ज्योतिरादित्य शिंदे

मध्य प्रदेशातल्या गुणा मतदारसंघातून माधवराव शिंदे खासदार होते. 1971 पासून ते एकदाही पराभूत झाले नव्हते. जनसंघाच्या तिकिटावरही माधवराव शिंदे यांनी निवडणूक लढवली होती. गुणातून ते विक्रमी नऊवेळा लोकसभेवर निवडून गेले होते.

ज्योतिरादित्य यांची आई किरण राज्यलक्ष्मी या महाराज कास्की लामजंग जुद्धा समशेर जंग बहादूर राणा यांच्या पणती आहेत. ज्योतिरादित्य यांचं लग्न प्रियदर्शिनीराजे शिंदे यांच्याशी झालं. त्या गायकवाड घराण्याच्या वंशज आहेत.

1. राजकारणात प्रवेश

2001 मध्ये माधवरावांचा अकाली मृत्यू झाल्यानंतर तीन महिन्यातच ज्योतिरादित्य यांनी काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला. पुढच्याच वर्षी फेब्रुवारीत त्यांनी गुणातून निवडणूक लढवली. माधवरावांच्या आकस्मिक निधनामुळे ही जागा रिक्त झाली होती. ज्योतिरादित्य यांनी समाधानकारक फरकाने ही निवडणूक जिंकली. ते 2002 मध्ये पहिल्यांदा लोकसभेवर निवडून गेले. त्यानंतर 2004, 2009 आणि 2014 मध्येही त्यांची विजयी परंपरा सुरूच राहिली.

मात्र 2019 लोकसभा निवडणुकीत केपीएस यादव यांनी ज्योतिरादित्य यांना पराभवाचा धक्का दिला. यादव हे काही वर्षांपूर्वी ज्योति... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रादित्य यांचे राजकीय सचिव होते. राजकीय निरीक्षकांच्या मते स्वत:च्याच माजी सचिवाकडून झालेली हार ज्योतिरादित्य यांना मोठा धक्का होता.

2. धनाढ्य राजकारणी

ज्योतिरादित्य हे ग्वाल्हेरच्या राजघराण्याचे वंशज आहेत. त्यांचे आजोबा जिवाजीराव शिंदे हे ग्वाल्हेर संस्थानचे शेवटचे राजे होते.

ज्योतिरादित्य यांनी केंद्रात काँग्रेसप्रणित आघाडीचं सरकार असताना मंत्री म्हणून कारभार पाहिला आहे. 2007, 2009 आणि 2012 मध्ये ते मंत्रिपदी होते. 2007 मध्ये त्यांच्याकडे माहिती तंत्रज्ञान आणि कम्युनिकेशन विभागाची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती. 2009 मध्ये त्यांच्याकडे वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाचा कारभार सोपवण्यात आला. काही काळ ते ऊर्जामंत्रीसुद्धा होते.

ज्योतिरादित्य शिंदे

मंत्रिपदी असताना धाडसी निर्णय घेण्यासाठी त्यांची ख्याती होती. लोकांसाठी वेळ देणारे, त्यांच्याकरता उपलब्ध असणारे मंत्री अशी त्यांची ओळख होती. युपीए सरकारमधल्या तरुण मंत्र्यांपैकी ते एक होते.

25,000 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त स्थावर जंगम मालमत्ता नावावर असणाऱ्या ज्योतिरादित्य यांचं नाव देशातल्या धनाढ्य राजकारण्यांमध्ये घेतलं जातं. त्यांनी न्यायालयात दाखल केलेल्या याचिकेत त्यांची नेमकी संपत्ती किती हे स्पष्ट झालं होतं. त्यांच्या घरातील सदस्यांनी संपत्तीवरून त्यांना न्यायालयात आव्हान दिलं होतं.

3. वादविवाद

ज्योतिरादित्य ऊर्जामंत्रिपदी असताना देशभरात पॉवरग्रिड ठप्प झाल्यामुळे वीजपुरवठा खंडित झाला होता. देशाच्या इतिहासातला सर्वाधिक वेळ वीजपुरवठा खंडित होण्याची ही पहिलीच वेळ होती. त्यांच्य मंत्रिपदाच्या कार्यकाळात या व्यतिरिक्त इतर कोणतेही वादविवाद उद्भवले नाहीत.

ज्योतिरादित्य शिंदे

मात्र वीजपुरवठा खंडित होण्याच्या प्रकरणामुळे त्यांचा कार्यकाळ वादग्रस्त ठरला होता. विरोधी पक्षांकडून तसंच युपीएचे सहकारी पक्षांनी त्यांच्यावर टीका झाली होती.

4. क्रिकेट शौकीन

क्रिकेटप्रेमी असलेले ज्योतिरादित्य मध्य प्रदेश क्रिकेट संघटनेचे अध्यक्ष आहेत. स्पॉट फिक्सिंग प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर भारतीय क्रिकेटचा कारभार ज्या पद्धतीने हाकला जात होता त्याबाबत त्यांना आक्षेप होता.

त्यामुळेच भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ अर्थात बीसीसीआयचे सचिव संजय जगदाळे यांना राजीनामा द्यावा लागला होता.

5. लोकसभा निवडणुकीत हार

2019 लोकसभा निवडणुकीत ज्योतिरादित्य यांना पराभवाला सामोरं जावं लागलं. त्यांचे...


ज्योतिर्मय डे, पत्रकार

मनात गोंधळ आणि मेंदूत चलबिचल सुरू असताना संडे एक्स्प्रेसमधल्या एका कॉलमनं माझं लक्ष वेधलं. 'नोट्स फ्रॉम द अंडरवर्ल्ड' असं त्या लेखाचं हेडिंग होतं. क्राइम अर्थात गुन्हेगारी विश्वाच्या बातम्या देणारे जे.डे या कॉलममध्ये अंडरवर्ल्डच्या सुरम्य कहाण्या प्रत्येक आठवड्याला मांडायचे.

माझ्या लेखासाठी जे. डे यांची मदत घेऊ शकतो, हे डोक्यातही आलं नाही. पण माझ्या संपादकांच्या हे लक्षात आलं. त्यांनी जे.डे यांना भेटायचा सल्ला दिला आणि मी लालबाग परिसरातल्या 'इंडियन एक्स्प्रेस'च्या ऑफिसात जाऊन धडकलो.

या भेटीत काही हाती लागेल असं मला वाटलं नव्हतं. कॉलेजला जाणाऱ्या मुलाच्या लेखापेक्षा त्यांना अधिक महत्त्वाची कामं असणार, असं मला वाटलं होतं. असे सगळे विचार मनात रुंजी घालत असतानाच जे.डे भेटले.

त्यांनी वेळ दिला. मी त्यांना 'डे सर' असं म्हणून बोलू लागलो. त्यांनी चहा पाजला.

पत्रकार जे.डे. हत्याप्रकरणी न्यायालयानं छोटा राजन यांना दोषी ठरवलं.

