इथं नरेंद्र मोदी हे रशिया आणि चीनच्या नेत्यांची भेट घेणार असल्याचं वृत्त आहे.

पण पाकिस्तानने त्यांच्या हवाई क्षेत्रातून विमान उड्डाणांसाठी बंदी घातल्यापासून आपल्या अडचणी वाढल्याचं बिश्केकमधल्या भारतीय विद्यार्थ्यांचं म्हणणं आहे.

पाकिस्तानातल्या बालाकोटवर भारताने हवाई हल्ले केल्यानंतर पाकिस्तानने त्यांच्या हवाई क्षेत्रातून उड्डाणांसाठी बंदी घातली आहे.

मोदी हे ओमान, इराणमार्गे बिश्केकला गेल्याचं वृत्त आहे. बीबीसीचे पत्रकार विनीत खरे यांनी बिश्केकमध्ये शिकणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांशी बातचित केली.

काश्मिरी विद्यार्थी मलिक सैफुल्लाह

माझं नाव मलिक सैफुल्लाह आहे आणि मी श्रीनगरचा राहणारा आहे. बिश्केकमधल्या किर्गिस्तान स्टेट मेडिकल युनिव्हर्सिटीमध्ये मी शिकतोय.

इथे जवळपास 1000 भारतीय विद्यार्थी आहेत. पण पाकिस्तानने हवाई क्षेत्र बंद करण्याची घोषणा केल्यापासून विद्यार्थी चिंतेत आहेत.

आम्हाला तिकीटं मिळतायत, पण एकतर्फी प्रवासाची किंमत आहे 500 अमेरिकन डॉलर्स. गेल्या वर्षी 500 डॉलर्सममध्ये दोन्ही बाजूचा प्रवास करता येत होता.

काहीजणांना तर गेल्यावर्षी 400 डॉलर्समध्येही तिकीटं मिळाली होत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी. ट्रॅव्हल एजंटकडे गेल्यावर तो म्हणतो, उद्या या. ऑनलाईनही तिकीटं मिळत नाहीत. घरचे पुन्हा पुन्हा फोन करतायत.

माझ्या (काश्मीर)मुळे भारत आणि पाकिस्तान एकमेकांशी लढतायत. आणि या दोन्ही देशांत गरीबी आहे.

SCO एक चांगली संधी आहे. यामध्ये असणारे चीन आणि रशियासारखे देश भारत- पाकिस्तान या दोघांनीही हे प्रकरण मिटवण्यासाठी दबाव आणू शकतात.

याचा त्रास कोणाला होतोय - तर काश्मीरी लोक आणि भारतीय लष्काराला. इथे बिश्केकमध्ये पाकिस्तानी आणि भारतीय मुलं गुण्यागोविंद्याने रहातायत.

जिथे ही परिषद होतेय, तिथं एक शांततापूर्ण प्रदर्शन करण्याचा आमचा विचार आहे. तुम्ही मजा करताय, पण आमचे हाल होतायत, हे सांगण्याचा आमचा प्रयत्न असेल. किमान आमचा विचार तरी करा.

मी मध्यमवर्गीय कुटुंबातला आहे. भारतात किंवा इतर दुसऱ्या कोणत्या तरी देशात एमबीबीएस करण्याएवढे पैसे आमच्याकडे नाहीत.

हा देश खूप स्वस्त आहे. ज्या मेडिकल डिग्रीसाठी भारतात 50 लाख लागतात, ती इथे 20 लाखांमध्ये मिळते.

इथे भारतासारखं चांगलं शिक्षण मिळत नसलं तरी शैक्षणिक वातावरण चांगलं आहे. बहुतेक मुलांनी बँकेकडून कर्जं घेतलेलं आहे. काही पालकांनी मुलांना त्यांच्या पीएफमधून पैसे काढून दिले आहेत.

इथे राहिल्यावर असं वाटतं की आपण युरोपातल्या कोणत्यातरी देशात आहोत. इथली लोकं आमच्याशी चांगलं वागतात. जेवण स्वस्त मिळतं. अगदी आपल्यासारखं जेवणही इथे मिळतं. इथे भारतीय आणि पाकिस्तानी हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट आहेत.

बिहारचा विद्यार्थी निर्मल कुमार

माझं नाव निर्मल कुमार. मी पूर्व बिहारमधल्या चंपारणचा राहणारा आहे.

मी 19 जून रोजी एअर अस्तानाचं (कझाकिस्तानची सरकारी विमान कंपनी) तिकीट काढलं होतं, पण ती फ्लाईट रद्द झाली. आता तिकीट मिळत नाहीये. घरी कसं जायचं, असा प्रश्न पडलाय. या सुट्टीनंतर माझं एमबीबीएसचं तिसरं वर्षं सुरू होईल.

जमेल त्या मार्गाने घरी ये, असं घरच्यांचं म्हणणं आहे. त्यांना मुलाचं तोंड पहायचंय आणि इथे तिकीट मिळत नाहीये.

गेले दोन दिवस मी यामुळेच टेन्शनमध्ये आहे. तिकीट मिळालं नाही तर इथेच थांबावं लागेल. आमची परीक्षा दोन दिवसांपूर्वीच संपली.

आधी परीक्षेचं टेंशन होतं. परीक्षा संपली, तर विमानाचं उड्डाण रद्द झालं. आता तिकीटासाठी भटकतोय. सप्टेंबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत सुटी आहे. इथे आमचा वेळ फुकट जातोय.

सुटीच्या वेळी इथे वीज, गॅस आणि पाण्याचीही अडचण असते. भारतीय विद्यार्थ्यांची...


इथं मोठी ताकद असलेल्या एमआयएम पक्षानेही वर्चस्व कायम राखलंय. पण, भारतीय जनता पार्टीने लक्षवेधी कामगिरी करत 40 जागांचा आकडा ओलांडला आणि महत्त्वाचं म्हणजे सत्तारुढ तेलंगणा राष्ट्रीय समितीच्या मतांना खिंडारही पाडलं.

या निवडणूक प्रचारात भाजपने अमित शाह, योगी आदित्यनाथ, स्मृती इराणी आणि राष्ट्रीय अध्यक्ष जे. पी. नड्डा यांना उतरवलं होतं. पक्षाच्या बिग फोर म्हणवल्या जाणाऱ्या नेत्यांचा प्रचार आणि भाजपचा महापौर होणार ही अमित शाह यांची घोषणा. या पार्श्वभूमीवर भारतीय जनता पार्टीचं या निवडणुकीतलं यश बघितलं गेलं पाहिजे. जोरदार शक्तिप्रदर्शन केलेल्या भाजपने हैदराबादमध्ये केलेली कामगिरी खरंच यशस्वी म्हणायची का?

हैदराबाद महानगरपालिका निवडणूक आणि भाजपचं यश

हैदराबादमधल्या एका प्रचारसभेत एमआयएमचे असदुद्दिन ओवेसी एकदा म्हणाले होते, भाजपने फक्त डोनाल्ड ट्रंपना प्रचारात उतरवायचं बाकी ठेवलंय.

भाजपने प्रचाराचा असा धुराळा उडवून दिला की ओवेसींचं म्हणणं फारसं चुकीचं नव्हतं. अमित शाह, योगी आदित्यनाथ, जे. पी. नड्डा आणि स्मृती इराणी हे बिग फोर भाजप नेते प्रचारसभांसाठी हैदराबादमध्ये ठाण मांडून बसले होते. भाजपस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाठी हा प्रचार नाही तर शक्ती प्रदर्शन होतं. अमित शहांनी तर घोषणा केली महापौर भाजपचाच होईल.

भाजपने इतकं महत्त्व दिलेल्या ग्रेटर हैदराबाद महानगरपालिकेच्या निवडणुकीत अखेर सत्तारुढ तेलंगणा राष्ट्रीय समितीला 56, एमआयएमला 42 आणि भाजपला 46 जागा मिळाल्या. यात भाजपच्या जागा उठून दिसतात कारण, मागच्या निवडणुकीत 5 जागा मिळवलेल्या आणि राज्यात आतापर्यंत फारसा जनाधार नसलेल्या पक्षाने केलेली ही कामगिरी आहे. अशावेळी या निवडणुकीतली भाजपची कामगिरी समाधानकारक म्हणायची का?

भाजपने जी तयारी या निवडणुकीसाठी केली होती. त्या मानाने पक्षाला मिळालेलं यश कमी आहे, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार अशोक वानखेडे यांनी व्यक्त केलं आहे.

त्यांच्या मते, ''दुब्बाका विधानसभा मतदारसंघात झालेल्या फेरनिवडणुकीत अलीकडेच भाजपने विजय मिळवला. हा मतदारसंघ राष्ट्र समितीचा पारंपरिक मतदारसंघ आहे आणि मुख्यमंत्री के. चंद्रशेखर राव यांच्या शेजारचा आहे. इथं मिळालेल्या विजयामुळे भाजपचा उत्साह दुणावला आणि त्यांनी हैदराबादमध्ये मोर्चेबांधणी सुरू केली. इथं पूर्ण जोर लावला.''

हिंदू-मुस्लीम मतांचं ध्रुवीकरण ही भाजपची रणनिती होती आणि त्यात ते 40% यशस्वी ठरले, असं वानखेडे यांना वाटतं.

''हैदराबादमध्ये 30 टक्के मुस्लीम जनता आहे. आणि 60 टक्के हिंदू. एमआयएम विरोधात टीकेची झोड उठवून मुस्लीम मतांचं ध्रुवीकरण त्यांच्या बाजूने करायचं. आणि हिंदू मतं आपल्या बाजूने वळवायची ही भाजपची इथली चाल होती. निकालांमध्ये असं दिसतंय की, एमआयएमने आपली मतं राखली आणि भाजपला जी साठ टक्क्यांची मतं मिळवायची होती. त्यातली 40 टक्के त्यांनी मिळवली. पण, टीआरएसची मतं फोडण्यात भाजप यशस्वी झाले.''

भाजपने हैदराबादमध्ये इतका जोर का लावला?

2018 च्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपकडे 119 पैकी चार जागा होत्या. तर 2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत 17 पैकी चार खासदार भाजपचे निवडून आले. पण, आताची महानगरपालिकेची निवडणूक मात्र भाजपने सर्व ताकदीनिशी लढली.

तीन कारणं :

अशावेळी हैदराबादची ही निवडणूक भाजपला तेलंगणा आणि दक्षिणेतल्या सत्तेची चावी वाटते का, तेलंगणामध्ये भाजपला आगेकूच शक्य होईल का?

मराठवाड्यातले राजकीय विश्लेषक आणि हैदराबाद मुक्तीसंग्रामाचा अभ्यास असलेले श्रीकृष्ण उमरी बीबीसी मराठी बोलताना म्हणाले, ''दक्षिण भारतातल्या आगामी निवडणुकांसाठी भाजपची ही पायाभरणी आहे. भाजप कुठलीही निवडणूक हलक्यात लेखत नाही. ईशान्य भारताही...


इथं लैंगिक शोषणाच्या घटना इतकी सामान्य बाब आहे की, या घटना म्हणजे दैनंदिन जीवनाचा एक भागच बनल्या आहेत, असंही या अहवालात म्हटलं आहे.

उत्तर कोरियाच्या 62 व्यक्तींशी बोलून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे. या व्यक्तींनी देश सोडला असून त्यांनी त्यांच्यासोबत घडलेल्या बलात्कार तसेच लैंगिक शोषणाच्या घटनांबद्दल सविस्तर महिती दिली आहे.

मनमानीपद्धतीनं होणार लैंगिक शोषण आणि दडलेल्या लैंगिक संस्कृतीचा चेहरा या अहवालाने उघड केला आहे, असं HRWचं म्हणणं आहे.

यामध्ये मुख्यत्वे पुरुषांकडून झालेल्या लैंगिक शोषणाचा समावेश आहे.

"ते आम्हाला एखाद्या खेळण्यासारखं समजतात. आम्ही त्यांच्या दयेवर जगत आहोत. कधी-कधी तर कारण नसताना आजही रात्री आम्ही रडतो, " असं 40 वर्षांच्या ओ जंग-ही यांनी या अहवालात सांगितलं आहे.

प्रत्येक बाबतीत गोपनीयता बाळगणाऱ्या उत्तर कोरियासारख्या देशातून अशी माहिती मिळवणं खूपच अवघड काम आहे आणि तिथून असे अहवाल खूपच कमी प्रमाणात येतात.

'माझं जीवन त्यांच्या हातात होतं'

"उत्तर कोरियात लैंगिक शोषण इतकी सामान्य गोष्ट झाली होती की यात काही चूक आहे, असं आम्हाला वाटत नव्हतं," असं काही महिला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंनी म्हटलं आहे. लैंगिक शोषण दैनंदिन जीवनाचा एक भाग म्हणून तिथं स्वीकारलं आहे, असं काही महिलांनी सांगितलं.

लैंगिक शिक्षणाची कमी आणि अधिकारांचा चुकीचा वापर हे या मानसिकतेमागील कारण आहे, असं या अहवालात म्हटलं आहे. लैंगिक शोषण करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये उच्चपदस्थ अधिकारी, तुरुंगाचे गार्ड, पोलीस आणि सैनिकांचा समावेश आहे, असंही या अहवालात म्हटलं आहे.

जेव्हा एखादा अधिकारी एखाद्या महिलेची निवड करत असे तेव्हा त्याचं म्हणणं ऐकण्याशिवाय त्या महिलेकडे दुसरा पर्याय नसायचा.

असं एका महिलेसोबत झालं होतं. उत्तर कोरिया सोडताना या महिलेला पकडण्यात आलं होतं आणि पोलीस अधिकाऱ्यांनी त्यांची चौकशी केली होती.

पार्क युंग-ही नावाच्या महिलेनं सांगितलं की, "त्यानं मला एकदम जवळ बसवलं. तो नेहमी माझ्या पायांच्या मधोमध स्पर्श करत होता. माझं जीवन त्याच्या हातात होतं, त्यामुळे त्याला हवं ते मी करत होते. याशिवाय मी काय करू शकत होते?"

लैंगिक शोषणाच्या घटनांवर लक्ष द्यावं आणि याला एक गुन्हा समजावं, असा सल्ला HRWनं उत्तर कोरियाला दिला आहे.

2014मध्ये आलेल्या UNच्या अहवालातही उत्तर कोरियात सरकारकडून मानवी हक्कांचं उल्लंघन होत असल्याचं म्हटलं आहे. उत्तर कोरियात कैदेत असताना बळजबरीनं गर्भपात, बलात्कार आणि लैंगिक शोषण केलं जातं, असंही या अहवालात म्हटलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इथली एक स्त्री आज या जगात नसली तरी इथल्या कथांमधून, गाण्यांमधून, कवनांमधून जिवंत आहे. जगासाठी ती दरोडेखोर, डाकू होती. मात्र, इथल्या लोकांसाठी मदतीला धावून येणारी 'देवमाणूस' होती.

'खालच्या जातीतल्या' त्या स्त्रीने इथे दबदबा असणाऱ्या ठाकूरांना आव्हान दिलं होतं. याच गावात तिचा जन्म झाला. दरोडेखोर होऊन तिने ठाकूरांचा सूड घेतला. या सर्वांचं वर्णन इथल्या लोकगीतांमध्ये आढळतं. लग्नकार्य, सण-उत्सवात तिच्या शौर्याच्या गाथा गाण्याच्या रुपात गायल्या जातात.

तीन राज्यांमध्ये पसरलेला चंबळ परिसर

चंबळची ही विशाल ओसाड भूमी देशाच्या तीन राज्यांमध्ये पसरली आहे. राजस्थान, मध्यप्रदेश आणि उत्तर प्रदेश.

एकविसाव्या शतकात इथेही विकासकामं झाली. रस्ते बांधले गेले. मात्र, त्यामुळे परिसराचा कायापालट झाला म्हणायचं तर तसं काहीही घडलेलं नाही. इथली समाजाची घडी अजूनही तशीच आहे.

दुसरंच जग

दूर वाहणाऱ्या नदीच्या प्रवाहावर नजर टाकली तर ती सर्वकाही गिळंकृत करण्यासाठी सरसावलेल्या अजगरासारखी वाटते. इथे येऊन वेगळ्याच जगात आल्याचा भास होतो.

जिथे जिथे 'खालच्या जातीतल्या' स्त्रीवर 'वरच्या जातीतल्या' पुरूषाकडून बलात्कार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

झाल्याची बातमी येते, तेव्हा फूलनदेवीची आठवण झाल्याशिवाय राहत नाही.

फूलनप्रमाणे शस्त्र उचलण्याचा इशारा

उत्तर प्रदेशातल्या हाथरसमधल्या बलात्काराच्या घटनेचं उदाहरण घेता येईल. हाथरसमध्ये 19 वर्षांच्या एका दलित मुलीवर गावातल्या ठाकूरांकडून कथित बलात्कार करण्यात आला. त्यात तिचा मृत्यू झाला.

या घटनेचा निषेध करणाऱ्या अनेकांनी अत्याचार पीडित एखादी दलित मुलगी फूलनदेवीसारखं शस्त्रही उचलू शकते, असा इशारा दिला होता.

त्या घटनेविरोधात निघालेल्या मोर्चात, "आम्हाला न्याय मिळाला नाही तर आम्हाला फूलनदेवीप्रमाणे शस्त्रही उचलता येतं", अशा घोषणा दिल्या गेल्या.

हाथरस प्रकरणात यूपी पोलिसांनी रात्रीच्या अंधारात कुटुंबाच्या उपस्थितीशिवायच पीडितेवर अंत्यसंस्कार केले.

मात्र, हाथरस प्रकरणानंतर #dalitlivesmatter हा हॅशटॅग आणि सोशल मीडियावर संताप व्यक्त करून सगळेच पुढे निघून गेले. दुसऱ्या बातमीच्या शोधात.

आणि इकडे हाथरसमध्ये पीडित कुटुंबीयांची अजूनही सीबीआयकडून चौकशी सुरू आहे आणि आरोपी गजाआड आहेत. पीडित कुटुंबाच्या घराबाहेर CRPF चे जवान तैनात आहे. मात्र, सीबीआय अहवाल कधी सादर करणार, याची माहिती कुणालाच नाही.

1980च्या दशकाच्या सुरुवातीला फूलन देवींना चंबळच्या खोऱ्यातील सगळ्यात खतरनाक डाकू मानलं जात असे.

बेहमई - फूलनचं गाव

बेहमईपासून बसने हाथरसला जाण्यासाठी 5 तास लागतात. बेहमईमध्येच फूलनने 22 ठाकूरांना ठार केल्याचं सांगितलं जातं. मात्र, पुढे या हत्याकांडात आपला हात असल्याचं फूलनदेवीने नाकारलं होतं.

या भागात येताच चित्र एकदम बदलतं. गावाबाहेर एक मोडकं-तोडकं फाटक आहे. त्यावर बेहमई लिहिलं आहे. फाटकावरची काही अक्षरंही पुसलीही गेली आहेत.

सापासारखा अरुंद रस्ता नदीकाठी वसलेल्या या गावात घेऊन जातो. एकेकाळी हा संपूर्ण परिसर दरोडेखोरांच्या लपण्याचं सुरक्षित ठिकाण मानलं जायचं.

ठाकूर हत्याकांड

त्या हत्याकांडात ठार झालेल्या लोकांच्या स्मरणार्थ गावात एक स्मारकही उभारलं आहे. या स्मारकावर 20 जणांची नावं कोरली आहेत.

या ओसाड परिसरातल्या डोंगरांमधून दरोडेखोरांची राणी फूलनदेवी या गावात आली होती. ठाकूर समाजाचं वर्चस्व असणाऱ्या 84 गावांपैकी एक आहे बेहमई.

बेहमईमध्येच फूलनदेवीने 30 ठाकूरांना घेरून त्यांच्यावर बेछूट गोळीबार केला. यात 22 जणांचा मृत्यू झाला होता. 14 फेब्रुवारी 1981 चा तो दिवस होता. त्यावेळी फूलनदेवी फक्त 18 वर्षांच्या...


इथल्या उत्तर भारतीयांच्या मतांसाठी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना भाजपनं प्रचारात उतरवलं. त्यामुळे इथल्या उत्तर भारतीयांना चुचकारण्यासाठी तसंच उत्तर भारतीय विरुद्ध मराठी असा संघर्ष उभा राहिल्यास, त्याचा फायदा कोणाला होऊ शकतो, याची चाचपणी बीबीसीनं केली. त्यासाठी आम्ही काही विश्लेषक, पत्रकार आणि अभ्यासकांशी चर्चा केली.

या मतदारसंघात उत्तर भारतीयांचं सर्वाधिक प्राबल्य असल्याने सर्व राजकीय पक्षांचं या मतदारसंघावर विशेष लक्ष आहे. म्हणून उत्तर भारतीयांना चुचकारण्यासाठीच उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांची विरारमध्ये सभा ठेवण्यात आली होती. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी देखील याच मतदारसंघात प्रचारसभा घेतली.

