स्वीडनमधील ख्यातनाम पर्यावरवणवादी कार्यकर्ती ग्रेटा थुनबर्गन लंडनमध्ये भाषणात बोलत होती. फक्त 16 वर्षांची ग्रेटा हवामान बदलाविरोधात जगभरात सुरू असलेल्या आंदोलनांसाठी प्रेरणा ठरत आहे. या आंदोलनात रविवारी 963 लोकांना अटक करण्यात आली आहे.

लंडनमध्येही गेली काही दिवस हवामान बदलाविरोधात मोठी चळवळ सुरू आहे. Extinction Rebellion नावाने हा 'विद्रोह' सुरू आहे. जैवविविधतेचा होणार ऱ्हास थांबवावा, मनुष्य प्रजाती विलुप्त होण्यापासून वाचवली जावी, जैवविवधता नष्ट कोलमडून मोडण्यापासून वाचवली जावी, अशा मागण्या घेऊन हे अहिंसक पद्धतीने आंदोलन सुरू आहे. राज्यकर्त्यांनी हवामान बदलाचं सत्य सांगावं, कार्बनचं उत्सर्जन 2025पर्यंत शून्य व्हावं, यावर लक्ष ठेवण्यासाठी नागरिकांची समिती असावी, अशा मागण्यांसाठी आंदोलक करत आहेत. या आंदोलकांनी विविध पुलांवर चक्का जाम आंदोलन केलं होतं शिवाय डाऊनिंग स्ट्रीटवर खोट रक्त ओतलं होतं. शिवाय त्यांनी संसदेत अर्ध नग्न होऊन निदर्शनं केली होती.

आंदोलकांनी आता एक आठवड्याचा कार्यक्रम जाहीर केला असून खासदारांना संसदेत जाण्यापासून रोखलं जाणार आहे.

रविवारी मार्बल आर्च इथं जमलेल्या आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंदोलकांसमोर ग्रेटाने भाषण केलं. या रॅलीत हजारो लोक उपस्थित होते. ती म्हणाली, "राजकारणी आणि जे लोक सत्तेत आहेत त्यांनी हवामान बदलाचं संकट आणि पर्यावरणाचं संकट याच्याशी लढण्यासाठी काहीही केलेलं नाही. आपण आता हे चालणार नाही, याची खबरदारी आपण घेऊ."

ग्रेटाने या आंदोलनात भाग घेतला.

या आंदोलनात आतापर्यंत 963 जणांना अटक झाली आहे. पोलिसांच्या कामात अडथळा निर्माण करणे, महामार्ग रोखणे यासाठीचे गुन्हे त्यांच्यावर नोंद करण्यात आले आहेत. अटक करण्यात आलेले 19 ते 77 वयोगटातील आहेत.

या चळवळीच्या सदस्यांनी लंडनच्या महापौरांसोबत चर्चा करू असं म्हटलं आहे. आंदोलनाची पुढील दिशा आज दुपारी ठरणार आहे.

दिवसाभरात मार्बल आर्च इथं शेकडो लोक जमल्याचे बीबीसी न्यूजचे प्रतिनिधी डॅन कोल्स यांनी सांगितलं. तर ग्रेटाचं भाषण ऐकण्यासाठी जमलेल्या लोकांची संख्या याहूनही जास्त होती. ग्रेटा दोन दिवस लंडनमध्ये रेल्वेने प्रवास करणार आहे.

या चळवळीच्या सदस्य फरहाना यामिन म्हणतात राजकीय ध्येय करण्याचा चळवळीचा टप्पा आला आहे. आमची चळवळ सुसंघटित आहे आणि दखल घेण्याइतकी राजकीय शक्ती म्हणून आम्ही पुढं आलो आहोत. फरहान यांनी आंदोलन स्थगित करण्याचा प्रस्ताव असल्याचं म्हटलं आहे. तर दुसरे सदस्य लार्क मायर यांनी आंदोलन थांबणार नसल्याचं सांगितलं.

पोलिसांनी आंदोलक मार्बल आर्च परिसरात राहतील अशी खबरदारी घेतली आहे. पण अनेक आंदोलकांनी शहरातील विविध भागात रास्ता रोको केला.

शहरात 9000 पोलीस तैनात करण्यात आले असल्याचे महापौर सादिक खान यांनी सांगितलं. याचा शहरातील गुन्हे नियंत्रणावर परिणाम होईल, अशी काळजी त्यांनी व्यक्त केली.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


स्वीडनमधील निवडणुकीच्या प्रचारात स्थलांरितांचा मुद्दा केंद्रस्थानी राहिला आहे. 2014ला झालेल्या निवडणुकीच्या तुलनेत स्वीडन डेमोक्रॅट्सच्या जागा यावेळी दुप्पट होतील असा अंदाज वर्तवण्यात येत आहे.

स्वीडनचे पंतप्रधान स्टेफान लुव्हीयान यांनी स्वीडन डेमोक्रॅटस पक्षावर अतिरेकीवादाचा आरोप केला असून या पक्षाला मतदान करणं धोकादायक ठरले, असा इशारा दिला आहे.

1. स्वीडन डेमोक्रॅट्स कोण आहेत?

स्वीडन डेमोक्रॅट्सना SD म्हणून ओळखलं जातं. निओ नाझी आणि अति उजव्या विचारांच्या संघटनांशी या पक्षाला जोडलं जात होतं. या पक्षाने संसदेत 2010ला प्रवेश मिळवला.

त्यानंतर या पक्षाने स्वतःची प्रतिमा बदलण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे. यूकेतील अतिउजवी संघटना नॅशनल फ्रंट आणि त्यांच्या चिन्हातही साम्य होतं, म्हणून या पक्षाने स्वतःचं चिन्ह आणि झेंडा बदलला आहे.

स्टेफान लुव्हीयान

कष्टकरी, कामगार वर्ग या पक्षाचा जनाधार आहे. आता या पक्षाला सुशिक्षित, महिला आणि उच्चवर्गीय यांनाही आकर्षित करायचं आहे.

जिमी ओकेसा 2005ला पक्षाचे नेते झाले. त्यावेळी त्यांनी दिलेल्या मुलाखतीमध्ये पक्षात वंशवादाला जागा नाही, अशी भूमिका घेतली ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होती. तसंच पक्षातून अनेकांची हकालपट्टी केली असल्याचंही त्यांनी सांगितलं होतं.

पण वंशवादाशी संबंधित अनेक प्रकरणांत हा पक्ष अडकला आहे. नगरपालिकांच्या निवडणुकांत त्यांच्या एका उमेदवाराने 'स्वीडिश नागरिक गोरे असून स्वीडिश आमचा देश आहे,' असं गीत सोशल मीडियावर टाकलं होतं. ही बातमी Aftonbladet या वृत्तपत्रात आली होती.

गेल्या वर्षी या पक्षाच्या माजी सदस्यांनी अतिउजव्या विचारसरणीच्या Alternative for Sweden (AfS)ची स्थापना केली आहे.

2. काय आहेत मूळ मुद्दे?

स्वीडनची अर्थव्यवस्था तेजीत आहे. पण 2015पासून स्वीडनमध्ये मोठया प्रमाणावर होत असलेल्या स्थलांतरामुळे तिथल्या आरोग्य सुविधा, गृहनिर्माण, कल्याणकारी योजना यांवर मोठा ताण येत आहे.

स्वीडनने गेल्या वर्षी 1,63,000 इतक्या जणांना आश्रय दिला आहे. स्वीडनची लोकसंख्या विचारात घेतली तर युरोपियन युनियनमध्ये स्थलांतरितांना सामवून घेतलेला हा सर्वांत मोठा आकडा आहे.

जनतेच्या काळजीचं प्रतिबिंब स्वीडनच्या पारंपरिक पक्षांच्या भूमिकेतही दिसून येतं कारण या पक्षांनीही स्वीडनमध्ये स्थलांतरितांना सामावून घेण्याबद्दल त्यांची भाषा कडक केली आहे.

नागरिकांना वाढत्या हिंसेबद्दलही काळजी आहे. स्थलांतरितांवर झालेल्या गोळीबारांच्या घटना SD पक्षाशी जोडल्या जात आहेत. अर्थात सरकारी आकड्यांत तसा काही संबंध दिसत नाही, असं दिसतं.

SDया पक्षाला स्वीडनने युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडावं असंही वाटतं. त्यासाठी या पक्षाने "Swexit" हा प्रस्तावही दिला आहे. पण प्रबळ मध्यमार्गी पक्षांचा विरोध लक्षात घेता, या प्रस्तावाला फारस भवितव्य नाही.

स्थलांतराच्या बरोबरीनं तिथल्या मतदारांना हवामान बदलाचा मुद्दाही महत्त्वाचा वाटतो. दीर्घ आणि तीव्र उन्हाळा आणि जंगलात लागणाऱ्या आगी, असे मुद्दे इथल्या मतदारांना महत्त्वाचे वाटतात.

जिमी ओकेसा

उष्णतेच्या लहरीत इथल्या 25 हजार हेक्टर भूभागावरील जंगलांना आग लागली होती. तसेच कुरणं जळाल्याने अनेक शेतकऱ्यांवर त्यांच्या गुरांना मारून टाकण्याची वेळ आली होती.

याच पार्श्वभूमीवर तिथल्या ग्रीन पार्टीचं समर्थन मात्र घटलं आहे. याचं कारण म्हणजे पक्षांतर्गत बरीच भ्रष्टाचाराची प्रकरणं चव्हाट्यावर आली आहेत, हे आहे.

तर दुसरीकडे पर्यावरणाचे मुद्दे आणि मुख्य प्रवाहातील मध्यम मार्गी डाव्या विचारांकडे झुकलेल्या पक्षांबद्दलची नाराजी यामुळे डाव्या पक्षालाही पाठिंबा वाढत आहे.

3. कोणाची...


स्वीडनस्थित थिंकटँक 'सिपरी'मधील एका अहवालात ही बाब समोर आली आहे. या खरेदीनंतर पाकिस्तान आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रात सगळ्यात जास्त शस्त्रास्त्र खरेदी करणाऱ्या देशांच्या यादीत सहभागी झाला आहे.

शस्त्रास्त्र खरेदीत पाकिस्ताननं शेजारी देश चीनवर सर्वाधिक विश्वास दाखवला आहे.

चीननं पाकिस्तानला वेगवेगळ्या प्रकारचे जेफ-17 लढाऊ विमानं विकले आहेत. तर पाकिस्तान चीनकडून मिळालेल्या परवान्याअंतर्गत देशात जेएफ-17 थंडर आणि एफसी-1 सारखे विमानं बनवत आहे. पाकिस्तान अशी 50 लढाऊ विमानं बनवत आहे.

या परवान्याअंतर्गत पाकिस्तान 041/युआन पाणबुड्या आणि टाईप-054 ए युद्धनौका निर्माण करत आहे. यासाठी आवश्यक माल चीनमधून आयात केला जात आहे.

चीनव्यतिरिक्त पाकिस्ताननं टर्कीकडून मिलजेम युद्धनौकांना आयात केलं आहे. पाकिस्तान स्थानिक पातळीवरही या नौकांची निर्मिती करत आहे.

गेल्या काही वर्षांत पाकिस्तान सैन्य औद्योगिक परिसरानं कराची डॉकयार्ड आणि ऐरोनॉटिकल कॉम्प्लेक्स कामरामध्ये स्थानिक पातळीवर युद्धनौका, पाणबुडी, लढाऊ विमानं आणि हेलिकॉप्टर तयार करण्याची क्षमता प्राप्त केली आहे.

तर दुसरीकडे पाकिस्तानच्या संरक्षण उद्योग पाकिस्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तान ऑर्डिनन्स फॅक्ट्रीकडे छोटे शस्त्र आणि दारुगोळा बनवण्याची क्षमता आहे.

सिपरीतील रिपोर्टनुसार, पाकिस्ताननं विदेशातून लढाऊ विमानं, हेलिकॉप्टर, पाणबुड्या आणि युद्धनौका आयात केल्या आहेत. तसंच त्यांना स्थानिक पातळीवर निर्मितीही केली आहे.

दुसऱ्या शब्दांत सांगायचं म्हणजे निर्मितीसाठी लागणारा बहुतांश भाग आयात केला आहे, पण अंतिम शस्त्रास्त्र प्रणाली स्थानिक पातळीवर निर्माण करण्यात आली आहे.

पाकिस्ताननं इजिप्तकडून पूर्वी वापरण्यात आलेली मिराज-5 लढाऊ विमान आयात केले आहेत. खरंतर पाकिस्तानचं वायूदल आधीच फ्रान्समध्ये तयार झालेल्या या लढाऊ विमानांचा वापर करत होतं.

पाकिस्तान सरकारने सैन्यासाठी इटलीहून एडब्ल्यू 139 आणि एमआई 35 एम हेलिकॉप्टर आयात केले आहेत. काही अहवालांनुसार, पाकिस्तान रशियाकडूनही मालवाहतूक करणारे जहाज आयात करत आहे.

सिपरीतील रिपोर्टनुसार, पाकिस्ताननं चीनकडून जमिनीवरून हवेत मारा करणारे तीन वेगवेगळ्या पद्धतीची क्षेपणास्त्रंही मिळवली आहेत.

2018मध्ये पाकिस्तान 20 टी-129 लढाऊ विमानं खरेदी करण्यासाठी टर्कीला 1.5 अब्ज डॉलरची ऑर्डर दिली होती. पण, तुर्कस्थानच्या सैन्य उद्योगावरील अमेरिकेच्या निर्बंधांनतर ही ऑर्डर रद्द करण्यात आली.

सिपरीतील रिपोर्टनुसार, या काळात पाकिस्ताननं मोठ्या प्रमाणावर छोटी शस्त्रं आयात केले आहेत. यात नौदलासाठी बंदुका, दारुगोळा, रणगाडे आणि जहाजविरोधी क्षेपणास्त्र यांचा समावेश आहे. जमिनीवरून हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रंही पाकिस्ताननं आयात केली आहेत.

शस्त्रास्त्रं खरेदी करणाऱ्या देशांच्या यादीत पाकिस्तान कसा सहभागी झाला?

स्टॉकहोमस्थित सेंटर फॉर ग्लोबल पीस अँड रिसर्च (एसपीआरई- सिपरी) रिपोर्टनुसार, 2016 ते 2020 दरम्यान आशिया आणि आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रात सर्वाधिक शस्त्रास्त्रं खरेदी करणाऱ्या देशांमध्ये पाकिस्तानचा समावेश होता.

मोठी शस्त्रं खरेदी करणाऱ्या जगभरातील देशांच्या यादीत 2.7 टक्क्यांसहित पाकिस्तान दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

या काळात चीननं पाकिस्तानला सर्वाधिक शस्त्रं विकली आहेत. विक्रीच्या क्रमवारीत चीन 74 टक्के, रशिया 6.6 टक्के आणि इटली 5.9 टक्के यांचा समावेश आहे.

असं असलं तरी भूतकाळाशी तुलना केल्यास या काळात पाकिस्ताननं 23 टक्के कमी शस्त्रं खरेदी केली आहेत.भारतानं कुठून शस्त्र खरेदी केले?

या काळात भारतानं 49 टक्के शस्त्र रशिया, 18 टक्के फ्रान्स आणि 13 टक्के शस्त्र इस्रायलकडून...


हंबनटोटा एअरपोर्ट

राजधानी कोलंबोच्या दक्षिणेला मत्तला विमानतळाचं व्यवस्थापन भारताकडे सोपवण्याच्या प्रस्तावाविरोधात शुक्रवारी विरोधी पक्षाने भारतीय दूतावासाच्या बाहेर निदर्शनं केली.

या घटनेत तीन पोलीस जखमी झाले आणि 28 लोकांना अटक करण्यात आली.

श्रीलंकेत चीनची उपस्थिती अनेक ठिकाणी आहे. नवीन रस्ते, हंबनटोटा बंदर, मत्तला विमानतळ, कोलंबोमधील इमारती, प्रत्येक ठिकाणी चीनी कंपन्यांची उपस्थिती प्रकर्षाने जाणवते.

चीनच्या मदतीने तयार झालेल्या एक्सप्रेसवेमार्गे आम्ही राजधानी कोलंबोहून हंबनटोटा शहरात पोहोचलो. चीनने इथे भरपूर गुंतवणूक केली आहे.

पण मागणी नसल्याने नफा शून्य आहे.

हायवेलाच लागून असलेल्या हायटेक कॉन्फरन्स सेंटरमध्ये धूळ साचत होती. हंबनटोटामध्ये एक क्रिकेट स्टेडियम आहे, जिथे कधी कधी सामने होतात.

भारताला खूश करण्याचा श्रीलंकन उपाय

हंबनटोटाच्या किनाऱ्यावर चीनने पूर्व आशिया आणि मध्य पुर्वेला जोडणाऱ्या सागरी रस्त्यावर एक मोठं बंदर तयार केलं आहे.

एलटीटीईशी गृहयुद्ध संपल्यावर अर्थव्यवस्था तेजीत आणण्याचे श्रीलंकेचे प्रयत्न सुरू आहेत.

हंबनटोटा विमानतळापासून थोड्या अंतरावर असलेल्या मत्त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला विमानतळावर रोज सकाळी विमान उतरतं. बाकी दिवस इथले कर्मचारी नुसते बसून असतात.

चीनच्या वाढत्या गुंतवणुकीमुळे भारतात चिंतेचे वातावरण आहे.

भारताला खूश करण्यासाठी श्रीलंका सरकारनं तोट्यात असलेल्या मत्तला विमानतळाचं व्यवस्थापन भारताला देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

श्रीलंका सरकारचे प्रवक्ते आणि आरोग्य मंत्री डॉ. रजीता सेनरत्ने सांगतात, "आम्हाला मत्तला विमानतळ भारताला द्यायचं आहे आणि याबद्दल कॅबिनेटला माहिती दिली आहे."

भारत आणि चीनच्या शेजारी असलेल्या श्रीलंकेसाठी दोन्ही देशांसोबत उत्तम संबंध हवे आहेत. तीन दशकं सुरू असलेल्या गृहयुद्धानंतर श्रीलंकेला आता विकास वेगाने व्हावा, असं श्रीलंकेला वाटत आहे.

सेनरत्ने सांगतात, "चीनकडून आम्हाला दरवर्षी अब्जावधी डॉलर्स मिळतात. भारतातून पैसा सॉफ्ट लोनच्या स्वरुपात येतो ज्याचे नियम शिथिल असतात. भारत चीनसारखं कर्ज देऊ शकत नाही."

पण त्याचवेळी ते हे मान्य करतात, "भारताबरोबर उत्तम संबंधांविना श्रीलंकेचं अस्तित्व अशक्य आहे."

'चीनची नवीन वसाहत?'

श्रीलंकेत भारत आणि चीन आमोरासमोर आहेत.

चीनच्या कंपन्यांकडे गुंतवणुकीसाठी भारतापेक्षा जास्त पैसा आहे आणि सरकारला पूर्ण सूट आहे.

आरोग्य मंत्री डॉ. रजीता सेनरत्ने

एक बेल्ट एक रोडच्या अंतर्गत रस्त्यांचा विस्तार आणि व्यापार वाढवण्याचा चीनचा प्रयत्न आहे. पण ज्या उच्च दराने चीन कर्ज देत आहे, त्यानुसार चीनला उपगुंतवणूकदार मानलं जात आहे.

अनेक नवीन योजनांची सुरुवात

सेनरत्न सांगतात, "हंबनटोटासाठी आम्हाला प्रत्येक वर्षी आम्हाला 9.2 अब्ज रुपये द्यावे लागत होते. 2020 साली आम्हाला 15.2 अब्ज रुपये द्यावे लागले असते. त्याचवेळी बंदरापासून आम्हाला काहीच नफा होत नाही. त्यामुळे आम्हाला कोणालातरी ते द्यावं लागणारच होतं. त्यामुळे आमच्यावर कमी दबाव असेल. तो पैसा लोकांना शांत करण्यासाठी वापरू शकतो."

चीनकडून मिळणाऱ्या व्यावसायिक कर्जावर पाच टक्क्यांपेक्षा जास्त व्याजदर द्यावा लागत आहे.

नमल राजपक्षे खासदार आहेत आणि माजी राष्ट्रपती महिंदा राजपक्षे यांचे सुपूत्र आहे.

महिंदा राजपक्षे यांच्या कार्यकाळात श्रीलंकेत अनेक चीनी योजनांची सुरुवात झाली होती.

चीन वेगात काम करतो

नमल सांगतात, "आमचं उद्दिष्ट स्पष्ट होतं. श्रीलंकेचं हित सगळ्यांत महत्त्वाचं आहे. आम्ही तेच करू ज्यामुळे लोकांचा फायदा होईल. आम्हाला चीन सरकारला मान द्यायला हवा. त्यांनी इथे येऊन बंदर मागितलं...


हंबोल्ट जातीच्या पेंग्विनच्या पिल्लाचा २२ ऑगस्टला मृत्यू झाला.

जिजामाता उद्यानाच्या प्रशासनानं म्हटलं आहे की १५ ऑगस्टला जन्म झाल्यानंतर पिलाचे दोन्ही पालक त्याची उत्तम काळजी घेत होते. त्याची वाढही योग्य प्रकारे होत होती. त्याच्या वडिलांचं नाव मोल्ट तर आईचं नाव फ्लिपर आहे.