आमची ओळख वाढली. मुंबईच्या अनेक गल्ल्या, चौक, रस्त्यांची त्यांनी मला सैर घडवली. अंडरवर्ल्ड बाबतच्या असंख्य गोष्टी टिपताना माझी वही भरली. माझ्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डोक्यात जे जे प्रश्न फेर धरून होते, त्या सगळ्यांची सविस्तर उत्तरं मिळाली.

माझा लेख यथावकाश प्रसिद्ध झाला. छापून आलेल्या लेखाची प्रत घेऊन मी डे सरांकडे गेलो. लेख पाहून ते खूश झाले आणि आणखी एक चहासत्र झालं.

डे सरांच्या मार्गदर्शनाखाली इंडियन एक्स्प्रेसमध्ये इंटर्नशिप करायचं डोक्यात होतं. कामाशी पक्के असणारे, दिवसभर पायपीट करून, लोकांना भेटून डे सर संध्याकाळी सातला ऑफिसात अवतरायचे. चहाचा फड झाला की ते बातम्यांची चळत द्यायचे.

जे. डे यांची हत्या झाली ते घटनास्थळ

काही वेळेला कामात गर्क असताना ते हातात कागद सोपवायचे. ही कागदपत्रं पाहून घे. यातून बातमी होऊ शकते, असं ते सांगायचे.

अनेक वर्षं सरली. 'मिड डे' वर्तमानपत्रात मी रुजू झालो होतो. एका वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यासंदर्भातली बातमी करत होतो. डे सरांचा फोन आला. त्यांच्या कॉन्टॅक्ट लिस्टमध्ये असलेला 'जुगल पुरोहित' आणि मी एकच आहे ना, याची शहानिशा करण्यासाठी त्यांनी कॉल केला होता.

आम्ही वेळोवेळी भेटत राहिलो. एकदा इंडियन कोस्ट गार्डने सागरात एका बोटीवर आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमात आम्ही भेटलो. एका वरिष्ठ कोस्ट गार्ड सेलर अधिकाऱ्याशी आम्ही बोलत होतो.

काही क्षणांनंतर मी तिथून बाजूला झालो, पण डे सर त्या अधिकाऱ्याशीच बोलत होते. त्या अधिकाऱ्याबरोबर ते इतका वेळ काय बोलत होते, याची मला उत्सुकता होती.

ते त्या अधिकाऱ्यासोबत नेमकं काय बोलत होते, हे मला काही दिवसांनी एक बातमी पाहून कळलं. ज्या बोटीवर स्वार होऊन आम्ही फिरत होतो त्या बोटीच्या उणिवांविषयी डे सरांनी ती बातमी केली होती.

डे सरांच्या बातमीने कोस्ट गार्ड अधिकारी अवाक झाले. ही बातमी कुठून आली, हे कोडं त्यांना पडलं. पण मला बातमीचं मूळ माहिती होतं.

जे.डे. यांच्या हत्येविरोधात पत्रकारांनी मोर्चाचं आयोजन केलं होतं.

अल्पावधीत समोरच्या माणसाचा विश्वास संपादन करणं, ही त्यांची हातोटी होती. माझी आणि त्यांची शेवटची भेट मिड डेच्या कार्यालयातच झाली.

त्यांची हत्या झाली त्याच्या काही दिवस आधीच आमची भेट झाली होती. त्या वेळी ते मुंबईतील ऑइल माफियांवरील वृत्तमालिकेसंदर्भात ते काम करत होते.

'इंडियन एक्स्प्रेस'मधील इंटर्नशिपनंतर डे सरांच्या मार्गदर्शनाखाली काम करण्याचा योग जुळून आला नाही, याची खंत मनात राहिली. हे मी त्यांनाही सांगितलं. त्यांनी हलकंसं स्मितहास्य केलं. लवकरच एकत्र काम करू असं ते म्हणाले.

पण नियतीच्या मनात...


ज्योती देशमुख

विदर्भातल्या अकोल्यापासून 25 किलोमीटर अंतरावरील कट्यार गाव. ज्योती संतोष देशमुख या गावात राहतात.

ज्योती देशमुख (55) यांच्या घराचं लोखंडी दार आणि आत बसवलेला सीसीटीव्ही कॅमेरा बघून माझ्या मनात काही प्रश्न निर्माण झाले आणि मग आमची चर्चा सुरू झाली.

घरात आणलेली नवीन वस्तू चोरीला जाते म्हणून मग मी घराला लोखंडी दार आणि आत सीसीटीव्ही कॅमेरा बसवल्याचं ज्योती सांगतात.

ज्योती देशमुख आज स्वत: 29 एकर इतक्या क्षेत्रावरची शेती कसत आहेत. शेतीनं आयुष्यात खूप काही दिल्याचं त्या सांगतात.

"शेतीमुळे मी घराचं बांधकाम केलं. नवीन ट्रॅक्टर घेतला. शेतात बोअरवेल घेतला. त्याला चांगलं पाणी लागलं. मुलाला इंजीनियर केलं. सध्या तो पुण्यात एका कंपनीत नोकरी करत आहे," ज्योती ताई हे सांगत असतानाच त्यांच्या एका बाजूला त्यांचा आणि त्यांच्या पतीचा फोटो ठेवलेला दिसून आला.

या फोटोमुळे ज्योती ताईंच्या भुतकाळात डोकावून बघणं अपरिहार्य होतं.

शेतीनं खूप काही दिलं म्हणता, पण शेती करायचं कसं ठरवलं असं विचारल्यावर त्या म्हणाल्या, "माझ्या घरात तीन आत्महत्या झाल्या. सासरे, दीर आणि पतीनं आत्महत्या केली.  आम्ही प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ूर्वी शेतात फक्त मूग घ्यायचो. पण, 2007मध्ये खूप पाऊस झाला आणि आमचा सगळा मूग झोपला. सगळं नुकसान झालं. त्या टेंशनमध्ये माझ्या नवऱ्यानं आत्महत्या केली."

घरातील तीन पुरुषांच्या आत्महत्येनंतर ज्योती ताई पूर्णपणे एकट्या पडल्या. रोड टच जमीन असल्याकारणाने अनेकांनी त्यांना जमीन विकण्याचा सल्ला दिला.

"लोकांचं म्हणणं होतं की, बाईनं कुठे शेती करायची असते का, देशमुखांच्या घरातल्या बाईनं शेती करणं शोभतं का, शेती विकून अकोल्याला राहायला जा. पण, माझा मुलगा तेव्हा लहान होता. तो माझ्या जवळ आला आणि मला म्हणाला, आई आता शेती विकली की परत घेता येणार नाही. म्हणून मग मी शेती करायचा निर्णय घेतला."

ज्योती ताईंनी शेती करायचं मनाशी ठरवलं. पण, अनेक अडचणी त्यांच्यामोर आ वासून उभ्या होत्या.

"घरातली माणसं सोडून गेल्यामुळे गावात माझी इमेज जाणूनबुजून खराब करण्यात आली. लोक उतरून-पातरून बोलायला लागले.  त्यांचं बोलणं ऐकून खूप वाईट वाटायचं. मी खूप रडायचेसुद्धा. असं वाटायचं आपणही संपवून टाकावं स्वत :ला. पण, मग माझ्या डोळ्यासमोर माझा मुलगा यायचा आणि मी असा विचार करणं सोडून द्यायचे.