'शिवसेना अफझलखान'

योगी आदित्यनाथ यांनी देखील या सभेत शिवसेनेवर टीका केली. शिवसेना शिवाजी महाराजांचं नाव घेऊन अफजल खानाचं काम करत आहे. शिवसेनेनं वनगा यांना उमेदवारी देऊन भाजपच्या पाठीत खंजीर खुपसल्याचंही आदित्यनाथ सभेत म्हणाले. तर, आदित्यनाथ म्हणजे भाड्याचे प्रचारक असल्याचा पलटवार उद्धव ठाकरे यांनी त्यांच्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सभेत केला.

योगी आदित्यनाथ यांना निवडणूक प्रचारात उतरवण्यामागे भाजपची नेमकी कोणती रणनीती आहे? हा प्रश्न बीबीसीनं राजकीय विश्लेषकांपुढे उपस्थित केला. यावर बोलताना 'द हिंदू' वृत्तपत्राचे पत्रकार अलोक देशपांडे सांगतात की, "भाजपनं मतदारसंघानुसार जात आणि भाषेच्या आधारावर रणनीती आखली आहे. योगी आदित्यानाथ यांची सभा त्याच रणनीतीचा भाग होता. यातून मराठी आणि उत्तर भारतीय असा संघर्ष उभा राहून त्याचा फायदा भाजपला होऊ शकतो."

"भोजपुरी अभिनेते आणि दिल्ली भाजपचे अध्यक्ष मनोज तिवारी यांची प्रचारफेरी नालासोपारा येथील उत्तर भारतीयांच्या वस्तीतून आयोजित करण्यात आली होती. शिवाय सध्या उत्तर प्रदेशातील बनासर पट्ट्यातील आमदार आणि नेते शहरी मतदारसंघात ठाण मांडून बसले आहेत."

पालघर लोकसभा मतदारसंघाची विभागणी शहरी आणि ग्रामीण नव्हे तर शहरी आणि आदिवासी अशी होते. जास्तीत जास्त मतदार शहरी भागात असून त्यामध्ये उत्तर भारतीय आणि गुजराती मतदारांचा मोठ्या प्रमाणात समावेश होतो. या मतदारांना आपल्या बाजूने वळवण्याचा डाव भाजपने आखल्याचं मत आलोक देशपांडे यांनी नोंदवलं.

वनगा कुटुंबीयांना सापत्न वागणूक

चिंतामण वनगा यांच्या निधनानंतर कुटुंबीयांना दिलेली सापत्न वागणूक यामुळे आधीच मतदारसंघामध्ये नाराजी होती. त्यात वनगा कुटुंबीयांनी थेट शिवसेनेत प्रवेश केल्याने भाजपची चांगलीच कोंडी झाली आहे. पोटनिवडणुकांमध्ये सतत हार मानावी लागत असल्याने भाजप चिंतेत आहे. त्यामुळे या निवडणुकीतही त्यांच्यासाठी व्यक्ती महत्त्वाची नसून जिंकणं महत्त्वाचं असल्याचं आलोक देशपांडे म्हणाले.

"भाजपनं निवडणुकीच्या प्रचारात कसलीच कसर राहू नये यासाठी देशभरातून नेत्यांची फौज या मतदारसंघात पाठवली आहे. डोंबिवलीचे आमदार आणि राज्यमंत्री रवींद्र चव्हाण यांच्याकडे नियोजनाची जबाबदारी देण्यात आली आहे. वसई महामार्गावरील मध्यवर्ती ठिकाणच्या एका हॉटेलातून नियोजनाची सूत्रे हलविण्यात येत आहेत", अशी माहिती 'लोकसत्ता'चे पत्रकार सुहास बिऱ्हाडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दिली.

"मुंबई, ठाणे, मीरा-भाईंदरमधील नगरसेवक, पदाधिकारी आणि कार्यकर्ते पालघर मतदारसंघात ठाण मांडून बसले आहेत. कॉर्पोरेट जनसंपर्क, हायटेक प्रचार यंत्रणा आणि वॉर रूम बनवण्यात आल्या आहेत. खुद्द मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रचार यंत्रणा राबवण्यात येत असून कामात कुठेही ढिसाळपणा येऊ नये आणि नियोजनबद्ध काम...


इथल्या एका गावातल्या मुस्लीम कुटुंबाने एक, दोन नव्हे तर तब्बल 40 वर्ष एका अनोळखी, मानसिकरित्या दुर्बल हिंदू महिलेला आपल्या घरात ठेवून त्यांचा सांभाळ केला आणि अखेर त्यांच्या कुटुंबाला शोधून काढलं.

17 जून रोजी दुपारी जवळपास अडीच वाजता कोटातला गावातल्या एका तीन खोल्यांच्या घरासमोर गर्दी जमली होती.

घरासमोरच्या जांभळाच्या झाडाखाली अनेकजण एक गाडी येण्याची वाट बघत उभे होते.

लाल रंगाच्या गाडीला महामार्गापासून जवळपास एक किलोमीटर दूर असलेल्या गावातलं हे घरं शोधायला वेळ लागला नाही आणि अडचणही आली नाही. गाडी गावात येताच गावकऱ्यांनीच त्या घराचा रस्ता दाखवला.

हे घर दिवंगत नूर खान यांचं आहे. नूर खान आधी दगड नेणारे ट्रक चालवायचे आणि गावात दोन खोल्यांच्या भाड्याच्या घरात रहायचे. पुढे त्यांनी हे घर बांधलं. इथे त्यांचा मुलगा इसरार आई आणि इतर कुटुंबीयांसोबत राहतात.

तिकडे गाडीतून उतरणाऱ्या प्रत्येकाकडे गावातल्यांचं लक्ष लागून होतं.

कारमधून नागपूरमधल्या वर्धमान नगरमध्ये रहाणारे पृथ्वी भैय्यालाल शिंगणे, त्यांच्या पत्नी आणि मित्र रवी उतरले आणि घरात गेले.

आता खोलीतही बरेच लोक होते. याच खोलीत 90 वर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

षांच्या आजीही बसल्या होत्या. त्यांना त्यांची जन्मतारीखही आठवत नाही आणि कुटुंबातलंही कुणी आठवत नाही.

गावात त्यांना 'अच्छन मावशी' म्हणून सगळे ओळखतात. तब्बल 4 दशकांनंतर त्या त्यांच्या कुटुंबीयांना भेटणार होत्या.

ही कहाणी आहे 40 वर्षांपूर्वी नागपुरातून बेपत्ता झालेल्या पंचूबाई यांची.

फ्लॅश बॅक - जानेवारी, 1979

पुढची कहाणी ट्रक ड्रायव्हर नूर खान यांचे चिरंजीव इसरार यांच्याकडून ऐका.

"माझ्या जन्माच्या थोड्या दिवसांनंतरची ही गोष्ट आहे. एक दिवस अब्बा ट्रक चालवत दामोह बस स्टँड समोरून जात होते. तेवढ्यात त्यांचं लक्ष जमिनीवर बेशुद्धावस्थेत पडलेल्या एका महिलेकडे गेलं."

आपल्या अब्बांकडून ऐकलेली गोष्ट इसरार सांगत होते.

"जवळ गेल्यावर कळलं की त्या महिलेला मधमाशा चावल्या होत्या. ट्रकमध्ये बसलेल्या इतर मजुरांच्या मदतीने अब्बांनी त्यांना घरी आणलं. तेव्हापासून अच्छन मौसी आमच्यासोबतच आहेत."

पंचूबाईंना घरी घेऊन येणारे नूर खान

गेल्या 40 वर्षांत नूर खान यांनी पंचूबाई यांच्या कुटुंबाला शोधण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांना मानसिक आजार होता. शिवाय, त्यांना फक्त मराठी बोलता येत होतं. त्यामुळे त्या घरचा पत्ताही नीट सांगू शकत नव्हत्या.

ड्रायव्हर म्हणून काम करत असताना नूर खान जेव्हा-जेव्हा महाराष्ट्रात जात ते अच्छन मावशीच्या कुटुंबीयांना शोधण्याचा प्रयत्न करत.

इसरार सांगतात, "अब्बांच्या निधनानंतर आम्ही बरेचदा फेसबुक, इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अच्छन मौसीचा फोटो टाकून त्यांच्या कुटुंबीयांना शोधण्याचा प्रयत्न केला. पण, उपयोग झाला नाही."

परसापूरचा उल्लेख

मात्र, मे महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यात एक आशेचा किरण दिसला.

एका स्वयंसेवी संस्थेत रिसेप्शनिस्टची नोकरी करणारे इसरार सांगतात, "5 मे रोजी सकाळी जवळपास साडेआठ वाजता आम्ही नेहमीप्रमाणे चहा घेऊन अच्छन मौसीच्या खोलीत गेलो. अम्मी खोली झाडत होती आणि काम करता करता मौसीशी गप्पा मारत होती. मीसुद्धा चहाचा कप घेऊन तिथेच उभा होतो. बोलता-बोलता मौसी परसापूर म्हणाल्या. मी त्यांच्या तोंडून परसापूर शब्द पहिल्यांदाच ऐकत होतो. मी लगेच गुगलवर शोधलं. मला कळालं की हे एका गावाचं नाव आहे आणि ते महाराष्ट्रातल्या अमरावती जिल्ह्यात आहे."

मग इसरार यांनी प्रयत्न केला आणि त्यांचं परसापूरच्या कनिष्का ऑनलाईन संस्थेच्या अभिषेक यांच्याशी फोनवरून बोलणं झालं. त्यांनी अभिषेक यांना अच्छन मौसीविषयी...


इथल्या सरकारी दवाखान्यात 15 सप्टेंबरला या बाळाचा जन्म झाला होता. हे बाळ दोन दिवसांतच दगावल्याची माहिती या कुटुंबीयांच्या शेजाऱ्यांनी बीबीसीला दिली. "चार पायांसोबतच दोन लिंग असल्याने ते शी-शू करू शकत नव्हतं," अशी माहिती त्यांनी दिली. संबंधित आईचे सोनोग्राफी रिपोर्ट नॉर्मल होते, असंही त्यांनी सांगितलं.

आजार की आश्चर्य?

भारतात अशा बाळांना वेगवेगळ्या पद्धतीने बघितलं जातं. कुणी त्यांना शुभ मानतात कुणी अशुभ, तर कुणी त्याला दैवी मानतात. मात्र अशा बाळांचा जन्म खरंच काही दैवी प्रकार आहे की हा आजार आहे?

मॅक्स हॉस्पिटलचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. कपिल विद्यार्थी म्हणतात की यात काहीच आश्चर्य नाही.

खरंतर अशा घटना या जुळ्या मुलांशी संबंधित असतात. आईच्या गर्भात बीज आल्यानंतर अनेक समस्या उद्भवू शकतात. गर्भात जर जुळी मुलं असतील आणि ती पूर्ण विकसित होऊ शकली नाही, तर अशा समस्या निर्माण होतात.

"अशा प्रकारांमध्ये स्त्रीबीजाचा जेवढा भाग जोडलेला असतो तेवढा विकसित न होता उर्वरित भागाची वाढ होते आणि शरीराचे इतर अवयव तयार होतात. म्हणजेच स्त्रीबीज पूर्णपणे वेगळं झालं नाही तर बाळ जन्मल्यावर त्यांचे काही अवयव जोडल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े गेलेले असू शकतात."

ते म्हणतात, "आईच्या गर्भात एका स्त्रीबीजीचे दोन पूर्णपणे वेगळे भाग झाले तर जुळी मुलं होतात. आणि जर स्त्रीबीज पूर्ण विभाजित नाही झालं तर दोन प्रकारची जुळी मुलं होऊ शकतात."

दोन प्रकारची जुळी मुलं

मॅक्स हॉस्पिटलचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. पी. धर्मेंद्र म्हणतात की गोरखपूरमध्ये जन्माला आलेलं बाळ हे 'पॅरासेटिक ट्विन' आहे. सोप्या शब्दात समजून सांगताना डॉ. धर्मेंद्र म्हणतात, "जुळी मुलं होणार होती. मात्र काही कारणांमुळे त्यांची पूर्ण वाढ होऊ शकली नाही. त्यांच्या शरीरातील काही अवयवांचीच पूर्ण वाढ झाली. अशाप्रकारे पूर्ण वाढ न झाल्यमुळे एकाच बाळाचे जास्तीचे अवयव बनले."

याच पद्धतीचे 'कन्जाइंड ट्विन'सुद्धा असतात. अशा बाळांची वाढ तर पूर्ण होते. मात्र त्यांच्या शरीरातला एक भाग किंवा काही भाग जोडलेला असतो.

दोन्ही प्रकारच्या जुळ्या बाळांमध्ये ऑपरेशन करून त्यांना वेगळं करावं लागतं.

बाळांच्या शरीराच्या खालचा भाग जोडला गेला असेल तर ऑपरेशनने तो वेगळा करता येतो. पण पाठीच्या कण्याचा भाग जोडला असेल तर मात्र  ही शस्त्रक्रिया कठीण असते, असं ते सांगतात.

यावर उपचार काय?

आईच्या गर्भात असं बाळं वाढत असेल तर त्याची आधीच माहिती मिळू शकते आणि आईवडिलांची इच्छा असेल तर गर्भपातही केला जाऊ शकतो.

डॉक्टर सांगतात, गर्भधारणेच्या चौथ्या किंवा पाचव्या महिन्यात केलेल्या सोनोग्राफीमध्ये बाळ कसं आहे, हे कळतं.

डॉ. धर्मेंद्र सांगतात की अशा प्रकारांमध्ये आणखी एक पद्धत वापरली जाते.

ते म्हणतात, "आईच्या गर्भात एकापेक्षा जास्त भ्रूण असतील आणि त्यातील एकाची योग्य वाढ होत नसेल तर एक उपाय करता येतो. जे भ्रूण वाढत नाही त्याची वाढ इंजेक्शनने थांबवता येते. त्यामुळे जे भ्रूण चांगलं वाढतं आहे त्याला आईकडून चांगलं पोषण मिळते. आईकडून मिळणारं पोषण सर्व बाळांमध्ये विभागलं जातं आणि कोणतंच बाळ पूर्णपणे विकसित होऊ शकत नाही, म्हणून ही दक्षता घ्यावी लागते."

जुळी मुलं होण्याची कारणं

बालरोगतज्ज्ञ डॉ. धर्मेंद्र यांना वाटतं की IVFमुळे (इन व्हिट्रो फर्टिलायझेशन IVF) जुळी मुलं होण्याचं प्रमाण वाढलं आहे.

ते म्हणतात, "IVFमुळे आईच्या गर्भात एकापेक्षा जास्त भ्रूण सोडलेली असतात. ज्यामुळे जुळी मुलं होण्याचं प्रमाण वाढलं आहे."

IVFमध्ये स्त्रीबीज आणि शुक्राणू यांचं मिलन प्रयोगशाळेत केलं जातं. यातून तयार झालेलं भ्रूण आईच्या गर्भात सोडलं जातं.

मात्र डॉ....


इथिओपियातील या विद्यार्थिनीची कहाणी प्रचंड शोकात्म आहे.

एक सैनिक तिच्यावर बलात्कार करण्याच्या प्रयत्नात होता, तेव्हा स्वतःला वाचवण्याच्या खटपटीमध्ये तिला स्वतःचा हात गमवावा लागला, असं या विद्यार्थिनीने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. तिच्या आजोबांवर स्वतःच्या नातीशी शारीरिक संबंध ठेवण्यासाठी सक्ती केली गेली.

या विद्यार्थिनीचं वय साधारण 18 वर्षं आहे. तिचं नाव आम्ही इथे नोंदवत नाही आहोत. गेले दोन महिने ती इथिओपियाच्या उत्तरेतील टिग्रे प्रांतामध्ये एका रुग्णालयात उपचार घेते आहे. हळूहळू तिची तब्येत सुधारतेय.

टिग्रेमधील संघर्षाची सुरुवात नोव्हेंबर 2020मध्ये झाली. या प्रांतातील सत्तारूढ टीपीएलएफ या पक्षाला हटवण्यासाठी देशाचे पंतप्रधान अबी अहमद यांनी आक्रमक मोहीम सुरू केली. त्यानंतर टीपीएलएफच्या कार्यकर्त्यांनी सरकारी सैन्याचे तळ काबीज केले. ट्रिगेमध्ये सुरू झालेल्या या संघर्षामध्ये या 18 वर्षीय विद्यार्थिनीसह इतर अनेक विद्यार्थी-विद्यार्थिनींची स्वप्नं होरपळून गेली.

यातील बहुतांश मुलंमुली आपल्या गावातील दुसऱ्या लोकांसह डोंगराळ भागांकडे पळून गेली. यानंतर अबी अहमद यांनी टिग्रेची राजधानी मेकेल ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ताब्यात घेऊन आपल्या विजयाची घोषणा केली. सरकारी सैन्याने 29 नोव्हेंबरला इथे वर्चस्व प्रस्थापित केलं.

दरम्यान, टीपीएलएफच्या ज्या कार्यकर्त्यांनी शरण यायला नकार दिला, त्यांना लक्ष्य करणारी मोहीम सैन्यदलांनी उघडली. या मोहिमेमध्ये टिग्रेतील रहिवाशांच्या मानवाधिकारांचा भंग करणाऱ्या अनेक घटनाही समोर आल्या. परंतु, सरकारी अधिकारी हे आरोप फेटाळून लावतात.

वर उल्लेख आलेली शालेय विद्यार्थिनी आणि तिचे आजोबा अजूनही गावातील आपल्या घरात राहतात. त्यांचं घर अबीय अदी गावामध्ये आहे. हे गाव मेकेलच्या पश्चिमेला सुमारे 96 किलोमीटरांवर आहे. तिथून ते हलूही शकले नाहीत, कारण कुठेही दूर जाण्यासाठी प्रवास करणं अवघड होतं.

तीन डिसेंबर रोजी घडलेल्या घटनेबद्दल ही किशोरवयीन मुलगी म्हणाली- इथिओपियाई सैन्याचा गणवेश घातलेला एक सैनिक त्यांच्या घरात घुसला. तो सतत टिग्रेमधील बंडखोरांबद्दल प्रश्न विचारत होतो. यानंतर सैनिकाने त्यांच्या घराची छाननी केली आणि घरात कोणी सापडलं नाही तेव्हा या मुलीला पलंगावर झोपायचा आदेश दिला. त्यानंतर त्याने चारही दिशांना गोळीबार सुरू केला.

ही मुलगी सांगते, "त्याने माझ्या आजोबांना माझ्याशी शारीरिक जवळीक करायला सांगितली. हे ऐकल्यावर माझे आजोबा चिडले आणि त्या दोघांमध्ये भांडण झालं."

"तो सैनिक माझ्या म्हाताऱ्या आजोबांना घेऊन खोलीबाहेर गेला आणि त्यांच्या खांद्यावर गोळी मारली. एक गोळी मांडीवर मारली. थोड्या वेळाने तो परत आला तेव्हा त्याने मला सांगितलं की, माझ्या आजोबांना त्याने मारून टाकलंय."

"आता मला कोणीही वाचवू शकणार नाही, असंही तो म्हणाला. मग त्याने मला कपडे काढायला सांगितले. मी वारंवार त्याची करुणा भाकत होते. पण तो नुसता मला मारतच राहिला."

एक-दोन मिनिटं हा झगडा सुरू राहिला. पण शेवटी तो सैनिक एवढा चिडला की त्याने या विद्यार्थिनीवर गोळी झाडली.

ती पुढे सांगते, "त्याने माझ्या उजव्या हातावर तीन गोळ्या मारल्या. माझ्या पायावरही तीन गोळ्या मारल्या. मग बाहेरून गोळीबाराचा आवाज आला तेव्हा तो निघून गेला."

"नशिबाने आजोबा जिवंत होते. पण त्यांची अवस्थाही बिकट होती, ते बेशुद्ध पडलेले होते."

न्याय नाही

या विद्यार्थिनीचा काळीज हेलावून टाकणारा अनुभव प्रकाशात आल्यानंतर टिग्रे संघर्षामधील कथित लैंगिक हिंसेबद्दल चिंता व्यक्त केली जाते आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या लैंगिक हिंसाचारासंदर्भातील दूत प्रमिला पट्टन यांनीही चिंता व्यक्त केली...


इथियोपिया इथं विमान कोसळल्यानंतर मदतकार्य राबवण्यात येत आहे.

हा अपघात स्थानिक वेळेनुसार रविवारी सकाळी 8.44 वाजता झाला. मृतांत 32 केनियन, 18 कॅनडेयिन, 8 अमेरिकन, 4 भारतीय आणि 6 ब्रिटिश नागरिकांचा समावेश आहे.

