प्रबोधनकार ठाकरेंसोबत बाळ ठाकरे.

शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी दोन शपथा घेतल्या होत्या. एक निवडणूक लढवणार नाही. दुसरी आत्मचरित्र लिहिणार नाही. त्यानुसार त्यांनी आत्मचरित्र लिहिलं नाही. त्यामुळे आपल्याला बाळासाहेबांना आयुष्यभर सावलीसारखे सोबत करणारे भाऊ श्रीकांतजी ठाकरे यांच्या आत्मचरित्रात बाळासाहेबांचं बाळपण शोधावं लागतं.

श्रीकांतजींचं आत्मचरित्र `जसं घडलं तसं` यामध्ये आत्मचरित्रासारखा सविस्तर पट सापडत नाही. त्यात गोष्टीवेल्हाळ आठवणीच आहेत. त्यातल्या बाळासाहेबांविषयी लिहिलेल्या प्रकरणाच्या सुरुवातीला ज्वारी-बाजरी आणि गव्हाची गंमत सांगितलीय.

कष्टातलं बालपण

बाळासाहेब जन्मले तो काळ समजून घ्यायला मात्र प्रबोधनकारांचं आत्मचरित्र `माझी जीवनगाथा` तपासावं लागतं. बाळासाहेबांच्या जन्माच्या वेळेस प्रबोधनकार ४१ वर्षांचे होते. सत्यशोधकी ब्राह्मणेतर आंदोलनातले आघाडीचे विचारवंत, साहित्यिक, पत्रकार, नाटककार, व्याख्याते म्हणून ते महाराष्ट्रभर परिचित होते.

`प्रबोधन` हे नियतकालिक सुरू होऊन पाच वर्षांपेक्षा जास्त काळ झालेला होती. `प्रबोधन`साठी त्यांनी सरकारी नोकरी सोडलेली होती. सार्वजनिक बा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंधकाम खात्यातल्या दहा वर्षांचा तुलनेने स्थैर्याचा काळ वगळता, त्यांच्या आयुष्यात गरिबी आणि अस्थिरतेचा फेरा कधी चुकला नाही.

`प्रबोधन`नंतर तर प्रबोधनकारांचा ब्राह्मणी जातवर्चस्ववादाच्या विरोधातला पवित्रा अधिक अधोरेखित झाला. तत्कालीन सामाजिक परिस्थितीत ही भूमिका पदराला जळता निखारा बांधून घेतल्यासारखीच होती. त्यात प्रबोधकारांचा स्वाभिमानी, तापट आणि फटकळ स्वभाव. त्यामुळे पाचवीला पुजलेली फरफट अधिक तीव्र झाली.

त्यांचं बिऱ्हाड कधी दादर तर कधी भिवंडी, कधी सातारा तर कधी धुळे असं फिरतीवर होतं. `खरा ब्राह्मण` सारखी नाटकं सादर करणारी त्यांची नाटक कंपनी असल्यामुळेही ही अस्थिरता वाढली होती. अशाच धावपळीत पुणे मुक्कामी बाळासाहेबांचा जन्म झाला.

जगदंबेच्या ओटीत टाकलेला बाळ ही बाळासाहेबांच्या बाळ या नावाशी श्रीकांतजी सांगत असलेली दैवी कहाणी प्रचलित असली, तरी विसाव्या शतकातील महाराष्ट्राच्या इतिहासाचे महत्त्वाचे अभ्यासक डॉ. सदानंद मोरे बाळ या नावाची एक वेगळीच गोष्ट सांगतात.

बाळ हे नाव प्रबोधनकारांनी छत्रपती शिवरायांचे जवळचे सहकारी बाळाजी आवजी यांच्यावरून ठेवलं असावं, असा कयास ते मांडतात. बाळाजी आवजी स्वराज्याचे चिटणीस होते. स्वराज्याच्या कारभाराची मुहूर्तमेढ रचण्यात त्यांचा सिंहाचा वाटा होता.

पुढे पेशवाईतील ब्राह्मणी वर्चस्ववादाच्या दुराग्रहाच्या विरोधात लढा देणाऱ्या चांद्रसेनीय कायस्थ प्रभू समाजाचा अभिमान म्हणून ते प्रबोधनकारांच्या साहित्यात अधूनमधून सापडतात. बाळासाहेबांच्या नावाची ही जोड प्रबोधनकारांच्या मानसिकतेची जडणघडण समजून घेण्यासाठी महत्त्वाची ठरते.

'पैशांना महत्त्व नाही'

आर्थिक परिस्थिती कशीही असली तरी प्रबोधनकार दर महिन्याच्या सुरुवातीला ठराविक रक्कम पत्नी रमाबाईंना आणून देत, असं ते `माझी जीवनगाथा`मध्ये सांगतात. त्याला ते गमतीने खंडणी असं म्हणत. पण ती रक्कम पुरेशी नसावी.

`ठाकरे फॅमिली` या पुस्तकात ज्ञानेश महाराव यांना दिलेल्या मुलाखतीत बाळासाहेब त्यांच्या बाळपणाविषयी सांगतात, `दादा (प्रबोधनकार) सतत फिरतीवर असल्यामुळे घरात कमीच असायचे. आईची खूप ओढाताण व्हायची. आमच्या फिया तुंबल्यात, पुस्तकं पाहिजेत, कपडे पाहिजेत या साऱ्याला तिलाच तोंड द्यावं लागायचं. पण त्या माऊलीनं अक्षरशः सगळं निभावलं. तिने मडक्यावर स्वयंपाक केलेला मी पाहिलेला आहे. पण कधी तिनं हू की चू नाही केलं. तिनं सगळं भोगलं. पण सुख नाही भोगलं. आज...


प्रमिला भोईर

"फक्त हा झाडांचा प्रश्न नाही, तर आमच्या अस्तित्वाचाही प्रश्न आहे."

श्याम भोईर मोठ्या तळमळीनं हे सांगतो. 26 वर्षांचा श्याम मल्हार कोळी या आदिवासी समाजाचा आहे आणि मुंबईच्या आरे कॉलनीतल्या केलटी पाडा इथे राहतो. आरे कॉलनीत मेट्रो कारशेडच्या उभारणीसाठी होऊ घातलेल्या वृक्षतोडीला त्याचा आणि त्याच्यासारख्याच इथल्या बाकी आदिवासींचा विरोध आहे.

या प्रकल्पासाठी 2702 झाडं तोडली जाणार आहेत. या जागेवर आदिवासी राहत नाहीत. पण त्यांच्या परिसरातली झाडं तोडली जाणार आहेत हे कळल्यावर ते दुःखी झाले आहेत. ही झाडं, जंगल आमचं जीवन आहे असं त्यांचं म्हणणं आहे.

मेट्रो कारशेडच्या प्रस्तावित जागेवर आदिवासी राहात नसल्याचं मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन अर्थात MMRCनं स्पष्ट केलंय.

पण या प्रकल्पासाठी होणारी वृक्षतोड आणि मेट्रोसारख्या विकासकामांमुळे वाढतं शहरीकरण यांत आपली ओळख हरवून जाण्याची भीती आदिवासींना वाटते आहे. त्यात गेल्या महिन्यात मुंबई महापालिकेच्या वृक्ष प्राधिकरणानं मेट्रो कारशेडसाठी आरे कॉलनीतील 2702 झाडं तोडण्यास परवानगी दिल्यानंतर त्यांचं आंदोलन आणखी तीव्र बनलं आहे.

आदिवासींचं या जंगल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाशी काय नातं आहे आणि त्यांच्या परिसरातील झाडं तोडल्यामुळे त्यांच्या आयुष्यावर काय परिणाम होईल त्याचा वेध बीबीसीनं घेतला आहे.

आरे कॉलनीतलं आदिवासींचं विश्व

मुंबईत शहराच्या साधारण मधोमध असलेला आरे मिल्क कॉलनीचा परिसर म्हणजे शहरापासून वेगळं विश्व आहे. एखाद्या सकाळी भुरभुरणाऱ्या पावसात इथे आलात तर मुंबईपासून दूर आल्याचा भास होतो. इथला मुख्य रस्ता सोडून आतल्या वाटांवर आदिवासी पाडे वसले आहेत. आरे कॉलनीत एकूण 27 आदिवासी पाडे आहेत. पिढ्यानपिढ्या आदिवासी इथे राहतात.

मातीची घरं, त्यावर रेखाटलेली चित्रं, आजूबाजूला लावलेली फळझाडं, एखादा वाहता झरा, पक्ष्यांचे आवाज. एखादं पक्क्या भींतींचं घर आणि एखादी बाईक आणि क्षितिजावर दिसणाऱ्या इमारती सोडल्या तुम्ही काळातही मागे गेल्याचा भास व्हावा.

"इथला निसर्ग टिकून आहे, कारण आदिवासींनी तो टिकवून ठेवला आहे," मनिषा धिंडे आम्हाला सांगते. "सरकार म्हणतं ही जागा सरकारच्या मालकीची आहे, पण सरकार इथल्या झाडांची काळजी घेत नाही. ते काम आदिवासींनी केलं आहे."

21 वर्षांची मनिषा वारली आदिवासी समाजाची आहे आणि आरे कॉलनीतल्या जीवाच्या पाड्यावर राहते. आपल्या घरातल्या आधीच्या अनेक पिढ्याही इथेच शेती करून जगल्याचं ती सांगते.

"आमचे लोक काही शिकलेले नव्हते, म्हणून ते शेतीच करतात. आदिवासी माणसं प्रामुख्यानं जंगलातली भाजी आणि ते सगळं खातात. पावसात येणारी शेवळं, कर्टुलं, ते सगळ्या भाज्या आणतात त्याची भाजी करतात. बाहेरून विकत वगैरे घेत नाहीत. ते बाजारात नेऊन विकतात आणि त्याच्यावर त्यांचा उदरनिर्वाह होतो."

श्यामची आई प्रमिला भोईर आरेमधल्या जगण्याविषयी माहिती देतात. "मला डहाणूवरून लग्न करून आणलं ना, तेव्हा इथे फक्त आदिवासीच राहाचे. दिवसाही फार लोक येत नसत. संध्याकाळी सहानंतर, सूर्यास्तानंतर इथं फिरकायची कोणाची हिंमतच नाय व्हायची. आम्ही चुलीपुरती लाकडं आणायचो. जेव्हा नवीन पाऊस पडतो तेव्हा आजही आम्ही झाडं लावतो."

मूलभूत सुविधांसाठी संघर्ष

श्याम आणि मनिषाच्या पिढीतले अनेकजण आता शिक्षण घेऊ लागले आहेत. कुणी नोकरीधंद्यासाठी बाहेरही पडलंय. पण जंगल त्यांच्यासाठी आजही महत्त्वाचं आहे. "हे जंगल आहे म्हणून आम्ही आहोत. शेतीवरच आमचं सगळं शिक्षण वगैरे झालं. आम्ही अजूनही शेती करतो, त्यावरच आमचं सगळं अवलंबून आहे."

"मुलगा आईशिवाय राहू शकत नाही, तसं आम्ही जंगलाशिवाय राहू शकत नाही. आम्ही निसर्गाची पूजा करतो आणि...


प्रमुख भूमिका

या सगळ्या प्रकरणात अनेक लोक गुंतलेत, त्यातले महत्त्वाचे लोक कोण ते आधी समजून घेऊ, मग त्यांनी काय काय केलं ते पाहू.

1.       अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा.

2.       अमेरिकेचे सध्याचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप.

3.       हा करार झाला तेव्हा आणि आताही इराणचे प्रमुख असलेले हसन रौहानी.

4.       त्यांच्या आधीचे इराणचे प्रमुख महमूद अहमदिनेजाद.

मुद्दा काय आहे?

इराण अण्वस्त्र बनवण्यासाठी अणुऊर्जा कार्यक्रम चालवतंय असा बराच काळ आरोप होत होता. 2005 ते 2013 दरम्यान इराणचे राष्ट्रप्रमुख महमूद अहमदिनेजाद यांनी या कार्यक्रमाला आणखी वेग दिला. हा शांततामय अणू कार्यक्रम इराणचा हक्क आहे, असं ते म्हणत होते.

इराण अण्वस्त्र निर्मिती करेल असा आरोप अनेक देशांनी केला.

पण आंतरराष्ट्रीय तपासणीला त्यांनी साफ नकार दिला. त्यामुळे अमेरिका आणि इतर राष्ट्रांचा संशय बळावत गेला आणि त्यांनी इराणवर कडक आर्थिक निर्बंध घातले.

इराण अणू करारातून अमेरिका बाहेर पडली.

2013 साली हसन रौहानी इराणचे राष्ट्राध्यक्ष झाले. त्यांच्याशी अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, रशिया, चीन आणि जर्मनी या महासत्तांनी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाटाघाटी केल्या आणि अखेर Joint Comprehensive Plan of Action किंवा साध्या भाषेत ‘इराण अणू करार' 2016मध्ये लागू झाला. या अंतर्गत इराणनं आश्वासन दिलं की ते अणुबाँब बनवणार नाहीत. इराणने आंतरराष्ट्रीय निरीक्षकांना पाहणी करण्याची परवानगी दिली. त्याबदल्यात इराणवरचे आर्थिक निर्बंध हटवण्यात आले.

इथवर सारं आलबेल होतं. पण अमेरिकेत निवडणुकांचे वारे वाहू लागले आणि डोनाल्ड ट्रंप यांनी प्रचारादरम्यान ओबामा आणि इराण करारावर जोरदार हल्ला चढवला.

“सडका, बेकार, आत्मघातकी” अशा शब्दांत त्यांनी या कराराची हेटाळणी केली. ते राष्ट्राध्यक्ष झाल्यावर त्यांनी या करारातून खरंच माघार घेतली. इराण कराराचं पालन करत नाहीये आणि यातून अमेरिकेचं नुकसान होतंय, असा ट्रंप यांचा आरोप आहे.

पुढे काय होऊ शकतं?

अमेरिका बाहेर पडली असली तरी हा करार वाचवण्यासाठी ब्रिटन, जर्मनी आणि फ्रान्स प्रयत्न करत आहेत. रशिया आणि चीननेसुद्धा आपला पाठिंबा कायम राहील असं सांगितलंय.

पण इराणमध्ये गोंधळाचं वातावरण आहे. हा करारच आता मोडीत काढा आणि अणुबाँब बनवा, अशी मागणी कट्टरवाद्यांनी राष्ट्राध्यक्ष रौहानी यांच्याकडे केली आहे.

याचा भारतावर कसा परिणाम होणार आहे?

भारत आपल्याला आवश्यक असलेल्या खनिज तेलापैकी 80% खनिजतेल म्हणजे पेट्रोल आणि डिझेल आयात करतं. इराणवरचे निर्बंध उठल्यानंतर भारताने त्यांच्याशी असलेला तेल व्यापार वाढवला. यावर्षी दोन्ही देशांनी तो आणखी वाढवण्याचा निर्णय घेतला.

भारत-इराण तेल व्यापार वाढला आहे.

पण अमेरिकेनं नवे निर्बंध लादण्याची तयारी सुरू केलीय. इतर देश यावर काय भूमिका घेतात याचा भारत-इराण संबंधांवर परिणाम होऊ शकतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रमोद महाजन आणि देवेंद्र फडणवीस

देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह यावेळी हर्षवर्धन पाटील, रणजितसिंह नाईक निंबाळकर, विनय कोरे, धनंजय महाडिक, जयकुमार गोरे आणि पृथ्वीराज देशमुख ही नेते मंडळी उपस्थित होती.

वरवर पाहाता ही भेट नेहमीच्या कार्यक्रमांप्रमाणे वाटेल. पण फडणवीसांबरोबर यावेळी उपस्थित असलेल्या नेत्यांकडे एक नजर टाकली तर त्यातून भाजपच्या बदलेल्या राजकारणाचा प्रत्यय येईल. ही उपस्थित असलेल्यापैकी सर्व नेते मंडळी एकेकाळी काँग्रेस किंवा राष्ट्रवादीत होती. त्याहून पुढची गोष्ट म्हणजे यातली काही नेतेमंडळी त्यांच्या त्यांच्या भागातल्या मातब्बर मराठा घराण्यातली आहेत.

सोशल मीडियावर देखील या भेटीची आणि त्या अनुषंगाने मराठा राजकारणाची बरीच चर्चा झाली.

शिवाय 2019च्या विधानसभा निवडणुकांच्याआधी महाराष्ट्रातल्या विखे-पाटील, भोसले, मोहिते पाटील यांसारख्या बड्या मराठा घराण्यातल्या नेत्यांनी भाजपची वाट धरली.

17 जुलै 2020 रोजी देवेंद्र फडणवीस यांनी काही नेत्यांसह अमित शहा यांची भेट घेतली.

त्या निमित्तानं एक प्रश्न उपस्थित झाला तो म्हणजे महाराष्ट्रात ओबीसींची पार्टी अशी ओळख असलेली भाजप आता मराठा पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्टी होत आहे का? भाजपतल्या गेल्या काही दिवसांमधल्या घटना पाहाता भाजपनं 'माधव' फॉर्म्युला बाजुला ठेवला आहे का? आणि त्याहून मोठा प्रश्न म्हणजे महाराष्ट्रातला महाजन-मुंडेंचा ओबीसी भाजप पक्ष आता देवेंद्र फडणवीसांच्या हातात आल्यानंतर वेगळ्या वाटेनं जात आहे का?

महाराष्ट्र भाजपतले एकेकाळचे सर्वांत मोठे नेते प्रमोद महाजन यांच्या जयंतीच्या निमित्तानं आपण या प्रश्नांचा वेध घेण्याचा प्रयत्न करणार आहोत.

'शेटजी-भटजीं'चा पक्ष ते ओबीसींचा पक्ष

सुरुवातीच्या काळात भाजपची ओळख 'शेटजी-भटजीं'चा पक्ष अशीच होती. म्हणजे, ब्राह्मण आणि मारवाडी समाज भाजपसोबत असायचा. मात्र, सत्तर-ऐंशीच्या दशकात वसंतराव भागवत यांच्यासारख्या जनसंघाच्या नेत्यांनी भाजपला इतर मागासवर्गीयांमध्ये पोहोचवलं. त्यासाठी महाराष्ट्रात भागवतांनी माळी-धनगर-वंजारी (माधव) फॉर्म्युला आणला.

लोकसभा निवडणुकांच्याआधी शरद पवारांचे निकटवर्तीय मानले जाणारे मोहिते पाटील यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.

'लोकमत'च्या विदर्भ आवृत्तीचे कार्यकारी संपादक श्रीमंत माने याविषयी अधिक सांगतात, "वसंतराव भागवत यांनी शेटजी-भटजींचा अशी ओळख झालेल्या भाजपला बहुजनांमध्ये पोहोचवलं. गोपीनाथ मुंडे, पांडुरंग फुंडकर, एकनाथ खडसे, माधवराव शिवणकर यांसारखे नेते पुढे आले. विदर्भ, मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्रात ओबीसी समाजात मुख्यत्वे त्यावेळी काम केलं. पश्चिम महाराष्ट्रात हा फॉर्म्युला तितकासा चालणार नाही हे त्यांना लक्षात आलं होतं."

पण त्याचवेळी सोलापूरच्या सुभाष देशमुखांसारखे मराठा कार्यकर्ते भाजपमध्ये सुरुवातीच्या काळापासून आहेत. त्यांनी त्यांच्या भागात सहकारी चळवळ वाढवली. पश्चिम महाराष्ट्रातून निवडून येणारे ते भाजपचे पहिले खासदार ठरले होते.

या दरम्यान फक्त भाजपच ओबीसी राजकारणाला हात घालत होती असं नाही. तर काँग्रेसनंसुद्धा ओबीसी राजकारण करण्याच्या प्रयत्नान होती.

महाराष्ट्राच्या राजकारणाचा जातीच्या अंगानं अभ्यास केलेले ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक नितीन बिरमल त्यावेळची एक आठवण करून देताना सांगतात, "मराठा आणि इतर जातींना बरोबर घेऊन एक बहुजन मॉडेल उभ करण्याचा प्रयत्न यशवंतराव चव्हाणांनी केलं होतं. पण 1972 पासून इंदिरा गांधींनी मराठा राजकारणाला धक्के द्यायला सुरुवात केली. त्या त्या राज्यातल्या प्रबळ जातींचं खच्चीकरण करण्याचं त्यावेळी त्यांच धोरण होतं. तेव्हापासून इंदिरा गांधींची भूमिका दलित आणि...


प्रविणा अहंजर

गेल्या काही वर्षांमध्ये आम्ही विविध क्षेत्रातील प्रभावशाली महिलांचा गौरव केला आहे. यामध्ये मेकअप क्षेत्रातील उद्योजक बॉबी ब्राउन, संयुक्त राष्ट्रांच्या उपसचिव अमिना मोहम्मद, सामाजिक कार्यकर्त्या मलाला युसूफझाई, अॅथलीट सिमोन बाइल्स, सुपरमॉडेल एलक वेक, संगीतकार अलिसिया कीज आणि ऑलिम्पिक चॅम्पिअन बॉक्सर निकोला अॅडम्स यांचा समावेश आहे.