"दुसरं कुणी शेतात कामाला येत नव्हतं. शिवाय मला शेतीतला काहीच अनुभव नव्हता. मी कधीच शेती केली नव्हती. पण मालक गेल्यानंतर शेतात जायला लागले. स्वत:हून कामं करायला लागले. निंदणं, खुरपणं, बैलगाडी चालवणं सगळं स्वत:च शिकले. इतकंच काय ट्रॅक्टर घेतलं आणि तेही शिकले."

ज्योती देशमुख यांचं घर

ट्रॅक्टर घेण्याचं कारण...

शेतीतल्या एका प्रसंगामुळे ज्योती ताईंनी ट्रॅक्टर घेतला. हा प्रसंग सांगताना त्यांचे डोळे अभिमानानं चमकतात.

"मला शेतात पेरणी करायची होती. सगळ्या गावाची पेरणी करून झाली, पण ट्रॅक्टरवाला काही माझ्या शेतात येत नव्हता. सकाळी 7 वाजता मी बियाणं आणून ठेवलं आणि तो रात्री आला. त्यानं रात्रभर पेरणी केली.

"ज्यावेळी पीक उगवलं त्यावेळी शेतात बऱ्याच ठिकाणी बियाणं पडलं नसल्याचं माझ्या लक्षात आलं. त्यामुळे मग मी ट्रॅक्टरवाल्याला म्हटलं की, तुम्ही असं कसं बी पेरलं? माझं किती नुकसान झालं? त्यावर तो ट्रॅक्टरवाला मला म्हणाला, तुला इतकंच वाटतं, तर स्वत: ट्रॅक्टर घे आणि पेरणी कर. त्यावेळी मी त्याला म्हटलं, पुढच्या पाच वर्षांत माझ्या घरी ट्रॅक्टर राहिल आणि बरोबर पाच वर्षांनी मी ट्रॅक्टर घेतलं."

पुढे ज्योतीताईंनी शेतात मूगाऐवजी सोयाबीन पेरायला सुरुवात केली. एकदा त्यांना...


ज्योतीची आई फूलो देवी यांनी मला हे सांगितलं. यावेळी मला 2010 मध्ये आलेला सिनेमा 'पिपली लाईव्ह' ची आठवण झाली.

या सिनेमात नथ्था नावाचा एक शेतकरी आपल्या गरिबीला कंटाळून आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न करतो. यानंतर मीडिया आणि राजकीय नेते नथ्थाला भेटण्यासाठी त्याच्या गावी गर्दी करतात. सिनेमाच्या शेवटी कुणालाही कळू न देत नथ्था गुरुग्राममध्ये मजुरी करताना दिसतो.

ज्योतीचे वडीलसुद्धा काही महिन्यांपूर्वीपर्यंत गुरुग्राम येथे बॅटरीवर चालणारी रिक्षा चालवत होते. आता ते दरंभंगात आले आहेत. तिथे, एक खोली असलेलं ज्योतीचं घर सध्या पिपली लाईव्हच्या सेटप्रमाणे दिसतंय.

या छोट्या घरात आता 40-50 लोकांचं येणं जाणं असतं...राजकीय नेते, पत्रकार, सामाजिक संस्था, सरकारी अधिकारी हे सगळे ज्योतीला भेटण्यासाठी येत असतात. सरकारचे अपयश लपवण्याचा प्रयत्न करताना दिसतात.

मंडप बांधणार

भेट घेण्यासाठी लोकं येत असल्याने ज्योतीच्या घरातले आनंदात आहेत. पण कोरोनामुळे घाबरलेले सुद्धा आहेत. ज्योतीचे वडील मोहन पासवान यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले, "पोखरजवळ मंडप बांधू, कारण घर खूप छोटं आहे. कोरोनाची भीती आहे. पण कुणाला येऊ नका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

असं सांगितलं तर आमच्यात अहंकार आल्याचं समजतील. त्यामुळे इकडे एक मंडप टाकला तर लोकं माझ्या मुलीला आशीर्वाद देतील."

ज्योती दरभंगा जिल्ह्यातील सिंहवाडातल्या सिरहुल्ली गावातली आहे. गुरुग्राम ते दरभंगा सायकलवर आपल्या वडिलांना घरी घेऊन येणाऱ्या ज्योतीची चर्चा गावात कोरोनापेक्षा जास्त आहे. त्यामुळे सोशल डिस्टंसिंग इकडे पाळलं जात नाहीये. नेते, मंत्री, संघटनेची लोकं, सरकारी लोकं इकडे येऊन ज्योतीला मिठाई देत आहेत. तिचा सन्मान केला जातोय. तिला नवीन कपडेही दिले जातायत.

ज्योती मास्क वापरुन सगळ्यांना भेटत असली तरी ती अजून होम क्वारंटाईनमध्ये आहे. पण लोकं अपेक्षित फिजिकल डिस्टंसिंग पाळत नाहीत. जेव्हा मी ज्योतीला विचारलं तेव्हा ती थकलेल्या आवाजात म्हणाली, "आम्ही कुणालाच काही बोलू शकत नाहीत.  काय करणार ?"

जेवण, झोप अपूर्ण

सकाळी सात वाजल्यापासून ज्योतीच्या घरी लोकांची गर्दी जमण्यास  सुरुवात होते. अगदी रात्री आठ वाजेपर्यंत लोक असतात. उकाडा होत असल्याने मोहन पासवान यांनी नवीन पंखा बसवला आहे.

 ज्योतीची आई सांगते, "तिची झोप पूर्ण होत नाही. तिचे पोटभर जेवणही होत नाही. पण काय करणार ? ती न चीडता सगळ्यांशी आनंदात संवाद साधते."

ज्योतीने बीबीसीशी बोलताना सांगितले की तिला सगळ्यांना भेटून आनंद तर होतो पण झोप पूर्ण होत नाही. तसंच वडिलांनी तिला कुणीही नाराज होऊ नये म्हणून सगळ्यांचे फोन कॉल्स उचलायला सांगितले आहेत.

इंजिनिअर की डॉक्टर.. ज्योतीला काय बनायचं आहे?

15 वर्षांच्या ज्योती राजकीयकृत मध्य विद्यालयातून 2017 मध्ये आठवी पास झाली. त्यानंतर तिने शाळा सोडली. शाळेचे मुख्याध्यापक रत्नेश्वर झा यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "ज्योती एक सर्वसामान्य विद्यार्थिनी होती. शाळेतल्या इतर गोष्टींमध्येही तिचा फार सहभाग नव्हता. ती लाजाळू होती. पण आज शाळेला तिचा अभिमान आहे."

ज्योतीने नववी इयत्तेत प्रवेश घेऊन शाळा सोडल्याचं ज्योतीची आई सांगते. अंगणवाडीत काम करणाऱ्या फूलो सांगतात, "आजूबाजूच्या परिसरातील सर्व मुलं ट्यूशनला जातात. पण तिला ट्यूशनला पाठवण्याइतके पैसे आमच्याकडे नाहीत. त्यामुळे तिने अभ्यास करणं सोडून दिलं.

