सहा डिसेंबर १९९२ रोजी अयोध्येतील वादग्रस्त बाबरी मशीद पाडली गेली. ती एक राजकीय कृती होती. तेव्हा उत्तर प्रदेशात सत्तेवर असलेल्या भारतीय जनता पक्षाच्याच पाठिंब्याने दीर्घ काळ चाललेल्या आंदोलांनामधून त्या दिवशी अयोध्येत मोठा जमाव जमलेला होता. हे अचानक घडलं नाही—आधी मोठी जाहिरात करून आणि जय्यत तयारी करून, देशभरातून लोक जमवून तिथे जमण्याची पूर्वतयारी झालेली होती.

ही तयारी इतकी उघड होती की त्या दिवशी वादग्रस्त जागी काही भलते-सलते घडू शकते याची सर्वांनाच जाणीव होती. म्हणूनच तर राज्य सरकारने 'वादग्रस्त इमारतीला धक्का पोचणार नाही' अशी हमी सर्वोच्च न्यायालयात दिलेली होती!

मुद्दा असा की, सार्वजनिक उन्मादाच्या द्वारे घडवून आणलेल्या अशा गुन्ह्याचे स्वरूप साध्या 'गुन्हेगारी कारस्थाना'पेक्षा वेगळे असते. तो सर्वांच्या डोळ्यादेखत उलगडतो, घडतो, आणि तरीही थेट कायद्याच्या कचाट्यात त्याला अडकवताना अडथळे येतात.

कारस्थान नव्हतेच?

बाबरीच्या खटल्यात नेमके तेच झाले आहे. गुन्हा घडून गेल्यावर तब्बल अठ्ठावीस वर्षांनी आणि तेही सर्वोच्च न्यायालयाने मुदत घालून दिल्यावर हा प्रलंबित खटला अखेरीस आता निर्णयाप्रत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

येऊन पोहोचला.

16व्या शतकात बांधलेली ती मशीद जी 6 डिसेंबर 1992 ला पाडण्यात आली होती.

अशा राजकीय खटल्यात 'तांत्रिकदृष्ट्या' गुन्हा सिद्ध होणे अवघड असते. पण न्यायालय त्या तांत्रिक हताशपणाच्या पलीकडे जाऊन 'त्या' घटनेचा नवा इतिहास रचते तेव्हा काय करायचे हा प्रश्न मात्र शिल्लक राहतोच.

गेल्या वर्षी, बाबरीच्याच संदर्भातील पण जमीन-मालकीविषयीच्या खटल्याचा निर्णय देताना सर्वोच्च न्यायालयाने एकमताने असे म्हटले होते की बाबरी मशीद उद्ध्वस्त करणे ही ठरवून केलेली कृती (calculated act) होती आणि ते कायद्याचे ढळढळीत उल्लंघन होते.

पण आता विशेष सीबीआय न्यायालयाने सर्वोच्च न्यायालयाच्या त्या पाचही न्यायाधीशांना चुकीचे ठरवले आहे! सीबीआय न्यायालयाने या घटनेत कारस्थान वगैरे नव्हते असा निर्वाळा दिला आहे!

म्हणून, सुरूवातीला म्हटल्याप्रमाणे, मशीद गर्दीमुळे आपोआप ढासळली असे कोणी म्हणत नाही याचेच काय ते कौतुक!

न्यायालयाच्या निर्णयानुसार, एकतर गर्दीत जमलेल्या समाजकंटाकांनी पाडापाड केली किंवा पाकिस्तानी हस्तकांनी ते कृती केले असेल! अनेक व्हीडिओ, फोटो, वृत्तान्त, लिबरहान आयोगाचा अहवाल, हे सर्व असूनही त्याची विश्वासार्हता न्यायालयाला पुरेशी वाटली नाही.

ते आपण कायद्याच्या तांत्रिकतेचा भाग म्हणून क्षणभर बाजूला ठेवू, पण 'गुन्हेगारी कारस्थान सिद्ध होत नाही' असे म्हणणे वेगळे आणि कारस्थान नव्हतेच, दुसर्‍याच कोणीतरी मशीद पाडली असे म्हणणे याचा अर्थ आरोपींना दोषमुक्त करण्याच्या पलीकडे, त्यांची भूमिका मान्य करणे असा होतो.

राजकीय गुन्ह्यांना मोकळीक

त्यामुळेच, निकालानंतर अनेक आरोपींच्या ज्या प्रतिक्रिया आल्या आहेत, त्या 'सुटलो बुवा एकदाचे' अशा नाहीत, तर 'जिंकलो की नाही आम्ही!' अशा 'जितम् मया' थाटाच्या आहेत.

बाबरी मस्जिद ढहाये जाने के ठीक बाद की तस्वीर (सौजन्य- राम दत्त त्रिपाठी)

सक्तीच्या वानप्रस्थाश्रमाच्या शरपंजरी पडलेले रामजन्मभूमी आंदोलनाचे भीष्माचार्य आडवाणी यांनी त्या वेळच्या जय श्रीराम घोषणेचा पुनरूच्चार केला तो काही उगाच नाही.

आता एकदा सुटका झाली म्हटल्यावर त्यांनी आणि त्यांच्या सह-आरोपींनी त्या पाडापाडीच्या सोनेरी पानावरच्या 'एक धक्का और दो..' किंवा 'आयोध्या सिर्फ झांकी है...' या घोषणा दिल्या असत्या तर इतिहासाची चांगली उजळणी झाली असती.

आरोपी एका राजकीय विचाराचे, एकाच पक्षाचे, आणि राज्यात आणि केंद्रात त्याच विचाराचे-पक्षाचे...


सहा महिन्याच्या तयारीने आलोय, हे सांगणाऱ्या या शेतकऱ्याचं इतकं अप्रूप असण्याचं कारण म्हणजे त्यांचं वय. करम सिंह यांनी सत्तरी पार केलीय. 'हमारा क्या हो गया सब, बच्चों का सवाल है, हमारे जमीन का सवाल है,' असं बोलताना त्यांच्या आवाजाला धार चढली होती.

या शेतकऱ्यांशी संवाद साधताना करम सिंह यांच्यासारखे निर्धाराने आंदोलनासाठी आलेले आणि त्यांच्याच वयाचे बरेच शेतकरी दिसले, भेटले.

दिल्ली-हरियाणा सिंघु सीमा

खरंतर ज्यावेळी दिल्लीतून सिंघु सीमेकडे जात होतो, तेव्हा सिंघु सीमेपासून काही किलोमीटर आधीच दिल्लीच्या हद्दीत बुराडी मैदान लागतं. पंजाब-हरियाणातील काही शेतकरी दिल्लीची सीमा ओलांडून इथेही पोहोचलेत आणि इथे दिल्ली सरकारने आंदोलक शेतकऱ्यांसाठी व्यवस्थित नियोजन केलंय.

मात्र, इथे संपूर्ण आंदोलनातून अगदीच काही टक्के शेतकरी दिसतात. खरं आंदोलन सुरू आहे ते दिल्लीच्या सीमांवर.

सिंघु सीमेच्या चार-पाच किलोमीटरच्या हद्दीत पोहोचलो की, पोलिसांचे फौजा ठिकठिकाणी दिसतात. अनेक ठिकाणी कुठे बॅरिकेड्स तर कुठे सरळ ट्रकच आडवा उभा करून रस्ते अडवल्याचं दिसतं.

मग वळणं घेत घेत सिंघु सीमेवर पोहोचावं लागतं. प्रसारमा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ध्यमांच्या गाड्यांना सिंघु सीमेकडे जाण्याला परवानगी मिळते, बाकीच्या गाड्यांना हरियाणात जाण्यासाठी दुसऱ्या मार्गाने वळवलं जातं.

आम्ही सिंघु सीमेपासून पाचशे मीटरवर असतानाच घोषणाचा आवाज आसमंतात निनादताना ऐकला. रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला पोलीस, अतिरिक्त फौजफाटा दिसतो. गाडी काही अंतरावर पार्क करून पुढे चालत जावं लागतं. आम्ही सिंघु सीमेवर पोहोचलो आणि सीमा पार करून हरियाणाच्या भूमीवर पाऊल ठेवला.

सीमेला लागूनच छोट्याशा सभेसारखं वातावरण दिसतं. सभा म्हणजे काय तर रस्त्यावर गाद्या टाकून हे शेतकरी बसलेले आहेत. हे गेल्या पाच-सहा दिवसांपासून असंच आहे.

या शेतकऱ्यांना पाठिंबा देण्यासाठी कुणी आल्यास या छोट्याशा सभेसमोर भाषण करतं. एक आंदोलक सांगत होते, पंजाबमधील गायक, अभिनेते इथे भेट देऊन गेले. क्रिकेटर युवराज सिंहचे वडील योगीराजही येऊन गेले. असे कुणी ना कुणी सारखं येत राहतंय. आपला शेतकरी घरदार सोडून दिल्लीच्या सीमेवर आंदोलन करतोय, याचा अभिमान इथे भाषण करणाऱ्यांच्या शब्दातून दिसतो.

सिंघु सीमेपासून पुढे हरियाणा सुरू होतो. पंजाबमधून दिल्लीत येण्यासाठी हा प्रमुख मार्ग मानला जातो. त्यामुळे या सीमेवर असणारे बहुतांश शेतकरी हे पंजाबमधील आहेत. इथल्या शेतकऱ्यांच्या दाव्यानुसार, चाळीस हजार शेतकरी इथे आंदोलन करतायेत.

सिंघु सीमेपासून ते मुरथलपर्यंत चक्काजाम करण्यात आलाय. ट्रॅक्टर, टेम्पो, ट्रॉली, दुचाकी, ट्रक ही वाहनं रस्त्यात एकामागोमाग एक उभी करण्यात आलीत. सिंघु सीमा ते मुरथल हे जवळपास 40 किलोमीटरचं अंतर आहे. यावरूनच या आंदोलनाची तीव्रता आणि भव्यता लक्षात येऊ शकते.

माझ्या सहकाऱ्यासोबत आम्ही जवळपास तीन-साडेतीन किलोमीटरचा रस्ता पायी चालत गेलो. रस्त्यात गटा-गटाने शेतकरी बसलेले दिसतात. कुणी घोषणा देत असतो, तर कुणी पंजाबमधील स्थानिक गाणी गात असतो, कुणी काहीतरी खाद्यपदार्थही वाटत फिरताना दिसतो.

दर काही पावलांवर आम्ही शेतकऱ्यांशी बोलत होतो. आमच्या मनातील प्रश्न विचारत होतो. एक गोष्ट प्रामुख्यानं जाणवली ती म्हणजे या शेतकऱ्यांमध्ये जनजागृती मोठ्या प्रमाणात झालीय. एक शेतकरी म्हणाला, "महिन्याभरापासून आम्ही पंजाबमध्ये आंदोलन करत होतो. कायद्यातल्या त्रुटी आम्हाला माहित आहेत. घरदार मागे ठेवून उगाच इथवर आलोय का?"

काही शेतकऱ्यांना हिंदीत बोलताना अडचण येई. सुदैवाने आमच्यासोबत अमृतसरमध्ये पीएचडीचं शिक्षण घेणारा हरजिंदर नावाचा तरूण होता. त्याची मदत...


सहा वर्षांचा चिमुकला इशान

म्हणून बुधवारी त्याचं हे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरलं. त्याला हा क्षण लाभला तो हैद्राबाद शहरातल्या राचकोंडा पोलीस आणि 'मेक अ विश फाऊंडेशन'च्या प्रयत्नांमुळे.

मेदक जिल्ह्यातल्या कुंचनपल्लीचा रहिवासी असलेला इशान कॅन्सरसारख्या असाध्य रोगाने ग्रासलेला आहे. त्याच्याबद्दल आणि त्याच्या या स्वप्नाबद्दल कळल्यावर ते प्रत्यक्षात उतरवण्यासाठी पोलिसांनी खास तयारी केली, आणि खरंच इशान पूर्ण एक दिवसासाठी पोलीस आयुक्त झाला.

पोलीस आयुक्त महेश भागवत यांनी स्वतः त्याचं स्वागत केलं. त्यांनी स्वतः त्याला त्यांच्या खुर्चीवर बसवलं आणि मग तो संपूर्ण दिवस त्याचा एकट्याचा होता.

इशानच्या स्वागताला स्वतः पोलीस कमिशनर आले.

इशान हा डी. चांदपाशा आणि डी. हसीना यांचा दोन नंबरचा मुलगा आहे. त्याच्यावर सध्या हैद्राबादच्या MNJ Cancer Institute मध्ये उपचार सुरू आहेत.

'Make a Wish Foundation'ला त्याच्या इच्छेविषयी कळलं. त्याची ही इच्छा पूर्णत्वास आणण्यासाठी नंतर या संस्थेनं राचकोंडा पोलिसांशी संपर्क साधला.

इशानचे आई वडील

पोलीस आयुक्ताचा पदभार घेताच इशानने त्याच्या प्राधान्याचे विषय तत्काळ जाहीर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केले. "असमाजिक तत्त्वांविरोधात कडक कारवाई केली जावी. सगळ्याच चोरांना आणि गुडांना कोठडीत बंद केलं जावं," अशी इच्छा त्यानं व्यक्त केल्याची माहिती आयुक्त भागवत यांनी दिली.

भागवत यांच्यासह अवघ्या पोलीस दलानं त्याचं जोरदार स्वागत केलं, आणि "चिमुकला आयुक्त" इशानच्या चेहऱ्यावर हास्य उमललं.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सहाव्या वर्षापासून ते वयाच्या 17 व्या वर्षांपर्यंत म्हणजे 11 वर्षे हा मुलगा केवळ फ्रेंच फ्राईज, चिप्स, प्रिंगल्स आणि व्हाईट ब्रेडच खात होता. अधून मधून तो हॅम किंवा सॉसेस खात होता.

सातत्यानं चिप्स किंवा इतर जंक फूड्सवर अवलंबून राहिल्यानं या मुलाच्या शरीरात जीवनसत्त्वांची कमतरता निर्माण झाली.

नाव न जाहीर करण्याच्या अटीवर त्या मुलानं सांगितलं की थकवा आणि अस्वस्थ वाटत असल्यानं वयाच्या 14 व्या वर्षी तो डॉक्टरकडे गेला. त्याच्या शरीरारत बी-12 जीवनसत्त्वाची कमतरता असल्याचं डॉक्टरांनी त्याला सांगितलं आणि संतुलित आहार घेण्याचा सल्ला दिला.

 मात्र, त्यानं डॉक्टरांचा सल्ला ऐकला नाही तसेच जंक फूड खाणंही सोडलं नाही.

तीन वर्षांनंतर अंधुक दिसू लागल्यामुळे त्याला ब्रिस्टल आय हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं.

या मुलावर उपचार करणाऱ्या डॉ. डेनाईज अॅटन यांनी सांगितलं की, "तो रोज जवळच्या दुकानातून चिप्स घेऊन खायचा. हाच त्याच्या रोजच्या आहाराचा भाग होता. नाश्त्यासाठी प्रिंगल्स चिप्स खायचा आणि कधी कधी व्हाईट ब्रेड, हॅमचे तुकडे सुद्धा खायचा. फळं किंवा भाज्या त्यानं खाल्ल्याच नाहीत."

"त्याला काही पदार्थांचा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

स्पर्श अजिबात आवडायचा नाही, त्यामुळे तो असे पदार्थ खायचा नाहीत. म्हणून चिप्ससारखे पदार्थच आपण खाऊ शकतो, असं त्याला वाटायचं."

डॉ. अॅटन आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी पुन्हा एकदा या मुलाच्या जीवनसत्त्व पातळी तपासली आणि त्यांना असं आढळलं की, त्याच्यातील बी-12 जीवनसत्त्व प्रचंड कमी झालं होतं, तसंच कॉपर, सेलेनिअम आणि डी जीवनसत्वांचंही प्रमाण कमी झाल्याचं आढळलं.

तो मुलगा वजनानं कमी किंवा जास्त नव्हता, मात्र तरीही त्याच्या अशा खाण्यामुळं तो गंभीररीत्या कुपोषित होता.

हा एक प्रकारचा आजारच आहे. त्याला वैद्यकीय भाषेत 'अव्हॉईडन्ट-रिस्ट्रिक्टिव्ह फूड इनटेक डिसऑर्डर' असं म्हणतात.

"त्याच्या हाडांमधलं मिनरलचं प्रमाण कमी झालं त्यामुळे त्याची हाडं ठिसूळ झाली होती. त्याच्या वयाच्या मुलांसाठी हे फारच धक्कादायक होतं," असं डॉ. सांगतात.

उपचारादरम्यान त्याला जीवनसत्त्व मिळतील, असा आहार देण्यात आला. शिवाय, आहारतज्ज्ञ आणि मानसिक आरोग्य टीमच्या देखरेखीखाली त्याला ठेवण्यात आलं. मात्र, त्याचा काहीच उपयोग झाला नाही.

त्याची दृष्टी इतकी कमी झाली की, अखेर त्याची 'अंध' म्हणून नोंद करण्यात आली.

त्याच्या डोळ्यांमध्ये ब्लाईंड स्पॉट तयार झाले. म्हणजेच, त्याला वाचायला कठीण जाईल, टीव्ही पाहणं कठीण जाईल, एकूणच त्याला पाहण्यास अडथळे येतील.

अशा प्रकारच्या आजाराचं निदान योग्यवेळी झालं, तर उपचार करणं सोपं जातं. मात्र, जर याचं निदान होण्यास विलंब झाला तर डोळ्यांच्या नसांमधले तंतू नष्ट होऊन कायमची इजा होऊ शकते.

अशी प्रकरणं सहसा आढळत नाहीत, असं डॉ. अॅटन म्हणतात. पण आई-वडिलांनी खबरदारी घ्यायला हवी. चिप्ससारखे पदार्थ खाल्ल्यानं असे आजार होऊ शकतात. अशावेळी तज्ज्ञांचां सल्ला घ्यायला हवा, असं ते सांगतात.

जे मुलं सातत्यानं एकाच प्रकारचं अन्न खातात त्यांना दरवेळी नवे पदार्थ देऊन हे पदार्थ खाण्याची सवय लावावी असं डॉ. अॅटन सूचवतात.

जीवनसत्त्व देणाऱ्या गोळ्या खाणं हा उपाय असू शकतो, मात्र, आरोग्यदायी अन्नाला या गोळ्या पर्याय ठरू शकत नाहीत.

"आरोग्यदायी अन्न आणि पोषक अन्नातून जीवनसत्त्व मिळणं कधीही चांगलं. मात्र, अति प्रमाणात जीवनसत्त्वही हानिकारक असतात. उदाहरणार्थ अ जीवनसत्त्व. त्यामुळं जीवनसत्त्वांचं प्रमाणही अति व्हायला नको," असं त्या सांगतात.

डॉ. अॅटन म्हणतात, " जे शाकाहारी आणि त्यांना मांसाहारी लोकांच्या तुलनेत बी-12 जीवनसत्त्व कमी प्रमाणात मिळतं. ही...


सह्याद्री पर्वतरांगांमधल्या अंबोली घाटातल्या हिरण्यकश नदीत त्यांनी हा मासा शोधला. या माशाला सोनेरी केस आहेत आणि म्हणूनच त्याला 'हिरण्यकेशी' असं नाव देण्यात आलं आहे. या नवीन शोधाबद्दल तेजस ठाकरे यांच्या नावाची सध्या चर्चा सुरू आहे.

मात्र, त्यांनी शोधून काढलेला हा काही पहिला प्राणी नाही. यापूर्वी वेगवेगळ्या प्राण्यांच्या तीन प्रजाती त्यांनी शोधून काढल्या आहेत. त्यात गोड्या पाण्यातला दुर्मिळ खेकडा आणि त्याचबरोबर पाल आणि साप यांच्याही नवीन प्रजाती त्यांनी शोधल्या आहेत.

जैवविविधतेने नटलेल्या पश्चिम घाटात ते काम करतात. या भागात दरवर्षी नवनव्या प्रजातींचे शोध लागत असतात. माशासंबंधीच्या या नव्या शोधाविषयी बोलताना बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीचे संचालक दीपक आपटे म्हणतात, असे शोध विज्ञानाच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाचे असतात.

बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, "असं म्हणतात की There is more unknown than known. त्यामुळे आपल्या पश्चिम घाटातली जैवविविधता किती आहे, हेच अशाप्रकारच्या शोधांमधून सिद्ध होते. अतिशय महत्त्वाचं असं वैज्ञानिक योगदान आहे."

ते पुढे म्हणतात, "अशा संशोधनांमध्ये संपूर्ण टीम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चंच योगदान असतं. आपण फक्त व्यावसायिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या अशा प्रजातींकडे बघतो. त्यामुळे अशा कमी अभ्यास झालेल्या ग्रुपवर जेव्हा लोक काम करतात तेव्हा नवनव्या प्रजातींचा शोध लागतो आणि ते शास्त्राच्या दृष्टीने महत्त्वाचं असतं, संवर्धनाच्या दृष्टीने महत्त्वाचं असतं."

