंद करून घरातच थांबायला सांगितलं.

त्यानंतर मुलगी आणि तिची आई दुपारी तीन वाजता शेतात गेले. मुलगी सांगते, "मी आईसोबत जेवण घेऊन शेतात गेले." गौरव शर्माचा फोन आल्यानंतर त्यांनी तात्काळ पोलिसांनाही याची माहिती दिली होती. त्यालाही बरेच तास उलटून गेले होते.

प्रकरणाचा तपास

दुपारी जवळपास साडे तीन वाजता गौरव शर्मा आपल्या पाच साथीदारांसोबत शेतात धडकला. त्याच्या हातात पिस्तुल होतं. त्याने अवनीश शर्मांवर बऱ्याच गोळ्या झाडल्या. आईवरही गोळी झाडली. पण त्या खड्ड्यात पडल्याने त्यांना गोळी लागली नाही.

अवनीश यांच्या शेतात काही मजूरही होते. पण, गौरव शर्माने हवेत गोळीबार करताच ते सर्व शेतातून पळून गेले.

अवनीश शर्मा यांच्यावर गोळीबार केल्यानंतर सर्व आरोपी तात्काळ शेतातून पसार झाले. त्यांनी मोबाईल फोनही बंद केले. त्यांचे कुटुंबीयही घराला कुलूप लावून फरार झाले.

पीडितेच्या घरची स्थिती

या प्रकरणावरून राजकारण तापू लागलं आहे. आरोपींचे विरोधी पक्ष असलेल्या समाजवादी पक्षाशी संबंध असल्याचं भाजपचं म्हणणं आहे. तर आरोपींनी बऱ्याच भाजप नेत्यांसोबत काढलेली छायाचित्र सोशल मीडियावर टाकत आरोपींचे भाजपशीच संबंध असल्याचं समाजवादी पक्षाने म्हटलं आहे.

अवनीश शर्मा यांच्या हत्येनंतर राज्य सरकारने तात्काळ पावलं उचलत तपासाचे आदेश दिले. मात्र, 1 मार्च रोजी गौरव शर्माने धमकावल्याची तक्रार पोलिसात केली त्यावेळी पोलिसांनी काहीच कारवाई केली नाही, असं पीडित कुटुंबाचं म्हणणं आहे.

घरात स्थानबद्ध

पीडित मुलगी सांगते, गेल्या दोन वर्षांपासून ती नजरकैदेत असल्यासारखं आयुष्य जगतेय. खूप धमक्या मिळत...


हाथरस प्रकरणावरून सोनिया गांधी यांनी टीका केल्यानंतर काँग्रेस नेते राहुल गांधी आणि प्रियांका गांधी पीडितेच्या कुटुंबीयांची भेट घेण्यासाठी हाथरसकडे रवाना झाले होते. दरम्यान त्यांना रोखून उत्तर प्रदेश पोलिसांनी राहुल गांधी यांना धक्काबुक्की करून त्यांना अटक केल्याची माहिती समोर आली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

गुरुवारी (1 ऑक्टोबर) सकाळी राहुल गांधी आणि प्रियांका गांधी पीडितेच्या कुटुंबीयांना भेटण्यासाठी नोएडामार्गे हाथरसकडे रवाना झाले होते. ग्रेडर नोएडा येथे यमुना एक्सप्रेस वेवर पोलिसांनी त्यांच्या गाड्यांचा ताफा अडवला. यानंतर राहुल गांधी गाडीतून उतरून चालत पुढे निघाले.

दरम्यान, पोलिसांनी त्यांना थांबवलं. त्यांच्यासोबत धक्काबुक्की केली. तसंच त्याठिकाणी लाठीमार झाल्याचा आरोपही काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी केला आहे.

राहुल गांधी यावेळी पोलिसांना म्हणाले, "मी एकटा जाणार आहे. शांततेत मी जाईन. कलम 144 नुसार गर्दी करू शकत नाही. सभा होऊ शकत नाही. त्यामुळे मी एकट्याने जाईन. मला कोणत्या कलमांनुसार अटक करण्यात येत आहे?"

उत्तर प्रदेशात एकामागून एक बलात्काराची प्रकरणं उघड होत असल्याचं दिसल्यामुळे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काँग्रेस आक्रमक झाल्याचं पाहायला मिळत आहे.

प्रियंका गांधी यांनी या घटनेनंतर ट्वीटरवरून उत्तर प्रदेश सरकारवर टीका केली आहे. एक घमेंडखोर सत्ता निष्पाप मुलींच्या मृतदेहावर आपल्या ताकदीचं प्रदर्शन करत आहे. अन्याय रोखण्याऐवजी स्वतःच अन्याय करत आहे. महिलांना एक सुरक्षित समाज आणि प्रदेश मिळण्यासाठी, त्यांना स्वतंत्र होऊन प्रगती करता येईल अशी स्थिती येण्यासाठी आमचा संघर्ष सुरूच राहील. असं ट्वीट त्यांनी केलं आहे.

तर उत्तर प्रदेशचे मंत्री सिद्धार्थनाथ सिंह यांनी काँग्रेसच्या नेत्यांनी राजस्थानमध्ये जाऊन तिथली परिस्थिती पाहावी असा सल्ला दिला आहे. काँग्रेसचं तिथं सरकार आहे. तिथं होणाऱ्या घटनांवर प्रियंका गांधी, सोनिया गांधी यांनी उत्तर द्यावं, अशी प्रतिक्रिया त्यांनी दिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हाथरसच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी अत्यंत वाईट वर्तन केले आहे असं आपल्याला या कुटुंबानं सांगितल्याचं प्रियंका म्हणाल्या आहेत. या अधिकाऱ्याला कोण वाचवत आहे असा प्रश्नही त्यांनी विचारला आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

प्रियंका गांधी यांनी ट्वीटमध्ये लिहिलंय, "हाथरसच्या पीडित कुटुंबाने सांगितल्याप्रमाणे सर्वात वाईट वर्तन जिल्हाधिकाऱ्यांचं होतं. त्यांना कोण वाचवत आहे? त्यांना तात्काळ निलंबित करून त्यांच्या भूमिकेचा तपास व्हावा.

हे कुटुंब न्यायालयीन तपासाची मागणी करत असताना सीबीआय तपासाचा आरडाओरडा करून एसआयटी तपासाची तयारी सुरू आहे. उत्तर प्रदेश सरकारला थोडी जरी जाग आली तर त्यांनी या कुटुंबाचं ऐकलं पाहिजे."

हाथरसमध्ये झालेल्या कथित गँगरेप प्रकरणावरुन वाद वाढल्यावर उत्तर प्रदेश सरकारने या घटनेच्या सीबीआय तपासाची शिफारस केली आहे.

काँग्रेसच्या प्रतिनिधींनी काल पीडित मुलीच्या कुटुंबीयांना भेटून न्यायालयीन चौकशीची मागणी केली होती.

काल उत्तर प्रदेशचे अतिरिक्त सचिव अवनीश अवस्थी आणि डीसीपी एच. सी. अवस्थी यांनी सरकार या घटनेचा निष्पक्ष तपास करेल असं स्पष्ट केलं.

काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष राहुल गांधी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि सरचिटणीस प्रियंका गांधी उत्तर प्रदेशातील हाथरसमध्ये गेले होते.

राहुल गांधी आणि प्रियंका गांधी यांना पोलीस प्रशासनाने त्या कुटुंबाला भेटण्याची परवानगी दिली होती. माध्यमांनी दिलेल्या बातम्यांनुसार त्यांच्याबरोबर पाच लोकांना हाथरसला जाण्याची परवानगी मिळाली होती.

जगातली कोणतीही शक्ती आपल्याला त्या कुटुंबीयांना भेटण्यापासून रोखू शकत नाही असं ते म्हणाले होते. पार्टी मुख्यालयातून ते आपली बहीण प्रियंकाबरोबर हाथरससाठी निघाले होते.

एका व्हीडिओमध्ये प्रियंका गांधी कार चालवत असून त्यांच्या शेजारी राहुल बसल्याचं दिसून येतं होतं.

तिकडे उत्तर प्रदेश पोलिसांनी दिल्ली- नोएडा सीमेवर मोठ्या संख्येने पोलीस तैनात केले आहेत. तसेच गौतमबुद्ध नगर जिल्ह्यात कलम 144 लागू केले आहे.

हाथरस प्रकरणावर मायावती राजकारण करत आहेत- आठवले

उत्तर प्रदेशच्या माजी मुख्यमंत्री आणि बसपा नेत्या मायावती यांनी हाथरस घटनेची सीबीआय चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. तर मायावती हाथरस प्रकरणी राजकारण करत असल्याचा आरोप केंद्रीय सामाजिक न्यायमंत्री रामदास आठवले यांनी केला आहे.

उत्तर प्रदेशच्या मुख्यमंत्र्यांचा राजीनामा मागण्याचा अधिकार त्यांना नाही असंही त्यांनी सांगितलं आहे.

हाथरस प्रकरण मानवतेवरील कलंक असल्याचं सांगत चारही आरोपींना मृत्युदंड व्हावा अशी मागणी आठवले यांनी केली आहे.

तत्पुर्वी मायावती यांनी हाथरस घटनेवर एक व्टीट केले होते. त्यात त्या म्हणतात, "हाथरसमधील घृणास्पद सामूहिक बलात्कार प्रकरणामुळे देशभरात आक्रोश केला जात आहे. त्याच्या सुरुवातीच्या तपास अहवालावरून जनतेचं समाधान झालेलं दिसत नाही. या प्रकरणाची सीबीआय किंवा माननीय सर्वोच्च न्यायालयाच्या निरीक्षणाखाली तपासणी व्हावी ही बसपाची मागणी आहे."

स्मृती इराणी म्हणतात, 'काँग्रेसला न्याय नको, राजकारण हवंय'

हाथरस बलात्कार प्रकरणावर बोलताना केंद्रीय मंत्री स्मृती इराणी यांनी काँग्रेसच्या हेतूवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

"जनतेला हे माहित आहे की, त्यांचं (राहुल गांधी आणि काँग्रेस) हाथरसकडे जाणं हे राजकारणासाठी आहे, पीडित कुटुंबासाठी न्याय मिळवून देण्यासाठी नव्हे," असं स्मृती इराणी आज (3 ऑक्टोबर) माध्यमांशी बोलताना म्हणाल्या.