पण आता बिहार सरकारकडून ज्योतीला नववी इयत्तेत प्रवेश दिला आहे. विविध संस्थांनी ज्योतीला इंजिनिअरींग, डॉक्टर, स्पर्धा परीक्षेसाठी मदत करण्याचे आश्वासन दिले आहे.

ज्योतीमध्ये सायकलीस्ट बनण्याची क्षमता तपासण्यासाठी सायकलिंग...


झपाट्याने वितळणारा बर्फ आणि मानवी हस्तक्षेप यामुळे ध्रुवीय प्रदेशाचे चित्र बदलून गेले आहे. ध्रुवीय अस्वलं तर मानवी वस्तीमध्ये घुसून कचऱ्यात अन्न शोधायला लागली आहेत.

सू नताली यादेखील अशाच शास्त्रज्ञांपैकी एक. त्या एका उदाहरणातून या धोक्याविषयी अधिक माहिती देतात.

2012 मध्ये त्या संशोधक होत्या. त्यावेळी त्या पृथ्वीवर कायम बर्फाने झाकलेल्या ठिकाणांवर म्हणजेच पर्माफ्रॉस्टवर संशोधन करत होत्या. त्यावेळी सू नताली रशियाच्या डुवानी नावाच्या एका ठिकाणी गेल्या होत्या. हा सायबेरियाचा अत्यंत बर्फाळ भाग आहे. हजारो वर्षांपासून तो बर्फाखाली आहे.

मात्र, आता वातावरण बदलामुळे बर्फ वेगाने वितळत चालला आहे. सू यांच्या असं निदर्शनास आलं की बर्फ वितळल्याने जमीन खचते आहे आणि आतापर्यंत बर्फाने झाकलेल्या नवनवीन गोष्टी समोर येत आहेत.

सू नताली सध्या अमेरिकेतल्या द वुड्स होल रिसर्च सेंटरमध्ये शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांनी नुकतीच पुन्हा एकदा सायबेरियाला भेट दिली. त्यावेळी त्यांना बर्फ इतक्या वेगाने वितळताना दिसला की त्यांना स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वास बसला नाही. तिथली जमीन इतकी खचली होती तिथे मोठमोठ्या इमारती सामाव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तील एवढे मोठे खड्डे तयार झाले होते.

बर्फ वितळत असल्याने तिथे हजारो वर्षांपूर्वी गाडले गेलेल्या मॅमथसारख्या प्राण्यांचे सांगाडे दिसू लागलेत. हे प्राणी पृथ्वीवर प्लीस्टोसीन युगात होते. त्यानंतर ते नष्ट झाले.

1500 अब्ज टन कार्बन

वातावरण बदलामुळे होणारं परिवर्तन तुम्ही उघड्या डोळ्यांनी बघू शकता. हे खूपच भयंकर आहे.

बर्फ वितळल्यामुळे विषारी वायू वातावरणात मिसळत आहेत.

कायम बर्फाने झाकलेली जमीन आता बर्फ वितळल्याने दिसू लागली आहे. त्या जमिनीत हजारो वर्षांपासून गाडल्या गेलेल्या गोष्टी आता उघड होत आहेत आणि हाच वातावरण बदलाचा सर्वात नवा धोका आहे.

बर्फाच्या आता मोठमोठी जंगल आहेत. नानाविध प्रकारच्या आजारांचे विषाणू आहेत. बर्फाच्या जाड चादरीखाली कैद विषारी मिथेन वायू आणि विषारी पारादेखील बाहेर येऊन माणसासाठी घातक ठरू शकतो.

 पर्माफ्रॉस्ट म्हणजेच बर्फाच्या जाड चादरीच्या खाली अंदाजे 1500 अब्ज टन कार्बन आहे, असा शास्त्रज्ञांचा अंदाज आहे. हे प्रमाण वातावरणात असलेल्या एकूण कार्बनच्या दुप्पट आहे.

याच कार्बनमुळे पृथ्वीवरचं तापमान वाढत चाललं आहे.  "2100 पर्यंत बर्फाळ प्रदेशातला 30 ते 70% बर्फ वितळेल", असा अंदाज असल्याचं सू नताली सांगतात. आपण हे थांबवायलाच हवं.

तसं झालं नाही तर बर्फ वितळल्याने मोठ्या प्रमाणावर कार्बन वातावरणात मिसळेल. हवेत मिथेन गॅस मिसळेल. मानवतेसाठी तो खूप मोठा धोका असू शकतो.

पर्माफ्रॉस्ट म्हणजेच बर्फाच्या जाड चादरीच्या खाली अंदाजे 1500 अब्ज टन कार्बन आहे, असा शास्त्रज्ञांचा अंदाज आहे

बर्फ वितळल्यामुळे जगभरात 130 ते 150 अब्ज टन कार्बन डाय ऑक्साईड वातावरणात मिसळेल. अमेरिका दरवर्षी इतकाच कार्बन डाय ऑक्साइड वातावरणात सोडतो.

तापमान वाढीचा वेग दुप्पट

सू नताली हे यापद्धतीने समजून सांगतात, "बर्फ वितळल्यामुळे जेवढा कार्बन डाय ऑक्साईड निघेल ते अमेरिकेइतकंच प्रदूषण करणारा एक नवीन देश अचानक समोर आल्यासारखं असेल आणि जगाने अजून याचा हिशेबही लावलेला नाही."

2018-2019 मध्ये उत्तर गोलार्धात ध्रुवीय बर्फाच्या चक्रीवादळाचा धोका कायम होता. यावर्षी जानेवारीत उत्तर अमेरिकेच्या इंडियानामध्ये तापमान उणे 29 अंश सेल्सियसपर्यंत घसरलं होतं.

खरं तर या काळात आर्क्टिकचा बर्फ अधिक वेगाने वितळत होता.

गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये आर्क्टिकचं तापमान उणे 25 अंश सेल्सियस असायला हवं होतं. त्यावेळी ते 1.2 अंश सेल्सियस होतं....


झाडं तोडावी लागणार असली, तरी मेट्रो प्रकल्प पर्यावरणासाठी फायद्याचा असल्याची भूमिका मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी काही दिवसांपूर्वीच पुन्हा मांडली होती. तर मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड अर्थात MMRCL च्या व्यवस्थापकीय संचालक अश्विनी भिडे यांनी मेट्रो कारशेडसाठी दुसरा सुयोग्य पर्याय नसल्याचं म्हटलं आहे.

2014 साली मेट्रो कारशेडसाठी आरेमधली जमीन देण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता, त्याला मुंबईतील पर्यावरणवादी कार्यकर्ते आणि सामान्य नागरिकांचा विरोध आहे.

29 ऑगस्ट 2019 रोजी मुंबई महापालिकेच्या वृक्ष प्राधिकरण समितीनं या प्रकल्पासाठी आरे कॉलनीतली 2702 झाडं कापण्यास परवानगी दिल्यावर त्याविरोधातली मोहीम आणखी तीव्र झाली आहे. त्यावरून आता राजकारणही तापताना दिसतंय.