इथोपियन एअरलाइन्सचं बोइंग 737 Max 8 हे विमान इथियोपियाची राजधानी आदिस अबाबाहून केनियाची राजधानी नैरोबीकडं जात होतं. त्यावेळी राजधानीपासून 60 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या बिशोफ्टू या शहरानजीक हे विमान कोसळलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अपघात झालेलं इथियोपिया बोइंग 737 विमान हे अगदी नवीन होतं. विमान कंपनीनं ते विमान 4 महिन्यांपूर्वीच घेतलं होतं.

हवाई वाहतूक तज्ज्ञ अलेक्स माकेराश यांच्या मते विमानानं उड्डाण घेतल्यावर 6 मिनिटानंतर रडारवरून गायब झालं.

इथियोपियन एअरलाइन्सचे विमान कोसळल्यावर सर्व प्रश्नांचा रोख अमेरिकन विमान निर्मिती कंपनी बोइंगकडे वळला आहे. गेल्या पाच महिन्यांमधील विमान अपघाताची ही दुसरी घटना आहे.

कसा झाला अपघात?

इथियोपियन एअरलाइन्सने याबाबत सांगितलं, स्थानिक वेळेनुसार सकाळी 8.44 मिनिटांनी हे विमान कोसळले. अदिस अबाबा इथून सुटल्यावर केवळ 6 मिनिटांनी विमान कोसळले. रा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जधानीपासून आग्नेयेस 60 किमी अंतरावरील बिशोफ्तू गावाजवळ या विमानाला अपघात झाला. तसेच वैमानिकाने काही अडचणी कळवल्या होत्या आणि अदिस अबाबाला माघारी येण्याची परवानगी मागितली होती असंही या विमान कंपनीने सांगितलं आहे.

विमान अपघाताच्या कारणांचा विचार आता सुरू झाला आहे. याबाबत विमान कंपनीचे CEO तेवोल्ड गेब्रामरियम यांनी माध्यमांशी बोलता सांगितलं, "अशा स्थितीत कोणतीच शक्यता आम्ही नाकारू शकत नाही."

इथे दृश्यता ही चांगली होती, असं सांगण्यात येत असून पण विमानाची व्हर्टिकल स्पीड अस्थिर होता, असं एअर ट्रॅफिक मॉनिटरने सांगितलं. वरिष्ठ कॅप्टन यारेद गेटाचेव असं वैमानिकाचं नाव होतं. त्यांना विमान उडवण्याचा 8,000 तासांचा अनुभव होता, असं विमान कंपनीने स्पष्ट केलं आहे.

काय माहिती उपलब्ध आहे?

हा अपघात कसा घडला, याची माहिती उपलब्ध नाही. पण वैमानिकाने काही समस्या उद्भवल्याची माहिती दिली होती आणि राजधानीकडे परतावं लागेल, असं म्हटलं होतं. इथियोपियन एअरलाईन्सचे सीईओ टेवोल्ड जेब्रेमारियम यांनी सांगितलं की, "या क्षणी आपण कोणतीही शक्यता नाकारता येत नाही. आंतरराष्ट्रीय नियमांनाचा विचार करता तपास पूर्ण होईपर्यंत कोणताही निष्कर्ष काढता येणार नाही."

Flightradar24ने दिलेल्या माहितीनुसार या विमानाची व्हिजिब्लिटी योग्य होती, पण व्हर्टिकल स्पीड अस्थिर होती.

या विमानाचे वैमानिक वरिष्ठ कॅप्टन यारेड गेटास्चिव कुशल वैमानिक होते, असं सांगण्यात आलं.

इथियोपिया, बोईंगचे तज्ज्ञ, यूएस नॅशनल ट्रान्सपोर्टेशन सेफ्टी बोर्ड अपघाताबद्दल तपास करेल.

बोइंगवर प्रश्नचिन्ह

737 Max-8 हे विमान इतर विमानांच्या तुलनेत नवे आहे. 2017 मध्ये या विमानांनी व्यावसायीक उड्डाणांना सुरूवात केली. इथियोपियन एअरलाइन्सने आपल्या ताफ्यात 30 विमानांची वाढ केली होती. त्यामध्ये 6 विमाने 737 Max-8 प्रकारची होती. कोसळलेले विमान याच 6 विमानांमधील होते. 4 फेब्रुवारी रोजी या विमानाच्या देखरेखीची सर्व तपासणी झाली होती असं ट्वीट या विमानकंपनीनं केलं आहे.

या अपघातामुळं तीव्र दुःख झाल्याचं बोइंग कंपनीनं म्हटलं असून तांत्रिक मदतीसाठी एक टीम पाठवत असल्याचं स्पष्ट केलं.

या विमानाची लांबी 39.52 मीटर होती तर पंखांचा विस्तार 35.9 मीटर होता. या विमानाची आसनक्षमता 210 इतकी होती. यात LEAP-1B इंजिन वापरण्यात येतं.

दरम्यान चीन, इंडोनेशिया यांनी या मॉडेलच्या विमानांचं उड्डाण थांबवलं आहे. तर...


इथियोपिया म्हटलं, की तुमच्या नजरेसमोर काय येतं? एक प्राचीन संस्कृती, कॉफीचा शोध लागला तो देश आणि जगातलं कुठलंही मॅरेथॉन जिंकणारे धावपटू असं उत्तर अनेकजण देतील. पण पूर्व आफ्रिकेतला हा देश एक प्रादेशिक सत्ता आणि व्यापाराचं मोठं केंद्रही आहे.

सध्या मात्र हा देश चर्चेत आहे, तो तिथल्या अंतर्गत संघर्षामुळे. या संघर्षाच्या दोन टोकांशी आहेत इथियोपियाचे पंतप्रधान अ‍ॅबी अहमद अली आणि तिग्रेमधली तिग्रे पिपल्स लिबरेशन फ्रंट ही संघटना.

 इथियोपियात नेमकं काय होत आहे, सगळं जग या संघर्षावर का नजर ठेवून आहे आणि भारतासाठी तिथली शांतता महत्त्वाची का आहे?

नोबेल पुरस्कार ते यादवी युद्धाचं सावट

अ‍ॅबी अहमद अली 2018 साली इथियोपियाचे पंतप्रधान बनले, तेव्हापासूनच त्यांनी शेजारील देश एरिट्रियाशी इथियोपियाचे संबंध सुधारण्यावर भर दिला. परिणामी दोन्ही देशांमधला वीस वर्षांपासूनचा संघर्ष मिटवण्यात त्यांना यश आलं. याच कामगिरीसाठी अ‍ॅबी अहमद यांना 2019 साली नोबेल शांतता पुरस्कारानं गौरवण्यात आलं होतं.

अ‍ॅबी अहमद अली

फक्त एरिट्रियाच नाही, तर या प्रदेशातल्या आंतरराष्ट्रीय संबंधांमध्ये इथियोपिया तेव्हापासून इथिय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोपियाचं महत्त्व वाढलं आहे.

देशांतर्गत वेगवेगळ्या गटांमधले संघर्ष मिटवण्यासाठीही अ‍ॅबी अहमद यांनी काही राजकीय सुधारणा आणल्या. पण काही गटांनी त्याला विरोध केला आहे. याच विरोधाची परिणती तिग्रेमधल्या सशस्त्र संघर्षात झाली आहे.

तिग्रे संकट काय आहे?

इथियोपियात संघराज्य पद्धतीची व्यवस्था आहे, आणि त्या अंतर्गत देशातले महत्त्वाचे समुदाय त्यांच्या स्वतःच्या प्रांतांचा कारभार पाहतात.

तिग्रे हा इथियोपियाच्या उत्तर भागातला प्रांत असून, तिथे तिग्रे पीपल्स लिबरेशन फ्रंट (TPLF) या संघटनेची सत्ता आहे. 2018 साली ओमाहा समुदायाचे अ‍ॅबी अहमद पंतप्रधान होईपर्यंत इथियोपियाच्या केंद्र सरकारमध्ये आणि सैन्यातही काळ TPLFचं वर्चस्व होतं.

पण अ‍ॅबींनी आणलेल्या बदलांचा या संघटनेवरही परिणाम झाला. त्यात तिग्रेमधल्या निवडणुकीवरून निर्माण झालेल्या मतभेदांची भर पडली.

अ‍ॅबी अहमद ज्या आघाडीचं नेतृत्व करतात, ती पाच वर्ष सत्तेत असून, देशात यंदा ऑगस्टमध्ये सार्वत्रिक निवडणुका होणार होत्या. पण कोव्हिडच्या साथीचं कारण देत, अ‍ॅबी अहमद यांनी देशातल्या सगळ्या निवडणुका पुढे ढकलल्या.

तिग्रे संकट

पण अहमद यांचा कार्यकाल संपला असल्याची भूमिका TPLF नं घेतली आणि त्यांचा निर्णय झुगारत सप्टेंबर महिन्यात तिग्रे प्रांतात स्थानिक निवडणुका घेण्यात आल्या.

त्यानंतर अ‍ॅबींनी तिग्रे प्रांतात सैन्य कारवाईचे आदेश दिले. केंद्रीय सैन्यदलाच्या एका तळावरील कथित हल्ल्यासाठी TPLF जबाबदार असल्याचा आरोप करत त्यांनी ही कारवाई सुरू केली, पण त्यासाठी कुठले पुरावे दिलेले नाहीत.

आतापर्यंत काय काय घडलं?

4 नोव्हेंबर रोजी तिग्रे प्रांतात आणीबाणी जाहीर करण्यात आली. इंटरनेट आणि फोन लाईन्स बंद करण्यात आल्या आणि बाकीच्या राज्यांशी तिग्रेला जोडणारे रस्ते बंद करण्यात आले.

या लष्करी कारवाईचा आता अखेरचा टप्पा सुरू झाल्यांचं अ‍ॅबींनी जाहीर केलं आहे तिग्रे प्रांताची राजधानी मेकेल केंद्रीय फौजांच्या ताब्यात आल्याचा दावा केला आहे. तसंच कुठलं नुकसान टाळण्यासाठी शहरातल्या पाच लाख रहिवाशांना घरातच थांबण्याची विनंती केली आहे.

इथिओपियात आंदोलनं सुरू आहेत.

दुसरीकडे तिग्रे पीपल्स लिबरेशन फ्रंट (TPLF) या स्थानिक संघटनेनं सरकारविरुद्ध शेवटपर्यंत लढा देण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे.

तिग्रे प्रांतावर केंद्रसरकारचं नियंत्रण मिळवण्यासाठी अ‍ॅबींनी कारवाई सुरू केलेली असून, त्याचा परिणाम...


इथून दोन किलोमीटर दूर नक्षलग्रस्त गडचिरोली जिल्ह्यातल्या वडसा गावावर दुःखाचं सावट आहे. याच गावात प्रमोद भोयर यांचं घर आहे. घरात बरीच गर्दी जमलीय.

1992च्या सप्टेंबर महिन्यातही कुरखेडामध्ये नक्षलवाद्यांनी अशाच प्रकारचा एक स्फोट घडवून आणला होता. त्या स्फोटात या गावाने प्रदीप भोयर यांना गमावलं होतं.

प्रदीप महाराष्ट्र पोलिसात शिपाई होते आणि प्रमोदसुद्धा.

2 वर्षांपूर्वी झालं होतं लग्न

योगायोग म्हणजे प्रदीप हे प्रमोद यांचे काका होते. ही करुण कथा इथंच संपत नाही. प्रमोद यांच्या कुटुंबात दोन वर्षांपासून एकामागोमाग एक मृत्यू होत आहेत. आधी त्यांचे वडील महादेवजी आणि त्यानंतर भाऊ रवींद्र यांचा मृत्यू झाला.

प्रमोद यांचं दोन वर्षांपूर्वीच लग्न झालं होतं. तीन महिन्यांपूर्वी त्यांना जुळी मुलं झाली. पण, त्यातलं एक बाळ जन्मताच दगावलं.

1 मे रोजी ते नेहमीप्रमाणे घरून कामावर जायला निघाले. मात्र, यानंतर ते घरी कधीच परत येणार नाहीत, याची त्यांना कल्पनाही नव्हती.

प्रमोद भोयर यांची पत्नी.

गुरूवारी त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यादिवशी वडसा गावातल्या शोकाकुल गावकऱ्यांनी आपली सर्व ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दुकानं बंद ठेवली आणि अंत्यदर्शनासाठी गर्दी केली.

घरी प्रमोद यांच्या आईवर तर दुःखाचा डोंगर कोसळलाय. आधी पती आणि त्यानंतर दोन तरणीताठी पोरं गमावल्याचं दुःख आता त्यांच्या सहनशक्तीच्या पलीकडे गेलंय.

त्यांना काही विचारण्याची माझीही हिम्मत झाली नाही. काही वेळाने स्वतःला थोडं सावरून त्या म्हणाल्या, "आता आमचं काय होणार? आमच्या घरात आता कुणीच कमावणारं नाही."

आत स्वयंपाकघरात प्रमोदच्या पत्नीला शेजारपाजारच्या बायकांनी गराडा घातला होता. त्या त्यांना धीर देत होत्या. त्यांच्या मांडीतलं तीन महिन्यांचं बाळही मोठमोठ्याने रडत होतं. त्यांना राहून राहून चक्कर येत होती.

...मग चूक कुणाची?

घरी प्रमोद यांचे मित्रही आले होते. ते सांगत होते, "आदल्या दिवशीच आम्ही प्रमोदला म्हटलं होतं, पम्या बरेच दिवस झाले तू सुट्टी घेतलेली नाही. आता महिनाभराची सुट्टी घे. दुसऱ्या दिवशी रजेचा अर्ज करणार असल्याचं तो म्हणाला होता. पण, आमचा पम्या आता कधीच परत येणार नाही. त्याने या जगातूनच कायमची सुटी घेतलीय."

प्रमोद भोयर यांचे मित्र.

विजय मेश्राम प्रमोद यांचे भावोजी आहेत आणि जवळच राहतात. घाटावर ते आणि प्रमोदच्या गल्लीतली मंडळी जमली आहेत. ते एकमेकांशी बोलत आहेत.

पोलीस महासंचालकांच्या वक्तव्यावर तिथे चर्चा सुरू होती. पोलिसांकडून चूक झाल्याची कबुली त्यांनी दिली होती.

नेहमी पोलीस शिपाईच नक्षलवाद्यांचं टार्गेट का ठरतात? मोठे अधिकारी का नाही, असा प्रश्न ही मंडळी विचारत होती.

बीबीसीशी बोलताना मेश्राम म्हणाले की कुरखेडामध्ये नक्षलवादी मोठी कारवाई करण्याच्या तयारीत असल्याची माहिती डीसीपींना मिळाली होती. "अशी गुप्त माहिती मिळूनही इतक्या मोठ्या संख्येने शिपायांना गाड्यांमध्ये कोंबून का पाठवण्यात आलं?", असा प्रश्न ते विचारतात.

असा घडला हल्ला

ज्या ठिकाणांवर भूसुरंग पेरले असण्याची शक्यता असते त्या ठिकाणावरून पोलिसांना गाड्यांमध्ये बसून जाण्यास मनाई असते, असं स्थानिकांनीही सांगितलं. मात्र, गडचिरोलीतल्या वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांनी जवानांना कोणतीच सूचना दिलेली नव्हती, असे आरोप होत आहेत.

एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याविषयी ते सांगत होते की जवानांना एका गाडीत कोंबून पाठवल्यानंतर ते अधिकारी स्वतः एका खाजगी वाहनातून गेले.

गडचिरोलीला लागून असलेल्या छत्तीसगढमधल्या कांकेर जिल्ह्यातल्या 'काउंटर टेरेरिजम अँड जंगल वॉरफेअर कॉलेज'चे संचालक ब्रिगेडियर बी. के. पोवार यांनी...


इथे दाखल करण्यात आलेल्या रुग्णांचं म्हणणं आहे की 12 एप्रिलआधी कोरोनाग्रस्त सर्व रुग्णांना एकाच वॉर्डमध्ये ठेवलं होतं. मात्र, आता हिंदू आणि मुस्लीम रुग्णांना वेगवेगळ्या वॉर्डमध्ये पाठवण्यात आलं आहे.

 या हॉस्पिटलच्या C4 वॉर्डात आता केवळ मुस्लीम रुग्णं आहेत. मात्र, 12 एप्रिलआधी आलेल्या सर्व रुग्णांना A4 वॉर्डमध्ये ठेवलं होतं, असं इथं दाखल करण्यात आलेल्या एका 19 वर्षीय रुग्णानं सांगितलं

तर, 12 एप्रिलच्या रात्री मुस्लिम रुग्णांना दुसऱ्या वॉर्डात अधिक चांगल्या सोयी असल्याचं सांगत तिकडे शिफ्ट व्हायला सांगितलं. मात्र, हिंदू रुग्णांना तिथेच ठेवलं, असं दुसऱ्या एका रुग्णानं बीबीसीशी फोनवर माहिती देताना सांगितलं.

C4 वॉर्डमधल्या एका रुग्णाने फोनवरून बोलताना सांगितलं की त्यांनी आणि इतरही काही रुग्णांनी याचं कारण विचारलं. मात्र, समाधानकारक उत्तर मिळालं नाही.

C4 वॉर्डमध्ये एकही हिंदू रुग्ण नव्हता. त्यामुळे हा निर्णय धर्माच्या आधारावर घेण्यात आल्याचं आपल्याला नंतर कळल्याचं या रुग्णांचं म्हणणं आहे.

याच वॉर्डातल्या आणखी एका रुग्णाने बीबीसीला सांगितलं, "संपूर्ण C4 वॉर्डात केवळ मुस्लीम रुग्ण आहेत.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

"

मात्र, अहमदाबाद सिव्हिल हॉस्पिटलचे मेडिकल सुप्रिटेंडंट डॉ. जी. एच. राठोड यांनी धर्माच्या आधारावर रुग्णांना वेगळं ठेवण्यात आल्याच्या बातमीचं खंडन केलं आहे. उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांनी रुग्णांच्या आरोग्याची स्थिती बघून हा निर्णय घेतल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

याआधी डॉ. राठोड यांनी इंडियन एक्सप्रेस वृत्तपत्राला एक मुलाखत दिली होती. त्यात ते म्हणाले आहेत की सरकारी आदेशानंतर हिंदू-मुस्लीम वॉर्ड बनवण्यात आले आहेत.

मुस्लिम कार्यकर्ते दानिश कुरैशी यांनी हॉस्पिटलमध्ये दाखल असलेल्या त्यांच्या एका मित्राने दिलेल्या माहितीच्या आधारे सांगितलं की हॉस्पिटलमधल्या काही हिंदू रुग्णांनी आरोग्य कर्मचाऱ्यांकडे तक्रार केली होती की त्यांना मुस्लीम रुग्णांसोबत राहाणं सुरक्षित (कम्फर्टेबल) वाटत नाही.

आणखी एक मुस्लीम नेते इकराम मिर्जा यांनी सांगितलं की असं होण्यामागचं कारण म्हणजे, 'लोकांना आमच्यासोबत रहायचं नाही आणि सरकार अशा घटनाविरोधी आणि लोकशाहीविरोधी मार्गाने लोकांना वेगळं करून त्यांची बाजू घेत आहे.'

डॉ. राठोड यांनी मात्र, हे आरोप बिनबुडाचे असल्याचं म्हटलं आहे. गुजरात सरकारच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभागानेही त्यांच्या ट्वीटर हँडलवरून अशाप्रकारचे वृत्त निराधार आणि गोंधळ माजवणारे असल्याचं म्हटलं आहे.

ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे, "रुग्णांना डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार त्यांच्या आरोग्याची स्थिती, लक्षणं आणि वयाच्या आधारे वेगवेगळ्या वॉर्डांमध्ये ठेवलेलं आहे."

गुजरातचे आरोग्य मंत्री किशोर कणानी यांनी बीबीसीला सांगितलं की रुग्णांना कुठे ठेवायचं हे डॉक्टर ठरवतात.

ते म्हणाले, "धर्माच्या आधारे रुग्णांना वेगवेगळं ठेवा, असा कुठलाही आदेश सरकारने दिलेला नाही. मात्र, डॉक्टर असं करत असतील तर ते त्यांच्या गरजेनुसार करत असतील."

त्यांना जेव्हा हे विचारलं की, डॉक्टर धर्माच्या आधारावर रुग्णांना वेगळं करू शकतात का, यावर त्यांनी प्रतिप्रश्न केला, "तुम्ही कोरोना विषाणुचा सामना करणाऱ्या लोकांसोबत आहात की नाही? तुम्ही अशा मुद्द्यांकडे लक्ष न देता लोकांना त्यांची कामं करू दिली पाहिजे."

गुजरात सरकारने अहमदाबाद सिव्हिल हॉस्पिटलला कोव्हिड-19 आजारासाठी नोडल हॉस्पिटल घोषित केलं आहे. या हॉस्पिटलमध्ये 1200 बेड आहेत. हे नवीन हॉस्पिटल कोरोना रुग्णांसाठी राखीव आहे.

अहमदाबाद सिव्हिल हॉस्पिटल आणि सरदार वल्लभभाई पटेल वी. एस. हॉस्पिटलमध्ये अनेक रुग्ण मुस्लीम...