यंदा बीबीसीच्या या पुरस्कार मालिकेचं हे सहावं वर्षं आहे. 'The Female Future' ही 2019 च्या BBC 100 Women ची संकल्पना आहे.

जागतिक स्तरावरील 100 महिलांच्या या यादीत 7 भारतीय महिला आहेत.

बीबीसीचा कार्यक्रम यावर्षी 22 ऑक्टोबर 2019 रोजी दिल्लीत होणार आहे. यंदा हा कार्यक्रम पहिल्यांदाच भारतात होत आहे.

पुरस्कारप्राप्त महिलांची संपूर्ण यादी वाचण्यासाठी इथं क्लिक करा.

भारतातून पुरस्कार मिळालेल्या महिलांबद्दल सविस्तर जाणून घ्या.

1. अरण्या जोहर, कवयित्री

लिंग समानता, मानसिक आरोग्य आणि आपलं शरीर सकारात्मकतेनं स्वीकारणं यासारख्या प्रश्नांवर अरण्या लिहितात.

त्यांचा 'अ ब्राउन गर्ल्स गाइट टू ब्युटी' हा यूट्यूबवरचा व्हीडिओ 30 लाखांहून अधिक वेळा पा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हिला गेलाय.

अरण्या जोहर

भविष्याबद्दलचा त्यांचा दृष्टिकोन :

"महिलांनी जर काम करायला सुरुवात केली तर जागतिक जीडीपीमध्ये 28 ट्रिलियन यूएस डॉलर्सची वाढ होऊ शकते. आपण जगातल्या अर्ध्या लोकांना आणि त्यांच्या क्षमतेला मर्यादा का बरं घालत आहोत? लिंग समानतेवर आधारित जग कसं असेल? आणि आपण या जगापासून किती कोस लांब आहोत?"

2. सुष्मिता मोहंती , अंतराळ उद्योजक

अंतराळयान डिझाईन करणाऱ्या सुष्मिता यांनी भारतातलं पहिलं अंतराळ स्टार्ट अप सुरू केलंय. त्या भारताच्या 'अंतराळ महिला' म्हणून प्रसिद्ध आहेत.

सुष्मिता मोहंती

हवामान बदलासंदर्भातील घडामोडींचा अभ्यास आणि निरीक्षण अंतराळातून करण्यासाठी त्या आपल्या व्यवसायाचा वापर करतात.

त्यांचा भविष्याबद्दलचा दृष्टिकोन:

"पुढील तीन ते चार पिढ्यांनंतर आपली पृथ्वी राहण्यायोग्य नसेल, अशी भीती मला वाटते. हवामान बदलावर तातडीनं पावलं उचलण्याची जी गरज ग्रेटानं व्यक्त केली आहे, त्याचा आपण गांभीर्यानं विचार करू अशी मला आशा वाटते.''

3. वंदना शिवा पर्यावरणवादी कार्यकर्त्या

1970 मध्ये झाडांना मिठ्या मारून झाडे वाचवा सांगणाऱ्या `चिपको' आंदोलनाचा वंदना एक भाग होत्या.

आता त्या जागतिक पातळीवरील पर्यावरण कार्यकर्त्या आहेत. वंदना शिवा यांना पर्यायी नोबेल शांतता पुरस्कारही मिळाला आहे. त्या महिलांकडे निसर्गाच्या रक्षणकर्त्या म्हणून पाहतात.

वंदना शिवा

त्यांचा भविष्याबद्दलचा दृष्टिकोन :

"मला आशा आहे, की महिला या जगाचा विनाश थांबवू शकतात. तसंच त्या एक सर्वसामान्य भविष्य तयार करतील."

4. नताशा नोएल, योग तज्ज्ञ

नताशा योगिनी आहेत. त्या योग आणि स्वास्थ प्रशिक्षक आहेत.

वयाच्या तिसऱ्या वर्षी आईला गमावणाऱ्या आणि बालपणात लैंगिक शोषणाची बळी ठरलेल्या नताशाचं बालपण अतिशय क्लेशकारक होतं. त्याबद्दल त्यांनी सामाजिक माध्यमांवर चर्चाही केली आहे. त्या स्वतः आपल्या शरीराला सकारात्मकतेने कसं स्वीकारायचं याबद्दल प्रशिक्षण देतात.

नताशा नोएल

त्यांचा भविष्याबद्दलचा दृष्टिकोन:

"प्रत्येक माणसासाठी सशक्त असलेल्या जगात आपण राहू, अशी आशा मला वाटते. प्रत्येकाला समान संधी आणि समान मूलभूत स्वातंत्र्य असेल. प्रत्येकजण आपला भावनांक (EQ) आणि बुद्ध्यांक (IQ) वाढण्यासाठी प्रयत्न करेल. यामुळं सशक्त आणि विवेकबुद्धी जागृत असलेली माणसं तयार होतील."

5. प्रगती सिंग, डॉक्टर

डॉक्टर झालेल्या प्रगती सिंग यांनी अलैंगिकतेविषयी...


प्रशांत किशोर यांनी ट्वीटमध्ये लिहिलं आहे, "उद्धव आणि आदित्य ठाकरे यांनी केलेल्या पाहुणचाराबद्दल मी आभारी आहे. NDAचे सदस्य म्हणून महाराष्ट्रात आम्ही एकत्र लढू, अशी मला आशा आहे. त्यामुळे लोकसभा आणि नंतरच्या निवडणुकांमध्ये आम्हाला विजय मिळेल."

त्याआधी आदित्य ठाकरे यांनी ट्वीट केलं होतं, "आज दुपारच्या जेवणासाठी आमच्याकडे विशेष अतिथी होते. त्यांच्यासोबत चांगली चर्चाही झाली,"

प्रशांत किशोर सध्या जदयूमध्ये नितीश कुमार यांच्यानंतर दोन नंबरचे महत्त्वाचे नेते आहेत. प्रशांत हे निवडणुकांची रणनीती आखण्यासाठी प्रसिद्ध आहेत. त्यांनी यापूर्वी राहुल गांधी आणि नरेंद्र मोदींसाठी काम केलं आहे.

प्रशांत किशोर यांची मध्यस्थी?

प्रशांत किशोर यांच्या ट्वीटवरून असं दिसतंय की ते NDAला भक्कम करण्यासाठी मुंबईत आले होते. महाराष्ट्रात शिवसेना आणि भाजपची निवडणुकीआधी युती व्हावी, यासाठी भाजप आग्रही आहे. पण शिवसेना अजूनही स्पष्टपणे होकार देत  नसून भाजपवर टीका करत आहे.

त्यामुळे प्रशांत किशोर भाजपच्या वतीने मध्यस्थी करण्यासाठी आले होते का, असा प्रश्न उपस्थित होतो. हा प्रश्न विचारला असता शिवसेना खासदार संजय राऊत म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्हणाले, "आम्हाला मध्यस्थीसाठी कुणाची गरज नाही. शिवसेनेची ताकद उद्धव ठाकरे आहेत."

पुढे संजय राऊत असंही म्हणाले की "पुढचा मुख्यमंत्री शिवसेनेचा असेल. देशाचा पंतप्रधान ठरवण्यातही शिवसेनेची महत्त्वाची भूमिका असेल. महाराष्ट्रात शिवसेना मोठ्या भावाच्या भूमिकेत होती, यापुढेही राहील."

युती होण्यासाठी शिवसेना अधिक जागांची मागणी करणार, असे स्पष्ट संकेतच संजय राऊत यांनी दिले.

म्हणूनच भाजपने प्रशांत किशोरना पाठवलं असावं का?

याबद्दल बोलताना लोकमतच्या दिल्ली आवृत्तीचे संपादक सुरेश भटेवरा म्हणतात, "प्राथमिक चित्रानुसार भाजपने त्यांना पाठवलेलं असावं. प्रशांत किशोर आता राजकारणात आहेत. ते नितीश कुमार यांचे निकटवर्तीय आहेत. त्यामुळे ते महाराष्ट्रात युती व्हावी यासाठी मध्यस्थाची भूमिका निभावत असावेत."

पुढे ते म्हणतात, "शिवसेनेला भाजप काही बोलायला गेल्यास शिवसेना अंगावर येते, असा अनुभव आहे. विधानसभेमध्ये दोघांना समसमान जागा हव्यात, असं शिवसेनेला वाटतं. त्यांच्यासाठी ते महत्त्वाचे आहे. तर भाजपसमोर सेनेला निम्म्या जागा द्यायच्या झाल्यास कोणत्या द्यायच्यात हा प्रश्न आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रशांत कुमार म्हणाले,  "न्यायवैद्यक चाचणीमध्ये या मुलीचा मृत्यू मानेला झालेल्या दुखापतीमुळे झाला. तसेच गोळा केलेल्या नमुन्यांमध्ये वीर्य सापडलेले नाही असे सांगितले. काही लोकांनी जातीय तणाव निर्माण होण्यासाठी प्रकरणाला वेगळं वळण दिलं. त्यांना शोधून कायदेशीर कारवाई केली जाईल."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"मृत्यूनंतरही व्यक्तीचा सन्मान केला जातो. आपल्या हिंदू धर्मातही याला महत्त्व आहे. पण एका अनाथ मुलीप्रमाणे पोलिसांनी बळाचा वापर करून तिला अग्नी दिला," असं सोनिया गांधी म्हणाल्या.

राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग आणि राष्ट्रीय महिला आयोगाने उत्तर प्रदेश पोलिसांना हाथरस सामूहिक बलात्कार प्रकरणी आणि मध्यरात्री करण्यात आलेल्या पीडितेच्याअंत्यसंस्कारासंदर्भात नोटीस पाठवली आहे.

उत्तर प्रदेश पोलिसांवर याप्रकरणी विरोधी पक्षापासून ते माजी पोलीस अधिकाऱ्यांपर्यंत सर्वांनीच टीकेची झोड उठवलीय.

माजी आयपीएस अधिकारी व्ही. एन. राय यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले की, 'हे प्रकरण पोलिसांनी संवेदनशीलतेने हाताळणे गरजेचे होते.'

उत्तर प्रदेशचे माजी पोलीस महासंचालक दिलीप त्रिवेदी यांनी एका वृत्तवाहिनीशी बोलताना सांग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ितले, "ज्या पद्धतीने मृतदेहावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले याचे समर्थन कुणीही करू शकत नाही. असे अजिबात व्हायला नको होते. काही वेळेला कायदा सुव्यवस्था राखण्यासाठी काही पावले उचलावी लागतात पण हाथरस हे एक छोटेसे गाव आहे. तुम्ही तिथे अतिरिक्त पोलीस दलाची व्यवस्था करू शकत होता."

उत्तर प्रदेश पोलिसांनी मात्र सर्व आरोप फेटाळले आहेत. पीडितेवर अंत्यसंस्कार कुटुंबाकडून करण्यात आले असून पोलिसांच्या देखरेखीखाली पार पडले असे पोलिसांचे म्हणणे आहे.

घटनास्थळी असलेले साक्षीदार आणि व्हिडिओ काय सांगतात?

हाथरस सामूहिक बलात्कार पीडितेच्या पार्थिवावर 30 सप्टेंबरला पहाटे अडीच वाजताच्या सुमारास जेव्हा अंत्यसंस्कार झाले तेव्हा तिथे अनेक पत्रकार उपस्थित होते. अंत्यसंस्काराच्या आधी आणि नंतरचे काही फोटो आणि व्हिडिओ काल रात्रीपासून सोशल मीडियावर येत आहेत.

दिल्ली सफदरजंग हॉस्पिटलबाहेर आंदोलक

या घटनेचे साक्षीदार असलेले पत्रकार सांगतात, पोलिसांनी बळजबरीने मृतदेह जाळला. व्हिडिओमध्ये विरोध करणाऱ्या गावकऱ्यांना पोलीस मारताना, ओरडताना दिसतात. पीडितेच्या कुटुंबावरही दबाव टाकताना दिसतात.

एका व्हिडिओमध्ये पीडितेची आई आपल्या मुलीचे पार्थिव घरी आणले तर परंपरेनुसार तिला हळद-चंदन लावून अखेरचा निरोप देईन अशी विनवणी करताना दिसते.  पणतरीही पीडितेच्या पार्थिवावर कुटुंबाच्या इच्छेविरोधात अंत्यसंस्कार पार पडले. पोलिसांनी मात्र सर्वकाही नियमानुसार झाल्याचा दावा केला आहे.

हाथरस पोलीसांनी त्यांच्या अधिकृत ट्विटर हँडलवर ग्राफीक पोस्टच्या माध्यमातून आपले म्हणणे मांडले आहे. ते सांगतात, "हाथरस पोलीस या खोट्या आणि दिशाभूल करणाऱ्या बातम्यांचे खंडन करते. अंत्यसंस्कार हे पीडितेच्या कुटुंबाच्या उपस्थितीत, त्यांच्या इच्छेनुसार झाले आहेत," असा दावा पोलिसांनी केला आहे.

कुटुंबाचे म्हणणे काय ?

बीबीसीचे प्रतिनिधी दिलनवाज पाशा यांच्याशी बोलताना पीडितेच्या भावाने सांगितले, "आम्ही रात्री साडे अकरा वाजता दिल्लीहून निघालो. चंडपा येथे अॅम्ब्युलन्समध्ये आम्हाला मृतदेह मिळणार होता. आमच्यासोबत एडीएम आणि डीएम साहेब होते. ते म्हणाले मृतदेहाच्या अंत्यविधीसाठी जायचे आहे. त्यामुळे पार्थिव घरी घेऊन जाता येणार नाही. पण मी तातडीने नाही असे सांगितले. जोपर्यंत आमचे कुटुंबीय तिथे उपस्थित असणार नाहीत तोपर्यंत मी अत्यंसंस्कार करणार नाही."

"पार्थिवाला अॅम्ब्युलन्समधून जबरदस्तीने नेण्यात...


प्रशांत भूषण यांना न्यायालयाचा अवमान केल्याप्रकरणी एक रुपयाचा दंड ठोठवण्यात आला होता.

आपल्या ट्वीटमध्ये त्यांनी मध्य प्रदेश सरकारकडून करण्यात आलेल्या आदिरातिथ्यावर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

"सरन्यायाधीशांनी कान्हा राष्ट्रीय उद्यान आणि पुन्हा आपल्या स्वगृही नागपूर प्रवासासाठी मध्य प्रदेश सरकारने दिलेल्या हेलिकॉप्टरचा वापर केला. सरन्यायाधीशांसमोर मध्य प्रदेशातील बंडखोर आमदारांच्या निलंबनाचे प्रकरण प्रलंबित असताना त्यांनी सरकारकडून करण्यात आलेली सोय कशी वापरली?" असा प्रश्न त्यांनी आपल्या ट्वीटमममधून उपस्थित केला आहे.

या ट्वीटमध्ये त्यांनी विनय सक्सेना विरुद्ध मध्य प्रदेश विधानसभा अध्यक्ष आणि इतर प्रकरणांसंदर्भातली सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशाची एक प्रतही जोडली आहे.

6 ऑक्टोबरला या प्रकरणाची सुनावणी सरन्यायाधीश एस ए बोबडे, न्यायाधीश ए एस बोपन्ना आणि वी रामासुब्रमण्यम यांच्या खंडपीठासमोर पार पडली. या सुनावणीचा अंतिम निकाल 4 नोव्हेंबरला देण्यात येणार असल्याचं आदेशात म्हटलं आहे.

मध्य प्रदेश सरकारचे अस्तित्व या निकालावर अवलंबून आहे. सर्वोच्च न्यायालयाचे ज्येष्ठ वकील प्रशांत भूषण यांनी प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुन्हा एकदा मुख्य न्यायाधीशांसदर्भात ट्वीट केले आहे.

मध्य प्रदेशातील आमदारांचे प्रकरण

मध्य प्रदेशातील 22 आमदारांच्या सदस्यत्वाचे प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयाच्या तीन सदस्यीय खंडपीठासमोर सुरू आहे. या केसची सुनावणी स्वत: सरन्यायाधीश बोबडे करत आहेत.

या सुनावणीचा निकाल मध्य प्रदेश सरकारचे भवितव्य ठरवणारा आहे. या पार्श्वभूमीवर राज्य सरकारकडून आदरातिथ्य स्वीकारणे कितपत योग्य आहे? असा प्रश्न वकील प्रशांत भूषण यांनी उपस्थित केला आहे.

तुम्हाला आठवत असेल की, मध्य प्रदेशात कित्येक महिने जोरदार राजकीय नाट्य रंगले होते आणि त्यानंतर राज्यातील कमलनाथ यांच्या सरकारमधील काँग्रेसचे काही आमदार पक्ष सोडून गेले.

यानंतर कमलनाथ यांना मुख्यमंत्रिपद सोडावे लागले आणि भाजपचे शिवराजसिंह चौहान मुख्यमंत्रिपदावर विराजमान झाले. काँग्रेसच्या वतीने तत्कालीन विधानसभा अध्यक्ष विनय सक्सेना यांनी कथित 22 बंडखोर आमदारांना बडतर्फ करण्यासंदर्भात सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली.

सरन्यायाधीश एस ए बोबडे

या याचिकेची सुनावणी सरन्यायाधीश बोबडे यांच्या नेतृत्वाखाली न्यायमूर्ती बोपण्णा आणि न्यायमूर्ती व्ही. रामसुब्रमण्यम यांच्या खंडपीठासमोर सुरू आहे. 4 नोव्हेंबरला या खटल्याचा निकाल अपेक्षित आहे.

प्रशांत भूषण यांच्यानुसार, मध्य प्रदेशने दिलेल्या हेलितकॉप्टरमधून सरन्यायाधीश बोबडे सर्वप्रथम कान्हा राष्ट्रीय उद्यानात गेले आणि तिथून ते नागपूरला रवाना झाले.

सरन्यायाधीशांसमोर मध्य प्रदेश सरकारसंदर्भात अत्यंत महत्त्वाची सुनावणी सुरू आहे, त्यामुळे या हेलिकॉप्टर प्रवासावर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

यापूर्वीही उपस्थित केले होते प्रश्न

यापूर्वी प्रशांत भूषण यांनी सरन्यायाधीश एस.ए. बोबडे यांच्याबद्दल ट्विट केले होते आणि न्यायालयाने त्यांना अवमान केल्याप्रकरणी एक रुपयाचा दंड ठोठावला होता.

प्रशांत भूषण यांनी 27 जून 2020 रोजी एका ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं, "गेल्या सहा वर्षांत औपचारिक आणीबाणी जाहीर न करताच भारतातील लोकशाही कशी नष्ट झाली आहे. भावी इतिहासकार पाहतील तेव्हा सर्वोच्च न्यायालयाच्या सहभागावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करतील आणि सरन्यायाधीशांच्या भूमिकेबद्दल प्रश्न विचारले जातील.

प्रशांत भूषण यांनी पुन्हा काही दिवसांनी आणखी एक ट्वीट केलं.

त्यांच्या ट्वीटमध्ये सरन्यायाधीश एस ए बोबडे यांच्यावर निशाणा साधण्यात आला. त्यांनी म्हटलं, "सर्वोच्च न्यायालयालाही...


प्रशासकीय अधिकाऱ्यांशी केलेली चर्चा आणि काही मागण्या मान्य झाल्यामुळे आता मात्र पीडितेचे कुटुंबीय अंत्यसंस्कारासाठी तयार झाले आहेत. कुटुंबीयांनी तरुणीच्या मृतदेहाला शेजारच्या गावात आपल्या परंपरांनुसार दफन केलं आहे.

पीडित तरुणीचा शुक्रवारी (6 डिसेंबर)  दिल्लीतल्या सफदरजंग हॉस्पिटलमध्ये मृत्यू झाला. आगीत जवळपास 90 टक्के भाजलेल्या या तरुणीला आधी उन्नावहून लखनौ आणि नंतर दिल्लीतल्या सफदरजंग हॉस्पिटलमध्ये पोहोचवण्यात आलं. मात्र या तरुणीनं 2 दिवसांत अखेरचा श्वास घेतला.

यापूर्वीच तरुणीच्या घरात शोकाचं वातावरण होतं, तिच्या मृत्यूनंतर संपूर्ण गाव सुन्न झालंय. दुसरीकडे गावातल्या आरोपींचे नातेवाईक त्यांना निर्दोष म्हणत आहेत. गावात मोठ्या प्रमाणावर पोलीस तैनात करण्यात आले आहेत.

यादरम्यान या प्रकरणातील 5 आरोपींना सीजेएम कोर्टात दाखल करण्यात आलं, त्यानंतर त्यांना 14 दिवसांची न्यायालयीन कोठडी सुनावण्यात आली.

पीडित तरुणानं उपचारादरम्यान उन्नावमधील न्यायालयात साक्ष दिली होती. यानंतर काही तासांमध्येच पोलिसांनी 5 जणांना अटक केली होती.