हाथरस बलात्कार प्रकरणावर स्मृती इराणी पहिल्यांदाच माध्यमांसमोर येऊन बोलल्या. स्मृती इराणी अद्याप का बोलत नाहीत, असे प्रश्न शुक्रवारी (2 ऑक्टोबर) सर्वत्र विचारले जात...


हादीया आणि शफीन

दोघांचा विवाह संपूर्ण देशात चर्चेचा विषय ठरल्यानं, 'हादियाशी लग्न का केलं' हा प्रश्न शफीन यांना विचारण आवश्यक होतं.

बीबीसीशी बोलताना शफीन यांनी या प्रश्नाचं उत्तर दिलं. ते म्हणाले, "आम्ही दोघं भारतीय म्हणून जन्मलो आणि एकमेकांसमवेत राहण्याचं स्वातंत्र्य आम्हाला आहे. कोणासोबत राहायचं हे निवडण्याचा अधिकार आम्हाला आहे. ती मला आवडतं होती, त्यामुळे मी तिच्याशी लग्न केलं."

अखिला अशोकन हिने धर्मांतर केल्यानंतर शफीनशी लग्न केलं होतं आणि त्यानंतर तिने हादिया असं नवीन नाव धारण केलं. यावर वाद सुरू झाल्यानंतर शफीन यांनी प्रथमच मोकळेपणानं त्याची भूमिका मांडली आहे.

न्याय मिळाल्यानं आनंद

आतापर्यंत हादिया एक सशक्त महिला म्हणून आपली मत मांडत आली आहे. तिचं म्हणनं थेट ऐकून घेण्यासाठी सुप्रीम कोर्टाच्या खंडपीठानं तिला समन्स जारी केला होता.

केरळ हायकोर्टाने दोघांचा विवाह रद्द करायला नको होता, असं सर्वोच्च न्यायालयाने शुक्रवारी म्हटलं.

तर दोन प्रौढ व्यक्तींनी सहमतीनं केलेलं लग्न रद्द करण्याचा अधिकार न्यायालयाकडे आहे का, असा प्रश्न याआधी उपस्थित झाला होता.

इस्लामने प्रभावित होऊनच आप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण हा धर्म स्विकारल्याचं हादिया म्हणते.

हादियाने बीबीसीशी बोलताना म्हणाली, "मला न्याय मिळाल्यानं फार आनंद झाला आहे. जे हायकोर्टाकडून मला मिळू शकले नाही, ते सुप्रीम कोर्टाकडून मला मिळालं आहे."

आपल्या मुलीने इस्लाम धर्म स्वीकारल्याची माहिती जेव्हा हादियाचे वडील के. एम. अशोकन यांना झाली तेव्हा या प्रकरणाला हवा मिळाली. अशोकन यांनी केरळ हायकोर्टात हेबीअस कॉर्पस याचिका दाखल केली होती.

इस्लाम धर्माने प्रभावित झाल्याने हा धर्म स्वीकारल्याचं हादियाने हायकोर्टामध्ये सांगितलं होतं.

हादिया म्हणते, "माझ्या लग्नावरून इतका वाद निर्माण व्हायचं कारण हेच आहे की मी इस्लाम धर्म स्वीकारला. लोकांना इस्लाम धर्म स्वीकारण्याचा अधिकार नाही का?"

हा वाद कधी सुरू झाला?

हादियाचे वडील के. एम. अशोकन यांच मत होतं की, त्यांच्या मुलीच्या मित्राचे वडील अबूबकर यांच्या प्रभावात आल्यानंतर हादियाला बळजबरीने इस्लाम धर्म स्वीकारण्यास भाग पाडण्यात आले.

अशोकन यांनी पोलिसात तक्रार दाखल केल्यानंतर अबूबकर यांना अटक करण्यात आली आणि त्यानंतर लगेचच हादिया गायब झाली.

हादिया तामीळनाडूतील होमीयोपॅथीक कॉलेजमध्ये शिक्षण घेते.

हे तेव्हा घडलं जेव्हा अशोकन यांनी हेबीअस कॉर्पस याचिका दाखल केली होती. अशोकन यांनी नंतर आणखी एक याचिका दाखल करत त्यांच्या मुलीला देशाबाहेर नेण्यात येऊ शकते, अशी शंका व्यक्त केली.

यानंतर शफीनने हादियाबरोबर विवाह केला आणि सुनावणीदरम्यान ते कोर्टात हजरही रहायला लागले.

पण अॅडिशनल सॉलिसिटर जनरल मनिंदर सिंग यांनी कोर्टाला सांगितलं की, जहालवादी संघटना इस्लामिक स्टेटशी संबधित कट्टरतावादी संघटना या हिंदू मुलींच्या धर्मपरिवर्तनात सहभागी असल्याचे प्रथमदर्शनी अनेक पुरावे आहेत. सिंग यांनी कोर्टात असं सांगितल्या नंतर हे प्रकरण राष्ट्रीय तपास संस्थेकडे (NIA) वर्ग करण्यात आले.

NIAचा तपास शफीनच्या संशयित 'दहशतवादी' संबंधावर आधारीत होता. कारण तो पॉप्यूलर फ्रंट ऑफ इंडियाचा (PFI) सदस्य होता. तसेच नोकरीनिमित्त मस्कत आणि ओमानलाही जाऊन आलेला आहे.

तथापि NIAचा तपास सुरू राहील, असे आदेश सुप्रीम कोर्टाने दिले आहेत.

PFIचे मानले आभार

सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयानंतर शफीन जवळपास 500 किलोमीटरचा प्रवास करून पत्नी हादियाला घेण्यासाठी कोल्लम (केरळ) इथून सलेम (तामिळनाडू) इथं गेले.

हादिया इथं एका होमियोपॅथिक कॉलेजमध्ये शिक्षण घेते. कुटुंबाबरोबर वेळ...


हाफकिन्स

मुंबईत काही वर्षांपूर्वी शिवसेनेने हाफकिन इन्स्टिट्युटच्या परिसरात बाळासाहेब ठाकरेंचं स्मारक उभारण्याचा प्रयत्न सुरू केला होता. त्यावेळी हाफकिन इन्स्टिट्युटचं नाव अचानक चर्चेत आलं होतं. पुढे स्मारकाची जागा बदलण्यात आली. मात्र, या घटनेने दाखवून दिलं की ज्या व्यक्तीने आपल्या देशाला दोन मोठ्या साथीच्या आजारापासून वाचवलं त्याचा आपल्या सगळ्यांनाच कसा विसर पडला आहे.

त्या व्यक्तीचं नाव आहे व्लादेमार मोर्डेकई हाफकिन. युक्रेनमध्ये जन्मलेले व्लादेमार हाफकीन योगायोगाने भारतात आले. मात्र त्यांनी त्यांच्या आयुष्यातली महत्त्वाची 22 वर्ष भारतातच घालवली.

सेंट पीट्सबर्गमधून त्यांना डॉक्टरेट मिळाली होती. मात्र ते प्राध्यापक होऊ शकले नाही. तत्कालीन झारच्या रशियन साम्राज्यात एका ज्यु धर्मियाला एवढा मोठा सन्मान मिळणं शक्यच नव्हतं. यामुळे उद्विग्न झालेल्या हाफकीन यांनी युक्रेनला रामराम ठोकला आणि ते जिनेव्हाला गेले. जिनेव्हामध्ये ते फिजियोलॉजी विषयाचे प्राध्यापक झाले. मात्र, त्यांचं मन लागेना. त्यामुळे ते पुढे पॅरिसला गेले. तिथे त्यांना त्यांचे गुरू मिळाले. लुई पाश्चर.

पाश्चर इन्स्टिट्युटमध्ये... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते असिस्टंट लायब्रेरियन म्हणून रुजू झाले. मात्र, नोकरीसोबतच त्यांनी बॅक्टिरियोलॉजीचा अभ्यास सुरू ठेवला. यातूनच पुढे ते कॉलराच्या लसीच्या संशोधनाकडे वळले. व्लादेमार हाफकिन यांनी कोंबडा आणि गिनिपिगवर चाचणी घेतल्यानंतर स्वतःला ही लस टोचून घेतली. त्यांनी जी लस तयार केली होती त्याची दोन इंजेक्शन्स एका ठराविक अंतराने घ्यावी लागायची.

आपलं संशोधन यशस्वी झाल्याची खात्री पटल्यानंतर लस मोठ्या प्रमाणावर वापरावी, अशी त्यांची इच्छा होती. मात्र, त्यावेळचे इतर शास्त्रज्ञ त्यांच्या संशोधनाशी सहमत नव्हते. त्यांचे गुरू लुई पाश्चरदेखील नाही.

भारतातही मोठा विरोध

त्याआधीही एक लस विकसित केल्याचा दावा करण्यात आला होता. मात्र, तो चुकीचा निघाला. त्यावेळी असं मानलं जाऊ लागलं होतं की कॉलरा आतड्यांमधला आजार आहे. त्यामुळे लस त्यावर उपाय ठरू शकत नाही.

याच दरम्यान योगायोगाने डॉ. हाफकिन यांची भेट लॉर्ड फ्रेडरिक हेमिल्टन डफरीन यांच्याशी झाली. ते पॅरिसमध्ये ब्रिटिश राजदूत होते आणि त्याआधी भारताचे व्हॉईसरॉय म्हणूनही त्यांनी काम सांभाळलं होतं. भारतात मोठ्या प्रमाणावर कॉलराची साथ आली होती.

लॉर्ड फ्रेडरिक यांना वाटत होतं की या लसीचा वापर बंगालमध्ये झाला पाहिजे. त्यांच्याच प्रयत्नांमुळे हाफकिन लवकरच भारतात आले.