इथे लोक Monday Blues चं Shining Monday करण्याचा प्रयत्न करत आहेत, तेही चक्क सोमवारी सुट्टी देऊन. तुम्ही म्हणाल काय मस्करी करता राव?

पण नाही. हे खरंय!

जपानच्या सरकारने कर्मचाऱ्यांना महिन्यातल्या एका सोमवारी सुट्टी घेण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. Shining Monday या योजनेखाली अर्थमंत्रालयाने ओव्हरटाईमची वेळ कमी करून वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्याचं संतुलन राखण्याच्या दिशेनं हे पाऊल उचललं आहे.

Shining Monday हा मागच्या वर्षीच्या Premium Friday या योजनेचाच पुढचा भाग आहे. Premium Friday या उपक्रमाअंतर्गत प्रत्येक महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी दुपारी 3 वाजेपर्यंतच काम करण्याची मुभा होती, जेणेकरून नंतरचा वेळात लोक फिरायला, खरेदी करायला जाऊ शकतील.

ग्राहकांनी जास्तीत जास्त खरेदी करावी, हा या उपक्रमामागचा आणखी एक हेतू होता.

प्रायोगिक पुरावा

मंत्रालयाने केलेला हा प्रयोग त्यांच्याच एका प्रयोगातून समोर आला आहे. हा प्रयोग 27 जुलैला करण्यात आला होता. या दिवशी 30%  कर्मचाऱ्यांना सोमवारी सकाळी सुट्टी घ्यायला सांगितलं. त्यातून समोर आलेल्या निष्कर्षातून ही योजना सरकार कॉर्पोर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेट कंपन्यांसमोर ठेवणार आहे.

पण Premium Friday सारखंच Shining Monday ही योजनासुद्धा पर्यायी असणार आहे. म्हणजे ती राबवायची की नाही, हे कंपन्यांना ठरवायचं आहे.

शुक्रवारी आणि सोमवारी सुट्टी दिली तर लोकांच्या खरेदी करण्याच्या प्रमाणात वाढ होईल अशी सरकारला आशा आहे.

अर्थमंत्रालयाच्या मते Premium Friday या संकल्पनेला आधी थंड प्रतिसाद मिळाला होता. अनेक दुकानदारांनी आणि हॉटेल व्यावसायिकांनी काही विशेष योजना जाहीर केल्या होत्या. आणि फक्त 11% कर्मचाऱ्यांनीच या योजनांचा लाभ घेतला होता.

त्याचं स्पष्टीकरण देताना असं सांगण्यात आलं की महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी सगळ्या कंपन्यांवर प्रचंड दबाव असतो, कारण काही अकाउंट्स आणि प्रोजेक्ट्स त्यांना बंद करायचे असतात.

Shining Monday मुळे मात्र पुढील सोमवारी सुट्टी घेता येईल. त्यामुळे हा दबाव कदाचित कमी होईल, अशी आशा आहे.

कामाचा ताण

सार्वजनिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांमुळे कामाचा आठवडा कमी करण्याची मोहीम सुरू करण्यात आली आहे. 2016 मध्ये 10,000 कर्मचाऱ्यांचं सर्वेक्षण करण्यात आलं होतं. त्यात असं लक्षात आलं 20 टक्क्यांपेक्षा जास्त लोक दर महिन्याला 80 तासांपेक्षा जास्त ओव्हरटाईम करतात.

20 टक्के जपानचे कर्मचारी एका महिन्यात 80 तास ओव्हरटाईम करतात.

1960च्या दशकात जपानमध्ये करोशी नावाचा एक प्रकार घडला होता. करोशी म्हणजे कामाच्या अतिताणामुळे होणारे मृत्यू. तासनतास काम केल्यामुळे मेंदू आणि हृदयावर पडणारा ताण ही यामागची मुख्य कारणं होती.

2017 या आर्थिक वर्षांत अतिकाम केल्यामुळे 236 जणांचा मृत्यू झाला आहे. याबरोबरच 208 मृत्यू आत्महत्येमुळे झाले.

मानसिक आजाराच्या समस्यांमुळे आत्महत्या करण्याच्या प्रकाराला करोशीसाटू असं म्हणतात. कामाच्या ठिकाणावरून या मृत्यूंचा तपास होऊ शकतो.

कमी वयात मृत्यू

तज्ज्ञांच्या मते ही आकडेवारी म्हणजे हिमनगाचं टोक आहे. दरवर्षी किमान 2,000 कुटुंब अशा प्रकारच्या मृत्यूनंतर नुकसानभरपाईची मागणी करतात.

2017 मध्ये Japanese National Institute of Occupational Safety and Health या संस्थेने केलेल्या एका अभ्यासात असं लक्षात आलं की आत्महत्या करणाऱ्यांचं वय 20 ते 29 होतं.

एका हायप्रोफाईल केसमध्ये 2015 मध्ये 24 वर्षीय मत्सुरी ताकाशाही या युवतीने स्वत:ला संपविलं. या घटनेच्या काही महिन्यापर्यंत तिने 100 तासाचा ओव्हरटाईम केला होता. ती डेंट्सू या अॅड कंपनीत काम...


इथे संचारबंदीसदृश स्थिती होती. निमलष्करी दलाच्या अनेक तुकड्या आणि वीसहून अधिक पोलीस ठाण्यांमधले पोलीस कर्मचारी इथे तैनात करण्यात आले होते.

याला कारणीभूत ठरली एका टू-व्हीलर पार्किंगवरून काही मुलांमध्ये झालेला वाद. या वादाला धार्मिक रंग मिळाला आणि परिसरात तणाव निर्माण झाला. त्याचदरम्यान एका मंदिरावर दगडफेकीची घटना घडली. त्यावरून बरंच राजकारणही झालं.

मंदिरावर झालेल्या दगडफेकीच्या घटनेनंतर बीबीसीने प्रत्यक्ष घटनास्थळी जाऊन एक बातमी केली होती. बीबीसीला आढळलं की एका घटनेने कशा प्रकारे या परिसरातल्या माणसा-माणसातलं अंतर वाढवलं.

लाल कुआँ बाजारातील 2 जुलै 2019 रोजीचं चित्र

या मंगळवारी मंदिराची डागडुजी आणि मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली होती. मात्र सोशल मीडियावर बऱ्याच अफवा उठत होत्या.

त्यामुळे आम्ही पुन्हा एकदा जुन्या दिल्लीचा दौरा केला. त्यावेळी स्थानिकांनी तिथली परिस्थिती सामंजस्याने सांभाळल्याचं आमच्या लक्षात आलं.

मंदिरात नवी सजावट

संध्याकाळच्या आरतीच्या आधी सुमारे पाच वाजता मूर्तींवरून पडदे हटवण्यात आले. मंदिरातले सगळे दरबार नव्याने सजवल्याचं स्थानिकांनी सांगितलं.

जवळपास ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

15 फूट रुंद 'गली दुर्गा मंदिरात' जाताच उजव्या भिंतीवर दुर्गा, शंकर आणि राम दरबारसह इतर हिंदू देवी-देवतांच्या मूर्ती आहेत आणि याच गल्लीत राहणाऱ्या लोकांच्या येण्या-जाण्याचा मार्ग आहे. निमलष्करी दलाचे अनेक जवान अजूनही इथे तैनात आहेत.

हे जवान 15 ऑगस्टपर्यंत इथेच तैनात असतील, असं बोललं जातंय.

मंदिरात नव्या मूर्ती आणताना दुर्गा मंदिर कमिटीचे सदस्य

'गली दुर्गा मंदिर' प्रामुख्याने हिंदू हलवायांची गल्ली आहे. इथे मोठमोठ्या कॅटरर्ससह रोजंदारीवर काम करणारे मजूरही राहतात.

ताराचंद सक्सेना (बिट्टू) या गल्लीचे प्रमुख आहेत आणि दुर्गा मंदिर ट्रस्टचे अध्यक्षसुद्धा. त्यांनीच मंदिर समितीतर्फे मंगळवारी जुनी दिल्ली परिसरात 'शोभा यात्रा' आयोजित केली होती आणि महाप्रसादाचं आयोजन केलं होतं.

ताराचंद सांगतात, "सगळं शांततेत पार पडल्याने गल्लीतले रहिवासी आनंदी आहेत. मंदिराची दुरुस्ती झाल्याने आम्ही समाधानी आहोत. अमन समितीच्या लोकांनी आमच्या सर्व कार्यक्रमांमध्ये भाग घेतल्याने आम्हाला आनंद झाला. आमच्याकडे जे लोक छोटी-मोठी कामं करतात, ते परिस्थिती सामान्य होण्याची आतुरतेने वाट बघत होते."

त्यांनी सांगितलं, "अनेक प्रकारच्या अफवा उठल्यामुळे बाहेरच्या लोकांसाठी ही घटना मोठी झाली. मीडियातल्या काही लोकांनी ही साफ खोटी बातमी दिली की मंदिरावर दगडफेक झाल्यानंतर जमावाने या गल्लीतल्या एका 17 वर्षांच्या हिंदू मुलाला उचलून नेलं. खरं म्हणजे तो मुलगा बेपत्ता होणं आणि पुन्हा घरी परतणं, याचा दगडफेकीशी काहीही संबंध नव्हता."

'मुस्लीम बांधवांनी वाटला महाप्रसाद'

गली दुर्गा मंदिरासमोर आहे गली चाबूक सवार. हा मुस्लीमबहुल परिसर आहे.

या गल्लीत राहणाऱ्या अनेकांचे फोटो शोभायात्रेनंतर सोशल मीडियावर 'एक जिंदा मिसाल' म्हणजेच 'जिवंत उदाहरण' या मथळ्याखाली व्हायरल होऊ लागले.

यातले एक आहेत 52 वर्षांचे अब्दुल बाकी. ते या मुस्लीम गल्लीचे 'सदर' (प्रमुख) आहेत. त्यांना 'पानवाले' या नावानंही ओळखतात. शोभायात्रेवेळी त्यांनी दुर्गा मंदिरासमोर प्याऊ उघडला होता.

सोशल मीडियावर त्यांचा जो फोटो व्हायरल झाला त्यात ते भाविकांना जेवण वाढताना दिसतात.

अब्दुल बाकी सांगतात, "शोभायात्रेत आम्हाला सहभागी करून घेण्यासाठी आमचे हिंदू बांधव आम्हाला घ्यायला आले होते. आम्हाला कळतं की झालेल्या प्रकारामुळे त्यांचं मन दुखावलं होतं. म्हणूनच अशावेळी सेवा करण्यापासून आम्ही स्वतःला रोखू शकलो...


इथेच अजित पवार यांनी काही आमदारांना महत्त्वाची चर्चा करण्यासाठी बोलावलंआणि इथूनच ते त्यांना राजभवनावर घेऊन गेले असा त्या आमदारांचा दावा आहे.

राजभवनावर शपथविधी पार पडताच त्यातले काही आमदार तडक राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांना भेटण्यासाठी गेले. त्यानंतर त्यातल्या 3 आमदारांना शरद पवार थेट पत्रकार परिषदेतच घेऊन आले. त्यातल्या डॉ. राजेंद्र शिंगणे यांनी घडलेला सगळा घटनाक्रम पत्रकारांसमोर उलगडून सांगितला.

या घटनाक्रमात धनंजय मुंडे यांचं नाव सातत्यानं येत राहिलं. मग शोध सुरू झाला तो धनंजय मुंडे कुठे आहेत याचा. प्रसारमाध्यमांमध्ये ते नॉट रिचेबल असल्याचं वृत्त आलं. त्यांच्याबरोबर काही आमदार असल्याच्याही चर्चा मीडियात सुरू झाल्या.

या नाट्यामध्ये त्यांनी नेमकी काय भूमिका बजावली असेल याची चर्चा सुरू झाली. गायब असलेल्या आमदारांच्या गाड्या धनंजय मुंडेंच्या बंगल्याच्या बाहेरच पार्क असल्यानं ते धनंजय मुंडे यांच्याच बरोबर आहेत असं बोललं जाऊ लागलं.  मात्र रविवारी मुंडे यांनी आपण राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्येच आहोत असं ट्वीट केलं आहे त्यामुळे या सर्व शक्यतांवर पडदा पडला असं म्हणता येईल.

संध्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याकाळी 5 पर्यंत धनंजय मुंडे यांच्याबाबत बऱ्याच वावड्या उठल्या. मात्र संध्याकाळी पाचनंतर अचानक ते मुंबईतल्या वाय. बी. चव्हाण सेंटरवर दाखल झाले. त्यावेळी इथे उपस्थित असलेल्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांनी त्यांच्याविरोधात घोषणाबाजी केली. त्यावेळी तिथं एवढी गर्दी होती की धक्काबुक्कीचं वातावरण निर्माण झालं होतं. त्यातून कशीतरी वाट काढत धनंजय मुंडे सेंटरच्या इमारतीत शिरले.

दरम्यानच्या काळात बीबीसी प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांनीसुद्धा धनंजय मुंडे यांच्याशी संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. त्यांचा फोन त्यावेळी नॉट रिचेबल होता. तसंच त्याच्या स्वीय सहाय्यकांकडून फोन कट केला जात होता.

धनंजय मुंडे यांची सक्रिय भूमिका?

पण खरंच धनंजय मुंडे यांनी या सर्व घडामोडींमध्ये काही भूमिका बजावली आहे का?

धनंजय मुंडे हे अजित पवार यांच्या जवळचे मानले जातात, त्यामुळे त्यांची यामध्ये भूमिका असण्याची शक्यता राजकीय विश्लेषक संजय मिस्कीन व्यक्त करतात.

ते सांगतात, "धनंजय मुंडे अजित पवार यांच्याजवळचे आहेत. त्यांच्याबरोबर अजित पवार यांनी सल्लामसल्लत केली असू शकते. किंवा त्यांना याची कल्पना असू शकते. कारण आमदार त्यांच्या घरी बोलावण्यात आले होते. घडामोडी घडल्यानंतर धनंजय मुंडे नॉट रिचेबल होते. ते कुठे आहेत याची चर्चा सुरु होती. ते अजित पवार यांच्यासोबतच आहेत असं म्हटलं जात होतं. एवढी मोठी प्रक्रिया सुरू असताना ते 5 वाजेपर्यंत गायब होते. त्यांचा बंगला वाय. बी. चव्हाण सेंटरपासून जवळच आहे. त्यामुळेच त्यांच्यावरची शंका अधोरेखित होत आहे."

शनिवारी धनंजय मुंडे यांनी केलेले ट्वीट

याच विषयावर फ्री प्रेस वृत्तपत्राचे राजकीय संपादक प्रमोद चुंचुवार सांगतात, "धनंजय मुंडे यांचे देवेंद्र फडणवीसांशी उत्तम संबंध आहेत. काही दिवसांपूर्वी अजित पवार आणि धनंजय मुंडे यांना वर्षा बंगल्यावर देवेंद्र फडणवीसांनी बोलावलं होतं. त्यावेळी रात्री दीड वाजता धनंजय मुंडे आणि अजित पवार हे दोघेही तिथं गेले होते."

"त्यामुळे या सर्व घडामोडींमध्ये त्यांचा रोल असेल हे नक्की. करण त्यांच्या बंगल्यातच सर्व लोकांना बोलावण्यात आलं होतं. ते अजित पवार यांचे कट्टर समर्थक मानले जातात," असं चुंचुवार पुढे सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज...


इनक्लोव्हतर्फे आयोजित उपक्रमातील एक दृश्य

भारताची लोकसंख्या अवाढव्य अशी आहे. या लोकसंख्येत विकलांग व्यक्ती बऱ्याच आहेत. मात्र घरातून बाहेर पडल्यानंतर साध्या साध्या गोष्टींमध्ये येणाऱ्या अडथळ्यांमुळे त्यांचं अस्तित्व जाणवतच नाही.

मनातलं सांगण्याकरता कोणाला दारुची आवश्यकता आहे?

राजधानी दिल्लीतल्या उच्चभ्रूंचा वावर असलेल्या 'किट्टी स्यू' नाइटक्लबमध्ये गमती गमतीत हा प्रश्न विचारण्यात आला.

थोड्याच वेळात अवघडलेपण दूर झालं आणि उपस्थित सगळ्यांनी मनमोकळेपणी आपल्या भावना व्यक्त केल्या. इंटरनेटवर आपण काय सर्फिंग करतो याची कबुली काही जणांनी दिली. काहींनी प्राण्यांचे आवाज काढून दाखवत नैपुण्याची झलक सादर केली.

थोड्याच वेळानंतर डीजेने ठेका वाढवला आणि बॉलीवूड तसंच इंग्रजी पॉप गाण्यांवर मंडळी थिरकू लागली. व्हीलचेअर आणि क्रचेस एरव्ही वावरताना अडथळा ठरतात पण इथे तसं झालं नाही. डान्स फ्लोअर सर्वांसाठी खुला होता.

इनक्लोव्ह अॅपची निर्मिती करणाऱ्या मंडळींचा सोशल स्पेस हा उपक्रम 'इन्क्लुसिव्ह लव्ह' या सूत्रावर आधारित आहे. विकलांग व्यक्तींसाठी हे अॅप तयार करण्यात आलं आहे. मात्र विकलांगता नसणारी माणसंह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी या अॅपचा वापर करू शकतात.

'किट्टी स्यू' अर्थात नाइटक्लबला भेट देण्याची अनेकांसाठी ही पहिलीच वेळ होती.

कोलकाता शहरात फ्रेंडशिप डे साजरा करण्यासाठी मित्रमैत्रिणींबरोबर पबमध्ये जायचं होतं. पण जाता आलं नाही. तुमच्या व्हीलचेअरमुळे पबमधल्या अन्य लोकांना अवघडल्यासारखं वाटू शकतं असं पबवाल्यांनी सांगितलं, असं 34 वर्षीय मनीष राज यांनी स्पष्ट केलं. सोशल स्पेस सारख्या उपक्रमाला जाण्याची त्यांची ही सातवी किंवा आठवी वेळ असेल असं त्यांनी सांगितलं. अगदी सहजतेने त्यांनी हे सांगितलं.

कुठल्याही स्वरूपाची विकलांगता असणाऱ्या व्यक्ती आपल्या देशात लहानपणापासूनच बाहेर जाणं कमी करतात किंवा टाळतात. त्यांना बाहेर जायचं नसतं असं नाही पण साध्या सोप्या गोष्टी मिळवणं किंवा करणं अत्यंत त्रासदायक ठरू शकतं असं शंकर श्रीनिवासन यांनी सांगितलं. शंकर आणि त्यांची कॉलेज मैत्रीण कल्याणी खोना यांनी एकत्र येऊन इनक्लोव्ह हे अॅप सुरू केलं आहे.

इनक्लोव्हच्या एका सेशनमधलं दृश्य

आपल्या देशात सार्वजनिक व्यवस्था विकलांगांसाठी अनुकूल नाहीत. पायाभूत यंत्रणा, दृष्टिकोन, धोरणं अशा सगळ्याच आघाड्यांवर अनास्था जाणवते. विकलांगता असणारी मुलंमुली आहेत असे पालक त्यांना घेऊन बाहेर पडत नाहीत. त्यांच्याकडे कलंक आणि शरमेची बाब म्हणून पाहिलं जातं.

घराबाहेरच्या जगात त्यांचं नसणं याचा अर्थच सामाजिक जीवनात त्यांना स्थान नाही असा होतो. अनेकांना त्यांच्याशी कसं बोलावं असं वाटतं. विकलांग व्यक्ती आसपास असल्या की काहीजणांना अवघडल्यासारखं वाटतं. बऱ्याचदा उपस्थित असूनही त्यांची साधी दखलही घेतली जात नाही.

शंकर आणि कल्याणी यांना 'मॅचमेकिंग स्पेस' अर्थात वधू-वर सूचक केंद्र स्वरुपाचं काहीतरी सुरू करायचं होतं. यातूनच इनक्लोव्हचा जन्म झाला. विकलांग व्यक्तींकरता वधू-वर सूचक स्वरुपाचं काहीच नसल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं.

सुरुवातीला त्यांनी 'वाँटेड अंब्रेला' नावाची ऑफलाइन एजन्सी सुरू केली. त्याला चांगला प्रतिसाद मिळाला. याचं रुपांतर पुढे साइटमध्ये झालं आणि थोड्याच दिवसात मोबाइल अॅपमध्ये स्थित्यंतर झालं.

"भारतात साधारण 8 कोटी विकलांग नागरिक आहेत. त्यांच्यापर्यंत पोहोचायचं असेल तर तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातूनच पोहोचता येईल हे आमच्या लक्षात आलं", असं शंकर यांनी सांगितलं. मात्र त्यांच्याकडे पैसे नव्हते आणि ते तंत्रस्नेहीही नव्हते. शंकर आणि कल्याणी यांनी क्राऊडफंडिगच्या माध्यमातून...