शिवसेना आणि विरोधी पक्षांची सरकारवर टीका

मंगळवारी मुंबईमध्ये शिवसेना भवनात आदित्य ठाकरे यांनी विशेष पत्रकारपरिषद बोलावून आरेमधल्या वृक्षतोडीला आपला विरोध असल्याचं पुन्हा एकदा सांगितलं. या पत्रकार परिषदेत वन्यजीव अभ्यासक नयन खानोलकर आणि राजेश सानप यांनी आरे कॉलनीतील जैवविविधता दाखवणारं प्रेझेंटेशनही सादर केलं.

एवढी जैवव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िविधता असताना मेट्रोची कारशेड इथे उभारायचा सल्ला देणारे सल्लागार कोण होते असा प्रश्न आदित्य यांनी विचारला आहे.

आरेमधल्या कारशेडला आपला विरोध का आहे हे सांगताना ते म्हणाले, "मेट्रो आम्हाला सर्वांना हवी आहे. मीही मेट्रोमधून प्रवास करतो. आरेमधल्या कारशेडला आम्ही विरोध करतो आहोत यामागे राजकीय हेतू नाही. MMRCLनं काल सांगितलं आहे, की तिथे कारशेड झाली नाही, तर मेट्रो होणं शक्य नाही. मग नक्की हा घोटाळा आहे का? एवढा विरोध असताना चार वर्ष तुम्ही त्याच्यावर काही बोलत नाही. एवढं सगळं करून मग सांगता की दुसरीकडे जागा नाही. हे सगळे एक्सपर्ट रिपोर्ट रद्द करून MMRCLच देशाचं पर्यावरण खातं का चालवत नाही? हे मुंबई विरुद्ध MMRCL असं झालं आहे, जे व्हायला नको होतं."

फक्त आदित्यच नाही, तर विरोधी पक्षातल्या अन्य नेत्यांनी आरे कॉलनीतील वृक्षतोडीविरोधात आपलं मत नोंदवलं आहे

राज ठाकरे यांचे पुत्र अमित ठाकरे यांनीही गेल्या आठवड्यात फेसबुकवर व्हीडियोच्या माध्यमातून आरे कॉलनीतील झाडं तोडण्याच्या निर्णयाला आपला विरोध दर्शवला होता.

"८२ हजार लोकांनी तक्रारी नोंदवल्या असतील आणि तरीही आपण झाडं कापण्याचा निर्णय घेत असू, तर संशय हा कुठेतरी निर्माण होणारच. विकास नक्की व्हावा पण निसर्गाच्या विरोधात नाही. अॅमेझॉनला किती मोठी आग लागली, त्याच्यासाठी सगळ जग एकवटलंय, हळहळ व्यक्त करतंय. हे सगळं चालू असताना, आरे आपण नष्ट करायला निघालोय यापेक्षा दुर्दैवी गोष्ट नाही," असं अमित ठाकरे म्हणाले.

मुंबई काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष आणि माजी खासदार मिलिंद देवरा यांनीही आरेमधल्या वृक्षतोडीला ट्विटरवरून वारंवार विरोध दर्शवला आहे. "कोस्टल रोड आणि मुंबई मेट्रोला माझा विरोध नाही. दोन्ही प्रकल्प काँग्रेसच्या सरकारनंच आणले होते. ते लागू करण्यासाठी पर्यावरणपूरक मार्गाचा अवलंब का करत नाही," असं देवरा म्हणतात.

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांनीही आंदोलकांना पाठिंबा दर्शवला असून या विषयावर मुख्यमंत्र्यांशी चर्चा करून तोडगा काढण्यासाठी प्रयत्न करणार असल्याचं आश्वासन दिलं आहे.

काय आहे सरकार आणि मुंबई मेट्रोची भूमिका?

आरे कॉलनीच्या 1300 हेक्टर जागेपैकी 30 हेक्टर जागा मेट्रोसाठी वापरण्याचा प्रस्ताव आहे. या प्रकल्पासाठी झाडं तोडली जाणार असली, तरी त्यामुळे होणाऱ्या पर्यावरणाच्या नुकसानाची मेट्रो भरपाई करेल, असा दावा मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांनी केला...


झाम्बेझी नदी त्याच्यापासून फारशी दूर नव्हती. चाझ पॉवेलला खालच्या बाजूला अगदी काही शे मीटरांवर दरीमध्ये खडकांवर उसळणारं नदीचं पाणी दिसत होतं.  इतक्या जवळ पाणी असूनही त्याला तिथे पोचता येत नव्हतं.

"मला किती तहान लागलेली ते शब्दांत सांगताही येणार नाही," पॉवेल म्हणतात. दरीच्या वरच्या बाजूला एका कड्याच्या टोकावर ते अस्वस्थ होत बसले होते, त्यांच्याकडचं पाणी संपलेलं आणि खाली नदीपर्यंत जाण्यासाठी काहीच वाट नव्हती. प्यायला काहीतरी कसं मिळवायचं, या विचाराने त्यांच्या जीवाची काहिली झाली होती आणि ते भयग्रस्त झाले होते, असं ते सांगतात.

"तोवर मला अगदीच आजारी असल्यासारखं वाटायला लागलं," ते म्हणतात, "मला एकदम गरम वाटत होतं, आणि माझ्या शरीराचं तापमान तुमचा विश्वास बसणार नाही इतकं वाढलं."

युनायटेड किंगडममधील श्रॉपशायर इथे निसर्गमोहिमांचे मार्गदर्शक म्हणून कार्यरत आहेत. आपल्यापैकी बहुतांश लोक जी वस्तू गृहित धरून चालत असतात तिच्याविना आपण कुठे अडकून पडलो तर काय होईल, याचा अनुभव पॉवेल यांना सहन करावा लागला.

बहुतांश विकसित देशांमध्ये स्वच्छ पाणी मिळवण्यासाठी केवळ नळाची तोटी फिरवावी लागते. या भागांमधील ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोक दररोज दात घासताना, शॉवरखाली आंघोळ करताना, टॉयलेटमध्ये फ्लश सोडताना विचारही न करता कित्येक लीटर पाणी गटारांमध्ये ओतत असतात. पण जगभरातील सुमारे 1.1 अब्ज लोकांना सुरक्षित पिण्याचं पाणीही उपलब्ध होत नाही, आणि एकूण 2.7 अब्ज लोकांना वर्षाकाठी किमान एक महिना पाणी मिळणं अवघड जातं.

पाणी हा पृथ्वीवरील जीवनासाठी एक मूलभूत महत्त्वाचा घटक आहे आणि आपली शरीरंही मुख्यत्वे त्यानेच बनलेली असतात. आपल्याला पाण्याविना जगायची सक्ती होते, तेव्हा परिस्थिती अत्यंत वेगाने बिघडत जाते.