तेजस ठाकरे यांनी माशाची एक नवीन प्रजाती शोधून काढली आहे.

गेल्या दोन वर्षांत तेजस यांनी प्राण्यांच्या चार प्रजाती शोधून काढल्या आहेत. याचवर्षी जून महिन्यात त्यांनी आणि त्यांच्या टीमने कर्नाटकातल्या सकलेशपूर जंगलात पालींची एक नवीन प्रजाती शोधून काढली होती.

वन्यप्रेमी तेजस ठाकरे

खरंतर 2014 साली ही पाल त्यांनी शोधली. मात्र, गेली पाच वर्षं ही पाल खरंच वेगळ्या प्रजातीची आहे का, यावर संशोधन झालं आणि अखेर प्राणी शरीर शास्त्राच्या नियमानुसार तिला 'मॅगनिफिसंट डवार्फ गेको' असं नाव देण्यात आलं. तेजस आणि त्यांच्या टीमने या पालीवर तयार केलेला शोधनिबंध 'झुटाक्सा' या आंतरराष्ट्रीय ख्यातीच्या जर्नलमध्येही प्रसिद्ध झालं.

गेल्या वर्षी नोव्हेंबर महिन्यात त्यांनी पश्चिम घाटातच सापाची एक नवी प्रजाती शोधून काढली होती आणि ठाकरे यांच्याच नावावरून त्याला 'बोईगा ठाकरेयी' असं नाव देण्यात आलं होतं. गोड्या पाण्यातल्या खेकड्याचीही दुर्मिळ जात त्यांनी आणि त्यांच्या टीमने शोधून काढली होती.

लहानपणापासूनच तेजसला प्राण्यांची आवड असल्याचं  कात्रजच्या स्नेक पार्कचे संस्थापक नीलिमकुमार खैरे सांगतात. स्वतः उद्धव ठाकरे यांनाही प्राण्यांची आवड होती. ते तेजसला घेऊन अनेकदा कात्रज स्नेक पार्कला गेले आणि तिथेच तेजस आणि खैरे यांची ओळख वाढली.

प्रातिनिधिक फोटो

सापाची जी नवी प्रजाती तेजस यांनी शोधून काढली त्याबद्दल सांगताना खैरे म्हणतात, "मी वर्षानुवर्षं हा साप बघत होतो. मी, तेजस आणि इतर काही जण आंबोलीला गेलो होतो. त्या सापाकडे बघून तो मला म्हणाला, अण्णा तुम्हाला काय वाटतं, हे काय असेल. मी म्हणालो, काहीतरी वेगळं आहे. खरंतर मी ते रोजच बघत होतो. पण हा साप वेगळा आहे, ही नजर त्याच्याकडे होती. जे आमच्या नजरेतून सुटलं ते त्याला बरोबर सापडलं. म्हणून मी म्हणेन की तेजस फक्त वन्यप्रेमी नाही तर तो संशोधक आहे."

वन्यप्राणी संवर्धनासाठी काम

प्राण्यांच्या नवीन प्रजाती शोधण्यासोबतच तेजस वन्यप्राण्यांच्या संवर्धनासाठीही पश्चिम घाट आणि मुंबईतल्या आरे मिल कॉलनी परिसरात काम करतात.

आरेच्या विषयावर...


सांकेतिक छायाचित्र

केट मॉन्स्टर : ''इंटरनेट खरंच मस्त आहे.'' (The internet is really, really great)

ट्रेकी मॉन्स्टर : ''पॉर्नसाठी'' (For porn!)

केट मॉन्स्टर : ''मला वेगवान कनेक्शन मिळालं, म्हणून थांबावं लागलं नाही'' (I got a fast connection so I didn't have to wait.")

ट्रेकी मॉन्स्टर : ''पॉर्नसाठी'' ("For porn!)

सरळसाधा किंगरगार्डन शिक्षक असणारा केट मॉन्स्टर इंटरनेटवरून कशी खरेदी करता येते, वाढदिवसाच्या शुभेच्छा देता येतात, हे सांगत इंटरनेटचे उपयोग सांगतोय.

पण त्याच्या बेरकी शेजाऱ्याचं - ट्रेकी मॉन्स्टरचं मात्र असं ठाम मत आहे की लोकं इंटरनेट जास्त इतर गोष्टींसाठी वापरतात.

त्याचं खरं आहे का? काही प्रमाणात...पण पूर्णपणे नाही.

विश्वसनीय वाटावी अशी एक आकडेवारी सांगते की इंटरनेटवर करण्यात येणाऱ्या 7 सर्चपैकी 1 वेब सर्च हा पोर्नोग्राफीसाठी असतो. याचाच अर्थ असाही होऊ शकतो की 7 पैकी 6 वेळा इतर गोष्टी इंटरनेटवर शोधल्या जातात.

पॉर्नचं मार्केट

पॉर्नहब ही सगळ्यांत जास्त पाहिली जाणारी पॉर्न वेबसाईट आहे. ही वेबसाईट नेटफ्लिक्स किंवा लिंक्डइन इतकीच लोकप्रिय आहे. यावरून ती खूपच लोकप्रिय अस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल्याचं वाटेल पण मी तपासून पाहिलं तेव्हा जगभरातल्या वेबसाईट्समध्ये या वेबसाईटचा क्रमांक 28वा होता.

पण ऍव्हेन्यू क्यूला 2003मध्ये जेव्हा सुरुवात झाली, तेव्हा कदाचित ट्रेकी मॉन्स्टरचं म्हणणं तात्कालिक परिस्थितीनुसार बरोबर असेल.

नवीन टेक्नॉलॉजी ही नेहमीच महाग आणि बेभरवशाची असते. ती लवकर स्वीकारणाऱ्या लोकांना त्यांना शोधावं लागतं. आणि मग या लोकांच्या मदतीने टेक्नॉलॉजीचा विकास होतो.

एकदा का टेक्नॉलॉजी स्वस्त आणि विश्वासार्ह झाली की तिला मोठी बाजारपेठ मिळते आणि तिचा वापर वेगवेगळ्या पद्धतीने होते.

असं म्हटलं जातं की इंटरनेट आणि इतर टेक्नॉलॉजीच्या विकासामध्ये पॉर्नोग्राफीने हीच भूमिका बजावली. मी काय म्हणतोय याचा अर्थ लागतोय का?

इंटरनेटच्या विकासामध्ये पॉर्नची भूमिका

कलाविष्कारांना सुरुवात झाली अगदी तेव्हापासून सेक्स हा त्यासाठीचा विषय होता. प्रागैतिहासिक काळात लेण्यांमध्ये चित्र काढणाऱ्यांनी वक्ष, नितंब, योनीची चित्रं काढलेली आहेत.

संभोग करणाऱ्या जोडप्यांची चित्रं ज्युदेआमधल्या गुराख्यांनी किमान 11,000 वर्षांपूर्वी कोरून ठेवलेली आहेत.

साधारण 4000 वर्षांपूर्वी मेसोपोटेमियामधल्या एका आर्टिस्टने एका टेराकोटा लादीवर एक चित्र कोरलेलं आहे. यात स्त्री-पुरुष संभोग करत असताना ती स्त्री स्ट्रॉने बिअर पीत आहे.

काही हजार वर्षांनंतर उत्तर पेरूमधील मोशेने सिरॅमिकच्या माध्यमातून संभोगाचं चित्रण केलं. भारतीय कामसूत्रही याच कालावधीतील आहे.

पण लोकांनी कलेच्या माध्यमातून इरॉटिक साहित्य मांडलं याचा अर्थ यामुळेच या कलांचा विकास झाला, असा होत नाही. असा विचार करण्याचं काही कारणही नाही.

आता गटेनबर्गच्या छापखान्याचंच पाहा.  नक्कीच तिथे भावना चाळवणारी पुस्तकं छापण्यात आली. पण मुख्य बाजारपेठ ही धार्मिक पुस्तकांसाठीची होती.

19व्या शतकामध्ये यासाठीचं माध्यम होतं - फोटोग्राफी.

पॅरीसमधील स्टुडिओजनी या तथाकथित 'कलाभ्यासातून' बक्कळ पैसा कमावला, पण तिथल्या लोकांनी हे कधी मान्य केलं नाही.

या टेक्नॉलॉजीसाठी भरपूर पैसे देण्याची ग्राहकांची तयारी होती. त्याकाळी वेश्येकडे जाण्यासाठी जितके पैसे लागत त्यापेक्षा जास्त पैसे एक उत्तेजक फोटो विकत घेण्यासाठी लागत होते.

पॉर्नोग्राफी हा शब्द लेखन (writing) आणि वेश्या (prostitutes) यासाठीच्या ग्रीक शब्दांवरून आला आहे.

कलात्मक अभिव्यक्तीसाठीची नवीन टेक्नॉलॉजी - सिनेमा, येईपर्यंत या शब्दाला...


सांकेतिक फोटो

साऊथ कॅरोलिना राज्याच्या गर्व्हनरनं राज्याच्या किनारपट्टीवर राहाणाऱ्या सगळ्यांच लोकांना आपआपल्या घरातून सुरक्षित ठिकाणी हलवण्याचे आदेश दिले आहेत तर नॉर्थ कॅरोलिना आणि व्हर्जिनिया राज्यांनी आणीबाणी घोषित केली आहे.

अधिकाऱ्यांच्या मते फ्लोरेन्स वर्ग 4 (धोक्याची पातळी) प्रकारचं चक्रीवादळ असून त्याचे वारे ताशी 195 किलोमीटरच्या वेगानं वाहात आहेत. जसा जसा वेळ जातोय तसं तसं हे वादळ अधिक शक्तीशाली होत चाललं आहे.

दोन्ही कॅरोलिना राज्यांना गुरूवारपर्यंत हे वादळ थडकेल असा अंदाज आहे.

हे चक्रीवादळ वर्ग 2 प्रकाराचं वादळ म्हणून सुरू झालं होतं. सोमवारी सकाळी फ्लोरेन्स चक्रीवादळ नॉर्थ कॅरोलिनाच्या आग्नेय दिशेला 2000 किलोमीटर अंतरावर होतं.

अटलांटिक समुद्रातल्या उबदार प्रवाहांमुळे हे वादळ आणखी शक्तीशाली होऊन वर्ग 5 पातळीवर पोहचू शकेल असंही हवामान तज्ज्ञांनी म्हटलं आहे.

1989 साली नॉर्थ कॅरोलिना राज्यात आलेल्या ह्युगो चक्रीवादळानं 50 हजार अब्जाहून अधिक रूपयांचं नुकसान केलं होतं. या वादळात 49 लोकांचा मृत्यूही झाला होता. त्यानंतर या किनारपट्टीला थडकणारं फ्लोरेन्स हे पहिलं वर्ग 4 पात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ळीचं चक्रीवादळ आहे.

The National Hurricane Center (NHC) नुसार फ्लोरेन्स 'अतिशय धोकादायक' बनू शकतं. यामुळे येणाऱ्या पावसाचे आणि पूराचे परिणाम विध्वंसक असू शकतात, असंही NHC ने स्पष्ट केलं.

अमेरिकेच्या राष्ट्रीय हवामान सेवेचे हवामान तज्ज्ञ डॅन मिलर यांनी वृत्तपत्रांना दिलेल्या मुलाखतीत स्पष्ट केलं की, "हे वादळ ज्याप्रकारे मार्गक्रमणा करत आहे, त्यानुसार याचा त्रास कोणाला ना कोणाला नक्की होणार."

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी या वादळाच्या पार्श्वभूमीवर मिसीसिपीमध्ये शुक्रवारी होणारी आपली सभा रद्द केली आहे.

आणीबाणी घोषित

नॉर्थ कॅरोलिनाच्या गर्व्हनरने मंगळवारी दुपारी लाखो लोकांना किनारपट्टीवरून सुरक्षित ठिकाणी हलवण्याचे आदेश दिले.

फ्लोरेन्स चक्रीवादळ गेल्या काही दशकातलं सगळ्यांत धोकादायक चक्रीवादळ ठरू शकेल.

तिथल्या अधिकाऱ्यांनी राज्याच्या किनारपट्टी लगत असणाऱ्या बेटांच्या रहिवाशांनाही आपली घरं सोडून जाण्यास सांगितलं. नॉर्थ कॅरोलिनाच्या गर्व्हनरच्या मते त्यांचं राज्य फ्लोरेन्स चक्रीवादळाच्या 'अगदी निशाण्यावर' आहे.

या पार्श्वभूमीवर किनारपट्टी भागातल्या दुकांनामध्ये आणि सुपरमार्केटसमध्ये लांबच लांब रांगा होत्या. लोकांनी प्यायचं पाणी, बॅटरीज आणि लाकडाचा साठा करण्यासाठी जवळच्या दुकानांमध्ये गर्दी केली होती.

"लोक अक्षरशः लहान मुलांच्या बाबागाड्यांमध्ये भरून प्यायच्या पाण्याच्या बाटल्या नेत आहेत,"  मार्टल बीच वरच्या वॉलमार्टमधले मॅनेजर रायन डीक यांनी द सन न्यूजला सांगितलं.

साऊन कॅरोलिनाच्या आपत्ती व्यवस्थापन संस्थेनं म्हटलं की, "मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होऊ शकतं ही शक्यता गृहित धरूनच तयारी करत आहेत."

"असं समजा की फ्लोरेन्स चक्रीवादळाचा तडाखा आपल्याला बसणारच आहे. इतकंच नाही तर त्याचा प्रभाव किनारपट्टीपासून आत असणाऱ्या भागालाही बसणार आहे. त्यानुसार तयारी करा," साऊथ कॅरोलिनाचे गर्व्हनर हेन्सी मॅकमास्टर यांनी सांगितलं.

नॉर्थ कॅरोलिनाचे गर्व्हनर रॉय कुपर यांनी शेतमालाची वाहतूक करण्यावरचे निर्बंध हटवून शेतकऱ्यांना दिलासा दिला आहे. "एकदा पिकं हातात आली की वेळ फार महत्त्वाचा असतो. आज जर योग्य ती हालचाल केली तर पुढे होणारं नुकसान टळू शकतं."

अटलांटिक महासागराच्या पोटात आणखी दोन चक्रीवादळं - आयझॅक आणि हेलन - तयार होतं आहेत. पण सध्यातरी त्यांच्यापासून अमेरिकेला धोका नाही.

हेही वाचलंत...


सांगली जिल्ह्यातील ब्रह्मनाळ गावाजवळ पुराच्या पाण्यात बोट उलटून झालेल्या दुर्घटनेत नऊ जणांचा मृत्यू झाला. यल्लव्वा चुंग याच बोटीत होत्या. ट्यूबचा आधार मिळाल्यानं त्या वाचल्या.

मूळच्या कर्नाटकमधील असलेल्या यल्लव्वा शेतमजुरी करण्यासाठी कर्नाटकातून सांगली जिल्ह्यात आलेल्या आहेत. ब्रह्मनाळपासून जवळच असलेल्या पाटील मळ्यात शेतमजुरी करतात. गेल्या काही दिवसांपासून पावसाचा जोर आणि पुरामुळे त्या मळ्यात न जाता गावातच थांबून होत्या.

त्या दुर्दैवी दिवसाबद्दल यल्लव्वा सांगतात, "तीन दिवसांपासून अख्ख्या गावाला पुराचा वेढा पडला होता. सोमवारी आमच्या घरात पुराचं पाणी शिरलं म्हणून मग आम्ही घराच्या मागच्या गच्चीत गेलो. गावातले सगळे जण बाहेर पडण्यासाठी धडपडत होतो."

"सोमवारी सकाळी बोट लागली. पटापट लोकं त्यात चढली. जवळपास 30-35 लोकं त्या बोटीत चढली. बोट चालवणारे म्हणत होते इतके लोकं नका चढू. पण कोणी उतरायला तयार नव्हते. कारण लोकं तीन दिवसांपासून वाट पाहत होते आणि प्रत्येकाला बाहेर पडायचं होतं. मग तशीच बोट निघाली. पुढच्या भागात जास्त लोकं बसली होती. बोट थोडीशी पुढं गेली आणि एकदम पलटली."

"बोट जशी पलटली तस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा वाचवा-वाचवा, बुडालो-बुडालो असं प्रत्येक जण ओरडू लागला. पण कोण कोणाला वाचवणार? प्रत्येक जण आपल्याला कुठला आधार मिळतोय का ते पाहायला लागला. मला तर पोहायलाही येत नाही. दोन - तीन गटांगळ्या मी खाल्ल्या. आता आपण गेलो असंच वाटलं. पण तेवढ्यात माझ्या हातात टायरची ट्यूब आली. मी आणि माझ्या घरातल्या माणसांनी ट्यूब धरून ठेवली.  आम्ही पाच लोकं एक ट्यूबच्या मदतीनं एका झाडाजवळ पोहचलो. झाडाचा बुंधा मोठा होता म्हणून तो पकडून ठेवला. थोड्या वेळानं लोकं आली आणि त्यांनी पुरातून आमची सुटका केली."

ज्यांना पोहता येत होतं आणि ज्यांना आमच्यासारख्या ट्यूबचा आधार मिळाला ती लोकं वाचली, पण ज्यांना पोहता येत नाही ती वाचू शकली नाहीत असं यल्ल्व्वा सांगतात.

घटना घडून 24 तास उलटून गेले आहेत पण अजूनही यल्लव्वा धक्क्यातून सावरू शकलेल्या नाहीत. त्या सांगतात, "अजूनही अंग थरथरतंय, भीती वाटल्यासारखं वाटतंय. झोपेत असताना एकदम दचकल्यासारखं वाटून जाग येतेय."

यल्लवा त्यांच्या आई, त्यांची भावजय, भाचा आणि भावजयीचे आजोबा बोटीच्या अपघातातून बचावले. घटनेनंतर ही मंडळी काही वेळ माळेवाडी गावात थांबली आणि आता सगळे जण कर्नाटकमध्ये आपल्या गावी गेले आहेत. बोट बुडून ज्या नऊ लोकांचा मृत्यू झाला त्यातील काही जण यल्लव्वा यांचे दूरचे नातेवाईक होते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सांगलीच्या तासगांवात राहणाऱ्या दत्तात्रय पोपट चव्हाण यांनीही 14 फेब्रुवारी 2018ला असंच एक कार्य पार पाडलं. आपल्याच गावातल्या सुनिता मोरे यांच्यावर त्यांचं प्रेम. घरच्यांशी जुळवाजुळव करत अखेर त्यांनी व्हॅलेंटाईन डेचा मुहूर्त साधून प्रेमविवाह केला. अन् ती सुनिता दत्तात्रय चव्हाण झाली!

कोल्हापूरपासून 50 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या नृसिंहवाडी या धार्मिक स्थळी विवाहबंधनात अडकलेलं हे काही एकमेव जोडपं नाही. कोल्हापूर आणि आसपासच्या परिसरातील प्रेमीजोडप्यांना लग्न करण्यासाठी आधार ठरतो तो नृसिंहवाडीचा.

दत्तात्रय चव्हाण आणि सुनिता मोरे

अशा जोडप्यांपैकीच एक जोडी आहे कोल्हापूरची रूपाली काटकर आणि राहुल शिंदे यांची. त्यांच्यासाठी हा क्षण आला तो 3 फेब्रुवारी 2011ला.

घराच्यांचा विरोध पत्करून त्यांनी प्रेमविवाह करायचा ठरवला. नृसिंहवाडीत त्यांनी मित्रांच्या साक्षीनं लग्न केलं. आता दोघांचा संसार अगदी सुखात सुरू आहे. दोघांच्या घरातला विरोधही आता मावळला आहे.

रूपाली सांगते, "आम्ही घरी आमच्यातील प्रेमाची कल्पना दिली होती. पण घरातून नकार मिळाल्याने आम्ही नृसिंहवाडीत जाऊन लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. मदतीला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मित्र होतेच. नृसिंहवाडीत नोटरी, लग्नासाठी भटजी अशी व्यवस्था असल्यानं आम्ही तिथं लग्न करण्याचा निर्णय घेतला."

नृसिंहवाडी प्रसिद्ध आहे ती प्राचीन दत्त मंदिरासाठी. गावची लोकसंख्या 5,000. नृसिंहवाडीत इतरेत्र लग्न होत असली तरी या मंदिरात मात्र कोणतेही लग्न विधी होत नाहीत.

गावात इतर ठिकाणी हे विधी पूर्ण करून दिले जातात. याशिवाय झालेल्या लग्नविधीची नोटरी करून देण्याची व्यवस्थाही इथून जवळच असलेल्या कुरुंदवाड गावात आहे. मुहूर्ताच्या दिवशी 20हून अधिक प्रेमविवाह पार पडतात, असं स्थानिक नागरिक सांगतात.

विवाहांची वाडी

कोल्हापूर परिसरातील महत्त्वाचं देवस्थान असलेल्या नृसिंहवाडीत कालांतराने मंगल कार्यालय, भटजी, केटरिंग, अशी यंत्रणा निर्माण झाली. त्यामुळे आसपासच्या गावांतली लग्न इथंच होऊ लागली. त्यातून विवाहांचं केंद्रस्थान म्हणून नृसिंहवाडीचं नाव पुढं आलं आणि पुढं चालून प्रेमविवाहही जमू लागले.