इनजेनिटी नावाचे हे ड्रोन एका मिनिटापेक्षाही कमी काळ हवेत राहिले, पण हे एक मोठे यश असल्याचं नासाने सांगितलं आहे.

कारण जगात पहिल्यांदाच एखाद्या दुसऱ्या ग्रहावर विमानाद्वारा चालवले जाणारे आणि नियंत्रित केलेले पहिले उड्डाण होते. याची पुष्टी मंगळ ग्रहावरील एका उपग्रहाने केली. हेलिकॉप्टरचा डेटाही या उपग्रहाने पृथ्वीवर पाठवला.

आगामी काळात अशीच साहसी उड्डाणं पहायाला मिळतील असंही नासाने सांगितलं आहे.

अभियंत्यांनी या तंत्रज्ञानाचे अधिक संशोधन केल्यानंतर इनजेनिटीला अधिक उंचीवर उड्डाण करण्याच्या सूचना दिल्या जातील असंही नासाने स्पष्ट केलं.

अमेरिकेतील पासाडेना येथील नासाच्या जेट प्रोपल्शन लॅबोरेटरीतील इंजेनिटीचे प्रकल्प व्यवस्थापक मिमी आँग म्हणाले, "माणसाने दुसऱ्या ग्रहावर एक रोटरक्राफ्ट उडवले असं आपण आता म्हणू शकतो."

मंगळ ग्रहावर उड्डाण घेणे कठीण का आहे?

मंगळ ग्रहावर हवेत उड्डाण घेणे खूप कठीण आहे. कारण तिथल्या वातावरणाची कक्षा पृथ्वीच्या तुलनेत अत्यंत पातळ आहे. पृथ्वीच्या वातावरणाच्या केवळ एक टक्के आहे.

झेप घेण्यासाठी रोटरक्राफ्टच्या ब्लेडला खूप जोर लावावा लागतो. त्यामुळे इनजेनिटीचा अग्रभा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ग अतिशय हलका करून त्या ब्लेड्सना प्रति मिनिट 2,500 हून अधिक फिरण्याची क्षमता प्राप्त करण्यात आली.

Nasa Ingenuity: मंगळावर जेव्हा हेलिकॉप्टर उड्डाण घेतं

या यशामुळे दूरच्या जगाचा शोध घेण्याचा मार्ग बदलू शकतो अशी आशा नासाला आहे.

भविष्यातील रोव्हर्ससाठी ड्रोनचा उपयोग होऊ शकतो, तसंच मंगळ ग्रहावर पोहचल्यानंतर अंतराळवीरही त्याचा वापर करू शकतात.

नासाने यापूर्वीच शनी ग्रहाचे उपग्रह टायटनसाठी हेलिकॉप्टर मिशनसाठी मंजुरी दिली आहे.

या मोहिमेला 'ड्रॅगनफ्लाय' असे नाव देण्यात आले आहे. 2020 दशकाच्या मध्यात ते टायटनपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


इनारसूटच्या जवळ असलेलं एक मोठं हिमनग

ग्रीनलँडच्या सीमेवर इनारसूट नावाचं हे गाव आहे. इथले अधिकारी सांगतात की इतका मोठा हिमनग या गावानजीक पूर्वी कधीच पाहण्यात आला नव्हता.

पण हा हीमनग जमिनीत रुतला असून तो लगेच पुढं सरकण्याची भीती नाही. तरीही या किनाऱ्यानर राहणाऱ्या 169 नागरिकांना सुरक्षित हलवण्यात आलं आहे, अशी माहिती रिटझाऊ या वृत्तसंस्थेनं दिली आहे.

गेल्या उन्हाळ्यात वायव्य ग्रीनलँडमध्ये आलेल्या भूकंपात चार जणांचा बळी गेला होता.

इनारसूट ग्राम परिषदेच्या सदस्य सुझन इलिसेन यानी स्थानिक वृत्तपत्राला सांगितलं, "या हिमनगाला तडे गेले आहेत, त्याला छिद्रही दिसतय. तो कधीही तुटेल, अशी आम्हाला भीती वाटते."

या गावाचं वीजनिर्मिती केंद्र समुद्रकिनाऱ्यावर आहे.

ग्रीनलँडमधील हिमविस्तार

अंटार्क्टिकावरील बर्फाचं एकूण वस्तुमान - 2 कोटी 65 लाख घन किलोमीटर इतकं आहे.

काही तज्ज्ञांनी हवामान बदलामुळे हिमनग तुटण्याच्या घटना वाढतील, असा इशारा यापूर्वीच दिला आहे. यामुळे त्सुनामीचा धोका वाढू शकतो.

जून महिन्यात न्यूयॉर्क युनिव्हर्सिटीच्या संशोधकांनी पूर्व ग्रीनलँडमधील हिमनदीतून भला मोठा हिमखंड तुटल्याचा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व्हीडिओ प्रसिद्ध केला होता.

हे पाहिलं का?

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इन्सेल्डस

इन्सेल्डस या शनीच्या उपग्रहावरील पाण्यात शास्त्रज्ञांना कार्बनवर आधारीत काही रेणूंचा शोध लागला आहे.

ही कार्बन संयुगं यापूर्वी पृथ्वी काही अशनींवर सापडली आहेत.

या उपग्रहाच्या पृष्ठभागावरील महासागरातलं पाणी आणि गरम खडक यांच्यात प्रक्रिया झाल्यानं ही संयुगं बनली असावीत असं शास्त्रज्ञांना वाटतं.

अर्थात ही संयुगं असणं म्हणजे जीवसृष्टीचा पुरावा नाही. पण त्याचं अस्तित्व म्हणजे इन्सेल्डस जीवसृष्टीला पुरक ठरू शकतो, असं मानलं जात आहे.

कॅसिनी या अवकाश यानानं मिळवलेल्या माहितीतून ही बाब समोर आली आहे.

हा अभ्यास करणारे संशोधक डॉ. फ्रॅंक पोस्टबर्ग म्हणतात, "एक मोठा रेणू फार जटिल असतो. अनेक रेणूंपासून तो बनलेला असतो."

पृथ्वी बाहेरील पाण्याच्या जगातून असा शोध लागण्याची ही पाहिलीच घटना आहे. पृथ्वीवर हे रेणू जैविक प्रक्रियेतून बनतात. पण इन्सेल्डसबद्दल असंच घडलं असेल असं काही नाही. पण जीवसृष्टीसाठी हे आवश्यक असतं.

ते म्हणाले, "या उपग्रहावरील ही संयुगं जीवसृष्टीच्या अनुषंगानं किती संयुक्तिक आहे, तिथं काही जीवन आहे का किंवा काही प्रिबॉयोटिक केमिस्ट्री आहे का, हे सांगता येण कठीण आहे."... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जीवसृष्टीसाठी काय काय लागतं

1. द्रव रूपातील पाणी

2. उर्जा

3. कार्बन असणारी संयूगं

4. काही ठराविक मूलद्रव्यांचा गट (कार्बन, हायड्रोजन, नायट्रोजन, ऑक्सिजन, फॉस्फरस आणि सल्फर)

इन्सेल्डसवर फॉस्फरस आणि सल्फर आहे का हे तपासण्यात आलेलं नाही, पण या उपग्रहावर बाकीच्या इतर बाबी आहेत.

पुढं काय?

द कॅसिनी मिशन गेल्या सप्टेंबरमध्ये संपलं. शनीच्या वातावरणात कोसळल्यानंतर या मिशनचा शेवट झाला. पण शनीवर जीवसृष्टी शोधण्यासाठी हे मिशन बनवण्यात आलं नव्हतं.

शनीचा उपग्रह इन्सेल्डस आकारानं लहान आहे.

इन्सेल्डसच्या दक्षिण धृवावर पाण्याचे झरे आहेत, हे संशोधकांना या मोहिमेपूर्वी माहीत नव्हतं. 2005मध्ये कॅसिनीनं हे झरे शोधले होते.

पोस्टबर्ग म्हणाले, "खरं तर पुढचा टप्पा म्हणजे इन्सेल्डसवर मोहीम आखणं आणि तिथं जीवसृष्टी आहे का हे पाहणं हाच आहे."

हे पाहिलं का?

13 वर्षानंतर कॅसिनी यान शनीच्या वातावरणात नामशेष होणार.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)


इन्स्टाग्रामवरचा हा फोटो जगभर प्रचंड व्हायरल झाला आहे. G7 परिषदेत व्यापार हा गाभा होता. या फोटोत कोण आहे, ते व्यापारासंदर्भात काही बोलत आहेत का आणि व्यापाराच्या क्षेत्रात ते कोणत्या स्थानावर आहे हे बघू या.

1.डोनाल्ड ट्रंप, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष

ट्रंप यांनी युरोपीयन महासंघ, मेक्सिको, कॅनडा या देशातून स्टीलच्या आयातीवर 25 टक्के आणि अॅल्युमिनिअमच्या आयातीवर 10 टक्के आयात कर घोषित करून धक्का दिला. आता या घोणषेचा सूड उगवण्याच्या तयारीत बाकीचे आहेत. या तणावाची छाया परिषदेवर होती. त्यामुळे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष थोडे एकटे पडले होते. ट्रंप सगळ्या नेत्यांच्या आधी परतले. अमेरिका एका पिगी बँकेसारखी आहे आणि सगळ्यांना ती लुटायची असते अशी तक्रार त्यांनी केली.

त्यानंतर त्यांनी कॅनडाचे पंतप्रधान जस्टिन ट्रुडोंचे ट्वीट्च्या माध्यमातून वाभाडे काढले. त्यांनी ट्रुडो यांना अत्यंत अप्रामाणिक आणि दुर्बळ असं संबोधलं. एका पत्रकार परिषदेत ट्रुडो यांनी वाढलेल्या आयात करावर टीका केली. तेव्हा त्यांनी केलेल्या खोट्या वक्तव्यांचा ट्रंप यांनी समाचार घेतला.

2.जॉन बॉल्टन, अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बॉल्टन यांची नियुक्ती होऊन जेमतेम तीन महिने झालेत पण त्यांनी आपला करिष्मा दाखवण्यास सुरुवात केली आहे. आयात कर वाढवणं हे सुरक्षेच्या दृष्टीनं महत्त्वाचं आहे या बॉल्टन यांच्या दाव्याला ट्रंप यांनी पाठिंबा दर्शवला आहे.

3.कझुकी यामाझाकी, जपानचे परराष्ट्र विभागाचे ज्येष्ठ उपमंत्री

जुलै 2017मध्ये त्यांची या पदावर नियुक्ती झाली. त्यांनी पाकिस्तानला गेलेल्या एका शिष्टमंडळाचं नेतृत्व केलं तसंच जपान, चीन, दक्षिण कोरिया यांच्यात मुक्त व्यापारासंदर्भात झालेल्या चर्चेत त्यांनी सहभाग घेतला.

4. शिंझो आबे, जपानचे पंतप्रधान

अमेरिकेच्या वाढलेल्या आयातकराला विरोध करावा म्हणून आबे यांच्यावर सातत्याने दबाव येत आहे.  त्यामुळे त्यांची अवघड अवस्था झाली आहे. त्यांनी ट्रंप यांच्याबरोबर सौहार्दाचे संबंध प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न केला. ट्रंप राष्ट्राध्यक्ष झाल्यापासून आबे यांनी ट्रंप यांची दहा वेळा भेट घेतली आहे.

5.यासुतोशी निशिमोरा, जपानचे उपमुख्य सचिव

निशिमोरा हे जपानच्या सत्ताधारी पक्षाचे खासदार आहेत. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि उद्योग मंत्रालयात काम केलं आहे.

6. अँगेला मर्कल

या परिषदेत व्यक्त झालेल्या मतभेदांना मिटवण्यासाठी मर्कल आघाडीवर होत्या. अमेरिका आणि इतर देशांमध्ये निर्माण झालेल्या मतभेदांना मिटवण्यासाठी मर्कल यांनी विविध योजना मांडल्या. ट्रंप यांच्याबरोबर असलेल्या नात्याविषयी त्यांना मर्कल म्हणाल्या की, आमची सगळ्याच मुद्द्यांवर सहमती नसते, पण आम्ही एकमेकांशी चर्चा करतो. "माझे अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांबरोबर अत्यंत सौहार्दाचे संबंध आहेत असं मी म्हणू शकते," असं त्या म्हणाल्या.

7.एम्युल मॅक्रॉन, फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष

परिषदेच्या आधी मॅक्रॉन आणि ट्रंप यांचं ट्विटरवर वाक्युद्ध झालं होतं. त्यामुळे त्यांच्यातला ब्रोमान्स संपला की काय अशी शंका उत्पन्न करण्यात आली होती. असं असतांना त्यांच्यात सगळं आलबेल दिसत होतं. मॅक्रॉन यांची ट्रंप यांच्याबरोबर खुली चर्चा झाली असं मॅक्रॉन यांच्या सहकाऱ्यांचं म्हणणं होतं. ट्रुडो यांच्यावर ट्रंप यांनी केलेली चिखलफेक उघड होताच, मॅक्रॉन यांनी एक निवेदन जारी केलं. त्यात ते म्हणतात, "आंतरराष्ट्रीय संबंध अशा रागीट पद्धतीने आणि अविचारी पद्धतीने दृढ केले जाऊ शकत नाही."

8.थेरेसा मे, युकेच्या पंतप्रधान

मागच्या आठवड्यात त्यांनी ट्रंप यांना फोन करून त्यांनी जाहीर केलेले आयातीचे दर...


इन्स्टाग्रामवरच्या एका ग्रुप चॅटमधले काही स्क्रीनशॉट्स 4 आणि 5 मे रोजी ट्विटरवर शेअर करण्यात आले आणि या सगळ्या प्रकरणावरून वाद सुरू झाला.

बॉईज लॉकर रूम या ग्रुपमध्ये मुलं काही अल्पवयीन मुलींचे फोटो टाकून त्यावर अश्लील टीका-टिप्पणी करत होती. इतकंच नव्हे तर मुलींवर बलात्कार करण्याविषयीही चर्चा झाली होती.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

पहिल्या दिवशी हे प्रकरण चांगलंच गाजलयानंतर दुसऱ्या दिवशी #GirlsLockerRoom हा हॅशटॅग ट्रेंड होऊ लागला. मुलींच्या काही तथाकथित ग्रुपवर काही मुलांचे फोटो शेअर करून त्यावर अश्लील कमेंट्स करण्यात आल्या होत्या.

हे स्क्रीनशॉट्स आदल्या दिवशीच्या घटनेमुळे चिडलेल्या मुलांकडूनच शेअर झाल्याचं सांगितलं जात आहे, त्यामुळे ते किती खरे याबाबत सांगणं कठीण आहे.

'बॉईज लॉकर रूम' ग्रुपचे स्क्रीनशॉट व्हायरल होताच सगळीकडे हीच चर्चा सुरू झाली. मुलींच्या सुरक्षेचा विषय असल्याने दिल्ली महिला आयोगानेही या प्रकरणाची तात्काळ दखल घेतली.

दिल्ली पोलिसांनीही तातडीने हालचाल करत ग्रुपमधल्या एका मुलाला अटक केली, तर ग्रुप अॅडमिन आणि इतर काही मुलांचीही चौकशी झाली.

या ग्रुप्समधली बहुतांश मुलं-... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मुली 16-17 वर्षांची आहेत. त्यामुळे पालकवर्गामध्ये विशेष काळजी व्यक्त होत आहे.

सोशल मीडियावर अनेक क्लोज ग्रुप्समध्ये अश्लील गप्पा होत असतात. त्यामुळे आपल्या पाल्यांना या दिशेने जाण्यापासून कसं रोखावं, हा पालकांसमोर मोठा प्रश्न असतो. मात्र, पौगंडावस्थेतली मुलं-मुली अशा गुन्हेगारी स्वरूपाच्या कारवायांकडे कशी वळतात, हा प्रश्नही महत्त्वाचा आहे.

एक नव्हे तर अनेक कारणं

दिल्लीतल्या सफदरजंग हॉस्पिटलमधले मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. पंकज कुमार सांगतात की, पौगंडावस्थेतली मुलं-मुली अशा अश्लील ग्रुपमध्ये सहभागी होण्यामागे आणि इथून पुढे चुकीच्या मार्गावर जाण्यामागे अनेक कारणं असू शकतात.

ते म्हणाले, "मुलं ज्या वातावरणात वाढतं, त्यातूनच शिकतात. मुलांसाठी तीन ठिकाणं अत्यंत महत्त्वाची आहेत. - घर, शाळा आणि मित्र (पिअर ग्रुप). यापैकी घर सर्वात महत्त्वाचं आहे. घरातच भांडण-तंटे, अपमान, शिवीगाळ होत असेल तर लहान मुलांसाठी ही सामान्य बाब होऊन जाते."

"उदाहरणार्थ, घरात बरेचदा नकळत स्त्रियांचा अपमान होईल, अशा प्रकारे बोललं जातं. यामुळे मुलांच्या मनात स्त्रियांची तशीच प्रतिमा तयार होते. अशी मुलं स्त्रियांकडे आदाराने बघत नाहीत."

पीअर प्रेशर

शाळेत गेल्यावर मुलांचे नवे मित्र तयार होतात आणि इथूनच त्यांच्यावर आसपासच्या मित्रांकडून दबाव येऊ लागतो. पीअर प्रेशर म्हणजे आपण ग्रुपमधल्या इतर मुलांच्या बरोबरीचे आहोत, हे अनेकांना सिद्ध करायचं असतं. इतर मुलं जे करतात ते आपणही करू शकतो, हे दाखवून द्यायचं असतं.

डॉ. पंकज म्हणतात, "समजा एखाद्या ग्रुपमधली काही मुलं स्मोकिंग करतात, शिवराळ भाषा वापरतात आणि त्यांचं हे वागणं कूल मानलं जातं. अशा ग्रुपमध्ये फिट होता यावं, यासाठी मुलं कूल दिसण्याच्या नादात हेच सगळं करू लागतात. आपल्याला कुणी नेभळट समजू नये, अशी घालमेल त्याच्या मनात सुरू असते."

डॉ. पंकज हेदेखील सांगतात की बॉईज लॉकर रूम ग्रुपमधली सगळी मुलं पुढे जाऊन बलात्कारीच होतील, असं नाही. अनेकांना केवळ आपलं वजन दाखवायचं असतं.

मोकळेपणा आणि संकुचितपणा यातली घुसमट

आपल्या समाजात सेक्स एज्युकेशन योग्य पद्धतीने दिलं जात नाही, असा डॉ. पंकज यांचा आक्षेप आहे. ज्या शाळांच्या अभ्यासक्रमात हा विषय असतो, तिथेही शिक्षक घाईघाईने विषय पूर्ण करताना दिसतात. स्वतः शिक्षकांनाच हा विषय समजवून सांगताना संकोच वाटतो. मात्र, वाढत्या वयाबोरबर मुला-मुलींमध्ये हार्मोनल बदल होत...


इब्तिहाज मोहम्मद या अमेरिकी तलवारपटूच्या गौरवार्थ हिजाब घातलेली बार्बी डॉल तयार करण्यात आली आहे. या हिजाबसह नव्या रुपातल्या बार्बी डॉलचं अनावरण खुद्द इब्तिहाज हिच्या हस्ते करण्यात आलं.

इब्तिहाज मोहम्मद ही हिजाब परिधान करुन ऑलिम्पिक स्पर्धेत सहभाग नोंदवणारी अमेरिकेतली पहिली स्त्री ठरली.  इब्तिहाजनं रिओ ऑलिम्पिक स्पर्धेत तलवारबाजीच्या खेळात कांस्य पदक मिळवलं होतं.

तिच्या गौरवार्थ तयार करण्यात आलेल्या बार्बी डॉलचा चेहरा इब्तिहाजसारखाच आहे.

'या बाहुलीकडं बघून लहानपणचं स्वप्न सत्यात उतरल्याची भावना मनात येते,' असं इब्तिहाज सांगते.

Ibtihaj Muhammad with the Barbie doll that is modelled on her

बार्बी बनवणाऱ्या मॅटल या कंपनीवर या अगोदर अनेक वेळा टीका झाली होती.

बार्बी डॉल म्हणजे शिडशिडित, गोरी, निळ्या डोळ्यांची आणि सौंदर्याच्या ठोकळेबाज कल्पनांना चालना देणारी बाहुली म्हणून ती टीकाकारांचं लक्ष्य झालेली होती.

आता पुढील वर्षापासून प्रेरणादायी महिला व्यक्तिमत्वांवर आधारित बाहुल्यांची डिझाईन करणार असल्याचं या बाहुल्यांचे निर्माते मॅटल सांगतात.

'ग्लॅमर विमेन ऑफ द इयर'परिषदेमध्ये या बाहुलीच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं अनावरण करण्यात आलं.

बाहुली इतरांना प्रेरणा देईल

"एक मुलगी आणि त्यातही मुस्लीम मुलगी आहे म्हटल्यावर मी तलवारबाजी करु शकणार नाही, असं अनेकांना वाटलं होतं," तिच्या प्रवासाबद्दल इब्तिहाज सांगते.