झाम्बेझी नदीच्या काठाने एकट्याने मोहिमेवर गेलेलं असताना पॉवेल यांनी हा अनुभव घेतला. या नदीचा उगम झाम्बियामध्ये होतो, तिथून त्यांनी चालायला सुरुवात केली. पूर्व अंगोल्यामधून जाऊन नामिबिया व बोट्सवानाच्या सीमांवरून जात ते झाम्बिया व झिम्बाब्वेच्या सीमेवर व्हिक्टोरिया धबधब्यांनंतरच्या दरीपाशी पोचले. इथला भूभाग पार करणं खूप जास्त अवघड होतं.

"इथल्या दऱ्या खूप खोल आहेत, सुमारे 150 मैलांपर्यंत कड्यांमधून जावं लागतं," असं पॉवेल सांगतात. ऑगस्ट 2016 मधील ही गोष्ट आहे, तो वर्षातील सर्वांत उष्ण काळ होता, दिवसाच्या वेळात तापमान 50 अंशांपर्यंत जात होतं. त्या वेळी पॉवेल 38 वर्षांचे होते. जवळपास 90 टक्के काळ पाण्याखाली असणाऱ्या बरोस्ते पूरप्रदेश टाळण्यासाठी त्यांना याच दिवसांमध्ये ही मोहीम करणं शक्य होतं.

चाझ पॉवेल

त्यांचा हा प्रवास सुरळीत सुरू होता, रोज ते जवळपास 20 मैल (36 किलोमीटर) चालून जात होते. पण एकदा दरीच्या भागात असताना पॉवेल यांचा वेग चांगल्यापैकी मंदावला. "मी बहुधा ताशी दोनेक मैल वेगाने चालत असेन, खडकांवरून पलीकडे गेल्यावर माझा वेग मंदावला," असं ते सांगतात.

इतक्या कमी वेगाने गेलं, तर दरीपलीकडे जायला एक महिना लागेल, असा अंदाज पॉवेल यांनी बांधला. कित्येक मैल आसपास कोणीच लोक नव्हते, आणि त्यांच्याकडचं अन्नही संपत आलं होतं. "काही माकडं दगड टाकत होती आणि प्रचंड प्रवाह दरीतून वाहत होता, एवढंच मला दिसलं," ते सांगतात.

दरी ओलांडायची वाट शोधण्यात दोन आठवडे घालवल्यावर पॉवेल यांनी दुसरा रस्ता शोधण्याचा निर्णय घेतला. झाम्बेझीमध्ये येऊन मिळणारी आणखी एक बऱ्यापैकी मोठी नदी असल्याचं त्यांना नकाशावर दिसत होतं. "या दुसऱ्या नदीपर्यंत जाण्यासाठी सुमारे 20 किलोमीटर (12 मैल) चालावं लागणार होतं, मग वर जाता येईल, असा मी विचार केला", ते म्हणतात. "त्या ठिकाणी जमिनीच्या वरच्या...


झाम्बेझी नदी त्याच्यापासून फारशी दूर नव्हती. चाझ पॉवेलला खालच्या बाजूला अगदी काही शे मीटरांवर दरीमध्ये खडकांवर उसळणारं नदीचं पाणी दिसत होतं. अगदी तहान चाळवेल इतक्या जवळ पाणी असूनही त्याला तिथे पोहोचता येत नव्हतं.

"मला किती तहान लागलेली ते शब्दांत सांगताही येणार नाही," पॉवेल म्हणतात. दरीच्या वरच्या बाजूला एका कड्याच्या टोकावर ते अस्वस्थ होत बसले होते, त्यांच्याकडचं पाणी संपलेलं आणि खाली नदीपर्यंत जाण्यासाठी काहीच वाट नव्हती. प्यायला काहीतरी कसं मिळवायचं, या विचाराने त्यांच्या जीवाची काहिली झाली होती आणि ते भयग्रस्त झाले होते, असं ते सांगतात.

"तोवर मला अगदीच आजारी असल्यासारखं वाटायला लागलं," ते म्हणतात, "मला एकदम गरम वाटत होतं आणि माझ्या शरीराचं तापमान अविश्वसनीय वाटेल इतकं वाढलं."

युनायटेड किंगडममधील श्रॉपशायर इथे निसर्गमोहिमांचे मार्गदर्शक म्हणून ते कार्यरत आहेत. आपल्यापैकी बहुतांश लोक जी वस्तू गृहित धरून चालत असतात तिच्याविना आपण कुठे अडकून पडलो तर काय होईल, याचा अनुभव पॉवेल यांना सहन करावा लागला.

बहुतांश विकसित देशांमध्ये स्वच्छ पाणी मिळवण्यासाठी केवळ नळाची तोटी फिरवावी लागते. या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भागांमधील लोक दररोज दात घासताना, शॉवरखाली आंघोळ करताना, टॉयलेटमध्ये फ्लश सोडताना विचारही न करता कित्येक लीटर पाणी गटारांमध्ये ओतत असतात. पण जगभरातील सुमारे १.१ अब्ज लोकांना सुरक्षित पिण्याचं पाणीही उपलब्ध होत नाही, आणि एकूण 2.7 अब्ज लोकांना वर्षाकाठी किमान एक महिना पाणी मिळणं अवघड जातं.

पाणी हा पृथ्वीवरील जीवनासाठी एक मूलभूत महत्त्वाचा घटक आहे आणि आपली शरीरंही मुख्यत्वे त्यानेच बनलेली असतात. आपल्याला पाण्याविना जगायची सक्ती होते, तेव्हा परिस्थिती अत्यंत वेगाने बिघडत जाते.

झाम्बेझी नदीच्या काठाने एकट्याने मोहिमेवर गेलेलं असताना पॉवेल यांनी हा अनुभव घेतला. या नदीचा उगम झाम्बियामध्ये होतो, तिथून त्यांनी चालायला सुरुवात केली. पूर्व अंगोल्यामधून जाऊन नामिबिया आणि बोट्सवानाच्या सीमांवरून जात ते झाम्बिया आणि झिम्बाब्वेच्या सीमेवर व्हिक्टोरिया धबधब्यांनंतरच्या दरीपाशी पोहोचले होते. इथला भूभाग पार करणं खूप जास्त अवघड होतं.

"इथल्या दऱ्या खूप खोल आहेत, सुमारे 150 मैलांपर्यंत कड्यांमधून जावं लागतं," असं पॉवेल सांगतात. ऑगस्ट 2016 मधील ही गोष्ट आहे, तो वर्षातील सर्वांत उष्ण काळ होता, दिवसाच्या वेळात तापमान 50 अंशांपर्यंत जात होतं. त्या वेळी पॉवेल 38  वर्षांचे होते. जवळपास 90 टक्के काळ पाण्याखाली असणाऱ्या बरोस्ते पूरप्रदेश टाळण्यासाठी त्यांना याच दिवसांमध्ये ही मोहीम करणं शक्य होतं.

पॉवेल

त्यांचा हा प्रवास सुरळीत सुरू होता, रोज ते जवळपास 20 मैल (36किलोमीटर) चालून जात होते. पण एकदा दरीच्या भागात असताना पॉवेल यांचा वेग चांगल्यापैकी मंदावला. "मी बहुधा ताशी दोनेक मैल वेगाने चालत असेन, खडकांवरून पलीकडे गेल्यावर माझा वेग मंदावला," असं ते सांगतात.