पीडितेचं घर

उन्नाव शहरापासून जवळपास 50 किमी अंतरावरील बिहार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पोलीस स्टेशनअंतर्गत पीडितेचं गाव येतं. गावात प्रवेश केल्यानंतर काही अंतरावर पीडितेचं कच्च्या मातीचं घर आहे.

तरुणीचे वयस्कर वडील घराबाहेर उभे होते. ते नेहमी मुलीला स्टेशनपर्यंत सोडायला जात, पण गुरुवारी ती एकटीच गेली होती.

"कोर्ट किंवा इतर कामांसाठी ती एकटी किंवा भावासोबत बाहेर जात असे," असं पीडितेची वहिनी सांगते.  पीडितेला 5 बहिणी आणि 2 भाऊ आहेत.

प्रेमविवाह आणि गँगरेप

मुलीची शेजारच्याच मुलाशी ओळख होती. त्या दोघांनी प्रेमविवाह केला होता, पण नंतर त्यांच्या नात्यात वितुष्ट निर्माण झालं.

तरुणीनं या वर्षीच्या मार्चमध्ये तरुण आणि त्याच्या मित्राविरोधात सामूहिक बलात्काराची तक्रार नोंदवली होती. यांतील मुख्य आरोपीला अटक झाली आणि काही दिवसांनंतरच त्याची जामीनावर सुटका झाली.

पीडितेची वहिनी

"या दोघांनी लग्न कधी केलं, याची माहिती आम्हाला नव्हती. तरुण आणि त्याच्या कुटुंबीयांनी इथं येऊन आमच्याशी भांडणं केली, आम्हाला मारहाण केली, तेव्हा या दोघांच्या लग्नाबद्दल आम्हाला कळलं. त्यानंतर मुलीनं सांगितलं, की त्या दोघांनी कोर्टात लग्न केलं आहे. पण आता तो तरुण हे लग्न मान्य करण्यास तयार नाहीये."

आरोपींच्या घरची परिस्थिती

तरुणीच्या घरापासून अर्ध्या किलोमीटर अंतरावरच मुख्य आरोपी आणि या प्रकरणातील इतर आरोपींचं घर आहे.

एका मंदिराबाहेर अनेक महिला एकत्र आल्या होत्या आणि रडत होत्या. यांतील बहुतेक महिला या आरोपींच्या नात्यातील होत्या. या सगळ्या आरोपींना या प्रकरणात फसवण्यात आल्याचं या महिलांचं म्हणणं आहे.

मुख्य आरोपीच्या आईनं म्हटलं, "माझ्या मुलानं लग्नही केलं नव्हतं आणि तो अशाप्रकारच्या कोणत्याही घटनेत सामील नव्हता."

मुख्य आरोपी पीडित तरुणीसोबत एक महिना रायबरेलीला राहिला होता, हा पीडितेचे कुटुंबीय आणि पोलिसांनी केलेला आरोप त्या फेटाळून लावतात.

या प्रकरणात एका महिलेचे पती आणि मुलाला अटक करण्यात आली आहे.

त्यांनी सांगितलं, "पहाटे पोलीस आले आणि माझ्या पतीला आणि मुलाला घेऊन गेले. दुसऱ्या मुलांनाही त्यांनी सोबत नेलं. इतका मोठा गुन्हा करणारी व्यक्ती घरात आरामात झोपू शकते का, असा माझा प्रश्न आहे. काहीएक विचार न करता आमच्या मुलांना आरोपी बनवण्यात आलं आहे."

पीडित तरुणीनं मार्च महिन्यात जी FIR दाखल केली होती, त्यात मुख्य आरोपीसोबत या महिलेच्या मुलाचं नावही होतं.

असं असलं तरी याप्रकरणी मुख्य आरोपीला अटक करण्यात आली आहे. या...


प्रशासकीय कारणांवरून सुरु झालेला हा राजकीय वाद इथेच थांबताना दिसत नाही आहे. 'सामना'च्या आजच्या अग्रलेखात सत्ताधारी शिवसेनेने महाराष्ट्राचे राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी आणि विरोधी पक्ष भाजपा यांच्यावर या हस्तक्षेपाबद्दल टीकास्त्र सोडले आहे.

राजभवनातून समांतर सरकार चालवणे योग्य नव्हे असं म्हणतांना 'सामना'च्या अग्रलेखाने राज्यपाल आणि विरोधी पक्षनेते फडणवीस यांना टीकेचे लक्ष्य केले आहे. "आपल्या राज्यपालांना कामाची आवड आहे. ते राजभवनात आज आले असले तरीही कालपर्यंत ते संघाचे प्रचारक आणि भाजपाचे कार्यकर्ते होते.  त्यामुळे आजही कदाचित ते कार्यकर्त्याच्या मानसिकतेतच असावेत.

 वेळेकाळाचे बंधन न ठेवता काम करणारे राज्यपाल महाराष्ट्राला लाभले आहेत, हे देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांच्या पहाटेच्या वेळी झालेल्या शपथविधी सोहळ्याने महाराष्ट्राने अनुभवले आहे," असे म्हणत कोश्यारी यांच्यावर 'सामना'च्या अग्रलेखातून टीका करण्यात आली आहे.

"महाराष्ट्रात विरोधी पक्ष आकड्याने ताकदीचा आहे, पण सध्याच्या संकटप्रसंगी विरोधी पक्षाने ही ताकद 'कोरोना'विरुद्धच्या लढाईत सरकारबरोबर उभी केली असती तर त्यांची प्रतिष्ठा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नक्कीच वाढली असती.  पण उठसूठ सरकारवर टीका करायची आणि राजभवनात जाऊन तक्रारीच्या काड्या घालायच्या हे महाराष्ट्राच्या हिताचे नाही.  महाराष्ट्राचे राज्यपाल हे भारतीय जनता पक्षाचे नाहीत, तर राज्याचे घटनात्मक प्रमुख आहेत , याचे भान विरोधी पक्षनेत्यांनी ठेवायला हवे," असे म्हणत सत्ताधारी शिवसेनेने भाजपाच्या भूमिकेवर आक्षेप घेतला आहे.

देशभरातल्या विविध राजकीय पक्षांच्या नेत्यांशी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी बुधवारी व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे कोरोनाच्या प्रादुर्भावाच्या प्रश्नाबाबत चर्चा केली. त्यात राज्यपालांच्या हस्तक्षेपाबाबत आपण मांडलेल्या मुद्द्याबाबत शरद पवारांनीच ट्विटरवर लिहिलं होतं.

शरद पवारांचाही हल्ला

"राज्यपातळीवर काही राज्यांमध्ये असे ऐकावयास मिळते की माननीय राज्यपालाराज्यपालांकडून देखील थेट कार्यकारी वर्गाला सूचना निर्गमित होतात. राज्यपाल महोदयांना राज्याच्या बाबतीत सल्लामसलत करण्याचे अधिकार आहेत. त्यांनी ते जरूर वापरावेत. मात्र मुख्यमंत्री आणि राज्याचे मुख्य सचिव यांच्यामार्फत तसे झाल्यास राज्यात दोन सत्ताकेंद्रे होणार नाहीत. तसेच समन्वयामध्ये चूक होणार नाही असे मला वाटते," असं पवार यांनी ट्विट करून लिहिलं.

अर्थात पवार यांनी कोणतं राज्य याचा उल्लेख केलेला नाही, पण रोख महाराष्ट्राकडेच असल्याचं म्हटलं जात आहे. राज्यपालांच्या हस्तक्षेपाच्या चर्चेला महाराष्ट्राचे राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी यांनी लॉकडाऊननंतर परप्रांतातल्या मजूरांना रहिवास आणि अन्न मिळण्याबद्दल जिल्हाधिकारी आणि विभागीय आयुक्तांची वेगळी बैठक घेतली होती आणि काही आदेश दिले होते. राज्यातल्या विविध विद्यापीठांचे कुलपती या नात्यानं त्यांनी कुलगुरुंची बैठक घेऊन विद्यापीठांच्या परिक्षांविषयीही चर्चा केली होती.

पंतप्रधानांच्या या सर्वपक्षीय बैठकीत शिवसेनेतर्फे खासदार संजय राऊतही सहभागी झाले होते. शिवसेनेनेही त्यांची नाराजी व्यक्त केली आहे. त्यानंतर 'एबीपी माझा'ला दिलेल्या मुलाखतीत संजय राऊत असं म्हणाले की, "आम्ही पंतप्रधानांना हे सांगितलं की निर्णय घेण्याचं केंद्र हे एकच असलं पाहिजे. म्हणजे दिल्लीत पंतप्रधान आणि राज्यात मुख्यमंत्री. अशा वेळेस जर राजभवनातून वेगळ्या हालचाली आणि प्रक्रिया जर समांतर सुरु असतील, अधिका-यांना परस्पर आदेश द्या, जिल्हाधिका-यांकडून राजभवनात परस्पर माहिती मिळवणं किंवा अधिका-यांना राजभवनावर बोलावणं, याच्यामुळे...


प्रशासनाच्या सोयीसाठी मुंबई महानगरपालिकेचे पूर्व उपनगर, पश्चिम उपनगर आणि मुंबई शहर असे तीन भाग करावेत असं त्यांचं म्हणणं होतं. त्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने त्यांच्या वाचकांना प्रश्न विचारला होता की, काँग्रेसच्या या प्रस्तावाबद्दल तुमचं काय मत आहे.

वाचकांनी त्यांची मतं खुलेपणानं मांडली. त्यातलीच ही काही प्रतिनिधिक मतं.

सुहास पाठक लिहितात की, "हा प्रशासनाच्या दृष्टीनं योग्य निर्णय आहे." मंगेश गहेरवार यांनीही महापालिकेच्या विभाजनाच्या बाजूने मत दिलं आहे.

गहेरवार म्हणतात,  "काय हरकत आहे मुंबईचं त्रिभाजन करण्यात? मुंबईची लोकसंख्या आणि विस्तार बघता सध्याच्या व्यवस्थेला मर्यादा पडतात हे स्पष्ट आहे."

संदेश सामंत यांनी ट्वीट केलं आहे की, MMRDAचं मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण  NCR (राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र) प्रमाणेच वेगळं राज्य व्हावं.

"जर विभाजन झालं तर उद्धव ठाकरेंच्या डोक्याला कमी ताप होईल या पावसाळ्यात. नाहीतरी त्यांच्याकडून मुंबईचे प्रश्न पुढच्या 100 वर्षांतही सुटतील असं वाटतं नाही," असा टोमणा मारला आहे मकरंद ननावरे यांनी.

अर्थात सगळ्याच वाचकांना काँग्रेसची भूमिका मान... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्य नाही. दीपक चौगुले म्हणतात, "काँग्रेसची ही भूमिका न पटणारी आहे. आधीच मुंबईचे लचके तोडले. त्यात असं विभाजन झालं तर वेगवेगळे गट, भाषावार रचना व्हायला वेळ लागणार नाही."

"विभाजन करून काय होणार? लोकांची कामं होणार का?" संजय देशपांडे विचारतात.

"भाषावार सत्ता गाजवण्यासाठी मराठीद्वेषी काँग्रेसची ही खेळी आहे. काँग्रेस मराठीद्वेषी याचा अर्थ सेना किंवा मनसे मराठी लोकांसाठी फारच चांगली असा मुळीच घेऊ नका. मांडवली सगळीकडे होते राजकारणात," असं मत व्यक्त केलं आहे अमोल शेडगे यांनी.

सचिन चव्हाण लिहितात, "काँग्रेसची ही खेळी, भाषावार मतदारसंघ (उत्तर भारतीय/गुजराथी वगैरे) बळकावण्यासाठी केलेली आहे असं वाटतं. यातून किमान एखादा तरी मासा गळाला लागेल अशी भाबडी आशा त्यांना आहे, असं दिसतं."

हे वाचलं का ?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रश्न : वांद्रे स्टेशनला खूप मोठी गर्दी जमली होती, याला जबाबदार कोण आहे, असं तुम्हाला वाटतं?

अशोक चव्हाण : यामागे अफवा पसरवण्याचं षड्यंत्र आहे. सोशल मीडियाच्या माध्यमातून या अफवा पसरवल्या गेल्या. रेल्वेनेही 14 एप्रिलनंतरचं बुकिंग सुरू ठेवलं. त्याचबरोबर बाहेरच्या राज्यातल्या लोकांसाठी जनसाधारण स्पेशल या पॅसेंजर सोडण्यासाठी दक्षिण मध्य रेल्वेनं माहिती मागवली आहे. हे पत्र माझ्याकडे आहे, हे पत्र व्हायरल झालं.

काही माध्यमांनीसुध्दा याच्या बातम्या दिल्या. यातून लोकांमध्ये गैरसमज होऊन ही गर्दी जमली असावी, पण लॉकडाऊनमध्ये लोकांना दुसर्‍या राज्यात जाऊ देणं हा कायदेशीर विषय आहे. लॉकडाऊनच्या आधी काही निर्णय घेणं अपेक्षित होतं.

प्रश्न : लॉकडाऊनच्या आधी कोणते निर्णय घेणं अपेक्षित होतं, असं तुम्हाला वाटतं?

अशोक चव्हाण : लॉकडाऊन जाहीर करण्याआधी 2-3 दिवसांचा कालावधी द्यायला हवा होता. तेवढ्या वेळेत लोक आपआपल्या घरी गेले असते. आता त्यांचं राहणं-खाणं-पिणं, असे अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. राज्य सरकार त्यांची व्यवस्था करतंय, पण त्या लोकांची घरी जाण्याची मानसिकता आहे. त्यांना त्यांच्या जिल्ह्यात ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पाठवायचं असेल तर खूप परिश्रम घ्यावे लागतील. त्यासाठी लोकांनी महाराष्ट्रातच राहावं, असं मी आवाहन करतो.

प्रश्न : सकारात्मक बातमी म्हणजे तुमच्या नांदेड जिल्ह्यात अजून एकही रुग्ण नाही. तुम्हीकोणत्या उपाययोजना केल्या आहेत?

अशोक चव्हाण : आतापर्यंत जिल्ह्यात एकही रुग्ण नाही, पण आम्ही गाफिल नाही. ही लागण भविष्यात कुणालाही होऊ शकते. पण आमचं जिल्हा प्रशासन गेले 20-22 दिवस युद्ध पातळीवर काम करतंय.

बाहेरच्या राज्यातील कामगारांची व्यवस्था करणं असो, सोशल डिस्टन्सिंगची अंमलबजावणी असो किंवा मेडिकलच्या सर्व सुविधा असो, अशा असंख्य गोष्टींसाठी यासाठी संपूर्ण प्रशासन काम करतंय. हे टीमवर्क आहे, त्यामुळे परिस्थिती व्यवस्थित हाताळली जातेय.

प्रश्न: मुंबई-पुण्यासारख्या शहरात दिवसेंदिवस कोरोनाबाधित रुग्णांचा आकडा वाढत चाललाय. तिथे अजून काय उपाययोजना करण्याची गरज आहे असं वाटतं?

अशोक चव्हाण: मुळात मुंबई आणि पुण्याची परिस्थितीचं वेगळी आहे. त्याची तुलना इतर जिल्ह्यांशी होऊ शकत नाही. मुंबईत धारावी सारख्या ठिकाणी लोक दाटीवाटीने राहतात. एका घरात 10-12 लोक राहतात. अनेक झोपडपट्टीचे भाग आहेत.

कोरोना हा संसर्गजन्य रोग आहे. त्यामुळे तो पसरायला इथे वेळ लागत नाही. मुंबई पुण्यासारख्या शहरात हा आकडा नियंत्रणात ठेवणं हे आव्हानात्मक आहे. अमेरिकेसारख्या पुढारलेल्या देशांमध्ये परिस्थिती नियंत्रणात राहू शकली नाही. त्यामुळे आपल्यालाही मुंबई पुण्याची परिस्थिती हाताळणं हे खूप आव्हानात्मक आहे.

प्रश्न:कोरोनाचा पहिला रुग्ण हा केरळमध्ये सापडला होतस, पण त्यांनी परिस्थिती नियंत्रणात ठेवली. तिकडे रुग्णांची संख्या 350च्या घरात आहे. ओडिशा, उत्तरप्रदेश, राजस्थान या राज्यांनीही रुग्ण वाढू दिले नाहीत. त्यांचं राष्ट्रीय पातळीवर कौतुक होतय. महाराष्ट्र हे पुढारलेलं राज्य असून परिस्थिती नियंत्रणात ठेवायला कमी पडलंय असं नाही वाटत का?

अशोक चव्हाण : आपण एक गोष्ट मान्य केली पाहिजे, की मुंबई हे आंतरराष्ट्रीय शहर आहे. परदेशातून येणारे असंख्य नागरिक हे मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर उतरतात आणि इतर राज्यात जातात. मुळात कोरोनाची लागणच परदेशातून आलेल्या व्यक्तींमुळे सुरू झाला. दुबईचे लोक मुंबईहून पुण्यात गेले, पुण्यात कोरोना रुग्ण वाढले. अशा पद्धतीने मोठ्या शहरातून अनेक ठिकाणी हा संसर्ग वाढला. त्यामुळे मुंबईसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये याचा प्रादुर्भाव वाढतोय, विशेषत:...


प्रश्न मंजुषेत भाग घेण्यासाठी फेसबुक युजर्सला browser extensionsची विनंती करण्यात येत होती. त्यानंतर त्यांचं नाव, फोटो, फ्रेंड लिस्टची माहिती गोळा करण्यात येत होती.

2016 ते ऑक्टोबर 2018 पर्यंत 63 हजार वेळा असं झाल्याचं, फेसबुकने सांगितलं आहे.

युक्रेनच्या अँड्रे गोर्बाचेव्ह आणि ग्लेब स्लचेव्हस्की यांना फेसबुकने कोर्टात खेचलं आहे. ते दोघजण Web Sun Group साठी काम करत होते.

 "तुमच्या डोळ्यांचा रंग तुमच्याविषयी काय सांगतो?" लोक तुमच्या सुंदरतेवर प्रेम करतात की तुमच्या बुद्धीमत्तेवर? अशा मथळ्याखाली या प्रश्न मंजुषा होत्या. त्यात सहभाग घेतला की फेसबुकद्वारे तिसऱ्या अॅपवर लॉगिन केलं जायचं.

असं करण पूर्णपणे सुरक्षित होतं पण चुकीच्या मथळ्याखाली लोकांच्या माहितीची चोरी केली जायची. अशा प्रश्न मंजुषेमुळे 63 हजार ब्राऊजर्समधून माहिती गोळा करण्यात आली आहे. या प्रकारामुळे फेसबुकला 75 हजार डॉलर्सचं नुकसान झालं आहे, असं कंपनीनं कोर्टात सांगितलं.

त्या दोघा जणांनी अमेरिकेच्या काँप्युटर हॅकिंगविरोधी कायद्याचं आणि फेसबुकच्या अटी-नियमांचं उल्लंघन केल आहे, असं कंपनीचं म्हणणं आहे.

बीबीसी Web Sun Group... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कंपनीशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न करत आहे.

ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीतल्या सायबर सुरक्षा तज्ज्ञ अँड्रु डायर सांगतात की, "कंपनीनं कोर्टात दिलेल्या कागदपत्रात दिलेल्या माहितीनुसार ते browser extensions ज्या युजरने install केलं त्यांनंतर त्यांच्या फेसबुक खात्यात सरळ प्रवेश करण्यात आला."

फेसबुकची सध्याची व्हेरिफिकेशन प्रक्रिया अशा संशयित घडामोडी रोखण्यात अपयशी ठरली आहे, असं डायर सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रश्न:  औरंगाबादचे माजी खासदार चंद्रकांत खैरे यांनी अशी टीका केली आहे की, तुमचा हिंदूशी काय संबध आहे, तुम्ही मंदिराबाबत बोलू नका. याविषयावर औरंगाबादमध्येसुद्धा चर्चा सुरु आहे. तुमच्या पक्षाबद्दलसुद्धा बोललं जातंय. MIM हा असा पक्ष आहे की, ज्याचा झेंडा हिरवा आहे. MIM च्या सभांमध्ये 'नारा-ए-तकदीर' अशा घोषणा दिल्या जातात. आतापर्यंत ज्या पक्षाची प्रतिमा मुसलमानांसाठी काम करणारा पक्ष अशी आहे ते  हा प्रश्न उपस्थित का करत आहेत, असं विचारलं जातंय?

उत्तर : मला सांगा शिवसेनेचा जन्म कोणत्या मुद्यावर झाला होता? शिवसेने कोणत्या मुद्यावर सत्तेत आली आहे? तो फक्त हिंदुत्वाचा मुद्दा होता. शिवसेनेचा आजपर्यंतचा प्रवास पाहिला, तर कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादीला शिव्या द्यायचे. आता परिस्थिती बदलली आहे. आता तीच शिवसेना जर कॉंग्रेस, राष्ट्रवादीसोबत सत्तेत बसू शकते, तर इम्तियाज जलीलसारखा खासदार ज्याला हिंदू लोकांनीही मत दिली, त्यांना मी तुमचा मुद्दा उचलणार नाही असं सांगू का?