आता तर लग्न जमवण्याचं नृसिंहवाडीत पॅकेजच ठरलेलं असतं. सर्वसाधारणपणे 8,000 ते 20 हजार रुपये इतका खर्च एका विवाहविधीसाठी येतो.

श्री क्षेत्र नृसिंहवाडी

पण लग्न जमवण्यासाठी कागदपत्रांची खातरजमा केली जाते. मुलामुलींच्या जन्मतारखा आणि वय, ओळखपत्रं, पत्ते यांचे पुरावे घेतले जातात. याशिवाय नोटरी करण्यासाठी साक्षीदारांची आवश्यकता असते, अशी माहिती इथल्या स्थानिक व्यक्तीनं नाव न सांगण्याच्या अटीवर दिली.

अशा प्रकारे लग्न जमवण्यासाठीची पूर्ण व्यवस्था इथं आकाराला आली आहे. लग्न करण्याच्या काही दिवस आधी कल्पना देऊन सारी व्यवस्था केली जाते. अर्थातच यात वधुवरांच्या मित्रांची भूमिका महत्त्वाची असते. लग्नविधी आणि लग्नाचं नोटरी करून देण्याची व्यवस्था ही इथली खरी USP ठरली आहे.

सुनीता आणि दत्तात्रय यांचे लग्नविधी पार पडताना

अर्थात जोडप्यांनी प्रेमविवाह प्रमाणे ठरवून केलेली लग्नही नृसिंहवाडीत नियमित होत असतात. "मंदिरातल्या पुरोहितांचा अशा लग्नविधीत काही सहभाग नसतो," अशी माहिती एका स्थानिक नागरिकाने दिली.

कोल्हापूर, सांगली, मिरज याशिवाय पुणे आणि मुंबईतूनही जोडपी इथं लग्नासाठी येतात, असं स्थानिक सांगतात.

स्थानिक पत्रकार रवींद्र केसरकर यांच्या मते या परिसरात लग्नविधीच्या सोयी उपलब्ध असल्याने इथं प्रेमविवाह करण्याचं प्रमाण वाढलं आहे. पण अशा जोडप्यांनी आईवडिलांशी बोलंलं पाहिजे, असा सल्लाही ते देतात.

इथल्या दत्त मंदिरात लग्न जरी होत नसली...


सांता क्लॉजचं थडगं तुर्कस्तानात सापडल्याचा दावा तिथल्या पुरातत्त्वज्ञांनी केला आहे.

दक्षिण-पश्चिम तुर्कस्तानातील अंताल्या प्रदेशात डेमरे हा भाग आहे. डेमरेमध्ये असलेल्या सेंट निकोलस चर्चच्या तळघरात सुस्थितीत असलेलं एक थडगं सापडलं आहे. सेंट निकोलस यांचे हे थडगं आहे. हेच सेंट निकोलस सांता क्लॉज म्हणून ओळखले जातात.

मायरा या प्राचीन शहराच्या भूमीत डेमरे वसलेलं आहे. या मायरामध्ये चौथ्या शतकात सेंट निकोलस वास्तव्याला होते. सेंट निकोलस यांची काही हाडं इटलीतील बारी इथं आहेत असं इतके दिवस मानलं जात होतं.

1087 मध्ये मायरावर सेलीजक तुर्कांनी हल्ला केल्यावर ही हाडं इटलीतील व्यापाऱ्यांनी सोबत नेली होती. लहान मुलांबद्दल असलेली आत्मियता आणि प्रेमाच्या भावनेमुळे सेंट निकोलस तत्कालिन ख्रिश्चन समुदायात लोकप्रिय होते.

डेमरे इथं सेंट निकोलस यांच वास्तव्य होतं म्हणून अनेक भाविक या चर्चमध्ये प्रार्थनेला येत असतात. तसंच, इथे गेल्या 20 वर्षांपासून पुरातत्त्वीय संशोधन सुरू होतं.

सेंट निकोलस हेच सांता क्लॉज म्हणून ओळखले जातात.

'चर्चच्या तळघरात थडगं'

अंताल्यातील पुरातत्त्वीय वास्तूंच्या संरक्षण आणि संशोधन ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

विभागाचे संचालक जेमील कारबायरम म्हणाले की,

"विज्ञान व आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून आम्ही सेंट निकोलस चर्चचा अभ्यास केला आहे. त्यातच आम्हांला हे थडगं चर्चच्या खाली आढळलं."

चर्चच्या खालच्या भागातील वास्तू उत्तम स्थितीत असल्याचं त्यांनी तुर्कस्तानातील हुर्रियत वृत्तपत्राला सांगितलं.

"या वास्तूचं बऱ्यापैकी नुकसान झालं असल्यानं आत प्रवेश करणं सध्या अवघड आहे. इथं पडलेले दगड आणि अन्य अवशेष नीट अभ्यासल्यावर हटवण्यात येतील." असं त्यांनी सांगितलं आहे.

तसंच काही प्राचीन कागदपत्रांचा अभ्यास केल्यावर इटलीतील बारी इथं नेण्यात आलेली हाडं ही दुसऱ्याच ख्रिस्ती धर्मगुरुची आहेत. हे देखील कारबायरम यांनी स्पष्ट केलं.

सीटी स्कॅन यंत्र, जिओ रडार आणि आठ तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली चर्च परिसरातलं अंतिम टप्प्यातील उत्खनन पूर्ण करण्यात आलं.

"सध्या जगाचे डोळे इथे लागून राहिले आहेत. सेटं निकोलस यांना मृत्यूनंतर इथेच ठेवण्यात आलं होतं. आम्ही आता संशोधनाच्या अंतिम टप्प्यात आहोत."

सेंट निकोलस

"जर याचे सकारात्मक निकाल समोर आले तर अंताल्याच्या पर्यटनाला खूप वेगळं वळण लागले." असं कारबायरम हुर्रियत वृत्तपत्राला सांगतात.

सेंट निकोलस यांचा प्रेमळ स्वभाव हा गेल्या अनेक शतकांपासून कौतुकाचा विषय ठरला आहे. त्यामुळेच नाताळ सणाला लहान मुलांना भेटवस्तू देणारा 'बाबा' ही त्यांची ओळख जगाला सुपरिचित झाली.

काही डच नागरिक अमेरिकेत स्थायिक झाल्यानंतर त्यांचं नाव आपल्या भाषेत 'सिंटर क्लास' असं घेऊ लागले. त्याचा अपभ्रंश होत 'सांता क्लॉज' हे नाव जगात ओळखलं जाऊ लागलं.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सांबार

एकेकाळी दक्षिण भारतामध्ये केलं जाणार सांबार आता भारतभर पसरलं आहे आणि परदेशातही ते जाऊन पोहोचलं आहे. कारण इडली म्हटलं की पुढचा शब्द सांबार आलाच पाहिजे इतकं हे नातं तयार झालं आहे. आमटीइतकंच सांबाराला महत्त्व प्राप्त झाल्यामुळे सांबार-भातासारखं जेवणही आपल्या सगळ्यांच्या ताटात येऊन पोहोचलं आहे.

पण हे सांबार आलं कुठून. हा सांबार शब्द कसा तयार झाला? सांबार नक्की कोणत्या पदार्थाला म्हणत? महाराष्ट्रातही सांबार नावाचा पदार्थ होता का? अशा अनेक प्रश्नांचं उत्तर शोधायला हवं.

इडली म्हटलं की सांबार 'मस्ट'

बहुतांशवेळा एखादा प्रचलित पदार्थ आपल्या रोजच्या आयुष्यात इतका मिसळून जातो की त्याची कुळकथा शोधायला गेलं तर बराच मोठा इतिहास हाताशी लागण्याची शक्यता असते त्यामुळे अनेकवेळा आपल्या समजुतींना धक्का लागण्याचीही शक्यता असते.

सांबार या शब्दाचे अनेक अर्थ असल्याचं आपल्याला दिसून येतं. आज आपण ज्या आमटीसारख्या पातळ पदार्थाला सांबार म्हणतो त्याचा मूळ अर्थ तोंडीलावणं असा आहे. आजचं सांबार हे प्राचीन काळी जेवणात वापरलेल्या सांबार नामक विविध पदार्थांशी थेट नातं नाही असं दिसून येतं.

तंजावरातले संभाजी-... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहार

सांबार हा आज खाल्ला जाणारा पदार्थ पहिल्यांदा कुठे तयार झाला असा प्रश्न विचारला की एक रुळलेली कथा सांगितली जाते ती म्हणजे. तंजावरच्या मराठा राजघराण्याच्या स्वयंपाकघरात घडलेल्या एका अपघाताची. ती कहाणी सर्वप्रथम पाहाणं गरजेचं आहे.

छत्रपती शिवाजी महाराजांचे सावत्र भाऊ व्यंकोजी (एकोजी) तंजावरचं राज्य सांभाळत होते. त्यांचे निधन 1683 साली झाले. 1684 साली व्यंकोजी यांचे पुत्र शाहुजी पहिले त्यांच्या वयाच्या 12 व्या वर्षी सत्तेवर आले. तंजावरच्या इतर राजांप्रमाणे लेखन, काव्य, कला यांमध्ये त्यांना भरपूर रस होता. ते उत्तम स्वयंपाकी होते असंही सांगितलं जातं.

तंजावर... तामिळनाडूतला महाराष्ट्र

सांबाराच्या प्रसिद्ध कथेनुसार एके दिवशी छत्रपती संभाजी महाराज तंजावरला गेले होते. मात्र शाहुजी महाराजांच्या मुदपाकखान्यात त्यादिवशी आमटीमध्ये घालायला कोकमं नव्हती. तेव्हा कुणीतरी त्यांना कोकमाऐवजी चिंच घालून पाहू असं सुचवलं आणि त्याप्रमाणे चिंच घातलेली आमटी तयार करण्यात आली.

सांबार करायचं म्हणजे.. हे सगळं पाहिजेच की...

संभाजी महाराजांचा आदर करण्यासाठी त्याला संभाजी+आहार (संभाजी महाराजांचा आहार) अशा अर्थाने सांभार असं नाव देण्यात आलं. हीच आमटी पुढे सर्वत्र वेगवेगळ्या घटकांसह बदलत बदलत दक्षिण भारत मग भारतभर पसरली आणि सांबार नावाने आज प्यायली जाते. अशी सांबाराच्या जन्माची साधारण गोष्ट सांगितली जाते.

दक्षिण भारतातले ख्यातनाम अन्न-इतिहासकार आणि आहारतज्ज्ञ के. टी. आचार्य यांनीही या कुळकथेला दुजोरा दिला होता. त्यामुळे सांबार पदार्थ तिथूनच तयार झाला असावा अशी सर्वमान्य समजूत आहे.

संभाजी महाराज यांचे चित्र

पुण्यामध्ये राहाणारे खाद्यसंस्कृतीचे अभ्यासक डॉ. चिन्मय दामले यांना या घटनेमधील तपशीलात तथ्य वाटत नाही. बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, "1684 साली शाहुजी राजगादीवर आले तेव्हा ते 12 वर्षांचे होते. तर छ. संभाजी महाराजांची कारकीर्द 1680-1689 अशी आहे. त्यामुळे 1684-89 या कालावधीत हा प्रसंग घडणं थोडं अशक्य वाटतं."

त्याचप्रमाणे छ. संभाजी महाराजांच्या कारकीर्दीत ते तंजावरला गेल्याचे तसंच अशी सांबार बनवण्याची घटना घडल्याचे कोणतेही पुरावे उपलब्ध नाहीत. 17 व्या शतकातील मराठ्यांच्या आहारातील पदार्थांचे फारच कमी संदर्भ उपलब्ध आहेत. त्यामुळे या कथेला फारसा आधार मिळत नाही.

मात्र तंजावरचे सध्याचे वंशज शिवाजी महाराज भोसले यांनी संभाजी...


साई इंग विन

निवडणुकांमध्ये खरा मुकाबला डेमोक्रॅटिक प्रोग्रेसिव्ह पक्षाचे साई इंग विन आणि कुओमिनटांग पक्षाचे खान ग्वो यी यांच्यात होता. तैवानच्या विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष साई इंग विन आता दुसऱ्यांदा राष्ट्राध्यक्षपदी विराजमान होणार आहेत.

चीन आणि तैवानचे संबंध दुरावलेले आहेत. साई इंग विन यांना हीच स्थिती असावी असं वाटतं. दुसरीकडे त्यांचे प्रतिस्पर्धी खान ग्वो यी यांना तैवान आणि चीनमधील संबंध सुरळीत व्हावेत असं वाटतं.

दोन वर्षांपूर्वी साई इंग यांच्या पक्षाला स्थानिक निवडणुकांमध्ये पराभवाला सामोरं जावं लागलं होतं. मात्र शनिवारी झालेल्या निवडणुकांमध्ये त्यांच्या पक्षाचं पारडं जड दिसतं आहे. हाँगकाँगमध्ये सुरू असलेलं आंदोलन हे यामागचं कारण असल्याचं राजकीय विश्लेषकांनी सांगितलं.

साई इंग विन यांनी हाँगकाँगमध्ये होणाऱ्या आंदोलनांला पाठिंबा दिला होता. तैवानमध्ये संसदेच्या निवडणुका होणार असून, साई इंग यांच्या पक्षाकडे बहुमत आहे.

राष्ट्राध्यक्ष पदासाठीच्या निवडणुकांमध्ये एक कोटी 90 लाख तैवानचे नागरिक मतदान केलं आहे.

तैवान आणि चीनमध्ये नेमका वाद काय?

पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायना आणि रिपब्लिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ऑफ चायना (तैवान) यांना एकमेकांची स्वायतत्ता मान्य नाही. दोन्ही देश स्वत:ला अधिकृत चीन मानतात. मुख्य चीन आणि तैवान द्वीपसमूह यांचे अधिकृत प्रतिनिधी असल्याचा दावा केला जातो.

खान ग्वो यी आणि साई इंग विन यांच्यात तैवानच्या राष्ट्राध्यक्षपदासाठी मुकाबला आहे.

आपण ज्याला चीन म्हणतो त्याचं अधिकृत नाव 'पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायना' आहे. ज्याला आपण तैवान म्हणतो त्याचं अधिकृत नाव 'रिपब्लिक ऑफ चायना' आहे. दोन्ही देशांच्या नावात चीन आहे.

व्यावहारिकदृष्ट्या तैवान द्वीपसमूह 1950पासून चीनच्या मुख्य भूभागापासून स्वतंत्र आहे. चीनला मात्र तैवानचं अस्तित्व बंडखोर असल्यासारखं वाटतं. आम्ही स्वतंत्र आणि स्वयंपूर्ण आहोत असं तैवानचं धोरण आहे. तैवानने चीनमध्ये स्वत:ला विलीन करावं असं चीनला वाटतं. याकरता बळाचा वापर करावा लागला तरी चालेल अशी चीनची भूमिका आहे.

तैवानला स्वतंत्र देश म्हणून वागवणाऱ्या कोणत्याही देशाशी चीन संबंध ठेवत नाही. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तैवानला स्वतंत्र देश म्हणून मानणाऱ्या देशांची संख्याही कमी आहे. मात्र अनेक देशांचे तैवानशी व्यापारी संबंध आहेत.

चीनशी संबंधांवर परिणाम

चीनशी दुरावलेले संबंधांची स्थिती कायम राखण्यावर साई इंग यांचा भर असणार आहे. तैवानच्या स्वतंत्र देश म्हणून अस्तित्वाला धक्का लावण्याची त्यांची इच्छा नाही.

गेल्या वर्षी जून महिन्यात हाँगकाँग इथे सुरू असलेल्या आंदोलनावेळी त्या म्हणाल्या होत्या, "तैवानच्या सार्वभौमतेला आणि या देशाची लोकशाही कमकुवत करणारे राजकीय पक्ष अपयशी ठरतील."

हाँगकाँगच्या धर्तीवर एक देश-दोन व्यवस्था अशा व्यवस्थेचं त्या समर्थन करत नाहीत. असं धोरण कालबाह्य आणि चुकीचं असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

तैवानने हाँगकाँगकडून बोध घ्यायला हवा. तैवानच्या स्वातंत्र्यावर भर दिला नाही तर जे आमच्याकडे आहे तेही हिरावून घेतलं जाईल असं त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

तैवान चीनपासून स्वत:ला स्वतंत्र मानतो

दुसरीकडे त्यांचे विरोधक खान ग्वो यी यांचा चीनप्रती धोरण नरमाईचं आहे. चीन आणि तैवान यांच्यात सलोख्याचे संबंध असावेत असं त्यांना वाटतं. यामुळे तैवानची आर्थिक स्थिती सुधारेल असं त्यांना वाटतं.

मात्र तैवानने चीनचा भाग व्हावा असं त्यांनाही वाटत नाही.

1949 मध्ये साम्यवादी शासन येण्यापूर्वी केएमटीचं चीनवर राज्य होतं. खान ग्वो यी यांनी हाँगकाँग आणि चीनचा दौराही केला होता. तो दौरा चांगलाच...


साऊथ वेल्समध्ये राहणाऱ्या रेचल व्यवसायाने डेटा सायंटिस्ट आहेत. पण साथीच्या काळात घरातली कामं, जबाबदाऱ्या आणि ऑफिस यांचं गणित जुळत नसल्याने त्यांनी पूर्णवेळ नोकरी सोडली.

घरबसल्या पैसे मिळवण्याचा मार्ग म्हणून त्यांनी 'ओन्ली फॅन्स' नावाच्या वेसबाईटवर स्वतःचं वेबपेज तयार केलं. त्यानंतरच्या 4 आठवड्यांत त्यांची 2800 पौंडांपेक्षा जास्त मिळकत झाली.

"सेक्स हा आता वाईट शब्द राहिलेला नाही. हे काही 50चं दशक नाही. मला यापूर्वी आर्थिक अडचणी होत्या आणि त्या सगळ्या संपवत मला नवीन सुरुवात करायची होती," त्या सांगतात.

प्रा. टीला साँडर्स या युनिव्हर्सिटी ऑफ लीस्टरमध्ये क्रिमिनॉलॉजीच्या प्राध्यापक आहेत. युकेमधल्या ऑनलाईन सेक्स उद्योगांविषयी त्यांचा अभ्यास आहे.

त्या या व्यवसायाबाबत इशारा देत सांगतात, "ऑनलाईन सेक्सवर्कमधून मिळणारा पैसा आणि या कामात असणारं स्थैर्य, याबाबत लोकांच्या मनात चुकीचे समज आहेत. या कामातून पैसे मिळत असले तरी या कामातली असुरक्षितता लक्षात घ्यायला हवी. कोणत्याही क्षणी गोष्टी बंद होऊ शकतात. मग ते कायद्यामुळे असू शकतं किंवा मग वेबसाईटच बंद झाल्याने असू शकतं."

कोरोनाची साथ आणि लॉक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डाऊन या काळात आपल्या वेबसाईट युजर्सची संख्या वाढल्याचं ओन्ली फॅन्सने म्हटलंय. नोव्हेंबर 2019च्या 75 लाख युजर्सवरून आता या वेबसाईटचे 8 कोटींपेक्षा युजर्स आहेत.

सबस्क्रिप्शन म्हणजे दरमहा फी भरून कन्टेन्ट पाहण्याची सेवा देणाऱ्या सगळ्या प्लॅटफॉर्म्सच्या युजर्समध्ये लॉकडाऊनच्या काळात वाढ झालीय. ओन्ली फॅन्स ही वेबसाईट युकेमध्ये लोकप्रिय आहे.

या वेबसाईटवरच्या क्रिएटर्सचे फोटोज, व्हीडिओज वा लाईव्ह स्ट्रीमिंग पाहण्यासाठी लोकांना दरमहा ठाराविक फी भरावी लागते. यातला 20 टक्के भाग कंपनीला तर उर्वरित भाग क्रिएटर्सना मिळतो. पण यावर फक्त अॅडल्ट मजकूरच असतो, अशातला भाग नाही.

"मी नोकरी सोडली होती, फ्रीलान्सिंग करत होते, म्हणून याला सुरुवात केली. पण नंतर मी अशा एका टप्प्यावर आले की मला स्वतःला कर्जाच्या ओझ्याखालून मुक्त करायचं होतं. या वेबसाईटमुळे मला ते करायला मदत होतेय," रेचल सांगतात.

'या कामात मज्जा आहे'

स्वतःचे फोटोज आणि व्हीडिओज ऑनलाईन शेअर केल्याने आपल्यातला आत्मविश्वास पूर्वीपेक्षा वाढल्याचं रेचल सांगतात.

"आणि खरं सांगायचं तर सुरुवातीची घालमेल आणि असुरक्षितता गेली की मग कामात मज्जा वाटायला लागते," त्या सांगतात.