मार्च 1893 मध्ये ते कोलकत्याला पोहोचले. मात्र, भारतातही त्यांना बराच विरोध झाला. लस उपयोगाची नाही, असा त्यावेळी समज होता. शिवाय, जर्नल ऑफ मेडिकल बायोग्राफीमध्ये असंही छापून आलं होतं की डॉ. हाफकिन यांनी पॅरिसमध्ये कॉलरा पसरवणाऱ्या ज्या जीवाणूवर (बॅक्टेरिया) संशोधन केलं होतं, त्यापेक्षा भारतात कॉलरा पसरवणारा जीवाणू वेगळा आहे.

साथीच्या रोगांनी देशात थैमान घातलं होतं.

शिवाय, भारतातले लोक साथीच्या आजाराल दैवी कोप मानायचे. ते अॅलोपॅथी औषधंही घेत नव्हते. अशा परिस्थितीत वेदना देणाऱ्या या लसीचे दोन इंजेक्शन घ्यायला कोण तयार होणार?

या सगळ्या विरोधी वातावरणात डॉ. हाफकिन यांनी स्वतःची प्रयोगशाळा स्थापन केली. मात्र, मुख्य अडचणी अशी होती की ते जेव्हा बंगालमध्ये दाखल झाले, त्यावेळी बंगलामधली कॉलराची साथ जवळजवळ संपुष्टात आली होती. अवध आणि पंजाब प्रांतात मात्र कॉलराचा जोर कायम होता.

व्हॅक्सीनची पहिली व्यापक चाचणी

सर्वात जास्त त्रास सैन्याला होता आणि त्यांनीच डॉ. हाफकिन यांच्याशी संपर्क साधला. त्यानंतर डॉ. हाफकिन आग्र्याला गेले. तिथून उत्तर...


हाफिझ सईद हा 2008च्या मुंबई हल्ल्याचा मास्टरमाईंड होता असा दावा अमेरिका आणि भारताने केला आहे.

हाफिझ सईदच्या शिक्षेचा निर्णय हा पॅरिसमध्ये पार पडणाऱ्या फायनान्शिअल अॅक्शन टास्क फोर्सच्या (FATF) बैठकीच्या चार दिवस आधी आला आहे. पाकिस्तानला आता स्वतःवर कोणतेही आर्थिक निर्बंध लादून घ्यायचे नाहीयेत. त्यामुळे हाफिझ सईदला शिक्षा सुनावण्याची गडबड यासाठीच करण्यात आल्याचं तज्ज्ञांकडून सांगण्यात येत आहे.

हाफिझ मोहम्मद सईद आणि त्याचा साथीदार जफर इक्बालला दहशतवादासाठी पैसा जमा करणे, बेकादेशीररित्या आर्थिक फंडिंग आणि बंदी घातलेल्या संस्थेचा सदस्य असल्याच्या आरोपावरून दोषी ठरविण्यात आलं आहे.

न्यायाधीश अर्शद हुसैन भट्ट यांनी हाफिझ सईदला दहशतवाद प्रतिबंधक कायद्यातील सेक्शन 11 आणि 11 N अंतर्गत शिक्षा सुनावली आहे. कायदेतज्ज्ञांच्या मते दहशतवाद प्रतिबंधक कायद्याच्या सेक्शन 10 मध्ये बंदी घातलेल्या संघटनेशी संबंधित असलेल्या व्यक्तीला शिक्षा सुनावण्याची तरतूद आहे.

पाकिस्तानमधील पंजाबच्या दहशतवाद प्रतिबंधक विभागानं (CTD) जमात-उद-दावा, लष्कर-ए-तय्यबा आणि वेलफेअर ह्युमॅनिटी फाऊंडेशनची चौकशी सुरू केली होती... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

CTD च्या माहितीनुसार या संघटनांनी कट्टरतावाद पसरविण्यासाठी बेकायदेशीररित्या जमविलेले पैसे जमीन खरेदी करण्यासाठी वापरले. तसंच मदरसे आणि मशिदी बनवून त्यांचा वापर पैसे जमा करण्यासाठी केला.

जमात-उद-दावा, लष्कर-ए-तय्यबा आणि वेलफेअर ह्युमॅनिटी फाऊंडेशनने वेगवेगळ्या एनजीओ आणि कल्याणकारी संघटनांच्या नावावरही पैसे जमा केल्याचं CTD ला तपासात आढळून आलं.

दहशतवाद प्रतिबंधक विभागानं दिलेल्या माहितीनुसार हाफिझ सईद आणि इतर बारा जणांविरोधात बेकायदेशीररित्या पैसे जमा केल्याचा आणि कट्टरतावादाच्या प्रसारासाठी वापरल्याच्या आणि दहशतवाद प्रतिबंध कायदा 1997 नुसार बेकायदेशीररित्या फंडिंग जमा करण्याच्या आरोपाखालीही कारवाई केली जात असून त्यांना न्यायालयात हजर करण्यात येईल.

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने जानेवारी 2015 मध्ये घोषणा केली होती, की सर्व कट्टरतावादी संघटनांची, ज्यामध्ये जमात-उद-दावाचाही समावेश आहे, संपत्ती गोठवण्यात येईल.

पाकिस्तानने 2015 साली जमात-उद-दावावर बंदी घातली होती. हाफिझ सईद जमात-उद-दावाचा प्रमुख आहे. कोणत्याही बंदी घातलेल्या संघटनेशी संबंधित असणंही बेकायदेशीर आहे आणि याप्रकरणी हाफिझ सईदला दोषी ठरवून पाच वर्षांची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे.

FATF मध्ये या निर्णयाचे पडसाद उमटणार?

बीबीसी उर्दूचे प्रतिनिझी आसिफ फारुखी यांच्या मते, या निर्णयाचा FATF च्या बैठकीत पाकिस्तानला फायदाच होईल.

त्यांनी म्हटलं, "FATF च्या मागील बैठकीमध्ये म्हटलं होतं, की पाकिस्तान कारवाई केल्याचं दाखवत असला तरी कट्टरतावादाच्या प्रकरणात अजूनपर्यंत कोणाला शिक्षा झालेली नाही. त्यामुळेच हाफिझ सईदला ठोठावण्यात आलेल्या शिक्षेचं उदाहरण यावेळी होणाऱ्या बैठकीत दिलं जाऊ शकतं. त्याचा त्यांना निश्चितच फायदा होईल. मात्र केवळ FATF च्या मुळेच हाफिझच्या शिक्षेचा निर्णय झाला, असं म्हणणं पूर्णपणे योग्य नाही. न्यायालयीन प्रक्रिया पार पाडून हा निर्णय देण्यात आला आहे."

इस्लामाबादमधील ज्येष्ठ पत्रकार हारुन रशीद यांचं मत मात्र वेगळं आहे. ही कारवाई FATF च्या दबावामुळेच करण्यात आली आहे. कारण यापूर्वीही अनेकदा हाफिझ सईद आणि इतर लोकांविरोधात खटले दाखल झाले होते. मात्र, सबळ पुरावा नसल्यानं त्यांची सुटका व्हायची.

रशीद सांगतात, "आता अचानक पुरावे कोठून आले, हा प्रश्न उपस्थित होत आहे. सरकारला याचं उत्तर द्यावंच लागेल. त्यामुळेच सरकारनं FATF च्या...


हाफीज सईद अनेक महिने पाकिस्तानात नजरकैदेत होता.

बीबीसीच्या 'द रेडिओ फोर'ची डॉक्युमेंटरी 'द डॉन ऑफ ब्रिटिश जिहाद' नुसार सईदने 1995 मध्ये दोन वेळा ब्रिटिश मशिदींना भेट दिल्याचं उघड झालं आहे. मुस्लिमांमध्ये जिहादचा दृष्टिकोन आहे, कारण त्यांनी जगावर राज्य केलं आहे. मात्र आता त्यांना अपमानास्पद वागणुकीला सामोरं जावं लागत आहे, असे सईदने गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये म्हटलं होतं.

2008 मध्ये मुंबईवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्याप्रकरणी सईद प्रमुख संशयित आहे. 166 नागरिकांचा बळी घेणाऱ्या या हल्ल्यात आपला सहभाग नसल्याचा दावा सईद करतो.

बीबीसीची डॉक्युमेंटरी 11 जानेवारीला रात्री प्रसारित होणार असून, जगाला हादरवून टाकणाऱ्या अमेरिकेतल्या दहशतवादी हल्ल्याच्या बरीच वर्षं आधीपासून ब्रिटिश मुस्लिमांना मूलतत्ववादी होण्याची प्रक्रिया कशी सुरू झाली, याचा आढावा घेण्यात आला आहे.

"हे सगळं नजीकच्या भूतकाळात सुरू झाल्याची समजूत होती, मात्र प्रत्यक्षात हे काम '80 आणि '90च्या दशकापासून सुरू होतं," असं साजिद इक्बाल यांनी बीबीसी स्कॉटलंडला सांगितलं. त्याकाळी सक्रिय असणाऱ्या लोकांशी बोलल्याचं साजीद यांनी सांगितलं. ते या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कार्यक्रमाच्या सहनिर्मात्यांपैकी एक आहेत.

तो वेगळा काळ होता. त्यावेळी बोस्निया आणि अफगाणिस्तान हा जिहाद्यांचा बालेकिल्ला होता. त्यावेळी असं होण्याची काही सामाईक कारणं होती.

जिहादचं स्पिरीट

पाकिस्तानस्थित काश्मीरी जिहादी गट लष्कर-ए-तोयबा या कट्टरवादी संघटनेतर्फे प्रकाशित मासिकात हाफीजच्या 1995 मधील इंग्लंडच्या दौऱ्याचं सविस्तर वर्णन करण्यात आलं होतं.

हाफीज सईद लाहोरमध्ये एका भाषणादरम्यान

ओल्डहममधल्या मशिदीचे इमाम त्यावेळी सईद बरोबर होते. उर्दूत असलेले हे लेख बीबीसीच्या हाती लागले आहेत.

त्यानुसार ग्लासगो शहरातल्या मुख्य मशिदीत प्रचंड जमावासमोर सईदचं भाषण झालं. सईद सातत्याने जिहादबद्दलच बोलत होता. इक्बाल यांनी सांगितलं की, "इंग्लंडमधील मुस्लिमांनी जिहादचा मार्ग स्वीकारावा यासाठी तो सातत्याने प्रोत्साहनपर बोलत होता."