मी मुसलमान आहे आणि मी फक्त मुसलमानांच्याच बाबतीत बोलणार, असं म्हणू का? तसं मी करणार नाही. कुणाला पटेल किंवा नाही पटेल, माझ्या पक्षातील लोक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांना पटेल किंवा नाही पटेल, मला जे मला चांगलं वाटतं मी तेच करणार. मी खासदार असल्याने मला काय करायचं आहे ते मी कुणा खैरेला विचारणार नाही किंवा शिवसेना सांगते म्हणून त्याच्या आधारावर काही करणार नाही.

तुम्ही माझा विरोध करा पण मला हा प्रश्न विचारायचा आहे की, हिंदुत्वाच्या नावाने तुम्ही सत्तेत आलात. पण इतकी लाचारी कशामुळे आहे की, मंदिरासाठी माझ्यासारख्या खासदाराला रस्त्यावर उतरण्याची वेळ आली आणि तुम्ही माझा विरोध करण्यासाठी रस्त्यावर येता.

प्रश्न : MIM आता हिंदुत्वाचं राजकारण करणार आहे का? MIM च्या सभांमध्ये आता 'जय श्रीराम'च्या घोषणा ऐकायला मिळणार का?

उत्तर : आता शिवसेना सेक्युलर पार्टीसोबत गेलेली आहे, तर ते मुसलमानांच्या सभेमध्ये जाऊन 'नारा-ए-तकदीर'चा नारा लावणार आहेत का? हे प्रश्न आपण त्यांना विचारू शकतो का? माझ्या सभेमध्ये मुस्लीम समाजाचे लोक जास्त असतात आणि ते काय घोषणा देतील ते माझ्या हातात नाही.  घोषणा काय देतात हा मुद्दा नाही. मी लोकांच्या पोटाचा विषय बोलत आहे. तो मुद्दा आहे.

प्रश्न : तुम्ही राजकारणाची सुरुवातच मुळात धार्मिक मुद्द्यावरून केली ना... लोकांना अँब्युलन्स मिळत नाहीये,  बेड उपलब्ध होत नाहीयेत. औरंबादमध्ये केस किती वाढत आहेत हे तुम्हाला माहीतच आहे. महाराष्ट्रातले आकडे सातत्याने वाढत आहेत. पण MIMबेड, अँब्युलन्स यासारख्या मुद्द्यांवर का बोलत नाहीये?

उत्तर : मी काय केलयं ते सर्व सोशल मीडिया आणि युट्युबवर आहे.

प्रश्न : औरंगाबाद महापालिकेची निवडणूक काही दिवसांवर आहे आणि त्याचमुळे तुम्ही हे मुद्दे उपस्थित करत आहात का? तुम्हाला हिंदूचीसुद्धा मत मिळाली होती आणि तोच वोटबेस पक्का करण्यासाठी तुम्ही या मुद्द्याला हात घालत आहात अशी चर्चा आहे.

उत्तर: औरंगाबादची दुर्दशा कुणामुळे झाली असेल तर ती महापालिकेमुळे झाली आहे. मी सरकारला विनंती करतो की, औरंगाबादची निवडणूक दोन वर्षासाठी पुढं ढकला. नाही पाहिजे आम्हाला औरंगाबादची निवडणूक.

प्रश्न : मंदिरात गेलेल्या माणसांना कोरोना झाला तर त्याची जबाबदारी MIM घेणार आहे का? किंवा इम्तियाज जलील घेतील का?

उत्तर: माझा हाच प्रश्न सरकारला आहे की, लग्न समारंभासाठी 50 लोक थाटामाटात जातात. कंपन्यात 30% लोकांना काम करण्याची परवानगी आहे. मग या लोकांना काही झाल्यास याची जबाबदारी सरकार घेणार का?

मी सरकारला विनंती केली की, 10 लोकांना परवानगी द्या. मंदिरात गेल्यावर तुम्ही 5...


प्रश्न: कुणाजवळ माझा आधार क्रमांक असेल तर ती व्यक्ती माझ्याबद्दल कोणती माहिती मिळवू शकते?

उत्तर : तुमच्या आधार क्रमांकाचा वापर करून इतर कुणीही तुमच्याशी संबंधित माहिती मिळवू शकत नाही, असं सरकारनं सांगितलं आहे. म्हणजेच सरकार आणि तुम्ही सोडून इतर तिसऱ्या व्यक्तीकडे तुमचा आधार क्रमांक आणि नाव असेल तर युनिक आयडेंटिफिकेशन अॅथॉरिटी त्याला ते बरोबर आहे की चूक इतकंच सांगू शकते. तुमची इतर माहिती त्या व्यक्तीला मिळवता येऊ शकत नाही.

असं असलं तरी आधारच्या अंतर्गत ऑथेंटिकेशन प्लस ही सेवाही देण्यात येते. यात व्यक्तीचं नाव, वय आणि पत्ता ही माहिती नमूद केलेली असते. ही माहिती एखादी सेवा देणारी कंपनी तसंच पडताळणी करणारी संस्था मिळवू शकते.

खरंतर बँकिंग आणि इतर सेवांना त्यांच्या ग्राहकांबद्दल (KYC) अधिक जाणून घ्यायचं असतं. कंपन्यांना ग्राहक पडताळणीसाठी आधारच्या माध्यमातून माहिती मिळवणं सोपं झालं आहे. कारण त्यांना त्यांच्या ग्राहकांचं व्हेरिफिकेशन करणं आवश्यक असतं.

UIDAI ने (युनिक आयडेंटिफिकेशन अॅथॉरिटी ऑफ इंडिया) ई-केवायसीच्या माध्यमातून इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीनं पडताळणी करण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे. वेबसाईटनुसार ही सेवा कॉर्पोरेट जगासाठी आहे. ज्यामध्ये कागदपत्रांशिवाय त्वरित एखाद्या व्यक्तीची पडताळणी होऊ शकते.

उदाहरणार्थ, एखादी मोबाईल कंपनी या माहितीच्या माध्यमातून ग्राहकाच्या पडताळणीची प्रक्रिया लगेच पूर्ण करू शकते. यापूर्वी मात्र कागदपत्रांच्या तपासणीत बराच वेळ लागत होता. आता UIDच्या डेटाबेसमधून आधार क्रमांक आणि फिंगरप्रिंटवरून तुमच्याविषयीची माहिती मिळू शकते.

इतर खासगी कंपन्या आधारवरून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे स्वत:चा स्वतंत्र डेटाबेस तयार करतात. तुमच्या ओळखीला दुसऱ्या माहितीशी जोडू शकतात. याचा अर्थ कोणतीही कंपनी आधारपासून मिळालेल्या माहितीला तुमच्या इतर जसं की वय आणि पत्ता यांच्याशी जोडून ग्राहकांची पडताळणी करू शकते.

ई-कॉमर्स कंपन्यांवर आपण पैशांची जी देवाणघेवाण करतो त्याच्या आधारे तुमची विस्तृत प्रोफाईल तयार करता येऊ शकते. हा डेटाबेस मात्र UIDच्या नियंत्रणाबाहेर असेल. पण आधार क्रमांकाच्या माध्यमातून याची जोडणी करता येऊ शकते.

डिजिटल अधिकारांसाठीची लढाई लढणारे निखिल पाहवा म्हणतात, "आधार क्रमांकाच्या आधारे अधिक माहिती मिळवली जाऊ शकते."

निखिल आधार योजनेवर टीका करत आलेले आहेत.

पाहवा एक उदाहरण देतात. डिसेंबरमध्ये UIDAIनं एक क्रमांक ट्वीट केला होता. त्या क्रमांकावर तुम्ही एखादा आधार क्रमांक एसएमएस केल्यास ज्या बँक खात्याशी तो आधार क्रमांक जोडलेला असतो, त्या बँकेचं नाव समोर येतं. असं असलं तरी बँक खात्याचा क्रमांक दिसत नाही.

निखिल पाहवा सांगतात, "हा क्रमांक ट्वीट झाल्यानंतर अनेक लोकांना फोन आले. पलीकडून बोलणारी व्यक्ती स्वत:ला बँकेचा कर्मचारी सांगत असे. लोकांना फोनवर आलेला OTP तो विचारत असे आणि लोकांच्या खात्यातील पैसे परस्पर स्वत:च्या खात्यात वळवून घेत असे."

प्रश्न : कुणाजवळ माझा अर्धवट आधार क्रमांक असेल तरीही ती व्यक्ती माझ्याबद्दलची माहिती मिळवू शकते का?

उत्तर :एखाद्या व्यक्तीच्या हातात तुमच्या आधार क्रमांकातील किती आकडे लागलेत यावर ते अवलंबून असतं. पण फक्त काही आकड्यांच्या आधारेच ते तुमची माहिती मिळवू शकत नाही. पण त्या आकड्यांमध्ये दुसरे आकडे मिळवण्यासाठी ते नक्कीच प्रयत्न करू शकतात. कदाचित ते तुमच्या आधार क्रमांकाशी मॅच होऊ शकतात. असं झालं तर मग ते तुमच्या आधारमधील माहिती मिळवू शकतात.

प्रश्न : कुणाकडे माझा आधार क्रमांक असेल अथवा तो लीक झाला असेल तर ती व्यक्ती त्याचा दुरुपयोग करू शकते...


प्रसंग एक: साल 2008 -  ती अत्यंत घाबऱ्याघुबऱ्या अवस्थेत आपल्या मैत्रिणीला बोलावते. गंभीर चेहेऱ्याने त्या दोघींचं काहीतरी बोलणं होतं. पहिली मैत्रीण अगदी रडकुंडीला आलेली. तर दुसरी तिला धीर देतेय.

आतापर्यंत बाकींच्याची लक्षात ही गोष्ट आलेली. जवळपास कुजबुज सुरू झाली आहे. दुसरी मैत्रीण घाईघाईने आपल्या जागेवर जाते. पर्समधून काहीतरी काढते, जवळच्या हातरुमालात गुंडाळते आणि पहिल्या मैत्रिणीला देते.

पहिली मैत्रिण अक्षरशः धावत प्रसाधानगृह गाठते. तेव्हाही तिच्या चेहेऱ्यावर मेल्याहून मेल्यासारखे भाव असतात. असणारच, भर ऑफिसमध्ये तिची पाळी सुरू झालेली असते ना!

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

प्रसंग दोन :साल 2018 "आज माझा काम करायचा मूड नाहीये कारण माझी पाळी सुरू आहे", ती आपल्या पुरुष सहकाऱ्याला (जो तिचा बॉस असतो अर्थात) सांगते.

हे ऐकून तिचा दुसरा पुरुष सहकारी दर महिन्याला पाळी येणं जसं कटकटीचं काम आहे तसंच दररोज दाढी करणं (!) ही वैतागवाणं आहे असं का... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हीसं पुटपुटतो. पुढचे पाच मिनिटं मग त्याला कोणी बोलूच देत नाही.

एव्हाना इतर सहकारीही चर्चेत सहभागी होतात. मग पुरुषांना पाळी येऊ शकते का याची शास्त्रीय कारणं शोधली जातात. इतर प्राण्यांना पाळी येते का? किती महिन्यातून एकदा, माणूस आणि प्राणी यांच्यातला फरक आणि अनादि अनंत मुद्दे मांडले जातात.

साधारण 10 वर्षांच्या फरकाने महिलांच्या कार्यालयांमध्ये घडलेले हे प्रसंग. दोन मैत्रिणींमधली अपराधी भावनेनं केलेली कुजबूज ते पुरुष-महिला अशा सगळ्या सहकाऱ्यांमध्ये झालेली खुली चर्चा. विषय अर्थात पाळी.

पाळीविषयी मोकळेपणानं गप्पा होणं हा आश्वस्त करणारा बदल आहे. पण मग त्याच्याही पुढे जाऊन अजून एका महत्त्वाच्या विषयावर खुलेपणाने चर्चा का होऊ नये?  पाळी म्हणजे सॅनिटरी नॅपकिन असं काहीसं समीकरण रूढ होऊ घातलंय.

सरकार स्वस्तात सॅनिटरी नॅपकिन द्यायच्या घोषणा करतंय. सेलिब्रिटी हातात पॅड घेऊन फोटो काढत आहेत आणि गल्लोगल्ली स्वस्तात पॅड बनवणारे छोटे उद्योग उभे राहात आहेत.

पाळीचा, स्पष्टच सांगायचं तर पाळीत वापरलेल्या पॅडचा पर्यावरणावर, कचरा वेचकांच्या आरोग्यावर वाईट परिणाम होतो.

मग पाळीत वापरायला बाजारात मिळणारे पॅड्स वगळता दुसरे काहीच पर्याय नाहीत का? नक्कीच आहेत.

सॅनिटरी नॅपकिनला 5 प्रमुख पर्याय

1. मेन्स्ट्रुअल कप

हा कप सिलिकॉन किंवा लेटेक्स रबरापासून बनवलेला असतो. सॅनिटरी नॅपकिन पाळीतला रक्तप्रवाह शोषून घेतात, पण हा कप मात्र पाळीचा रक्तप्रवाह जमा करतो. त्यामुळे कप धुवून त्याचा पुनर्वापरही सहज शक्य असतो.

पाळीच्या वेळी हा कप अशाप्रकारे योनीमध्ये बसवावा लागतो की त्यात पाळीचा रक्तप्रवाह जमा होईल.

सीमा परदेशी-खंडाळे यांना सॅनिटरी नॅपकिन्सचा कचरा ही एक भयानक समस्या वाटते. त्या सॅनिटरी पॅड वापरण्याऐवजी इतर एको-फ्रेंडली पर्याय वापरण्यासाठी जनजागृती करतात.

"हे कप वापरायला अगदी सोपे आहेत आणि अनेक वर्षं वापरता येतात," सीमा माहिती देतात.

अनेक वर्षं सॅनिटरी पॅड वापरल्यानंतर भुसावळच्या रेश्मा पंडित आता कप वापरतात. "मी आता दुसरं काही वापरायचा विचार करूच शकत नाही. पॅड वापरल्यामुळे येणारे रॅश, डाग लागण्याची भीती, यातलं काही आता  नाही," असं व्यवसायाने डॉक्टर असणाऱ्या रेश्मा सांगतात.

जितक्या महिलांनी मेन्स्ट्रुअल कप वापरले आहेत, बहुतेक जणींना ते अतिशय सोईस्कर वाटतात.

2. टॅम्पॉन

पाश्चात्य देशांमध्ये प्रचलित असलेला हा प्रकार भारतात...


प्रसिद्ध तामिळ लेखक पेरुमल मुरुगन यांनी आपण यापुढं कधीही लिहणार नाही असं जाहीर केलं होतं. माझ्यातल्या लेखकाचा मृत्यू झाला आहे. लेखक पेरुमल मुरुगन आता मेला आहे. आता फक्त शिक्षक पेरुमल मुरुगन ( पी. मुरुगन) जिवंत राहील. असं म्हणत त्यांनी लिखाण सोडून दिलं होतं.

2015मध्ये त्यांना उजव्या विचारसरणीच्या संघटनेच्या विरोधाला सामोरं जावं लागलं होतं. त्यामुळं त्यांनी आपण यापुढं कधीही लिहणार नाही असं म्हटलं होतं पण या घटनेच्या दोन वर्षानंतर आता ते एक नवीन कादंबरी घेऊन येत आहे.

त्यांच्या नव्या कादंबरीचं नाव आहे, 'पुनाची' किंवा काळी शेळी. मानवी जगातली असमानता आणि हिंसेची पुनाची एक मूक साक्षीदार बनते. एका काल्पनिक गावात एका वयस्कर दाम्पत्याला ही शेळी मिळते आणि ती त्यांच्या आयुष्यात होणाऱ्या गोष्टी पाहत असते असं या कादंबरीचं कथानक आहे.

'वन पार्ट वूमन' ही कादंबरी प्रकाशित झाल्यानंतर त्यांच्याविरोधात खूप निदर्शनं झाली होती. ही कादंबरी त्यांच्या गावावर झालेल्या घटनांवर आधारित होती असं त्यांचं म्हणणं आहे. या कथेला ऐतिहासिक संदर्भ आहे असं त्यांचं म्हणणं होतं. या गोष्टी पिढ्यानपिढ्या सांगितल्या जातात. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्याच कथांच्या आधारावर ही कादंबरी लिहण्यात आली होती असं मुरुगन यांनी सांगितलं होतं.

त्यांच्या या कादंबरीवरून वाद निर्माण झाला होता. मुरुगन यांच्या कादंबरीमुळे महिलांची, गावाची आणि धर्माची नाचक्की झाली असा आरोप त्यांच्यावर करण्यात आला होता. लोकांच्या दबावामुळे त्यांना नोकरी सोडून अज्ञातवासात जावं लागलं होतं. त्यांची पुस्तकं जाळण्यात आली होती. त्यानंतर त्यांनी आपण यापुढं कधीही लिखाण करणार नाही असं म्हटलं होतं.

अनेक जणांनी त्यांच्याविरोधात न्यायालयात धाव घेतली होती. जुलै 2016मध्ये न्यायालयाने त्यांच्या विरोधात असलेल्या सर्व याचिकांना निकाली काढलं आणि त्यांची सर्व आरोपातून निर्दोष मुक्तता केली होती.

मी ज्यावेळी अज्ञातवासात होतो तेव्हाचा काळ माझ्यासाठी फारच खडतर होता. तसेच माझ्या मुलांना या काळात खूप कष्ट भोगावे लागले. माझी पत्नी खंबीरपणे माझ्या पाठीशी उभी राहिली त्यामुळे मी तग धरून राहू शकलो असं मुरुगन यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये म्हटलं.

ज्या वेळी मी अज्ञातवासात होतो तेव्हा माझ्या लक्षात आलं की लिखाण हे माझ्या आयुष्याचा अविभाज्य घटक आहे. लिखाण माझ्या अंगात मुरलं आहे असं मला वाटत असे. या काळात त्यांनी 200हून अधिक कविता रचल्या. त्यांच्या कविता संग्रहाचं नाव आहे 'साँग्स ऑफ कावर्ड.'

या खडतर काळात लिखाणामुळं माझ्या भावनांचा निचरा होत असे. माझ्या मनात दडलेल्या गोष्टी लिखाणानेच बाहेर आल्या.

मुरुगन यांनी वैचारिक विरोधाला नवे आयाम दिले आहेत. ज्या प्रकारे त्यांनी त्यांच्यावर लादण्यात आलेल्या बंदीविरोधात लिखाण केलं त्यातून त्यांची सहनशीलता दिसून येते असं शास्त्रीय संगीतकार आणि रेमन मॅगसेसे पुरस्कार विजेते टी. एम. कृष्णा यांनी सांगितलं. मुरुगन यांच्या कवितांना ते संगीतबद्ध करत आहेत.

ऑरवेलच्या जातकुळीतली कथा

पुनाची ही कादंबरी ऑरवेलच्या जातकुळीतली आहे असं म्हटलं जात आहे. जॉर्ज ऑरवेलने जसं अॅनिमल फार्म ही प्राण्यांची कथा सांगून राजकीय परिस्थितीवर भाष्य केलं आहे त्याप्रमाणे शेळीच्या कथेतून मुरुगन यांनी सामाजिक स्थितीवर भाष्य केलं आहे.

समाजातल्या सशक्त लोकांकडून दुर्बलांवर कसे अत्याचार होतात या गोष्टीची ही शेळी एक साक्षीदार बनते. समाजात घडलेल्या घटनांवर आपण भाष्य करत नाहीत तर त्या मूकपणे आपण पाहत जगतो असं प्रतिकात्मकरित्या मुरुगन यांनी या कथेतून सांगितलं आहे असं कृष्णा यांनी बीबीसीला सांगितलं.

दरवेळी...


प्रसुती कक्षात पीपीई किट घातलेले डॉक्टर्स

लोकमान्य टिळक महानगरपालिका हॉस्पिटलमध्ये गेल्या काही महिन्यांत 115 पैकी 3 नवजात बाळांना कोरोनाची लागण झाली आहे. प्रसुतीनंतर त्यांची टेस्ट पॉझिटीव्ह आली. पण काही दिवसांनंतर टेस्ट केल्यानंतर ते बरे झाले आहेत. अशी माहिती डॉक्टरांनी दिली.

अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सायन हॉस्पिटलमध्ये 50 टक्क्यांहून अधिक मातांची प्रसुती सी सेक्शनद्वारा झाली तर उर्वरित मातांची नैसर्गिक प्रसुती झाली. जन्म झालेल्या बाळांमध्ये 56 मुलगे तर 59 मुली आहेत. यापैकी 22 गरोदर मातांना इतर हॉस्पिटलमधून उपचारासाठी इथे पाठवण्यात आले होते. या गर्भवतींना कोरोनाची बाधा नेमकी कशामुळे होत आहे हे अद्याप स्पष्ट नाही. घरी, हॉस्पिटलमध्ये की इतर कुठून याचा शोध घेता येत नाही.