प्रसिद्धिपत्रकात म्हटलं आहे की '२२ ऑगस्टला या पिलाची प्रकृती ढासळली. उद्यानात आणलेल्या या हंबोल्ट पेंग्विनची काळजी घेणाऱ्या पशुवैद्यकीय डॉक्टरांच्या पथकाने सर्व प्रयत्न करून देखील २२ तारखेला हे पिल्लू मृतावस्थेत आढळलं.'

२३ ऑगस्टला सकाळी उद्यानातील हॉस्पिटलमध्ये या पिलाचं शवविच्छेदन करण्यात आलं. प्राथमिक निरीक्षणामध्ये या पिलाचा मृत्यू 'प्रामुख्याने नवजात पिलातील विसंगती' म्हणजेच अंड्यातील पिवळा बलक वापरला न गेल्याने किंवा यकृतात बिघाड यामुळे मृत्यू झाला असावा असा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे.

या मृत पेंग्विनच्या पालकांची तब्येत उत्तम असल्याचेही उद्यान प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.

जुलै 2016मध्ये वर्षांपूर्वी मुंबईत हंबोल्ट जातीचे 8 पेंग्विन आणण्यात आले होते. त्यातले 5 मादी आणि 3 नर  होते. तीन महिन्यांनंतर डोरी नावाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या मादी पेंग्विनचा मृत्यू झाला होता.

हम्बोल्ट जातीचे पेंग्विन.

१५ ऑगस्टच्या रात्री ८ वाजून २ मिनिटांनी हे पिल्लू अंड्यातून धडपडत बाहेर आलं होतं. त्यामुळे काहींनी सोशल मीडियावर त्याचं नाव 'फ्रीडम बेबी' असंही ठेवलं होतं. पेंग्विनने भारतात जन्म घेण्याची ही पहिलीच घटना होती, असं प्रशासनाने जाहीर केलं. त्यामुळे या जन्माची देशभरात चर्चा होती.

हंबोल्ट पेंग्विन दक्षिण पेरूमध्ये आढळत असले तरी मुंबईतले हे पेंग्विन दक्षिण कोरियाच्या सोलमधून आणले होते.

प्रसिद्धिपत्रक

या बातमीवर सोशल मीडियावर लगेच प्रतिक्रिया उमटल्या. अनेकांनी हळहळ व्यक्त केली तर काहींनी संताप व्यक्त केला. या मृत्यूला जबाबदार कोण आहे आणि त्यांच्यावर कारवाई होणार का, असे प्रश्न विचारले.

थंड प्रदेशातले हे प्राणी भारताच्या उष्णतेत जगू शकतात का, हा प्रश्न आता लोक नव्याने विचारू लागले आहेत.

तर, या पेंग्विनना मुंबईत राहण्याजोगं वातावरण नसताना त्यांना मुंबईत कोणाच्या हट्टासाठी आणलं आहे? असा सवाल बीबीसी मराठीचे वाचक रवींद्र तारू यांनी उपस्थित केला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हज यात्रेचं अनुदान बंद करण्याचा निर्णय मोदी सरकारनं घेतला आहे. अल्पसंख्याक मंत्री मुख्तार अब्बास नक्वी यांनी हजचं अनुदान बंद करण्याच्या सरकारच्या निर्णयाला मंगळवारी दुजोरा केला. अल्पसंख्याकांचं लांगूनचालन न करता त्यांच्या सक्षमीकरणासाठी हा निर्णय घेण्यात आल्याचं सरकारचं म्हणणं आहे.

त्यानंतर प्रसारमाध्यमांशी बोलताना आवेसी यांनी अनेक प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

"काशी, मथुरा आणि अयोध्येमध्ये धर्माच्या नावावर खूप सारा पैसा खर्च केला जातो. जो कुणी मानसरोवरच्या यात्रेला जाईल त्याला दीड लाख रुपयांचं अनुदान दिलं जाईल, असंही योगी सरकार सांगत आहे. केद्रातलं भाजप सरकार या अनुदानाला रद्द करेल काय? तसं करायचं मी त्यांना आव्हान देतो," असं ते म्हणाले.

दरम्यान, ओवेसींच्या याच वक्तव्याबद्दल आम्ही वाचकांना त्यांची मतं विचारली होती.

मंगेश गहेरवार म्हणतात, "कुठल्याच धार्मिक यात्रेला सरकारने अनुदान द्यायला नको. अनुदान देणं बंद करून यावरून ओवेसींना राजकारण करण्याची संधी देऊ नये."

अब्दुलाझीम शेख यांनी म्हटलं आहे की "धर्म ही वैयक्तिक बाब आहे. त्यावर शासनाने कोणत्याही प्रकारे खर्च करू नये." तर "थेट आर्थिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सवलत बंद करावी, आणि यात्रेकरूंना संरक्षण, निवारा, वैद्यकीय सोयी चांगल्याप्रकारे मिळतील, हे सरकारने पहावं," असा सल्ला योगेश घाटे यांनी दिला आहे.

तर अनेकांनी केवळ एकेरी उत्तरात ओवेसींच्या मताला पाठिंबा दिला आहे.

"सबसिडी नका देऊ, पण चीनमधील मानसरोवर यात्रेकरूंना संरक्षण द्या," विवेक एमएन यांनी म्हटलं आहे.

"सर्वच धर्माच्या यात्रांना मिळणारं सरकारी अनुदान बंद व्हायला हवं. प्रत्येकाने धार्मिक यात्रा स्वतःच्या खिशातून करावी," असं श्याम ठाणेदार यांना वाटतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हजारिका मूळचे आसामचे असले तरी त्यांनी भाषांच्या पलीकडे जाऊन लोकसंगीताला व्यासपीठ मिळवून देण्याचा आयुष्यभर प्रयत्न केला. 5 नोव्हेंबर 2011 रोजी वयाच्या 86 वर्षी त्यांचं निधन मुंबईत झालं.

हजारिकांनी अनेक सिनेमांना संगीत दिलं होतं. त्यांच्या योगदानासाठी त्यांना दादासाहेब फाळके पुरस्कार प्रदान करण्यात आला होता, जो भारतीय सिनेसृष्टीतला सगळ्यांत मोठा पुरस्कार मानला जातो.

त्यांनी नंतर राजकारणातही कार्य केलं. ते आसाम विधानसभेवर अपक्ष आमदार म्हणून निवडून गेले होते. त्यानंतर 2004 साली त्यांनी भाजपच्या तिकिटावर गुवाहाटी लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली होती, पण त्यात ते पराभूत झाले होते.

हजारिका यांचं शिक्षण न्यूयॉर्कमधल्या कोलंबिया विद्यापीठातून झालं होतं. त्यांनी कम्युनिकेशन या विषयात PhD केलं होतं.

हजारिकांना पुरस्कार मिळाल्याबद्दल अनेक कालाकारांनी आणि नेत्यांनी आनंद व्यक्त केला आहे.

लता मंगेशकर:

"मला आज अतिशय आनंद होतोय. जिवंत असताना मिळालं असतं तर आसामच्या लोकांना खूप खूप आवडलं असतं. मी कोलकात्त्याला त्यांच्या घरी राहिले होते. ते मला बहिणीप्रमाणे मानायचे. त्यांनी माझे 4-5 कार्यक्रम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केले. अतिशय चांगली व्यक्ती होती. ते मला चांगलं समजावून सांगायचे. गाण्याचा अर्थ सांगायचे. मी त्यांचं 'दिल हूँ हूँ करे...' हे गाणं गायली होते. ते खरं तर मूळ आसामी गाणं होतं. ते सगळ्यांशी प्रमाने वागायचे."

उषा मंगेशकर:

"खूप आनंद झालाय. त्यांना आधीच भारतरत्न मिळायला हवा होता. त्यांचे माझे जवळचे संबंध होते. आम्ही भरपूर गाणी सोबत केली. ते हुषार आणि शिकलेले, पण साधे गृहस्थ होते. आसामचं लोकसंगीत त्यांच्या पद्धतीने लोकांसमोर आणलं. मला बिहू आणि इतर आसामी लोकसंगीत गायला मिळालं. ते आव्हान होतं. त्यांनी गाऊन घेतलं. आसाममधल्या गरीब लोकांनाही त्यांनी मदत केली."

पद्मजा फेणाणी:

"खूपच छान झालं. बालपणापासून त्यांना पाहात आलीये. ते युवक बिरादरीत सामूहिक गान करण्यासाठी सगळ्यांना एकत्र आणायचे. 'दिल हूँ हूँ करे...' गाण्याची आठवण येते. ते दुसऱ्या भारतरत्नाने म्हणजे लतादीदींनी गायलं आहे. ते बंगालीत अतिशय लोकप्रिय होते. घनगंभीर आवाज लोकांच्या हृदयापर्यंत पोहोचला."

भूपेनदांनी भारतीय संगीत जगभरात पोहोचवलं, असं पंतप्रधान मोदींनी म्हटलंय.

मी माझ्या आईकडून संगीत शिकलो, असं भूपेन हजारिकांनी एका मुलाखतीत सांगितलं होतं. "मी लहानपणापासून आदिवासींचं संगीत ऐकत मोठा झालो. माझी आई अंगाई गायची, तिथून मला गाण्याचा वारसा लाभला."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हत्या करून ठार करण्यात आलेल्या तिच्या वडिलांच्या मृतदेहाचा तो फोटो होता.

मात्र, आज अनेक वर्षांनंतर तिने तिच्या वडिलांच्या मारेकऱ्याला माफ केलं आहे. त्याचं नाव यूजीन डी कॉक. 'प्राईम इव्हिल' म्हणजे 'मुख्य राक्षस' नावाने तो कुप्रसिद्ध होता.

तिच्या वडिलांचं नाव ग्लेनॅक मॅसिलो मामा. वडील गेले तेव्हा ती अवघ्या आठ महिन्यांची होती. त्यामुळे त्यांची पुसटशी आठवणही तिच्याकडे नाही. इतरांच्या आठवणीतूनच ती त्यांचं चित्र तयार करत असते.

कँडिस म्हणते, "त्यांनी आयुष्यावर भरभरून प्रेम केलं. ते प्रत्येक क्षण भरभरून जगायचे. एखादं छान गाणं ऐकलं की जिथे असतील तिथे थिरकायचे."

1991 साली दक्षिण आफ्रिकेत कँडिसचा जन्म झाला. त्याकाळी आफ्रिकेत वंशवाद (Apartheid System) होता. श्वेतवर्णीयांचं वर्चस्व होतं. कृष्णवर्णीयांवर अनन्वित छळ व्हायचा.

त्याकाळी असलेल्या वर्णव्यवस्थेत आपल्याच समाजात लग्न करण्याचा कठोर नियम होता. मात्र, कँडिसच्या आईचे आई-वडील भिन्न समाजातले होते.

दक्षिण आफ्रिकेत त्याकाळी असलेल्या वंशव्यवस्थेविरोधात ते आफ्रिकन नॅशनल काँग्रेसच्या सोबत होते. मात्र, दक्षिण आफ्रिकेतल्या सर्वांना समान अधिकार ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

देण्याच्या आफ्रिकन नॅशनल काँग्रेसच्या धोरणाचा ते विरोध करायचे.

आपल्या वडिलांची हत्या करण्यात आल्याचं कँडिसला अगदी लहानपणापासूनच माहिती होतं. खुन्याचं नावही तिला माहिती होतं. त्याचं नाव होतं यूजीन डी कॉक ऊर्फ प्राईम एव्हिल. दक्षिण आफ्रिकेतल्या वर्णव्यवस्थेविरोधात असणाऱ्यांचा छळ करून त्यांची हत्या करण्यासाठी कुख्यात असणाऱ्या 'व्लॅकप्लास' पोलीस युनिटचा तो कमांडर होता.

मात्र, वडिलांची हत्या कशी झाली, याचे तपशील तिच्या आईने तिला कधीच सांगितले नव्हते. वयाच्या 9 व्या वर्षी जेव्हा तिने 'Into The Heart of Darkness - Confession of Apartheid assasins' हे पुस्तक चाळलं त्यात तिला ते तपशील कळले.

लहानगी कँडीस आपल्या आई-वडीलांकडून

कँडिस म्हणते, "घरी कुणीही आलं की आई मला ते पुस्तक आणायला सांगायची. ते पुस्तक वाचून लोक मोठ-मोठ्याने रडायचे. तो सगळा आक्रोश मी ऐकायचे. त्यावेळी माझ्या मनात विचार यायचा की या पुस्तकात माझे वडील आहेत, हे मला माहिती आहे. पण ते बघून लोक इतके का रडतात, हे मला जाणून घ्यायचं आहे."

एक दिवस आई घरी नसताना तिने आईच्या खोलीतल्या कपाटाच्या वर ठेवलेलं ते पुस्तक काढलं आणि त्यातलं एक पान उघडलं. त्या पानावर तिच्या वडिलांचा पूर्णपणे जळालेला मृतदेह होता. ते गाडीच्या स्टेअरिंग व्हिलला पकडून बसले होते.

"तो फोटो बघताक्षणीच मला कळलं की हे माझे वडील आहेत आणि त्यांना अशाप्रकारे ठार करण्यात आलं."

पण कँडिसला ते पुस्तक बघण्याची परवानगी नव्हती. त्यामुळे तिने याबद्दल कुणालाही सांगितलं नाही.

मात्र, त्या फोटोचा कँडिसच्या बालमनावर खोलवर परिणाम झाला. ती मनातल्या मनात धुमसत राहिली. प्राईम इव्हिलबद्दल तिच्या मनातला संताप वाढत गेला आणि सोबतच वडिलांविषयी अधिकाधिक माहिती मिळवण्याची इच्छाही वाढत गेली.

कँडिस म्हणते, "मला त्यांचा एक फोटो अल्बम सापडला. मी त्यांचे फोटो बघितले, त्यात मला त्यांचं व्यक्तिमत्त्व दिसलं. त्यांनी पुस्तकात लिहिलेले कोट्स मी वाचले. ते सर्व बघून मला ते अत्यंत प्रतिभावान असल्याचं जाणवलं."

"एका ठिकाणी ते म्हणतात, तुम्ही केवळ कृष्णवर्णीय आहात याचा अर्थ तुम्हाला आयुष्यात पुढे जाता येत नाही, असा नाही. अवघ्या 25 वर्षांच्या या तरुणाला एवढं ज्ञान होतं, हे बघूनच मला आश्चर्य वाटतं."

मात्र, कँडिसच्या मनात जो संताप धगधगत होता त्याचा तिच्या शरीरावर परिणाम होऊ लागला. 16 वर्षांची असताना तिच्या छातीत तीव्र वेदना सुरू...


हदिया एका हिंदू कुटुंबातली मुलगी. सज्ञान झाल्यावर हदियानं मुस्लीम धर्म स्वीकारला आणि एका मुस्लीम मुलाशी लग्न केलं. केरळमध्ये राहणाऱ्या 24 वर्षीय हदिया जहाँ हिची कहाणी वेगळी नक्कीच नाही.

पण तिच्या आयुष्यातल्या घडामोडी अभ्यासणं आवश्यक आहे. कारण हदियाच्या पालकांनी तिला नजरकैदेत ठेवलं होतं. कारण एकच हदियानं निवडलेला मुलगा त्यांना मान्य नाही.

हिंदू मुलींचं मुस्लीम मुलाशी लग्न होतं आणि मुस्लीम मुलींचं हिंदू मुलाशी लग्न होतं. भारतात गेली अनेक वर्ष अशी लग्न होत आहेत.

अशा लग्नांच्या वेळी दोन्ही बाजूंची कुटुंबं कठोर विरोधात असतात. मात्र आता या मुली आणि महिला आपल्या कर्मठ कुटुंबीयांना कडवी टक्कर देत आहेत.

मुली आणि महिला स्वत:चे निर्णय स्वत: घेत आहेत आणि त्या आपल्या निर्णयावर ठाम आहेत. प्रेम केलं त्या प्रियकरासाठी त्या मुली आणि महिला नाराज कुटुंबात प्रवेश करतात, त्यांचा सामना करतात. स्वत:चा धर्म, घरचे आणि रुळलेलं वातावरण हे सगळं सोडून एका नव्या घरात स्वत:चं स्थान मिळवण्याची त्यांची धडपड असते. आणि हे सगळं करायचं केवळ आपल्या प्रियकरासाठी.

हिंदू मुलगा आणि मुस्लीम मुलगी अशा एका दांपत्याशी मी बो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लले, त्यांची अट एकच होती- नाव न सांगण्याची.

मुलीच्या घरच्यांकडून हल्ल्याची शक्यता असल्यानं या दोघांना त्यांचं शहर सोडावं लागलं.

दोघांच्याही घरच्यांचा या लग्नाला विरोध होता. लग्न झालं आहे हे कळल्यावर मुलाच्या घरचे दोघांच्या नात्याला मान्यता देतील, असा मुलीच्या घरच्यांचा होरा होता.

सगळ्या प्रकारचे धोके दिसत असतानाही 'स्पेशल मॅरेज अॅक्ट'नुसार त्यांनी गुपचूप लग्न केलं. लग्न झाल्यावर ते दोघे मुलाच्या घरी पोहोचले.

भारतात दोन वेगळ्या धर्माच्या व्यक्ती स्पेशल मॅरेज अॅक्टअंतर्गत कायदेशीर विवाह करू शकतात.

हिंदूधर्मीय मुलाशी लग्न केलेल्या त्या मुस्लीम मुलीनं सांगितलं की, "भारतात लग्न झाल्यावर मुलगी मुलाच्या घरी जाते. त्यानुसार लग्न झाल्यावर आम्ही नवऱ्याच्या घरी गेलो. त्यांना नाईलाजानं माझा स्वीकार करावा लागला. मात्र मुलांसाठी असं नसतं."

मुली स्वत:चे निर्णय खुलेपणाने सांगूही शकत नाही. आमच्यासाठी चांगलं काय, वाईट काय हे आम्हाला समजतं यावर कुणाचाही विश्वास नाही.

आमचं लग्न होऊ नये यासाठी माझ्या घरचे कुठल्याही थराला जाऊ शकतात याची, कल्पना होती म्हणूनच लग्न झाल्यावर आम्ही शहर सोडलं.

ती मुलगी पुढची पाच वर्ष घरच्यांशी एकदाही बोलली नाही. तिचे वडील खूप आजारी होते. मात्र तिला कोणीही याची कल्पना दिली नाही. वडिलांचं निधन झाल्यावर तिला कळवण्यात आलं.

ती मुलगी म्हणाली, "मला निर्णयाचा जराही पश्चाताप नाही. लग्नासारखा आयुष्यातला सगळ्यात महत्त्वाचा निर्णय मी विचारपूर्वक घेतला होता. घरच्यांना माझ्यावर विश्वास ठेवावासा का वाटला नाही हे न उलगडलेलं कोडं आहे. या निर्णयामागचा माझा विचार आणि भूमिका मांडण्याची एक संधीही वडिलांनी मला दिली नाही याचं वाईट वाटतं."

यामध्ये वयाचा आणि अनुभवाचा मुद्दा नाही. मुलीवरचं नियंत्रण गमावल्याची आणि समाजात बेअब्रू होईल ही भीती हे विरोधामागचं खरं कारण आहे.

दुसऱ्या एका प्रसंगात हिंदू मुलीनं मुस्लीम मुलाशी लग्न करण्यासाठी दहा वर्षं प्रतीक्षा केली. जेव्हा त्यांचे ऋणानुबंध जुळले तेव्हा ती आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र होती. मात्र तरीही तिच्या निर्णयाला विरोध झाला.

तिच्या पालकांच्या मते हा कट होता. लग्न होणं म्हणजे धर्मबदलाची सक्ती होईल, असं तिच्या पालकांचं म्हणणं होतं.

प्रत्यक्षात मुस्लीम मुलानं त्या मुलीसमोर अशी कोणतीही अट ठेवली नव्हती. आणि लग्नानंतर त्यानं धर्मबदलाची सक्ती केली नाही.

तिनं मला...


हनुमा विहारी आणि रवीचंद्रन अश्विन

ही टेस्ट अर्निणित झाल्याने सीरिज 1-1 बरोबरीत आहे. अॅडलेड टेस्ट ऑस्ट्रेलियाने तर मेलबर्न टेस्ट भारताने जिंकली होती. चौथी टेस्ट ब्रिस्बेन इथे होणार आहे.

पाचव्या दिवशी 96/2 वरून पुढे खेळणाऱ्या टीम इंडियाने कर्णधार अजिंक्य रहाणेला झटपट गमावलं. मात्र त्यानंतर चेतेश्वर पुजारा आणि ऋषभ पंत यांनी मॅरेथॉन भागीदारी रचत ऑस्ट्रेलियाला अडचणीत टाकलं.

पुजाराने अभेद्य बचाव आणि ऋषभने आक्रमक पवित्रा स्वीकारला. पंतने 97 रन्सची वादळी खेळी केली. पंत बाद झाल्यानंतर टीम इंडियाने पुजारालाही गमावलं. टीम इंडियाचा पराभव दिसू लागला होता.