ज्यू धर्मीय व्यक्ती हजारो-लाखो रुपये खर्च करून जिहाद ही संकल्पना नष्ट करण्याचा प्रयत्न करत आहेत, असा दावा सईदने त्यावेळी केला होता.

कुख्यात कट्टरवादी

लोकशाहीच्या माध्यमातून मुस्लिमांना सत्तेच्या राजकारणात येण्याकरता ते उद्युक्त करत आहेत, असं इक्बाल यांनी सांगितलं. या कामासाठी मुस्लिमांना कर्ज मिळावं यासाठी ते इंटरनेट आधारित अर्थव्यवस्थेचाही उपयोग करून घेत आहेत.

"देवबंदीतर्फे संचालित ग्लासगोमधल्या मुख्य मशिदीचे दरवाजे कुख्यात कट्टरवादी असलेल्या सईदकरता खुलं होणं चकित करणारं होतं. देवबंदी अनुयायी मुस्लिम आणि सईदच्या अहल-ए-हदीथ हे इस्लाम धर्मातील दोन स्वतंत्र विचारप्रवाह आहेत. 1995 मध्येही तो कुख्यात कट्टरवादी होता. तो काश्मीरमध्ये सक्रिय होता', असं इक्बाल यांनी सांगितलं.

दरम्यान, ग्लासगोतल्या मुख्य मशिदीच्या व्यवस्थापनाने याप्रकरणी कोणतंही भाष्य केलेलं नाही.

या दौऱ्यादरम्यान सईदने बर्मिंगहॅमला भेट दिली. 'जिहादसाठी जागृत व्हा' असं सईदने आपल्या भाषणादरम्यान सांगितलं. याच भाषणादरम्यान सईदने हिंदूंची 'कुत्रे', अशा शब्दांत निर्भर्त्सना केली होती.

त्यानंतर लिस्टर येथे झालेल्या परिषदेत सईदने आपली भूमिका मांडली. या परिषदेला 4000 जण उपस्थित होते. परिषदेदरम्यान सईदने केलेल्या भाषणामुळे युवा मंडळींमध्ये चैतन्य पसरल्याचं उपस्थित सांगतात. शेकडो तरुणांनी जिहादचं प्रशिक्षण घेण्यासाठी उत्सुक असल्याचं सांगितलं होतं.

पाकिस्तानात न्यायालयातून बाहेर पडताना हाफीज सईद.

2001 मध्ये हाफीज सईदप्रणित...


हाफीझ सईद

मुंबईवर 2008 मध्ये झालेला दहशतवादी हल्ला हाफिझ सईदद्वारे घडवून आणला असं भारताचं म्हणणं आहे.

लाहोरमधील दहशतवादविरोधी पोलीस ठाण्याने केलेले आरोप रेकॉर्ड म्हणून सादर केले जाणार आहेत, असा आदेश न्यायालयाने दिला आहे.

हाफिझ सईदवरील खटले हटवण्यात यावेत अशी याचिका वकील एके. डोगर यांच्यातर्फे दाखल करण्यात आली होती. मंगळवारी लाहोर न्यायालयाच्या मजहर अली अकबर नकवी यांच्या खंडपीठाने यावर सुनावणी केली.

हाफिझ सईदविरोधातील खटले आंतरराष्ट्रीय दडपण आणि राजकारण यामुळे दाखल करण्यात आले आहेत, असं याचिकेत म्हटलं होतं.

कट्टरपंथी किंवा देशाविरोधातील कारवायांमध्ये सामील संस्था किंवा संघटनेशी माझे अशील संलग्न नाहीत असा दावा हाफीझ यांच्या वकिलांनी केला होता.

मुंबई हल्ल्यासंदर्भात भारताने केलेल्या दाव्यात तथ्य नसल्याचं डोगर यांनी म्हटलं होतं.

हाफीझ सईद

हाफिझ सईद यांना कोणत्याही गुन्ह्यासाठी पाकिस्तानच्या कोणत्याही न्यायालयाने दोषी ठरवलेलं नाही. कोणत्याही न्यायालयात त्याच्याविरुद्ध सबळ पुरावे सादर करण्यात आलेले नाहीत.

"अशा परिस्थितीत माझ्या अशीलाविरोधात कुठल्याही स्वरुपाची बंदी घालणं मूलभ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ूत मानवाधिकारांविरोधात आहे," असं डोगर यांनी म्हटलं आहे.

पाकिस्तानातील दहशतवादविरोधी पथकाच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, हाफीझविरोधात 23 विविध खटले दाखल करण्यात आले आहेत. प्रतिबंधित आणि बिगरलाभार्थी संस्थांना पैसा मिळवून देण्याची प्रकरणं सर्वाधिक आहेत. हाफीझ यांच्या सहकाऱ्यांविरोधात 56 खटले दाखल आहेत. यापैकी काहींविरोधात हायकोर्टात अपील करण्यात आलं आहे.

यावर्षी सरकारने फलाह-ए-इंसानियत संघटनेचा समावेश प्रतिबंधित संघटनांमध्ये केला आहे. संघटनेतर्फे चालवण्यात येणाऱ्या कल्याणकारी योजनांची जबाबदारी सरकारने घेतली आहे.

लाहोरहून गुजरानवाला शहरात जात असताना हाफिझ यांना अटक करण्यात आली होती. सध्या लाहोरमधील एका तुरुंगात त्याचं वास्तव्य आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हामझा बिन लादेन अल कायदामध्ये सक्रिय झाला आहे आणि त्याच्या दहशतवादी कारवाया सुरू झाल्या असल्याची माहिती गुप्तहेर खात्यांकडे आली आहे.

ओसामा बिन लादेनच्या मृत्यूचा बदला घ्या असं आवाहन त्यानं व्हीडिओतून केलं होतं. वडिलांच्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी अमेरिका आणि त्याच्या सहकारी देशांवर हल्ले करा असं तो या व्हीडिओत सांगतो.

हामझा बिन लादेनबद्दल काय माहिती आहे?

हामझा बिन लादेन हा 30 वर्षांचा असावा असा अंदाज आहे. दोन वर्षांपूर्वी अमेरिकेनं त्याला आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी घोषित केलं होतं.

2001 साली ज्या चार विमानांचं अपहरण करण्यात आलं होतं त्यापैकी एका विमानाचं अपहरण मोहम्मद आट्टाने केलं होतं. त्या आट्टाच्या मुलीसोबत हामझानं लग्न केलं आहे, अशी माहिती गुप्तहेर खात्याकडे आहे.

ओसामा बिन लादेनवर जेव्हा कारवाई करण्यात आली त्यावेळी अमेरिकेच्या हाती जी कागदपत्रं लागली होती त्यातून असं समजलं आहे की ओसामा बिन लादेननं आपला मुलगा हामझा लादेनला अल-कायदाची जबाबदारी देण्याच्या हालचाली सुरू केल्या होत्या.

अल कायदाचा भविष्यातला नेता म्हणून त्याची तो तयारी करून घेऊ लागला होता. हामझा हा त्याचा सर्वांत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लाडका मुलगा होता म्हणून तो त्याला नेतृत्वासाठी तयार करू लागला होता.

हामझा आपल्या आई बरोबर वर्षभर इराणमध्ये होता. त्याच ठिकाणी त्याचं लग्न ठरलं. काही रिपोर्ट्स असं देखील म्हणत आहेत की तो पाकिस्तान, अफगाणिस्तान, सीरियामध्ये होता.

हामझा सध्या अफगाणिस्तान-पाकिस्तान सीमेवर असावा आणि तो इराणमध्ये जाऊ शकतो पण तो दक्षिण मध्य आशियात कुठेही असू शकतो, असं असिस्टंट सेक्रेटरी फॉर डिप्लोमॅटिक सेक्युरिटी मायकल इव्हानॉफ यांनी सांगितलं.

ओसामाच्या मृत्यूनंतर अल-कायदाचं काय झालं?

2001मध्ये अमेरिकेत दहशतवादी हल्ले झाल्यानंतर अमेरिकेनं अफगाणिस्तानमध्ये अनेक दहशतवादी तळांवर हल्ले सुरू केले. या हल्ल्यामुळे तालिबानची वाताहत झाली, पण त्याच बरोबर ओसामा बिन लादेन आणि त्याची संघटना फोफावली.

आयसिसच्या उत्कर्षानंतर अल कायदा ही संघटना काहीशी मागे पडली. आयसिसकडेच निधी आणि लढवय्ये वळू लागले. त्यांनी पाश्चिमात्य देशात अनेक हल्ले घडवून आणले.

आयसिसच्या उत्कर्षानंतर अल कायदा शांत झालं का असं विचारलं असता तज्ज्ञ सांगतात हे त्यांचं धोरण आहे. "गेल्या काही वर्षांत अल-कायदा तुलनेनं शांत वाटत आहे, पण हे त्यांचं धोरण असू शकतं. त्यांचं समर्पण नाही." असं अमेरिकेचे दहशतवाद विरोधी समन्वयक नाथन सेल्स सांगतात.

"सध्या अल कायदा स्थिर बसलेलं नाही. ते त्यांच्या संघटनेची पुनर्बांधणी करत आहेत. ते अमेरिकेला आणि त्यांच्या मित्र देशांना अजूनही धमक्या देत असतात. लक्षात घ्या अल कायदाकडे आपल्यावर हल्ला करायची क्षमता आणि उद्दिष्ट दोन्ही आहे," सेल्स सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हामिद अन्सारी

यावेळी हामिदची आई फौजिया, वडील निहाल आणि भाऊसुद्धा तिथं हजर होते. 6 वर्षानंतर हामिदला पाहून या तिघांनाही आपले अश्रू आवरले नाहीत. यानंतर हामिद आणि त्याच्या कुटुंबानं भारतीय भूमीला डोकं टेकवून मदत करणाऱ्या अधिकारी आणि सरकारचे आभार मानले.

2012साली फेसबुकवरून झालेल्या मैत्रीने त्यांना आधी अफगाणिस्तान आणि नंतर पाकिस्तानात पोहोचवलं.