कोरोनाची लागण झालेल्या गरोदर मातांसाठी विशेष वॉर्ड हॉस्पिटलमध्ये उपलब्ध करुन देण्यात आले आहेत. 65 डॉक्टर्स आणि 12 नर्सची टीम यासाठी काम करत आहे. सध्या 40 बेड्सचा हा वॉर्ड आहे ज्यामध्ये आणखी 34 बेड्स वाढवले जाणार आहेत.

गरोदर मातांच्या प्रसुतीसाठी तीन ऑपरेशन थिएटर आहेत. ज्यामध्ये डॉक्टर्स,नर्स आणि भूल देणारे डॉ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्टर्स सुरक्षा किट वापरुन प्रसुती करत आहेत.

"अधिकतर कोरोनाबाधित गरोदर मातांना कोणतीही लक्षणं नाहीत ही आमच्यासाठी दिलासादायक बाब आहे. काही महिलांना ताप आणि श्वास घेण्याच्या तक्रारी आहेत. आम्ही त्यांच्यावर उपचार करुन त्यांना घरी पाठवत आहोत." गायनॅकॉलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ. अरुण नायक यांनी सांगितले.

"गरोदर महिलांमध्ये प्रचंड भीती आहे. आम्ही मेलो तरी चालेल पण आमच्या बाळाला वाचवा अशी विनंती त्या सारखी आम्हाला करत असतात." बाळाला जन्म दिल्यानंतर मातांना कोव्हिड -19 वॉर्डमध्ये आठवडाभर उपचारासाठी दाखल केल जाते. हायड्रॉक्सिक्लोरोक्विनच्या माध्यमातून उपचार केले जातात. त्यानंतर 10 दिवस क्वारंटाइन केंद्रात पाठवले जाते. नवजात बाळाला वेगळे न ठेवता आईला मास्क वापरुन दूध पाजण्याची परवानगी दिली जाते.

चीनमधिल वुहान येथे फेब्रुवारी महिन्यात नवजात बाळाला जन्माच्या 30 तासांनंतर कोरोनाची लागण झाल्याचे स्पष्ट झाले. तर शिकागो येथे मार्च महिन्यात कोरोनामुळे बाळाचा मृत्यू झाला. अमेरिकेत कोरोनामुळे 1 वर्षाखालील बाळाचा मृत्यू झाल्याची ही पहिलीच घटना होती. तर अमेरिकेतील कनेक्टिकट येथे सहा आठवड्याच्या बाळाचा कोरोना व्हायरसमुळे मृत्यू झाला. वेल्समध्ये या महिन्याच्या सुरुवातीलाच अगदी तीन दिवसाच्या बाळाचा मृत्यू झाला. त्याची आई कोरोना बाधित होती.

या डॉक्टरांनी शंभर बाळंतपणं पार पाडली

बाळाशी आईचा थेट संपर्क होण्याआधी गर्भायशात किंवा प्रसूतीवेळी बाळाला कोरोनाची लागण होणं दुर्मीळ असल्याचं डॉ. अडम रॅटनर सांगतात. ते न्यूयॉर्क स्कूल ऑफ मेडिसिनच्या पेडिएट्रिक इनफ्किशियस डिसीज विभागाचे संचालक आहेत. याबाबत सध्यातरी काही ठोस सांगता येणार नाही. "ही परिस्थिती सातत्याने बदलत असून याविषयी नविन गोष्टी समोर येतील." असंही त्यांनी सांगितलं.

डॉ. रॅटनर यांच्यानुसार, नविन डेटा सांगतो की गरोदर महिलेच्या प्लॅसेंटल टिश्यूत कोरोना व्हायरस आढळू शकतो. कोरोना बाधित गरदोर मातेच्या गर्भातच बाळाचा मृत्यू झाल्याचीही उदाहरणं असल्यचं डॉक्टर सांगतात. "पण अशा रुग्णांमध्ये थेट बाधा होण्याव्यतिरिक्त काही कारणं असू शकतात."

नवजात बाळाच्या शरिरात 'अँटीबॉडी प्रतिक्रिया' होत असल्याचा दावाही काही रिपोर्ट्समध्ये करण्यात आला आहे. ज्यामध्ये गर्भाशयात किंवा प्रसूतीवेळी इनफेक्शन झाल्याची शक्यताही वर्तवण्यात आल्याचं डॉ. रॅटनर सांगतात.

"हा विषय अत्यंत महत्त्वाचा असून अशा प्रश्नांची...


प्रस्तावित इमारतीचं संकल्पचित्र

W350 टॉवर ही 70 मजली लाकडी इमारत असेल. ही इमारत 10 टक्के पोलादापासून आणि उर्वरित 1,80,000 क्युबिक मीटर लाकडा वापरून बांधली जाईल, अशी माहिती सुमिटोमो फॉरेस्ट्रीनं दिली आहे.

या इमारतीत 8,000 घरं असतील आणि प्रत्येक मजल्यावर बाल्कनीत झाडं, वृक्षवेली असतील.

इमारतीच्या मध्यभागी 350 मीटर (1150 फूट) उंच स्टीलचा आधारस्तंभ असेल. त्याच्या अवतीभवती इमारतीचा लाकडी ढाचा उभारण्यात येईल. त्यामुळे ही इमारत टोकियोमध्ये सतत येणाऱ्या भूकंपांचा सामना करण्यास सक्षम बनेल, असं प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे.

खर्च किती असेल?

इमारत उभारणीसाठी जवळपास 600 बिलियन येन, म्हणजे जवळजवळ 36,000 कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे. हा खर्च तेवढ्याच आकाराची एखादी पारंपरिक इमारत बांधण्यासाठी येणाऱ्या खर्चाच्या जवळपास दुप्पट आहे.

असं असलं तरी आधुनिक तंत्रज्ञान बघता आणि 2041 पर्यंत इमारत पूर्ण करायची असल्यानं या प्रकल्पाचा खर्च अपेक्षेपेक्षा कमी होऊ शकतो, असं सुमिटोमोने म्हटलं आहे.

लाकडी इमारत ही संकल्पना नवी आहे का?

ही संकल्पना नवी नाही. खरं तर जपाननं 2010मध्येच एक कायदा पास केला होता, ज्याअंतर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्गत तीन मजल्यापर्यंतच्या सरकारी इमारतीमध्ये लाकडाचा वापर करण्याची विनंती बांधकाम कंपन्यांना करण्यात आली होती.

जगभरातही ही संकल्पना आता काही नवीन नाही. अमेरिकेच्या मिनीआपोलिस शहरात सागवानापासून तयार केलेली 18 मजली कार्यालयीन इमारत आहे. याशिवाय व्हॅनकुवर शहरात विद्यार्थ्यांना राहण्यासाठी 53 मीटर उंच लाकडी बिल्डिंग उभारण्यात आली आहे.

हीच इमारत सध्या जगातली सर्वांत उंच लाकडी इमारत आहे.

किती पर्यावरणपूरक आहे?

काँक्रीट आणि स्टीलच्या इमारतींमधून कार्बन उत्सर्जन होत असतं. जागतिक पातळीवर एकूण उत्सर्जनापैकी साधारण 8% उत्सर्जन काँक्रीट इमारतींमधून होतं तर 5% उत्सर्जनासाठी स्टीलपासून बनलेल्या इमारती जबाबदार असतात.

तर दुसरीकडे वातावरणात कार्बन परत पाठवण्याऐवजी हे लाकूड तो कार्बन शोषून घेतो.

जपानमध्ये मोठ्या प्रमाणावर जंगली भागही आहे. जपानच्या एकूण भागातल्या दोन तृतीयांश वनक्षेत्र आहे.

आव्हानं काय आहेत?

अशा इमारतींमध्ये सर्वांत महत्त्वाची आहे ती आग प्रतिबंधक यंत्रणा.

अशा इमारतींमध्ये सामान्यतः अद्ययावत असं क्रॉस-लॅमिनेटेड लाकूड वापरलं जातं, जे आग प्रतिबंधकही आहे.

त्यामुळे उच्च तापमानातही ते टिकू शकतं, स्टीलवर होतो तसा तापमानबदलाचा परिणाम त्यावर होत नाही.

पण फायदे असले तरी अशा गगनचुंबी इमारती बांधण्यासाठी खर्च फार येतो. त्यामुळे तुमच्या आसपास अशा इमारती धडाधड उभारण्यात येतील, याची शक्यता सध्या कमीच आहे.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


प्रस्तावित राम मंदिराची प्रतिमा

या ट्रस्टनं अयोध्याचे जिल्हाधिकारी अनुज कुमार झा यांच्या परवानगीने 11 मेपासून मंदिर परिसरातील जमिनीच्या सपाटीकरणाचं काम सुरू केलं. आता 5 ऑगस्ट रोजी राम मंदिराचं भूमिपूजन होणार आहे.

ट्रस्टकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या पत्रकानुसार, “सपाटीकरणादरम्यान मोठ्या संख्येत पुरातन अवशेष, देवी-देवतांच्या तुटलेल्या मूर्ती, पुष्प कलश, खांब इत्यादी वस्तू सापडल्या.”

या सर्व पुरातन वस्तू म्हणजे राम मंदिराची सत्यता असल्याचं सांगितलं जातंय. सुप्रीम कोर्टाच्या निर्णयाआधी रामलल्ला ज्या ठिकाणी विराजमान होते, तिथेच राम जन्मभूमीसाठीच्या सपाटीकरणाचं काम केलं जातंय.

सपाटीकरणाचं काम कधी सुरू झालं?

11 मेपासून इथं काम सुरू झालं. मंदिराच्या जागेपर्यंत पोहोचण्यासाठी येणारे अडथळे दूर केले जात आहेत. साफसफाई केली जातेय.

ट्रस्टचे सचिव चंपत राय सांगतात, “सपाटीकरण करण्यासाठी तीन जेसीबी, एक क्रेन, दोन ट्रॅक्टर आणि 10 मजूर काम करत आहेत. सध्या सर्वत्र कोरोनाचं संकट आहे. इथं काम करतानाही सुरक्षेच्या दृष्टीनं सर्व खबरदारी, मास्क आणि सोशल डिस्टंन्सिंग या गोष्टींचं पालन केलं जातंय.”

अयोध्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चे जिल्हाधिकारी अनुज कुमार झा सांगतात, “लॉकडाऊन शिथिल असताना ट्रस्टनं सपाटीकरणासाठी परवानगी मागितली होती. त्यावेळीच परवानगी दिली होती. सर्व खबरदारी घेऊनच काम सुरू आहे.”

सपाटीकरणादरम्यान सापडलेल्या पुरातन अवशेषांबाबत अनुज कुमार झा म्हणतात, “आता जे काही अवशेष सापडले आहेत, ते सर्व ट्रस्टच्या देखरेखीखाली ठेवण्यात आलेत. अवशेषांची व्यवस्थित स्वच्छता करण्यात आलीय. पुरातत्वाच्या दृष्टीनं अद्याप अवशेषांचं परीक्षण करण्यात आलं नाहीय. एवढ्या लवकर असं परीक्षण करणं शक्यही नाही.”

सपाटीकरणादरम्यान जे अवशेष सापडले, तसेच अवशेष याआधीही सापडल्याचं म्हटलं जातंय.

आपला जिल्हा इथे शोधा

याआधीही असेच अवशेष सापडलेले

अयोध्येतील स्थानिक पत्रकार महेंद्र त्रिपाठी सांगतात, “पुरातन मंदिराचे अवशेष याआधीही सापडले होते. आता जे अवशेष सापडतायेत, ते आधीच्या अवशेषांशी मिळते-जुळतेच आहेत. शिवलिंग असो, कलश असो किंवा पुरातन मूर्ती असो. सरकारनं ही जागा तातडीनं ताब्यात घेऊन तिथं रामलल्लाची मूर्ती ठेवली होती. त्यामुळे तिथल्या वस्तू संरक्षित ठेवता आल्या नव्हत्या. त्याच वस्तू आता पुन्हा सापडत आहेत.”

मात्र बाबरी मशीद अॅक्शन कमिटीचे संयोजक आणि सुन्नी वक्फ बोर्डाचे वकील राहिलेले जफरयाब जिलानी यांनी या पुरातन अवशेषांवर शंका उपस्थित केलीय.

माध्यमांशी बोलताना जिलानी म्हणाले, “सुप्रीम कोर्टानं हे सांगितलंय की, ASI च्या पुराव्यांनुसार तेराव्या शतकात तिथं कुठलेच मंदिर नव्हते. त्यामुळे अवशेष सापडण्याचा दावा केवळ प्रोपगंडा आहे.”

श्रीराम जन्मभूमीचे प्रधान पुजारी आचार्य सत्येंद्र दास म्हणतात, याआधीही याच ठिकाणी पुरातत्व विभागानं खोदकाम केलं होतं आमि त्यावेळीही मंदिराचे पुरावे सापडले होते.

बीबीसीशी बोलताना सत्येंद्र दास म्हणाले, “खोदकामात सापडलेल्या पुराव्यांच्या आधारावरच सुप्रीम कोर्टानं रामलल्लाच्या बाजूनं निर्णय दिला होता. आता पुन्हा एकदा मंदिराच्या पुराव्यांना दुजोरा देणारे अवशेष सापडतायेत. कमल दल, शंख, चक्र आणि धनुष्य यांचे अवशेष आहेत. या सर्व वस्तू सनातन धर्माशी जोडलेल्या आहेत आणि इथं मंदिर होतं, याच गोष्टीकडे त्या दिशानिर्देश करतात.”

बौद्ध धर्म

सपाटीकरणादरम्यान सापडलेल्या अवशेषांच्या चर्चेत आता आणखी एक मुद्दा समाविष्ट झालाय, तो म्हणजे बौद्ध धर्माचा.

अयोध्येतील खोदकामात जे अवशेष सापडत आहेत, त्यातील शिवलिंग हे मंदिराशी संबंधित नसून, बौद्ध...


प्राचिन काळी इजिप्तमधील लोकांमध्ये आत्म्याबद्दल एक समजूत होती. मनुष्य मेला की तो एका दीर्घप्रवासाला बाहेर पडतो अशी ती समजूत होती. हा प्रवास अत्यंत कठीण असतो, या प्रवासात सूर्यदेवता आपल्या नावेतून व्यक्तीला 'हॉल ऑफ डबल ट्रुथ' पर्यंत पोहोचवतो असा तो समज होता.

इजिप्शियन प्रवादांनुसार या हॉलमध्ये सत्य आणि असत्याचा निवाडा होत असे. आत्म्याचा सगळा हिशेब होऊन त्यावर निर्णय दिला जाई.

इथं सत्य आणि न्यायदेवतेच्या लेखणीच्या वजनाची तुलना व्यक्तीच्या हृदयाच्या वजनाशी होत असे. माणसाच्या सर्व चांगल्या वाईट कर्मांचा हिशेब त्याच्या हृदयावर लिहिलेला असतो असं प्राचिनकाळी इजिप्तचे लोक मानत असत.

जर माणसाचं आयुष्य साधं आणि निष्कपट असेल तर त्याचा आत्मा एखाद्या पंखाइतका हलका असेल आणि त्याला ओसिरिसच्या स्वर्गात कायमची जागा मिळेल अशी समजूत होती.

ओसिरिस आणि त्याची पत्नी आइसिस

इजिप्तच्या प्राचिन समजुतीची माहिती 1907 सालच्या 'जर्नल ऑफ द अमेरिकन सोसायटी फॉर सायकिक रिसर्च'मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका शोधात मिळते.

'हायपोथेसिस ऑफ द सबस्टन्स ऑफ द सोल अलाँग विथ एक्स्पेरिमेंटल एव्हिडन्स फॉर द एक्झिस्टन्स ऑफ सॅड सब्जे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्ट' नावाच्या या संशोधनात मनुष्य मेल्यावर त्याच्या आत्म्याशी संबंधित प्रयोगावर चर्चा करण्यात आली होती.

आत्म्याचं वजन

या शोधाशी संबंधित एक लेख न्यूयॉर्क टाइम्सच्या मार्च 1907 च्या अंकात प्रसिद्ध झाला होता. यामध्ये आत्म्याचं निश्चित असं वजन असतं असं डॉक्टरांना वाटत असल्याचं म्हटलं होतं. यामध्ये डॉ. डंकन मॅगडॉगल नावाच्या एका फिजिशियनने केलेल्या प्रयोगाबद्दल चर्चा करण्यात आली होती.

1866 साली स्कॉटलंडमधील ग्लास्गोमध्ये जन्मलेले डॉ. डंकन वयाच्या 20 व्या वर्षी अमेरिकेतील मॅसॅच्यूसेट्समध्ये गेले होते. त्यांनी ह्युस्टन विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ मेडिसिनमधून शिक्षण पूर्ण केलं. त्यानंतर त्यांनी आपल्या आयुष्यातला प्रदीर्घ काळ हेवरिल शहरातील एका धर्मादाय रुग्णालयात लोकांवर उपचार करण्यात घालवला.

त्या रुग्णालयाच्या एका मालकांचा व्यापारामुळे चीनशी संबंध येई. त्यांनी चीनमधून एक वस्तू आणली होती. फेअरबँक्सचा तराजू अशा नावाची ती वस्तू होती.

हा तराजू 1830मध्ये पहिल्यांदा बनवला गेला. यामध्ये वस्तूंचं अगदी योग्य वजन सहजगत्या होत असे.

फेअरबँक्सचा तराजू

डॉ. डंकन जिथं काम करायचे तिथं ते रोज लोकांचे मरण पाहात असत. हॉस्पिटलमधले वजन मोजायचे यंत्र पाहून त्यांच्या मनात माणसाच्या आत्म्याचं वजन करून पाहावं असा विचार आला.

या घटनेनंतर सहा वर्षांनी हा विषय लोकांसमोर आला असं न्यूयॉर्क टाइम्समधील लेखात म्हटलं आहे. "माणूस मेल्यावर त्याच्या शरीरातून आत्मा वेगळा झाल्यावर त्याच्या शरीरात काही बदल होतात का?" असा तो लेख होता.

त्यांच्या संशोधनाचा विषय प्राचिन इजिप्शियन लोकांच्या समजुतीला खरं ठरवणं किंवा इजिप्तच्या देवी-देवतांबद्दल जाणून घेणं हा नव्हताच, पण त्यांची एकूणच मांडणी त्या समजुतींशी सुसंगत होती.

इथं आपल्या एक लक्षात येईल ते म्हणजे त्यांनी संशोधनाची सुरूवातच आत्मा शरीरातून वेगळा होतो तेव्हा... अशी केली आहे. म्हणजे आत्मा असतो-नसतो यावर त्यांनी शंका उपस्थित केलेलीच नाही. पण त्याला शास्त्रीय स्तरावर मान्यता मिळवण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केल्याचं मात्र दिसतं.

डॉ. डंकन मॅकडॉगल यांचा प्रयोग

डॉ. डंकन एक अगदी हलक्या वजनाच्या चौकटीचा खास बिछाना बनवला आणि त्या तराजूवर बसवला. त्यांनी तराजूचा तोल इतका व्यवस्थित ठेवला की एक औंस बदलाची नोंदही होऊ शकेल. (एक औंस 28 ग्रॅम इतकं वजन)

जे लोक गंभीर आजारी असत किंवा ज्यांची जगण्याची कोणतीच आशा नसते अशा...


प्राचीन भारतीय समाज शरीर संबंधाविषयी बराच खुल्या विचारांचा होता, हे विशेष. खजुराहोची प्राचीन मंदिरं ते वात्स्यायन यांचा 'कामसूत्र' हा जगप्रसिद्ध ग्रंथ यातूनच त्याची प्रचिती येते. मात्र, समाज जसजसा पुढे गेला आपल्या देशातले शरीर संबंधाविषयीचे विचार संकुचित होत गेले.

असं असलं तरी संभोग याविषयावर पुन्हा एकदा मोठा बदल होताना दिसतोय. एक क्रांतीकारी परिवर्तन.

प्रयोगशाळेत तयार होणार बाळ

निसर्गतः संभोगाचा संबंध बाळाला जन्म देणं आणि कुटुंब वाढवणं, एवढाच होता. मात्र, आज विज्ञानाने एवढी प्रगती केली आहे की प्रत्यक्ष शरीरसंबंध न ठेवताही बाळाला जन्म देता येतो. आयव्हीएफ आणि टेस्ट ट्युब या तंत्रज्ञानाने हे सहज शक्य आहे.

1978 साली पहिल्या टेस्ट ट्युब बेबीचा जन्म झाला. त्यानंतर आजवर जवळपास 80 लाख बाळांचा जन्म याच तंत्रज्ञानाने झाला आहे.

भविष्यात या तंत्रज्ञानाने जन्म घेणाऱ्या बाळांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढणार असल्याचा अंदाज संशोधक व्यक्त करतात.