बार्बी डॉलसोबत इब्तिहाज मोहम्मद

"ज्या लोकांनी माझ्यावर विश्वास दाखवला नाही, त्या सर्वांसाठी ही बाहुली आहे," असं ती सांगते.

इब्तिहाजची बाहुली ही चित्ताकर्षक आहे. या बाहुलीचा चेहरा इब्तिहाजसारखाच आहे. तिच्या हातात तलवार आहे.  पायात बूट आहेत आणि डोक्यावर हिजाब घातलेला आहे.

'आपलं स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी ही बाहुली मुलींना प्रेरित करेल,' असं इब्तिहाज सांगते.

"हिजाब घालणाऱ्या आणि न घालणाऱ्या दोन्ही प्रकारच्या मुली आता हिजाबवाल्या बार्बीशी खेळणार याचा मला अभिमान आहे," असं इब्तिहाज सांगते.

न्यूजर्सीला राहणारी इब्तिहाज लहान असताना बार्बी डॉलच्या डोक्यावर टिश्यू पेपर गुंडाळून बाहुलीला हिजाब घालत असे.

"असं केल्यानं ती बार्बी माझ्यासारखी आणि माझ्या बहिणींसारखी दिसायची", असंही तिनं या नव्या बार्बीच्या अनावरणप्रसंगी सांगितलं.

नवी बार्बी एक कणखर महिलेसारखी असेल. ती तलवारबाजीत सक्षम आहे. तसंच ऑलिम्पिक पदक मिळवण्यासाठी अनेक वर्षं मेहनत घेण्यासाठी सज्ज आहे, असं त्याविषयी सांगितलं जात आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इमरान खान यांच्या नेतृत्त्वाखालच्या सरकारच्या कॅबिनेटने हा निर्णय घेतल्यानंतर बीबीसीने बलात्कार पीडित, त्यांचे नातवाईक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि कायदेतज्ज्ञांशी चर्चा केली.

'बलात्कार प्रकरणी कठोर शिक्षा लागू करणं हे सरकारसाठी चांगलं असू शकतं पण फक्त शिक्षा कठोर केल्याने सगळं नीट होणार नाही.'

मुलीवर झालेल्या बलात्कार प्रकरणी कोर्टासमोर बोलणाऱ्या एका आईचे हे शब्द. अमीमा (नाव बदलण्यात आलं आहे) सांगतात, "कठोर शिक्षा असूनही न्याय होत नाही, किंवा बलात्काराच्या घटनाही कमी झालेल्या नाहीत."

मुलीवरच्या बलात्काराची केस कमकुवत असल्याचं पोलीस आपल्याला सांगत होते, असं अमीमा यांनी सप्टेंबरमध्ये बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं.

आपल्या ओळखीतल्याच एका तरुणाने सहा महिन्यांपूर्वी मुलीवर बलात्कार केल्याचं अमीमा सांगतात. त्यानंतर या तरुणाने या मुलीचं लग्न अमीमांनी आपल्याशी लावून द्यावं म्हणून समाजाकडून दबाव आणला, पण अमीमांना त्यांच्या लेकीचं लग्न या मुलाशी करायचं नव्हतं.

बलुच शहरातल्या एका 6 वर्षांच्या बलात्कार पीडित मुलीशीहीही बीबीसीने संवाद साधला. या घटनेनंतर समाजाचा आपल्याकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला आणि आपल्या बोलण्यावर कोणीच विश्वास ठेवत नसल्याचं तिने सांगितलं होतं.

पाकिस्तान कॅबिनेटच्या निर्णयानंतर तिच्याशी आम्ही पुन्हा संवाद साधला. शिक्षा कठोर करण्यात आल्याने अपराध थांबणार नसल्याचं तिचं म्हणणं आहे.

तर सरकारने उचललेलं पाऊल चांगलं असल्याचं 24 वर्षांच्या बलात्कार पीडितेचे वडील म्हणतात. बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "एखाद्याला नपुंसक करण्यात आलं तर ते आयुष्यभर त्याच्यासाठी लाजिरवाणं असेल. बाकीच्यांसाठी हे उदाहरण ठरेल. अशा माणसाला समाजाकडून टोमणे ऐकावे लागतील आणि असा गुन्हा करणाऱ्यांचं आय़ुष्य कठीण होईल. अशा अपराध्यांना फाशी देऊन त्याचा फायदा होईल असं मला वाटत नाही. यापेक्षा त्यांना जिंवत ठेवून शिक्षा देणं आणि इतरांसमोर उदाहरण निर्माण करणं चांगलं आहे."

यावर्षी पाकिस्तानात आतापर्यंत 2000 पेक्षा अधिक लहान मुलांवर लैंगिक अत्याचार झाल्याचं मनाजे बानो सांगतात. त्या लहान मुलांच्या सुरक्षिततेसाठी काम करणाऱ्या एका बिगर सरकारी संस्थेत काम करतात.

नपुंसक करण्याची शिक्षा ही लोकांच्या मनात निश्चितच भीती निर्माण करेल, असं त्यांना वाटतं. पण सोबतच ही समस्या संपण्यासाठीचा हा तोडगा नसल्याचंही त्या म्हणतात.

पुरुषप्रधान संस्कृती असणाऱ्या समाजात अशा प्रकारची शिक्षा पुरुषांसाठी एक झटका ठरेल, असं त्या म्हणतात. पण हा कायदा लागू करणं आव्हानात्मक असेल, असं त्यांना वाटतं.

पाकिस्तानातल्या सिंध प्रांतात एका मायलेकीवर झालेल्या बलात्काराच्या घटनेमुळे पाकिस्तानचे पंतप्रधान व्यथित झाले आणि त्यानंतर त्यांनी कायदा मंत्रालयाला असा कायदा करण्याच्या सूचना दिल्याचं पाकिस्तानचे केंद्रीय मंत्री शिबली फराज यांनी म्हटलंय.

कोणत्याही सभ्य समाजात असे अपराध सहन केले जाणार नाहीत, असं पंतप्रधान इमरान खान यांनी म्हटल्याचं प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलंय.

पाकिस्तानच्या कॅबिनेटने अँटी रेप (इन्व्हेस्टिगेशन अँड ट्रायल) ऑर्डिनन्स 2020 आणि पाकिस्तान पीनल कोड (अमेंडमेंट) ऑर्डिनन्स 2020ला मंजुरी दिली आहे.

'आपल्याला आपल्या समाजातल्या महिलांना सुरक्षित वातावरण द्यायला हवं,' असं या अध्यादेशाला मंजुरी देताना पंतप्रधान इमरान खान यांनी म्हटलंय.

या अध्यादेशानुसार शिक्षा म्हणून गुन्हेगाराला इंजेक्शन देऊन नपुंसक करण्यात येईल. याशिवाय या कायद्यात तुरुंगवास, जन्मठेप, मृत्यूदंडाच्या शिक्षेचाही समावेश आहे.

पण ब्रिटनसह जगभरातल्या अनेक देशांमध्ये अशाप्रकारे...


इमाम मुफ्ती अमलाकुर्रहमान

पोलिसांनी मात्र हा केवळ मारहाणीचाच प्रकार असल्याचं म्हटलं आहे.

मेरठ जिल्ह्यातल्या सरधना गावातील एका मशिदीचे इमाम मुफ्ती अमलाकुर्रहमान यांनी हा आरोप केला आहे. शनिवारी गावी परतत असताना काही अनोळखी तरुणांनी अडवून आपल्यावर हल्ला केला, असा आरोप त्यांनी केला आहे.

इमलाकुर्रहमान सांगतात, "मी सरधनामधल्या मशिदीमध्ये इमाम आहे. दोन दिवसांपूर्वी साडेपाचच्या सुमारास मी बाईकवरून गावी जात होतो. मी बाईक हळू चालवत होतो. रस्त्यात काही तरुणांनी माझी बाईक थांबवून माझ्यावर हल्ला केला."

"आठ-दहा तरुण होते. काही न बोलता त्यांनी मला मारायला सुरुवात केली. दाढी ओढली आणि टोपी पाडली. त्यांनी मला 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला सांगितल्या. मी नकार दिल्यावर त्यांनी मला मारहाण केली."

पण बागपतचे पोलीस अधीक्षक शैलेश कुमार पांडेंनी हा आरोप फेटाळून लावला आहे.

"हे फक्त मारहाणीचं प्रकरण आहे. याला जो धार्मिक रंग दिला जातोय, तसं घडलेलं नाही. या घटनेनंतर आम्ही लगेच गुन्हा दाखल केला आहे. तपास सुरू आहे. आतापर्यंतच्या तपासामध्ये काही धार्मिक दृष्टिकोन समोर आलेला नाही," असं शैलेश कुमार पांडेंनी स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांगितलं.

पांडेंनी सांगितलं, की मारहाण करणाऱ्यांची ओळख पटवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत आणि लवकरच पुढील कारवाई केली जाईल.

गावात तणावाचं वातावरण

पीडित आणि हल्लेखोर एकमेकांना ओळखत नसल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे. यामागे काही हेतू होता का याचा तपास करण्यात येत आहे. पण ही पूर्णपणे धार्मिक हिंसाचाराची घटना असल्याचं इमलाकुर्रहमान यांचं म्हणणं आहे.

ते म्हणतात, "हा पूर्णपणे एक धार्मिक हल्ला होता. त्यांनी मला लांबूनच पाहिलं होतं आणि माझी बाईक थांबवली. माझी दाढी ओढली आणि 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला लावल्या. मी घोषणा दिल्या नाहीत म्हणून मारहाण केली. मी माझी मोटरसायकल तिकडेच टाकून कसाबसा जीव वाचवून पळालो."

इमलाकुर्रहमान यांना मारहाण होत असताना तिथे अनेक लोक हजर होते, पण कुणीही त्यांना वाचवण्यासाठी मध्ये पडलं नाही.

ते म्हणतात, "मला मारहाण होताना लोक पाहत होते. पण वाचवायला कोणी आलं नाही. मी कसाबसा निसटलो आणि तिथून पळ काढला. जीव वाचवण्यासाठी मी माझ्या मोटरसायकलचीही पर्वा केली नाही."

इमलाकुर्रहमान यांच्यावर हल्ला झाल्याची बातमी आल्यापासून त्यांच्या गावात तणावाचं वातावरण असून लोक गोळा व्हायला सुरुवात झाली आहे.

अब्दुल जलील कासमी

स्थानिक धार्मिक नेते आणि इमलाकुर्रहमान यांचे काका अब्दुल जलील कासमी यांचं म्हणणं आहे, की त्यांनी लोकांना शांतता राखण्याचं तसंच पोलिसांवर विश्वास ठेवण्याचं आवाहन केलं आहे.

कासमी म्हणतात, "गावात असंतोष आहे. आजूबाजूच्या लोकांचे आणि नातेवाईकांचे फोन येऊ लागले आहेत. लोक गोळा होत आहेत. तक्रार दाखल करण्यात आली असून पोलिस कारवाई करत असल्याचं आम्ही सगळ्यांना समजावून सांगितलं आहे."

"लोकांना चौकशी करायची होती, पण मी सगळ्यांना समजावलं. याबाबत योग्य न्याय देण्याची हमी पोलिसांनी दिली आहे आणि पोलिसांवर आमचा विश्वास आहे."

तर या हल्ल्यानंतर इमलाकुर्रहमान घाबरलेले आहेत.

"गर्दीनं हल्ला केल्याच्या अनेक बातम्या वृत्तपत्रात येतात. पण माझ्यासोबत असं काही माझ्याच परिसरात घडेल हा विचारही मी कधी केला नव्हता," असं ते सांगत होते.

"मला वाटलं आता मी काही यातून वाचत नाही. पण मला माझा जीव वाचवता आला. आता मनात भीती मात्र बसली आहे. कदाचित मी आता पुन्हा कधी मशिदीत जाऊ शकणार नाही.  बिनधास्तपणे कधीच घराबाहेर पडू शकणार नाही."

जमावानं हल्ला करण्याच्या घटनांवर लक्ष ठेवणारे सामाजिक कार्यकर्ते नदीम खान सांगतात, की वारंवार असे...


इमारत कोसळल्यानंतर पोलीस, स्थानिक प्रशासन, NDRF, अग्निशमन दल यांसाह विविध सरकारी यंत्रणा मदतीसाठी धावून येतात. मात्र मोठ्या संख्येत जीवितहानी करणाऱ्या या घटना घडण्याआधीच का थांबवता येत नाही? त्यासाठी काय करता येईल? काळजी घेता येईल, कोणत्या गोष्टी करता येतील?

1. लोकांना विश्वासात घेण्याची गरज

इमारतींचा पुनर्विकास करत असताना रहिवाशांना विश्वासात घेण्याची गरज आहे. म्हाडा किंवा तत्सम विभागांवर रहिवाशांचा विश्वास उरला नसल्याने पुनर्विकासाच्या प्रक्रियेला कुणी सामोरं जाण्याचं धाडस करत नाही, असं डॉ. अमिता भिडे सांगतात.

डॉ. अमिता भिडे या टाटा सामाजिक विज्ञान संस्थेत (TISS) प्राध्यापिका आहेत. नगररचना या विषयाच्या त्या अभ्यासक आहेत.

म्हाडाने विश्वास गमावल्याचा आरोप काँग्रेसचे प्रवक्ते डॉ. राजू वाघमारे यांनीही केला. मात्र ते पुढे सांगतात की, "ज्या इमारतीचा पुनर्विकास करायचा असेल, तेथील रहिवाशांना जर ट्रान्झिट कँपमध्ये पाठवण्याचा करार योग्य प्रकारे केला आणि रहिवाशांना त्यांचं मूळ घर पुन्हा मिळेल याचा विश्वास दिला, तर नक्कीच पुनर्विकासासाठी ते तयार होतील. मात्र ही प्रक्रियाच विश्वासात घेऊन के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ली जात नसल्याने रहिवाशी तयार होत नाहीत."

डॉ. राजू वाघमारे हे काँग्रेसचे प्रवक्ते आहेत. त्याचसोबत, मुंबईतीली बीडीडी चाळीच्या पुनर्विकासासाठी डॉ. वाघमारे स्वत: लढा देत आहेत.

2. ट्रान्झिट कँपची भीती

कुठल्याही इमारतीचा पुनर्विकास करण्याचा म्हाडाने ठरवल्यास रहिवाशांना ट्रान्झिट कॅम्पमध्ये स्थलांतरित केलं जातं. मात्र अनेकदा रहिवाशी ट्रान्झिट कँपमध्ये जाण्यास इच्छुक नसतात. कारण म्हाडाकडून ट्रान्झिट कँपबाबतचा करार योग्यप्रकारे केला जात नाही, अशी अनेकांची खंत आहे.

उपकर भरणाऱ्या मुंबईतल्या धोकादायक इमारतींमधील रहिवाशांना पर्यायी जागा म्हणून काही इमारती बांधल्या. त्यांनाच ट्रान्झिट कँप म्हटलं जातं. म्हाडाच्या इमारत दुरुस्ती आणि पुनर्बांधणी मंडळाने साधारण 70च्या दशकात या कँपची सुरुवात केली.

"आमची इमारत एका टोकावर असते आणि ट्रान्झिट कँप दुसऱ्या टोकावर असतं. दक्षिण मुंबईतल्या लोकांना मानखुर्द वगैरे भागात पाठवाल तर आम्ही कसं जाणार? मुलांच्या शाळा इकडे असतात, आमच्या नोकऱ्या इकडे असतात. मग आम्हाला कसं शक्य आहे?" अशी व्यथा जितेंद्र ढेबे व्यक्त करतात.

ट्रान्झिट कँपमध्ये गेल्यावर पहिल्या इमारतीत पुन्हा जागा मिळेल याचीही खात्री नसते. नवीन इमारत बांधून पूर्ण कधी होणार इथपासून ते ताबा कधी मिळणार, अशाही शंका अनेकांना असल्याचं दिसतं.

"ट्रान्झिट कँपमध्ये जायला रहिवाशी घाबरतात. कारण आधीच तिथे असलेल्या रहिवाशांना 20-30 वर्षं राहत आहेत. त्यांना त्यांची हक्काची घरं मिळाली नाहीत," असं काँग्रेसचे प्रवक्ते डॉ. राजू वाघमारे म्हणाले.

3. स्वतंत्र यंत्रणा

ट्रान्झिट कँप किंवा पुनर्विकास करताना म्हाडा आणि विविध विभागांच्या शेकडो अटींमुळे अनेक इमारतींचा पुनर्विकास रखडतो. इमारत कितीही असुरक्षित असली तरी रहिवाशी इमारत सोडण्यास तयार होत नाहीत. कारण एकदा इमारत सोडल्यानंतर पुन्हा तिथे आपल्याला कधी येता येईल, याची शाश्वती प्रशासनाकडून रहिवाशांना मिळत नाही.

यावर डॉ. अमिता भिडे म्हणतात, "म्हाडा, मुंबई महापालिका यांच्यावर अवलंबून न राहता, पुनर्विकासासाठी स्वतंत्र यंत्रणा उभारून तिला स्वायत्तता दिली पाहिजे. या यंत्रणेत सरकारची उपस्थिती हवीच, सोबत नागरिक, तज्ञांना स्थान दिलं पाहिजे."

4. परवानग्यांची सुलभता

कुणाही नागरिकांना असुरक्षित इमारतीत राहायचं नसतं. मात्र सरकारी यंत्रणांवरील अविश्वासामुळे ते इमारत सोडण्यास तयार होत नाहीत. त्यात पुनर्विकास...


इम्तियाज जलील

या अभिनंदन प्रस्तावाच्या निमित्ताने दोन्ही पक्षातील मतभेद पुन्हा एकदा समोर आले आहेत. काय आहे त्यामागचं राजकारण?

इम्तियाज जलील खासदार म्हणून निवडल्यानंतर औरंगाबादमधील MIM आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षात सातत्यानं खटके उडत आहेत.

याचाच प्रत्यय गुरुवारी (13 जून) औरंगाबाद महापालिकेची सर्वसाधारण सभा सुरू असताना आला.

या सभेत औरंगाबादचे नवनिर्वाचित खासदार इम्तियाज जलील यांचा सत्कार करण्यात यावा, असा प्रस्ताव MIMच्या नगरसेवकांनी सभेत मांडला.

पण शिवसेनेचे महापौर नंदकुमार घोडेले यांनी या प्रस्तावाला विरोध दर्शवला. यातच MIMच्या एका नगरसेवकानं राजदंड पळविण्याचा प्रयत्न केला.

यामुळे मग गोंधळ घालणाऱ्या MIMच्या 6 नगरसेवकांचं सदस्यत्व 1 दिवसासाठी निलंबित करण्यात आलं.

जलील काय म्हणतात?

"गेल्या 30 वर्षांपासून औरंगाबादमध्ये शिवसेनेची सत्ता आहे. लोकसभा निवडणुकीतील माझा विजय शिवसेनेला पचत नाहीये. 2014च्या मोदी लाटेतही मी आमदार म्हणून निवडून आलो होतो. ही सल आजही शिवसेनेच्या मनात आहे. म्हणून मुख्य मुद्द्यांपासून लक्ष विचलित करण्याचा या पक्षाचा प्रयत्न आहे," असं खासदार जलील यांनी सांगितलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

MIMच्या नगरसेवकांना पाणी प्रश्न महत्त्वाचा नसून, जलील यांच्या अभिनंदनाचा प्रस्ताव महत्त्वाचा वाटतो, असा आक्षेप शिवसेनेच्या नगरसेवकांनी व्यक्त केला आहे.

यावर ते सांगतात, "खरं तर नवनिर्वाचित खासदाराच्या अभिनंदनाचा प्रस्ताव पारित करण्याची प्रथा पहिल्यापासून आहे. यासाठी 15 ते 20 सेकंद इतका वेळ लागतो, पण शिवसेनेला गोंधळ घालून प्रमुख मुद्द्यांपासून लक्ष भटकवायचं आहे."

बछड्यांच्या नामकरणावरून वाद

औरंगाबादमधल्या सिद्धार्थ प्राणी संग्रहालयात काही दिवसांपूर्वी वाघिणीनं 4 बछड्यांना जन्म दिला होता.

त्या बछड्यांच्या नामकरणावरूनही बराच वाद झाला होता.

चंद्रकांत खैरे

बछड्यांच्या नामकरण सोहळ्याचे प्रमुख म्हणून औरंगाबाचे माजी खासदार चंद्रकांत खैरे यांना निमंत्रण देण्यात आलं होतं. कार्यक्रमाच्या निमंत्रण पत्रिकेवर इम्तियाज जलील यांचं नाव नव्हतं.

त्यामुळे या सोहळ्याला MIMच्या कार्यकर्त्यांनी विरोध दर्शवला होता. 8 जूनला हा नामकरण सोहळा खैरेंच्या उपस्थितीत पार पडला. पण, इम्तियाज जलील यांना निमंत्रण न दिल्यानं MIMच्या कार्यकर्त्यांनी सिद्धार्थ प्राणीसंग्रहालयाबाहेर आंदोलन करत निषेध नोंदवला होता.