2012ला अन्सारी यांना पाकिस्तानातील कोहाट परिसरात पोलिसांनी ताब्यात घेतलं होतं. त्यानंतर त्यांची रवानगी मरदान इथल्या तुरुंगात झाली.

पण मुंबईतून ते पाकिस्तानात पोहोचले तरी कसे?

33 वर्षांचे हामिद अन्सारी मुंबईचे आहेत. त्यांनी व्यवस्थापन शास्त्रात पदवी घेतली आहे. मुंबईतून बेपत्ता होण्याच्या काही दिवस आधीच त्यांनी मुंबईतील एका कॉलेजमध्ये व्याख्याता म्हणून काम सुरू केलं होतं.

त्यांची आई फौजिया अन्सारी मुंबईत हिंदी विषयाच्या प्राध्यापक आहेत. त्या कॉलेजमध्ये उपप्रचार्य पदावर कार्यरत आहेत. अन्सारीचे वडील बँक कर्मचारी तर भाऊ डेंटिस्ट आहे.

पाकिस्तान

पाकिस्तान आणि भारत यांच्यातील कैद्यांसंदर्भात काम करणारे पत्रकार जतीन देसाई सांगतात, "हामिद ओळख फेस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बुकच्या माध्यमातून कोहाट इथल्या एका मुलीशी झाली होती. तिला भेटण्यासाठी हामिदला कोहाटला जायचं होतं."

देसाई सांगतात, "हामिद यांनी व्हिसा मिळवण्याचा प्रयत्न केला होता, पण त्यात यश न आल्याने कोहाटामधील स्थानिक लोकांशी फेसबुकच्या माध्यमातून संपर्क साधला."

काबुलच्या मार्गाने कोहाटला

4 नोव्हेंबर 2012ला त्यांनी मुंबईतून काबुलचं विमान पकडलं. एका विमान कंपनीत मुलाखत देण्यासाठी जातो, असं त्यांनी घरी सांगितलं होतं. ते 15 नोव्हेंबरला परत येणार होते. पण काबुलला गेल्यानंतर त्यांचा घरच्यांशी संपर्क तुटला. त्यांचा फोन बंद पडल्यामुळे त्यांच्या घरच्यांना शंका वाटू लागली. असं सांगितलं जात या काळात त्यांनी काबुलवरून जलालाबाद आणि तिथून कुठल्याही कागदपत्रांशिवाय तोरखमच्या मार्गाने पाकिस्तान गाठलं. कुर्क इथं थांबून ते कोहाटला गेले.

पोलीस सांगतात त्यांनी कोहाटमध्ये हॉटेलमध्ये खोली बुक करण्यासाठी हमजा या नावाने खोटं ओळखपत्र सादर केलं होतं. त्यानंतर पोलिसांनी संशयावरून त्यांना अटक केली.

अन्सारींच्या कुटुंबीयांचं असं म्हणणं आहे की हमीदशी संपर्क होत नसल्याने त्यांनी हामिदच्या घरातील लॅपटॉप उघडून फेसबुक आणि ईमेलवरील संवाद वाचला. यावरून हामिद पाकिस्तानमधील खैबर पख्तूनख्वा प्रांतातील कोहाटमध्ये एका मुलीला भेटण्यासाठी जाऊ इच्छित होते, अशी माहिती त्यांना मिळाली.

हामिदच्या आईने नंतर असा दावा केला की हामिद यांनी फेसबुकवरून काही पाकिस्तानी लोकांशी संपर्क साधला आणि त्यानंतर हा मार्ग निवडला.

हामिदने चौकशीत बेकायदेशीरपणे अफगाणिस्तानत प्रवेश केल्याचं मान्य केल्याची माहिती पाकिस्तानमधील माहिती विभागाने सांगितलं होतं.

फेसबुकवर कोणाशी संपर्क साधला?

हामिदचे कुटुंबीय आणि प्रकरणावर काम करणाऱ्या संस्थांच्या मते  हामिदने कोहाटमधील लोकांशी संपर्क साधला होता. पाकिस्तानात जाण्यासाठी मदत मिळावी, म्हणून त्यांनी हे संपर्क केले होते. या लोकांचे अकाऊंटची सत्यता पडताळता आलेली नाही, असं संबंधितांचं मत आहे.

हामिद यांनी फेसबुकच्या माध्यमातून पाकिस्तानमधल्या काही लोकांशी संपर्क साधला.

2010 ते 2012 या कालावधीत पाकिस्तानात येण्याबद्दल त्यांनी ज्यांच्याशी संपर्क साधला त्यात कुर्कमधील अताउर्रहमान यांचा समावेश होता. याशिवाय हामिद अन्सारी सबा खान, हुमैरा हानिफ, साजिया खान या नावाच्या फेसबुक अकाऊंटशी त्यांनी संपर्क केला होता, असा दावा करण्यात आला. ही नावं...


हाय कॅलीबरची रायफल असणारा एक माणूस गुंगीतल्या हत्तींजवळ जातो आणि सगळ्यात समोर उभ्या असणाऱ्या मोठ्या हत्तीच्या बरोबर डोक्यात गोळी झाडतो.

काही मिनिटांच्या अवधीतच म्हाताऱ्या माद्या, पिल्लं होऊ शकतील अशा तरूण माद्या, तरूण हत्ती आणि पिल्लांचं ते संपूर्ण कुटुंबच ठार केलं जातं.

1970 आणि 80च्या दशकांमध्ये आफ्रिकेत हत्तींची संख्या अपेक्षेपेक्षा जास्त वाढली की हजारो हत्तींची अशा प्रकारे सर्रास कत्तल केली जाई.

पर्यावरण व्यवस्थेचा समतोल राखण्यासाठी असं करणं गरजेचं असल्याचं काही संवर्धन तज्ज्ञांचं म्हणणं असलं तरी ही निष्ठूर हिंसा असल्याचं प्राणीप्रेमींचं म्हणणं आहे.

आक्रमक प्रजाती

ज्या प्राण्यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संरचनेचा समतोल ढळण्याची भीती असते त्या प्राण्याची संख्या कमी करण्यासाठी अशाप्रकारे मोठ्या प्रमाणात कत्तल केली जाते.

अमेरिकेच्या फ्लोरिडा राज्यामध्ये बर्मीज पायथन या मिश्र प्रजातीच्या अजगरांची विल्हेवाट लावण्यासाठी दरवर्षी शिकारीचं आयोजन केलं जातं.

या प्रकारचे साप तब्बल सात मीटर लांब वाढू शकतात आणि त्यांचं वजन 100 किलोंपेक्षा जास्त असतं. हे साप स्थानिक सस्तन प्राणी आणि पक्ष्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांसाठी धोकादायक ठरू शकतात.

फ्लोरिडामधली स्थिती इतकी हाताबाहेर गेली होती, की तिथल्या अधिकाऱ्यांनी भारतामधून गारुड्यांना बोलावून घेतलं होतं.

इंग्लंडच्या नैऋत्येकडे असणाऱ्या लंडी बेटावर उंदरांची कत्तल करण्यात आल्यानंतर तिथल्या मँक्स शीअरवॉटर, पफिन्स आणि गिल्मॉटसारख्या पक्ष्यांची संख्या 15 वर्षांतच तिप्पटीने वाढली.

अशा प्रकारच्या कत्तली योग्य?

पण अनेकदा व्यवस्थित ठरवून केलेली कत्तलही चूकची ठरू शकते.

पश्चिम ऑस्ट्रेलियामध्ये 2014मध्ये शार्कची अशाप्रकारे कत्तल करण्यात आली. पण यामध्ये बरेचसे लहान शार्कच पकडले आणि अनेक इतर चुकीच्या प्रजातींचे शार्कही मारले गेले.

यावर्षी एप्रिलमध्ये ऑस्ट्रेलियातल्या एका कोर्टाने असं जाहीर केलं की शिकारी माशांची कत्तल केल्याने शार्कचे हल्ले होण्याचं प्रमाण कमी होत नसल्याचे भरपूर पुरावे मिळाले असल्याने ग्रेट बॅरियर रीफमध्ये आता यापुढे अशाप्रकारची कत्तल मोहीम राबवता येणार नाही.

जे प्राणी माणसांवर हल्ला करतात हे सिद्ध झालं आहे अशा निवडक प्राण्यांची हत्या करण्याची पद्धत संपूर्ण आशिया आणि आफ्रिका खंडात आहे.

गेल्या वर्षी पश्चिम भारतातल्या महाराष्ट्रामध्ये एक नरभक्षक वाघिणीला ठार करण्यात आलं. या वाघिणीने 12 पेक्षा जास्त जणांचा बळी घेतला होता आणि तिचे हल्ले थांबवण्यासाठी तिला ठार करणं हा एकच उपाय होता, असं वन खात्याच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

पण या वन्यजीव प्रेमींनी या कृतीचा निषेध केला. ही शिकार थांबवण्यासाठी काहींनी कोर्टाकडेही धाव घेतली होती. पण एका शिकारी प्राण्याच्या दहशतीखाली जगणाऱ्या गावकऱ्यांच्या आयुष्यांची या शहरी कार्यकर्त्यांना कल्पना नसल्याची टीका त्यांच्यावर करण्यात आली.

पण भारताच्या या राष्ट्रीय प्राण्याच्या संरक्षणासाठी गेली अनेक दशकं लढा देणाऱ्या व्याघ्र तज्ज्ञांनी वनखात्याच्या या कृतीचं समर्थन केलं आहे. स्थानिक पाठिंबा कायम ठेवण्यासाठी ही कृती गरजेची असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

रोजीरोटी

बोट्सवानामध्ये शिकारीवरील बंदी उठवण्यात आली. मनुष्य आणि हत्ती यांच्यामधील संघर्ष आणि त्याचा लोकांच्या आयुष्य आणि रोजीरोटीवर होणार परिणाम याचा विचार करता हा निर्णय घेण्यात आल्याचं सांगण्यात आलं.