लेखक हेनरी टी. ग्रीली म्हणतात की येणाऱ्या काळात 20 ते 40 वर्षं वयाची सुदृढ जोडपी प्रयोगशाळेत गर्भधारणा करण्याला पसंती देतील. ते बाळाला जन्म देण्यास... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाठी नाही तर शारीरिक गरज आणि आनंद मिळवण्यासाठी संभोग करतील.

सेक्स न करताही बाळाला जन्म दिला जाऊ शकत असेल तर सेक्सची गरजच काय? स्त्री आणि पुरूष यांची शारीरिक गरज पूर्ण करणं आणि त्यांच्यातलं नातं अधिक घट्ट करणं, हे सेक्सचं उद्दिष्ट आहे. मात्र, या कार्यात धर्म मोठा अडथळा आहे.

प्रत्येकच धर्माने संभोगावर अनेक निर्बंध लादले आहेत आणि त्यासाठी कठोर नियम आणि अटी सांगितल्या आहेत. ख्रिश्चन धर्माने तर केवळ बाळाला जन्म देण्यासाठी संभोग करण्याची परवानगी दिलेली आहे.

शारीरिक सुख आणि आनंदासाठी संभोग केल्यास ते अनैतिक असल्याचं म्हटलं आहे. मात्र, ख्रिश्चन धर्मातल्याच सोलोमन सॉन्ग या एका जुन्या पुस्तकात भावनोत्कट संभोगाला उत्तम असल्याचं म्हटलं आहे. इतकंच नाही तर संभोग ही प्रियकर आणि प्रेयसी यांच्यातली खाजगी बाब असल्याचं म्हटलंय. तिथे पती-पत्नी असा उल्लेख नाही.

ग्रीसचे प्रसिद्ध तत्त्वज्ञ अरस्तू याविषयावर सांगतात की प्रेम कामेच्छेचा शेवट आहे. म्हणजेच दोघांमध्ये प्रेम असेल तर शरीरसंबंध ठेवून त्याची उद्दिष्टपूर्ती होते. त्यांच्यामते सेक्स साधारण बाब नाही. तर एखाद्यावर प्रेम करणे आणि त्याच्याकडून प्रेम मिळवण्यासाठीची आवश्यक आणि सन्मानजनक बाब आहे.

याउलट एक अमेरिकी समाजशास्त्रज्ञ डेव्हिड हॅलपेरीन यांचं म्हणणं आहे की संभोग केवळ संभोगासाठी असतो. त्यात गरज पूर्ण करणं किंवा दोघांमधलं नातं अधिक घट्ट करणं, याचा संबंध नसतो.

संभोग म्हणजे काय?

बदलत्या काळानुरूप आज केवळ मानवी संबंधच बदललेले नाहीत तर शरीर संबंधाविषयी लोकांचं मत आणि नात्याविषयीचे विचारही बदलत आहेत.

 2015 साली अमेरिकेतल्या सॅन डिएगो विद्यापीठातल्या प्राध्यापिका जीन एन ट्विंग यांनी एका रिसर्च पेपरमध्ये म्हटलं होतं की 1970 ते 2010 या काळात अमेरिकेतले नागरिक लग्न न करता लैंगिक संबंध ठेवणं स्वीकारू लागले होते.

नव्या पीढीला सामाजिक बंधनांमध्ये अडकलेली  संशोधक असलेल्या ट्विंग यांनी सांगितल्याप्रमाणे लैंगिकतेविषयीच्या नैतिकतेकते काळानुरूप बदल होत असतात आणि पुढेही होतील. आता तर हे बदल इतक्या झपाट्याने होत आहेत की त्यासाठी आपण सज्जही नाही.

शारीरिक संबंध केवळ स्त्री आणि पुरूष या दोघांमध्ये नसतात. लेस्बियन आणि गे संबंधांनाही अनेक देशांनी मान्यता द्यायला सुरुवात केली आहे. ही मानसिक किंवा शारीरिक विकृतीही नाही. मात्र, धार्मिक आणि सामाजिक दोन्ही स्वरुपात याला अनैतिक आचरण म्हटलेलं...


प्राचीन मास्क

सँक्सिंगदुई पुरातत्व साईटवर सापडलेला हा मास्क ब्राँझ युगातलं अवशेष असल्याचं म्हटलं जातंय.

तज्ज्ञांच्या मते, या शोधामुळे शू राज्याबद्दलच्या अनेक गोष्टींचा संदर्भ लागण्यास मदत होईल. इसवी सन पूर्व 316 मध्ये इथं शू राज्य होतं.

मात्र, या अर्ध्या मास्कमुळे सोशल मीडियावर अगदी खुमासदार पद्धतीने चर्चा सुरू झालीय. मीम्स आणि विनोदी व्हीडिओ तयार करून शेअर केले जात आहेत.

चीनमधील विबो या मायक्रोब्लॉगिंग प्लॅटफॉर्मवर अक्षरश: या मास्कच्या मीम्सनं धुमाकूळ घातलाय. सिनेमांमधील वेगवेगळे कॅरेक्टर्स या मास्कला जोडून विनोदी फोटो तयार केले जात आहेत.

सँक्सिंगदुई गोल्ड मास्क फोटो एडिटिंग कॉम्पिटिशन अशा अर्थाचं चिनी भाषेतलं हॅशटॅग वापरून हे फोटो शेअर केले जात आहेत. आतापर्यंत जवळपास 40 लाख जणांनी हे शेअर केले आहेत. विबोवरील चिनी लोकांच्या कल्पकतेला अगदी धुमारे फुटले आहेत.

सँक्सिगदुई येथील संग्रहालयानंही या सोशल मीडियाच्या ट्रेंडमध्ये सहभाग घेतला. चीनमधील सर्वांत महत्त्वाचं मानलं जाणारं हे संग्रहालय आहे.

"सुप्रभात, आम्ही आताच उठलो. सगळेजण फोटोशॉप करण्यात व्यग्र आहेत का?" असा प्रश्न विबोवर पोस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ट करत या संग्रहालयाने ट्रेंडमध्ये सहभाग नोंदवला. विशेष म्हणजे, संग्रहालयानेही स्वत: एक मीम शेअर केला.

तसंच, संग्रहालयाकडून एक व्हीडिओही शेअर करण्यात आला. त्यातून प्राचीन नागरीकरणाच्या कौशल्याचं कौतुक करण्यात आलंय. हा व्हीडिओही तुफान व्हायरल होत आहे.

हे चीनमध्ये काही पहिल्यांदाच होतंय, असंही नाही. गेल्यावर्षी ऑगस्ट महिन्यात अँग्री बर्ड्समधील डुकराच्या कॅरेक्टकप्रमाणे एक अवशेष सापडलं होतं आणि तेव्हाही अशीच चर्चा झाली होती.

या सोन्याच्या मास्कसह हस्तिदंत, पितळेचे तुकडे, रेशीमपासून बनवलेल्या कलाकृती इत्यादी गोष्टी सापडल्या.

सँक्सिंगदुई पुरातत्त्व साईटचा शोध 1929 साली एका शेतकऱ्याने लावला होता. या जागेत आतापर्यंत 50 हजारांहून अधिक अवशेष सापडले आहेत. चेंगडू शहरापासून ही जागा 60 किलोमीटर एवढ्या अंतरावर आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


प्रातिनिधक छायाचित्र

विमानात एकूण 13 लोक आहेत. यामध्ये 8 जण हे चालक दलातील आहेत, असं भारतीय सेनेचे प्रवक्ते विंग कमांडर रत्नाकर सिंह यांनी सांगितलं आहे.

नियोजित वेळी विमान मेनचुका अॅडव्हान्स लॅंडिंग ग्राऊंडवर उतरलं नाही हे समजताच अधिकाऱ्यांनी या विमानाच्या तपासाचं काम हाती घेतलं.

"भारतीय लष्करानं या विमानाच्या शोधकार्याला 1 जून 2019 पासून सुरुवात केली आहे. या शोधकार्यात लष्करानं आतापर्यंत 4500 मीटर उंचीवर अडकलेले डेप्युटी लीडर आणि यूनायटेड किंगडमच्या 4 नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी पोहोचवलं आहे. आठ सदस्यांचा शोध सुरू आहे," असं भारतीय लष्करानं प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे स्पष्ट केलं आहे.

या विमानाचा शोध घेतला जात आहे. सुखोई-30 आणि 130 हर्क्लीज या विमानाच्या साहाय्याने एएन-32चा शोध घेतला जात आहे.

संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी म्हटलं आहे की या विमानाच्या स्थितीबाबत माझं एअर मार्शल राकेश सिंह भादुरिया यांच्याशी बोलणं झालं. या शोधमोहिमेबाबत ते मला माहिती देत आहेत. या विमानातले सर्व प्रवासी सुखरूप असावेत हीच प्रार्थना मी करत आहे असं राजनाथ सिंह यांनी म्हटलं आहे.

एएन 32 म्हणजेच अंतोनोव्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ह 32 हे विमान मालवाहू विमान आहे. 1984 पासून या विमानाचा वापर भारतीय वायुसेना करत आहे. या विमानाचं डिजाइन युक्रेनच्या अॅंतोनोव्ह स्टेट कॉर्पोरेशनने बनवलं आहे. या विमानांना अत्यंत विश्वासू विमान मानलं जातं. हे विमान सात टन पर्यंत वजन उचलू शकतं. दोन इंजिन क्षमता असलेलं हे विमान 530 किमी प्रती तास या वेगाने उडू शकतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


प्रातिनिधक फोटो

झालं असं की अमेरिकेच्या वेस्ट टेक्सास इंटरमिडिएट या कमोडिटी बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमती चक्क शून्याच्याही खाली उतरल्या. त्याहून महत्त्वाचं म्हणजे बाजार सुरू झाल्या झाल्या पहिल्या अर्ध्या तासात त्या किंमती 95 टक्क्यांनी घसरून 15 डॉलरवरून थेट 2 डॉलर इतक्या कोसळल्या आणि पुढच्या अर्ध्या तासात ही घसरण 300 टक्क्यांपर्यंत पोहोचली. दुसरीकडे, कच्च्या तेलाच्या किंमती पोहोचल्या उणे 37 डॉलर पर्यंत.

अख्ख्या जगाची अर्थव्यवस्था तेलाच्या गणितावर अवलंबून असल्यामुळे हा खूपच मोठा धक्का संपूर्ण जगासाठीच होता.

या घटनेचा थेट अर्थ असा की, तेल उत्पादक कंपन्या ट्रेडर्स आणि तेल प्रक्रिया उद्योजकांना सांगतायत की, तुम्ही आमच्याकडून तेल घेऊन जा. त्याचे पैसे आम्हाला नकोत. उलट ते घेऊन जाण्यासाठी आम्ही तुम्हाला पैसे देतो. तेलही घ्या आणि वर पैसे घ्या. हे म्हणजे बँकेत पैसे ठेवून वर ते सुरक्षित ठेवल्याबद्दल बँकेलाच आपण पैसे दिल्यासारखं झालं.

2018 मध्ये आंतराष्ट्रीय बाजारात याच तेलाच्या किंमती 107 डॉलर प्रती बॅरल पोहोचलेल्या आपण बघितल्या. आता दीड वर्षांत जगातील एका बाजारपेठेत त्या शून्याच्याही ख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाली गेल्याने फक्त तज्ज्ञांचेच नाही तर सर्वसामान्यांचंही लक्ष या घटनेकडे गेलं असणार. म्हणूनच या घटनेला अर्थक्षेत्रात 'असाधारण घटना' म्हणजे इंग्रजीत फेनोमेना असं म्हटलं जातं.

आता हे पाहणं महत्त्वाचं आहे की, तेलाच्या किंमती नेमक्या का घसरल्या? त्या आणखी किती काळ घसरलेल्या राहतील? जगावर या घटनेचे नेमके काय परिणाम होणार आहेत? आणि महत्त्वाचं म्हणजे भारताला या घटनेचा फायदा होणार की तोटा?

तेलाच्या किंमती का घसरल्या?

यातल्या पहिल्या प्रश्नाकडे येऊया. कच्च्या तेलाचा साठा हा जमिनीखाली असतो. तिथून ड्रिलिंग पद्धतीने तो बाहेर काढला जातो. बाहेर काढलेलं हे कच्चं तेल मग शुद्धीकरण आणि इतर प्रक्रिया करून इंधन या स्वरुपात वापरलं जाऊ शकतं. हे इंधन विमानांसाठी लागणारं इंधन, पेट्रोल, डिझेल, केरोसिन अशा अनेक प्रकारचं असतं. या प्रक्रिया उद्योगांना तेल विकेपर्यंत ते बॅरल किंवा पाईपमध्ये साठवलं जातं.

जमिनीखालून तेल काढल्यानंतर ते अशाप्रकारच्या इंधन प्रक्रिया करणाऱ्या उद्योगांना विकलं जातं. शिवाय या बाजारात काही ट्रेडर्स म्हणजे गुंतवणूकदारही आहेत, जे नफ्यासाठी कमोडिटी म्हणून व्यवहार करतात.

सध्या झालंय असं की, जागतिक स्तरावर उद्योगधंदे लॉकडाऊनमध्ये बंद असल्यामुळे तिथे इंधनाची मागणी खूपच कमी आहे. अनेक ठिकाणी तेल प्रक्रिया उद्योगही लॉकडाऊनमध्ये बंद आहेत.

विमानं आणि गाड्याही रस्त्यांवर नाहीत. त्यामुळे पेट्रोल, डिझेललाही जवळ जवळ शून्य मागणी आहे. अशावेळी बाजारातील इंधनाची मागणी नगण्य झालीय.

कच्च्या तेलाचं उत्पादन मात्र सुरू आहे. हे तेल साठवण्यासाठी तेल उत्पादन कंपन्यांना बॅरल आणि पाईपही कमी पडत आहेत.

अतिरिक्त तेलाचा साठा करणं शक्य नाही. तेल उत्पादन तर वाढलंय आणि बाजारात मागणी जवळ जवळ शून्य अशा दुष्टचक्रात जगभरातील तेल उद्योग सापडला आहे. त्यातूनच अमेरिकेत कालचा प्रकार घडून आला.

तिथल्या टेक्सास प्रांतात तेलाचे साठे मोठ्या प्रमाणावर असल्यामुळे तिथे तेल उत्पादन आणि त्यांचे व्यवहार मोठ्या प्रमाणात होतात. म्हणूनच वेस्ट टेक्सास इंटरमिडिएट (WTI) हे तिथल्या तेलाचा व्यवहार करणारी एक मोठी बाजारपेठ आहे. WTI या तेलाच्या एक्सचेंजला जागतिक स्तरावर महत्त्व आहे. याच एक्सचेंजमध्ये सोमवारी तेलाच्या किमती शून्याखाली उतरल्या आहेत.

अर्थविश्लेषक आशुतोष वखरे यांनी ताज्या परिस्थितीवर आणखी थोडा प्रकाश टाकला. ते म्हणतात, "तेलाला मागणी नाही आणि ती...


प्रातिनिधक फोटो

मुंबईकरांच्या शरीरात कोव्हिड-19 विरोधात लढण्यासाठी अँटीबॉडी तयार झाल्या आहेत का? संसर्ग कोणत्या भागात किती लोकांपर्यंत पोहोचला आहे, हे जाणून घेण्यासाठी सिरो सर्व्हे करण्यात येतो.

दुसरा सिरो सर्व्हे दादर, माटुंगा, धारावी, देवनार, गोवंडी, दहिसर या परिसरात करण्यात आला होता. सप्टेंबर महिन्याच्या अखेरीस हा दुसरा सिरो सर्व्हे करण्यात आला होता.

प्रातिनिधक फोटो

दुसऱ्या सिरो सर्व्हेचे परिणाम :

पहिल्या सिरो सर्व्हेमध्ये झोपडपट्टीत राहणाऱ्या 57 टक्के, तर इमारतीत राहणाऱ्या 16 लोकांमध्ये कोरोनाविरोधात अँटीबॉडी तयार झाल्याचं समोर आलं होतं.

प्रातिनिधक फोटो

याबाबत बीबीसीशी बोलताना मुंबई महापालिकेचे अतिरिक्त आयुक्त सुरेश काकाणी म्हणाले, "दुसऱ्या सिरो सर्व्हेच्या निकालांवरून एक गोष्ट स्पष्ट आहे की, मुंबईतील झोपडपट्ट्यांमध्ये कोरोनाचा संसर्ग पसरण्याचं प्रमाण कमी झालं आहे. झोपडपट्टी भागात मोठ्या संख्येने लोक राहतात. त्यामुळे या भागात संसर्ग पसरण्याची शक्यता जास्त होती. त्यामुळ योग्य काळजी घेतली तर कोरोनाच्या संसर्गापासून बचाव होण्यास मदत होईल."

आरोग्य कर्मचाऱ्यांमध्ये अँटीबॉडीच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

प्रमाण

दुसऱ्या सिरो सर्व्हेमध्ये आरोग्य सेवा देणाऱ्या 27 टक्के कर्मचाऱ्यांच्या शरीरात कोरोना व्हायरस विरोधात अँटीबॉडी तयार झाल्याचं समोर आलंय. या सर्व्हेक्षणात हेल्थपोस्ट, दवाखाने, आरोग्य कार्यालय आणि क्षेत्रस्त्ररावर काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची तपासणी करण्यात आली होती.

याबाबत बोलताना अतिरिक्त आयुक्त सुरेश काकाणी म्हणतात, "मुंबईतील झोपडपट्टी परिसरात पालिकेने घरोघरी जाऊन तपासणी केली. या तपासणीसाठी आरोग्य कर्मचारी घराघरात पोहोचले. मात्र, या आरोग्य कर्मचाऱ्यांनी योग्य काळजी घेऊन तपासणी केल्याने त्यांच्यात कोरोनाचा संसर्ग कमी प्रमाणात झाला."

सिरो सर्व्हेचा निष्कर्ष

झोपडपट्टी परिसरातील नमुन्यांमध्ये आढळून आलेलं अँटीबॉडीजचं प्रमाण आणि बाधित रुग्णांची संख्या, याचा अभ्यास केल्यास झोपडपट्टी परिसरातील संसर्गात काही प्रमाणात घट झाली आहे.

प्रातिनिधक फोटो

पहिल्या फेरीतील सर्वेक्षणाच्या तुलनेत दुसऱ्या फेरीत इमारतींमध्ये लोकांच्या शरीरात अँटीबॉडी तयार होण्यात वाढ झाली आहे.

बरे झालेले रुग्ण आणि लक्षणं नसलेल्या रुग्णांमध्ये काही कालावधीनंतर अँटीबॉडी पातळी ही घसरते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


प्रातिनिधिक

स्थानिक प्रशासन आणि सीमा सुरक्षा दलानं या मच्छिमारांसाठी पुरेशा प्रमाणात कोरोनाच्या स्क्रीनिंग केल्या आणि त्यांना सुरक्षा साधनं पुरवली. तसंच उपजीविकेसाठी आवश्यक असलेली मच्छिमारीही त्यांना करू दिली जात आहे.

लाखपत इथं भारतीय भूमीवरील शेवटची मानवी वस्ती आहे. इथून पाकिस्तानची सीमा फक्त 40 किमी अंतरावर आहे. इथल्या बहुसंख्य माणसांचा उदरनिर्वाह मच्छिमारीवर अवलंबून आहे.

सहा ते सात मच्छिमारांच्या बोटीला तीन ते पाच दिवसांच्या समुद्र सफरीनंतर काहीतरी हाती लागतं. एकदा का ते परत आले तर मच्छिमार्केटमध्ये त्यांना वीस ते पंचवीस हजार रुपये मिळतात.

"इथे पकडलेले मासे वेरावळमधल्या मार्केटला पाठवले जातात आणि चांगल्या प्रतीचे मासे निर्यात केले जातात. तर इतर मासे स्थानिक मार्केटमध्ये विकले जातात," असं अखिल भारतीय मच्छिमार संघटनेचे अध्यक्ष वेल्जीभाई मसानी यांनी बीबीसीला सांगितलं.

लाखपत इथल्या मच्छिमारांना 22 मार्च ते 13 एप्रिलपर्यंत मासे पडण्यासाठी जाता आलं नाही. तेव्हा सीमा सुरक्षा दल आणि स्थानिक प्रशासनानं त्यांच्या बोटी परत आणण्यासाठी मदत केली.

लाखपत हे 350 लोकसंख्येचं गाव आहे. सुरक्षा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सीमा दलानं पोहोचवण्याआधी गावात अन्नधान्य आणि पाण्याची कमतरता होती.

24 मार्चला गृह मंत्रालयानं मच्छिमारीला लॉकडाऊनमधून वगळलं.

"भारत आणि विदेशातही मासे मोठ्या प्रमाणावर खाल्ले जातात. त्यामुळे त्याचा समावेश अत्यावश्यक वस्तूंमध्ये करण्यात आला. लॉकडाऊनमधून मच्छिमारी वगळण्याचं हे मोठं कारण होत," असं मसानी सांगतात.