मात्र हनुमा विहारी आणि रवीचंद्रन अश्विन यांनी ऑस्ट्रेलियाच्या तिखट माऱ्याला तोंड देत दुखापतींवर मात करत साडेतीन तास चिवटपणे लढत दिली. या दोघांनी सहाव्या विकेटसाठी बॉल खेळून काढले. मांडीच्या स्नायूंना झालेल्या दुखापतीमुळे विहारीला धावता येत नव्हतं. ऑस्ट्रेलियाच्या बॉलर्सनी अश्विनला बाऊन्सरने लक्ष्य केलं.

या दोघांनी सहाव्या विकेटसाठी 259 बॉल खेळून काढत 62 रन्स केल्या आणि मॅच वाचवली.

हाताला दुखापत झालेली असूनही बॅटिंगला येणाऱ्या ऋषभ पंतने ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सिडनी टेस्टमध्ये आक्रमक खेळी करत टीम इंडियाच्या आशा पल्लवित केल्या. 97 रन्सची खेळी करून ऋषभ बाद झाला. मात्र अजूनही टीम इंडियाला ही टेस्ट जिंकता येऊ शकतं.

ऑस्ट्रेलियाने दिलेलं 407 रन्सच्या लक्ष्यासमोर खेळताना टीम इंडियाने चौथ्या दिवसअखेर 98/2 अशी मजल मारली होती.

पाचव्या दिवशी कर्णधार अजिंक्य रहाणेला नॅथन लियॉनने बाद केलं. यानंतर संघव्यवस्थापनाने हनुमा विहारीऐवजी ऋषभ पंतला पाठवण्याचा निर्णय घेतला. पहिल्या डावात बॅटिंग करताना ऋषभच्या हाताला दुखापत झाली होती. त्याने कीपिंगही केलं नव्हतं. त्याच्याऐवजी वृद्धिमान साहाने कीपिंग केलं होतं.

पेनकिलर गोळ्या घेऊन खेळत असलेल्या ऋषभने सुरुवातीला बचावात्मक पवित्रा स्वीकारला मात्र थोड्याच वेळात ऑस्ट्रेलियाच्या बॉलर्सवर आक्रमणाला सुरुवात केली. ऋषभच्या आक्रमणाने ऑस्ट्रेलियाचे बॉलर्स गोंधळून गेल्याचं चित्र पाहायला मिळालं.

ऋषभने 118 बॉलमध्ये 12 चौकार आणि 3 षटकारांसह 97 रन्सची सनसनाटी खेळी केली. नॅथन लियॉनने त्याला बाद केलं. ऋषभ-पुजारा जोडीने चौथ्या विकेटसाठी 148 रन्सची महत्त्वपूर्ण भागीदारी केली.

ऋषभ पंत

ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात टेस्टमध्ये शतक करण्याचा विक्रम ऋषभ पंतच्याच नावावर आहे. दोन वर्षांपूर्वी ऋषभने सिडनीतच 159 खेळी केली होती.

टेस्ट सीरिजपूर्वी झालेल्या सराव सामन्यातही ऋषभने सिडनीतच शतक झळकावलं होतं.

टेस्ट क्रिकेटमध्ये 400पेक्षा जास्त रन्सचा पाठलाग चारवेळा झाला आहे. दक्षिण आफ्रिकेने ऑस्ट्रेलियातच 414 रन्स केल्या होत्या.

दरम्यान सिडनी टेस्टमध्ये ऑस्ट्रेलियाने पहिल्या डावात 338 रन्स केल्या. स्टीव्हन स्मिथने 131 रन्सची शतकी खेळी केली. स्मिथचं हे 27वं शतक आहे. मार्नस लबूशेनने 91 तर विल प्युकोव्हस्कीने 62 रन्सची खेळी केली. रवींद्र जडेजाने 4 विकेट्स घेतल्या.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना, टीम इंडियाचा डाव 244 रन्समध्येच आटोपला. शुभमन गिल आणि चेतेश्वर पुजारा यांनी प्रत्येकी 50 रन्सची खेळी केली. ऑस्ट्रेलियातर्फे पॅट कमिन्सने 4 विकेट्स घेतल्या.

ऑस्ट्रेलियाने चौथ्या दिवशी 312/6वर डाव घोषित केला. मार्नस लबूशेनने 73, स्टीव्हन स्मिथने 81 तर कॅमेरुन ग्रीनने 84 रन्सची खेळी केली. ऑस्ट्रेलियाने टीम इंडियाला 407 रन्सचं लक्ष्य दिलं.

अॅडलेड टेस्टमध्ये भारतीय संघावर नीचांकी धावसंख्येची नामुष्की ओढवली होती. या टेस्टमध्ये पराभवानंतर, टीम इंडियाने मेलबर्न टेस्ट जिंकत मालिकेत 1-1 बरोबरी...


हम बदल रहे हैं तस्वीरें, ये नवयुग है ये नवभारत है

खुद लिखेंगे अपनी तकदीर, हम बदल रहे हैं अपनी तस्वीर

हम निकल पड़े हैं प्रण करके, अपना तन मन अर्पण करके

ज़िद है एक सूर्य उगाना है, अंबर से ऊंचा जाना है, एक भारत नया बनाना है. एक भारत नया बनाना है.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लाल किल्ल्यावरून झेंडावंदन केलं देशाला संबोधित करताना या कवितेनं भाषणाची सांगता केली. लाल किल्ल्यावरून पाचव्यांदा बोलताना त्यांनी देशातील अनेक महत्त्वाच्या मुद्द्यांना स्पर्श केला तसंच काही नवीन घोषणा केल्या.

जाणून घेऊ या त्यांच्या भाषणातील काही महत्त्वाचे मुद्दे :

1. घोषणांची जंत्री

पंतप्रधान मोदींनी विविध योजनांची घोषणा करताना, वॉटर फॉर ऑल, LPG फॉर ऑल, टॉयलेट फॉर ऑल, स्किल फॉर ऑल, हेल्थ फॉर ऑल, इन्शुरन्स फॉर ऑल, कनेक्टिव्हिटी फॉर ऑल अशा अनेक घोषणा केल्या.

2. आयुष्यमान भारत योजना

जागतिक आरोग्य संघटनेने एका अहवालात स्वच्छता अभियानामुळे तीन लाख लोकांचा जीव वाचला. आता 25 सप्टेंबर 2018ला पंतप्रधान जन आरोग्य अभियान (आयुष्यमान भारत योजना) सुरू करण्यात येणार असल्याचं जाहीर केलं. या योजनेचा लाभ दहा कोटी कुटुंबांना... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मिळेल. प्रत्येक कुटुंबाला पाच लाखाचा विमा मिळेल.

3. महिलांना स्थायी कमिशन

सर्व्हिसेस सिलेक्शन बोर्डद्वारे (SSB)  निवड होणाऱ्या प्रत्येक महिलेला पुरुषांच्या बरोबरीने महिलांनाही स्थायी कमिशनचा लाभ मिळणार असल्याची घोषणा पंतप्रधान मोदींनी केली.

4. काश्मीरचा प्रश्न सामंजस्याने सोडवणार

काश्मीरमध्ये माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या पावलावर पाऊल टाकत असल्याचं मोदी म्हणाले. गोळीचं उत्तर गोळीनेच देणार नसल्याचं त्यांनी सांगितलं.

5. 2022पर्यंत अंतराळात भारतीय

आपला देश अंतराळ विज्ञान क्षेत्रात वेगाने प्रगती करत आहे. 2022 पर्यंत अंतराळात हातात तिरंगा घेऊन आमची मुलं जातील असा आम्ही संकल्प केला आहे, असं मोदी म्हणाले.

6. काळा पैसा बाळगणाऱ्यांवर कारवाई

काळा पैसा, भ्रष्टाचार या गोष्टी कधीही सहन करणार नाही असं ते म्हणाले. कितीही अडचणी आल्या तरी या समस्येवर तोडगा काढूच असा निश्चय त्यांनी बोलून दाखवला. तीन लाख संदिग्ध कंपन्यांना टाळं लागलं आहे. पर्यावरणाच्या मंजूरीची प्रक्रिया पारदर्शी केली आहे, अशा शब्दांत त्यांनी आपल्या सरकारच्या प्रगतीचा लेखाजोखा मांडला.

पंतप्रधान मोदींचे संपू्र्ण भाषण तुम्ही इथे पाहू शकता.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हमासचं रॉकेट नष्ट करताना आयर्न डोम

पण यातली बहुतेक रॉकेट इस्राएलच्या सुरक्षा कवचामुळे जमिनीवर पोहोचण्याच्या आधीच हवेतच नष्ट करण्यात आली. या सुरक्षा यंत्रणेला आयर्न डोम अँटी मिसाइल म्हणतात.

ही यंत्रणा 90 टक्क्यांपर्यंत प्रभावी ठरत असल्याचे इस्रायलच्या अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे. हल्ला करण्यात आलेलं रॉकेट नागरी भागांमध्ये पडण्यापासून ही यंत्रणा रोखते आणि हे रॉकेट हवेतच नष्ट करण्यात येतं.

आयर्न डोम सिस्टीम काम कसं करते?

लाखो डॉलर्स खर्च करून इस्रायलने उभारलेली ही यंत्रणा ही एका मोठ्या बचावात्मक यंत्रणेचा एक भाग आहे.

डागण्यात आलेलं रॉकेट किंवा क्षेपणास्त्र हे रहिवासी भागांवर पडेल किंवा नाही याचा अंदाज ही सिस्टीम लावते किंवा कोणतं रॉकेट आपल्या लक्ष्यापासून दूर जाण्याचा अंदाज असल्याचंही ही सिस्टीम ठरवते.

जी रॉकेट रहिवासी भागांवर पडण्याची शक्यता असते, अशा रॉकेटस ना ही सिस्टीम हवेमध्ये नष्ट करते.

या वैशिष्ट्यामुळे ही बचावात्मक यंत्रणा अतिशय परिणामकारक ठरते आहे.

या प्रत्येक इंटरसेप्टरची किंमत सुमारे दीड लाख डॉलर्स असल्याचं टाइम्स ऑफ इस्रायलने म्हटलंय.

2011 पासून आयर्न डोमचा वापर होतो आहे.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

2006 साली हिजबुल्ला या इस्लामी गटाशी युद्ध झाल्यानंतर इस्रायलने या यंत्रणेवर काम करायला सुरुवात केली होती.

2006 सालच्या युद्धादरम्यान हिजबुल्लाने इस्रायलच्या दिशेने हजारो रॉकेटस लॉन्च केली आणि यामध्ये अनेक इस्रायली नागरिकांचा मृत्यू झाला होता. त्यानंतर इस्रायलने ही बचावात्मक यंत्रणा विकसित करायला घेतली.

सुरक्षिततेच्या दृष्टीकोनातून आपण देशासाठी एक मिसाईल शिल्ड म्हणजेच क्षेपणास्त्रापासून बचाव करणारं कवच तयार करणार असल्याचं इस्रायलची सरकारी कंपनी रफार डिफेन्सने म्हटलं होतं.

या प्रणालीने इस्रायलच्या अनेक नागरिकांचा जीव वाचवला आहे.

ही यंत्रणा तयार करण्यासाठी अमेरिकेने इस्रायलला वीस कोटी डॉलर्सची मदत केली.

अनेक वर्षांच्या संशोधनानंतर 2011साली या यंत्रणेची चाचणी करण्यात आली. या चाचणी दरम्यान इस्रायलच्या दक्षिणेला असणाऱ्या बीरसेबा शहरातून क्षेपणास्त्र डागण्यात आली आणि या यंत्रणेने ही रॉकेट्स यशस्वीरित्या पाडली.

या यंत्रणेत त्रुटी आहेत का?

गाझापट्टीमधून डागण्यात आलेल्या रॉकेट्समुळे आत्तापर्यंत इस्रायलमध्ये सात जणांचा जीव गेला असल्याचं इस्रायलच्या वैद्यकीय पथकांनी म्हटलं आहे. यामध्ये दोन लहान मुलांचाही समावेश आहे. आयर्न डोम सिस्टीमने प्रभावीपणे काम केलं नसतं तर या रॉकेट हल्ल्यांमध्ये मरणाऱ्यांची संख्या कित्येक पटींनी जास्त असती, असं या पथकांचं म्हणणं आहे.

पण याचा अर्थ ही यंत्रणा अगदी बिनचूक आहे असा होत नाही.

अशकलोन नावाच्या एका शहराचं संरक्षण करणाऱ्या या सिस्टीमची एक बॅटरी गेल्या इस्रायल-गाझा युद्धात खराब झाली होती, पण हे एकमेव असं प्रकरण होतं, असं बीबीसीचे माजी संरक्षण आणि धोरणात्मक विषयांचे प्रतिनिधी आणि परराष्ट्र प्रकरणांचे जाणकार जोनाथन मार्कस सांगतात.

आयर्न डोम रॉकटविरोधी यंत्रणा आणि मागे निर्माण झालेला धूर

तर इतर काही जाणकारांच्या मते सध्या ही यंत्रणा गाझाकडून येणारी रॉकेट्स प्रभावीपणे नष्ट करत असली तरी भविष्यात ती इतर दुसऱ्या कोणत्या शत्रूच्या विरुद्ध इतकी प्रभावी सिद्ध होईलच याची खात्री नाही.

जेरुसलेम पोस्टचे संपादक योना जेरेमी बॉब यांच्यामते, कमी वेळात भरपूर रॉकेट डागण्याची हिजबुल्लाची क्षमता आहे आणि अशा परिस्थितीमध्ये ही यंत्रणा इतक्या प्रभावीपणे काम करू न शकण्याची शक्यता आहे.

पण गेली काही वर्ष सतत संघर्षाला सामोरे जाणारे इस्रायली नागरिक या यंत्रणेचे आभार मानतात, कारण या सुरक्षा यंत्रणेमुळे...


हमीभाव जरी मिळणार असला तरी ज्या उत्पादन खर्चावर हा हमीभाव मिळणार आहे, तो मोजताना सरकारकडून दिशाभूल केली जात असल्याचं अखिल भारतीय किसान संघर्ष समन्वय समितीचं म्हणणं आहे.

केंद्रीय अर्थमंत्री अरुण जेटलींनी 1 फेब्रुवारीला सादर केलेला अर्थसंकल्प शेतकऱ्याला केंद्रबिंदू ठेवून तयार केलेला अर्थसंकल्प असल्याचं केंद्र सरकारकडून सांगितलं जात आहे.

कृषी क्षेत्रासाठीची तरतूद वाढवण्यात आली आहे. 2022 सालापर्यंत, म्हणजे देशाच्या स्वातंत्र्याच्या 75व्या वर्षात शेतकऱ्याचं उत्पन्न दुप्पट करण्याचा सरकारचा मानस आहे अशी घोषणा जेटलींनी केली आहे.

बाजार समित्या, गोदामं, सिंचन यासाठी भरीव तरतूद करण्याची घोषणा या अर्थसंकल्पात करण्यात आली आहे.

शेतमालाला उत्पादन खर्चाच्या दीडपट भाव देणे ही तर या अर्थसंकल्पातील सर्वात मोठी घोषणा ठरली. गेल्या अनेक वर्षांपासून हमीभाव देण्याची आग्रही मागणी देशभरातल्या शेतकरी संघटना करत होत्या. त्यामुळे हमीभावाच्या घोषणेला विशेष महत्व आहे.

'हमीभावाची घोषणा तर धूळफेक'

मात्र हमीभावाची आग्रही मागणी करणाऱ्या शेतकरी संघटनाच सरकारच्या घोषणेवर समाधानी नाहीत.

उत्पादन खर्चावर हमी भाव त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र सरकार देणार आहे, मात्र उत्पादन खर्च कसा ठरवायचा याची मेख मारून ठेवल्याने शेतकऱ्यांना या निर्णयाचा फायदा होण्याऐवजी तोटा होईल असे अखिल भारतीय किसान संघर्ष समन्वय समितीचे प्रा. योगेंद्र यादव यांचे म्हणणे आहे.

"अर्थमंत्र्यांनी उत्पादन खर्चावर आधारित दीडपट हमीभावाची घोषणा करताना म्हटलं आहे की, सरकारनं रब्बी हंगामातच किमान आधारभूत किंमत अर्थात MSP देण्याचं आश्वासन पूर्ण केलं आहे. मात्र यातच सरकारची धूळफेक उघड झाली. कारण रब्बी हंगामात MSP देताना सरकारनं उत्पादन खर्च C-2 या मानकानुसार न पकडता A-2+FL या मानकानुसार पकडला आहे. त्यामुळे उत्पादन खर्च कमी मोजला जाऊन शेतकऱ्याचे नुकसान झाले आहे. रब्बी हंगामाप्रमाणे खरिपातही आता उत्पादन खर्च कमीच पकडला जाईल आणि त्यावर आधारित हमी भाव दिला जाईल. ज्यातून शेतकऱ्याचे नुकसानच होणार आहे."

C-2 आणि A-2+FL काय प्रकार आहे ?

उत्पादन खर्च ठरवत असताना सरकारकडून वेगवेगळे घटक ग्राह्य धरले जातात आणि त्यानुसार उत्पादन खर्चाचे वेगवेगळे प्रकारही निश्चित करण्यात आलेले आहेत.

जेव्हा A-2+FL या मानकानुसार उत्पादन खर्च मोजला जातो, तेव्हा त्यामध्ये केवळ शेतकऱ्यानं बियाणं, खतं, अवजारं आणि कुटुंबानं केलेल्या श्रमाची मजुरी यांचा समावेश होतो. तर C-2 या मानकानुसार शेतकऱ्यानं बियाणं, खतं, अवजारं आणि कुटुंबानं केलेल्या श्रमाच्या मजुरी यासोबतच भांडवली खर्च आणि जमिनीच्या मुल्याचा आधार घेतला जातो.

स्वामिनाथन आयोगाने काय म्हटले होतं?

स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे खासदार राजू शेट्टी यांनी म्हटलं आहे की, "शेतकऱ्यांना दीडपट हमी भाव देताना उत्पादन खर्च C-2 या मानकानुसारच दिला पाहिजे अशी स्पष्ट तरतूद स्वामिनाथन आयोगाच्या अहवालात आहे. सरकारनं उत्पादन खर्चाची व्याख्याच बदलून टाकली आहे, त्यामुळे अर्थातच शेतकऱ्यांना अपेक्षित हमी भाव मिळणार नाही. हमी भावासाठी उत्पादन खर्च ठरवताना जमीन मालकी किंवा जमिनीचं भाडं ग्राह्य न धरल्यानं उत्पादन खर्च अत्यंत कमी मोजला जाईल. त्यातून शेतकऱ्यांचे नुकसानच होईल."

हे पाहिलं का?

#BollywoodSexism : 'लैंगिक शोषणाच्या कटू सत्याला कटू सत्याला वाचा फोडावीच लागेल'

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हरभजन चेन्नई सुपर किंग्स संघाचा भाग आहे. दुबईत दाखल झाल्यानंतर चेन्नई संघ, सपोर्ट स्टाफ आणि अन्य मंडळी यापैकी 13 जणांना कोरोनाचा संसर्ग झाला होता. त्या सगळ्यांना क्वारंटीन करण्यात आलं.

यानंतर काही दिवसांतच चेन्नईचा भरवशाचा बॅट्समन सुरेश रैनाने वैयक्तिक कारणास्तव माघार घेतली आणि तो मायदेशी परतला. रैना मायदेशी का परतला यावरून उलटसुलट चर्चांना उधाण आलं. आता हरभजन सिंगनेही माघार घेतल्याने चेन्नईला नव्याने संघबांधणी करावी लागणार आहे.

2008 ते 2019 अशा आयपीएलच्या सर्व हंगामात खेळणाऱ्या हरभजनने या स्पर्धेत आतापर्यंत 160 मॅचेसमध्ये दीडशे विकेट्स घेतल्या आहेत.

आयपीएल स्पर्धेत सर्वाधिक विकेट्स घेणाऱ्यांच्या यादीत लसिथ मलिंगा आणि अमित मिश्रा यांच्यानंतर हरभजनचा क्रमांक आहे.

मुंबई इंडियन्सचा अविभाज्य हिस्सा असणारा हरभजन गेल्या काही हंगामांपासून धोनीच्या नेतृत्वाखालील चेन्नई सुपर किंग्सचा भाग आहे. हरभजनच्या फिरकीने धोनीने शिताफीने उपयोग करून घेतला आहे. आयपीएलच्या तेराव्या हंगामासाठी चेन्नईचा संघ युएईला रवाना झाला तेव्हा हरभजन सिंग गेला नाही. तो भारतातच होता. वैयक्तिक कारणांमुळे हरभजन नंतरही ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

युएईला रवाना झाला नाही.

हरभजनच्या आईची प्रकृती बरी नसल्याने तिच्याबरोबर थांबण्यासाठी हरभजनने माघार घेण्याचा निर्णय घेतल्याचं समजतं. मात्र यासंदर्भात अधिक तपशील देण्यात आलेला नाही.