बोट्सवानामध्ये सुमारे 1,30,000 हत्ती असून त्यांच्यासाठी संरक्षित क्षेत्र आहे. पण यापैकी 27,000 हत्ती हे या संरक्षित क्षेत्राच्या बाहेर राहतात आणि त्यांचा मनुष्यवस्तीशी संपर्क...


हाय हील्स न घालणं, हे अधिक सोपं ठरलं असतं का?

हाय हील्स आणि महिलांच्या ग्लॅमरचा, आणि पर्यायाने पाटदुखीचा, आता थेट संबंध जोडला जात असला तरी हील्सचा शोध मुळात महिलांसाठी झालाच नव्हता.

पर्शियातल्या घोड्यावर बसलेल्या सैनिकांनी हाय हील्स वापरायला सुरुवात केली. आधुनिक इराणमध्ये अशा पादत्राणांचा वापर केला जातो.

दिलेल्या यादीतून एक गोष्ट निवडा आणि ती दडपशाहीशी कशी निगडीत असेल, याचा विचार करा

मेक-अप

"पुरुषांनी मेक-अप केला नाही तर त्यांना कोणी कमी लेखत नाही.

त्रासदायक फॅशन

"महिला त्या का घालतात माहीत नाही. त्या त्रासदायक आहेत आणि त्याने शरीराला कायमची इजा होऊ शकते.

स्वयंपाक

"स्त्रियांची जागा स्वयंपाकघरातच आहे हे मानणाऱ्यांचाच मला संताप येतो."- एमा

घरकाम

"समानतेची सुरुवात घरातूनच होते. तेव्हा पुरुषांनो जरा जागेवरुन हला आणि स्वच्छता वगैरे करा."

ब्रा

"सुंदर दिसणं माझ्यावर लादलं जाऊ शकत नाही.मी आहे तशीच सुंदर आणि बुद्धीमान दिसते.- लिसा

सेलिब्रिटी संस्कृती

"सगळ्या मॉडेल्सच्या शरीराचा आकार सारखाच असतो. हे किती वाईट आहे. अगदीच कंटाळवाणं!"-वेंडी

लग्न

"साखरपुड्याची अंगठी स्त्रीवरच्या दड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पशाहीचं प्रतीक आहे. कारण त्या अंगठीच्या अर्थ होतो की स्त्री कोणा पुरुषाची मालमत्ता आहे." - मातिल्दे

सोशल मीडिया

"हे तरुणांच्या, विशेषतः मुलींच्या, मानसिक आरोग्यासाठी घातक आहे. त्यातून काहीतरी भलत्याच आणि घातक गोष्टी मुलांवर प्रभाव टाकतात."- रोशन

लिंगाधारित खेळणी

"लिंगाधारित खेळण्यांमुळे मुलांची आणि मुलींची खेळणी वेगळी आहेत हे सतत बिंबवलं जातं"- अॅना

अतिरिक्त वस्तू

दडपशाहीशी निगडीत गोष्टी कोणत्या? दडपशाहीचं प्रतीक असणाऱ्या गोष्टी कचऱ्यात फेकण्याच्या या प्रोजेक्टबद्दल विचार करा आणि तुम्हीही एखादी वस्तू सुचवा.

हाय हील्स परिधान करण्यास नकार दिल्यामुळे दोन वर्षांपूर्वी लंडनमध्ये एका रिसेप्शनिस्टला कामावरून घरी पाठवण्यात आलं. त्यानंतर हाय हील्स परिधान करण्याची सक्ती बेकायदेशीर ठरवली जावी, अशी मागणी आग्रह धरू लागली.

सरकारने ही मागणी तर मान्य केली नाही, मात्र कामाच्या ठिकाणी ड्रेसकोडच्या जाचातून मुक्तता मिळवून देऊन काही दिशानिर्देशकं जाहीर करू, असं ठामपणे सरकारने सांगितलं.

काही वर्षांपूर्वी अभिनेत्री इमा थॉम्पसनने ग्लोडन ग्लोब पुरस्कार सोहळ्यात लाबुटीन हील्स काढून ठेवल्या होत्या. या हील्समुळे आपले पाय खूपच दुखत असल्याची इमाने त्यावेळी तक्रार केली होती. नंतर तिने अनवाणी पायानेच पुरस्कार सोहळ्याचं सूत्रसंचालन केलं होतं.


हायड्रिखचं थडगं इथं होतं.

राइनहार्ट हायड्रिख हा SS या संघटनेतील अधिकारी होता. 1942 साली चेकोस्लोव्हाकियाच्या समर्थकांनी राइनहार्ट हायड्रिखची हत्या केली होती.

सेंट्रल बर्लिनमधील 'Invalids' दफनभूमीमधील हायड्रिखचं थडगं फोडलं असल्याची माहिती इथल्या एका कर्मचाऱ्यानं दिली. या थडग्यामधून त्याचे कोणतेही अवशेष काढून नेण्यात आले नाहीत, अशी माहिती पोलिसांनी दिली.

नाझी जर्मनीमध्ये ज्यूंचं शिरकाण करण्यामध्ये हायड्रिख आघाडीवर होता. किंबहुना ज्यूंसाठी उभारण्यात आलेल्या छळछावण्यांच्या 'नियोजना'त त्याची भूमिका महत्त्वाची होती. जानेवारी 1942 मध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या वान्झे परिषदेचं अध्यक्षपद राइनहार्ट हायड्रिखनं भूषवलं होतं. याच परिषदेत हिटलरच्या ज्यूंच्या संहाराचा 'अंतिम मसुदा' निश्चित करण्यात आला होता.

हायड्रिखचं टोपणनावचं "the Butcher" म्हणजेच खाटीक असं होतं. हेन्रिच हिमलरच्या नेतृत्वाखालील SS मध्ये हायड्रिख 'राईश मेन सिक्युरिटी ऑफिस'चं नेतृत्व करत होता.

मे 1942 पर्यंत तो बोहेमिया आणि मोराव्हियामध्ये जर्मन सैन्याचं नेतृत्व करत होता. ब्रिटिशांनी प्रशिक्षित केलेल्या चेक बंडखोरांनी त्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या लिमोझिनवर हल्ला केला आणि त्यात तो जखमी झाल्या. उपचार सुरू असतानाच त्याचा मृत्यू झाला.

हायड्रिखच्या मृत्यूनं बिथलेल्या नाझींनी लिडित्स हे चेक रिपब्लिकमधलं अख्खं गावच उद्ध्वस्त केलं. या गावातील सर्व पुरुष आणि तरुण मुलांना ठार करण्यात आलं, तर महिला आणि लहान मुलांना छळछावण्यांमध्ये नेण्यात आलं.

अशा या हायड्रिखचं थडगं नेमकं कोणी फोडलं, याचा शोध आता पोलीस घेत आहेत. जर्मनीतील कायद्यामध्ये कोणाच्याही थडग्याशी छेडछाड करणं हा गुन्हा समजला जातो.

दुसरं महायुद्ध संपल्यानंतर मित्र राष्ट्रांनी एक आदेश जाहीर केला होता. प्रमुख नाझी नेत्यांच्या थडग्यांवर कोणत्याही पद्धतीच्या खुणा करण्यात येऊ नयेत, असं त्यात नमूद केलं होतं. नाझींबद्दल सहानुभूती बाळगणाऱ्या व्यक्तींकडून या थडग्यांचं दैवतीकरण होऊ नये, यासाठी ही खबरदारी घेण्यात आली होती.

ज्या कोणी राइनहार्ट हायड्रिखचं थडगं फोडलं आहे, त्याला ते कोणाचं थडगं आहे याची कल्पना होती, असा पोलिसांचा अंदाज आहे.

बर्लिनमधील निकोलाय दफनभूमीमध्ये 2000 साली असाच प्रकार घडला होता. डाव्या विचारांच्या एका गटानं होर्स्ट वेसेल या नाझी अधिकाऱ्याचं थडगं उघडलं होतं. 1930 साली वेसेल याचा खून करण्यात आला होता. त्यानंतर त्याला शहीद असा दर्जा देण्यात आला आणि नाझी राष्ट्रगीताचा सन्मान देऊन त्याचं दफन केलं गेलं.

या गटानं आपण वेसेलची कवटी स्प्री नदीत फेकून दिल्याचा दावा केला होता, मात्र पोलिसांनी हा दावा फेटाळून लावला. फोडलं गेलेलं थडगं हे वेसेलच्या वडिलांचं होतं आणि त्यातून काहीही हलविण्यात आलं नाही, असं पोलिसांकडून सांगण्यात आलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन

जागतिक आरोग्य संघटनेचे संचालक डॉ. टेड्रॉस एडहॅनम गेबेरियेसुस सोमवारी म्हणाले की, डेटा सेफ्टी मॉनिटरिंग हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन औषधाच्या सुरक्षित उपयोगाबाबत अभ्यास करतील. जगभरात या औषधाच्या वापरासंदर्भात सुरू असलेल्या प्रयोगांचंही विश्लेषण करण्यात येईल.

हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन आणि क्लोरोक्वीन या औषधांचा उपयोग मलेरिया तसंच लुपस या ऑटोइम्यून आजारांचा बीमोड करण्यासाठी केला जातो, असं टेड्रॉस यांनी सांगितलं.

हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन: WHO ने कोरोना रुग्णांवर चाचणी करायला का घातली बंदी?

मात्र कोरोना रुग्णांसाठी हे औषध सुरक्षित आहे का, यासंदर्भात साशंकता व्यक्त केली जात आहे.

ट्रेडॉस यांनी लॅन्सेट या विज्ञानविषयक शोधपत्रिकेत छापून आलेल्या लेखाचा संदर्भ दिला. या अभ्यासानुसार कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांना हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन दिलं गेलं तर त्यांना मृत्यूचा धोका संभवतो.

हे संशोधन समोर आल्यानंतर शनिवारी जागतिक आरोग्य संघटनेनं सॉलिडरिटी ट्रायलच्या एक्झिक्युटिव्ह गटाची बैठक झाली. दहा सदस्य देशांच्या प्रतिनिधींच्या उपस्थितीत या गटाने हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन औषधाच्या क्ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िनिकल ट्रायलला हंगामी पातळीवर स्थगिती दिली आहे.