असं असलं तरी लॉकडाऊनमध्ये शिथिलता मिळाल्यानंतरही मच्छिमारांना स्थानिक प्रशासन आणि सीमा सुरक्षा दलाच्या (BSF) मदतीशिवाय समुद्रात जाणं शक्य नव्हतं.

BSF आणि स्थानिक प्रशासनाची मदत

BSFनं स्थानिक प्रशासनाच्या मदतीनं मेडिकल स्क्रीनिंग, टेस्ट्सचं आयोजन केलं, तसंच मच्छिमारांना सुरक्षेची साधनंही पुरवली.

BSFचे गांधीनगरचे उप महानिरीक्षक M. L. गर्ग यांनी सांगितलं, "सगळ्यात मोठी जबाबदारी काय होती तर मच्छिमारांसाठी मेडिकल स्क्रीनिंगचं आयोजन करणं आणि आम्ही ते स्थानिक प्रशासनाच्या मदतीनं केलं."

लाखपत हे सीमेवरील गाव असल्यामुळे तिथं सुरक्षा असणं ही आमची जबाबदारी आहे,असंही ते म्हणाले. कोरोनाच्या संकटाच्या काळात आमची बटालियन राजस्थानमधील बारमेर आणि गुजरातमधील झकाऊ भागातील शक्य तितक्या लोकांना मदत करत आहेत.

"लाखपतमधल्या मच्छिमारांना समुद्रात सोडण्यापूर्वी आम्ही त्यांना ग्लोव्ह्ज आणि सॅनिटायझर दिले. तसंच सोशल डिस्टन्सिंगचे वर्कशॉप घेतले," गर्ग यांनी सांगितलं.

आमचं बटालियन हे कार्य असंच पुढे चालू ठेवणार आहे, असंही ते म्हणाले.

बीबीसीशी बोलताना स्थानिक तहसीलदार A.L. सोळंकी यांनी सांगितलं, "लाखपतमधील 18 आणि कोटेश्वरमधील 94 मच्छिमारांना 13 एप्रिलला समुद्रात सोडण्यात आलं आणि गुरुवारी ते परतले आहेत. प्रत्येत बोटीवर फक्त 4 माणसं असावीत असं बंधन घालण्यात आलं, सामान्यपणे 6 जण एका बोटीत असतात. ग्लोव्ह्जचे जवळपास 500 जोडे, 500 मास्क आणि सॅनिटायझर्स त्यांना पुरवण्यात आलेत."

हा भाग कच्छमधील दयापार पोलीस स्टेशनच्या हद्दीत येतो.

पोलीस उपनिरीक्षक  J.P.सोधा यांनी बीबीसीला सांगितलं, "समुद्रात जाण्यापूर्वी मच्छिमारांना बर्फ, डिझेल आणि अन्नाची गरज असते. आम्ही हे सगळं मिळवून देण्यासाठी आणि त्यांच्यापर्यंत पोहोचवण्यासाठी मदत केली. ते मच्छिमारीहून परत आल्यानंतर त्यांचा माल निर्धारित वेळेत मार्केटमध्ये पोहोचेल आणि लगेच विकला जाईल, याचीही पोलिसांनी काळजी घेतली."

कोटेश्वर आणि लाखपतमध्ये एकूण 50 बोटी आहेत.

'समुद्रात जाणं शक्य नव्हतं,...


प्रातिनिधिक चित्र

पुरोगामी म्हणवणाऱ्या महाराष्ट्रात अचानक वाढलेल्या बालविवाहांचं कारण काय? हे शोधण्याचा प्रयत्न करत असताना करमाळा तालुक्यातील एका गावात बालविवाह होणार असल्याची माहिती बाल कल्याण समितीला मिळाली. आम्ही तातडीने सोलापुरहून करमाळ्याच्या दिशेने निघालो...

तारीख- 30 ऑगस्ट 2020

वार- रविवार

ठिकाण- करमाळा, सोलापूर

सकाळी 9 वाजण्याच्या सुमारास आम्ही करमाळा पोलीस स्टेशनला पोहोचलो. लग्न कोणत्या गावात आहे? कधी होणार आहे? मिळालेली माहिती खरी आहे? गावात काय होईल? असे अनेक प्रश्न पडले होते. त्यांची उत्तरं गावात जाऊनच मिळणार होती. काही वेळाने तालुक्याचे बाल संरक्षण अधिकारी मारूती ताटे त्याठिकाणी आले.

प्रत्येक क्षण महत्त्वाचा होता. लग्न कधीही होण्याची शक्यता होती. प्रत्येकाची घाई सुरू होती. सुरक्षेसाठी पोलिसांची टीम तयार होती. सर्व तयारी झाली. पोलीस गावाच्या दिशेने निघाले. बाल संरक्षण अधिकाऱ्यांसोबत आम्हीदेखील पोलिसांच्या गाडीमागे निघालो. गाडी भरधाव वेगाने अंतर कापत होती. गाव पोलिसांना माहीत होतं आणि मुलीचे डिटेल्स बाल संरक्षण अधिकाऱ्यांकडे होते.

बाल संरक्षण अधिकारी मारूती ताटे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्हणाले, "बालविवाहाची माहिती अत्यंत गुप्त ठेवली जाते. काहीवेळा माहिती बाहेर फुटते. पोलीस, सरकारी अधिकाऱ्यांपासून मुलीला लपवलं जातं. कुटुंबीय खोटी माहिती देतात. लग्न नाही म्हणतात.  अल्पवयीन मुलींचे बालविवाह घरच्या घरी, कमीत-कमी पाहुण्यांमध्ये लावण्यात येतात. त्यामुळे प्रत्येक गोष्टीची सखोल चौकशी करावी लागते. "

अर्धा तास उलटून गेला होता…गाव कुठे आहे? गावात काय सुरू असेल? मुलगी गावात असेल ना? लग्न झालं तर नसेल? असे प्रश्न होते. पोलिसांची गाडी गावात दाखल झाली…गावात लग्नाची तयार दिसून येत नव्हती. पण, वरून जी परिस्थिती दिसते किंवा दाखवली जाते त्यापेक्षा वेगळी असते असं पोलीस कर्मचारी म्हणाले.

शेतातून वाट काढत टीम मुलीच्या घरी पोहोचली. पोलिसांनी चौकशी सुरू केली. तेवढ्यात एक लहान मुलगी तिथे आली. मुलीचं वय अवघं 12-13 असावं. बाल संरक्षण अधिकाऱ्यांची खात्री पटली. टीम योग्य मुलीच्या घरी पोहोचली होती.

पोलिसांनी मुलीच्या आईकडे चौकशी सुरू केली. पहिल्यांदा मुलीच्या आईने पोलिसांनी लग्न नाही अशी माहिती दिली. पण त्यानंतर मुलीचं लग्न उरकून टाकण्याचा विचार असल्याचं मान्य केलं. "मुलगी शिकत नाही. घरी पैसा नाही. परिस्थिती नाही. मुलगी गावात फिरण्यापेक्षा लग्न बरं, म्हणून लग्नाचा विचार केला," अशी माहिती मुलीच्या आईने दिली.

अल्पवयीन मुलींशी त्यांना विश्वासात घेऊन बोलावं लागतं. त्यामुळे बाल संरक्षण अधिकारी आणि पोलिसांनी त्या लहान मुलीशी बोलणं सुरू केलं. चौकशी दरम्यान मुलीने दिलेली माहिती धक्कादायक होती.

"आमची शिकण्याची ऐपत नाही. मला बघायला आले होते. साखरपुडा करण्याचं नक्की झालं. लग्न ठरलं होतं. मला विचारलं नाही. आज लग्न होणार होतं. पण आता मोडलंय.पोराकडचे म्हणतात आमच्याकडे खूप जमीन आहे. तुम्ही फक्त मुलगी द्या."

मुलीच्या शब्दांनी पोलीस आणि बाल संरक्षण अधिकाऱ्यांच्या पायाखालची जमीन सरकली. एक गोष्ट स्पष्ट होती. बाल संरक्षण अधिकाऱ्यांना मिळालेली माहिती खरी होती. मुलीचं लग्न त्याच दिवशी लग्न नक्की झालं होतं.

मुलीचे वडील म्हणाले, "यंदा ऑनलाईनमुळे शिक्षण नव्हतं. त्यामुळे म्हटलं उरकून टाकावं. लग्न आज जमवलं होतं आम्ही. झाला होता विषय. पण कॅन्सल झालं. लग्न जमवत होतो तो पर्यंत बालविवाह वगैरे माहीत नव्हतं. हा विषय आमच्या डोक्यात नव्हत्या अटी-शर्ती माहित नव्हत्या."

मुलीला गावात न ठेवता बाल कल्याण समितीसमोर नेण्याचा निर्णय घेवून...


प्रातिनिधिक चित्र

मुंबईत चेंबूर नाका इथल्या एका खासगी रुग्णालयात प्रसूतीसाठी दाखल केलेल्या एका महिलेला तसंच तिच्या नवजात मुलीला कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचं समोर आलंय.

या महिलेच्या पतीने हॉस्पिटल प्रशासनावर गंभीर आरोप केले आहेत. सदर महिलेच्या प्रसूतीनंतर दुसऱ्या दिवशी रुग्णालयातल्या कर्मचाऱ्यांची चाचणी केली गेली त्यात एक कर्मचारी कोरोनाग्रस्त असल्याचं समोर आलं.

खासगी लॅबमध्ये पत्नी आणि बाळाची तपासणी केल्यानंतर या दोघांनाही लागण झाल्याचं या व्यक्तीने सांगितलंय. लोकमत ने ही बातमी दिली आहे.

2. तबलीगी जमातचे लोक डॉक्टरांवर थुंकल्याचा आरोप

दिल्लीच्या मरकज बिल्डिंगमध्ये तबलीगी जमातच्या शिबिरासाठी जमलेल्या अनेकांना कोरोना व्हायरसची लागण झाल्याचं समोर आलंय.

यातल्या 167 सदस्यांना दिल्लीच्या उत्तर रेल्वेच्या क्वारंटाईन सेंटरमध्ये हलवलं गेलं मात्र त्यावेळी त्यांनी डॉक्टर आणि इतर कर्मचाऱ्यांशी असभ्य वर्तन केलं असं उत्तर रेल्वेचे मुख्य जनसंपर्क अधिकारी दीपक कुमार यांनी सांगितलंय.

तबलिगी जमातमधील अनेक लोक दिल्लीत क्वारंटाइनमध्ये आहेत.

क्वारंटाईन सेंटरमध्ये आल्यापासून हे लोक असभ्य वागत ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोते, जेवणाच्या अवास्तव मागण्याही करत होते. हे लोक सगळीकडे थुंकत होते आणि त्यांच्यावर उपचार करणाऱ्या डॉक्टर तसंच कर्मचाऱ्यांच्या अंगावरही ते थुंकले अशी माहिती कुमार यांनी दिली. लोकसत्ता ने याबद्दल बातमी दिली आहे.

कोरोनाबद्दल अधिक माहिती-

3. पंतप्रधानांची आज मुख्यमंत्र्यांशी सल्लामसलत

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आज सर्व राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांसह व्हीडिओ कॉन्फरन्स करणार आहेत. अनेक राज्यांचे केंद्राकडून येणारे पैसे थकले आहेत त्यामुळे अनेक आवश्यक कामे पैशाच्या अभावी अडून आहेत.

महाराष्ट्र, पंजाब, राजस्थानसह अनेक राज्यांच्या सरकारांनी यापूर्वीच पंतप्रधानांना पत्र लिहून आपल्या मागण्या कळवल्या आहेत. आज व्हीडिओ कॉन्फरन्सदरम्यान काही मुख्यमंत्री हे मुद्दे प्रत्यक्ष उपस्थित करतील अशी शक्यता वर्तवली जातेय.

पंतप्रधान मोदी

परराज्यातल्या कामगारांचं स्थलांतर रोखण्याची आणि त्यांची पर्यायी व्यवस्था करण्याची जबाबदारी पूर्णतः राज्य सरकारांवर आहे, अशात केंद्राकडून आर्थिक सहकार्य मिळत नसल्याने परिस्थिती अवघड होत चालल्याचं काही राज्यांनी बोलून दाखवलंय असा दावा इंडियन एक्सप्रेस ने दिलेल्या बातमीत केला आहे.

4. धान्य पोहोचवण्याची धावाधाव, सिलेंडर होणार स्वस्त

लॉकडाऊन दरम्यान अन्नधान्यासाठी सार्वजनिक वितरण प्रणालीवर अवलंबून असणाऱ्या गोरगरिबांची परवड होऊ नये यासाठी फूड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाची विविध राज्यांना धान्य पोहोचवण्याची लगबग सुरू आहे.

मार्च-एप्रिल या  काळात FCI सर्वसाधारणपणे गहू खरेदी करण्याच्या प्रक्रियेत असते. पण आताच्या परिस्थितीत बिहार, उत्तर प्रदेश आणि पश्चिम बंगालसारख्या राज्यांमध्ये, जिथे 'रेशन'वर अवलंबून असलेल्या लोकांची संख्या खूप मोठी आहे तिथे अन्नधान्याचा पुरवठा करण्यात यंत्रणा व्यग्र आहे.

आजपासून सिलेंडर स्वस्त

मंगळवारी एका दिवसात FCI ने 1.6 दशलक्ष टन तांदूळ आणि गहू रेल्वेमार्गे विविध राज्यांकडे धाडला.

24 मार्चला केंद्र सरकारने शिधापत्रिकेवर किराणा घेणाऱ्यांना नेहमीच्या कोट्यावर अतिरिक्त 5 किलो धान्य मिळेल अशी घोषणा केली. राज्यांना 15 एप्रिलपर्यंत पहिल्या टप्प्यातल्या धान्याचं वाटप करायचं आहे. टाइम्स ऑफ इंडिया ने ही बातमी दिली आहे.

त्याचवेळी विनाअनुदानित एलपीजी सिलेंडरच्या किमतीत कपात करण्यात आली आहे. सिलेंडरच्या किमतीत तेल कंपन्यांनी मोठी कपात केल्यामुळे दिल्ली आणि मुंबईत आता विनाअनुदानित गॅस सिलेंडर...


प्रातिनिधिक चित्र

हा दावा आहे फतेसिंग नावाच्या महाराष्ट्र-गुजरात सीमेवरच्या गृहस्थाचा. ते 'A/C भारत सरकार' नावाच्या स्वयंघोषित सरकारचे पदाधिकारी आहेत.

'A/C भारत सरकार' हा आदिवासींचा असा समुदाय आहे, जो स्वतःला भारताचा खरा शासनकर्ता म्हणवतो. तसंच केंद्रात आणि राज्यात असलेल्या सरकारला फक्त संस्था म्हणून मानतो.

दक्षिण गुजरात आणि उत्तर महाराष्ट्रातल्या नंदुरबार आणि नाशिकमध्ये या समुदायातले लोक राहतात. ते मुख्यतः निसर्ग पूजक आहेत.

'A/C भारत सरकार' नावाच्या या समूहाची जी 12 लोकांची मुख्य समिती आहे, जिला ते 'कंसिलेशन कमिटी' म्हणतात, तिचे फतेसिंग एक सदस्य आहेत.

पण ही मंडळी असं का मानतात? का त्यांना केंद्रातलं सरकार आणि त्यांचं अस्तित्व मान्य नाही? ते मतदान का करत नाहीत? याबाबत आणखी जाणून घेण्याची माझी इच्छा होती.

या समुदायात काहीतरी गूढ आहे, असंसुद्धा फतेसिंग यांच्याशी बोलताना सतत लक्षात येत होतं. कारण त्यांना विचारलेल्या प्रत्येक प्रश्नाचं उत्तर ते असं काहीतरी अगम्य भाषेत देत होते की ते एकाच फटक्यात समजणं कठीण.

हे गूढ नेमकं काय आहे? का कुणी त्याबद्दल फारसं बोलत नाही? पत्रकार का त्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

याबाबत फारसं रिपोर्टिंग करत नाहीत? की हे एक फक्त थोतांड आहे? असे काही प्रश्न मला पडले होते.

नेमकं हे गूढ काय आहे, हे जाणून घेण्याचं मी ठरवलं.

'A/C भारत सरकार'चे प्रमुख रविंद्र कुंवर सिंह नावाची व्यक्ती असल्याचं कळलं होतं. ते गुजरातमध्ये सुरतजवळ राहतात अशीही माहिती मिळाली होती.

त्यांच्यापर्यंत कसं पोहोचता येईल, याची माहिती गोळा करण्याचा प्रयत्न केला. तेव्हा अनेकांना एकतर त्यांच्याबद्दल फारशी माहिती नव्हती किंवा ते त्याबद्दल बोलण्यास तयार नव्हते.

गुजरातमधले आदिवासी नेते लालू वसावा यांना संपर्क केल्यावर A/C भारत सरकार समुदायाला मानणारे लोक मतदान करत नसल्याचं त्यांनी सांगितलं. पण असं सांगितल्यावर लगेचंच त्यांचं पुढचं वाक्य होतं की, आता 50 टक्के लोकांनी मतदान करायला सुरुवात केली आहे. पण एकंदरच ते हातचं राखून बोलत असल्याचं लक्षात आलं.

मला रविंद्र कुंवर सिंह यांना भेटायचं आहे, असं सांगितल्यावर 'हो भेटता येईल' असं ते म्हणाले. पण आता ते फार बिझी असतील, असं ते पुढे बोलले. काही केल्या रविंद्र कुंवर सिंह यांची भेट घ्यायची आणि त्यांच्याकडूनच हे सर्व जाणून घ्यायचं असं मी ठरवलं होतं.

शेवटी तो दिवस उजाडला. मी आधी सुरत आणि तिथून व्यारा नावाच्या तालुक्यापर्यंत प्रवास करून कटासवाण नावाचं त्यांचं गाव गाठलं.

एक शांत, गूढ वाडा

सकाळी साडे आठच्या सुमारास मी कटासवाणच्या रविंद्र कुंवर सिंह यांच्या वाड्याच्या गेटवर पोहोचलो.

लोखंडी गेटवर A/C भारत सरकारचं चिन्ह होतं आणि HEAVEN'S LIGHT OUR GUIDE (स्वर्गातला प्रकाश आमचा मार्गदर्शक) असं लिहिलं होतं.

गेटच्या डाव्या हाताला संपूर्ण काचेच्या मंदिरात पाच फुटांची एक रंगीत मूर्ती होती. A/C भारत सरकारचे संस्थापक केसरी सिंह यांची ती मूर्ती असल्याचं कळलं.

आम्ही गाडी तिथंच पार्क केली आणि आत शिरलो. संपूर्ण जमिनीवर नर्मदेतल्या गोट्यांसारखे गोटे पसरवले होते, बूट घातले असूनही ते पायांना टोचत होते. थोडं पुढे गेल्यावर एक जुन्या पद्धतीचं शेणानं सारवलेलं घर होतं आणि त्याच्या समोर अधुनिक पद्धतीचं घर होतं.

या दोन घरांच्या मधल्या भागात एक हिरव्या रंगाची क्वालिस गाडी पार्क केलेली होती. त्यामुळे समोरचं एकदम पटकन दिसत नव्हतं. आणखी थोडं पुढे गेल्यावर काही लोक झाडू मारत असल्याचं दिसलं.

तुम्ही गावातल्या एखाद्या अतिश्रीमंत शेतकऱ्याचा वाडा पाहिला असेल तर तुम्हाला या घराची कल्पना करता येईल. म्हणजे...


प्रातिनिधिक चित्र रामदास बोट

टायटॅनिक अपघाताच्या निम्मे प्रवासी या अपघातात मृत्युमुखी पडले. या दुर्घटनेच्या स्मृतिदिनानिमित्त या आठवणींचा अभ्यास करणाऱ्या दिग्दर्शकानं मांडलेला आठवणपट.

एस.एस. रामदास बोट आणि तिचा अपघात या घटनेशी माझा परिचय खरंतर माझ्या बाबांमुळे झाला. बाबा मिल कामगार त्यामुळे घरात आर्थिक दुर्बलता होती, घरात रेडिओ होता पण टीव्ही नव्हता. मग रोज रात्री जेवणानंतर बाबांच्या मांडीवर डोकं ठेऊन नियमित त्यांनी एक गोष्ट ऐकवायची आणि मगच मी झोपायचं हा शिरस्ता होता.

बाबांनी सांगितलेल्या असंख्य गोष्टींपैकी एक म्हणजे एस.एस. रामदास या प्रवासी बोटीच्या अपघाताची गोष्ट.

'स-सासूचा' नावाचा पहिला सिनेमा केला आणि मग मी एस.एस. रामदासची माहिती मिळवण्यास सुरुवात केली. 2007 ते 2016 पर्यंत जवळ-जवळ दहा वर्ष मी रामदासची माहिती गोळा करण्यात खर्ची घातली. यात शास्त्रज्ञ खाजगीवाले सर यांची खूप मोलाची मदत झाली. अलिबागच्या बारकू शेट मुकादम यांच्या भेटीपासून सुरू झालेला प्रवास दक्षिण आफ्रिकेत वास्तव्यास गेलेल्या दिवंगत अब्दुल कैस यांच्या मुलाखतीनंतर संपला.