"अशा प्रकारे गोष्टी सार्वजनिक करण्यातला मला वाटणारा सगळ्यांत मोठा धोका म्हणजे तुम्ही ज्यांना प्रत्यक्ष आयुष्यात ओळखता, अशांनाही सगळं कळणार असतं, आणि सगळेच जण याच्याशी सहमत असतील असं नाही.

"जर एखाद्याने शरीर वापरून पैसे कमवायचं ठरवलं तर मग त्यांच्या या निर्णयाबद्दल इतर कोणी काही बोलायचं कारण नाही. पण तुमच्यावर टीका होणार हे लक्षात घेत तुम्ही कणखर होणं गरजेचं आहे. सगळ्यांकडेच दुर्लक्ष करणं किंवा स्वतःची बाजू मांडणं सोपं नाही. खरंतर तुम्ही असं करणं गरजेचं नाही, पण अनेकदा तुम्हाला ते करावं लागेल."

'माझ्या फोनचा रोजचा स्क्रीन टाईम 17 तास होता'

ओन्ली फॅन्सवर असंच पूर्णवेळ काम करायला सुरुवात करणाऱ्यांपैकीच एक - कॅरेड (खरं नाव बदलण्यात आलेलं आहे.)

"लॉकडाऊनच्या काळामध्ये मला माझ्या दोन्ही अर्धवेळ कामांमधून बिनपगारी रजा देण्यात आली. माझ्याकडे वेळ होता म्हणून मग मी सगळा वेळ ओन्लीफॅन्सवर घालवू लागले. माझ्या फोनचा रोजचा स्क्रीनटाईम सुमारे 16-17 तास होता."

या वेबसाईटवरून कॅरेड यांना मिळणारं उत्पन्न पहिल्या लॉकडाऊनच्या काळात तिप्पट झालं.

पण ही वेबसाईट वापरणाऱ्यांची संख्या वाढलेली असतानाच स्पर्धाही वाढली...


साखर कारखाना

दरवर्षीप्रमाणे यंदाही गाळप हंगाम सुरू होताना शेतकरी संघटना आणि कारखानदार यांच्यात संघर्ष झाला. ऊसदराच्या मुद्द्यावर चर्चा करून अखेर सोमवारपासून कारखाने सुरू झाले, पण गेल्या काही वर्षांत हा साखर उद्योग अडचणीत आला आहे.

कोट्यवधी हातांना रोजगार देणाऱ्या उद्योगाच्या आर्थिक संकटाबाबात बीबीसी मराठीनं साखरतज्ज्ञ पी. जी. मेढे आणि विजय औताडे यांच्याशी चर्चा केली. त्यातून समोर आलेले 10 महत्त्वाचे मुद्दे असे आहेत.

साखर उद्योग अडचणीत येण्यामागे ही आहेत 10 कारणं

1. भारतात सुमारे 40 ते 50 लाख हेक्टर वर उसाची शेती केली जाते. त्यातही 80 टक्के शेतकरी हा गुंठ्ठ्यात शेती करणारा आहे तर 20 टक्के शेतकरी एकरी उसाची लागवड करतो. त्यामुळे भारत दुसऱ्या क्रमाकांचा साखर उत्पादक देश आहे.

उसाची शेती

2. उत्पादनाचा विचार केला तर गेल्या वर्षी म्हणजे 2017-2018 या वर्षात साखरेचं 357 लाख टन उत्पादन झालं तर यंदा 330 लाख टन उत्पादन होण्याचा अंदाज आहे.

3. गेल्या काही वर्षांत इतक्या मोठ्या प्रमाणात साखर उत्पादन झाल्यामुळे साखरेचा अतिरिक्त साठा तयार झाला. गेल्या वर्षीची 100 लाख टन साखर शिल्लक आहे. अतिरिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्त साठा झाल्यामुळे साखरेचे दर पडले आहेत.

4. जगात भारत हा साखरेचा सर्वांत मोठा ग्राहक देश आहे. पण आंतरराष्ट्रीय बाजारात साखरेचे दर कमी आहेत. याचं कारण म्हणजे भारतात पांढरी साखर तयार केली जाते. जिला जागतिक बाजारपेठेत केवळ 10 टक्के मागणी आहे, याउलट 75 टक्के मागणी ही कच्च्या साखरेला तर 15 टक्के refine म्हणजे शुद्ध साखरेला आहे.

5. अतिरिक्त साखरेच्या साठ्यामुळे सरकारने साखर निर्यातीचा निर्णय घेतला. त्यानुसार गेल्या वर्षी 50 लाख टन साखर निर्यातीची परवानगी देण्यात आली. पण साधनांच्या कमतरतेमुळे केवळ 6 लाख टन साखरच निर्यात करण्यात आली.

6. साखर कारखान्यांना ऊस गाळप करून साखर निर्मिती करताना 31 ते 34 रुपये प्रतिकिलो खर्च येतो. मात्र प्रत्यक्षात 20 रुपये इतका दर मिळाल्याने जवळपास 11 रुपयांची तफावत कारखान्यांना स्वतःच्या खिशातून भरून काढावी लागत आहे.

उसाची शेती करणं शेतकऱ्यांना नुकसानदायी का ठरतंय?

7. FRP संबधी 1966च्या कायद्यानुसार उसाची FRP ही 14 दिवसांच्या आत शेतकऱ्यांना देणं बंधनकारक आहे. मात्र साखर उत्पादन खर्च जास्त असल्याने कारखाने ही FRP देण्यास असमर्थ असल्याचं दिसून येतं.

8. आंतरराष्ट्रीय बाजारात मागणी कमी असल्याने आणि देशात साखरेचं अतिरिक्त उत्पादन होत असल्यानं सहकार क्षेत्र डबघाईला आल्याचं चित्र आहे. बँकांकडून आर्थिक पुरवठा होत नसल्याने कारखान्याना शेतकऱ्यांची देणी देता येत नाहीत. त्यामुळे दर गाळप हंगामात शेतकऱ्यांना थकबाकी सहन करावी लागते. याबाबत सरकारनं हस्तक्षेप करण्याची कारखान्यांची मागणी आहे. उत्पादन खर्च आणि विक्री दर यातली तफावत सरकारनं अनुदान स्वरूपात भरून काढली तर साखर उद्योगाला तग धरण्यास मदत होणार आहे.

9. पाण्याची उपलब्धता असल्याने शेतकरी मोठ्या प्रमाणात उसाची शेती करतो त्यातही पिकवलेला ऊस गाळप करण्यासाठी कारखान्यांना घातला की पैसे मिळतात. त्यासाठी ऊस पिकाची इतर पिकाप्रमाणे जाहिरात करावी लागत नाही.

10. सरकारने साखर दर नियंत्रण मुक्त केल्याने साखरेचे दर घसरले कारखान्यांना 80 टक्के उत्पन्न हे साखर विक्रीतून येते. पण अतिरिक्त साठा, मागणी कमी त्यामुळं पुरवठा कमी या चक्रामुळे साखर कारखाने आर्थिक संकटात सापडले आहेत. यामुळे पुढच्या वर्षी किती कारखान्याची गाळप करण्याची आर्थिक ताकद असेल हे पाहण महत्त्वाचे असेल.

11) ऊस गाळपाच्या प्रति टन 28 टक्के ही मळी, राख आणि चिपाड निर्मिती होते. यातला 22...


साखरेवरच्या कराने आरोग्यावर काय परिणाम होणार?

शुक्रवारपासून लादण्यात आलेल्या या अतिरिक्त कराचं स्वागत करणारे ब्रिटीश मंत्री आणि कार्यकर्ते याला एक मोठं यश मानत आहेत. तरी काही जाणकारांनुसार या मोहिमेला इतक्या लवकर यशस्वी ठरवता येणार नाही.

या नवीन करामुळे UKमधल्या फँटा, रिबेना आणि ल्युकोझेड कंपन्यांनी आपापल्या कोल्डड्रिंक्समधलं साखरेचं प्रमाण याआधीच कमी केलं आहे, मात्र कोका कोलाने यात अद्याप कपात केलेली नाही.

2014 साली भारतातही कार्बोनेटेड साखरयुक्त शीतपेयांवर असाच कर लागू करण्यात आला होता. तेव्हा अर्थमंत्री अरुण जेटली म्हणाले होते की, हा कर महसूल वाढवण्यासाठी नव्हे तर लोकांच्या आरोग्यासाठी घेण्यात आला आहे.

कसा लादला जाणार हा कर?

हा कर मुख्यतः पेय निर्मात्यांवर लादण्यात आलं आहे. पण या अतिरिक्त करामुळे ग्राहकांच्या खिशाला चाट लागणार का, हे अजूनही स्पष्ट झालेलं नाही.

साखर किती

ज्या कोल्डड्रिंक्समध्ये दर 100 मिलिलीटरमध्ये 8 ग्रॅमहून अधिक साखर आहे त्यावर प्रतिलीटर 24 पेन्स (अंदाजे 22 रुपये) कर लागणार आहे. तर ज्या पेयांमध्ये 5 ते 8 ग्रॅम साखर आहे, त्यावर 18 पेन्स (अंदाजे 20 रुपये).

क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेवळ फळांच्या रसापासून बनवलेल्या पेयांवर कुठलाही अतिरिक्त कर नसेल, कारण त्यात वाढीव साखर टाकलेली नसते. तसंच दुग्ध पदार्थांवरही हा कर लावण्यात आलेला नाही कारण त्यातलं कॅल्शियम आरोग्यासाठी आवश्यक आहे.

या नवीन करामुळे ब्रिटन सरकारच्या खजिन्याचा महसूल वर्षाला 50 कोटी पाउंडांनी वाढण्याचा अंदाज आधी व्यक्त करण्यात आला होता. पण काही कंपन्यांनी आता पेयांमधली साखर कमी केल्याने हा आकडा आता 24 कोटी पाउंडांवर आला आहे.

हा पैसा शाळांमधले खेळांना प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि स्पोर्ट्स क्लब्ससारख्या सोयी उभारण्यासाठी गुंतवण्याचा सरकारचा मानस आहे.

केक आणि बिस्किटांसारखे पदार्थ या कराच्या मर्यादेत येत नाहीत. पण अशा पदार्थांमधलं साखरेचं प्रमाण कमी करण्यासाठी कंपन्यांना कसं प्रोत्साहित करता येईल, यावर सरकार काम करत आहे.

फायदा होईल का?

University of Bedfordshire चे आहारतज्ज्ञ डॉ. डॅनियल बेली यांच्यानुसार हा कर स्थूलता कमी करण्याच्या दिशेत एक मोठं पाऊल आहे. कंपन्यांनी यानंतर आपल्या धोरणात तातडीने हालचाली केल्या असल्या तरी ग्राहकांवर याचा किती परिणाम होईल, याबद्दल स्पष्टता नसल्याचं त्यांनी सांगितलं.

"हा कर लागल्याने पेय तर महाग झाली, पण त्यामुळे त्या पदार्थांची विक्री कमी होईल का? याउलट लोक कदाचित त्याच पदार्थांसाठी जास्त पैसे मोजण्यासाठीही तयार असतील," असं डॉ बेली सांगतात. त्यांच्या या तर्कामागे एक सर्वेक्षण आहे.

मिंटल संस्थेने केलेल्या एका अभ्यासात असं लक्षात आलं आहे की, ब्रिटनमधल्या अर्ध्याहून अधिक ग्राहकांना किमती वाढल्याने काही फरक नाही पडला.

त्याऐवजी जर त्या पदार्थांवर त्यांची पोषणआहाराची सहज कळणारी माहिती दिली गेली, तर लोकांना जास्त कळेल आणि अधिक फरक पडेल, असंही 2,000 लोकांच्या सर्वेक्षणातून पुढे आलं आहे.

पण आणखी एका अभ्यासानुसार कोल्डड्रिंक्समधल्या साखरेवर कर लावला तर त्याने लोकांमधलं दारू पिण्याचं प्रमाण वाढण्याची शक्यता आहे. UKच्या London School of Hygiene and Tropical Medicine ने 2012 आणि 2013 साली केलेल्या एका सर्वेक्षणात 32,000 घरांच्या घरगुती खर्चाचा अभ्यास करण्यात आला. त्यात जवळपास 60 लाख किराणा बिलांचं निरीक्षण केल्यावर हा निष्कर्ष काढण्यात आला की साखरयुक्त पेयांवर कर लादण्यामुळे त्यांची खरेदी कमी होते. पण त्या कुटुंबांमध्ये मद्यसेवनाचं प्रमाण तितकंच राहतं.

म्हणून तुलनात्मक पातळीवर पाहिलं तर शीतपेयांमधल्या...


सागरदीप सिंग अरोरांच्या मते ऑस्ट्रेलियातल्या शीख समुदायाच्या दृष्टीने हा एक उत्तम निर्णय आहे.

मेलबर्नच्या मेल्टन ख्रिश्चन स्कूलच्या गणवेश धोरणानुसार ख्रिश्चन नसलेल्या मुलांना डोकं झाकायला परवानगी नाही. त्यामुळे या शाळेनं सिधक अरोराला त्याच्या पगडीमुळे प्रवेश नाकारण्यात आला. मुलाचे वडील सागरदीप सिंग अरोरा यांच्या मते पटका (लहान मुलांची पगडी) घालू न देणं हा एक प्रकारचा भेदभावच आहे.

या प्रकरणी सागरदीप सिंग अरोरा यांनी स्थानिक ऑस्ट्रेलियन न्यायालयात दाद मागितली. तेव्हा लवादाने अरोरा यांच्या बाजूने निर्णय दिला.

केस न कापणे आणि पगडी घालणं हा शीख धर्माचा अविभाज्य भाग आहे आणि यावरून भेदभाव करता येणार नाही, हा युक्तिवाद न्यायालयात मान्य करतण्यात आला.

मागच्या वर्षी प्रवेशासंबंधी झालेल्या बैठकीनंतर या ख्रिश्चन शाळेनं सिधक अरोरासाठी शाळेचे नियम शिथिल करण्यास नकार दिला. शाळेच्या युनिफॉर्मच्या पॉलिसीमध्ये पगडी बसत नाही, असं कारण त्या वेळी देण्यात आलं.

सागरदीप अरोरा यांनी यासंदर्भात 'बीबीसी'ला सांगितलं की, त्यांना या निर्णयानं मोठा धक्का बसला होता. ते म्हणाले, "ऑस्ट्रेलियासारख्या आधुनिक देशात ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हा प्रकार फारच धक्कादायक आहे."

"या देशात पगडी घातलेले सैनिक आणि पोलीस चालतात तर माझा मुलगा पगडी घालून शाळेत का जाऊ शकत नाही?" असा सवाल त्यांनी विचारला.

अनाठायी गणवेश धोरण

व्हिक्टोरियन सिविल अॅंड अॅडमिनिस्ट्रेटिव्ह ट्रिब्युनलनं सागरदीप यांच्या तक्रारीवर निवाडा करताना शाळेची बाजूही विचारात घेतली. पण शाळेच्या गणवेश धोरणात बसत नाही, हे कारण त्या मुलाला जवळच्या शाळेत प्रवेश अधिकारापेक्षा मोठं नसल्याचं मान्य केलं.

सिद्धक केवळ त्याच्या पगडीमुळे त्याच्या घराजवळच्या शाळेत जाऊ शकत नव्हता. खरं तर त्याची भावंडंसुद्धा याच शाळेत शिकत होती. शाळेनं त्यांची बाजू मांडताना आपल्याला मिळालेल्या विशेष अधिकारांचा दाखला देत सांगितलं आहे की, ते त्यांच्या सोयीप्रमाणे गणवेश धोरण ठरवू शकतात. गणवेश धोरण ठरवतांना विविध गटांशी सल्लामसलतसुद्धा केली जाते, असं शाळेनं सांगितलं.

सिधक सिंगला पगडी किंवा पटका घालून शाळेत यायला परवानगी दिली नाही.

पण लवादाच्या मते, हे धोरण अनाठायी होतं. 2014 साली जेव्हा या धोरणात सुधारणा केली तेव्हा विविध धर्म समुदायांविषयी असलेल्या धोरणांचा कुठेही उल्लेख नव्हता.

लवादानं असंही म्हटलं आहे की, 'मेल्टन ही ख्रिश्चन शाळा आहे. तरी इथल्या प्रवेशांसंबंधीचं धोरण खुलं आहे. इथे शिकणारे 50 टक्क्यांहून अधिक विद्यार्थी ख्रिश्चन अनुयायी नाहीत.'

व्हिक्टोरियन सिव्हिल अॅंड अॅडमिनिस्ट्रेटिव्ह ट्रिब्युनलच्या सदस्या ज्युली ग्रेनगर सांगतात,  ''ख्रिश्चन धर्माच्या चालीरीती पाळतांना दिसत नाही म्हणून त्यांना प्रवेश नाकारणं हे पटण्यासारखं नाही."

त्या म्हणाल्या की, शाळा व्यवस्थापन सिधकला गणवेशाच्या रंगाची पगडी घालायला सांगू शकत होते.

लवादाच्या या निर्णयानं आपल्याला आणि कुटुंबीयांना आनंद झाल्याचं सागरदीप सिंग अरोरा म्हणाले. ते म्हणाले, "ऑस्ट्रेलियातल्या शीख समुदायासाठी हा अतिशय उत्तम निर्णय आहे."

अरोरा आणि त्यांची पत्नी शाळेबरोबर लवकरच चर्चा करणार आहेत. सिधक आता लवकरच शाळेत जाऊ शकेल अशी त्यांना अपेक्षा आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


साजीद हुसेन

राजकारणही असं करत की एखादं वाद्य शिकत आहेत. पत्रकारिता एखाद्या कर्तव्याप्रमाणे करत असत.

जिथे जाण्यास सहपत्रकार उत्सुक नसत, टाळाटाळ करत तिथून तुम्ही अगदी आपुलकीने चांगल्या बातम्या आणायचात.

सुरुवातीला फिल्डवर आणि नंतर डेस्कवर काम करत नसतात तर बलुचिस्तानमधून कुठल्या गावातून कुणाला उचचलं याचा पत्ताही लागला नसता.

कुठल्या विद्यापीठातून कोण बेपत्ता आहे? पाकिस्तानचा ड्रग्सचा बादशहा कोण आहे? आणि त्याची कोणाच्या घरी उठबस असते.

बलुचिस्तानमध्ये तुम्ही तरुण असता, विद्यापीठापर्यंत पोहोचलात तर तुमचं अर्ध आयुष्यच उरतं.

हरवलेल्या व्यक्तींचे मृतदेह

तुमच्यावर कोणताही संशय घेतला जाऊ शकतो. तुम्ही कट्टरपंथीयांच्या विरोधातले असाल, तुम्हाला फुटीरतावाद्यांचे विदेशी एजंट म्हणून समजलं जाईल.

हॉस्टेलच्या खोलीत बसून बलूच शायरी म्हणत असाल तर तुम्हाला गायब केलं जाऊ शकतं.

बीएसओवाल्यांबरोबर बसून काम केलं असेल तर तुम्ही अनेक वर्षांसाठी गायब होऊ शकता.

तुम्ही स्वत:च म्हणायचात की गायब झालेल्या माणसांचे मृतदेह सापडणं त्यांच्या कुटुंबीयांसाठी नशिबाची गोष्ट आहे. पाकिस्तानात माणूस बेपत्ता होणं य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ापेक्षा मोठं दु:ख नाही.

साजिद तुम्ही एक महिन्यापासून स्वीडनमध्ये बेपत्ता आहात.

निर्वासित होणं

मित्रमंडळी म्हणतात, साजीदला गायब व्हायचं होतं तर इतकं दूर जाण्याची काय गरज होती. देशातल्या देशात सगळा बंदोबस्त झाला असता.

मात्र तुमच्या आजूबाजूच्या इतक्या लोकांना गायब करण्यात आलंय की तुम्हालाही आतून माहिती होतं की तुमच्यावरही ही वेळ ओढवू शकते.

म्हणूनच तुम्ही देशात कुठेतही भूमिगत होण्यापेक्षा निर्वासित होण्याचा मार्ग स्वीकारलात.

साजिद, तुम्हाला गायब होणारा पत्रकार मित्र भाई रज्जाक सरबाजी बलोच तर माहिती असेलच.

त्याचा मृतदेह इतका छिन्नविछिन्न स्थितीत होता की घरचेही त्याला ओळखू शकले नाहीत. वृत्तसंस्थेने बातमी देण्याआधीच तुम्ही रज्जाक सरबाजी बलोच मारला गेल्याची बातमी दिली होतीत.

एका मृतदेहाचा प्रवास

मग एक आनंदाची बातमी- विकृत मृतदेह रज्जाकचा नाही. नंतर बातमी सांगितलीत की तो मृतदेह तुमचा मित्र रज्जाकचाच आहे.

मग तुम्ही इंग्रजीत एक लेख लिहिला होतात- एका मृतदेहाचा प्रवास. मी इंटरनेटवर तो लेख खूप शोधला मात्र तुमच्याप्रमाणे तो लेखही मिसिंग आहे.