जगभरात या औषधासंदर्भात सुरू असणाऱ्या प्रयोगांचं विश्लेषण केलं जाईल, असं स्पष्ट करण्यात आलं.

काही दिवसांपूर्वी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी कोरोनापासून बचाव करण्यासाठी हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन औषध घेत असल्याचं म्हटलं होतं. त्यामुळे हे औषध चर्चेत आलं होतं.

कोरोना रुग्णांसाठी हे औषध किती परिणामकारक ठरतं हे अद्याप स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

मार्च महिन्यात भारताने या औषधाच्या निर्यातीवर बंदी घातली होती. भारताने हा प्रतिबंध हटवावा आणि अमेरिकेला पुरवठा करावा असं ट्रंप यांचा आग्रह होता. ट्रंप यांच्या वक्तव्यानंतर भारताने या औषधाच्या निर्यातवरची बंदी काही प्रमाणात हटवली होती.

जागतिक आरोग्य संघटनेची आधीची भूमिका काय होती?

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या कोव्हिड-19 बाबतच्या क्लिनिकल मॅनेजमेंट ब्लू-प्रिंटमधील माहितीनुसार, प्रयोगशाळेतील तपासणीत 'हायड्रोक्सिक्लोरोक्वीन'चा कोव्हिड-19 विरोधात एंटी व्हायरल म्हणून फायदा होत असल्याचं आढळून आलं आहे. मात्र, चीनमध्ये कमी लक्षणं असलेल्या कोव्हिड-19 च्या तीस रुग्णांवर करण्यात आलेल्या संशोधनात या औषधाच्या वापरामुळे रुग्ण बरा होण्याच्या अवधीचा वेळ कमी झाला किंवा व्हायरस क्लिअरन्स झाल्याचं आढळून आलं नाही.

हायड्रोक्सिक्लोरोक्वीन'चा उपचार पद्धत म्हणून वापर करण्याबाबत सध्या संशोधन सुरू आहे.

भारतात वापराला सुरुवात

भारतातील संशोधन क्षेत्रात काम करणारी सर्वात मोठी संस्था ICMR म्हणजे इंडियन काउंसिल ऑफ मेडिकल रिसर्चने देशात 'हायड्रोक्सिक्लोरोक्वीन' औषधाच्या प्रतिबंधात्मक वापरासाठी शिफारसी जारी केल्या होत्या.

"प्रयोग शाळेत झालेल्या संशोधनातून या औषधाचा फायदा होत असल्याचं समोर आलं आहे. कोरोनाग्रस्त रुग्णांची काळजी घेणारे आरोग्य कर्मचारी आणि कोरोनाग्रस्त रुग्णांच्या संपर्कात आलेल्या लक्षणं नसलेल्या व्यक्तींना हे औषध प्रतिबंधात्मक म्हणून देण्यात यावं," असं ICMRने आधी म्हटलं होतं.

हायड्रॉक्सीक्लोरोक्वीन

WHOच्या ताज्या निर्णयानंतर मात्र भारतीय वैद्यकीय संशोधन परिषदेचे (ICMR) महासंचालक बलराम भार्गव म्हणाले की "क्लोरोक्विन हे औषध जवळजवळ शंभर वर्षांपासून वापरात आहे, आणि हायड्रॉक्सिक्लोरोक्विन हे अधिकच सुरक्षित आहे, मलेरियासाठी सर्वत्र वापरलं जातं.

"वैद्यकीय शक्यता बघता आणि या औषधीची उपलब्धता बघून आम्ही याचा वापर सुचवला होता, पण...


हायेस (वय 41) या एक पवित्र कुमारिका आहेत. ज्या स्त्रियांना स्वत:ला देवाची वधू म्हणवून घ्यायची इच्छा असते त्या स्त्रिया कुमारिका बनतात त्यांना 'कॉन्सिक्रेटेड व्हर्जिन्स' असं म्हणतात.

कॅथलिक पंथातही ही प्रथा फारशी प्रचलित नाही. कारण चर्चने सुद्धा या प्रथेला मान्यता देऊन पन्नासपेक्षा कमी वर्षं झाली आहेत.

कॉन्सिक्रेटेड व्हर्जिन किंवा पवित्र कुमारिका होण्यासाठी एक विधी केला जातो. जसं ख्रिश्चन पद्धतीने लग्न होतं त्याचप्रमाणे सर्व तयारी केली जाते. ज्या महिलेनं पवित्र कुमारिका व्हायचं ठरवलं आहे ती नववधूप्रमाणे नटते.

आयुष्यभराच्या आणाभाका घेते आणि कधीही प्रेमसंबंधात किंवा शारीरिक संबंधात न अडकण्याची शपथ घेते.

ती अंगठीसुद्धा घालते. ही अंगठी म्हणजे येशू ख्रिस्ताशी असलेल्या समर्पणाचं प्रतीक असतं.

"मला नेहमी विचारण्यात येतं, तुझं लग्न झालंय का?" हायेस सांगतात. हायेस यांचा बीबीसीच्या 100 Women या यादीत समावेश करण्यात आला आहे.

"असा प्रश्न मला विचारला की मी अगदी थोडक्यात स्पष्टीकरण देते. मी रिलिजिअस सिस्टर सारखी आहे. (ज्या स्त्रीने धर्माला वाहून घेतल्याच्या शपथा सार्वजनिकरीत्या घेतल्या आहेत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांना रिलिजिअस सिस्टर म्हणतात.) मी येशू ख्रिस्तांना समर्पित आहे आणि या जगण्याचा हाच माझा मार्ग आहे असं मी त्यांना सांगते," हायेस सांगतात.

अमेरिकेत असलेल्या येशूंच्या 254 वधूंपैकी त्या एक आहेत. United States Association of Consecrated Virgins (USACV)  या संस्थेनुसार या पवित्र कुमारिका नर्स, मानसोपचारतज्ज्ञ, अकांउटंट, उद्योजिका असे विविध व्यवसाय करतात. नन्सप्रमाणे त्या धर्मप्रचार करतीलच असे नाही.

जगभरात अशा 4000 पवित्र कुमारिका आहेत असं 2015 मध्ये झालेल्या एका सर्वेक्षणात आढळून आलं आहे. व्हॅटिकनच्या मते या पवित्र कुमारिकांची संख्या जगातील अनेक भागात वेगाने वाढत आहे.

नन्सप्रमाणे त्या मर्यादित गटांमध्ये राहात नाहीत किंवा विशिष्ट वेशभूषासुद्धा करत नाही. त्या धर्मनिरपेक्ष आयुष्य जगतात. त्या नोकरी करतात आणि त्यावर त्यांचा उदरनिर्वाह चालतो.

जसं कॉन्सिक्रिटेड व्हर्जिन असतं तसं  कॅथलिक चर्चच्या परंपरेत पुरुषांसाठी काही पर्याय नाही.

"पवित्र कुमारिका होण्याच्या आधी मला कळलं की मी नन्ससारखं किंवा एखाद्या धार्मिक गटात आयुष्य जगू शकत नाही." त्या सांगतात.

हायेस शिक्षिका आहेत. शिकवणं झाल्यावर त्या प्रार्थना करतात किंवा चिंतन करतात. त्या धर्मगुरुंशी चर्चा करतात. तसेच त्यांच्या आध्यात्मिक सल्लागाराला भेटून मार्गदर्शन घेतात.

"मी गेल्या 18 वर्षांपासून शिक्षिकेची नोकरी करते. मी ज्या शाळेत शिकले त्याच शाळेत मी आता शिकवते," असं हायेस सांगतात. हायेस अमेरिकेतल्या इंडियाना राज्यातील फोर्ट वेन या भागात राहतात.

"मी चर्चच्या शेजारी राहते. माझ्या आजूबाजूला ख्रिश्चन लोक राहतात. माझ्या कुटुंबीयांना आणि मित्रमैत्रिणींना जेव्हा मदतीची गरज असते तेव्हा मी त्यांच्या मदतीसाठी धावून जाते. मी शिक्षिका आहे त्यामुळे मी नेहमी लोकांच्या गराड्यात असते. तरीही देवासाठी माझ्या मनात एक खास जागा आहेच."

त्यांचे याआधी प्रेमसंबंध होते. मात्र तेव्हा त्यांना कधीही ते परिपूर्ण वाटले नाही.

"मला असं वाटलं होतं की मी लग्न करावं जे अतिशय नैसर्गिक आहे. माझे काही लोकांशी प्रेमसंबंध होते मात्र ते मी फार गांभीर्याने घेतले नाही.

"मी लग्नासाठी अनेक जणांचा विचार केला मात्र त्यापैकी एकाही बरोबर पुढे जावं असं मला वाटत नाही."

कायमचं वचन

कुमारिका या अगदी ख्रिस्त काळापासून धर्माचा महत्त्वाचा भाग आहेत. इसवी सनाच्या पहिल्या तीन शतकांत कौमार्य वाचवण्याच्या...


हारूमाफुजी

सलग दोन-तीन वर्षं जिंकल्यावरच पहिलवानांचा पगार सुरू होतो. कनिष्ठ पहिलवानांना मोबाईल फोन वापरण्यास बंदी आहे. त्यांना गर्लफ्रेंडपण असू नये, असाही नियम आहे.

प्रसिद्ध सुमो चॅम्पियन हारूमाफुजी यांनी नुकतीच स्वतःची निवृत्ती जाहीर केली. घोषणा करताना ते अर्धा मिनिट खाली मान घालून उभे राहिले आणि त्यांनी, "मी मनापासून सर्वांची माफी मागतो."

हारूमाफूजी हे काही महिन्यांपूर्वीपर्यंत सुमोचे ग्रँड चॅम्पियन होते. त्यांना जपानमध्ये 'योकोझुना' म्हणून ओळखलं जातं.

25 ऑक्टोबरला त्यांनी एका बारमध्ये ज्युनिअर पहेलवानाच्या डोक्यावर बिअरची बाटली फोडल्याचा आरोप त्यांच्यावर ठेवण्यात आला. हे प्रकरण पोलिसांपर्यंत गेलं आणि जपानच्या वृत्तपत्रांनीही या बातमीला प्रसिद्धी दिली.