दरम्यान चेन्नईने यंदाच्या लिलावात पीयुष चावला आणि करण शर्मा या स्पिनर्सना समाविष्ट केल्याने त्यांना फार समस्या जाणवणार नाही. चेन्नईकडे या दोघांसह इम्रान ताहीर, मिचेल सँटनर, रवींद्र जडेजा अशी फिरकीपटूंची फौज आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हरमनने आठ बॉलमध्ये 19 धावा केल्या त्यात एका षटकाराचाही समावेश होता. तो षटकार इतका जबरदस्त होता की मॅचनंतर तिला उत्तेजक द्रव्य चाचणीसाठी बोलावण्यात आलं. तिच्यासारखी नवोदित खेळाडू असं कसं करू शकते असा प्रश्न तेव्हा पडला.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

तीच हरमनप्रीत आता भारताची कर्णधार आहे. मैदानावरचे चौकार आणि षटकार तिची आता नियमित ओळख झाली आहे.

महिलांचा टी-20 चा वर्ल्ड कप जिंकणं हे तिचं स्वप्न आहे. 21 फेब्रुवारी पासून तो सुरू होत आहे. भारताचा पहिला सामना ऑस्ट्रेलियाबरोबर आहे. टी-20 मॅच खेळणारी ती पहिली भारतीय खेळाडू आहे.

आठ मार्च 1989 ला पंजाबमधील मोगामध्ये तिचा जन्म झाला. लहानपणापासूनच तिला क्रिकेटची आवड होती. हरमनचे वडील हरमिंदर सिंह भुल्लरसुद्धा क्रिकेट खेळत असत. तिने तिच्या वडिलांना चौकार षटकार लगावताना पाहिलं होतं. तेव्हाच तिला या खेळाची आवड निर्माण झाली होती.

मोगामध्ये ती मुलींच्या मैदानात कमी आणि मुलांबरोबर क्रिकेट खेळतानाच जास्त दिसायची.

जेव्हा प्रशिक्षक एकदा मोगाच्या मैदानावर पोहोचले तेव्हा त्यांनी हरमनप्रीतला गोलंदाजांची चांगलीच धुलाई करताना पाहिलं आणि दहावीन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंतर त्यांनी हरमनला त्यांच्या शाळेत दाखल करून घेतलं. ती एका नव्या प्रवासाची सुरुवात होती.

इतक्या लहान गावातल्या एका मुलीला क्रिकेट खेळणं तिच्या नातेवाईकांना फारसं रुचलं नाही. मात्र तिने तिच्या कर्तृत्वामुळे सगळ्या नातेवाईकांची तोंडं बंद केली, असं तिच्या वडिलांनी बीबीसीला दिलेल्या एका मुलाखतीत सांगितलं.

पंजाब आणि रेलवेतर्फे खेळल्यानंतर 19 वर्षांच्या वयात 2009 मध्ये तिने एकदिवसीय सामन्यात पाकिस्तानविरुद्ध पदार्पण केलं.

आज हरमन तिच्या वादळी बॅटिंगसाठी ओळखली जाते. मात्र ती जेव्हा संघात आली तेव्हा हरमनला गोलंदाजीसाठी टीममध्ये जागा मिळाली होती.

मुंबईच्या वेस्टर्न रेल्वेमध्ये काम करता करता तिने गोलंदाजी आणि फिटनेसवर काम केलं. टीममध्ये स्थान पक्कं करण्यासाठी काहीतरी खास करणं गरजेचं आहे हे तिच्या लक्षात आलं.

अल्पकाळातच ती भारतीय फलंदाजीचा कणा म्हणून नावारुपाला आली. अगदी तिच्या आवडत्या खेळाडू वीरेंदर सेहवागसारखी. पाहता पाहता तिला टी-20 संघाच्या कर्णधारपदाची जबाबदारीही देण्यात आली.

कोणत्याही प्रकारचा धोका पत्करणं हे कर्णधार म्हणून तिचं वैशिष्ट्य. त्यात अगदी नवीन खेळाडूंना संधी देणं असो की स्वत:ची फलंदाजी असो.

2017 मध्ये वन डे वर्ल्ड कपची सेमीफायनल तुम्हाला आठवत असेल. तेव्हा भारतासमोर ऑस्ट्रेलियासारख्या कट्टर प्रतिस्पर्ध्याचं आव्हान होतं.

हरमनप्रीतने 115 चेंडूत 171 धावा केल्या. त्यात सहा षटकार आणि 20 चौकारांचा समावेश होता.लोकांनी तिची तुलना कपिलदेव बरोबर केली आणि ती एका रात्रीत स्टार झाली. त्यावेळी ती जायबंदी झाली होती. तिची बोटं, मनगटं आणि खांदे जायबंदी झाले होते. त्या परिस्थितीत तिने ही कामगिरी केली होती.

क्रिकेटच्या मैदानाबाहेरही ती अनेक उत्पादनाची ब्रँड अँबेसेडर झाली. ही कामगिरी अगदीच दुर्मिळ होती. कायम पुरुषांना संधी देणाऱ्या सिएट कंपनीने 2018 मध्ये तिला संधी दिली.

नवनवे विक्रम करणं तिच्या अंगवळणीच पडलं आहे.

ऑस्ट्रेलियाच्या बिग बॅश लीग साठी निवड झालेली ती पहिली भारतीय खेळाडू आहे.

2018 मध्ये टी 20 वर्ल्डमध्ये न्यूझीलंडच्या विरोधात हरमनने शतक झळकावलं. टी-20 मध्ये शतक झळकावणारी ती पहिली महिला आहे.

हरमन अनेकदा वादात सापडली आहे. मिताली राज बरोबर तिचा वाद झाला होता. तसंच बनावट डिग्री सादर केल्याप्रकरणी तिला पंजाब पोलिसांनी पोलीस उपधीक्षक पदावरून बरखास्त केलं होतं. हरमन या आरोपाचा इन्कार करते....


हरमनप्रीत कौर

गयाना येथे झालेल्या आयसीसी वूमन्स टी-20 अर्थात वर्ल्डकपच्या सलामीच्या लढतीत हरमनप्रीतने न्यूझीलंडविरुद्ध 51 चेंडूत 103 धावांची तडाखेबंद खेळी साकारली. हरमनप्रीतने 7 चौकार आणि 8 षटकारांसह ही खेळी सजवली. हरमनप्रीतच्या दमदार खेळीच्या जोरावर भारतीय संघाने न्यूझीलंडवर 34 धावांनी मात केली. लहानपणापासूनच हरमनप्रीतने तिच्या खेळाद्वारे आक्रमक खेळाची प्रचिती दिली होती.

ऑस्ट्रेलियाच्या अॅलेक्स ब्लॅकवेलने हरमनप्रीतला जर्सी भेट दिली.

हरमनप्रीतच्या वडिलांनी तिच्या लहानपणीच्या आठवणींना उजाळा दिला. ''ती माझ्याबरोबर ग्राऊंडवर खेळायला येत असे. त्यावेळी मुली खेळायला येत नसत. तिने मुलांबरोबर खेळायला सुरुवात केली,'' असं ते सांगतात.

सलामीला येऊन आक्रमक फटकेबाजी करणारा वीरेंद्र सेहवाग हा हरमनप्रीतचा आदर्श. हरमनप्रीतचा सगळ्या फॉरमॅटमधला स्ट्राइकरेट पाहिला तर सेहवागच तिचा आदर्श हे चटकन लक्षात येतं.

चित्रपटांची गाणी आणि गाड्या चालवण्याचा हरमनप्रीतला आवड आहे. 'दिलवाले दुल्हनिया ले जायंगे' हा चित्रपट तिने अनेकदा पाहिला आहे.

ऑस्ट्रेलियातील बिग बॅश स्पर्धेतील सिडनी थंडर्स संघासाठी खेळताना हर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मनप्रीत कौर

हरमनप्रीतची तडाखेबंद फटकेबाजी पाहून ऑस्ट्रेलियातील महिला बिग बॅश ट्वेन्टी-20 स्पर्धेतले तीन संघ तिला संघात घेण्यासाठी उत्सुक होते. सिडनी थंडर्स संघाने तिला करारबद्ध करण्यात बाजी मारली. भारतात होणाऱ्या IPLच्या धर्तीवर आयोजित या स्पर्धेतही हरमनप्रीतने तिच्या नैपुण्याची झलक दाखवली.

अनुभवी खेळाडू मिताली राजने कर्णधारपद सोडल्यानंतर हरमनप्रीतकडे ही जबाबदारी देण्यात आली. कर्णधारपदाच्या जबाबदारीने दडपून न जाता हरमनप्रीतने आपला नैसर्गिक खेळ कायम राखत जगभरातल्या क्रिकेट रसिकांची मने जिंकली.

हरमनप्रीत कौर वीरेंद्र सेहवाग यांच्यासमवेत

शुक्रवारच्या वादळी खेळीदरम्यानही हरमनप्रीतला पाठीचं दुखणं तसंच पोटात क्रॅम्प्सच्या वेदनेनं सतावलं होतं. मात्र शारीरिक व्याधींना झुगारून देत हरमनप्रीतने कारकीर्दीतली सर्वोत्तम खेळी साकारली.

यंदाच्या वर्षी IPL स्पर्धेत महिलांचा मैत्रीपूर्ण सामना खेळवण्यात आला. जगभरातील अव्वल महिला खेळाडू या सामन्यात सहभागी झाल्या होत्या. हरमनप्रीतने आयपीएल सुपरनोव्हा संघाचं नेतृत्व केलं होतं.

फेक डिग्रीचा वाद

सातत्यपूर्ण प्रदर्शनासाठी हरमनप्रीतला पंजाब पोलिसांनी आपल्या सेवेत सामील करुन घेण्याचा निर्णय घेतला. हरमनप्रीतला डीएसपी अर्थात डेप्युटी सुपिरिडेंटट ऑफ पोलीस हे पद देण्यात आलं. भरती होण्याच्या प्रक्रियेचा भाग म्हणून हरमनप्रीतने आपली शैक्षणिक कागदपत्रं सादर केली. मात्र काही दिवसांतच हरमनप्रीतची ग्रॅज्युएशन डिग्री बोगस असल्याच्या बातम्या पसरल्या. फेक डिग्रीमुळे हरमनप्रीतला डीएसपीऐवजी काँन्स्टेबलपदी काम करावं लागण्याची शक्यता आहे.

दरम्यान, पंजाब पोलिसांनी याप्रकरणी हरमनप्रीतवर कोणतीही कायदेशीर कारवाई न करण्याचा निर्णय घेतला आहे. याप्रकरणावर सुरुवातीला मौन बाळगणाऱ्या हरमनप्रीतने नंतर सविस्तर खुलासा केला.

''माझी पदवी खोटी नाही. आठ वर्षांपूर्वी मी माझं ग्रॅज्युएशन पूर्ण केलं आहे. चौधरी चरण सिंग विद्यापीठातून डिस्टन्स लर्निंगद्वारे 2009-2011 या कालावधीत मी माझं ग्रॅज्युएशन पूर्ण केलं. पहिल्या वर्षी मी जालंधर येथे लेक्चरला जात असे. मात्र त्यानंतर क्रिकेट हे प्राधान्य झालं. कॉलेजच्या प्राचार्यांना मी खेळतेय ते चालत नसे.  लेक्चरला उपस्थित राहता येत नसे. लेक्चर आणि स्पर्धा यांची एक वेळ येत असे. दोन्ही गोष्टींचा समतोल राखणं अवघड होऊ लागलं आणि मी दुसऱ्या ठिकाणाहून डिग्री पूर्ण करण्याचा...


हरयाणातल्या झज्जर जिल्ह्यातल्या गोरिया गावच्या मनुने कॉमनवेल्थ स्पर्धेत सुवर्णपदक पटकावलं

हरियाणातल्या झज्जर जिल्ह्यातलं गोरिया हे छोटसं गाव. गोरियापासून गोल्ड कोस्टपर्यंतचं साधारण अंतर आहे 10,375 किलोमीटर. मनूचं हे कॉमनवेल्थ पदार्पण.  गोरिया गावाची लेक मनू भाखरने गोल्ड कोस्टमध्ये सुवर्णपदकाची कमाई केली तेव्हा तिची आई देव पाण्यात घालून बसली होती.

मनूचे बाबा रामकिशन मर्चंट नेव्हीतून निवृत्त झालेले अधिकारी आहेत. पत्नी सुमेधा यांच्यासोबत ते गोरिया गावात खाजगी शाळा चालवतात.

मनू आपल्या आईवडिलांचं दुसरं अपत्य. तिचा मोठा भाऊ निखिल खेळांबरोबरच अभ्यासातही अव्वल आहे.

मनूच्या जन्मावेळच्या आठवणींना सुमेधा यांनी उजाळा दिला. त्या सांगतात, "2002 साली मनुचा जन्म झाला, त्यावेळी मी संस्कृतची परीक्षा देत होते. मनूचा जन्म सोमवारी पहाटे 4 वाजून 20 मिनिटांनी झाला. त्याच दिवशी सकाळी दहा वाजता मला परीक्षा द्यायची होती."

अशा परिस्थितीत डॉक्टरांनी सुमेधा यांना डिस्चार्ज द्यायला परवानगी दिली नाही. सुमेधा यांच्या बहिणीने डॉक्टरांना समजावण्याचा प्रयत्न केला. अखेर डॉक्टरांनी सहमती दर्शवली. सुमेधा यांनी मनूल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा जन्म दिल्यानंतर अवघ्या काही तासांत परीक्षा दिली.

सुमेधा पुढे सांगतात, "माझी बहीण परीक्षा घेणाऱ्यांकडे गयावया करत होती. माझी स्थिती पाहून परीक्षा अधिकारी हैराण झाले होते. अशाप्रकारे मी माझ्या सहा विषयांची परीक्षा गाडीत प्रवासादरम्यान आराम करून पूर्ण केली."

त्या म्हणतात, "मनू आमच्या कुटुंबाचा अभिमान आहे. मनूने जन्मावेळी जराही त्रास दिला नाही. मी परीक्षेला जायची तेव्हा ती रडायची नाही."

मनू हे नाव का?

झाशीची राणी लक्ष्मीबाई यांना स्मरून मुलीचं नाव मनू ठेवल्याचं सुमेधा सांगतात. मनूला पाहिल्यावर त्यांचीच आठवण येत असल्याचं त्या सांगतात.

"मला कोणतीही गोष्ट सहजतेने मिळालेली नाही. हरियाणातल्या कर्मठ रूढीवादी समाजात महिलांना अशीच वागणूक मिळते. माझं लग्न लवकर झालं पण मी लग्नानंतरही शिक्षण सुरूच ठेवलं. B.Ed /M.Ed पर्यंत मी शिकले. शिक्षणाबाबत मी खूप ठाम होते. शिक्षण घ्यायला ज्यांनी विरोध केला मग ते घरचे असोत की बाहेरचे- मी त्यांना टक्कर देत शिकले," असं सुमेधा सांगतात.

मनूच्या आई सुमेधा

मनूने त्यांच्याकडूनच संघर्ष आणि शिस्तीचे बाळकडू घेतले असल्याचं सुमेधा सांगतात.

"कॉमनवेल्थ स्पर्धेत पदक पटकावल्यानंतर मी मनूशी बोलले. बाकी मुलींसाठी खेळ आणि अभ्यास यांचा मिलाफ साधून वाटचाल करता यावी, यासाठी योगदान द्यायला हवं," असं सांगितल्याचं सुमेधा सांगतात.

घरात शिक्षणाचं वातावरण

मनूचे कुटुंबीय झज्जर आणि रेवाडी या जिल्ह्यांच्या सीमेवर असलेल्या गोरिया गावात राहतात. राजस्थानपासून 80 किलोमीटरवर असलेल्या या गावात जाट आणि अहीर समुदायाचं प्राबल्य आहे.

गावची लोकसंख्या जेमतेम 3,500. नीरज देवी गावच्या सरपंच आहेत.

मनूचे आजोबा सुभेदार राजकरण भारतीय लष्करात होते. कुस्तीगीर म्हणूनही त्यांची ओळख होती. शिक्षणाची आवड असणारं कुटुंब म्हणून आमच्या कुटुंबाची गावात ओळख आहे, असं मनूचे वडील रामकिशन यांनी सांगितंलं.

मनूचे आईवडील नेमबाजी करताना

"मला पाच भाऊ आणि एक बहीण आहे. सगळ्यांनी चांगल्या महाविद्यालयातून आपलं शिक्षण पूर्ण केलं. आमचं कुटुंब शिक्षणासाठी ओळखलं जातं. मात्र मनूच्या पदकाने आता आमची ओळख बदलली आहे," असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

जेव्हा पहिल्यांदा मनूने बंदूक हातात घेतली

मनूला डॉक्टर व्हायचं होतं. ती टेनिस, तायक्वांडो खेळायची. दोन वर्षांपूर्वी तिने शूटिंग करायला सुरुवात केली. त्यानंतर तिने कधीही मागे वळून पाहिलं नाही.

"दोन...


हरसिमरत कौर

या गोंधळातच शेतकरी उत्पादने व्यापार व वाणिज्य (प्रोत्साहन व सुविधा) विधेयक 2020 आणि शेतकरी (सशक्तीकरण आणि संरक्षण) किंमत आश्वासन आणि कृषी सेवा करार विधेयक 2020 ही विधेयकं मंजूर करण्यात आली.

लोकसभेत हे विधेयक आधीच मंजूर झालं आहे. लोकसभेत या विधेयकावरील चर्चेदरम्यान हरसिमरत कौर यांनी विधेयकाबद्दल नाराजी व्यक्त केली.

या विधेयकामुळेच शिरोमणी अकाली दलाच्या नेत्या आणि अन्न प्रक्रिया उद्योग मंत्री हरसिम्रत कौर बादल यांनी केंद्रीय मंत्रीपदाचा राजीनामा दिला.

आपल्या राजीनाम्याबद्दल हरसिमरत यांनी ट्वीट करून म्हटलं, "शेतकऱ्यांच्या विरोधातल्या विधेयकाच्या विरोधात मी केंद्रीय मंत्रीपदाचा राजीनामा दिलाय. शेतकऱ्यांची मुलगी आणि बहीण म्हणून त्यांच्यासोबत असल्याचा मला अभिमान आहे."

या पार्श्वभूमीवर बीबीसीनं हरसिमरत कौर यांच्याशी साधलेला संवाद.

प्रश्न - तुमचा राजीनामा 'टू लिटिल, टू लेट' आहे, असं पंजाबच्या मुख्यमंत्र्यांनी म्हटलं आहे, काय सांगाल?

उत्तर - मी राजीनामा दिला आहे. आता तुम्ही काहीही करा. तुमचे खासदार राजीनामे देणार आहेत काय? मी काहीतरी करून दाखवलं आहे. कॅप्टन साहेब, तुम्ही ख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोटी आश्वासनं दिल्याशिवाय काय केलंय?

प्रश्न - तुम्ही राजीनामा का दिला?

उत्तर - मी पंजाबच्या शेतकऱ्यांसाठी राजीनामा दिला आहे. शेतकऱ्यांना ज्या शंका आहेत, त्या दूर केल्या जाव्यात याविषयी मी गेल्या अडीच महिन्यांपासून प्रयत्न करत होते. पंजाब, हरियाणा, उत्तर प्रदेश आणि राजस्थानमधील शेतकऱ्यांच्या मनात या अध्यादेशांविषयी शंका होत्या. त्यामुळे असा कायदा आणावा, ज्यामुळे या शंका दूर होतील, असं माझं म्हणणं होतं.

हरसिम्रत कौर

पण, अनेक प्रयत्न करूनही मी शेतकऱ्यांना समजावून सांगू शकले नाही आणि मला वाटलं की, संख्याबळाच्या जोरावर असे कायदे शेतकऱ्यांवर लादले जात, तेव्हा मी अशा सरकारचा भाग बनू शकत नाही, असा निर्णय मी घेतला. या कायद्यामुळे माझ्या शेतकरी बांधवांचं भविष्य खराब होणार आहे.

प्रश्न - यापूर्वी तुम्ही आणि तुमच्या पक्षानं या विधेयकांना पाठिंबा दिला होता. पण, आता यू-टर्न घ्यायचं कारण काय?

उत्तर - हा यू-टर्न नाहीये. मी लोक आणि सरकारमध्ये एक दुआ म्हणून काम करते. लोकांच्या शंका सरकारपर्यंत पोहोचवणं माझं काम आहे. यासाठी खूप प्रयत्न केले, शेतकऱ्यांचं म्हणणं सरकारसमोर मांडलं.

प्रश्न - ज्या शेतकऱ्यांसाठी तुम्ही राजीनामा दिला आहे, त्यांचं असंही म्हणणं आहे की, तुम्ही भाजपबरोबरचे  संबंध संपुष्टात आणा, एनडीएमधून बाहेर पडा. तुम्ही  असं करणार का?

उत्तर - मी पक्षाची एक सामान्य कार्यकर्ती आहे. यापद्धतीचे निर्णय पक्षाचे सर्वोच्च नेतृत्व आणि कोअर कमिटी करत असते. पण, तीन दशकांपूर्वी प्रकाश सिंह बादल आणि अटल बिहारी वाजपेयी यांच्यामध्ये ही आघाडी झाली होती, तेव्हा ती शेजारील देशाच्या वाईट हेतूंना आळा घालून पंजाबच्या हितासाठी झाली होती. हीच बाब आम्ही आजही पाळत आलो आहोत. आजही शेजारील शत्रू तशाच कारवाया करत आहे.