'इम्तियाज यांना सरळ करणार'

लोकसभा निवडणुकीत औरंगाबाद मतदारसंघात MIMच्या इम्तियाज जलील यांनी शिवसेनेच्या चंद्रकांत खैरे यांचा अवघ्या काही हजार मतांनी पराभव केला होता.

"इम्तियाज जलीलला सरळ करणार. त्याने विजयानंतर किती धिंगाणा केला, आमच्या महिला मुलींवर हिरवा गुलाल उधळला," अशी प्रतिक्रिया निकालानंतर खैरे यांनी दिली होती.

चंद्रकांत खैरे, इम्तियाज जलील आणि हर्षवर्धन जाधव

तर विजयानंतर पहिल्या पत्रकार परिषदेत इम्तियाज यांनी म्हटलं होतं की, "माझ्या कार्यकर्त्यांमुळे कोणाला त्रास झाला असेल तर मी माफी मागतो. माझ्या कार्यकर्त्यांनी त्यांच्या मर्यादेत राहावे. तुम्ही चुकीचे वागलात तर मी वाचवायला येणार नाही."

'शिवसेनेचा रडीचा डाव'

"लोकसभा निवडणुकीत औरंगाबादमध्ये शिवसेना आणि MIM यांच्यात अटीतटीची लढत झाली. या निवडणुकीत शिवसेनेचा गड ढासळला. खरं तर नवनिर्वाचित खासदारांचं अभिनंदन करायला हरकत नसावी, पण तरीही शिवसेनेनं विरोध केला, हा शिवनसेनेचा रडीचा डाव आहे," असं मत ज्येष्ठ पत्रकार संजय वरकड यांनी व्यक्त केलं.

महाराष्ट्र टाइम्सच्या औरंगाबाद आवृत्तीचे वरिष्ठ सहसंपादक प्रमोद माने यांच्या मते, "नव्या खासदारांच्या अभिनंदन प्रस्तावाला...


इम्तियाज जलील मजलिस-ए-इत्तेहादुल-मुस्लिमीन (AIMIM) पक्षाचे औरंगाबादचे खासदार आहेत. आपल्या पक्षाच्या नेत्याचं नाव घेऊन ते विचारतात, "यांच्या व्यतिरिक्त दुसरं कोणी असेल तर तुम्ही सांगा. इतकं ठाम बोलणाऱ्या, संसदेत मुस्लिमांचे प्रश्न मांडणाऱ्या कोणत्याही राज्यातल्या, शहरातल्या दुसऱ्या नेत्याचं नाव सांगा."

इम्तियाज यांच्या मते त्यांचा पक्षही त्यांच्या नेत्यासारखा मुस्लिमांच्या हक्कांसाठी लढणारा एकमेव पक्ष आहे.

बिहार विधानसभा निवडणुकीत पाच जागा जिंकल्यानंतर हे म्हटलं जातंय की AIMIM मुस्लिमांसाठी राष्ट्रीय पातळीवरचा पक्ष म्हणून समोर आला आहे. याचे अध्यक्ष असदुद्दीन ओवेसी या समुदायाचे सगळ्यात मोठे नेते म्हणून समोर आले.

या पक्षाची स्थापना 1927 साली झाली होती. सुरुवातीला या पक्षाचा आवाका फक्त तेलंगणपुरताच मर्यादित होता. 1984 पासून हा पक्ष सतत हैदराबाद लोकसभेची जागा जिंकत आहे.

2014 च्या तेलंगण विधानसभा निवडणुकीत या पक्षाने 7 जागा जिंकल्या तर 2014 च्याच महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकांमध्ये 2 जागा जिंकल्या. या विजयामुळे त्यांनी आपली एक लहान शहरी पक्ष म्हणून असणारी ओळख पुसून काढत स्वतःला रा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ज्यस्तरीय पक्ष म्हणून ओळख दिली.

बिहारच्या निवडणुकीत मिळालेल्या यशानंतर पक्षाच्या आशा उंचावल्या आहेत आणि म्हणूनच AIMIM ने आता पश्चिम बंगालमध्ये आपलं नशीब अजमावून पाहायचं ठरवलं आहे. बिहारच्या तुलनेत इथे मुस्लिमांचं संख्या कितीतरी जास्त आहे. तसंच उत्तर प्रदेशमध्ये अनेक जागांवर डिपॉझिट जप्त झालेलं असतानाही पक्ष 2022 च्या उत्तर प्रदेश निवडणुकांमध्ये भाग घेण्याचं म्हणत आहे.

इम्तियाज जलील यांचं म्हणणं आहे की पक्षाच्या यशामागे ओवेसींवर लोकांचा वाढणारा विश्वास हे कारण आहे. ते म्हणतात, "लोकांना आता याची जाणीव होतेय की ओवेसी तिखट बोलतील, थोडं तिरकस बोलतील पण जे बोलतील ते खरं बोलतील."

मुसलमानांसाठी एमआयएम पक्ष संकट की संधी?

मुस्लीम समाजात सध्या एका मुद्द्यावरून वाद-प्रतिवाद होताहेत की एमआयएम मुस्लिमांसाठी एक संधी आहे की संकट?

हैदराबादचे जैद अंसार पक्षाच्या कट्टर समर्थकांपैकी एक आहेत. ते म्हणतात, "मुस्लिमांना देशाचं राजकारण आणि सत्तेपासून लांब ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातोय. आम्हाला वाटतं की आम्ही अनाथ आहोत, आमच्यासाठी बोलणारं कोणी नाही. जे पक्ष आमची मतं मिळवतात तेही आमच्या मुद्द्यांवर मूग गिळून बसतात. अशा स्थितीत ओवेसी साहेबांनी आम्हाला आवाज दिलाय. ते आमच्या हक्कांसाठी भांडतात, ज्यामुळे आम्हाला ताकद मिळते."

खासदार इम्तियाज जलील हे स्पष्ट करतात की त्यांचा पक्ष फक्त मुसलमानांचा नाहीये. ते म्हणतात की त्यांच्या पक्षाने निवडणुकांमध्ये, विशेषतः स्थानिक निवडणुकांमध्ये, अनेक दलित आणि हिंदू उमेदवारांना तिकीटं दिली होती.

"आम्ही असं कधीही म्हटलं नाही की एआयएमआयआम मुसलमानांचा पक्ष आहे. ही गोष्ट खरी की मुसलमानांचे सगळ्यांत जास्त प्रश्न आहेत, त्यामुळे जेव्हा हे प्रश्न कोणी मांडत नाही तेव्हा आम्हाला मांडावे लागतात. जर दुसऱ्या पक्षांनी मुसलमानांच्या मुद्द्यांवर भर दिला असता तर आमच्या पक्षाला आज जी जागा मिळाली आहे ती मिळालीच नसती."

असंही म्हटलं जातंय की मुस्लीम युवकांमध्ये एमआयएमला चांगलीच लोकप्रियता लाभली आहे.

मुंबईत एका कंपनीत मॅनेजर म्हणून काम करणाऱ्या दीबा अरीज यांना आपलं भाड्याचं घर बदलायचं आहे. पण त्यांचं म्हणणं आहे की मुस्लीम असल्यामुळे त्यांना दुसरं घर मिळत नाहीये. त्यांचा बॉयफ्रेंड एमआयएमचा समर्थक आहे पण त्यांना स्वतःला ओवेसी किंवा झाकीर नाईक यांच्यासारखे मुस्लीम नेते आवडत नाहीत.

त्या म्हणतात, "मी ओवेसींची वाढती...


इम्रान खान

FATF ची तीस दिवसीय व्हर्च्युअल बैठक बुधवारी (21 ऑक्टोबर) सुरू झाली होती. त्यानंतर शुक्रवारी यामध्ये पाकिस्तानबाबत निर्णय घेण्यात आला. कोरोना साथीमुळे ही बैठक ऑनलाईन झाली होती.

FATF च्या निर्णयामुळे पाकिस्तान फेब्रुवारी 2021 पर्यंत ग्रे लिस्टमध्येच कायम राहणार आहे. FATF च्या सहा अटींची पूर्तता करेपर्यंत पाकिस्तान ग्रे लिस्टमध्येच असेल

यंदाच्या बैठकीत पाकिस्तान कट्टरवाद्यांना होणारी फंडिंग आणि आर्थिक गैरव्यवहार (मनी लाँड्रिंग) रोखण्यात किती यशस्वी ठरला, याचं समीक्षण करण्यात आलं.

गेल्या काही दिवसांपासून ही बैठक आणि त्यासाठी पाकिस्तानने केलेली तयारी याकडे भारतासह इतर अनेक देशांचं लक्ष होतं.

फेब्रुवारी 2020 रोजी झालेल्या FATF च्या बैठकीत पाकिस्तान 27 पैकी फक्त 14 अटी पूर्ण करू शकला होता. बाकीच्या अटींची पूर्तता करण्यासाठी पाकिस्तानला चार महिन्यांची मुदत देण्यात आली होती.

या आधारे पाकिस्तानला ग्रे लिस्ट किंवा ब्लॅक लिस्ट यांपैकी कोणत्या यादीत ठेवण्यात येईल, याचा निर्णय घेण्यात येणार असल्याचं FATF ने म्हटलं होतं.

11 ऑक्टोबर रोजी एशिया पॅसिफिक ग्रुपने (APG) यााबाबत एक अह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाल दिला. त्यांनी पाकिस्तानला राखीव फॉलो-अप लिस्टमध्ये ठेवलं होतं.

पाकिस्तानमधील आर्थिक गैरव्यवहार आणि कट्टरतावाद्यांना रोखण्यासाठी फंडिंग थांबवण्यात अपयशी ठरल्या कारणानेच APG यांनी असा निर्णय घेतला होता.

पाकिस्तानने 27 अटींची पूर्तता करण्याचे प्रयत्न केले होते, त्यांनी टेरर फंडिंग रोखण्यासाठी 15 कायदेही बनवले, असंसुद्धा या अहवालात म्हटलं होतं. पण काही गोष्टींवर बिलकुल कारवाई करण्यात आली नाही. त्यामुळे पाकिस्तानकडून करण्यात आलेल्या उपाययोजनांबाबत FATF समाधानी नव्हती.

तत्पूर्वी, पाकिस्तानने 27 पैकी 21 अटींची पूर्तता शंभर टक्के केली आहे. इतर सहा अटींची पूर्तता करण्यासाठी पाकिस्तान प्रयत्नरशील आहे, असं पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी यांनी म्हटलं होतं.

FATF काय आहे? ही संघटना कशी काम करते?

FATF ही एक आंतरराष्ट्रीय संघटना आहे. याची स्थापना जी-7 देशांच्या पुढाकाराने 1989 मध्ये करण्यात आली. या संस्थेचं मुख्यालय पॅरिसमध्ये आहे.

FATF चा प्रमुख उद्देश जगभरात आर्थिक गैरव्यवहारांशी (मनी लाँड्रिंग) निपटण्यासाठी धोरण बनवणं, हा आहे. वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर झालेल्या हल्ल्यानंतर कट्टरवाद्यांची फंडिंग रोखण्याचा उद्देश यामध्ये समाविष्ट करून घेण्यात आला.

FATF ने जून 2018 मध्ये पाकिस्तानला ग्रे यादीत टाकलं होतं. जगभरात कट्टरवाद पसरवण्यासाठी कारणीभूत असलेल्या संघटनांना पाकिस्तानकडून कथितरित्या आर्थिक पाठबळ दिलं जात असल्याच्या आरोपावरून त्यांना ग्रे लिस्टमध्ये टाकण्यात आलं होतं.

यानंतर पाकिस्तानने तातडीने कट्टरवादी संघटनांवर कारवाई करण्यास सुरुवात केली. त्यांच्या अ़ड्ड्यांवर छापे मारले. जमात-उद-दावा आणि त्यांच्या सहकारी संघटनांवरील कारवाई हे याचंच उदाहरण आहे.

जुलै 2019 मध्ये जमात-उद-दावाचा प्रमुखे हाफिज सईद याला अटक करण्यात आली होती. डिसेंबर महिन्यात हाफिजवर खटलासुद्धा चालवण्यात आला होता. हाफिज सईद याची पूर्वीही अनेकवेळा अटक करून सुटका करण्यात आली होती.

भारताने हाफिज सईदच्या अटकेनंतर सावध प्रतिक्रिया दिली होती. पूर्वीसुद्धा मुंबईच्या 26/11 हल्ल्यात सहभाग असल्याच्या आरोपावरून 2008-2009 मध्ये हाफिजला अटक झाली होती. पण नंतर त्याला सोडून देण्यात आलं.

ग्रे लिस्ट म्हणजे काय?

पाकिस्तानला FATF ने ज्या गटात टाकलं आहे, त्याला ग्रे लिस्ट असं संबोधण्यात येतं. सध्या या यादीत 18 देशांचा समावेश आहे.

कट्टरवाद्यांना...


इम्रान खान

दुसरीकडे काश्मीरच्या मुद्द्यावरून भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध ताणले गेले आहेत.

भारत सरकारनं जम्मू-काश्मिरची स्वायत्तता रद्द केल्यानंतर पाकिस्ताननं जगभरातल्या प्रत्येक व्यासपीठावर हा मुद्दा उपस्थित केला. पण पाकिस्तानला यात म्हणावं तसं यश मिळालं नाही.

इम्रान खान यांना त्यांचे विरोधक 'यू-टर्न' पंतप्रधान म्हणतात. निवडणुकीत त्यांनी नवीन पाकिस्तान घडवण्याचं आश्वासन दिलं होतं. मात्र प्रत्यक्षात काहीच ठोस काम दिसत नाही.

"काश्मीरचा मुद्दा लक्षात घेतल्यास भारताविरोधात युद्ध होऊ शकतं," असं अल-जझीरा या वाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत इम्रान खान यांनी म्हटलं.

भारत आणि पाकिस्तान या दोन देशांमध्ये युद्ध होऊ शकतं का? दोन्ही अण्वस्त्रधारी देशांमध्ये मोठा संघर्ष उद्भवण्याची शक्यता आहे का? असा प्रश्न इम्रान खान यांना विचारण्यात आला. या प्रश्नाला उत्तर देताना त्यांनी म्हटलं, "होय, दोन्ही देशांमध्ये युद्ध होऊ शकतं."

पाकिस्तानचे चीनशी अगदी जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत. पण भारतासोबतचे संबंध तणावाचे आहेत.

या मुलाखतीमध्ये काश्मिरसंबंधी बोलताना इम्रान खान यांनी म्हटलं,"काश्मीरमध्ये गेल्या 6 आठवड्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांपासून 80 लाख मुस्लीम कैदेत आहेत. पाकिस्तानवर दहशतवादाचा आरोप करून भारत जगाचं लक्ष या मुद्द्यावरून विचलित करत आहे. पाकिस्तान स्वत:हून कधीच युद्धाची सुरुवात करणार नाही. याबाबत माझी भूमिका स्पष्ट आहे. मी शांतताप्रिय माणूस आहे. मला युद्ध आवडत नाही. युद्ध कोणत्याच समस्येचं समाधान नाही, असं मला वाटतं."

'आम्हाला दिवाळखोर बनवण्याचे प्रयत्न'

त्यांनी म्हटलं, "दोन अण्वस्त्रधारी देश एकमेकांना भिडले तर काय होईल याची कल्पनाही आपण करू शकत नाही. त्यामुळेच आम्ही संयुक्त राष्ट्राकडे गेलो. जगातल्या सगळ्या प्रमुख व्यासपीठांवर आम्ही हा मुद्दा उपस्थित करत आहोत. आम्हाला यावर राजकीय तोडगा हवा आहे. पण युद्ध झालं तर हे प्रकरण भारतीय उपखंडापुरतं मर्यादित राहणार नाही. संपूर्ण जगावर याचा परिणाम होईल."

"आम्ही भारताशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला, पण भारतानं आम्हाला फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्सच्या काळ्या यादीत टाकण्याचे प्रयत्न केले. पाकिस्तानचा काळ्या यादीत समावेश झाला असता तर आमच्यावर अनेक निर्बंध लागले असते. भारत आम्हाला दिवाळखोर घोषित करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे," असा आरोप इम्रान खान यांनी केला.

"भारत सरकारनं स्वत:च्या राज्यघटनेतील कलम 370 रद्द केलं आहे. भारतानं संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषेदतील प्रस्तावाविरोधात जात बेकायदेशीररित्या काश्मिरचा स्वायत्त दर्जा रद्द केला आहे. या प्रस्तावात काश्मिरमध्ये जनमत घेण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. त्यामुळे भारतानं केवळ आंतरराष्ट्रीय कायदाच नव्हे, तर देशाच्या राज्यघटनेचं उल्लंघन केलं आहे," असंही इम्रान यांनी म्हटलं.

जम्मू-काश्मीर भारताचा अंतर्गत प्रश्न आहे आणि यात कुणाचाही हस्तक्षेप मान्य करणार नसल्याचं भारतानं स्पष्ट केलं आहे.

इम्रान यांनी त्यांच्या सरकारच्या 1 वर्षाच्या कार्यकाळाविषयी सांगताना म्हटलं, "आम्ही त्या गोष्टी केल्या आहेत, ज्या मागच्या कोणत्याच सरकारनं केल्या नाहीत. पण रोम एका दिवसात तयार झालं नाही, अशी म्हण आहे. म्हणजे तुम्हाला मोठा बदल घडवून आणायचा असेल, तर तो एका दिवसात होत नाही. त्यासाठी वेळ लागतो. कोणत्याही सरकारच्या कामकाजाचं मूल्यांकन किमान 5 वर्षांनंतर होऊ शकतं. आमच्यासाठी पहिलं वर्ष सर्वांत कठीण होतं. पण लोकांना आता बदल जाणवत आहे. देश आता योग्य मार्गावर आहे."

'यू-टर्न न घेणारे मूर्ख असतात'

विरोधकांच्या टीकेवर इम्रान म्हणाले, "ते मला यू-टर्न पंतप्रधान म्हणतात,...


इम्रान खान

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमधील कोटली शहरात एका रॅलीदरम्यान इम्रान खान यांनी म्हटलं, "जगानं काश्मीरच्या लोकांना 1948मध्ये एक वचन दिलं होतं. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या प्रस्तावानुसार काश्मीरमधल्या लोकांना आपल्या भविष्याचा निर्णय घेण्यासंबंधी अधिकार मिळणार होता."

"काश्मीरच्या लोकांना जे वचन देण्यात आलं होतं, ते पूर्ण करण्यात आलं नाही, याची जगाला आठवण करून द्यावी लागणार आहे. याच सुरक्षा परिषदेनं ईस्ट तिमोर जे मुस्लीम देश इंडोनेशियाचा एक भाग होता, जिथं ख्रिश्चन जास्त होते, तोच अधिकार ईस्ट तिमोरला दिला होता. जनमत चाचणी घेऊन त्यांना लगेच स्वातंत्र्य देण्यात आलं. मी संयुक्त राष्ट्राला आठवण करून देऊ इच्छितो की, त्यांनी पाकिस्तानला दिलेलं वचन पूर्ण केलेलं नाही."

"काश्मिरी लोकांना पाकिस्तानात सहभागी व्हायचं की स्वतंत्र राहायचं, हे ठरवण्याचा अधिकार असेल," असं इम्रान यांनी म्हटलं.

"जेव्हा तुम्हाला हा अधिकार मिळेल आणि जेव्हा काश्मीरचे लोक पाकिस्तानच्या बाजूनं निर्णय घेतील तेव्हा पाकिस्तान तुम्हाला पाकिस्तानचा भाग बनायचंय की स्वतंत्र राहायचं, हे ठरवण्याचा अधिकार देईल. तो तुमचा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अधिकार असेल."

ते पुढे म्हणाले, "तुमच्यासोबत फक्त पाकिस्तानच नाही, तर पूर्ण मुस्लीम जग आहे. जर मुस्लीम राजवटी आज काही कारणास्तव तुम्हाला पाठिंबा देत नसतील, तर मी तुम्हाला विश्वास देऊ इच्छितो की, सगळ्या मुस्लीम जगतातील जनता स्वतंत्र काश्मीरच्या लोकांसोबत आहे."

त्यांनी म्हटलं, "जे लोक मुस्लीम नाही, पण ज्यांना न्याय पसंत आहे, अशी माणसंही म्हणतात की संयुक्त राष्ट्रानं वचन दिल्याप्रमाणे काश्मीरच्या लोकांना अधिकार द्यायला पाहिजे. तुमच्यावर जे अन्याय झालेत आणि होत आहेत आणि त्यामुळे तुम्हाला किती त्रास होत असेल, याची कल्पना आम्हा सगळ्यांना आहे. मी सगळ्या व्यासपीठांवर तुमचा आवाज बुलंद करेल आणि करतही आहे. जोपर्यंत कश्मीर स्वतंत्र होत नाही, तोपर्यंत मी तुमचा आवाज बुलंद करेल."