इतक्या कमी वेगाने गेलं, तर दरीपलीकडे जायला एक महिना लागेल, असा अंदाज पॉवेल यांनी बांधला. कित्येक मैल आसपास कोणीच लोक नव्हते, आणि त्यांच्याकडचं अन्नही संपत आलं होतं. "काही माकडं दगड टाकत होती आणि प्रचंड प्रवाह दरीतून वाहत होता, एवढंच मला दिसलं," ते सांगतात.

दरी ओलांडायची वाट शोधण्यात दोन आठवडे घालवल्यावर पॉवेल यांनी दुसरा रस्ता शोधण्याचा निर्णय घेतला. झाम्बेझीमध्ये येऊन मिळणारी आणखी एक बऱ्यापैकी मोठी नदी असल्याचं त्यांना नकाशावर दिसत होतं. "या दुसऱ्या नदीपर्यंत जाण्यासाठी सुमारे 20 किलोमीटर (12मैल) चालावं लागणार होतं, मग वर जाता येईल, असा मी विचार केला," ते म्हणतात.

"त्या ठिकाणी...


झारखंड पोलिसांचं असं म्हणणं आहे की, तबरेज यांना मारहाण करण्यात आली, यामध्ये ते जखमी झाले आणि नंतर कार्डिऍक अरेस्ट (हृदयक्रिया थांबल्याने) मुळे त्यांचा मृत्यू झाला.

म्हणून या प्रकरणातल्या आरोपींच्या विरुद्ध पोलिसांनी भारतीय दंड संहितेच्या (इंडियन पीनल कोड) कलम 302 ऐवजी कलम 304चा गुन्हा दाखल केला आहे.

पोलिसांच्या या तर्काशी सहमत व्हायचं की नाही हे आता कोर्ट ठरवेल.

या प्रकरणाची सुनावणी करणाऱ्या कोर्टाने या चार्जशीटची दखल अजून घेतलेली नाही.

सरायकेला खरसांवाचे पोलिस अधीक्षक कार्तिक एस. यांनी बीबीसी हिंदीला सांगितलं, "तबरेज अन्सारी प्रकरणामध्ये भारतीय दंड संहितेच्या कलम 302 (खुनाचा आरोप)चा आरोप लावणं योग्य होणार नाही, असा निष्कर्ष आम्ही शवविच्छेदन अहवाल, व्हिसेरा रिपोर्ट आणि डॉक्टर्सच्या प्राथमिक तपासणीनंतर काढलाय. आम्हाला याचे पुरावे मिळाले नाहीत. म्हणून कलम 302च्या ऐवजी आम्ही कलम 304नुसार सुनावणी करण्यात यावी अशी मागणी आम्ही केली आहे."

कार्तिक एस. पुढे म्हणाले, "या प्रकरणातल्या 11 आरोपींची तपासणी पूर्ण झालीय. त्याच्या विरुद्ध कलम 304 आणि इतर कलमांखाली चार्जशीट दाखल करण्यात आली आहे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. यामध्ये जन्मठेपेची शक्यता आहे. केस दाखल करताना आम्ही खुनाच्या गुन्ह्याची तक्रार दाखल करून घेतली होती. यातल्या दोन आरोपींना नंतर अटक करण्यात आली. त्यांच्याविषयी तपास सुरू आहे. एक-दोन आठवड्यांमध्ये हा तपासही पूर्ण होईल. जर या आरोपींच्या विरोधात पुरावे मिळाले तर त्यांच्यावर खुनाचा गुन्हाही दाखल करण्यात येईल. घटनेच्या वेळी तिथे कोण कोण हजर होतं हे जाणून घेण्यासाठी पोलीस फॉरेन्सिक तपास अहवालही पाहतील."

सीबीआय तपासाची मागणी

पोलिसांचं हे म्हणणं तबरजे अन्सारींची पत्नी शाईस्ता परवीन यांना पटत नाही.

पोलीस आपल्याला न्याय देऊ शकणार नाहीत असं अवघ्या विसाव्या वर्षी वैधव्य आलेल्या शाईस्तांचं म्हणणं आहे. म्हणून कलम 302 हटवण्यात आल्याची बातमी समजताच त्यांनी सरायकेला खरसांवाच्या उपायुक्तांना भेटून आपला निषेध व्यक्त केला. आजही त्यांना याबद्दल बोलणं कठीण जातं. त्या पुन्हा पुन्हा रडू लागतात.

शाईस्ता परवीन यांनी बीबीसीला सांगितलं, "त्यांना रात्रभर मारहाण होत होती. मारहाण झाली नसती, तर त्यांचा मृत्यू झाला असता का? लवकरच येईन असं सांगून ते आनंदात घराबाहेर पडले होते. पण पोलिसांनी त्यांना तुरुंगात टाकलं. धड उपचारही करण्यात आले नाही. उपचार झाले असते तर आज ते जिवंत असते. माझ्या पोटात त्यांचं बाळ होतं. पण तणाव आणि आजारपणामुळे बाळंही दगावलं. जर न्याय मिळाला नाही तर मी कसं जगायचं? सीबीआयने याचा तपास करावा म्हणजे आम्हाला जगता येईल."

कोर्टाने पोलिसांच्या चार्जशीटवर अजून कोणत्याही प्रकारचं मत मांडलं नसल्याचं या प्रकरणामध्ये तबरेज अन्सारीच्या कुटुंबातर्फे लढणारे वकील अख्तर हुसैन यांनी बीबीसीला सांगितलं.

ते म्हणाले, "यावर चर्चा होईल त्यावेळी आम्ही कोर्टात याचा विरोध करू. ही जाणीवपूर्वक करण्यात आलेली हत्या आहे. म्हणूनच आरोपींवर खुनाच्या गुन्ह्याच्या कलमांनुसारच खटला चालायला हवा. कोर्ट न्याय देईल अशी आशा आहे."

खुनाचा साक्षीदार खांब

धातकीडीहमध्ये ज्या खांबाला बांधून तबरेज अन्सारीला मारहाण करण्यात आली होती त्या खांबाभोवती आजही झाडंझुडपं आहेत.

तबरेजवर चोरीचा आरोप करत 17 जूनला गावकऱ्यांना त्यांना याच खांबाला बांधून मारहाण केली. त्यानंतर त्यांना पोलिसांच्या ताब्यात देण्यात आलं.

त्यांना तुरुंगात टाकण्यात आली. 22 जूनच्या सकाळी तुरुंगात तबरेजची तब्येत बिघडली.

हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आल्यावर डॉक्टर्सनी त्यांना मृत घोषित केलं.

देशभर या...


झारखंडच्या सिमडेगा जिल्ह्यात सीमा कुमारीचं एक छोटसं हॉटेल आहे. मात्र, गेल्या वर्षी याच महिन्यात त्या गोव्यात एका केअर होममध्ये नर्स म्हणून काम करत होत्या. कोरोना काळात त्यांनी फ्रंटलाईन आरोग्य कर्मचारी म्हणून त्यांनी सेवा बजावली.

देशात अचानक लागू करण्यात आलेल्या देशव्यापी लॉकडाऊनमुळे त्यांचं आयुष्यच बदललं.