त्यामुळे पंजाबमध्ये शांतता नांदणं खूप गरजेचं आहे. पण, त्याहीपेक्षा अधिक पंजाबमधील शेती टिकणं हे आहे.

हरसिम्रत कौर

प्रश्न - जसं तुम्ही म्हणताय की बंधुत्वाची गरज आजही आहे, तर मग भाजपसोबतची आघाडी आजही गरजेची आहे का?

उत्तर - पंजाबमध्ये शांतता नांदावी यासाठी ही आघाडी तयार करण्यात आली होती. पण, जेव्हा पंजाबमधील शेतकऱ्यांशी संबंधित विषय येईल तेव्हा अकाली दलाला त्याविषयी विचार करण्याची गरज पडणार नाही. अकाली दलासाठी तो निर्णय स्पष्ट असेल. पण, हा निर्णय घेण्याचं काम माझं नाही, पक्षाच्या नेतृत्वानं निर्णय घेणं अपेक्षित आहे. आम्ही...


हरि कृष्ण प्रसाद वेमुरु

'नेट इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेड' या कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक असलेले हरिकृष्ण प्रसाद वेमुरू आता तेलुगू देसम पक्षात आहेत, शिवाय आंध्र प्रदेश सरकारमध्ये तांत्रिक सल्लागार आहेत.

इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशीन किंवा EVMशी छेडछाड केली जाऊ शकते का, याच्या चाचणीसाठी तेलुगू देसमनं हरिकृष्ण प्रसाद यांच्या नावासह प्रस्तावित टीमची यादी निवडणूक आयोगाकडे सोपविली. निवडणूक आयोगानं त्यांच्या नावावर आक्षेप घेतला. त्यामुळं हरिकृष्ण प्रसाद आता पुन्हा चर्चेत आले आहेत.

हरि प्रसाद सांगतात, "कोणत्याही इलेक्ट्रॉनिक उपकरणासोबत छेडछाड केली जाऊ शकते. त्यामुळे EVMचा दुरुपयोग होणार नाही, याची खातरजमा करण्यासाठी एक पावती मिळायला हवी."

हरिप्रसाद 2009 पासून EVM हॅकिंगचा मुद्दा मांडत आहेत. 'इलेक्शन वॉच'चे तत्कालिन संयोजक व्ही. व्ही. राव यांचे तांत्रिक सहाय्यक म्हणूनही त्यांनी काम केलं आहे. राव EVMच्या मुद्द्यावर सर्वोच्च न्यायालयातही गेले होते.

निवडणूक आयोगानं सप्टेंबर 2009 मध्ये EVM हॅकिंग चॅलेंजसाठी त्यांना आमंत्रित केलं होतं. मात्र हरिप्रसाद यांच्या टीमला मात्र काम पूर्ण करण्यापूर्वीच अडव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िण्यात आलं. त्यानंतर निवडणूक आयोगानं म्हटलं, की हरिकृष्ण प्रसाद यांची टीम EVM हॅकच करू शकली नाही.

हरिप्रसाद यांनी मात्र आयोगाचं हे म्हणणं फेटाळून लावलं. आयोगानं आपल्याला काम पूर्णच करू दिलं नाही, असा त्यांचा दावा आहे. या पूर्ण प्रसंगाचं व्हीडिओ रेकॉर्डिंग प्रसिद्ध करण्याचं आवाहनही त्यांनी केलं होतं.

व्ही. व्ही. राव सांगतात, "आमचं काम थांबविण्यासाठी निवडणूक आयोगानं अतिशय पोकळ कारण दिलं होतं. EVM उघडलं तर ECILच्या पेटंटचं उल्लंघन होईल, असं आयोगाचं म्हणणं होतं."

महाराष्ट्रातून EVM चोरल्याच्या आरोपावरून हरिप्रसाद यांना 2010 साली अटकही करण्यात आली होती. EVM कसं हॅक करता येऊ शकतं, याचं प्रात्यक्षिकच हरिप्रसाद यांनी 29 एप्रिल 2010ला एका तेलुगू चॅनेवर दाखवलं होतं.

ज्या EVMवर हरिप्रसाद प्रात्यक्षिक देत होते, त्याचा वापर महाराष्ट्रामधील निवडणुकीत करण्यात आला होता.

12 मे 2010 ला महाराष्ट्र राज्य निवडणूक आयोगानं त्यांच्याविरुद्ध EVM चोरीची तक्रार दाखल केली. त्यानंतर हरिप्रसाद यांना अटक करण्यात आली.

यासर्व घटनाक्रमाला उजाळा देताना व्ही.व्ही. राव यांनी सांगितलं, "2009 मध्ये आम्ही EVMशी संबंधित 50 प्रश्न घेऊन निवडणूक आयोगाशी संपर्क साधला. त्यांच्याकडून कोणतंही उत्तर न मिळाल्यानं आम्ही सर्वोच्च न्यायालयाचा दरवाजा ठोठावला. EVMवरील या याचिकेदरम्यानच हरिप्रसाद यांनी आम्हाला तांत्रिक मदत केली होती."

"इतर काही परदेशी तज्ज्ञांनीही हरिप्रसाद यांच्यासोबत काम केलं होतं. आम्ही एका तेलुगू चॅनेलवर EVM कसं हॅक करता येऊ शकतं, यांचं लाइव्ह प्रात्यक्षिक दाखवत होतो. हे EVM महाराष्ट्रातील एका व्यक्तिनेच दिलं होतं. याप्रकरणी प्रसाद यांना अटक करण्यात आली. या घटनेनंतर ते तेलुगू देसम पार्टीसोबत गेले."

EVMसाठी तुरुंगात

EVMच्याच मुद्द्यावर 2010 साली सॅन फ्रॅन्सिस्कोमधील इलेक्ट्रॉनिक फ्रंटिअर फाउंडेशन या संस्थेनं हरिप्रसाद यांना पुरस्कारानं गौरविलं होतं. मिशिगन विद्यापीठाचे तीन प्रतिनिधी तसंच हरिप्रसाद यांच्यासह नेट इंडिया प्रायव्हेट लिमिटेडचे चार प्रतिनिधी आणि नेदरलँडमधील एक प्रतिनिधी यांनाही फ्रंटिअर फाउंडेशननं गौरवलं होतं.

2010 साली अमेरिकेत आयोजित करण्यात आलेल्या कम्प्युटिंग मशिनरी संमेलनामध्ये हरिप्रसाद यांनी 'भारतातील इलेक्ट्रॉनिक वोटिंग मशीनच्या सुरक्षेसंबंधी विश्लेषण' या विषयावर एक रिसर्च पेपरही प्रसिद्ध केला होता.

वेमुरु...


हरिकेन फ्लोरेन्स

वादळामुळे झाडं पडणं, भूस्खलन, जोरदार पाऊस यांची शक्यता आहे. या चक्रीवादळला निसर्ग असं नाव देण्यात आलं असून, वादळाचा मुकाबला करण्यासाठी NDRFच्या तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत.

काही दिवसांपूर्वीच पश्चिम बंगाल आणि ओडिशा राज्यांना अम्फन वादळाचा तडाखा बसला होता. चक्रीवादळामुळे या दोन राज्यांमध्ये जनजीवन विस्कळीत झालं होतं.

चक्रीवादळ नेमकी काय असतात? म्हणजे एकाला हरिकेन म्हटलं तर मग दुसऱ्याला टायफून का म्हणतात?

ही सर्व वादळं उष्णकटिबंधीय म्हणजे ट्रॉपिकल असतात. पण जगाच्या पाठीवर वेगवेगळ्या ठिकाणी त्यांना वेगवेगळ्या नावांनी ओळखलं जातं.

उत्तर अटलांटिक आणि पूर्वोत्तर पॅसिफिक महासागरात त्यांना हरिकेन असं संबोधलं जातं.

वायव्य पॅसिफिक महासागरात अशा प्रकारची वादळं टायफून म्हणून ओळखली जातात, तर दक्षिण पॅसिफिक आणि हिंदी महासागरात या वादळांना सायक्लोन म्हटलं जातं.

अशी नावं का?

उष्णकटिबंधीय सायक्लोन ही हवामानशास्त्रज्ञांद्वारे वापरली जाणारी सामान्य संज्ञा आहे.

उष्णकटिबंधीय पाण्यावर उगम पावणारे ढग आणि झंझावात यांचं मिश्रण जेव्हा चक्राप्रमाणे फिरतं, त्याला सायक्लोन म्हणतात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

, असं USच्या National Oceanic and Atmospheric Administrationचं म्हणणं आहे.

टायफून वादळ

हे सायक्लोन कमीत कमी ताशी 119 किमी वेगानं येऊन धडकत असेल तर त्याच्या उगमानुसार त्याला हरिकेन किंवा टायफून असं संबोधलं जातं.

वाऱ्याच्या गतीनुसार हरिकेनचे वर्गीकरण हरिकन 1 ते हरिकन 5 अशा गटांमध्ये केलं जातं.

ही वादळं केव्हा येतात?

अटलांटिक महासागरात ही वादळं सामान्यतः 1 जून ते 30 नोव्हेंबरदरम्यान येतात. या प्रदेशातील 95 टक्क्यांपेक्षा अधिक वादळं याच कालावधीत येतात.

वायव्य पॅसिफिक महासागरातील टायफून मे ते ऑक्टोबरदरम्यान येतात. असं असलं तरी ही वादळं वर्षात कधीही तयार होऊ शकतात.

तर दक्षिण पॅसिफिक महासागरात सायक्लोन नोव्हेंबर ते एप्रिलदरम्यान येतं.

वादळांना नावं कशी पडली?

संयुक्त राष्ट्रसंघाची जागतिक हवामान संघटना हे जगभरातल्या वादळांच्या नावाची यादी बनवत असते.

टायफून हैयान किंवा हरिकेन कॅटरिना यांसारख्या अत्यंत धोकादायक वादळांची नावं बदलण्यात आली आहेत.

ज्या देशांमध्ये हरिकेन, टायफून, सायक्लोन वादळं येतात, त्या देशांकडून जागतिक बैठकीदरम्यान वादळांची नावं सुचवली जातात.

"2000च्या दशकात बंगालचा उपसागर आणि अरबी समु्द्र यांत येणाऱ्या आठ देशांनी अशा नावांची शिफारस जागतिक हवामान संघटनेला केलं होतं," असं भारतीय हवामान विभागातल्या एका वरिष्ठ शास्त्रज्ञानं बीबीसीला सांगितलं.

"त्यातली 50 टक्के नावं आधीच वापरली गेली आहेत. देशातील लोकांच्या धार्मिक भावना दुखावणार नाही, अशी आशयाचं नाव वादळाला देण्याचा संबंधित देश प्रयत्न करतात," असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

मांगखुट चक्रीवादळाचा रोख

चक्रीवादळाचं विज्ञान

उबदार समुद्राच्या पाण्यामुळे हवा वेगात वाहू लागते. जसंजसं उबदारपणा कमी होत जाते, तसतशी हवेतील उष्णता कमी होते.

यामुळे एक चक्र तयार होतं. उष्णकटिबंधीय वादळांचा वेग ताशी 119 किलोमीटर असतो.

वादळादरम्यान प्रचंड लाटा तयार होतात. ज्यावेळेस या लाटा किनाऱ्यावर पोहोचतात तेव्हा त्यांच्यामुळे पूरपरिस्थिती निर्माण होते.

वाऱ्याच्या प्रचंड वेगामुळे हानी होऊ शकते. यामुळे घरं पडू शकतात, झाडं पडू शकतात.

समुद्रातील पाण्याचं तापमान वाढत असल्यानं त्यामुळे भविष्यात हरिकेनची तीव्रता वाढण्याची शक्यता आहे, असं शास्त्रज्ञांचं म्हणणं आहे.

उष्ण वातावरणामुळे अधिक पाणी थांबवलं जातं आणि यामुळे हरिकेनची व्याप्ती वाढण्याची शक्यता असते.

पण हवामान बदल...


हरियाणा, राजस्थान, मध्यप्रदेश, हिमाचल प्रदेश, छत्तीसगड आणि तेलंगाणा यांनी AICTEला असं पत्र पाठवलं आहे. "जागा रिक्त राहण्याचा ट्रेंड बघता विद्यमान महाविद्यालयांना जागा वाढवून देण्यावरही तात्पुरती बंदी असावी," असंही या राज्यांनी म्हटलं आहे.

AICTEचे अध्यक्ष अनिल सहस्रबुद्धे यांनी माहिती दिली की, "काउन्सिलने हरियाणा, छत्तीसगड, राजस्थान आणि तेलंगाणाची सूचना स्वीकारली आहे. हिमाचल प्रदेश आणि मध्यप्रदेशनं आम्हाला फक्त विचारणा केली आहे."

त्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीनं महाराष्ट्रातल्या इंजिनिअरिंग शिक्षणाविषयी काय वाटतं?, असा प्रश्न वाचकांना विचारला होता. यावर वाचकांनी विविध प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या.

महेश गऱ्हेवार म्हणतात, "ही विनंती AICTEकडे करणं म्हणजे उशिरा सूचलेलं शहाणपण म्हणता येईल. दर्जाहीन कॉलेजांनाला मान्यता देऊन सरकारने विद्यार्थ्यांच नुकसान करू नये."

श्रेयस खराडे यांना वाटतं की नवीन कॉलेजची गरजच नाही आहे. प्रसाद वाळीव तर म्हणतात की आहेत तिच कॉलेज बंद करावीत.

भूषण पाटील यांनी ट्वीट केलं आहे की, "महाराष्ट्रानेही तशी विनंती केली पाहिजे. सध्या जे कॉलेज आहेत त्यांच्याच जागा पूर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण भरत नाहीत. हायवेवर जसे ढाबे असतात, तसे महाराष्ट्रात इंजिनिअरिंग कॉलेज सुरू झाले आहेत."

चंद्रकांत रकिबे म्हणतात, "महाराष्ट्रातल्या कॉलेजची परिस्थिती इतर राज्यांपेक्षा वेगळी नाही."

धनंजय जोशी लिहितात, "आहेत त्या कॉलेजमधल्या जागा भरत नाहीत. भारतातले 90 टक्के अभियंते निरुपयोगी आहेत हे ब्रिटनमधल्या एका संस्थेच्या सर्वेक्षणात समोर आलं आहे."

स्वप्नील खर्डेकर यांनी सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहे. ते म्हणतात, "किती टक्के गुण मिळाल्यावर इंजिनिअरिंगला अॅडमिशन द्यायची, शिक्षकांच्या निवडीचे निकष, कोर्स, शिकवण्याची पद्धत यांमध्ये बदल आवश्यक आहे."

"वर्षानुवर्षं आपण (काही अपवाद वगळता) तेच ते विषय आणि त्याच जुन्या मार्गांनी शिकवत आहोत. हे चुकीचं आहे असं नाही, मात्र यात बदल व्हायला हवं," असं ते म्हणतात.

"दर दोन वर्षांनी अभ्यासक्रम बदलणे, ऑनलाईन अभ्यासक्रमांची सुविधा, कौशल्य केंद्रीत शिक्षण देणे इत्यादी गोष्टीवर भर दिला तर बरंच काही बदलता येईल. नोकऱ्या नाहीत असं नाही, पण त्यासाठी आपले फ्रेशर्स इंजिनिअर तयार आहेत का? हा कळीचा मुद्दा आहे," असंही ते म्हणतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हरियाणाचे आरोग्यमंत्री अनिल विज यांनी कोव्हॅक्सिन लशीचा डोस घेतला.

पुणेस्थित 'सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया'ने कोरोना लशीची किंमत काय असेल हे स्पष्ट केलं. लशीच्या एका डोसची किंमत पाचशे ते सहाशे रुपये असेल असं संस्थेनं स्पष्ट केलं.

आतापर्यंत आलेल्या बातम्यांनुसार, कोरोनापासून बचाव करण्यासाठी दोन ते तीन आठवड्यांच्या फरकाने लशीचे दोन डोस घ्यावे लागतील असं अनुमान आहे.

या सगळ्या बातम्यांच्या पार्श्वभूमीवर देशात कोरोना लस लोकांपर्यंत कशी पोहोचणार यावर चर्चा सुरू झाली आहे. लस जनतेपर्यंत पोहोचवण्याची सरकारची योजना समजून घेऊया.

सरकारची घोषणा

2021च्या सुरुवातीच्या दोन तीन महिन्यात कोरोनावरची लस उपलब्ध झालेली असेल असं केंद्रीय आरोग्य मंत्री हर्षवर्धन यांनी सांगितलं. ऑगस्ट ते सप्टेंबरपर्यंत 30 कोटी जनतेला लस देण्याची तयारी असेल असंही त्यांनी स्पष्ट केलं.

याचाच अर्थ कोरोना लशीसंदर्भात काऊंटडाऊन सुरू झालं आहे.

कोरोना लस

अमेरिकेच्या मॉडर्ना कंपनीकडून कोरोना लशीच्या चाचण्यांच्या सुरुवातीच्या निष्कर्षांनुसार, नवी लस 95 टक्क्यांपर्यंत यशस्वी ठरू शकण्याचा दावा करण्यात आला आहे.

काही दिवसांपूर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्वीच फायझर कंपनीने लस 90 टक्के यशस्वी ठरू शकण्याचा दावा केला आहे.

गुरुवारी ऑक्सफर्ड विद्यापीठानेही कोरोना लस ज्येष्ठ नागरिकांवर प्रभावी ठरत असल्याचं म्हटलं आहे.

मॉडर्ना लस साठवण्यासाठी उणे 20 डिग्री तर फायझर कंपनीची लस साठवण्याकरता उणे 70 ते 80 टक्के तापमानाची आवश्यकता असेल. भारत सरकारसाठी हे तापमान नियंत्रित करणं आव्हानात्मक असेल.

भारतात, लहान मुलांना देण्यात येत असलेल्या लशीसाठी लसीकरण मोहिमा चालतात त्याकरता कोल्ड स्टोरेज यंत्रणा उपलब्ध आहे. मात्र मॉडर्ना आणि फायझर लशींच्या साठवणुकीसाठी ही यंत्रणा पुरेशी ठरणार नाही.

कोरोना लस

यामुळेच भारत सरकार, ऑक्सफर्ड आणि देशातच तयार होत असलेल्या कोव्हॅक्सिन लशीच्या वाटचालीकडे लक्ष ठेऊन आहे. या लशी सर्वसामान्य फ्रीजमध्ये साठवल्या जाऊ शकतात.

सगळं काही वेळापत्रकानुसार झालं तर पुढच्या वर्षीच्या सुरुवातीपर्यंत कोव्हॅक्सिन लस बाजारात आलेली असेल. या लशीची साठवणूक हा भारत सरकारसाठी अडचणीचा मुद्दा असणार नाही.

भारताची लोकसंख्या आणि लशीचे डोस

सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाच्या दाव्यानुसार, दर महिन्याला 50 ते 60 दशलक्ष लशीचे डोस तयार करण्याच्या स्थितीत असल्याचं कंपनीचं म्हणणं आहे.

फेब्रुवारी 2021 पर्यंत 100 दशलक्ष लशीचे डोस दर महिन्याला तयार होऊ शकतील असं कंपनीने स्पष्ट केलं आहे.

भारत सरकार आणि सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया यांचा नेमका करार काय झाला आहे हे स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

कोरोना लस

सीरम इन्स्टियूट ऑफ इंडियाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आदर पुनावाला यांनी सरकारने जुलै 2021 पर्यंत 100 दशलक्ष लशीच्या डोसची मागणी केल्याचं सांगितलं.

जुलै 2021 पर्यंत केंद्र सरकारने 300 दशलक्ष लशीचे डोस जनतेपर्यंत पोहोचवण्याचा निर्धार केला आहे.

लशीचे हे डोस सरकार सीरम इन्स्टिट्यूट कडून घेणार का अन्य कुठल्या संस्थेकडून याची माहिती अद्याप देण्यात आलेली नाही.

आम्ही आमच्याकडून भारत सरकारला जुलैपर्यंत 300 दशलक्ष डोस देण्याची तयारी केली असल्याचं पुनावाला यांनी म्हटलं आहे.

याव्यतिरिक्त सीरम इन्स्टिट्यूट, जागतिक आरोग्य संघटनेद्वारे लस संपूर्ण जगात पोहोचवण्यासाठी सुरू असलेल्या कोवॅक्स योजनेचा भाग आहे.

संस्थेने या उपक्रमासाठीही लस देण्याची तयारी केली आहे. प्रत्येक देशाच्या गरजेनुसार लशीचे डोस पुरवण्यात येतील.

लशीसंदर्भात आनंदाची बातमी कुठून येणार?

भारतात कोरोनावरच्या पाच लशींच्या...


हरियाणामध्ये कुस्तीपटू बबिता फोगट आणि योगेश्वर दत्त यांनी अलीकडेच भाजपाकडून निवडणूक लढवली. यावर्षी लोकसभा निवडणुकीत माजी क्रिकेटर गौतम गंभीर भाजपाच्या तिकिटावर निवडूनही आले. तर कृष्णा पुनिया आणि विजेंदर सेहवाग यांनीही काँग्रेसकडून आपापलं नशीब आजमावलं.