तो लेख हृदय पिळवटून टाकणारा होता. मात्र त्या लेखात ओघवतं आणि उपरोधिक हास्यही दडलं होतं.

उमेदीच्या काळात धुराने काळवंडलेल्या एका खोलीचा उल्लेख त्यात होता. विकृत मृतदेहात रुपांतर झालेल्या रज्जाक सरबाजी बलोचने त्या खोलीत तुम्हाला मानवी संस्कृतीच्या विकासासंदर्भातील पुस्तकाचा बलोच अनुवाद ऐकवण्यास सुरुवात केली होती.

तेव्हा तुम्हाला हसायला आलं होतं कारण तोपर्यंत बलूचमध्ये असं बोलणं, लिहिणं तुम्ही ऐकलं नव्हतं.

स्वीडनमधल्या थंडीचा उल्लेख

आम्ही सगळे रज्जाकप्रमाणे दिवसा पत्रकारिता करत असू तेव्हा आतमध्ये एक कादंबरी, एक पुस्तक, एक गोष्ट घेऊन फिरत असू.

तुम्ही कादंबरीचा एक खर्डा लिहून मित्राला पाठवलाही होतात. मलाही पाठवाल असं प्रॉमिस केलं होतंत.

तुम्ही शेवटच्या मेलमध्ये स्वीडनमधल्या बोचऱ्या थंडीचा आणि प्रदीर्घ रात्रीचा उल्लेख केला होतात.

आता असं ऐकतोय की तिथे आता सूर्यदर्शन होतं आहे. कोरोनाचा धोका असूनही लोक आसपासच्या बागेत उब घेण्यासाठी जात आहेत.

तुमच्याबद्दल प्रेम असणारे सरकारच्या दिशेने बोट दाखवतील. सरकार माफी मागू शकतं. सरकारची पोहोच लांब असते पण इतकीही लांब नाही.

पाकिस्तानात काय वाईट होतं?

सरकार केचमधून एखाद्याला गायब करू शकतं पण स्वीडनमधल्या विद्यापीठाच्या...


साडेतीन कोटींची लोकसंख्या असलेल्या या राज्यात संघ गेल्या 80 वर्षांपासून सक्रिय आहे. प्रत्येक गल्ली, गाव, तालुक्यात संघाचं अस्तित्व आहे. संघाची सदस्य संख्याही सतत वाढतेय.

असं असतानाही RSS शी निगडीत असणाऱ्या भारतीय जनता पक्षाला याचा निवडणुकीत फायदा का झालेला नाही? हाच प्रश्न मी भाजप, RSS, निष्पक्ष विचारवंत आणि संघाच्या विचारधारेचा विरोध करणाऱ्या लोकांना विचारला.

याचं उत्तर शोधण्यासाठी मी कोचीच्या संघाच्या मुख्यालयातही गेलो. तुम्हाला प्रश्न पडू शकतो की भाजपच्या जिंकण्या-हरण्यामध्ये संघाच्या भूमिकेला इतकं महत्त्व का द्यावं?

मुळात कोणत्याही निवडणुकीच्या आधी भाजपसाठी अनुकूल वातावरण तयार करण्यासाठी संघाचे कार्यकर्ते कामाला लागतात. सामान्य मतदारांना आपल्याकडे खेचून घेण्यासाठी गल्लीबोळातून फिरतात आणि हे कार्यकर्ते भाजप उमेदवारांची मदत करतात.

संघाची भूमिका

उदाहरणार्थ पल्लकडच्या जागेवरून विधानसभेची निवडणूक लढवणाऱ्या ई श्रीधरन यांच्याबरोबर सावलीसारखे वावरणारे अॅडव्होकेट पप्पन संघातून आलेत.

ते म्हणतात, "मी भाजपचा सदस्य नाहीये. मी पूर्णवेळ संघाचा कार्यकर्ता आहे आणि व्यवसायाने वकील आहे. मला निव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डणुकीपर्यंत श्रीधरन यांच्याबरोबर ड्युटी दिली आहे."

त्यांचं काम मीडियाशी बोलण्याव्यतिरिक्त हाऊसिंग सोसायट्यांचे अधिकारी, संस्थांचे प्रतिनिधी आणि इतर क्षेत्रातल्या लोकांशी श्रीधरन यांच्याशी भेट घालून देणं हेही आहे.

मजबूत शरीरयष्टीचे पप्पन आपल्या 88 वर्षांच्या बॉसची पायऱ्या आणि स्टेज चढण्या-उतरण्यात मदतही करतात.

तज्ज्ञांच्या मते गेल्या सहा वर्षांत बिहार, हरियाणा, गुजरात आणि उत्तर प्रदेशसारख्या राज्यांमध्ये भाजपला जोरदार यश मिळालं आहे याचं काही अंशी श्रेय संघालाही जातं.

संघाचे कार्यकर्ते

संघाचे स्वयंसेवक भाजपसाठी तळागाळात जिद्दीने काम करतात आणि निवडणुकीचे निकाल येईपर्यंत परत येत नाहीत.

पण स्वतः संघाच्या काही कार्यकर्त्यांच्या मनात ही भावना आहे की केरळमध्ये भाजपला निवडणुकीत यश मिळवून देण्यासाठी संघ कमी पडला आहे.

केरळ विधानसभेच्या इतिहासात भाजपला आजवर फक्त एकच जागा मिळाली आहे. 2016 च्या निवडणुकीत नेमम मतदारसंघात भाजपचा विजय झाला होता.

केरळमध्ये येत्या 6 एप्रिलला विधानसभेच्या 140 जागांसाठी निवडणुका आहेत. मग यंदा संघाची मेहनत फळाला येईल का?

नेममचे भाजपचे आमदार ओ राजगोपाल यांना मी विचारलं की, भाजपला निवडणुकीत मोठं यश मिळवून द्यायला संघ शेवटी कुठे कमी पडला तर त्यांचं उत्तर प्रामाणिक होतं पण थोडं गोंधळात पाडणारंही होतं.

जमिनीवरची परिस्थिती

ओ राजगोपाल म्हणतात, "ऐतिहासिक कारणांनी (आम्ही विजयी होऊ शकलो नाही.) इथे प्रदीर्घ काळापासून कम्युनिस्टांचं वर्चस्व आहे. इथले लोक उच्चशिक्षित आहेत, इतर अशिक्षित भागांत लोक डोळे झाकून आम्हाला मतदान करतात. इथले लोक रोज 3-4 वर्तमानपत्रं वाचतात. त्यांना माहितेय प्रत्येक ठिकाणी काय होतंय ते."

ओ राजगोपाल

भाजपच्या नेत्यांना हे वक्तव्य कदाचित आवडणार नाही, पण प्रत्यक्षात निवडणुकीत विजय मिळत नसला तरी संघाचं राज्यात वजन आहे आणि संघाची हिंदुत्ववादी विचारसरणी इथे पसरतेय.

भाजप आणि संघाचे स्थानिक पदाधिकारी या गोष्टीने खूश झालेले दिसतात की गेल्या 10-12 वर्षांत राज्यात भाजपचा व्होटशेअर सतत वाढतोय. उजवी हिंदुत्ववादी विचारसरणी अशा राज्यात लोकप्रिय होतेय, जिथे डाव्यांची विचारसरणी पूर्वापारपासून प्रचलित आहे, मजबूत आहे आणि डाव्यांच्या ताब्यात सत्ताही आहे.

पण याही पलिकडे जाऊन भाजपची इच्छा आहे की या निवडणुकीत पक्षाला इतक्या जागा मिळाव्यात की ते किंगमेकर बनावेत म्हणजे सत्तेच्या चाव्या त्यांच्या...


सात टप्प्यांमध्ये होत असलेल्या लोकसभा निवडणुकांचे निकाल 23 मे रोजी जाहीर होतील. गुरुवारी या निवडणुकीसाठी पहिल्या टप्प्याचं मतदान झालं.

या पोस्टमध्ये म्हटलं आहे, "जनादेश मिळवण्यासाठी तुम्हाला 273 जागांची गरज आहे. काँग्रेस फक्त 230 जागा लढवत आहे. समाजवादी पक्ष 37, बहुजन समाज पक्ष 37, राजद 20 आणि तृणमूल काँग्रेस 42 जागा लढवत आहे.

त्यामुळे इतर कोणताही पक्ष सरकार स्थापन करण्यासाठी निवडणूक लढवताना दिसत नाही. ते केवळ भाजपाला स्पष्ट जनादेश मिळवण्यापासून रोखण्यासाठी आणि देशाची घडी विस्कटण्यासाठी निवडणूक लढवत आहेत."

'वुई सपोर्ट नरेंद्र मोदी' यासारख्या अनेक उजव्या विचारसरणीच्या फेसबूक ग्रुप्सवर ही पोस्ट शेअर करण्यात आली आहे.

 शेअरचॅटसारख्या प्लॅटफॉर्मवर हजारो लोकांनी ही पोस्ट पाहिली आहे.

 या फोटोतील माहितीची सत्यता जाणण्यासाठी आमच्या व्हॉट्सअप वाचकांनीही आम्हाला विचारले आहे.

या पोस्टमध्ये केलेला दावा खोटा असल्याचं आमच्या लक्षात आलं आहे.

फॅक्ट चेक

लोकसभेची निवडणूक 543 मतदारसंघांमध्ये होत असून दोन जागा नियुक्त सदस्यांसाठी आहेत. सरकार स्थापन होण्यासाठी कोणत्याही पक्षाला किमान 272 जागांची ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

गरज असते.

भाजपा 272 पेक्षा अधिक मतदारसंघात लढून स्पष्ट जनादेश मिळवून सरकार स्थापन करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे हे खरं आहे. आतापर्यंत पक्षाने जाहीर केलेल्या 19 याद्यांमुळे हा पक्ष 433 जागांवर लढत असल्याचं दिसून येतं. परंतु काँग्रेस केवळ 230 जागा लढवत आहे ही माहिती चुकीची आहे.

काँग्रेस पक्षाच्या अधिकृत वेबसाईटवर विविध मतदारसंघात निवडणूक लढवणाऱ्या त्यांच्या उमेदवारांची यादी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे.

हा पक्ष 543 पैकी 379 जागांवर निवडणूक लढवत आहे.

तृणमूल काँग्रेस आणि बहुजन समाज पक्ष, समाजवादी पक्ष, राष्ट्रीय जनता दल हे सर्व प्रादेशिक पक्ष आहेत.

हे पक्ष केवळ ठराविक प्रदेशापुरते मर्यादित असल्यामुळे ते केवळ आपल्याच राज्यात निवडणूक लढवत आहेत.

समाजवादी पक्ष उत्तर प्रदेशात 37 जागा आणि बहुजन समाज पक्ष 38 जागांवर निवडणूक लढत आहेत. या दोन्ही पक्षांनी आघाडी केली आहे.

राजद बिहारमधील पक्ष असून त्यांनी 20 उमेदवार जाहीर केले आहेत.

तृणमूल काँग्रेसने 42 उमेदवार घोषित केले असून ते पश्चिम बंगालमधील सर्व मतदारसंघात निवडणूक लढवत आहेत.

भाजप आणि काँग्रेस या दोन पक्षांनी देशातील विविध राज्यांमध्ये उमेदवारांना तिकीट दिले आहे.

काँग्रेसने केवळ 230 जागांवर उमेदवार घोषित केले आहेत हा दावा पूर्णतः खोटा आहे. बहुमताच्या 272 पेक्षा अधिक म्हणजे 379 जागांवर काँग्रेस निवडणूक लढवत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


सातबारा उताऱ्यातील गाव नमुना-7 मध्ये कोणत्या व्यक्तीच्या नावावर किती जमीन आहे, याचा उल्लेख केलेला असतो, यालाच अधिकार अभिलेख असं म्हटलं जातं. तर गाव नमुना-12 मध्ये या जमिनीवरच्या किती क्षेत्रावर कोणत्या पिकांची लागवड केली आहे, याची माहिती दिलेली असते, यालाच पिकांची नोंदवही असं म्हटलं जातं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

आता सरकारनं सुधारित सातबारा उताऱ्यास मान्यता दिली आहे. त्यानुसार 'गाव नमुना-7' मध्ये खालील बदल सूचित करण्यात आले आहेत.

यापूर्वी 3 मार्च 2020 ला महाराष्ट्र सरकारनं सातबारा आणि आठ-अ उताऱ्यावर वरच्या बाजूला महाराष्ट्र शासनाचा आणि ई-महाभूमी प्रकल्पाचा लोगो टाकण्यास मान्यता दिली आहे.

ई-महाभूमी प्रकल्पाविषयी ई-फेरफार प्रकल्पाचे राज्य समन्वयक रामदास जगताप यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "ई-महाभूमी प्रकल्पात ई-फेरफार, ई-चावडी, ई-मोजणी, ई-नकाशा, ई-रेकॉर्ड, ई-नोंदणी असे घटक समाविष्ट आहेत. महसूल विभागानं 23 जानेवारी 2013 पासून ई-फेरफार प्रकल्प सुरू करण्यास मान्यता दिली आहे. याद्वारे राज्यभरात फेरफार ऑनलाईन पद्धतीनं घेण्याची कार्यवाही सुरू झाली आहे."

सातबारा उताऱ्यातील बदलांविषयी त्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी सांगितलं, "परिपूर्ण सातबारा जनतेला उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशानं आणि राज्यातील सगळ्या जिल्ह्यांत एकसमानता आणण्यासाठी सातबारा उताऱ्यात बदल प्रस्तावित करण्यात आले होते. आता नवीन सातबाऱ्याच्या माध्यमातून अधिक माहितीपूर्ण सातबारा जनतेला उपलब्ध होईल आणि महसूल विभागाच्या कामकाजात अचूकता आणि गतिमानता येईल."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


साताऱ्याचे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे खासदार उदयनराजे यांनी EVMद्वारे झालेल्या मतदानावर शंका उपस्थित करत सरकारला आव्हान दिलं आहे.

"या निवडणुकीत EVMव्दारे झालेले मतदान आणि मतमोजणीत आढळलेले मतदान यात मोठी तफावत आढळून आली, तरी निवडणूक आयोग आणि सर्वोच्च न्यायालय याबाबत काही बोलायला तयार नाही. हा लोकशाहीचा घात असून काय व्हायचे ते होऊ द्या, मी खासदारकीचा राजीनामा देतो, त्यानंतर सातारा मतदारसंघात बॅलेट पेपरवर निवडणूक घ्या," असं वक्तव्य खासदार उदयनराजे भोसले यांनी सरकारला दिले.

सातारा इथं शासकीय विश्रामगृहावर झालेल्या पत्रकार परिषदेत उदयनराजेंनी EVMबाबत शंका उपस्थित केली.

ते म्हणाले, "जगभरातील प्रगत देश बॅलेटपेपरवर मतदान घेत आहेत आणि आम्ही विश्वासार्हता नसलेल्या EVMचा वापर करत आहोत. 1 हजार मतदानाला बॅलेट पेपर वरील निवडणुकीत अवघा 1300 रूपये तर खर्च येतो, तर हाच खर्च EVM मशीनवरील मतदानासाठी 33 हजार रुपये येतो. हा खर्चाचा होणारा अपव्यय सर्वसामान्यांनी भरलेल्या कररूपी पैशातूनच होतो."

याबाबतच tweet देखील खासदार उदयनराजे भोसले यांनी केले आहे. त्यात त्यांनी म्हटलंय, "सातारा लोकसभेचा मी राजीनामा देतो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आयोगाने फेरनिवडणूक घ्यावी. लोकसभेत किती व्हायरस शिरलेत हे कोण सांगणार? EVM ने झालेल्या मतदानानंतर मतमोजणीमध्ये बहुतांश मतदारसंघामध्ये झालेले मतदान व मोजलेल्या मतदानात फरक आढळला आहे. तरीही निवडणूक आयोग व सर्वोच्च न्यायालय याबाबत काही बोलत नाही."

पत्रकार परिषदेत त्यांनी निवडणूक आयोगाला आव्हान देत उदयनराजेंनी EVM मशीनवर झालेले मतदान आणि निकालादिवशी मतमोजणीवेळी EVMवर आढळलेले मतदान यातील तफावतीचा खुलासा करण्याची मागणी केली.

माझ्या सातारा मतदार संघात देखील अनेक ठिकाणी हे प्रकार झालेत. असे प्रकार देशभरातील जवळपास 376 मतदार संघात झाल्याचं समोर आलं आहे. त्यामुळे निवडणूक आयोग आणि सरकारनं EVM मशीन बंद करून बॅलेटपेपरवर मतदान घेण्यात यावे, अशी  मागणी उदयनराजे यांनी यावेळी केली.

EVM मतदानावर विरोधकांनी आक्षेप घेतले आहेत. हातकणंगले मतदारसंघात झालेल्या मतदानात आणि मतमोजणीतील मतांमध्ये तफावत आढळून आल्याची माहिती माजी खासदार राजू शेट्टी यांनी देखील समोर आणली होती. हातकणंगले मतदारसंघात मतमोजणीनंतर 459 मते EVM मधून जास्त निघाली आहेत. त्याबाबत राजू शेट्टी यांनी निवडणूक आयोगाकडे तक्रार दाखल केली आहे.

EVM द्वारे झालेले मतदान - 12,45,797

EVM मधून मोजलेली मते- 12,46,256

एकूण 459 मते जास्त झाली असल्याची तक्रार शेट्टी यांनी केली आहे.

लोकसभा निवडणुकीच्या काळात स्वतः शरद पवार यांनी देखील EVMमशीनच्या बाबत शंका उपस्थित केली होती.

उदयन राजे यांच्या वक्तव्यानंतर बीबीसीने भाजपची प्रतिक्रिया जाणून घेण्यासाठी महसूल मंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. पण त्यांची प्रतिक्रिया मिळू शकली नाही. त्यांची प्रतिक्रिया आल्यानंतर ही बातमी अपडेट करण्यात येईल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


साताऱ्यात उदनराजे यांनी १८ सप्टेंबरला माध्यमांशी संवाद साधला होता. यावेळी बोलताना मराठा आरक्षणाच्या मुद्यावर मराठा समाजाला न्याय मिळाला पाहिजे. ते का वंचित राहतील असा सवाल करत त्यांनी मराठा आरक्षण मुद्यावर राजीनामा देण्याचंही वक्तव्य केलं होतं.

मात्र त्यानंतर २५ दिवस झाले तरी उदयनराजे यांनी मराठा आरक्षण या मुद्यावर आपलं मत मांडलेलं नाही. किंवा भूमिका जाहीर केली नाही. ते इतके दिवस शांत का बसले आहेत याची चर्चा होताना दिसतेय.

नाशिकमध्ये २६ सप्टेबरला सकल मराठा समाजाने राज्यव्यापी बैठक घेतली. या बैठकीला खासदार संभाजीराजे छत्रपती उपस्थित राहिले. मात्र आमंत्रण असूनही उदयनराजे या बैठकीला उपस्थित राहिले नाहीत. त्यावेळी त्यांनी वैयक्तिक कारणांनी अनुपस्थित असल्याचं सांगत आरक्षणाला पाठिंबा असल्याचं व्हीडिओच्या माध्यमातून कळवलं होतं.

दरम्यानच्या काळात जोवर मराठा आरक्षण मिळत नाही. तोवर कोणत्याही परीक्षा घेऊ नयेत अशी मागणी राज्य सरकारकडे संभाजीराजे यांनी केली. या मागणीला सकारात्मक प्रतिसाद देत राज्य सरकारने एमपीएससीच्या परीक्षा पुढे ढकलल्या.

मराठा आरक्षणाच्या मुद्यावर पुण्यात ३ ऑक्टोबरला शिवसंग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्राम संघटनेचे संस्थापक विनायक मेटे यांनी बैठक आयोजित केली होती. या बैठकीचे निमंत्रण उदयनराजे आणि शिवेंद्रराजे यांना देण्यात आलं होते. मात्र हे दोघेही या बैठकीला गेले नाहीत.

त्यानंतर नवी मुंबईत ७ ऑक्टोबरला नरेंद्र पाटील यांनी मेळाव्याचं आयोजन केलं होतं. या बैठकीला देखील उदयनराजे यांनी जाणं टाळलं.

उदयनराजे बैठकांना जाणं का टाळतात?

राज्यात मराठा आरक्षणाचा मुद्दा पेटलेला असताना एकीकडे मराठा समाजाच्या बैठका, मेळावे यांचं आयोजन होत आहे मात्र दुसरीकडे उदयनराजे या सगळ्यापासून अलिप्त असल्याचं चित्र पाहायला मिळतंय.

दरम्यान, मराठा आरक्षण आंदोलनाबाबत ते स्वतंत्र भूमिका घेणार असल्याची माहिती मिळतेय. त्यानुसार उदयनराजे साताऱ्यात परतल्यानंतर मराठा आरक्षणाबाबत स्वंतत्र भूमिका जाहीर करणार आहेत.