भारताचा उल्लेख करत त्यांनी म्हटलं, "आमची सत्ता आली तेव्हा आम्ही त्यांना मैत्रीचा संदेश देण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला. काश्मीरचा प्रश्न अत्याचारानं सोडवला जाऊ शकत नाही, असं आम्ही त्यांना समजावलं. जगातील कोणतीही शक्तिशाली सैन्य एका समुहाविरुद्ध जिंकू शकत नाही. जोपर्यंत पूर्ण समाज एकत्र आहे, तोपर्यंत मोठ्यातलं मोठं सैन्य अयशस्वी ठरेल."

इतिहासाचा उल्लेख करत त्यांनी पुढे म्हटलं, "जगाचा इतिहास आपल्याला सांगतो की अमेरिका सुपर पॉवर आहे, पण व्हिएतनामध्ये मात्र ते जिंकू शकले नाही. व्हिएतनामनं 30 लाख जणांचा जीव गेला आणि शेवटी स्वतंत्र झाले. अफगाणिस्तानचा इतिहासही हेच सांगतो. अल्जेरियात फ्रान्सनं किती अत्याचार केले. पण, एका समुहाविरोधात फ्रान्स जिंकू शकला नाही. भारतानं 9 लाख  सैन्य आणलं, त्याहून जास्त आणलं तरी काश्मीरचे लोक तुमची गुलामी कधीच स्वीकारणार नाही."

इम्रान यांनी पुढे म्हटलं, "भारत जर संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या प्रस्तावानुसार काश्मीरचा प्रश्न सोडवण्यासाठी गांभीर्य दाखवणार असेल, तर शांततेसाठी आम्ही दोन पावलं पुढे येण्यासाठी तयार आहोत. पण, शांतता आणि स्थिरतेच्या आमच्या इच्छेकडे कुणी आमची कमजोरी म्हणून पाहू नये."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


इम्रान खान

या रकमेचा वापर अमेरिका इतर आवश्यक कामांसाठी करेल, असं अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाचे प्रवक्ते लेफ्टनंट कर्नल कोनी फॉकनर यांनी सांगितलं.

पाकिस्तानने आपल्या मदतीचा गैरवापर केल्याचा आरोप राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी केला होता. पाकिस्तान गेल्या 17 वर्षांपासून अफगाणिस्तानात युद्ध छेडणाऱ्या कट्टरवादी गटांना आश्रय देतोय, असा आरोप ट्रंप प्रशासनाने सातत्याने केला आहे.

अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांच्या मते जर पाकिस्तानने आपली भूमिका बदलली तर अमेरिका त्यांना पुन्हा पाठिंबा देऊ शकतो.

अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माईक पाँपेओ यांच्या नियोजित पाकिस्तान भेटीच्या आधी या घडामोडी घडल्या आहेत.

तत्पूर्वी, अमेरिकेने सुरक्षेच्या क्षेत्रात गुंतवणूक कमी करणार असल्याचं जानेवारीमध्ये जाहीर केलं होतं. या निर्णयाला अमेरिकेच्या संसदेची मंजुरी अद्याप मिळालेली नाही.

अमेरिकेच्या या निर्णयाने नवनिर्वाचित पंतप्रधान इम्रान खान यांच्या अडचणी वाढणार आहेत. इम्रान खान यांनी गेल्याच महिन्यात पाकिस्तानची सूत्र हाती घेतली आहेत आणि आर्थिक आघाडीवर त्यांना झुंजावं लागत आहे.

पाकिस्तानची परकीय चलनाच्या गंगाजळीत सातत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याने घट होत आहे. मे 2017 मध्ये पाकिस्तानची परकीय गंगाजळी 16.4 कोटी डॉलर होती. ती आता 10 कोटी डॉलरपेक्षा कमी झाली आहे. परकीय गंगाजळीत गुंतवणूक कमी झाल्याने संकट आणखी गहिरं झालं आहे.

ट्रंप यांचा झटका

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी या वर्षाच्या अगदी पहिल्याच दिवशी केलेल्या एका ट्वीटमध्ये पाकिस्तानवर खोटं बोलण्याचा आणि कट्टरवाद्यांना थारा दिल्याचा आरोप लावला होता. ट्रंप म्हणाले की कोट्यवधी रुपयांची मदत देऊनसुद्धा पाकिस्तान कट्टरवाद्यांना आसरा देत आहे.

ते म्हणाले होते, "अमेरिकेने पाकिस्तानला गेल्या 15 वर्षांत 33 कोटी डॉलर पेक्षा जास्त मदत केली आहे. त्या बदल्यात छळ आणि खोटेपणा याशिवाय पाकिस्तानने काहीही दिलेलं नाही. त्यांना असं वाटतं की अमेरिकेचे नेते मूर्ख आहे. आम्ही अफगाणिस्तानच्या ज्या अतिरेक्यांना शोधतो आहे, त्यांना पाकिस्तानने आसरा दिला आहे."

लेफ्टनंट कोनी फॉकनर म्हणाले, "अमेरिकेच्या दक्षिण आशियासाठीच्या लष्करी धोरणात पाकिस्तानने सहकार्य न केल्याबद्दल त्यांना उरलेली 30 कोटी डॉलरची मदत रद्द करण्यात आली आहे."

पाकिस्तान कुणाला आश्रय देतंय?

हकानी नेटवर्क ही संस्था अफगाणिस्तानमध्ये कट्टरवादी कारवाया करण्यात अग्रेसर आहे. यासाठी पाकिस्तान त्यांना आपल्या भूमीचा वापर करू देतो, असा दावा अफगाणिस्तानने सातत्याने केला आहे.

हकानी नेटवर्क या संस्थेचे अफगाण तालिबानशी हितसंबंध आहेत, जो अफगाणिस्तान सरकारला सगळ्यांत मोठा धोका आहे.

हकानी नेटवर्क आणि अफगाण तालिबान या दोन्ही गटांनी अफगाणिस्तानात अनेक हल्ले केले आहेत, ज्यात अनेक अमेरिकन सैनिक मारले गेले आहेत. पाकिस्तान आणि विशेषत: ISI त्यांना थारा देत असल्याचा आरोप अमेरिकेने केला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


इम्रान खान आणि डोनाल्ड ट्रंप व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांशी बोलताना

भारताने ही प्रतिक्रिया दिल्यानंतर इम्रान खान यांनी आश्चर्य व्यक्त केलं आहे. त्यांनी ट्वीट केलं आहे की "भारताने अमेरिकेची मध्यस्थी नाकारणं हे धक्कादायक आहे. गेल्या 70 वर्षांपासून हा गुंता सुटत नाहीये. काश्मीरच्या जनतेच्या अनेक पिढ्यांना याची झळ सोसावी लागली आहे. हा प्रश्न सुटणं महत्त्वाचं आहे."

अमेरिका दौऱ्यावर असलेले पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांची सोमवारी व्हाईट हाऊसमध्ये भेट घेतली. त्यानंतर दोघांची संयुक्त पत्रकार परिषद पार पडली. यावेळी ट्रंप म्हणाले, "दोन आठवड्यांपूर्वीच नरेंद्र मोदींशी माझी चर्चा झाली. त्यांनी मला विचारलं होतं की 'तुम्ही मध्यस्थ होणार का?' मी विचारलं, 'कुठे?' तर ते म्हणाले, 'काश्मीर प्रश्नी'."

"मी म्हणालो, जर माझी काही मदत होणार असेल तर मला नक्कीच आनंद होईल," असं ट्रंप यावेळी पत्रकारांना सांगत होते.

मात्र, त्यांच्या या पत्रकार परिषदेच्या काही वेळानंतरच भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रवीश कुमार यांनी सोमवारी मध्यरात्री ट्वीट करून स्पष्ट केलं की पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी कधीही भार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त आणि पाकिस्तान यांच्यात मध्यस्थी करण्याची विनंती अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांना केली नाही.

"भारताची ही ठाम भूमिका आहे की भारत आणि पाकिस्तानमधल्या सर्व प्रलंबित विषयांवर फक्त द्विपक्षीय चर्चाच होईल. सीमेपार दहशतवाद संपवल्याशिवाय या चर्चांना सुरुवात होणार नाही. दोन्ही देशांमधल्या सर्व विषयांवर तोडगा काढण्यासाठीच्या आवश्यक तरतुदी याआधीच शिमला करार आणि लाहोर करारात नमूद आहेत," असंही ते म्हणाले.

मात्र यामुळे भारत, पाकिस्तान आणि अमेरिका अशा तिन्ही देशात चर्चांना उधाण आलं आहे.

इम्रान खान यांच्याकडून स्वागत

ट्रंप हे बोलले तेव्हा पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान बाजूलाच बसले होते. ट्रंप यांनी विचारल्यावर त्यांनीच सांगितलं की काश्मीरचा वाद जवळजवळ 70 वर्षांपासून आहे.

मात्र काश्मीर मुद्द्यावर मध्यस्थी करण्याच्या डोनाल्ड ट्रंप यांच्या प्रस्तावाचं त्यांनी स्वागत केलंय.

पंतप्रधान मोदी आणि डोनाल्ड ट्रंप

इम्रान खान म्हणाले, "अमेरिका जगातील सर्वांत शक्तिशाली देश आहे. त्यामुळे तो आशियात शांतता प्रस्थापित करण्यात महत्त्वाची भूमिका बाजावू शकतो. काश्मीरच्या प्रश्नामुळे एक अब्जाहून अधिक लोक त्रस्त आहेत. डोनाल्ड ट्रंप दोन्ही देशांमध्ये समन्वय साधू शकतात, असा मला विश्वास आहे."

भारतासोबत चर्चा सुरू करण्याचा पाकिस्तानने प्रयत्न केला होता, मात्र त्यात पुढे काहीच झालं नाही, असंही इम्रान खान यावेळी म्हणाले. "ट्रंप, तुम्ही मध्यस्थी करून हा मुद्दा सोडवलात तर तुम्हाला कोट्यवधी लोकांच्या दुआ मिळतील."

काँग्रेसचा मोदींवर निशाणा

ट्रंप यांच्या दाव्यानंतर देशभरातून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या स्पष्टीकरणची मागणी जोर धरू लागली. काँग्रेसचे प्रवक्ते रणदीस सुरजेवाला यांनी ट्वीट केलं, "जम्मू-काश्मीरच्या मुद्द्यावर भारताने कधीच तिसऱ्या घटकाच्या मध्यस्थी स्वीकारली नाही."

"जम्मू-काश्मीरच्या मुद्द्यावर पंतप्रधान मोदींनी कुणाही परदेशी शक्तीला मध्यस्थीची मागणी करणं म्हणजे देशाशी विश्वासघात आहे. मोदींना देशाला याबाबत स्पष्टीकरण द्यायला हवं," अशी मागणी सुरजेवाला यांनी केली.

मात्र त्यानंतर काही वेळातच परराष्ट्र मंत्रालयाने स्पष्टीकरण दिलं आहे. त्यानंतर सुरजेवाला यांनी पुन्हा ट्वीट करून ट्रंप यांचा "हा दावा विचलित करणारा" आहे.

"कुठल्याच भारतीय पंतप्रधानाने 1972च्या शिमला कराराचं उल्लंघन केलं नाही, ज्यात भारताची स्पष्ट भूमिका आहे की दोन्ही...


इम्रान खान आणि नरेंद्र मोदी

पाकिस्तानचं नाव न घेता मोदी वैश्विक शांतता आणि कट्टरतावाद यावर बोलले. भारताने विकासाच्या क्षेत्रात कशी वाटचाल केली आहे याचं वर्णन त्यांनी जगासमोर केलं. दुसरीकडे इम्रान यांनी संयुक्त राष्ट्रांसारख्या व्यासपीठावर भारताला कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न केला.

इम्रान यांनी आंतरराष्ट्रीय पटलावर काश्मीरचा मुद्दा मांडला. दोन्ही देशांदरम्यान युद्ध झालं तर दोन्ही देशांचं तसंच आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही किती नुकसान होईल, हे त्यांनी सांगितलं.

मोदी पाकिस्तानचं नाव न घेता आंतरराष्ट्रीय मुद्दे आणि देशाच्या प्रगतीबद्दल का बोलले?

इम्रान यांनी याच्या बरोबर उलट कृती केली. त्यांनी देशाचे मुद्दे न मांडता थेट काश्मीरच्या विषयाला हात घातला. त्यांनी काश्मीरवर का लक्ष केंद्रित केलं?

दोन्ही देशांच्या भाषणाचा सूर समजून घेण्यासाठी अमेरिकास्थित डेलावेयर विद्यापीठाचे प्राध्यापक मुक्तदर खान आणि अमेरिकेत भारताचे राजदूत म्हणून काम पाहिलेल्या नवतेज सरना तसंच पाकिस्तानचे ज्येष्ठ पत्रकार हारुन रशीद यांच्याशी आम्ही बातचीत केली. या तीन विश्लेषकांना या घडामोडीबद्दल काय वाटतं?

मोदींच्या भाषणावर मुक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्तदर खान यांचं मत

मोदींनी तीन ते चार विषयांवर महत्वपूर्ण मत मांडलं. भारत ही जगातली सगळ्यात मोठा लोकशाही प्रणाली असणारा देश आहे याची त्यांनी जगाला आठवण करून दिली. नुकत्याच झालेल्या निवडणुकांमध्ये मोदी आणि त्यांच्या सरकारने प्रचंड बहुमत मिळवलं होतं. मात्र प्रचंड मताधिक्याने निवडून आलेला नेता असल्याची जाणीव त्यांना जागतिक नेत्यांना करून दिली.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

गरिबी कशी हटवायची आणि जलवायू परिवर्तन या विषयांसंदर्भात भारताने केलेलं काम जगासाठी प्रेरणादायी आणि अनुकरणीय आहे हे मोदींनी ठसवलं.

काश्मीरच्या मुद्यावर आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठांवर जी चर्चा होते आहे त्याबद्दल मोदी काहीच बोलले नाहीत. काश्मीरमध्ये 370 कलम हटवण्यात आल्यानंतर जे प्रतिबंध लागू करण्यात आले आहेत त्याबद्दल ते काहीच बोलले नाहीत.

मानवाधिकार उल्लंघनासंदर्भात भारतावर अनेक आरोप होत आहेत, त्याविषयीही ते काहीच बोलले नाहीत.

वैश्विक शांतता, बंधुभाव, कट्टरतावादाविरुद्ध लढण्यासाठी जगातल्या देशांनी एकत्र यायला हवं असं आवाहन त्यांनी केलं. मात्र त्यांच्याच पक्षाशी निगडीत काही लोक अल्पसंख्याकांना ज्या पद्धतीने वागणूक देत आहेत त्याबद्दल त्यांनी एकही शब्द काढला नाही.

जगाला शांतता आणि बंधुत्वाबद्दल सांगायचं असेल तर स्वत:च्या देशात त्या पद्धतीने प्रशासन आणि सामाजिकता हवी. त्यासाठी मोदींनी विशिष्ट धोरण राबवायला हवं.

ढासळत चाललेल्या अर्थव्यवस्थेबद्दलही मोदी काहीही बोलले नाहीत.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी कोणती पावलं उचलू, कोणत्या उपाययोजना अमलात आणल्या जातील यासंदर्भात त्यांनी मौन बाळगलं. गेल्या काही वर्षांपासून विदेशी गुंतवणूक कमी झाली आहे. यामुळे भारतासह आंतरराष्ट्रीय संघटनाही काळजीत आहेत. संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या माध्यमातून जगाला भारताची अर्थव्यवस्था नियंत्रणात असल्याची ग्वाही देण्याची संधी मोदींकडे होती.

संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या बैठकीत  जगाचं लक्ष फ्रान्स, चीन आणि रशियाचे नेते काय बोलतात याकडे लागलेलं असतं. मोदींनी वैश्विक शांततेच्या मुद्याला हात घातला मात्र भाषणाच्या सुरुवातीला ते अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची नक्कल करत आहेत असंच वाटलं.

ते स्वत:चंच कौतुक करत होते. निवडणुकीत मिळालेल्या जनसमर्थनाबद्दल बोलत होते. प्रशासक म्हणून आपल्या जमेच्या बाजू त्यांनी ऐकवल्या.

मोदी आपल्या मतदारसंघात बोलत...


इम्रान खान म्हणाले, "पाकिस्तानात सत्तेत आल्यानंतर भारताशी संबंध सुधारण्यासाठी हात पुढे केला, मात्र भारताकडून कुठलाच सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला नाही."

"भारतात निवडणुका होणार होत्या. त्यामुळं मोदी सरकारची भूमिका समजू शकत होतो. मात्र, निवडणुकांच्या प्रचारादरम्यान आणि पुन्हा सत्तेत आल्यानंतरही नरेंद्र मोदी यांनी शांततेसाठी पाकिस्तानच्या सर्व प्रयत्नांना नकार दिला."

इम्रान खान म्हणाले, "भारतानं काश्मीरचा विशेष राज्याचा दर्जा काढला आणि 80 लाख लोकांवर सर्व बाजूंनी बंदी आणली, तेव्हा लक्षात आलं की, यामागे मोदी सरकारचा खास अजेंडा आहे."

भारतानं शिमला करार आणि त्यांच्यात राज्यघटनेविरोधात पाऊल उचललं आहे, असंही इम्रान खान म्हणाले.

'काश्मीरमध्ये रक्तपात होईल'

काश्मीरमधील बंदी हटेल तेव्हा तिथं रक्तपात होण्याची शक्यता आहे. 80 लाख काश्मिरी लोक जनावरांसारखं आयुष्य जगत आहेत, असं इम्रान खान म्हणाले..

"काश्मीरमध्ये होणाऱ्या अतिरेकावर जग गप्प आहे, कारण भारत एक मोठी बाजारपेठ आहे." असा आरोप इम्रान खान यांनी केला.

भारतातल्या हिंसेत काश्मिरी युवक सहभागी होतील आणि भारताकडून पाकिस्तानला जबाबदार ठरवले जाईल, अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शीही शंका आहे, असं इम्रान खान म्हणाले.

इम्रान खान म्हणाले, "जर भारत आणि पाकिस्तानमध्ये युद्ध झालं, तर एक लहान देश असल्या कारणानं अण्वस्त्राच्या वापराशिवाय पाकिस्तानकडे कोणताच पर्याय शिल्लक नसेल."

संयुक्त राष्ट्राच्या महासभेतून इम्रान खान यांनी जगाला इशारा दिलाय की, जर असं झालं, तर त्याचा परिणाम केवळ भारत-पाकिस्तानपर्यंत मर्यादित राहणार नाही.

संयुक्त राष्ट्राला आपल्या जबाबदारीची आठवण करून देत इम्रान खान म्हणाले, भारत आणि पाकिस्तान आज अशा ठिकाणी आहे, जिथं 1939 साली युरोप होतं.

"1939 साली युरोपने हिटलरचं लांगूलचालन केलं. परिणामी जगाला दुसऱ्या महायुद्धाला सामोरं जावं लागलं. काश्मीरमध्ये सध्या हीच स्थिती आहे आणि जगानं यात हस्तक्षेप करायला हवा." असं इम्रान खान म्हणाले.

50 मिनिटांचं लांबलचक भाषण

इम्रान खान म्हणाले, "भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ज्या राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे आजीवन सदस्य आहेत, ती संघटना हिटलर आणि मुसोलिनीला आपलं आदर्श मानते. संघाच्या विचारांनीच महात्मा गांधीजींची हत्या केली."

संयुक्त राष्ट्राने आपली जबाबदारी पार पाडायला हवी आणि काश्मीर प्रकरणी आपल्या प्रस्तावांना लागू केलं पाहिजे, असंही इम्रान खान म्हणाले.

"संयुक्त राष्ट्रासह संपूर्ण जगानं भारतावर दबाव टाकला पाहिजे की, भारतानं काश्मीरवरील बंदी हटवावी. काश्मीरमधील राजकीय नेते आणि हजारो जनता अटकेत आहेत. त्यांची तातडीनं सुटका केली पाहिजे. काश्मिरींना स्वत: निर्णय घेण्याचा अधिकार मिळायला हवा." असं इम्रान खान म्हणाले.

इम्रान खान यांनी जवळपास 50 मिनिटं भाषण केलं. त्यांनी काश्मीरच्या मुद्द्यासह जलवायू परिवर्तन, जगातील वाढतं दारिद्र्य आणि इस्लामोफोबिया या मुद्द्यांचाही आपल्या भाषणात उल्लेख केला.

याआधी इम्रान खान यांनी म्हटलं, "दहशतवादाशी कुठल्याही धर्माचं काही घेणं-देणं नाही. 9/11 च्या घटनेनंतर इस्लामोफोबियाची वाढ झाली असून, ते संपायला हवं."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)