त्यातच आता भारताची बॅडमिंटन क्वीन, ऑलिम्पिक ब्राँझ विजेती आणि राजीव गांधी खेलरत्न पुरस्काराने सन्मानित सानिया नेहवाल आज अधिकृतपणे भारतीय जनता पार्टीत सामील झाली.

क्रिकेटशिवाय इतर खेळांत ज्या कमी लोकांनी देशासाठी नाव कमावलं आणि यशस्वी कारकीर्द घडवली, त्यातली एक सायना आहे. तिला देशात फॅन फॉलोइंग आहे. अशावेळी दिल्ली विधानसभा निवडणुकीचा प्रचार करण्याची तयारीही तिने दाखवली आहे. भाजपाच्या निवडणूक कॅम्पेनचा चेहराच त्यामुळे बदलणार आहे.

सायनाचा राजकारण प्रवेश कधी आणि कसा ठरला?

सायनाला सोशल मीडियावर सक्रीय आहे. तिचे ट्वीट्स आणि फेसबुक पोस्ट बऱ्याचदा ती स्वत: टाकते आणि 2019मध्ये लोकसभेत नरेंद्र मोदी पुन्हा सत्तेत आले, त्या दिवशीच्या सायनाच्या एका ट्वीटने सगळ्यांचंच लक्ष वेधलं होतं. 'फिर एक बार मोदी सरकार' असा हॅशटॅग वापरून तिने मोदी सरकारला दुस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ऱ्या इनिंगसाठी शुभेच्छा दिल्या होत्या. हा हॅशटॅग भाजपाचं प्रचाराचं वाक्य होतं.

सायना नेहवालचं ट्वीट

दिवाळीत अनेक सेलिब्रिटींनी नरेंद्र मोदी यांचा महिला सक्षमीकरणाचा संदेश रिट्वीट करत मोदी सरकारचे आभार मानले होते. त्यातही सायना आघाडीवर होती.

पण, सायनाचा राजकीय कल भाजपाच्या बाजूने तयार करण्याचं श्रेय खऱ्या अर्थाने भाजपाचे माजी अध्यक्ष अमित शाह यांना द्यावं लागेल. 2019च्या निवडणुकीपूर्वी शाह अध्यक्ष असताना त्यांनी देशभरात भाजपा संपर्क यात्रा काढली होती.

प्रथितयश लोकांच्या घरी स्वत: जाऊन भाजपाचा जाहीरनामा त्यांनी समजून सांगितला होता. उघड आहे की, त्यातच पुढे यातल्याच अनेकांना पक्षाची निवडणूक रणनीती म्हणून भाजपाने तिकीटही देऊ केलंय.

त्यात एक नाव सायनाचंही होतं. सायना आणि भाजपा यांच्यातला हा पहिला अधिकृत संवाद म्हणावा लागेल. तिथून पुढे सायना राजकीयदृष्ट्या जास्त सजग झाली, हे तिच्या ट्वीटवरून सहज सांगता येईल.

आजही सायनाने मीडियाशी बोलताना आपली राजकीय भूमिका सांगितली. ती सांगताना तिने पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा नरेंद्र मोदी सर असा उल्लेख केला. सायना तिचे गुरू पुलेला गोपीचंद आणि बॅडमिंटनमधल्या सर्व वरिष्ठ खेळाडूंना सर म्हणते. आज तोच मान तिने मोदींना दिला.

शिवाय "ते आपल्या सारखे मेहनती आहेत, आपलाही मेहनतीवर भर असतो. त्यामुळे देशासाठी काही करायचं असेल तर अशा व्यक्तीबरोबर काम करायला आवडेल," असं ती म्हणाली.

राजकीय प्रवेशाचं टायमिंग

कुठल्याही खेळात चपळता आणि बरोबरीनं महत्त्वाचं ठरतं ते टायमिंग. राजकारणातही टायमिंगला तेच महत्त्व आहे. आणि इथं टायमिंग आहे ते येऊ घातलेल्या दिल्ली विधानसभा निवडणुकीला. 8 तारखेला मतदान होणार आहे. आणि त्यापूर्वी स्टार प्रचारक म्हणून पक्षाबरोबर राहण्याचं कर्तव्य बजावायला सायना तयार आहे.

सायनाबरोबरच तिची बहीण चंद्रांशू नेहवालही भाजपात आली आहे. चंद्रांशू गेली 10-15 वर्षं दिल्लीत स्थायिक आहे. स्वत: सायनाचं दिल्लीत घर आहे. या कृतीतून दोघा बहिणींची राजकारणाकडे बघण्याचं गांभीर्य नक्कीच जाणवत होतं. त्यामुळे पुढे मागे सायना निवडणूक लढवताना दिसली तर आश्चर्य वाटू नये.

2020 हे ऑलिम्पिक वर्षं आहे. सायनाही जुलै महिन्यात होणाऱ्या या महास्पर्धेसाठी तयारी करतेय. जागतिक क्रमवारीत ती सध्या 9व्या स्थानावर आहे. पण अलीकडेच सायनाला जडलेल्या दुखापतींमुळे ती पुढे किती काळ खेळत राहील हा प्रश्न आहे. अशावेळी...


हरिश साळवे

प्रसिद्ध वकील हरीश साळवे हा भारतातील अतिशय उच्चभ्रू वकील समजले जातात. त्यांच्या फी चा आकडा पाहून अनेकांचे डोळे विस्फारतात. त्यांचं राहणीमान, त्यांचं ज्ञान याविषयी इंटरनेटवर माहितीचा मोठा साठा आहे.

कधी सलमान खानचे वकील म्हणून त्यांच्यावर टीका झाली तर कधी कुलभूषण जाधव यांचा खटला आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात लढण्यासाठी फक्त एक रुपया मानधन घेतलं म्हणून त्यांच्यावर कौतुकाचा वर्षाव त्यांच्यावर होतो.

त्यांचे वडील एनकेपी साळवे हे विदर्भातले काँग्रेसचे बडे नेते होते. विदर्भवादी नेते म्हणून त्यांची ओळख होती.

पण वडिलांप्रमाणे त्यांनी राजकारणात जाण्याचा मार्ग निवडला नाही.

1. सीएचं शिक्षण घेणारे हरिश साळवे

हरीश साळवे यांचं मूळगाव नागपूर. दिवंगत काँग्रेस नेते एनकेपी साळवे यांचे ते पुत्र. त्यांनी आधी सीएचं शिक्षण घेतलं आणि त्यानंतर ते वकिली व्यवसायात दाखल झाले.

 त्यांना लहानपणापासून इंजिनिअर व्हायची इच्छा होती. मात्र महाविद्यालयात दाखल होईपर्यंत त्यांचं लक्ष सीए होण्याकडे गेलं. सीएच्या परीक्षेत ते दोनदा नापास झाले.

प्रसिद्ध वकील नानी पालखीवाला यांच्या सल्ल्यानुसार त्यांनी वकिली... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चं शिक्षण सुरू ठेवलं.

ते सांगतात, "माझे आजोबा प्रसिद्ध वकील होते. वडील सीए होते. आई डॉक्टर होती. त्यामुळे व्यवसायाला पूरक गुण माझ्याकडे आधीपासूनच होते."

वडिलांनी पहिल्यांदाच वर्ल्ड कप इंग्लंडच्या बाहेर नेला.

हरीश साळवे यांचे वडील सीए असले तरी राजकारणी आणि क्रिकेट प्रशासक म्हणून ते अतिशय प्रसिद्ध होते. वर्ल्ड कप इंग्लंडच्या बाहेर घेऊन जाण्याचं श्रेय त्यांना जातं. त्यांच्या नावावर बीसीसीआय ने 1995 मध्ये एनकेपी साळवे ट्रॉफी ही स्पर्धा सुरू केली होती.

ते इंदिरा गांधी, राजीव गांधी आणि पी.व्ही.नरसिंह राव यांच्या सरकारमध्ये मंत्री होते. वेगळ्या विदर्भाच्या मागणीसाठी त्यांनी नेहमीच पुढाकार घेतला होता.

2. पहिला खटला दिलीप कुमार यांचा

वडील राजकारणी असल्याचा त्यांना फायदा झालाच. त्यांची ओळख ज्येष्ठ वकील नानी पालखीवाला यांच्याशी झाली.

हरीश यांच्या मते त्यांच्या कारकीर्दीची सुरुवात 1975 साली दिलीप कुमार यांच्या खटल्यासह झाली. हरीश या खटल्यात त्यांच्या वडिलांना मदत करत होते.

दिलीप कुमार यांच्यावर काळा पैसा बाळगल्याचा आरोप झाला होता. आयकर विभागाने त्यांना नोटीस पाठवली होती. त्यांना कर आणि दंड दोन्ही भरावा लागला होता. हे प्रकरण थेट सर्वोच्च न्यायालयात पोहोचलं होतं.

सुरुवातीच्या दिवसांबद्दल बोलताना साळवे म्हणतात, "मी सुप्रीम कोर्टात दिलीप कुमार यांचा वकील होतो. आयकर विभागाचं अपिल फेटाळण्यासाठी सुप्रीम कोर्टाला फक्त 45 सेकंद लागले. ते आमचे मित्र होते. ते अतिशय खुश झाले.

त्यादिवशी कोर्टाने मला युक्तिवाद करायला सांगितला नाही हे माझं नशीब. माझा तर आवाजच फुटला नसता."

3. कोर्टातली स्तुतीसुमनं

सरकारने जेव्हा बेअरर बाँड आणले तेव्हा तत्कालीन ज्येष्ठ वकील सोली सोराबजी यांच्या सल्ल्याने साळवे यांनी सरकारच्या निर्णयाच्या विरोधात एक याचिका दाखल केली.

याच प्रकरणी ज्येष्ठ वकील आर.के गर्ग यांनीही याचिका दाखल केली होती. सुप्रीम कोर्टाच्या घटनात्मक खंडपीठासमोर ही सुनावणी सुरू होती. गर्ग यांनी तीन तास युक्तिवाद केला. त्यानंतर साळवे यांची पाळी आली.

साळवे यांनी अडखळत सुरुवात केली. दुपारी एक वाजता तुमचा युक्तिवाद पूर्ण झालाय का असा प्रश्न न्या. चंद्रचूड यांनी विचारला. साळवे पेचात पडले.

पुढे न्या. भगवती म्हणाले, "तुम्ही तीन दिवस गर्ग यांचा युक्तिवाद ऐकला. हा तरुण चांगले मुद्दे मांडतोय. आपले मुद्दे पूर्ण करण्यासाठी त्याला...


हरीश अय्यर आणि श्रीदेवी 'सत्यमेव जयते' कार्यक्रमादरम्यान.

पुढे वयाच्या सातव्या वर्षी माझ्यावर बलात्कार झाला आणि त्यानंतर लैंगिक अत्याचाराची मालिकाच सुरू झाली. यातून बाहेर येण्यासाठी मला कुणीतरी आदर्श म्हणून हवं होतं... असं कुणीतरी ज्याच्याकडे बघून मला उमेद मिळेल, संघर्ष करण्याची एक प्रेरणा मिळेल.

त्यावेळेस श्रीदेवीनं खऱ्या अर्थानं माझ्या आयुष्यात प्रवेश केला तो तिनं भूमिका केलेल्या चित्रपटांच्या माध्यमातून. कलेद्वारे एखादी व्यक्ती सर्वसामान्य माणसाचं आयुष्य कसं बदलू शकते, याचं उत्तम उदाहरण म्हणजे अभिनेत्री श्रीदेवी.

तिने अनेक हिंदी चित्रपटांमध्ये काम केलं. तिचे सर्वच चित्रपट मला आवडले, असं अजिबात नाही. पण तिच्या काही चित्रपटांनी मात्र मला माझं अस्तित्व शोधण्यासाठी प्रवृत्त केलं. आयुष्याच्या पडत्या काळात मला उभं राहायचं धैर्य दिलं.

पडद्यावर श्रीदेवी भूमिका करत होती आणि तिच्याकडे बघून माझं आयुष्य बदलत होतं. तिच्याकडे बघून मी आयुष्यातल्या संकटांना सामोरं जात होतो. तिच्या विविधांगी आणि धाडसी भूमिकांमुळे माझं आयुष्य बदलत होतं. नुसतं बदलतच नव्हतं तर आज मी जिवंत आहे, त्याचं श्रेयही तिला ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

द्यावं लागेल.

हरीश अय्यर

श्रीदेवीनं काही चित्रपटांत केलेल्या भूमिका इतक्या स्ट्राँग होत्या की त्यातून मला नवीन ऊर्जा मिळायची. मग तो चित्रपट 'गुमराह' असो, 'मिस्टर इंडिया' असो वा 'हिम्मतवाला'.

श्रीदेवीनं नेहमीच वेगळ्या भूमिका स्वीकारल्या. ती ज्या प्रकारच्या भूमिका स्वीकारायची आणि ज्या पद्धतीनं पडद्यावर त्यांना साकारायची, त्यातून मला प्रेरणा मिळायची. त्यामुळे जेव्हा तिचा चित्रपट बघताना मी त्यातल्या हिरोच्या नव्हे तर श्रीदेवीच्या भूमिकेत स्वत:ला बघायचो.

श्रीदेवी म्हणजे प्रेरणा

त्या काळी फक्त श्रीदेवीच नव्हे तर अशा बऱ्याच अभिनेत्री होत्या ज्यांचा माझ्या आयुष्यावर प्रभाव होता. पण मोठेपणी काही व्हायची इच्छा असेल तर मला श्रीदेवी व्हायचं होतं.

श्रीदेवी ज्या प्रकारचं आयुष्य पडद्यावर जगायची ते मला प्रत्यक्षात जगायचं होतं. त्यामुळे मी अनेकदा तिच्या भूमिकेची नक्कल करायचो.

हरीश समलैंगिक लोकांच्या अधिकारांसाठी काम करतात.

'नगीना' बघत असताना पांढरी लुंगी घालून मी जमिनीवर लोळून अक्षरश: सापासारखी, म्हणजेच पडद्यावरल्या श्रीदेवीसारखी वळणं घेत होते. कुणी दरवाजा उघडला तर मी सापाप्रमाणं त्याला डंख मारेन, असं वाटायचं.

इतकी आग, घुसमट माझ्या आत होती आणि या आगीला श्रीदेवीच्या भूमिका स्पर्शून जायच्या. त्यामुळेच मला वाटतं की श्रीदेवीसारखी ना कुणी अभिनेत्री होती, ना कुणी होईल.

पहिली भेट

(आमिर खानचा शो) 'सत्यमेव जयते'चं शूट सुरू होतं आणि आम्ही मेकअप रूममध्ये बसलो होतो. तेव्हा तिथं राखाडी रंगाची एक साडी ठेवलेली होती आणि काही जण तिला इस्त्री करत होते. उत्सुकतेपोटी मी त्यांना विचारलं की, "ही साडी कुणाची आहे?" तर त्यांनी उत्तर द्यायचं टाळलं.

तेव्हा ते लोक मला उत्तर का देत नाही, हे कळालं नाही, थोडं आश्चर्यही वाटलं. नंतर मनात विचार आला की, बाल लैंगिक शोषणावर कार्यक्रम असल्यानं या क्षेत्रात काम करणारी कुणीतरी व्यक्ती असेल.

त्यानंतर आमिर (खान) माझ्याजवळ आला. तो म्हणाला की, "हरीश तुझ्या आयुष्यात चित्रपटसृष्टीचं योगदान खूप मोठं आहे, असं तू सांगितलं होतं. त्यातही श्रीदेवी तुझ्या आदर्श आहेत असंही तू सांगितलं होतं. तर आज श्रीदेवी यांनी खास तुझ्यासाठी एक मॅसेज रेकॉर्ड केला आहे."

त्यानंतर तो म्हणाला की, "श्रीदेवींचा मॅसेज मी तुला काय म्हणून ऐकवू? श्रीदेवी स्वत:च तो तुला ऐकवायला येणार आहेत."

त्यानंतर श्रीदेवींची एन्ट्री झाली आणि...


हर्षद मेहता याच्यावर आधारित असलेली एक वेब सीरीज सध्या चर्चेत आहे. शेअर बाजारात हर्षद मेहता जेवढ्या वेगाने शिखरावर गेले त्याच वेगाने ते सेन्सेक्ससारखे खाली कोसळले. त्या काळातला सर्वात मोठा घोटाळा करण्याचा आरोप हर्षद मेहतांवर झाला.

तत्कालीन पंतप्रधान पी व्ही नरसिंहरावसुद्धा या आरोपांच्या फेऱ्यात आले. या सर्व घडामोडींमध्ये आणखी एका नावाची चर्चा झाली. ते म्हणजे चंद्रास्वामी.

चंद्रास्वामी यांच्या आशीर्वादामुळेच हर्षद मेहताचा घोटाळा बराच काळ पडद्याआड राहिला असं म्हटलं जातं.

चंद्रास्वामींचे थेट पंतप्रधानांपर्यंत संबंध कसे होते?

एकेकाळी जे चंद्रास्वामी अनेक देशांमधील पॉवरफुल लोकांमध्ये उठबस करण्यासाठी प्रसिद्ध होते. ते मृत्यूच्या काहीवर्ष आधी अज्ञातवासात होते.

मात्र चंद्रास्वामी हे काही काळ भारतीय राजकारणाच्या केंद्रस्थानी होते.

एका बाजूला तत्कालीन पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंहराव यांचे ते अत्यंत जवळचे सल्लागार मानले जात होते आणि दुसऱ्या बाजूला राजीव गांधींच्या हत्येच्या कटात सहभागी असल्याचा आरोप त्यांच्यावर होता. चंद्रास्वामींचं व्यक्तिमत्व अनाकलनीय होतं.

पी. व्ही. नरसिंह राव, राजीव गा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंधी आणि इंदिरा गांधी

या दरम्यान अनेक देशांच्या प्रमुखांशी त्यांचे चांगले संबंध असणं, हवालाचा कारभार, परदेशी मुद्रा अधिनियमांचे उल्लंघन यांसारख्या गंभीर आरोपांमुळे चंद्रास्वामी कायम चर्चेत राहिले.

तत्कालीन पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंहाराव यांच्या पाच वर्षांच्या कार्यकाळात चंद्रास्वामी यांना पंतप्रधानांना भेटण्यासाठी कधी अपॉईनमेंट घेण्याचीही आवश्यकता भासली नाही, असंही सांगितलं जातं.चंद्रशेखर यांच्या अल्प कार्यकाळातही चंद्रास्वामींचे वजन होते.

कोण होते चंद्रास्वामी?

दिल्ली-जयपूर हायवेच्या मध्यवर्ती भागात बहरोर येथे एका जैन कुटुंबात जन्मलेले चंद्रास्वामी समांतर सत्तेचे केंद्र चालवण्यापर्यंत कसे पोहचले?  असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल.

चंद्रास्वामी यांचे वडील धरमचंद जैन व्याजावर पैसे देण्याचा व्यवसाय करत होते. मुळचे ते गुजरातचे होते पण चंद्रास्वामी यांच्या जन्मापूर्वीच ते राजस्थानमध्ये स्थलांतरित झाले होते. जन्माच्या काही वर्षांनंतर ते हैदराबादमध्येही होते.

हिरालाल चौबे यांनी लिहिलेल्या पुस्तकानुसार नेमीचंद (चंद्रास्वामीचे खरे नाव) यांनी कोणतेही शिक्षण घेतले नव्हते.

लहानपणापासून त्यांना तंत्रसाधनेत रस होता. वयाच्या 16 व्या वर्षापासूनच लोक त्यांना संन्यासी किंवा तांत्रिक म्हणायचे. हिरालाल चौबे यांच्यानुसार चंद्रास्वामी सगळ्यात आधी जैन संत महोपाध्याय मर मुनी यांच्या सानिध्यात आले.

23 व्या वर्षी तंत्र-मंत्राची साधना करण्यासाठी ते बनारस येथील गोपीनाथ कविराज यांच्याकडे पोहोचले. 26 व्या वर्षी त्यांनी पहिला महायज्ञ केला. यानंतर ते काही काळ बिहारमध्ये राहिले.

चंद्रास्वामी

तंत्र-मंत्र आणि ज्योतिष

पत्रकार राम बहादुर राय यांच्यामते मात्र चंद्रास्वामी यांना ना तंत्र-मंत्र येत होते ना त्यांना ज्योतिष विद्येचे काही ज्ञान होते.

पी व्ही नरसिंहाराव यांच्या सल्लागारांमध्ये राहिलेले वरिष्ठ पत्रकार वेद प्रताप वैदिक सांगतात, "चंद्रास्वामी व्यवहारात कुशल होते पण त्यांना तंत्र विद्या आणि ज्योतिषाचे कोणतेही ज्ञान नव्हते ना त्यांचा यासंदर्भात काही अभ्यास होता."

चंद्रास्वामी यांच्या तंत्र साधनेसंदर्भात राम बहादुर राय सांगतात, "1965-1966 या काळात हिंदुस्थान समाचार एजन्सीचे कार्यालय कॅनॉट प्लेसच्या फायर ब्रिगेड मार्गावर होते. तिथे एक संपादक होते रामरूप गुप्त. ते मोठे ज्योतिषी होते. चंद्रास्वामी लोकांची कुंडली घेऊन त्यांच्याकडे...