पण तरीही मुद्दा हाच आहे की मराठा समाजाला अपेक्षित असलेला सहभाग उदयनराजे का घेत नाहीयेत किंवा आंदोलनात ठाम भूमिका घेत सक्रिय सहभाग घेताना उदयनराजे का दिसत नाहीत.

याबाबत दैनिक सकाळचे सहयोगी संपादक राजेश सोळस्कर यांनी सांगितलं की, "उदयनराजे यांचा आजपर्यंतचा राजकीय प्रवास पाहिला तर त्यांनी एखाद्या प्रश्नावर ठोस भूमिका घेतलेली आहे आणि ती तडीस नेलेली आहे, असं कधीही दिसलं नाही. आता ही मराठा आरक्षणासंदर्भात ते जाहीरपणे मराठा समाजाच्या बाजूने बोलतात; पण मराठा समाजातील लोकांना त्यांच्याकडून जो आक्रमकपणा अपेक्षित आहे, तो दिसत नाही. खरंतर, आजपर्यंतच्या राजकीय जीवनात आक्रमकपणा हीच उदयनराजे यांची ओळख राहिलेली आहे. पण या आक्रमकतेला त्यांच्याकडून योग्य भूमिकेची जोड मिळत नाही."

"2019च्या लोकसभा निवडणुकीत राजीनामा देऊन भाजपमधून पुन्हा निवडणूक लढवण्याचा त्यांचा आक्रमकपणा केवळ योग्य भूमिकेची जोड नसल्यामुळेच त्यांच्या अंगलट आला. राजकारणात टाइमिंगला महत्त्व असतं आणि उदयनराजेंचं ते टायमिंग मात्र चुकतं," असं सोळस्कर यांना वाटतं.

आता देखील मराठा आरक्षणाच्या प्रश्नावर उदयनराजे यांनी लोकसभा निवडणुकीप्रमाणे आक्रमक भूमिका घेतली तर राज्यभरातील मराठा तरुण त्यांना पुन्हा एकदा डोक्यावर घेईल, अशी शक्यताही ते बोलून दाखवतात.

नरेंद्र पाटील यांनी नवी मुंबईत मराठा समाजाचा मेळावा आयोजित केला होता. पाटील यांच्या आमंत्रणाला उदयनराजे यांनी प्रतिसाद दिला नाही.

याबाबत दैनिक लोकमतचे सातारा आवृत्तीचे प्रमुख दिपक शिंदे सांगतात, "उदयनराजे यांनी बैठकीला जाण्याचं...


साताऱ्यात सातबाऱ्यावर महिलांचं नाव

मोलमजुरी करणाऱ्या महिलेच्या श्रमाला मोल मिळतं, मात्र, स्वत:च्याच घरात आणि शेतात राबणाऱ्या महिलेला त्याचा मोबदला मिळत नाही. उलट प्रसंगी दारु पिऊन आलेल्या पतीच्या लाथाळ्या खाव्या लागतात.

कुटुंबाच्या तुटपुंज्या का होइना उत्पन्नाचं एकमेव साधन असलेली शेतजमीन धन्यानं व्यसनापायी कधीच गहाण ठेवलेली असते. पण आता यापुढे असं होणार नाही.

सातबाऱ्यावर सहहिस्सेदार म्हणून कुटुंबातील 'कारभारणीचं' नाव लागत असल्याने ती केवळ नावाची नव्हे, तर खरंच त्या कुटुंबाची 'कारभारीण' ठरली आहे.

सातारा जिल्ह्यातल्या सातारा आणि जावळी या दोन तालुक्यांत अनुक्रमे ८८ आणि ४१ अशा एकूण १२९ कुटुंबांत पतीच्या सहमतीने सातबारावर नावं चढवून शेतजमिनीत सहहिस्सेदार असल्याचा दाखला देण्यात येत आहे.

सावित्रीबाई फुले यांनी महिला शिक्षणाचा पाया रचला.

क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या जन्मदिनानिमित्त साताऱ्याच्या जिल्हाधिकारी श्‍वेता सिंघल यांच्या हस्ते या शेतकरी कुटुंबांना पत्नीच्या नावासह नव्या नोंदणीच्या सातबारा उताऱ्याचं वाटप करण्यात येणार आहे.

साताऱ्याच्या माहेरवाशिण असलेल्या सावित्रीबाईं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ची जयंती सर्वत्र साजरी होत आहे. पाच हजार वर्षांच्या गुलामीला सुरूंग लावण्याचं काम क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांनी केलं.

सातारा तालुक्यातल्या गजवडी, अंगापूर, रेवंड, शेळकेवाडी आणि कारी तसंच जावळी तालुक्यातल्या ओझरे, म्हाते खुर्द, भिवडी या गावांमधल्या १२९ दांपत्यांनी हे पुरोगामी पाऊल उचललं आहे.

रेवंडे (ता. सातारा) येथे सातबारा उताऱ्यावर पत्नीचे नाव लागावं म्हणून पुरुषांनी संमतीपत्रे भरली.

कुटुंबातील कर्त्यापुरुषाच्या बरोबर शेतजमिनीच्या सातबारा उताऱ्यावर पत्नीचंही सहहिस्सेदार म्हणून मालकी सदरी नाव असावं, अशी शेतकरी संघटनेची मागणी होती. या मागणीला धरून महाराष्ट्र सरकारनं १९९२ मध्ये मालमत्तेमध्ये महिलांचा हिस्सा दाखवणारी 'लक्ष्मी मुक्ती' ही योजना कुटुंबातील दोघांच्या सहमतीनं राबविण्याचा निर्णय घेतला. तसं परिपत्रक निघालं. मात्र, सरकारी कारभारातील उदासिनतेमुळे ही योजना पुरेशा लोकांपर्यंत पोहचली नाही.

पुरुषाच्या सहमतीने सातबारावर नाव लागत असल्यानं आपल्या पश्चात पत्नीच्या नावे सगळं होणार आहे, मग घाई का असं म्हणून पुरुषांनी कधीच पत्नीचं नाव लावलं नाही. बहुतेक ठिकाणी ग्रामसभेत या विषयावर साधी चर्चा करायलाही काही मंडळींनी पुरुषी मानसिकतेतून विरोध केला. आपल्या हयातीत पत्नीचं नाव जमिनीवर लागल्यास उद्या तिनंच आपल्याला बेदखल केलं तर, अशी अनाठायी भीती दिसून आली.

अॅडव्होकेट वर्षा देशपांडे

'लेक लाडकी' अभियानाच्या संचालिका ॲड. वर्षा देशपांडे आणि त्यांचे सहकारी सातारा जिल्ह्यातल्या २० गावांमध्ये महिला सक्षमीकरणावर काम करतात. त्यांनी या कामी पुढाकार घेतला.

आपला अनुभव सांगताना वर्षा देशपांडे म्हणाल्या, "घर दोघांचं या उपक्रमांतून पुरुषाबरोबरच कुटुंबातील महिलेचं नाव घराला लावण्याचं काम आमची संस्था करते. हे करत असताना असं लक्षात आलं की ज्या गावांमध्ये सीटी सर्व्हे नाही तिथं घराला महिलेचं नाव लागतं. मात्र सातबाराला म्हणजे शेतजमिनीवर महिलेचं नाव लागत नाही. अधिक शोध घेत असताना 'लक्ष्मी मुक्ती' या योजनची माहिती मिळाली. शासनाचं या संदर्भातलं परिपत्रक मिळवलं. महिलांना मालमत्तेत समान अधिकार देऊ पाहणारी ही एक चांगली योजना असूनही अंमलबजावणीच्या अभावामुळे महिला त्यांच्या हक्कापासून वंचित रहात असल्याचे निदर्शनास आलं."

"जानेवारी २०१८ मध्ये लक्ष्मी मुक्ती योजनेची अंमलबजावणी आम्ही काही गावांत सुरू केली. गेलं वर्षभर त्यावर काम...


साथीच्या रोगांच्या बाबतील संसर्गाची दुसरी लाट येण्याची शक्यता अनेकदा खरी ठरते. स्पॅनिश फ्लूच्या संसर्गाची दुसरी लाट (किंवा साथ)पहिल्या लाटेपेक्षाही भयंकर होती. मग कोरोना व्हायरसच्या बाबतीत हीच गोष्ट खरी ठरणार का? आणि त्याचे काय परिणाम होतील?

संसर्गाची दुसरी लाट म्हणजे काय असतं?

कल्पना करा तुम्ही समुद्राच्या लाटा पाहात आहात. एक लाट हळूहळू मोठी होत जाते, उंचावते आणि खालावते. साथीच्या रोगांचंही असंच काहीसं असतं.

 संसर्गाचा आकडा वाढत जातो आणि मग खाली येतो. मग असं समजा की कोरोना व्हायरसची येऊन गेलेली किंवा येऊ घातलेली साथ ही या लाटेसारखी आहे.

युनिव्हर्सिटी ऑफ वॉरविकमधले डॉ. माईक टिल्डस्ले यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "साथीच्या रोगांची अशी लाटांशी तुलना करणं अगदीच शास्त्रीयदृष्ट्या योग्य नसलं तरी ही त्यातल्या त्यात जवळची व्याख्या आहे."

कधी कधी पहिली लाटच वरखाली होते आणि अनेकांना वाटतं की पहिली लाट संपून दुसरी आलेली आहे. सध्या अमेरिकेमध्ये असंच काहीसं घडत आहे.

संसर्गाची पहिली लाट ओसरली आहे असं म्हणण्यासाठी साथ पूर्णपणे आटोक्यात येऊन रुग्णांचा आकडा मोठ्या प्रमाणात कमी व्हायला हव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा. त्यानंतर दुसरी लाट आली आहे असं म्हणायला जवळपास आटोक्यात आलेल्या संसर्गात पुन्हा सतत वाढ होत राहायला हवी.

न्यूझीलंड, जिथे या जागतिक साथीच्या पहिल्या 24 दिवसात एकही पेशंट नव्हता किंवा बीजिंग, जिथे पहिल्या 50 दिवसात पेशंट नव्हता आणि आता सापडला आहे, ते या व्याख्येत बसत नाहीत.

पण काही शास्त्रज्ञांच्या मते इराणमध्ये आता जी परिस्थिती आहे किंवा जे घडतंय त्याला या साथीची दुसरी लाट म्हणता येऊ शकतं.

यूकेमध्ये कोरोना व्हायरसची दुसरी लाट येऊ शकते?

याचं उत्तर पूर्णपणे सरकार कोणते निर्णय घेतंय त्यावर अवलंबून आहे. "सध्या काहीच स्पष्ट नाहीये, नक्की कशाचा अंदाज येत नाहीये आणि यामुळेच माझी चिंता वाढली आहे,"डॉ. टिल्डस्ले म्हणतात.

असं नक्कीच होऊ शकतं. कोरोना व्हायरस अजून देशातून हद्दपार झाला नाहीये. तो तितकाच धोकादायक आणि जीवघेणा आहे जितका 2020च्या सुरुवातीला होता.

आतापर्यंत यूकेच्या एकूण लोकसंख्येपैकी फक्त 5टक्के लोकांना याची लागण झाली आहे, आणि त्या सगळ्या लोकांमध्ये या रोगाविरुद्ध रोगप्रतिकारशक्ती तयार झाली असेलच याची कोणतीही खात्री नाही.

"हातात असलेले पुरावे तर हेच सांगतात की लोक अजूनही धोक्याच्या बाहेर नाहीत. आपण जर सगळी बंधनं काढली तर फेब्रुवारीमध्ये जी परिस्थिती होती तशीच परिस्थिती पुन्हा उद्भवेल,"लंडन स्कूल ऑफ हायजिन अँड ट्रॉपिकल मेडसिनटचे डॉ. अॅडम कुचार्स्की सांगतात.

"हे म्हणजे मनाचा निग्रह करून खाजवणं थांबवायचं आणि मग पुन्हा खाज येत असलेल्या ठिकाणी कराकरा खाजवायचं असं झालं."

दुसऱ्या लाटेचा धोका कशाने वाढेल?

लॉकडाऊन शिथिल केल्याने नक्कीच वाढेल.

लॉकडाऊनमुळे जगभरातले व्यवहार खंडित झाले. लोकांच्या नोकऱ्या गेल्या,मुलांच्या शाळा सुटल्या आणि अनेकांच्या जेवणाचा प्रश्न उभा राहिला. पण त्याबरोबरीने हे ही खरं की त्यामुळे कोरोनाची साथ आटोक्यात राहिली.

"आता व्यवहार पूर्ववत करताना संसर्ग वाढणार नाही हे समीकरण कसं जुळवायचं हा खरा प्रश्न आहे," डॉ. कुचार्स्की सांगतात.

आता यातले बरेच नियम टप्प्याटप्प्याने शिथील होतायत आणि या व्हायरसला आटोक्यात ठेवण्याचे नवे मार्ग अंगिकारले जातायत जसं की कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंग आणि मास्क घालणं.

युके आणि आसपासच्या देशांमध्ये लॉकडाऊनचे निर्बंध गरजेपेक्षा जास्त शिथिल केले तर व्हायरसचे हॉटस्पॉट झपाट्याने तयार होऊ शकतात असं कुचार्स्की यांना वाटतं.

जर्मनीमध्ये असं नुकतंच घडलं. या देशातल्या अबाटोयर...


सादा प्रांतात झालेल्या हल्ल्यात जखमी झालेला मुलगा

येमेनमधल्या उत्तर सादा प्रांतातल्या दाह्यान इथल्या बाजारपेठेतून जाणाऱ्या मुलांच्या बसवर हा हल्ला झाला. इथल्या बंडखोर हौदी चळवळीमार्फत येमेन देशाचा पश्चिम भाग व्यापला आहे. या भागात त्यांनी आपली सत्ता प्रस्थापित केली आहे.

त्यांच्यामार्फत या भागात चालवल्या जाणाऱ्या आरोग्य मंत्रालयानं हा आकडा मोठा असल्याचं सांगितलं आहे. त्यांनी या हल्ल्यांत 43 जणांचा मृत्यू, तर 61 जण जखमी झाल्याचं म्हटलं आहे.

येमेनच्या पश्चिम भागात हौदी बंडखोरांकडे असून उरलेल्या भागात पूर्वीपासून असलेलं हदी सरकार आहे. सौदी अरेबिया आणि इतर अरब राष्ट्रांनी हदी सरकारला पाठिंबा दिला आहे. यासाठी ते हौदी बंडखोरांवर हल्ले करत आहेत. आम्ही केलेली कारवाई कायदेशीर असल्याचं या राष्ट्रांनी स्पष्ट केलं आहे.

यावेळी अरब राष्ट्रांनी सांगितलं की, आम्ही नागरिकांवर हल्ले करत नाही. परंतु, बाजारपेठा, शाळा, हॉस्पिटल आणि निवासी भागावर सौदीप्रणित फौजा हल्ले करत असल्याचं मानवाधिकार संघटनांनी म्हटलं आहे.

दरम्यान, येमेनसाठी असलेले संयुक्त राष्ट्रांचे विशेष अधिकारी आणि माजी ब्रिटीश मुत्सद्दी मार्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टीन ग्रिफीथ हे चर्चेसाठी पुढाकार घेण्यास सरसावले आहेत. येत्या सप्टेंबरमध्ये जिनिव्हामध्ये ते येमेनमधल्या दोन्ही गटांमध्ये चर्चेसाठी बैठक आयोजित करणार आहेत.

ग्रिफीथ यांनी याबाबत बीबीसीशी चर्चा केली. ते सांगतात, "हा प्रश्न जर लवकर सोडवला गेला नाही तर, येमेनचा पाडाव होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भविष्यांत या देशाची परिस्थिती सीरियाहून वाईट होण्याची शक्यता आहे. हे युद्ध हळूहळू जटिल होत चाललं आहे. यातला इतरांचा आंतरराष्ट्रीय रस वाढत असून दोन पक्षांचा विचार करता, एकीकडेच ध्रुवीकरण होण्याची शक्यता अधिक आहे. त्यामुळे हा प्रश्न सोडवणं कठीण होईल."

येमेनमध्ये का युद्ध सुरू आहे?

येमेनमधला हा वाद 2015च्या सुमारास सुरू झाला. हौदी बंडखोरांनी देशाचा पश्चिम भाग या वादात व्यापला. त्यांच्या या कृतीमुळे येमेनचे अध्यक्ष अब्दराब्बूह मनसौर हदी यांना परदेशात पलायन करावं लागलं.

इराणकडून या वादाला खतपाणी घातलं जात असल्याचं लक्षात आल्यावर सौदी अरेबियासह सात अरब राष्ट्रांनी या वादात हदी सरकारच्या बाजूनं उडी घेतली.

आतापर्यंत या संघर्षात 10,000 हून अधिक मृत्यू झाले असून यात नागरिकांची संख्या सर्वाधिक आहे. तर, 55 हजारांहून अधिक जण जखमी झाल्याची माहिती संयुक्त राष्ट्रांनी दिली आहे.

या युद्धाचे भीषण परिणाम सध्या जनतेवर दिसू लागले आहेत. जवळपास 2 कोटी 20 लाख नागरिकांना मूलभूत मानवी गरजा पुरवणंही जड जाऊ लागलं आहे. तर, जगातली सगळ्यांत मोठी अन्नाच्या चणचणीची आणीबाणी येमेनमध्ये उद्धवली आहे. तसंच, रोगराईही पसरत असून सगळ्यांत मोठा कॉलराचा उद्रेक या देशात झाल्याने काही लाख लोक बाधित झाले आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सादिक पंजाबी

50-60च्या दशकात पाकिस्तानातून थेट कोल्हापूर गाठून कुस्तीचा फड आणि करवीरवासीयांची मनं जिंकणाऱ्या सादिक यांचं बुधवारी लाहोर इथं निधन झालं.

त्यांच्या निधनाने कोल्हापूरच्या कुस्ती आखाड्यातलं एक धगधगतं पर्व निमाल्याची भावना कोल्हापुरातील कुस्तीप्रेमींनी व्यक्त केली. भारत-पाकिस्तान संबंध ताणलेले असतानाच्या काळातही कोल्हापूरकरांनी सादिक यांना अंतर दिलं नाही.

'मुलाला पैलवान बनवून कोल्हापुरात आणेन'

"शाहू महाराज हे कला क्षेत्र तसंच क्रीडा क्षेत्राचे आश्रयदाते होते. कोल्हापूरमध्ये कुस्तीची परंपरा रुजवण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा आहे. कोल्हापुरातल्या मल्लांना चांगलं मार्गदर्शन मिळावं, ते तयार व्हावेत या विचारातून शाहू महाराजांनी देशातल्या चांगल्या पैलवानांना कोल्हापुरात आणलं. स्वातंत्र्यपूर्व काळातील प्रसिद्ध पैलवान गुलाम अहमद यांचा मुलगा निका पंजाबी हे शाहू महाराजांचे दत्तक मल्ल होते.

"खासबाग मैदानावरच्या एका महत्त्वपूर्ण लढतीत निका यांना पराभवाला सामोरं जावं लागलं. हा पराभव जिव्हारी लागलेल्या निका यांनी शपथ घेतली की मुलाला पैलवान बनवून कोल्हापुरात आणेन. 1954 साली निका पाकिस्ता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नहून कोल्हापूरला आले ते मुलगा पैलवान सादिक याला घेऊनच", ज्येष्ठ पत्रकार आणि सादिकचा यांचा खेळ 'याचि देही याचि डोळा' पाहणाऱ्या नाना पालकर यांनी असंख्य आठवणी जागवल्या.

सादिक यांचा दरारा

सादिक यांनी कराडच्या रामराव मुळीक यांचे शिष्य राघू बनपुरी याला अस्मान दाखवले. त्यानंतर सांगलीच्या विष्णुपंत सावर्डेकरांशी दोन हात केले. पहिल्या लढतीत सावर्डेकरांनी सादिकला लोळवलं मात्र दुसऱ्या लढतीत सादिकने उट्टं काढलं. पैलवान मारुती वडार यांना यांना हरवल्यानंतर सादिक यांचा दबदबा वाढू लागला.

महम्मद हानिफ आणि रामचंद्र बिडकर या तत्कालीन मोठ्या मल्लांना नमवत सादिकने आपली तय्यारी दाखवून दिली. सादिक यांना आव्हान देणार कोण अशी परिस्थिती होती. त्यावेळी हिंदकेसरी गणपतराव आंदळकर यांनी आव्हान स्वीकारलं. 75 मिनिटं चाललेल्या या लढतीत सादिक यांची दमछाक उडाली. परंतु कुस्ती बरोबरीत सोडवण्यात आली. पहिले हिंदकेसरी श्रीपती खंचनाळे आणि सादिक यांच्यात झालेली झुंज अविस्मरणीय झाल्याची आठवण नाना सांगतात. एक तास लढून सादिकने यांनी बाजी मारली.

गोगा-सादिक मुकाबला

सादिक यांना आव्हान देण्यासाठी त्या काळातला मोठं नाव असलेला गोगा पैलवान कोल्हापुरात आले. परंपरागत कुस्तीची परंपरा गोगा यांना लाभली होती. त्यांचे भाऊही मल्ल होते.