जपानी पारंपरिक कुस्तीचा प्रकार असलेला सुमो बेशिस्तीसाठी ओळखला जाऊ लागला. त्यामुळे हा राष्ट्रीय खेळ बदनाम झाला आहे. पण अशी घटना काही पहिल्यांदाच घडलेली नाही.

याआधीही एका प्रशिक्षाणार्थीला मोठ्या पहेलवानांनी बिअरच्या बाटल्या आणि बेसबॉलच्या बॅटने मारहाण केली होती. अवघ्या 17 वर्षांच्या त्या प्रशिक्षणार्थी पहेलवानाचा या मारहाणीत मृत्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ू झाला. त्या वेळीही या प्रकरणावर देशभरातून चिंता व्यक्त करण्यात आली.

2010 मध्ये सुमो कुस्तीचं नाव अवैध सट्टेबाजाराशी जोडलं गेलं होतं. याचं कनेक्शन जपानच्या कुप्रसिद्ध यकुझा गॅंगशी असल्याचं त्या वेळी म्हटलं गेलं.

तालमीत प्रशिक्षण घेताना सुमो

त्याच वर्षी हारूमाफुजींचे प्रशिक्षक 'द ग्रेट मंगोलियन चॅंपियन' असाशोरयू यांनी टोकियोतील एका नाइटक्लबबाहेर भांडण केल्यानं त्यांना राजीनामा द्यावा लागला होता.

सुमोच्या शेवटच्या घटका?

सुमो खेळ आता आपल्याच भूमीवर शेवटच्या घटका मोजत आहे, असं तर या घटना दर्शवत नाहीत ना!

सुमो खेळ ओळखल्या जातो तो कडक शिस्तीसाठी. पण आता हीच शिस्त ढासळली आहे. किंवा असं तर नाही ना की, 15 शतकांनंतर या खेळाची काळी बाजू समोर येऊ लागली आहे?

परदेशात सुमो पहेलवान नेहमी आकर्षणाचं केंद्र ठरतात.

सुमोची सुरुवात दीड-दोन हजार वर्षांपूर्वी जपानच्या मठांमध्ये झाली. पण आता सुमोच्या आखाड्यातली जपानी पहेलवानांची सद्दी संपली आहे. मग हे नवीन सुमो कोण आहेत?

मंगोलियन सुमोंचा बोलबाला

या आठवड्याअखेरपर्यंत चार सुमो ग्रँड चॅंपियन होते. हारूमाफुजी यांच्यासह त्यातील तीन पहेलवान हे मंगोलियन आहेत.

पूर्व युरोप, रशिया आणि हवाई यासारख्या ठिकाणांहून जपानमध्ये सुमोचं प्रशिक्षण घेण्यासाठी नवीन पहेलवान येत आहेत. एकेकाळी शाही दरबारांमध्ये थरार अनुभवयाला देणाऱ्या सुमो खेळाचं प्रशिक्षण किशोरावस्थेतच सुरू केलं जातं.

सुमोचं जेवण

उगवत्या सूर्याच्या देशात सुमो हा फक्त खेळ नाही, तर ती एक परंपरा आहे. जपान्यांमध्ये या परंपरेला अनन्यसाधारण महत्व आहे. सुमो पहेलवानांच्या वागणुकीचे अत्यंत कडक नियम जपानी सुमो परंपरेत आखले आहेत. तुमचा जन्म जपानबाहेर झाला असेल आणि तुम्हाला सुमो व्हायचं असेल, तरी या नियमांपासून सुटका नाही.

सर्व सुमो पहेलवानांना सार्वजनिक जीवनात वावरताना पारंपरिक वस्त्रं परिधान करावी लागतात. त्यांनी लोकांशी संवाद साधताना मितभाषी असावं. त्यांचं बोलणं मर्यादापूर्ण असावं. कुस्तीत विजय किंवा पराभव झाला, तरी त्याचा सन्मानपूर्वक स्वीकार केला पाहिजे, अशी तालीम त्यांना दिली जाते.

त्यांचा दराराच असा असतो की, ते जेव्हा रस्त्यावरून चालतात तेव्हा अनोळखी माणूसही त्यांना बघून अदबीनं मान झुकवतो.

सुमो पहेलवानांना जपानमध्ये मान असतो.

जपानमध्ये सुमोचं प्रशिक्षण देणाऱ्या 45 तालमी आहेत. जपान सुमो असोसिएशनच्या नियमाप्रमाणं या सर्व...


हार्दिक पंड्या

या विजयासह टीम इंडियाने तीन सामन्यांच्या मालिकेत 2-0 अशी विजयी आघाडी घेतली.

शेवटच्या ओव्हरमध्ये टीम इंडियाला 14 रन्सची आवश्यकता होती. हार्दिकने दोन खणखणीत षटकारांच्या बळावर मॅच जिंकून दिली. हार्दिकने 3 चौकार आणि 2 षटकारांसह 22 बॉलमध्ये नाबाद 42 रन्सची खेळी केली. श्रेयस अय्यरने 5 बॉलमध्ये 12 रन्स करत त्याला चांगली साथ दिली.

टीम इंडियाचा कर्णधार विराट कोहलीने टॉस जिंकून फिल्डिंगचा निर्णय घेतला. मॅथ्यू वेडच्या वेगवान अर्धशतकाच्या बळावर ऑस्ट्रेलियाने 194 रन्सची मजल मारली.

वेडने 32 बॉलमध्ये 10 चौकार आणि एका षटकारासह 58 रन्सची खेळी केली. वॉशिंग्टन सुंदरच्या बॉलिंगवर विराट कोहलीने त्याचा सोपा कॅच सोडला मात्र त्याच बॉलवर वेड आणि स्टीव्हन स्मिथ यांच्यातील गोंधळामुळे वेड रनआऊट झाला.

वेड आऊट झाल्यानंतर ऑस्ट्रेलियाचा रनरेट मंदावला. स्टीव्हन स्मिथने 46 रन्सची खेळी केली. मॉइझेस हेन्रिक्सने 26 तर ग्लेन मॅक्सवेलने 22 रन्स केल्या. टी.नटराजनने 2 विकेट्स घेतल्या. ऑस्ट्रेलियाने टीम इंडियासमोर 195 रन्सचं लक्ष्य ठेवलं.

टीम इंडिया

लोकेश राहुल आणि शिखर धवन यांनी टीम इंडियाला 56 रन्स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ची सलामी दिली. अँड्यू टायने राहुलला आऊट केलं. राहुलने 30 रन्सची खेळी केली. धवनने 36 बॉलमध्ये 4 चौकार आणि 2 षटकारांसह 52 रन्सची खेळी साकारली. संजू सॅमसनने 10 बॉलमध्ये 15 रन्सची आक्रमक खेळी केली. कर्णधार कोहलीने 24 बॉलमध्ये 2 षटकार आणि 2 षटकारांसह 40 रन्सची खेळी केली.

दरम्यान दुखापती, माघार यामुळे ऑस्ट्रेलियाची अवस्था बिकट झाली. ऑस्ट्रेलियाने डॅनियल सॅम्सला पदार्पणाची संधी दिली आहे. अनुभवी स्पिनर नॅथनल लियॉनला पंधरा सदस्यीय संघात समाविष्ट करण्यात आलं आहे.

आरोन फिंच- ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार आरोन फिंचच्या पायाला दुखापत झाली. त्यामुळे रविवारी होत असलेल्या मॅचमध्ये तो खेळत नाहीये. फिंचने खेळण्याची शक्यता 70 टक्के असल्याचं कोच जस्टीन लँगर यांना सांगितलं. पूर्णपणे फिट नसल्याने फिंचला न खेळवण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

मिचेल स्टार्क- कौटुंबिक कारणास्तव मिचेल स्टार्कने उर्वरित मालिकेतून माघार घेतली आहे. स्टार्कच्या कुटुंबात नातेवाईकांची तब्येत बिघडल्याने त्याने माघार घेतली आहे.

डेव्हिड वॉर्नर- वनडे सीरिजदरम्यान वॉर्नर दुखापतग्रस्त झाल्याने तो ट्वेन्टी-20 मालिकेत खेळू शकणार नाही. ट्वेन्टी-20 मालिकेनंतर होणाऱ्या बॉर्डर-गावस्कर सीरिजसाठी फिट होण्याचं वॉर्नरचं उद्दिष्ट आहे.

पॅट कमिन्स- आयपीएलमध्ये कोलकाता नाईट रायडर्स खेळलेल्या पॅट कमिन्सला या मालिकेत विश्रांती देण्यात आली आहे. बॉर्डर-गावस्कर मालिकेसाठी कमिन्स ऑस्ट्रेलियाचं हुकमी एक्का आहे.

जोश हेझलवूड- पाठीचं दुखणं बळावल्याने फास्ट बॉलर हेझलवूड रविवारच्या मॅचमध्ये खेळू शकणार नाही.

डेव्हिड वॉर्नर मालिकेत खेळू शकणार नाहीये.

मार्कस स्टॉइनस- साईड स्ट्रेन दुखापत बळावल्याने स्टॉइनस वनडे मालिकेतील दोन मॅच खेळू शकला नाही. ट्वेन्टी-20 मालिकेतील पहिली मॅचही तो खेळू शकला नव्हता. पण रविवारची मॅच तो खेळत आहे.

अॅश्टन अगर- पोटऱ्यांच्या दुखापतीमुळे अगर ट्वेन्टी-20 सीरिजच्या बाहेर गेला आहे.

केन रिचर्डसन- काही दिवसांपूर्वीच लहान बाळाला जन्म देणाऱ्या पत्नीसह राहायचं असल्याने फास्ट बॉलर केन रिचर्डसनने या सीरिजमधून माघार घेतली होती.

मॅथ्यू वेडकडे ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व सोपवण्यात आलं आहे.

कर्णधार फिंच नसल्याने मॅथ्यू वेडकडे कर्णधारपदाची धुरा सोपवण्यात आली आहे. ट्वेन्टी-20 प्रकारात ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व करणारा वेड अकरावा कर्णधार आहे.

याआधी रिकी पॉन्टिंग, अॅडम गिलख्रिस्ट,...