बारकू शेठ मुकादम

रामदास बोट एका नावाजलेल्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा कारखान्यात आकारास आली. स्कॉटलंडच्या ज्या स्वान अँड हंटर कंपनीने 'क्वीन एलिझाबेथ' ही आलिशान बोट बांधली होती. त्याच कारखान्याने 179 फूट लांब आणि 29 फूट रुंद, 1000 प्रवासी वाहून नेण्याची क्षमता असलेली अशी देखणी 'रामदास' बोट 1936 मध्ये जन्मास घातली. जन्मानंतर काही वर्षांनी तिची मालकी इंडियन कोऑपरेटिव्ह स्टीम नेव्हिगेशन कंपनीकडे आली.

देशात ज्यावेळी स्वदेशीच्या चळवळी जोर धरू लागल्या होत्या, त्यावेळी काही स्वाभिमानी देशभक्तांनी, देशाभिमानाच्या भावनेतून सहकाराच्या तत्त्वावर इंडियन कोऑपरेटिव्ह स्टीम नेव्हिगेशन कंपनी काढली.

ब्रिटिश कंपनीच्या विरोधात उभं राहून या कंपनीने कोकण गोवा किनारपट्टीवर सुखकर बोट सेवा सुरू केली. याच कंपनीला पुढे लोक आपलेपणाने माझी आगबोट कंपनी असं संबोधायचे. लोकांच्या भावनांचा आदर करून, देवदेवतांची, संतांची नावं बोटीला दिली जायची. जयंती, तुकाराम, रामदास, सेंट अँथनी, सेंट फ्रान्सिस, सेंट झेव्हियर ही त्यातली काही नावं.

जयंती आणि तुकाराम यांना मिळाली होती जलसमाधी

एस.एस. रामदास बोटीच्या अपघाताची माहिती मिळवत असतानाच आणखी दोन भारतीय बोटींच्या अपघाताची माहिती हाती लागली. फार कमी लोकांना या अपघातांविषयी ठाऊक आहे. रामदास बुडण्याआधी म्हणजेच 11 नोव्हेंबर 1927 रोजी सायंकाळी 7.20 वाजता एस.एस. जयंती आणि एस.एस. तुकाराम नावाच्या दोन प्रवासी बोटी एकाच दिवशी, एकाच वेळी, एकाच मार्गात, एका पाठोपाठ बुडाल्या. जयंती बोटीतले खलाशी आणि इतर प्रवासी अशा सर्व 96 लोकांना जलसमाधी मिळाली. तुकाराम बोटीवरील 143 पैकी 96 प्रवाशांना जीवनदान मिळाले.

जयंती आणि तुकाराम बुडाल्यानंतर बरोबर 20 वर्षांनी रामदास बोट बुडाली. रामदास बुडाली त्यावेळी तिच्यात 48 खलाशी, 4 अधिकारी, हॉटेलचे 18 कर्मचारी आणि अधिकृत उतारू 673 होते. 35 फुकटे प्रवासी होते. म्हणजेच एकूण 778 प्रवासी त्यावेळी रामदास बोटीमधून प्रवास करत होते.

अपघाताच्या बातम्यांनी खळबळ उडाली

रामदास 17 जुलै 1947ला सकाळी 8 वाजता भाऊच्या धक्क्याहून रेवसला जायला निघाली. गटारी अमावस्येच्या निमित्ताने सुट्या होत्या आणि म्हणूनच बरीचशी मंडळी घरच्यांना भेटण्यासाठी निघाली होती. रामदासवर पंढरपूरची वारी करून आलेली वारकरी मंडळी होती. कोळी बांधव होते. काही आपल्या मळ्यातला भाजीपाला विकून, गाडगी मडकी मुंबईत विकून पुन्हा घराकडे निघालेली अशी व्यवसाय करणारी मंडळी होती.

वरच्या डेकवर इंग्रज...


प्रातिनिधिक छायाचित्र

"मी HIVशी झगडतेय, मला हा आजार झालाय हे कोणाला कळू नये म्हणून झगडतेय, पण त्याहीपेक्षा जास्त मी स्वतःशीच झगडतेय. गेल्या कित्येक वर्षांत मी जिंकले नाहीये, म्हणूनच ही केस जिंकल्याचा आनंद शब्दात वर्णन करण्यापलिकडचा आहे," रजनी (ओळख लपवण्यासाठी नाव बदललेलं आहे) दीर्घ श्वास घेत अडखळत बोलतात.

35 वर्षांच्या रजनी माझ्याशी फोनवर बोलताना भावनिक झाल्या होत्या.

साहजिक आहे, त्यांना सवय आहे ती लोकांच्या कुत्सित नजरेची. पण सोमवारपासून त्यांना सतत येणाऱ्या माध्यम प्रतिनिधींच्या फोनची, लोकांच्या पाठिंब्याची त्यांना सवयच नाही, त्यामुळे त्या भारावून गेल्या आहेत.

त्या HIV ग्रस्त आहेत म्हणून त्यांच्या कंपनीने कामावरून त्यांना काढून टाकलं होतं. तीन वर्षांच्या कायदेशीर लढाईनंतर सोमवारी पुण्यातल्या लेबर कोर्टाने त्यांच्या बाजूने निकाल दिला आहे.

कोर्टाने त्यांना कामावर परत घेण्याचे आदेश दिले आहेत तसंच जेवढ्या महिन्यांसाठी त्या कामावर नव्हत्या त्या महिन्यांचा पगार देण्याचा आदेशही दिला आहे.

रजनी मुळच्या कोल्हापुरातल्या एका गावात राहाणाऱ्या. त्यांचं लग्न लहान वयातच झालं. त्या अवघ्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

22 वर्षांच्या असताना त्यांच्या पतीचं HIV-AIDS ने निधन झालं.

"2014 साली मला समजलं की माझ्या मिस्टरांना HIV-AIDS आहे. त्यांना वाचवण्याचे मी अथक प्रयत्न केले, पण ते वाचू शकले नाहीत. त्यांच्या औषध उपचारांसाठी मी कर्जही काढलं होतं. 2006 सली त्यांचं निधन झालं. माझ्या मिस्टरांचं निधन झाल्यानंतर अक्षरशः तिसऱ्या दिवशी माझ्या सासरच्यांनी सांगितलं की तू या घरात राहू शकत नाहीस. बाकी तू कुठेही जा," रजनी दीर्घ निश्वास सोडत उत्तरतात.

त्यांच्या माहेरच्या लोकांचीही त्यांना मदत झाली नसल्याचं त्या सांगतात. "मला सांभाळण्यासारखी त्यांची परिस्थिती नसावी कदाचित."

स्वतःचा खर्च भागवण्यासाठी त्या गावातच लहानमोठी कामं करायला लागल्या.

"अशाच एका कामाच्या संदर्भात मी 15 दिवसांसाठी पुण्याला आले होते. तेव्हा पहिल्यांदा मी मोकळा श्वास घेतला. गावात असताना असायचं तसं दडपण माझ्यावर नव्हतं. माझी तब्येत सुधारली, बोलणं सुधारलं, माझ्यात एक नवा आत्मविश्वास आला. मग माझ्या आईने सल्ला दिला की तू पुण्यातच राहा."

पुण्यात रजनी यांना लवकरच नोकरी मिळाली. काही दिवसांनी त्यांनी आपली HIV ची तपासणी करून घेतली तेव्हा त्यांना कळालं की त्याही HIV ग्रस्त आहेत. "माझं आयुष्य पुन्हा उद्धवस्त झालं होतं. मी पूर्णपणे खचले होते. मला कुठे जायला जागा नव्हती. पुण्यात माझं आयुष्य नव्याने सुरू करायची माझी स्वप्न धुळीला मिळाली होती."

जिचा नवरा HIV-AIDSने मेला आहे अशी विधवा स्त्री रजनी होत्या. त्यांच्या घरी त्यांना कोणी स्वीकारायला तयार नव्हतं. "माझ्या घरच्यांनी माझ्याशी नातं तोडलं होतं. खरं सांगायचं तर माझं कोणीच नव्हतं," त्या सांगतात.

तुमच्या आयुष्यात असा असा एक क्षण येतो जेव्हा तुम्ही इतके जोरात आपटलेले असता की यापेक्षा काही वाईट होऊ शकत नाही असा विचार करून तुम्ही स्वतःला सावरायला लागता. रजनीच्या बाबतीतही असंच झालं.

"मलाच माझी काळजी घ्यावी लागेल हे मला कळालं. माझ्या असण्या-नसण्याने कोणाला फरक पडणार नाही, पण मला तर पडेल ना? मग मी ठरवलं माझी मी स्वतःच काळजी घ्यायची. मी स्वतःच्या खाण्यापिण्यावर, तब्येतीवर लक्ष द्यायला सुरुवात केली आणि औषधांसाठी पण National AIDS Research Institute मध्ये रजिस्टर केलं."

लवकरच रजनी यांना एका फार्मा कंपनीत नोकरी मिळाली. चांगलं काम केलं म्हणून त्यांना नोकरीत पर्मनंटही करण्यात आलं. त्यांनी जवळपास 10 वर्षं त्या कंपनीत काम केलं. पण जेव्हा...


प्रातिनिधिक छायाचित्र

"मुलगी शहाणी झाली की आमच्या गावाकडे, हे सगळं असं सुरू होतं," जालना जिल्ह्यातल्या परतूरच्या आशामती नवल सांगत होत्या. मुलींचे बालविवाह होऊ नयेत म्हणून आशामती गावपातळीवर काम करतात.

सवितासारख्या अनेक मुलींचं आयुष्य पाळी आल्यानंतर अचानक बदलून जातं. घरातलंच वातावरण नाही तर बाहेरचं जगही त्यांच्यासाठी वेगळं होऊन जातं, असं त्या म्हणतात.

आशामतींनी डोळ्यासमोर घडलेलं उदाहरण सांगितलं. ''गावातल्या शांताबाईंना तीन मुली होत्या. घरात गरिबी. त्यांनी शिक्षकांना जाऊन सांगितलं की, माझी मुलगी शहाणी झाली आहे. आता ती काही शाळेत यायची नाही. शिक्षकांनी त्यांची समजूत काढण्याचा प्रयत्न केला पण काही उपयोग झाला नाही.''

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

ग्रामीण भागात, त्यातही गरीब समाजात मुलीला पाळी आली म्हणजे ती लग्नाची झाली, असा समज असल्याचं त्या सांगतात. "त्यामुळे सवितासारख्या मुलींची ओटी भरण्याची प्रथा इथे अजूनही अस्तित्वात आहे. घरात शहाणी म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्हणजेच वयात आलेली मुलगी राहणं आई-वडिलांना जोखीम वाटतं. त्यात गावातले आणि नातेवाईक तगादा लावतात की सोयरिक आणा आणि लग्न लावून द्या. त्यामुळे मुली घरात ठेवाव्या वाटत नाहीत. त्यांना सासरी पाठवण्याची घाई ते करतात."

'15 ते 18 वयोगटातील 27 टक्के मुलींचे बालविवाह होतात'

मासिक पाळी आणि बालविवाह

संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या नोंदीनुसार ग्रामीण भारतात 20 टक्के मुली पाळी आल्यानंतर शाळा सोडतात. त्यामागे पाळीच्या दिवसांतील स्वच्छता, भीती, सॅनिटरी नॅपकीनची कमतरता, शौचालयाचा अभाव ही कारणं आहेत.

'युनिसेफ'ने नुकतीच बालविवाहांची भारतातील आकडेवारी जाहीर केली. त्यात 15 वर्षांपर्यंतच्या 7 टक्के मुलींचे आणि 15 ते 18 वयोगटातील 27 टक्के मुलींचे बालविवाह होतात, असं म्हटलंय.

आशामती सांगतात, "आमच्या गावात जनजागृतीमुळे लोक शहाणे झाले आहेत. शहाण्या झालेल्या मुलीला 18 वर्षं वयाच्या आत सासरी पाठवायची घाई करत नाहीत. पण आजूबाजूच्या गावांमध्ये गरीब घरांमध्ये आजही बालविवाह होताना दिसतात." दहावीच्या परीक्षेला बायकोला घेऊन येणाऱ्या नवऱ्याचं उदाहरण त्यांनी सांगितलं.

महाराष्ट्र सरकारच्या पाणी पुरवठा आणि स्वच्छता विभागाने 'मासिक पाळी व्यवस्थापन' यावर एक मार्गदर्शिका काढली आहे. त्यात महाराष्ट्रात 'युनिसेफ'ने मासिक पाळीसंदर्भात शाळेतील विद्यार्थिनींमध्ये केलेल्या सर्वेक्षणाची माहिती देण्यात आली आहे.

पाळीदरम्यान कापड बदलण्याचीही सोय नाही

या सर्वेक्षणानुसार 11 ते 19 वर्षं वयोगटातील केवळ 13 टक्के मुलींना पहिली पाळी येण्याआधी पाळीबाबत माहिती होती. याचाच अर्थ 87 टक्के मुलींना याची कल्पनाच नव्हती किंवा कल्पना देण्यात आलेली नव्हती. याशिवाय 60 ते 70 टक्के किशोरवयीन मुली पाळीच्या दरम्यान शाळेत जात नसल्याची धक्कादायक माहितीही सर्वेक्षणातून समोर आली. तसंच पाळीदरम्यान पॅड किंवा कापड बदलण्यासाठी शाळेत व्यवस्था नसल्याचं 84 टक्के मुलींनी सांगितलं.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

कपड्यांवर डाग पडणं आणि त्यामुळे संकोच वाटणं यामुळेही पाळीच्या दिवसात मुली शाळेत जाण्याचं टाळतात.

राज्याच्या ग्रामीण भागात साधारणतः 18 हजाराहून अधिक प्राथमिक आणि माध्यमिक जिल्हा परिषद शाळा आहेत. यामध्ये 5 लाख 50 हजाराहून अधिक किशोरवयीन मुली (इयत्ता सहावी आणि वरच्या वर्गातील) शाळेत जातात.

स्वच्छतागृहात कपडे किंवा सुती कपडा किंवा सॅनिटरी पॅड बदलण्यासाठी पुरेशी जागा असावी, अशी अपेक्षा...


प्रातिनिधिक छायाचित्र

'कोव्हॅक्सीन' लस निर्माण करणारी कंपनी भारत बायोटेक, 2 ते 18 वर्ष वयोगटातील मुलांवर लशीची चाचणी करणार आहे. गुरूवारी केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने ही माहिती दिलीये.

भारतात कोव्हिड-19 च्या तिसऱ्या लाटेत लहान मुलांना संसर्ग होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी वर्तवली आहे. कोरोनासंसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेत लहान मुलांना संसर्गाची लागण झाल्याचं प्रमाण वाढलंय.

पहिली लाट ज्येष्ठ नागरिक आणि दुसरी लाट तरूण वर्गासाठी धोकादायक ठरली त्यामुळे  तिसरी लाट लहान मुलांसाठी धोकादायक ठरेल अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.

कशी होणार लहान मुलांवर चाचणी?

औषध महानियंत्रकांच्या तज्ज्ञांच्या समितीने लहान मुलांवर लशीची चाचणी करण्यासाठी परवानगी द्यावी अशी शिफारस औषध महानियंत्रकांना केली होती.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, याचा पूर्ण अभ्यास केल्यानंतर भारत बायोटेकला चाचणीसाठी मंजूरी देण्यात आलीये.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)


प्रातिनिधिक छायाचित्र

1) 'एसटीचा प्रवास विनापास, मग खासगी वाहनांना बंधनं का?'

कोरोना विषाणूचा प्रसार सुरू झाल्यापासून बंद असलेली बससेवा एसटी महामंडळानं पूर्ववत केलीय. एका बसमध्ये कमाल 22 प्रवाशी जाऊ शकतात. या प्रवासासाठी एसटीला कुठल्याही ई-पासची आवश्यकता नाहीय. याच मुद्द्यावरून आता वाद सुरू झालाय.

एसटीला विनापास प्रवासास परवानगी आहे, मग खासगी वाहनांना का नाही? असा प्रश्न आता सर्वसामान्य लोकांकडून विचारला जातोय.

ई-पास काढताना नागरिकांना अनेक तांत्रिक अडचणींना सामोरं जावं लागतंय. राज्यात इतर गोष्टी पूर्वपदावर येत असताना, अशा प्रकारे ई-पासची सक्ती करू नये, अशी प्रवाशांची भावना आहे.

शिवाय, ई-पास बंधनकारक केल्यानं त्याचा गैरफायदा घेणारेही वाढले आहेत. अनेक ठिकाणी बोगस ई-पास बनवणाऱ्या टोळ्या कार्यरत झाल्या आहेत. एबीपी माझानं ही बातमी दिलीय.

तसंच, कोल्हापूर जिल्हा भाजपच्या महिला अध्यक्ष शौमिका महाडिक यांनी महाराष्ट्र सरकारला प्रश्न विचारत याबाबत ट्वीटही केलंय.

"21 अनोळखी लोक एका सार्वजनिक वाहनातून जाऊ शकतात, मात्र एकाच परिवारातील व्यक्ती वैयक्तिक चारचाकी अथवा दुचाकी वापरून परवानगीशिव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाय कुठेही जाऊ शकत नाही, #अजब_सरकार_गजब_निर्णय," असं ट्वीट शौमिका महाडिक यांनी केलंय. लोकमतनं ही बातमी दिलीय.

2) 'त्या' निविदेसाठी माझ्या मुलानं पदाचा गैरवापर केला नाही - मुंबईच्या महापौर

कोव्हिड सेंटरमधील कंत्राट आपल्या मुलाला मिळवून देण्यासाठी मुंबईच्या महापौर किशोरी पेडणेकर यांनी पदाचा गैरवापर केल्याचा आरोप मनसेने केला होता. हे आरोप किशोरी पेडणेकर यांनी फेटाळले आहेत. लोकमतनं ही बातमी दिलीय.

वरळी भागातील कोविड सेंटरमधील कंत्राट स्वत:च्या मुलाच्या कंपनीला पदाचा गैरवापर करुन देण्यात आला, असा आरोप करत मनसेनं कागदपत्रे माध्यमांसमोर सादर केली होती.

"फक्त वरळी नव्हे तर मुंबईतील अन्य भागातही अशाप्रकारे महापौराच्या मुलाच्या कंपनीला कंत्राट देण्यात आले आहेत. महापौराचे चिरंजीव साईप्रसाद पेडणेकर यांच्या कंपनीला नियमबाह्य कंत्राट देण्यात आले," असे आरोप मनसेने केले होते.

त्यावर महापौर किशोरी पेडणेकर यांनी स्पष्टीकरण दिलं. त्या म्हणाल्या, "किश कॉर्पोरेट सर्व्हिसेस या कंपनीचे संचालक प्रशांत गवस हे आहेत. माझा मुलगा या कंपनीत सहसंचालक आहे हे मी नाकारत नाही. परंतु कंपनीला महापालिकेच्या कायदा आणि नियमाप्रमाणे काम मिळाले काही लोकांनी जर आक्षेप असेल तर ते मुंबई महापालिकेकडे चौकशी करु शकतात."

"2011 मध्ये किश कंपनीची स्थापना झाली आहे. यापूर्वीही कंपनीने मुंबई महापालिकेची छोटी-मोठी कामे केली आहेत. कोरोनाच्या काळात मनुष्यबळाची कमतरता असल्याने या कंपनीला मनुष्यबळ पुरवण्याचे काम देण्यात आले," असंही पेडणेकर यांनी सांगितलं.

3) गावात नेटवर्क मिळत नाही म्हणून जंगलात झोपडी बांधून शिक्षण

गावात नेटवर्क नसल्यानं ऑनलाईन शिक्षण घेण्यासाठी जंगलात झोपडी बांधून शिक्षण घेण्याची वेळ सिंधुदुर्गातील तरुणीवर आलीय. स्वप्नाली सुतार असं या तरुणीचं नाव आहे. सकाळनं ही बातमी दिलीय.

स्वप्नाली मूळची सिंधुदुर्गच्या कणकवली तालुक्यातील दारिस्ते गावातील आहे.

दहावीत 98 टक्के आणि बारावीत कॉलेजमध्ये पहिली आलेल्या स्वप्नालीला डॉक्टर व्हायचं होतं. मात्र, घरच्या बिकट आर्थिक स्थितीमुळे तिचं ते स्वप्न पूर्ण होऊ शकलं नाही. अखेर तिनं मुंबईत येऊन पशुवैद्यकीय अभ्यासक्रमाची निवड केली.

कोरोना काळात लॉकडाऊन लागू झाल्यानं स्वप्नाली गावी गेली आणि तिथेच अडकून पडली. गावात नेटवर्क नसल्यानं कॉलेजच्या ऑनलाईन शिक्षणादरम्यान तिची अडचण झाली. मात्र, गावापासून दूर जिथं नेटवर्क...