मुंबईहून करवीरनगरीत दाखल झालेले गोगा साधना लॉजमध्ये उतरल्याची आठवण नाना यांनी सांगितली. खासबागेत सादिक-गोगा यांच्या मुकाबल्यासाठी राज्यासह कर्नाटक, आंध्र प्रदेशातून दर्दींची गर्दी जमली होती.

चुरशीच्या मुकाबल्यात सुरुवातीला दोघांनीही एकमेकांचा अंदाज घेत पट काढण्याचा प्रयत्न केला. लाल मातीत तासभर संघर्ष केल्यानंतर सादिक यांची पाठ मातीला लागली. यावेळी सादिक यांचे वडील निका प्रेक्षकांमध्ये उपस्थित होते. पराभव सहन न झाल्याने त्यांनी सादिकच्या श्रीमुखात लगावली. पराभव आणि नंतरच्या या अपमानाने सादिकच्या डोळ्यातून अश्रू वाहू लागले. कोल्हापूरकरांचा सादिक लाडका होता. हा प्रसंग पाहून प्रेक्षकही हळहळले.

पैलवान सादिक विहिरीत पडले तेव्हाची गोष्ट...

"ठराविक वर्षांनी सादिक कोल्हापुरात येत राहिले. असंच एकदा ते आले आणि मराठा लॉज इथे राहिले होते. तालमीत मारुती माने यांच्याबरोबर सराव केल्यानंतर विहिरीवर जाऊन आंघोळ करत असत.

एकदा पायरी उतरून बादलीने पाणी घेताना सादिक यांचा तोल गेला आणि ते विहिरीत पडले. त्यांना पोहता येत नव्हतं. त्यांनी...


साधारण दीड वर्षांच्या कालखंडात तीनदा अयोध्येला रामाच्या दर्शनाला जाणारे उद्धव ठाकरे या मुद्द्याचा राजकारणासाठी वापर करत असल्याचं स्पष्ट आहे. तसा वापर बाळासाहेब ठाकरेंनी सुद्धा केला होता. पण त्यात फरक हा आहे की बाळासाहेब ठाकरे यांनी कधी अयोध्येचे दौरे  केले नव्हते.

आधी आपला मित्र पक्ष असलेल्या भाजपवर दबाव टाकण्यासाठी आणि आता पक्षाची हिंदुत्ववादी ओळख टिकवण्यासाठी उद्धव ठाकरे यांना हे दौरे करावे लागत आहेत.

पहिला दौरा - 24 आणि 25 नोव्हेंबर 2018

उद्धव ठाकरे यांचा हा पहिला अयोध्या दौरा होता. 2 दिवसांच्या या दौऱ्यात त्यांनी रामाचं दर्शन, छोटी सभा, शरयूची आरती असा भरगच्च कार्यक्रम ठेवला होता. त्यावेळी त्यांच्या बरोबर रश्मी ठाकरे सुद्धा आल्या होत्या.

पहिल्या दौऱ्याची राजकीय पार्श्वभूमी

तेव्हा राज्याच्या सत्तेत असून शिवसेनेला त्यांचा सत्तेचा पुरेसा वाटा मिळत नसल्याची भावना होती. त्यातच भाजपच्या नेत्यांकडून पुढच्या निवडणुका स्वबळावर लढवण्याची चाचपणी सुरू होती.

फडणवीस सरकारमध्ये वेगवेगळ्या मुद्द्यांवर खटके उडत असताना उद्धव ठाकरे यांनी भाजपला त्यांच्याच मुद्द्याच्या खिंडीत गाठण्याचा प्रयत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्न केला होता.

लोकसभा निवडणुकांच्या आधी उद्धव ठाकरे यांनी अयोध्या दौऱ्याला जाण्याची घोषणा तर केलीच, पण दौऱ्याला एका आठवड्याचा कालावधी शिल्लक राहिलेला असताना 'हर हिंदू की यही पुकार, पहिले मंदिर फिर सरकार' अशी घोषणा दिली. एक प्रकारे ही घोषणा देऊन त्यांनी नरेंद्र मोदींना जाळ्यात अडकवण्याचा प्रयत्न केला.

नोटबंदी जर एका दिवसात जाहीर केली जाते तर राममंदिरासाठी एका दिवसात अध्यादेश का आणत नाहीत असा सवाल त्यांनी त्यावेळी नरेंद्र मोदी सरकारला विचारला होता.

उद्धव ठाकरे यांच्या या दौऱ्याच्या दुसऱ्या दिवशी म्हणजेच 25 नोव्हेंबरलाच अयोध्येत विश्व हिंदू परिषदेने धर्मसभा आयोजित केली होती. उद्धव ठाकरेंकडून राममंदिराचा मुद्दा हायजॅक होत असल्याचं चित्र उभं राहत असताना विहिंपनं हे आयोजन केल्याची चर्चा तेव्हा अयोध्येमध्ये रंगली होती. पण हा कार्यक्रम आधीच ठरलेला होता, असा दावा परिषदेने तेव्हा केला होता.

यावेळी लखनऊपासून अयोध्येला जाणाऱ्या महामार्गावर दुतर्फा विहिंपची धर्मसभा आणि उद्धव ठाकरेंचा दौरा यामधलं 'पोस्टर वॉर' रंगलं होतं, त्यावरून हिंदुत्वाच्या राजकारणातलं द्वंद्व दिसत होतं.

दुसरा दौरा - 16 जून 2019

लोकसभा निवडणुकांच्या निकालानंतर उद्धव ठाकरे यांनी त्यांचा दुसरा अयोध्या दौरा केला. फक्त 4 तास चाललेल्या या दौऱ्यात त्यांनी त्यांच्या 18 खासदारांसह रामाचं दर्शन घेतलं होतं आणि एक पत्रकार परिषद घेतली होती.

दुसऱ्या दौऱ्याची राजकीय पार्श्वभूमी

पहिल्या अयोध्या दौऱ्याच्या निमित्तानं भाजपवर दबाव निर्माण करण्यात शिवसेनेला काही अंशी यश आलं होतं. लोकसभा निवडणुकांच्या आधी अमित शाह मातोश्रीवर गेले. त्यानंतर दोन्ही पक्षांनी लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांसाठी आम्ही युती करत असल्याचं जाहीर केलं.

लोकसभा निवडणुका पार पडल्या शिवसेनेचे 18 खासदार निवडून आले. भाजपचे तब्बल 303 खासदार निवडून आले. स्पष्ट बहुमतापेक्षाही जास्त खासदार निवडून आल्यामुळे भाजपला आता त्यांच्या मित्र पक्षांची म्हणावी तशी गरज उरली नव्हती. अशातच केंद्रातल्या मंत्रिमंडळाच्या वाटपात शिवसेनेच्या वाट्याला एकच कॅबिनेट मंत्रिपद आलं आणि नेहमी प्रमाणे अवजड उद्योग खातं त्यांना मिळालं.

शिवसेनेला यंदा आपल्या पदरात आणखी काहीतरी पडेल अशी आशा होती. लोकसभेचं उपसभापती पद मिळावं असं त्यांना वाटत होतं. हा अमचा नैसर्गिक हक्क आहे असं त्यावेळी याबाबत बोलताना संजय राऊत म्हणाले...


साधारणतः वयाच्या विशीत एखादा माणूस आपल्या कौमार्यातून बाहेर पडतो, पण हे काही सगळ्यांबाबत खरं नाही. ६० वर्षांचे, विदुर असणारे 'जोसेफ' यांच्यासाठी कौमार्यातून बाहेर पडणं हे खूपच लाजिरवाणं आणि वैतागवाणं होतं. ही त्यांची कहाणी.

मी खूपच लाजाळू आणि नेहमी काळजीत असायचो, पण मी एकलकोंडा मात्र नव्हतो. मला अनेक मित्रमैत्रिणी होत्या पण मला त्यातून कधी जवळीकीचं नात तयार करता आलं नाही.

शाळेत असताना माझ्या भोवती मुलींचा आणि बायकांचा गराडा असायचा. पण माझ्याकडून 'तशी' कोणतीच पावलं उचलली गेली नाहीत. तसे जर मी प्रयत्न केले असते तर ते नैसर्गिकच समजलं गेलं असतं.

मी विद्यापीठात शिक्षण घ्यायला लागलो तोपर्यंत माझं आयुष्य साचेबद्ध झालं होतं. रिलेशनशिप नसणं किंवा न ठेवणं हेच खूप स्वाभाविक झालं होतं. याचं मोठं कारण म्हणजे माझा कमकुवत स्वाभिमान आणि लोकांना मी फारसा आकर्षक वाटणार नाही हा मला स्वतः बद्दल वाटत असलेला न्युनगंड आणि त्यावरचा दृढ विश्वास.

तुम्ही तुमच्या 'टीन एज' म्हणजेच वय वर्ष १३-१९मध्ये आणि विशीत पदार्पण केल्यानंतर कधीच कुणाबरोबर रिलेशनशिपमध्ये राहिला नसाल तर तुमच्याकडे लोकांना तुम्ही का आवडता ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे सांगण्यासाठी काहीच पुरावा नसतो. तुम्ही हे कधीच म्हणू शकत नसता की, "बघा! ही मुलगी माझी गर्लफ्रेंड होती, तीसुद्धा माझी गर्लफ्रेंड होती."

यामुळे तुम्ही आकर्षक नाही, असं तुमचं मत बनत जातं आणि हे मत नंतर अधिकाधिक बळकट होत जातं.

मी कधीच माझ्या मित्रांशी याबद्दल बोललो नाही आणि त्यांनीही मला कधी याबद्दल विचारलं नाही. मला कधी त्यांनी याबद्दल विचारलं असतं तर, अगदी खरं सांगायचं तर, मी बचावात्मक पवित्रा घेतला असता. याचं मुख्य कारण हेच होतं की मला याची लाज वाटू लागली होती.

सेक्स केला नाही यावरून कदाचित समाज लोकांची पारख करत नसेलही. पण मला असं वाटतं की, जेव्हा एखादी गोष्ट नॉर्मलच्या बाहेर आहे, असं समाजाला वाटतं, तेव्हा ती गोष्ट नक्कीच अडचणीची आहे असा समज होऊ शकतो. या सगळ्यांमुळे मला लाज वाटू लागली.

माझ्या अनेक मित्रांना गर्लफ्रेंड होत्या. त्यांच्या रिलेशनशिपकडे आणि पुढे त्याच रिलेशनशिपचं लग्नात रूपांतर होताना मी लांबून पाहायचो. माझ्या स्वाभिमानाला यामुळे तडे जाऊ लागले होते.

मी एकटा पडलो होतो आणि खिन्न झालो होतो. पण मला याची तेव्हा जाणीव झाली नाही. ते कदाचित माझे कुणाशीच शारीरिक संबंध नव्हते म्हणून असेल. पण कुणाशीच भावनिक जवळीक नसणं हेसुद्धा यामागचं एक कारण होतं.

आता जेव्हा मी मागे वळून पाहतो तेव्हा दिसतं की किमान, १५ वर्ष, कदाचित २० वर्षसुद्धा, मला कधीच मानवी स्पर्श झालाच नव्हता. आई, बाबा आणि माझ्या बहिणीसारख्या माझ्या अगदी जवळच्या नातेवाईकांव्यतिरिक्त कधीच कुणी जवळ घेतलं नव्हतं. या व्यतिरिक्तसुद्धा कोणत्याच प्रकारचा शारीरिक जवळकीचा संबंध नव्हता. हे फक्त सेक्सबद्दल नव्हतं.

मला आवडणारी एखादी व्यक्ती दिसली तर मला कधी उत्तेजना जाणवली नाही. किंबहुना माझी पहिली प्रतिक्रिया ही दुःखाची आणि उदासीनतेची असे. मला या सगळ्यांबद्दलच निराशा आली होती.

मला नकाराची भीती कधीच नव्हती. मुळात कुणी आपल्याला नकार देईलं हेच माझासाठी असंबद्ध होतं. मला असा विश्वास होता की कुणीच मला प्रतिसाद देणार नाही.

मी कदाचित बचावात्मक पवित्रा घेतला होता पण माझी अशी भावना झाली होती की स्त्रियांबरोबर मिसळताना मनात हाच उद्देश असणं हे गैर आहे आणि कदाचित हे त्या स्त्रियांवर लाद्ल्यासारखं होईल. मला "स्त्रियांचा उपभोग घेणारा" कधीच व्हायचं नव्हतं.

पाहा व्हीडिओ : मुंबईतल्या सेक्स वर्कर महिलांची आर्थिक सुरक्षा वाऱ्यावर...

मला वाटायचं की स्त्रियांना...


साधारणपणे, इतर सर्दी किंवा फ्लूमध्येही आपल्याला चव आणि गंध कळत नाही.

पण युरोपमधील संशोधकांनी केलेल्या अभ्यासात एक विचित्र माहिती समोर आली आहे. कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे अशी शंका आल्यावर रुग्ण ही एक चाचणी घरात करू शकतात. अर्थात त्यानंतर स्वॅब टेस्ट करावीच लागणार आहे. पण या चाचणीमुळे स्वॅब टेस्टआधी अलगीकरणात जाण्याचा निर्णय घेण्यास मदत होते.

कोरोनाची लागण झाल्यावरचं गंध न कळण्याचं लक्षणं आणि इतर सर्दी किंवा फ्लू झाल्यावरचं लक्षण यामध्ये फरक असल्याचं आढळून आलं आहे.

कोव्हिड-19 झाल्यानंतर रुग्णांना लगेचच हे लक्षण दिसायला सुरुवात होते. पण यामध्ये नाक गळणं किंवा नाक बंद होणं असे प्रकार दिसत नाहीत. कोरोनाची लागण झालेले अनेक रुग्ण मोकळेपणाने श्वास घेऊ शकतात. शिवाय या रुग्णांच्या तोंडाची चव जाणं हेसुद्धा एक लक्षण कोरोना संसर्गाचं आहे.

नासिकाशास्त्र विषयातील तज्ज्ञांनी याबाबत अधिक माहिती दिली. कोरोनाची लागण झाल्यामुळे चव गमावलेला रुग्ण खरोखरच कडू किंवा गोड यांमधील फरक सांगू शकत नाही. चव आणि गंधाची भावना निघून गेल्याने असं होत असल्याचं तज्ज्ञ सांगतात.

तज्ज्ञांच्या मते, कोरोना व्हायरस हा चव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि गंधाशी संबंधित मज्जातंतूच्या पेशींवर थेट परिणाम करतो.

कोरोना व्हायरसची खालील प्रकारची मुख्य लक्षणं असल्याचं सांगितलं जातं.

ही लक्षणं जाणवत असलेल्या रुग्णांनी स्वतःच अलगीकरणात जावं आणि स्वॅब टेस्टच्या माध्यमातून चाचणी करून घेण्याची सूचना प्रशासनाकडून दिली जाते.

अशी लक्षणं जाणवणाऱ्या लोकांचे कुटुंबीय आणि संपर्कात आलेल्या मंडळींनीही अलगीकरणात जावं, असी सूचना आहे.

गंध चाचणी

युनिव्हर्सिटी ऑफ ईस्ट अँगिलाचे संशोधक प्रा. कार्ल फिलपॉट यांनी एक चव आणि गंध चाचणी 30 स्वयंसेवकांवर चव आणि गंध चाचणीचा प्रयोग केला.

यामध्ये 10 जण कोव्हिड पॉझिटिव्ह होते. 10 जणांना तीव्र सर्दी झाली होती तसंच इतर 10 जणांमध्ये कोणत्याच प्रकारच्या फ्लूचं लक्षण नव्हतं. ते निरोगी होते.

कोव्हिड-19 रुग्णांमध्ये गंध न कळण्याचं लक्षण प्रामुख्याने आढळून आलं. त्यांना वास कळत नव्हता. कडू आणि गोड या चवीतला फरकसुद्धा त्यांना कळत नव्हता.

प्रा. फिलपॉट हे गंध आणि चवीशी संबंधित विकार असलेल्या लोकांच्या मदतीसाठी काम करणाऱ्या फिफ्थ सेन्स या संस्थेतही काम करतात.

ते सांगतात, "श्वसनाशी संबंधित आजार पसरवणाऱ्या इतर विषाणूंपेक्षा कोरोना व्हायरसची लक्षणं खरोखरच वेगळी आहेत.

हे आश्चर्यकारक आहे. याचा अर्थ कोव्हिडग्रस्त आणि इतर सर्दी खोकल्यांच्या रुग्णांमधील फरक कळण्यासाठी गंध आणि चव चाचणीचा उपयोग करता येऊ शकतो.

लोक कॉफी, लसूण, संत्री किंवा लिंबू आणि साखर यांसारख्या उत्पादनांचा वापर करून स्वतःच गंध आणि चवीची चाचणी करू शकतात.

पण याचा अर्थ स्वॅब टेस्ट करण्याचं टाळावं, असं नाही. कोरोनाची लागण झाली आहे किंवा नाही याबाबत स्पष्टपणे स्वॅब टेस्टमुळेच कळू शकतं.

कोरोना व्हायरसमुळे आजारी पडून बरे झालेल्या रुग्णांनी चव आणि वास घेण्याची शक्ती काही आठवड्यांनी पुन्हा परत येते, असंही प्रा. फिलपॉट यांनी सांगितलं.

प्रा. अँड्यू लेन जॉन हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटीमध्ये नाक आणि घसातज्ज्ञ आहेत.

पण कोरोना व्हायरसचा गंध व चव चाचणीवर कशामुळे परिणाम होतो याचा अभ्यास प्रा. लेन आणि त्यांची टीम करत आहे.

त्यांनी आपल्या संशोधनातील काही भाग युरोपियन रेस्पिरेटरी जर्नलमध्येसुद्धा प्रसिद्ध केला आहे.

वास ओळखण्यासाठी उच्च पातळीचे एन्झाईम नाकाच्या भागात कार्यरत असतात. या एन्झाईमना ACE-2 म्हणूनही संबोधतात.

सजीवांच्या शरीरातील एंट्री पॉईंट म्हणूनही हे एन्झाईम ओळखले जातात. यांच्या...


साने गुरुजी

'खरा तो एकची धर्म' सारखी प्रार्थना, 'आता उठवू सारे रान', 'बलसागर भारत होवो' सारखी स्फुर्तीगीतं चालीसकट मनामध्ये येणार नाहीत असा मराठी माणूस विरळाच म्हणावा लागेल. 'श्यामची आई' पुस्तक आणि सिनेमानं आपल्या सर्वांच्या मनावर एकदम अमीटसा प्रभाव टाकला आहे.

11 जून 1950 रोजी साने गुरुजींचे निधन झाले. आज त्याला 7 दशके उलटली असली तरी त्यांच्याबद्दलची आपली बहुतांश माहिती श्यामची आई आणि स्फूर्तिगीतांपर्यंतच थांबते.

भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याच्या काळात क्रांतीकार्य करणारे, लहान मुलांसाठी, अखिल विश्वासाठी लेखन करणारे, सतत विचारमग्न राहाणाऱ्या या व्यक्तीचं आयुष्य लोकांपर्यंत पूर्णपणे आलं नाही असं दिसतं.

पालगड ते संपूर्ण महाराष्ट्र

साने गुरुजींचा जन्म 24 डिसेंबर 1899 रोजी कोकणातील पालगड येथे झाला. त्यांचे पूर्ण नाव पांडुरंग सदाशिव साने असं होतं. पालगडला प्राथमिक शिक्षण झाल्यावर पुढच्या शिक्षणासाठी त्यांची रवानगी पुण्याला करण्यात आली.

 नूतन मराठी विद्यालयात शिक्षण झाल्यावर न्यू पूना कॉलेजमधून त्यांनी मराठी आणि संस्कृत साहित्यात त्यांनी एम. ए पदवी मिळवली.

त्यानंतर ते स्वातंत्र्यलढ्यात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सहभागी झाले. असहकार आंदोलनात भाग घेतल्यानंतर त्यांना तुरुंगवासही भोगावा लागला. 1942 च्या लढ्यामध्ये त्यांनी भूमिगत होऊन क्रांतीकार्य केले.

सर्व जाती धर्माच्या लोकांनी एकत्र येऊन ब्रिटिश सत्तेविरोधात लढण्याचं आवाहन केलं. क्रांतीला पोषक अशी काव्यंही लिहिली. साने गुरुजींनी 100हून अधिक पुस्तकं लिहिली. बंगाली, तमिळ भाषांमधील साहित्य मराठीत आणलं.

पालगड येथील साने गुरुजी स्मृती भवन

15 ऑगस्ट 1947 रोजी त्यांनी 'साधना' हे साप्ताहिक सुरू केलं. आजही हे साप्ताहिक सलग सत्तर वर्षं महाराष्ट्रात प्रसिद्ध होत आहे. 11 जून 1950 रोजी साने गुरूजींनी स्वतःचं आयुष्य संपवलं.