हर्षल यांच्या आई व आजी

त्यांच्या माणसांची ना काळजी घेतली, ना दखल, ना रोगावर इलाज केला. काळजी घेणं तर लांबच. परिवारातल्या एका बाधित व्यक्तीचा मृतदेह शौचालयात पडून राहिला तरी कोणाच्या गावीही नव्हतं.

आता तपासाची चक्र फिरतायत, लोकांच्या रोषाला शांत करण्यासाठी काही वरिष्ठ अधिकारी आणि डॉक्टरांना निलंबितही केलंय, पण याने कोरोनापेक्षाही भयानक असणारा अव्यवस्थेचा रोग बरा होईल का हा प्रश्नच आहे.

हर्षल नेहते यांच्या कुटुंबाने गेल्या काही दिवसात बरंच सोसलंय. मुळचे जळगाव जिल्ह्यातल्या यावलमधले असलेले हर्षल आता पुण्यात स्थायिक आहेत तर त्यांच्या घरचे गावीच असतात.

"सुरुवातीला माझ्या वडिलांना कोव्हिड झाल्याचं निष्पन्न झालं. आधी काही लक्षण दिसली नाहीत, मग आईलाही त्रास सुरू झाला. मग आईवडिल दोघांनाही भुसावळमधल्या रेल्वे हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं. पण तिथे नीट ट्रीटमेंट झालीच नाही. तीन दिवसांनी त्यांची तब्येत आणखी खालावली, मग दोघांनाही जळगावला हलवण्यात आलं. पण काही उपयोग झाला नाही. आईची तब्येत सिरीयस होती पण आयसीयूमध्ये बेडच अव्हेलेबल नव्हता. त्यातच आईचा मृत्यू झाला," ते सांगतात.

हर्षल यांच्या 60 वर्ष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीय आईचा मृत्यू झाल्यानंतर त्यांच्या कुटुंबावर दुसरं संकट ओढवलं. 82-वर्षीय आजीचीही, मालती नेहते यांचीही तब्येत बिघडली आणि त्याही कोरोना पॉझिटीव्ह असल्याचं निष्पन्न झालं. त्यांनाही तडकाफडकी जळगावला हलवण्यात आलं.

"1 जूनला आम्ही आजीला जळगावच्या वैद्यकीय महाविद्यालयाशी संलग्न असणाऱ्या हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं. दोन तारखेला मी आजीची विचारपूस करायला फोन केला तेव्हा त्यांनी सांगितलं की आजीला आता 7 नंबर वॉर्डमध्ये ठेवलं आहे. तो वॉर्ड म्हणजे कोरोना संशयित पेशंट्सचा वॉर्ड असतो, आम्ही त्यांना सांगितलं की त्यांना संशयितांच्या वॉर्डमध्ये का ठेवलंय, माझ्या आजीला कोरोना व्हायरसची लागण झाली आहे. ती संशयित नाही, तुम्ही तिला कोरोना वॉर्डमध्ये हलवा," हर्षल माहिती देतात.

जळगावमधल्या या हॉस्पिटलमध्ये दाखल झालेल्या अनेक पेशंट्स तसंच त्यांच्या नातेवाईकांची तक्रार होती की नीट चाचणी न करता तसंच माहिती न घेता संशयित वॉर्डमध्ये ठेवत आहेत. अशाने जे फक्त संशयित आहेत पण ज्यांना कोरोना व्हायरसची लागण झालेली नाही असे आणि ज्यांना लागण झालेली आहे असे एकाच वॉर्डमध्ये राहात आहेत. त्यामुळे संसर्गाचा धोका कैकपटीने वाढला आहे. याच भीतीपायी अनेक संशयित वॉर्डमध्ये न थांबता बाहेर थांबत आहेत.

दवाखान्यात असणाऱ्या एका व्यक्तीच्या नातेवाईकाने नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितलं की सुरुवातीला संशयितांच्या वॉर्डमधून पेशंट्स सतत बाहेर ये-जा करायचे. तर अपुऱ्या मेडिकल स्टाफमुळे पेशंट्सची काळजी त्यांच्या नातेवाईकांनाच घ्यावी लागे, तीही कोणत्याही सुरक्षेच्या साधनाविना.

कोव्हिड-19 वॉर्डचं प्रातिनिधिक छायाचित्र

"आजीची तब्येत सिरीयस होती. तिला आयसीयूमध्ये न ठेवता साध्या वॉर्डमध्ये ठेवलं होतं. त्याविषयी मी तक्रार केली तर दवाखान्यातल्या लोकांनी सांगितलं की आम्हाला भुसावळवरून जे लेटर आलं त्यात असं लिहिलंय की तुमच्या आजी संशयित आहे. त्यात कुठेही लिहिलेलं नाही की या पॉझिटिव्ह आहेत की निगेटिव्ह."

भुसावळहून आलेल्या केसपेपरवर आजीचं नाव चुकवल्याचंही हर्षल म्हणतात. त्यांनी आजीला त्या वॉर्डमधून हलवा असा आग्रहच धरल्याने 2 जूनला हॉस्पिटलचे कर्मचारी मालती नेहती यांना दुसऱ्या वॉर्डमध्ये शिफ्ट करायला गेले तेव्हा त्यांच्या लक्षात आलं की त्या दुपारपासून जागेवर नाहीत. कर्मचाऱ्यांनी पूर्ण हॉस्पिटल शोधलं पण त्यांचा शोध न लागल्यामुळे रात्री उशीरा त्या बेपत्ता असल्याची तक्रार...


हर्षवर्धन पाटील यांच्या भाजप प्रवेशानंतर इंदापूर मतदारसंघातली समीकरणं बदलणार आहेत, असं मत स्थानिक पत्रकार नोंदवतात.

'बदलती समीकरणं'

इंदापूरमधील राजकीय समीकरणांविषयी एका ज्येष्ठ पत्रकारानं सांगितलं राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये जवळपास 7 जण उमेदवारीसाठी इच्छुक आहेत. यामध्ये इंदापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे सभापती अप्पासाहेब जगदाळे आणि पुणे जिल्हा परिषदेचे बांधकाम आणि आरोग्य सभापती प्रवीण माने यांची नावं आघाडीवर आहेत. यामुळे राष्ट्रवादीच्या अंतर्गत पेच वाढण्याची चिन्हं आहेत.

दुसरीकडे युती असल्यानं राष्ट्रीय समाज पक्ष आणि शिवसेना उमेदवारीसाठी फारशा हालचाली करणार नाहीत. कारण गेल्या विधानसभा निवडणुकीत सेनेला 2 ते 3 हजाराच्या दरम्यान मतं मिळाली होती. त्यापेक्षा भाजपला मिळालेली मतं जास्त होती. त्यामुळे यंदा इंदापूरची जागा भाजपला  म्हणजेच पर्याने पाटलांना मिळण्याची जास्त शक्यता आहे, असं ते पुढं सांगतात.

पण ही जागा शिवसेनेची आहे असा दावा शिवसेना नेते करतात. इतकंच नाही तर पाटलांनी शिवसेनेत यावं असंही आवाहन पुणे जिल्हाध्यक्षांनी केलं आहे.

"इंदापूर मतदार संघ हा परंपरागत शिवसेनेचा मतदार संघ आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. 1990 पासून शिवसेना इथून लढत आहे. त्यामुळे हर्षवर्धन पाटील यांना इथून निवडणूक लढवायची असल्यास त्यांनी शिवधनुष्य उचलून शिवेसेनेत प्रवेश करावा," असं मत शिवसेनेचे पुणे जिल्हा अध्यक्ष अ‍ॅड. राजेंद्र काळे यांनी व्यक्त केलं आहे.

"विधानसभा निवडणुकांमध्येही भाजपा, शिवसेना आणि इतर मित्रपक्ष मिळून पूर्वीपेक्षाही अनेक जागा जिंकतील. त्यामध्ये आता इंदापूरच्याही जागेचा समावेश झाला आहे," असं वक्तव्य मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस हर्षवर्धन पाटील यांचा पक्ष प्रवेशावेळी केलं आहे.

'राष्ट्रवादी मजबूत पण...'

"इंदापूरमध्ये हर्षवर्धन पाटील यांची एक व्होट बँक आहे, जी कायमस्वरूपी त्यांच्या पाठीशी राहते. याशिवाय, भाजपकडून उमेदवारी मिळाल्यास त्यांना शिवसेना आणि भाजपची मतंही मिळतील. यामुळे त्यांना इथून विजयाची आशा आहे," इंदापूरचे लोकमतचे पत्रकार सतिश सांगळे सांगतात.

2014च्या विधानसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दत्तात्रय भरणे यांनी हर्षवर्धन पाटील यांचा जवळपास 14 हजार मतांनी पराभव केला होता.

यंदाच्या निवडणुकीविषयी सांगळे सांगतात, "इंदापूरमध्ये राष्ट्रवादी पक्षात गटबाजी आहे. पण राष्ट्रवादी एकसंध राहून लढली, तर राज्यात एक नंबरची फाईट इंदापूरमध्ये होईल."

इंदापूरमध्ये कुणाची ताकद किती?

इंदापूरमध्ये सहकारी संस्थांवर राष्ट्रवादी काँग्रेसचं वर्चस्व आहे. राष्ट्रवादीकडे छत्रपती सहकारी साखर कारखाना, कृषी उत्पन्न बाजार समिती, सोनाई आणि मंगलसिद्धी हे 2 खासगी दूध संघ, इंदापूर खरेदी विक्री संघ आहेत, अशी माहिती स्थानिक पत्रकारांनी दिली.

तर हर्षवर्धन पाटील यांच्याकडे 2 साखर कारखाने, पंचायत समिती आणि इंदापूर अर्बन बँक आहे.

हर्षवर्धन पाटील आणि शरद पवार

शिवसेना 1990 पासून इथून विधानसभेची निवडणूक लढवत आहेत, त्यामुळे हा शिवसेनेचा पारंपरिक मतदारसंघ आहे, असं शिवसेनेचं मत आहे.

पवार-पाटील वाद कायम

"मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि भाजपचं सरकारच या राज्याला न्याय देऊ शकतं, असा विश्वास राज्यात व्यक्त झाला आहे. निष्ठा, प्रामाणिकपणा आणि तत्त्वानं वागायचं असेल, तर आताच्या काळात भाजपशिवाय पर्याय नाही," असं हर्षवर्धन पाटील यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला त्यावेळी सांगितलं.

हर्षवर्धन पाटील यांच्या भाजप प्रवेशानंतर राष्ट्रवादीच्या नेत्या सुप्रिया सुळे यांनी त्यांच्यावर टीका केली आहे.

त्या म्हणाल्या, "भांडण झालंय दिराशी आणि नवऱ्याला सोडून चाललंय,...


हल्ला पाकिस्तानमधल्या खैबर-पख्तुनवा प्रांतातल्या दिर कॉलनीतली स्पिन जमात मशीद आणि मदरशामध्ये झाला. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार स्फोट झाला तेव्हा सकाळी आठ वाजता मदरशामध्ये अभ्यास सुरू होता.

या स्फोटात लहान मुलं ठार झाले असण्याची शक्यता आहे, असं रॉयटर्सला एका पोलिस अधिकाऱ्याने सांगितलं आहे.

या स्फोटात अनेक जण जखमी झाले आहेत. या स्फोटाची जबाबदारी अद्याप कुणीही स्वीकारली नाही.

"कुणीतरी मदरशामध्ये एक बॅग नेली आणि तिथेच ठेवली असा अंदाज आहे," अशी माहिती पोलीस अधिकारी वकार अझीम यांनी एएफपीला दिली आहे.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी मृतांना श्रद्धांजली वाहिली. "पेशावरमधील मदरशावर झालेल्या हल्ल्याने मला तीव्र दुःख झालं आहे. मृतांच्या नातेवाईकांप्रति मी सद्भावना व्यक्त करतो आणि जखमी लवकर बरे व्हावेत अशी प्रार्थना करतो. या भ्याड, पाशवी हल्ल्यासाठी जबाबदार असलेल्या दहशतवाद्यांचा योग्य तो न्यायनिवाडा करू याची मी देशाला हमी देतो", असं इम्रान खान यांनी ट्विटरवर म्हटलं.

खैबर पख्तुनवा प्रांताचे अर्थमंत्री तैमूर झगडा यांनी पत्रकारांशी बोलताना म्हटलं की, या स्फोटात सात जणांचा मृत्यू झा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला असून 70 हून अधिक जण जखमी झाले आहेत. जखमींमध्ये लहान मुलांचाही समावेश आहे.

लेडी रीडिंग हॉस्पिटलचे प्रवक्ते मोहम्मद असीम यांनी निवेदन प्रसिद्ध करून सांगितलं की, रुग्णालयात आतापर्यंत 50 जखमी आणि 5 मृतांना आणण्यात आलं आहे. बहुतांश जणांच्या शरीरावर भाजल्याच्या खुणा आहेत.

पेशावर शहर अफगाणिस्तानला लागून आहे. तालिबानी बंडाच्या वेळेस गेल्या काही वर्षांत इथे हिंसाचाराच्या अनेक घटना घडल्या.

सहा वर्षांपूर्वी बंदूकधारी हल्लेखोरांनी मिलिट्री स्कूलवर हल्ला केला होता त्यात 150 मुलांचा मृत्यू झाला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


हल्ली तर शहरी भागात सकाळी एक फेरफटका मारला तर चालणाऱ्यांची वाढलेली संख्या सहज नजरेत भरते. इतकंच नाही तर लहान मोठ्या सोसायटीमध्ये रात्रीच्या जेवणानंतर अनेकजण शतपावली करताना दिसतात.

आता तर एखादी व्यक्ती दररोज किती पावलं चालते, हे मोजण्यासाठीही वेगवेगळी यंत्र आली आहेत. यात स्मार्ट घड्याळी आहेत, पेडोमीटर आहेत, मोबाईलमध्ये अॅप आलेले आहेत. हे अॅप वापरणाऱ्यांच्या मोबाईलमध्ये 10,000 ही संख्या दिसली की त्यांच्या चेहऱ्यावरचा आनंद ओसंडून वाहू लागतो. कारण दिवसभरात 10 हजार पावलं चालणं, हे टार्गेट मानलं गेलं आहे.

मात्र, पावलं मोजण्याच्या या यंत्रावरही बरीच टीका होते. शेवटी ते एक उपकरणच आहे. त्यामुळे ते अचूकच आहे, असं म्हणता येत नाही.

कारण एखाद्याने रोज स्प्रिंट केलं (अगदी थोडा वेळ भरधाव वेगात चालणे) आणि दुसऱ्याने हळूहळू कामं केलीत तरीदेखील स्प्रिंट करणाऱ्याचा स्कोर कमी असतो. मात्र, स्प्रिंट आणि हळू चालणे या दोघांचा फिटनेसवर होणाऱ्या परिणामात मोठा फरक असतो. असं असलं तरी पावलं मोजणारी यंत्र तुम्ही किती अॅक्टिव्ह आहात, याची एक ढोबळ कल्पना देतं.

तुम्ही पावलं मोजणार असाल तर किती पावलं चाललात, याल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा फार महत्त्व असतं. पावलं मोजणाऱ्या बऱ्याचशा यंत्रांमध्ये 10 हजार हे डिफॉल्ट टार्गेट असतं. रोजचं चालणं मोजणाऱ्यांसाठी ही खूप महत्त्वाची संख्या आहे. त्यामुळे सहाजिकच शारिरिक तंदुरुस्तीसाठी नेमकी किती पावलं चालली पाहिजे, हा आकडा शोधण्यासाठी बरंच संशोधन झालं असेल, असं तुम्हाला वाटेल. प्रत्यक्षात तसं काहीही नाही.

1964 च्या टोकियो ऑलिंपिकच्या काही दिवस आधी करण्यात आलेल्या एका मार्केटिंग कॅम्पेनमध्ये 10 हजार पावलं या मॅजिक फिगरचा जन्म झाला.

एका कंपनीने Manpo-kei नावाचं पेडोमीटर यंत्र बाजारात आणलं. यातल्या 'Man' चा अर्थ 10 हजार, 'Po' म्हणजे पावलं आणि 'kei' म्हणजे मीटर. अल्पावधीतच हे यंत्र फारच लोकप्रिय झालं आणि लोकांच्या मेंदूत 10,000 ही संख्या नोंदली गेली.

तेव्हापासून वेगवेगळ्या अभ्यासांमध्ये 5 हजार पावलांचे लाभ विरुद्ध 10 हजार पावलांचे लाभ, यांची तुलना करण्यात आली. यात अर्थातच मोठी संख्या विजयी ठरली. मात्र, या दोन संख्यांच्या मधल्या आकड्यांचं काय? त्यावर अगदी आता आतापर्यंत अभ्यास झाला नव्हता. इतकंच नाही तर सर्वसामान्य प्रौढांवर अजूनही अभ्यास करण्यात आलेला नाही.

हॉर्वर्ड मेडिकल स्कूलमध्ये वैद्यकीय शाखेच्या प्राध्यापिका असलेल्या आई-मिन ली आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी सत्तरीच्या घरात असलेल्या 16,000 महिलांचा अभ्यास केला. चालणं आणि दीर्घायुष्य यांचा काय संबंध आहे हे तपासण्याचा संशोधकांनी प्रयत्न केला. या महिलांना आठवडाभरासाठी पावलं मोजणारं यंत्र घालायला सांगण्यात आलं होतं.

जवळपास 4 वर्षं 3 महिन्यांनंतर या स्त्रियांची माहिती संशोधकांनी घेतली. यातल्या 504 महिलांचा मृत्यू झाला होता. ज्या जिवंत होत्या त्या रोज किती पावलं चालल्या असतील, असं तुम्हाला वाटतं? ती 10,000 ही मॅजिक फिगर होती का?

खरंतर जिवंत असणाऱ्या स्त्रिया सरासरी 5,500 पावलं चालल्या होत्या. यात अभ्यासात असंही आढळलं की रोज 2,700 पावलं चालणाऱ्या महिलांपेक्षा रोज 4,000 पावलं चालणाऱ्या महिलांची जगण्याची शक्यता जास्त असते. इतका छोटा फरक आपल्या जीवन-मरणाशी संबंधित आहे, हे फारच आश्चर्यकारक होतं.

यावरून जेवढी जास्त पावलं चालू तेवढं दीर्घ आयुष्य मिळेल, असा निष्कर्ष तुम्ही काढणार असाल तर जरा थांबा. 7,500 पावलांपर्यंत हा निष्कर्ष बरोबर आहे. मात्र, त्यापेक्षा जास्त चाललात तर त्याचा आणि तुमच्या दीर्घायुष्याचा काही संबंध राहात नाही.

या संशोधनात एक त्रुटी नक्कीच...


हल्ली शहरात ठिकठिकाणी फास्टफूडच्या चेन दिसतात. त्याची अनेक कारणं आहे. आयुष्यात आपण इतके बिझी झालो आहोत की कधीकधी जेवण बनवण्याचा वेळ मिळत नाही.

बाजारात रेडिमेड जेवण मिळतं म्हणून आपणही स्वयंपाकाचा कंटाळा करतो. बाहेरच्या खाण्याची चव वेगळी असते याबदद्ल शंकाच नाही. पण हे पदार्थ चविष्ट बनवण्यासाठी काय करावं लागतं माहीत आहे का? फास्ट-फूड कमी वेळेमध्ये चविष्ट कसं बनतं यामागे विज्ञान आहे.

फास्ट-फूड आचेवर नाही तर आणि मायक्रोवेव्हवर गरम करता येतील अशा पद्धतीने तयार केलं जातं. यातील अनेक पदार्थ मायक्रोवेव्हमध्येच तयार केले जातात. मायक्रोवेव्हच्या संपर्कात येताच पदार्थावर अनेक रासायनिक प्रक्रिया होतात.

त्यात मॅलॉर्ड रिअॅक्शन ही सगळ्यांत प्रसिद्ध प्रक्रिया आहे. पदार्थावर होणाऱ्या या रासायनिक प्रक्रियेचा शोध 1912 साली फ्रान्समधील वैज्ञानिक लुईल कॅमिले मॅलॉर्ड यांनी लावला.

मॅलॉर्ड प्रक्रिया

जेव्हा आपल्या जेवणातील अॅमिनो अॅसिडला साखरेबरोबर गरम करण्यात येतं तेव्हा पदार्थाबरोबर एक विशिष्ट प्रक्रिया होते. त्यामुळे पदार्थ लालसर रंगाचा होऊन त्याची चव वाढते.

मॅलॉर्ड प्रक्रिया सगळ्यांत जास्त प्रमाणा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त बेकरीमध्ये तयार झालेल्या पदार्थात होते. बिस्किटं, तळलेला कांदा, चिप्स, तळलेले बटाटे, अशा प्रकारचे चमचमीत पदार्थ अशाच रासायनिक प्रक्रियेमुळे चविष्ट होतात. चमचमीत पदार्थ पाहिल्यावर तोंडाला पाणी सुटतं आणि आपण स्वत: ला थांबवू शकत नाही.