'साने गुरुजींच्या विचारांचा माझ्या मनावर सखोल प्रभाव'

साने गुरुजी यांनी जीवनाच्या शेवटच्या वर्षांमध्ये आपली पुतणी सुधा हिला उद्देशून साधनामधून पत्रं लिहिली होती. त्याला 'सुंदर पत्रे' असं नाव देण्यात आलं होतं.  त्यावेळेस सुधा फक्त 14 ते 15 वर्षांच्या होत्या. विवाहानंतर त्या सुधा साने बोडा झाल्या आणि गुजरातमध्ये बडोदा येथे स्थायिक झाल्या.

बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी साने गुरुजींच्या आठवणी सांगितल्या. त्या म्हणाल्या, "साने गुरुजी हे सतत कार्यरत असल्यामुळे आम्हाला त्यांचा सहवास अत्यंत कमी लाभला."

"1942 च्या लढ्याच्या वेळेस साने गुरुजी तुरुंगात होते. त्यामुळे पालगडला आमचे बाबा अस्वस्थ असत. अण्णा (गुरुजी) तुरुंगात आहेत. त्याला तिथं धान्य दळावं लागतं, तिथं त्याला नीट अन्न मिळत नाही असं ते सांगायचे. सणासुदीला गोड खायचे नाहीत. तसंच परदेशी माल म्हणून फटाकेही वाजवू द्यायचे नाहीत.

"माझे धाकटे काका म्हणजे पुरुषोत्तम साने बोर्डीमध्ये (तेव्हाच्या ठाणे जिल्ह्यात, आताचा पालघर) एक बोर्डिंग आणि शाळा चालवायचे. अनेक क्रांतिकारी विचारवंत तिथे शिक्षक होते. माझ्या आईचं निधन झाल्यावर आणि वडील आजारी पडल्यावर आम्ही तिकडेच राहायला गेलो.

पालगड येथील पूज्य साने गुरुजी विद्या मंदिर

"याच काळात माझा भाऊ वसंता थोर कम्युनिस्ट नेत्या गोदुताई परुळेकर यांच्याबरोबर काम करत असे. तो डॉक्टर होता. क्रांतिकार्यामुळे त्याला आर्थररोड तुरुंगात ठेवण्यात आलं होतं.

"तिथंच त्याला टायफॉइड झाला आणि तो वारला. त्याच्या मृत्यूचा माझे वडील आणि गुरुजींवर मोठा आघात झाला. साने गुरूजींना त्याचा फारच धक्का बसला. इकडे आजारी वडील बिछान्यातून उठलेच नाहीत."

साने गुरुजी आणि त्यांच्या कुटुंबावर आलेल्या...


साप

मॉन मूजली आणि त्यांच्या पाच भावाबहिणींनी दहा तासांपेक्षा अधिक वेळ काम करत हा खंडप्राय साप तयार केला आहे.

2019 मध्येही या कुटुंबाने बर्फात साकारलेल्या गोष्टी प्रसिद्ध झाल्या होत्या. त्यावेळी या कुटुंबाने तयार केलेला वाघ व्हायरल झाला होता. स्थानिक प्रसारमाध्यमांनी त्याची दखल घेतली होती.

त्यांनी यावेळी साप बनवला आहे, त्याची लांबी 77 फूट आहे आणि तो जवळपास 23 मीटर विस्तारला आहे. मूजली यांनी आईच्या घरातील बागेत या सापाला तयार केलं आहे.

हा साप बनवण्यासाठी मूजली यांनी किती मेहनत घेतली असा व्हीडिओ सोशल मीडियावर फिरतो आहे.

या सगळ्यांनी मिळून सापाचा आकार तयार केला, मग त्यात स्प्रे पेंटने रंग भरण्यात आला आणि मग शेडिंग करण्यात आलं.

साप

मूजली यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, आम्ही लहान होतो तेव्हा आमचे बाबा हे तयार करत असत. आम्ही मजेसाठी हे सगळं करतो.

या परिसरातून जा ये करणारे, शेजारपाजारचे हा साप बघून हरखून जात आहेत.

मूजली सांगतात, सापाचे फोटो काढण्यासाठी लोक आवर्जून थांबत आहेत.

दोन वर्षांपूर्वी वाघ तयार केला होता.

फेसबुक पेजवर मूजली यांनी सापाचे फोटो टाकले. अनेकजण त्यांचं कौ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तुक करत आहेत. एकाने लिहिलं की आता तुम्ही काय बनवणार या विचारांच्या प्रतीक्षेत मी राहू शकत नाही.

2019 मध्ये केलेल्या वाघासाठी मूजली कुटुंबीयांचं खूप कौतुक झालं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


साबरमती कारागृहात गांधी यार्ड आहे.

साबरमती कारागृहातली ही विशेष कोठडी उत्सुकता जागवते.

साबरमतीच्या मध्यवर्ती कारागृहात महात्मा गांधींनी 10 दिवस कारवास भोगला होता. त्यांना 11 मार्च 1922 ला अटक झाली होती.

या कारागृहातील 10 बाय 10 फूटांच्या या कोठडीत गांधींना ठेवण्यातं आलं होतं.

भारतात त्यांना झालेली ही पहिली अटक होती.

"या कोठडीनजीक सकारात्मक भावनांचा अनुभव येतो, या कोठडीनजीक गांधींच अस्तित्व जाणवतं," असं मत इथल्या बंदीजनांच आहे.

या कोठडीचं नामकरण 'गांधी खोली' असं करण्यातं आलं आहे. बंदीजन इथं दररोज सकाळ संध्याकाळ दिवाबत्ती करतात.

साबरमती कारागृहातील 'गांधी खोली'त बंदीजन दररोज दिवाबत्ती करतात.

या कारागृहात जन्मठेप भोगलेले नरेंद्रसिंह म्हणतात, "गांधी यार्ड हा असा परिसर आहे, जिथं मी चित्रं काढण्यासाठी जात होतो."

ते म्हणाले, "या ठिकाणी मी सकारात्मक चेतनांचा अनुभव घेतला आहे."

बंदीजनांची आवडती जागा

शिक्षा भोगून झाल्यानंतर नरेंद्रसिंह नवं आयुष्य जगत आहेत.

ते म्हणतात, "गांधी शरीरानं आपल्यात नसले, तरी इथल्या बंदीजनांसाठी मनानं मात्र ते इथंच आहेत."

साबरमती मध्यवर्ती कारागृहाचे अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

धीक्षक आणि आय. पी. एस. अधिकारी प्रेमवीरसिंग यांनी या मंदिरासंदर्भात प्रतिक्रिया दिली.

ते म्हणाले, "गांधी खोलीनजीक असताना काहीतरी वेगळं अनुभवता येतं. म्हणूनच कारगृहातील बंदीजनांना इथ वेळ घालवावा असं वाटतं."

या कारगृहात जन्मठेपेची शिक्षा भोगत असलेले जयराम देसाई गांधींची तुलना परमेश्वराशी करतात.

ते म्हणाले, "परमेश्वर मंदिरात असतो की नाही हे आम्हाला माहीत नाही, पण या ठिकाणी गांधी एकेकाळी राहिले आहेत."

साबरमती कारागृहात महात्मा गांधींना 10 दिवस ठेवण्यात आलं होतं.

ते म्हणतात, "मला त्यांच अस्तित्व आजही जाणवतं, म्हणून मी दररोज इथं दिवा लावतो आणि नमस्कार करतो. मला इथं बरं वाटतो."

अनेक वर्षांची परंपरा

विभाकर भट्ट साबारमती मध्यवर्ती कारागृहात गेली 33 वर्ष संगीत शिक्षक म्हणून काम करतात.

ते म्हणाले, "या कोठडीत केव्हापासून दिवाबत्ती करतात, याची कल्पना नाही."

"पण जेव्हापासून मी इथं आहे, तेव्हापासून या खोलीत दिवाबत्ती केली जात असल्याचं मी पाहतो."

साबरमती मध्यवर्ती कारागृहात सरदार वल्लभाई पटेल यांनाही स्वातंत्र्य लढ्यात अटक झाल्यानंतर या कारगृहात ठेवण्यातं आलं होतं.

या कारागृहात गांधी खोलीच्या बाजुलाच 'सरदार यार्ड' आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


सामनामधील  'रोखठोक' या सदरातून संजय राऊत यांनी सोनू सूद याने लॉकडाऊनच्या काळात मजुरांना केलेल्या मदतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे.

सोनू सूदकडे अशी कोणती यंत्रणा आहे, ज्यामुळे तो हजारो मजुरांना घरी पोहचवू शकतो असा प्रश्न संजय राऊत यांनी उपस्थित केला आहे. सोनू सूद हा चांगला अभिनेता आहे. तो जे काम करतोय, ते चांगलंच आहे. पण त्यामागे कोणी 'राजकीय दिग्दर्शक' असण्याचीही शक्यता असल्याचं राऊत यांनी म्हटलं.

सोनू सूदला पुढे करून काही राजकीय घटक ठाकरे सरकारला अपयशी ठरवण्याचा प्रयत्न करत होते. सोनू सूद हा महाबली, बाहुबली किंवा सुपरहिरो आहे, असं चित्र निर्माण करण्यात हे राजकीय पक्ष काही प्रमाणात यशस्वी झाले आहेत.

संजय राऊत यांनी आपल्या लेखात म्हटलं आहे, की लॉकडाऊनच्या काळात इतक्या बसेसची व्यवस्था झाली कशी? सोनू सूद जणू एक समांतर सरकार चालवत होता आणि त्याला हवं ते मिळत होतं. सोनू सूद या महात्म्याचे नाव आता पंतप्रधानांच्या एखाद्या 'मन की बात'मध्ये येईल. मग दिल्लीत ते पंतप्रधानांच्या भेटीला निघतील आणि एक दिवस भाजपचे स्टार प्रचारक म्हणून मुंबई, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, बिहारमध्ये फिरताना दिसतील.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सामनातून झालेल्या या टीकेनंतर अभिनेता सोनू सूद याने रविवारी (7 जून) मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांची भेट घेतली.

संजय राऊतांच्या या टीकेवरुन राजकीय कलगीतुराही रंगला आहे.

संजय राऊत यांनी सोनू सूदच्या कामाविषयी घेतलेल्या आक्षेपांबद्दल काँग्रेस नेते संजय निरुपम यांनी म्हटलं, की सोनू सूदनं स्थलांतरित मजुरांसाठी केलेलं काम कौतुकास्पद आहे. मोठ्या मनानं त्याचं कौतुक करण्यापेक्षा शिवसेना त्याच्यावर टीका करत आहे. स्थलांतरित मजुरांच्या प्रश्नावरचं आपलं अपयश लपविण्यासाठी इतक्या खालच्या पातळीवर जाण्याची गरज नाही.

महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेच्या चित्रपट सेनेचे अध्यक्ष अमेय खोपकर यांनी ट्वीट करुन म्हटलं, की या सगळ्यात आपण हा अग्रलेख लिहीण्या पलिकडे काय केलत? ज्याने काम केलय त्याचं कौतुक करूया... मनाचा मोठेपणा दाखवूया.

रुपेरी पडद्यावर व्हिलनच्या भूमिका साकारणारा सोनू सूद सध्या खऱ्याखऱ्या आयुष्यातला हिरो म्हणून गाजतोय.

मुंबईत अडकलेल्या हजारो मजुरांसाठी सोनू सूद हा तारणहार बनल्याचं म्हटलं जात आहे. मुंबईत अडकलेल्या उत्तर प्रदेश आणि बिहारमधील मजुरांसाठी सोनू सूदने बसेसची व्यवस्था केली. त्यानंतर त्याचं सर्व स्तरातून कौतुक होत आहे.

या प्रयत्नांबद्दल बीबीसीनेही सोनू सूदशी संवाद साधला होता.

"रस्त्यावर आपल्या कुटुंब कबिल्यासोबत जाणाऱ्या मजुरांना पाहून मी बेचैन झालो. ते लोक हजारो किलोमीटर पायी चालत जाऊ लागले होते. यामुळे माझी रात्रीची झोप उडाली होती," सोनू सांगत होता.

 24 मार्च रोजी देशात लॉकडाऊन जाहीर झाला त्यामुळे लोक आहे त्या ठिकाणीच अडकून पडले. बस आणि रेल्वे बंद झाल्या. त्यामध्ये सर्वाधिक त्रास मजुर वर्गालाच सहन करावा लागला. अनेकांनी पायी जाण्याचाच पर्याय निवडला.  रस्त्याने जाताना झालेल्या अपघातामध्ये आणि थकव्यामुळे 100 हून अधिक लोकांचे प्राण गेले.

2010 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या 'दबंग' चित्रपटातील सोनू सूदची भूमिका गाजली होती. त्याला यासाठी पुरस्कारही मिळाला होता. रणवीर सिंह, सलमान खान, हृतिक शाहरूख खान आणि ऐश्वर्या रायसारख्या स्टार कलाकारांसोबत सोनूने स्क्रीन शेअर केली आहे.

सोनू आणि त्याची बालपणीची मैत्रीण निती गोयल गेल्या दोन महिन्यांपासून मजुरांना मदत करत आहेत.

"मार्चमध्ये आम्ही लोकांना जेवण आणि अन्नधान्य पुरवत होतो. सुरुवातीला आम्ही 500 पाकिटं वाटली आता आम्ही 45,000 हून अधिक लोकांना जेवण आणि किराणा सामान पुरवत...


सामाजिक कार्यकर्त्या शबनम हाशमी यांची वरची ही चर्चा एका मुलीशी झाली. या मुलीचं सेक्शुअल ओरिएंटेशन (लैंगिक आकर्षण) वेगळं असूनसुद्धा तिचं लग्न एका मुलाशी करून देण्यात आलं होतं.

ही मुलगी स्वतः लेस्बियन असल्याचं सांगते. मुलाशी तिला लग्न करायचं नव्हतं, असंही ती म्हणते.

आपण लेस्बियन आहोत, हे तिने वारंवार घरच्यांना सांगितलं. पण त्यांनी त्याकडे दुर्लक्ष करत तिचं लग्न एका मुलाशी करून दिलं. या परिस्थितीमुळे मुलीने सासरमधून पळ काढत अनहद या स्वयंसेवी संस्थेची मदत घ्यावी लागली आहे.

सध्या हे प्रकरण दिल्ली हायकोर्टात असून संबंधित मुलगी आपले अधिकार आणि संरक्षण देण्याची मागणी करत आहे.

कोर्टाने या मुलीला संरक्षण पुरवलं असून सोबत काही गोष्टीही सांगितल्या.

कोणत्याही सज्ञान मुलीला सासरी किंवा माहेरी राहण्यासाठी भाग पाडलं जाऊ शकत नाही, असं कोर्टाने म्हटलं आहे.

या प्रकरणात मुलीला अनहद स्वयंसेवी संस्थेची मदत मिळाली. सध्या ही मुलगी दिल्लीच्याच एका निवारा केंद्रात राहत आहे.

जबरदस्तीने लग्न

अनहद संस्थेशी संबंधित शबनम हाश्मी सांगतात, "मला पुन्हा 7 तारखेला सकाळी दुसऱ्या एका मुलीचा फोन आला. ती मुलगी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

खूप अडचणीत असल्याचं तिने मला सांगितलं.

 त्याच दिवशी पीडित मुलीचा पुन्हा मला फोन आला. हे प्रकरण गंभीर असल्याचं लक्षात आल्यानंतर मी त्यांना कार्यालयात बोलावलं. तिथं येऊन त्यांनी मला पूर्ण कहाणी सांगितली."

पीडित मुलीने आपल्या याचिकेत तिचं जबरदस्तीने लग्न झाल्याचं म्हटलं आहे. ती दीड वर्षांपासून प्रचंड दबावाखाली आपलं आयुष्य जगत असल्याचंही तिने म्हटलं.

याचिकेतील माहितीनुसार, पीडित मुलीचं 2019 च्या ऑक्टोबर महिन्यात लग्न झालं होतं. मुलीने लग्नापूर्वीच आपण लेस्बियन असल्याचं आपल्या आई-वडिलांना सांगितलं होतं. तिला मुलांमध्ये काहीच रस नव्हता. तिला हे लग्न करायचं नाही, असं तिने सांगितलं.

पण घरच्यांनी काही एक न ऐकता तिचं लग्न लावून दिलं. लग्नानंतर दिल्लीच्या बुराडी परिसरात ती आपल्या सासरी राहायला आली.

तिने आपल्या पतीलाही याबाबत कल्पना दिली. आपल्याला मुलांमध्ये रस नाही त्यामुळे आपण या बंधनात ती राहू शकत नाही, असं तिने नवऱ्याला सांगितलं. त्यांच्यात शारिरीक संबंधही प्रस्थापित झाले नाहीत.

या लग्नामुळे आपण नाराज होतो. आपण हळूहळू नैराश्यात जात होतो. अनेकवेळा आत्महत्येचाही विचार आला. अखेर, कंटाळून तिने आपल्या पतीला घटस्फोट हवा असल्याबाबत सांगितलं. पण कोणत्या ना कोणत्या कारणामुळे घटस्फोट टळत राहिला, असं तिने याचिकेत म्हटलं आहे.

शबनम हाश्मी सांगतात, "पतीने घटस्फोटाला नकार दिला नाही. पण लहान बहिणीचं लग्न होऊ दे, नाहीतर बदनामी होईल, असं त्यानी म्हटलं. त्यामुळे पीडित महिला काही काळ थांबली. मात्र, मार्च 2020 मध्ये लॉकडाऊन लागलं. दरम्यान बहिणीचं लग्नही झालं, पण घटस्फोट होऊ शकला नाही.

उपचार करण्याची धमकी

पीडितेचे पती भारतीय हवाई दलात नोकरी करतात. त्यांचं पोस्टिंग बाहेरगावी होती. या काळात पीडितेचं आपल्या मित्र-मैत्रिणींशी बोलणं व्हायचं.

सासरच्यांनी तिच्यावर विवाहबाह्य संबंध असल्याचा आरोप लावला. ही गोष्ट तिच्या माहेरीही कळवण्यात आली. पीडितेनेही आई-वडिलांना या लग्नात होत असलेल्या त्रासाबद्दल सांगितलं.

तिने आपल्या वडिलांना 'सत्यमेव जयते' कार्यक्रमातील एक एपिसोडही दाखवला. त्यामध्ये LGBT समुदायाच्या समस्यांचं चित्रण करण्यात आलेलं आहे.

पण तरीही तिच्या आई-वडीलांनी तिचं ऐकून घेतलं नाही. मुलगी घरी परत आल्यास समाजात बदनामी होईल, असं ते म्हणाले.

तसंच पीडितेचं लेस्बियन असणं हा एक आजार आहे. त्यावर आपण उपचार करू, असं तिला...


सामाजिक न्यायमंत्री धनंजय मुंडे यांच्यावर एका महिलेनं बलात्काराचा आरोप केला आहे. धनंजय मुंडे यांनी फेसबुकद्वारे त्यावर स्पष्टीकरणही दिलं आहे.

धनंजय मुंडे यांच्या आरोपांसंदर्भात पक्ष काय भूमिका घेणार, अशी चर्चा सुरू असताना राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी यावर प्रतिक्रिया दिली आहे.

मुंबईत राष्ट्रवादी काँग्रेसची आज (14 जानेवारी) बैठक पार पडली. या बैठकीनंतर शरद पवार यांनी पत्रकारांशी संवाद साधला.

त्यानंतर शरद पवार यांनी 'सिल्व्हर ओक' या आपल्या निवासस्थानी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते प्रफुल्ल पटेल यांच्यासोबत बराच काळ चर्चा केली.  दरम्यान मुंबईचे अतिरिक्त पोलिस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील आणि पश्चिम उपनगरांचे अतिरिक्त पोलिस आयुक्त संदीप कर्णिक हेही शरद पवार यांच्या निवासस्थानी येऊन गेले.

धनंजय मुंडेंवर पक्ष कारवाई करणार का?

धनंजय मुंडे यांनी बुधवारी (13 जानेवारी) राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांची भेट घेतली होती. या भेटीत त्यांनी आपले स्पष्टीकरण दिल्याचे शरद पवार यांनी सांगितले.

पवार यांनी म्हटलं, "धनंजय मुंडे यांनी मला भेटून सविस्तर माहिती दिली. पक्षाच्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

प्रमुख नेत्यांसमोर हा विषय मांडणार आहे. त्यांचे काही व्यक्तिगत संबंध होते त्यातून पोलीस तक्रार झाली आहे. धनंजय मुंडे यांनीही यापूर्वी न्यायालयात दाद मागितली आणि आदेश मिळवला."

"पक्षाच्या महत्त्वाच्या नेत्यांना त्यांनी दिलेली माहिती देणं माझे कर्तव्य आहे. त्यांची मतं जाणून घेऊन पुढची पावलं उचलण्यासंदर्भात निर्णय घेणार आहोत." असंही शरद पवार यांनी स्पष्ट केले.

दरम्यान धनंजय मुंडे यांनी याबद्दल बोलताना म्हटलं आहे की, मी शरद पवार यांना सविस्तर माहिती दिली आहे,

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)