ब्रिटनमधील अन्न संशोधक स्टीव्ह अलमोर सांगतात की, अन्नात होणाऱ्या रासायनिक प्रक्रिया अतिशय किचकट असतात. जर अमिनो अॅसिड नायट्रोजनबरोबर मिसळले तर पदार्थात एक वेगळ्या प्रकारचा सुगंध निर्माण होतो. जर पदार्थ थोडा ओला असेल तर त्यात ही प्रक्रिया होणं शक्य नाही.

उदाहरणार्थ, कच्चा बटाटा तंदूरमध्ये भाजल्यास त्याची 80 टक्के आर्द्रता कमी होते, जेव्हा त्याला उकडतात तेव्हा त्यातलं पाणी वाफेच्या रूपात उडायला लागतं. बटाट्याचा वरचा थर वाळायला लागतो. म्हणून भाजलेल्या बटाट्याची वरची बाजू लालसर रंगाची आणि कडक होते, पण आतल्या भागात बटाट्याचा रंग नैसर्गिक असतो.

मॅलॉर्ड प्रक्रिया होण्यासाठी पदार्थातील आर्द्रता पाच टक्क्यांपेक्षा कमी असणं गरजेचं आहे तेव्हाच पदार्थाची वरची बाजू लाल रंगाची होते.

मायक्रोवेव्ह की भाजलेलं अन्न?

मायक्रोवेव्हमध्ये हेच काम दुसऱ्या पद्धतीनं होतं जेव्हा पदार्थांना आचेवर भाजतात तेव्हा त्यात मॅलॉर्ड प्रक्रिया वेगानं होते. पण मायक्रोवेव्हमध्ये पदार्थांना गरम करण्यासाठी किरणांची तीव्रता जास्त प्रमाणात असते. त्यामुळे पदार्थावर मॅलॉर्ड प्रक्रिया व्यवस्थित होऊ शकत नाही. त्यामुळे मायक्रोवेव्हमध्ये तयार होणारे पदार्थ बेचव आणि सपक लागतात.

एका संशोधननानुसार पारंपरिक पद्धतीनं शिजवलेल्या मटणाच्या तुलनेत मायक्रोवेव्हमध्ये शिजवलेल्या मटणाची चव एक तृतीयांश कमी होते.

मायक्रोवेव्हमध्ये जेवण लवकर तयार होतं त्यामुळे लोक त्यात जेवण बनवतात. पण पदार्थ भरपूर चविष्ट होण्यासाठी मीठ, साखर, मोनोसोडियम ग्लुटोमेटाचं आवरण लावतात.

चीनमध्ये अशा प्रकारच्या जेवणाला जास्त मागणी आहे. 2015 साली ब्रिटनच्या 'द टेलिग्राफ' या वृत्तपत्रानं आपल्या संशोधनात असं सांगितलं होतं की ब्रिटनच्या सुपरमार्केटमध्ये मिळणाऱ्या पदार्थांमध्ये साखरेचं प्रमाण खूप असतं. कोका-कोलाच्या एका कॅनमध्ये जितकी साखर असते तितकी साखर काही पॅक-फूडमध्ये असते. जेवणात साखरेचं इतकं प्रमाण चांगलं नाही.

ताज्या आणि घरगुती जेवणाची मागणी आता वाढत आहे. पारंपरिक पद्धतीनं स्वयंपाक करायला वेळ लागतो. त्यामुळे स्वयंपाक करण्यासाठी दुसऱ्या पर्यायाचा विचार...


हल्लेखोराला पकडण्याचा प्रयत्न करताना त्याच्यावर गोळीबार करण्याची वेळ पोलिसांवर आली. पोलिसांनी या हल्लेखोराचं नाव अद्याप जाहीर केले नाही.

ज्या शिक्षकाचे हल्लेखोराने डोके कापले, त्या शिक्षकाने आपल्या विद्यार्थ्यांना 'शार्ली एब्दो'मध्ये प्रसिद्ध झालेले मोहम्मद पैगंबर यांचं व्यंगचित्र दाखवलं होतं, अशी माहिती मिळते आहे.

स्थानिक वेळेनुसार, संध्याकाळी पाच वाजण्याच्या सुमारास हा हल्ला झाला असून, दहशतवादविरोधी पथक तातडीने घटनास्थळी दाखल झालं.

फ्रान्सचे शिक्षणमंत्री ज्या मायकल ब्लँकर यांनी ट्वीट करून म्हटलं की, "एका शिक्षकाला ठार करणं म्हणजे सरळ सरळ फ्रान्सवर हल्ला करण्यासारखं आहे."

इस्लामिक दहशतवादाला आपल्या एकतेमधूनच उत्तर देऊ शकतो, असंही ते म्हणाले.

फ्रान्सचे राष्ट्रपती इमॅन्युएल मॅक्रोन यांनी हल्ल्याच्या घटनास्थळी जाऊन पाहणी केली आणि या घटनेप्रकरणी 'क्रायसिस सेंटर'ही बनवलं गेलं.

फ्रान्सच्या संसदेत सर्व सदस्यांनी उभं राहून शिक्षकाला श्रद्धांजली अर्पण केली. 'अत्यंत क्रूर दहशतवादी हल्ला' असं फ्रान्सच्या खासदारांनी या हल्ल्याचं वर्णन केलं आहे.

हल्ल्याबाबत आणखी काय माहिती देण्यात आली आहे?
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हल्लेखोराने चाकूने शिक्षकावर हल्ला करत, शिक्षकाचं डोकं कापलं. हल्ल्यानंतर हल्लेखोर पळून जाण्याच्या बेतात होतात. मात्र, पोलिस सावध होत त्याचा पाठलाग करू लागले.

हल्लेखोराला शरण येण्यास सांगितलं गेलं. मात्र, त्याने ते ऐकलं नाही, शिवाय पोलिसांना धमकी दिली. त्यामुळे पोलिसांना गोळीबार करणं भाग पडलं आणि त्यात हल्लेखोर ठार झाला.

हल्ल्याचं घटनास्थळ पूर्णपणे सील करण्यात आलं असून, तपास सुरू करण्यात आला आहे. घटनास्थळाच्या परिसरात न येण्याचं आवाहन पोलिसांनी नागरिकांना केलं आहे.

हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेले शिक्षक कोण होते?

फ्रान्समधील वृत्तपत्र 'ले मोंदे'च्या माहितीनुसार, हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेले शिक्षक इतिहास आणि भूगोल हे दोन विषय शिकवत असत. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या विषयावर वर्गात चर्चा करत असताना त्यांनी विद्यार्थ्यांना शार्ली एब्दोमध्ये प्रकाशित झालेलं मोहम्मद पैगंबर यांचं व्यंगचित्र दाखवलं होतं.

फ्रेंच माध्यमांच्या माहितीनुसार, या महिन्याच्या सुरुवातीलाच काही पालकांनी शिक्षकाबाबत तक्रारही केली होती.

शिक्षकावरील हल्ल्यानंतर शार्ली एब्दोनं ट्वीट करून म्हटलंय की, "असहिष्णुतेच्या नव्या टोकावर आपण पोहोचलोय आणि असं वाटतंय की, आपल्या देशात दहशतवाद पसरवण्यापासून आपण रोखण्यास असमर्थ ठरतोय."

बीबीसीचे पॅरिसस्थित प्रतिनिधींच्या मते, "व्यंगचित्र दाखवल्यामुळे हा हल्ला झाल्याच्या वृत्ताला दुजोरा मिळाल्यास फ्रान्समधील नागरिकांना हा मोठा धक्का असेल. ते केवळ या हल्ल्याला क्रूर मानणार नाहीत, तर वर्गात शिकवलं म्हणून शिक्षकाला मारलं गेलं, अशा पद्धतीचा क्रूर हल्ला म्हणून ते लक्षात ठेवतील."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


हल्ल्यांमध्ये जळालेलं एक ठिकाण

कॅंडी शहराच्या काही भागात संचारबंदी लागू केली आहे. कँडीमधून मिळणाऱ्या माहितीनुसार बौद्ध सिंहली लोकांनी मुस्लिमांच्या दुकानांवर हल्ले केले आणि त्यांना आगीच्या भक्ष्यस्थानी पाडलं.

एका जळालेल्या इमारतीतून एका मुस्लीम व्यक्तीचा मृतदेह सापडल्यानंतर दुसरा गट सूड घेण्यास काही हालचाली करेल, अशी पोलिसांना भीती आहे.

आठवडाभरापूर्वी एका ट्रॅफिक सिग्नलवर झालेल्या भांडणानंतर काही मुस्लिमांनी एका बौद्ध तरुणाला मारहाण केली होती. तेव्हापासूनच या परिसरात तणावपूर्ण परिस्थिती निर्माण झाली होती.

गेल्या आठवड्यात श्रीलंकेच्या पूर्व भागातील अमपारा शहरात मुस्लिमांच्या विरोधात हिंसाचार झाला होता.

कँडी शहर

दरम्यान, एका क्रिकेट मालिकेसाठी भारतीय क्रिकेट संघ श्रीलंकेत आहे. कँडीपासून जवळपास 120 किमी दूर राजधानी कोलंबोमध्ये बुधवारी एका टी-20 सामना खेळला गेला.

"संघर्षाची स्थिती कँडीत असून भारतीय संघ कोलंबोत आहे. तिथली परिस्थिती सामान्य असल्याचं सुरक्षा सैन्याने सांगितलं आहे," असं BCCI ने म्हटल्याने ANI वृत्तसंस्थेने म्हटलं आहे.

जातीय हिंसाचाराचा इतिहास

श्रीलंकेत 2012 पासून ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ातीय तणावाची परिस्थिती आहे. एक कट्टरवादी बौद्ध संघटना या तणावाला प्रोत्साहन देत आहे, असं सांगण्यात येत आहे.

काही कट्टरतावादी बौद्ध संघटनांनी मुस्लिमांवर बळजबरी करण्याचा आणि बौद्ध मठांना नुकसान पोहोचवल्याचा आरोप लावला आहे.

मागच्या दोन महिन्यांच्या दरम्यान गॉल मध्ये मुस्लिमांच्या मालकीच्या कंपन्यांवर आणि मशिदींवर हल्ल्यांच्या जवळजवळ 20 घटना झाल्या आहेत.

2014 साली कट्टरतावादी बौद्धांच्या गटांनी तीन मुसलमानांचा खून केला होता, ज्यानंतर गॉलमध्ये दंगली भडकल्या होत्या. 2013 साली कोलंबोमध्ये बौद्ध गुरुंच्या नेतृत्वाखाली एका जमावाने एका दुकानावर हल्ला केला. हे दुकान एका मुस्लीम व्यक्तीच्या मालकीचं होतं. आणि या हल्ल्यात किमान सात जण जखमी झाले होते.

मागच्या वर्षीसुद्धा गॉल येथे आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण झाली होती

श्रीलंकेची लोकसंख्या दोन कोटी दहा लाखाच्या आसपास आहे आण त्यात 70 टक्के बौद्ध आणि 9 टक्के मुस्लीम आहेत.

2009 साली श्रीलंकेच्या सैन्याकडून तामीळ बंडखोरांचा पराभव झाल्यानंतर श्रीलंकेचा मुस्लीम समाज राजकीय हालचालींपासून दूरच आहे.

पण गेल्या काही वर्षांत मुस्लीम समुदायाच्या विरोधात, धर्माच्या नावावर हिंसाचारात वाढ झाली आहे. या हिंसाचारासाठी बौद्ध गुरुंना जबाबदार ठरवलं जात आहे.

बौद्धांच्या निशाण्यावर मुस्लीम का?

बौद्ध धर्माला जगात शांती आणि अहिंसेचं प्रतीक मानलं जातं. मग मुस्लिमांविरुद्ध त्यांना हिंसाचाराचा मार्ग का अवलंबवावा लागत आहे असाही प्रश्न उपस्थित होतो.

श्रीलंकेत मुस्लीम परंपरेनुसार मांसाहार किंवा पाळीव पशूंना मारणं हा बौद्ध समुदायासाठी एक वादाचा मुद्दा आहे.

श्रीलंकेत पोलीस ताफा

श्रीलंकामध्ये कट्टरवादी बौद्धांनी एक बोडू बला सेना तयार केली आहे. ही सेना म्हणजे सिंहली बौद्धाची राष्ट्रवादी संघटना आहे.

या संघटनेला मुस्लिमांच्या वाढत्या लोकसंख्येची पण काळजी आहे. म्हणून ही संघटना मुस्लिमांविरुद्ध मोर्चा काढत असते, तसंच मुस्लिमांच्या उद्योगधंद्यावर बहिष्कार घालण्याची वकिली करते.

हेही वाचलंत का ?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


हल्ल्याचा फटका बसलेली गाडी

लाहोरमधल्या त्यांच्या हॉटेलला सुरक्षारक्षकांनी वेढा दिला होता. टेस्टचा दुसरा दिवस त्यांच्या बॅट्समननी गाजवला होता. पाकिस्तानला रोखायचं कसं याच्या योजना मनात आखत श्रीलंकेचे खेळाडू आवरून बसमधून गड्डाफी स्टेडियमच्या दिशेने निघाले. या बसच्या बरोबरीने अंपायर्स आणि मॅचरेफरी यांना घेऊन जाणारी मिनीव्हॅनही होती.

गाड्यांचा ताफा लिबर्टी स्क्वेअर याठिकाणी पोहोचला. काही कळायच्या आत, बंदुकीच्या गोळ्यांनी परिसर निनादून गेला. या परिसरात लपलेल्या 12 कट्टरतावाद्यांनी श्रीलंकेच्या खेळाडूंना घेऊन जाणाऱ्या बसवर हल्ला केला होता.

सुरुवातीला त्यांनी बसच्या चाकांना लक्ष्य केलं. त्यानंतर त्यांनी बसच्या दिशेने थेट हल्ला केला. काहीतरी भयंकर घडतंय हे लक्षात आल्यानंतर श्रीलंकेच्या खेळाडूंनी बसमध्येच खाली वाकत, आडवं पडत बचाव केला.

कट्टरतावाद्यांनी हल्ला केल्यानंतर या बसच्या रक्षणासाठी असलेल्या पोलिसांनी प्रत्युत्तरादाखल हल्ला चढवला. एखाद्या हॉलीवूडपटात दाखवली जाते अशी धूमश्च्रकी झाली. या गोळीबारात सहा पोलीस आणि दोन सर्वसामान्य नागरिकांना जीव गमवावा लागला. कट्टरतावाद्यांनी बसच्या दिश... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेने रॉकेटही दागलं होतं. मात्र सुदैवाने ते एका इलेक्ट्रिकच्या खांबाला जाऊन धडकलं.

श्रीलंकेच्या खेळाडूंना घेऊन जाणाऱ्या बसचा ड्रायव्हर मेहर मोहम्मद खलीलने प्रसंगावधान दाखवत बस सुरूच ठेवली. हल्ला झाल्यानंतरही त्याने बस स्टेडियमच्या दिशेने नेली. यामुळे श्रीलंकेच्या खेळाडूंचे प्राण वाचले. हल्लेखोऱ्यांनी बसच्या खालच्या बाजूस ग्रेनेड फेकलं होतं. सुदैवाने ते बस त्याठिकाणाहून निघून गेल्यावर फुटल्याने जीवितहानी टळली.

या हल्ल्यासाठी वापरण्यात आलेली शस्त्रं.

अंपायर आणि मॅचरेफरी यांना घेऊन जाणाऱ्या मिनीव्हॅनवरही हल्ला करण्यात आला होता. या गाडीत सायमन टॉफेल, स्टीव्ह डेव्हिस, नदीम घौरी, अहसान रझा, अंपायर्स परफॉर्मन्स मॅनेजर पीटर मॅन्युअल, लायसन अधिकारी अब्दुल सामी आणि मॅचरेफरी ख्रिस ब्रॉड होते. हल्ल्यात मिनीव्हॅन चालकाचा मृत्यू झाला. हल्लेखोरांनी झाडलेल्या गोळीने अहसान रझा जखमी झाले. त्यांच्या शरीरातून बरंच रक्त वाहिलं. ख्रिस ब्रॉड यांनी त्यांना आधार दिला. सुरक्षारक्षकांनी व्हॅनवर ताबा मिळवून गाडी स्टेडियमच्या दिशेने नेली.

सुरक्षा यंत्रणांकडील कॅमेऱ्यात अत्याधुनिक शस्त्रं आणि सॅक पाठीवर घेऊन आलेले कट्टरतावादी पाहायला मिळाले. ते सगळे सकाळी 8.39वाजता त्या परिसरात पोहोचले. हल्ल्याचा व्हीडिओ जगभर प्रसारित झाला आणि एकच खळबळ उडाली. कट्टरतावाद्यांकडे एके-47, हँड ग्रेनेड, आरपीजी लाँचर्स, क्लेमोयर्स आणि ज्वालाग्राही स्फोटकं होती.

अनपेक्षित अशा या जीवघेण्या हल्ल्याने श्रीलंकेचे खेळाडू, अंपायर्स-मॅचरेफरी हादरून गेले. श्रीलंकेच्या खेळाडूंना स्टेडियमध्ये नेण्यात आलं. परिस्थितीचं गांभीर्य ओळखून त्यांना मैदानातूनच पाकिस्तान हवाई दलाच्या मी-17 हेलिकॉप्टरने एअरलिफ्ट करण्यात आलं. विमानतळावरही कोलंबोला जाणाऱ्या विमानाची व्यवस्था करण्यात आली आणि हल्ला झाल्याच्या काही तासात श्रीलंकेचा संघ मायदेशी परतला. अंपायर्स आणि मॅचरेफरी यांचीही त्यांच्या मायदेशात जाण्याची तात्काळ व्यवस्था करण्यात आली.

श्रीलंकेचा माजी कर्णधार महेला जयवर्धने

हल्ल्याचा व्हीडिओ जगभर प्रसारित झाला आणि एकच खळबळ उडाली. श्रीलंकेचे खेळाडू तसंच अंपायर्स-मॅचरेफरी यांच्यासाठी जगभरातून प्रार्थना करण्यात आल्या. एखाद्या पाहुण्या संघावर अशा पद्धतीने जीवघेणा हल्ला होण्याची ही पहिलीच वेळ होती.

श्रीलंकेच्या संघातील थिलान समरावीरा, कुमार संगकारा, थारंगा पर्णविताना, अजंथा मेंडिस,...


हल्ल्यात जखमी झालेला विद्यार्थी

उच्च शिक्षण देणाऱ्या एका खासगी संस्थेबाहेर हा स्फोट झाला आहे. शियाबहूल परिसरातील दश्त-ए-बार्ची या इमारतीत साधारणपणे शेकडो लोकांचा वावर असतो.

जखमींना हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आले आहे. तसेच मृतांचा आकडा वाढण्याची शक्यता आहे. इस्लामिक स्टेट या संघटनेनं या हल्ल्याची जबाबदारी घेतलीय. सोशल मीडियावर यासंदर्भात त्यांनी पोस्ट लिहिली आहे. पण कोणताही पुरावा सादर केलेला नाही.

यापूर्वी तालिबानने या हल्ल्यात सहभागी असल्याचा इन्कार केला होता.

गृह मंत्रालयाचे प्रवक्ते तारिक एरियन यांनी सांगितले, "एका आत्मघातती हल्लेखोराने इमारतीत घुसण्याचा प्रयत्न केला. सुरक्षा रक्षकांना त्याच्याबाबत संशय येताच त्याने स्फोट घडवून आणला."

स्थानिक नागरिक अली रेझा यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला सांगितले की, मृतांपैकी बहुतांश विद्यार्थी हे इमारतीत प्रवेश करण्यासाठी बाहेर थांबले होते. तो म्हणाला, " स्फोट झाला त्यावेळी मी घटनास्थळापासून सुमारे शंभर मीटर अंतरावर उभा होतो."

गेल्या काही आठवड्यांत अफगाणिस्तानात हिंसाचार वाढला आहे. बहुतेक हल्ले तालिबानने केले आहेत. कतारची राजधानी दोहामध्ये सरकार ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि तालिबान यांच्यात शांतता चर्चा सुरू आहे. या चर्चेवर या घटनेचा परिणाम होऊ शकतो.

अफगाणिस्तानातील अतिरेकी संघटना शिया समुदायाला लक्ष्य करत आहेत. शनिवारचा हल्ला हा शैक्षणिक संस्थेवर झालेला पहिला हल्ला नाही. ऑगस्ट 2018 मध्ये एका हल्ल्यात 48लोकांचा मृत्यू झाला. यामध्ये बहुतांश विद्यार्थी होते. इस्लामिक स्टेट या गटाने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली होती.

या वर्षी मे महिन्यात एका प्रसुती केंद्रावर झालेल्या हल्ल्यात 24 महिला आणि मुले ठार झाली. या आठवड्यात एका धार्मिक शाळेवर झालेल्या हवाई हल्ल्यात 11 मुले आणि त्यांना शिकवणारा एक धार्मिक गुरू ठार झाला. मात्र, या हल्ल्यात तालिबानी अतिरेक्यांना लक्ष्य करण्यात आल्याचे अफगाण सरकारने सांगितले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)