आमच्याशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "पुन्हा असं जगण्यापेक्षा मरण बरं. मी जेव्हा-जेव्हा मागे वळून बघते माझ्या हृदयाचे ठोके वाढतात."

फ्रंटलाईन आरोग्य कर्मचारी म्हणून काम करत असताना सीमा यांना कुठलेही प्रोटेक्टिव्ह गेअर देण्यात आले नव्हते. पगार मिळालाच तर तोही निम्माच मिळेल, असं मालकानं बजावल्याचं त्या सांगतात. परिस्थिती बघून घाबरलेल्या सीमा यांनी ती नोकरीच सोडली.

त्या सांगतात, "जवळपास महिनाभर आम्ही खूप हलाखीचे दिवस काढले. आम्हाला कुठलीच मदत मिळाली नाही. पोलिसांनी पकडलं आणि ठाण्यात नेऊन डांबलं. आम्ही आवाज उठवला तेव्हा आमच्या नावांची नोंदणी झाली आणि श्रमिक स्पेशल गाड्यांमध्ये आम्हाला बसवण्यात आलं."

ट्रेन प्रवासाच्या आठवणी सांगताना सीमा म्हणतात, "सरकारची तयारी म्हणाल तर एक कर्मचारी त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यांनी दिला होता. तो सोशल डिस्टंसिंग पाळा म्हणत सतत आमच्यावर ओरडत होता. पण, तेच आम्हाला शेळ्या-मेंढ्यासारखे आत ढकलत होते. अशा परिस्थितीत आम्ही अंतर कसं पाळणार? परिस्थिती हाताळण्यासाठी प्रशासनाची पुरेशी तयारीच नव्हती."

पार्श्वभूमी

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 24 मार्च 2020 रोजी देशव्यापी लॉकडाऊन घोषित केला. मात्र, त्याआधी देशातली किती राज्यं आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी लॉकडाऊन घोषित केला होता?

सरकारी माहितीनुसार तब्बल 30 राज्यं आणि केंद्रशासित प्रदेशांनी. आपापल्या राज्यातल्या परिस्थितीनुसार राज्यांनी लॉकडाऊन लागू केला होता. 31 मार्च 2020 पर्यंत त्याची मुदत होती.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लॉकडाऊनची घोषणा केली तेव्हा

इथे प्रश्न असा उपस्थित होतो की वेगवेगळ्या राज्य सरकारांनी आपापल्या राज्यात आधीच लॉकडाऊन लागू केला होता तर देशव्यापी लॉकडाऊनची गरज होती का?

24 मार्च रोजी लावण्यात आलेल्या देशव्यापी लॉकडाऊनचं समर्थन करताना राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाने (NDMA) म्हटलं होतं, "देशभरात लागू करण्यात आलेल्या विविध उपाययोजनांच्या अंमलबजावणीत सातत्य असणं गरजेचं आहे."

स्वतः पंतप्रधान राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाचे (NDMA) अध्यक्ष असतात.

याचा अर्थ केंद्र सरकारने देशव्यापी लॉकडाऊन लागू करत जबाबदारी उचलली. मग त्यासाठीची तयारी कशी करण्यात आली?

या प्रश्नाचं उत्तर जाणून घेण्यासाठी आम्ही 2005 सालच्या माहिती अधिकार कायद्यांतर्गत लॉकडाऊनचा थेट परिणाम होणाऱ्या महत्त्वाच्या संस्था, सरकारी विभाग आणि राज्य सरकारांशी संपर्क साधला. आम्ही त्यांना लॉकडाऊन लागू होण्याआधी तुम्हाला याची कल्पना होती का किंवा लॉकडाऊन लागू केल्यावर उद्भवणाऱ्या परिस्थितीचा सामना करण्याच्या दृष्टीने त्यांनी आपापल्या विभागांची किंवा प्रदेशांची तयारी कशी केली, याबद्दल विचारणा केली.

मात्र, बीबीसीने बारकाईने तपासणी करूनही यासंबंधातले फार कमी पुरावे हाती आले. अनेकांचे तर काहीही पुरावे नव्हते.

1 मार्च 2021 रोजी या मुद्द्यावर सरकारचा दृष्टीकोन मांडण्यासाठी आम्ही माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाशी संपर्क साधला. मात्र, या खात्याचे मंत्री प्रकाश जावडेकर किंवा सचिव अमित खरे यापैकी कुणीही अजूनतरी मुलाखतीसाठी होकार कळवलेला नाही.

आता केंद्र सरकारचे महत्त्वाचे विभाग, विशेषतः सार्वजनिक आरोग्य आणि अर्थव्यवस्था यांच्याशी संबंधित मंत्रालयांविषयी जाणून...


झालं असं की जर्मनीतील बेंसहाईम या शहरात एका मॅनहोलच्या झाकणाला असलेल्या छिद्रातून एक मादी उंदीर बाहेर येण्यासाठी धडपडतं होती. ती गलेलठ्ठ असल्याने या छिद्रात ती अडकली होती. तिला ना तर बाहेर जाता येत होत ना आत.

एका लहान मुलीला मॅनहोलमध्ये अडकलेली ही उंदीर दिसली. तिने अग्निशमन दलाला याची माहिती कळवली.

एक उंदीर संकटात असल्याचा कॉल शहरातील अग्निशमन दलाला आल्यानंतर  तातडीने कारवाई करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. या मोहिमेला 'लहान प्राणी' असं सांकेतिक नाव देण्यात आलं.

या मोहिमेचं नेतृत्व मायकल सेहर यांच्याकडे होतं. सेहर यांना काहींनी विचारलं की उंदराला वाचवण्यासाठी इतके प्रयत्न का केले असं त्यांना विचारण्यात आलं. यावर ते म्हणाले, "ज्या प्राण्यांचा लोक तिरस्कार करतात, त्यांचाही आपण सन्मान केला पाहिजे."

सेहर आणि 9 जणांची टीम जागेवर पोहचली. पण या उंदराला सोडवणं काही शक्य होत नव्हतं. त्यांनी मॅनहोलचं झाकण काढून उभं केलं आणि मग तिला सोडवलं. त्यानंतर तिला परत त्याच गटारात सोडून देण्यात आलं.

या पूर्ण मोहिमेची शहरात मोठी चर्चा झाली नसती तरच नवल.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


झालं असं की ट्रंप यांनी अती-उजवे समजल्या जाणाऱ्या 'ब्रिटन फर्स्ट' या संघटनेच्या उपनेत्या जेडा फ्रांसेन यांचे तीन व्हीडिओ ट्वीट रिट्वीट केले होते. त्यात एका मुस्लीम निर्वासिताकडून एक कुबड्या घेऊन चालणाऱ्या व्यक्तीला मारहाण होताना दाखवण्यात आलं आहे.

ट्रंप यांनी थोडाही वेळ न दवडता हे तीनही ट्वीट रिट्वीट केले.

राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांच्या या कृतीच्या प्रत्युत्तरात ब्रिटनच्या पंतप्रधान मे यांच्या कार्यालायानं म्हटलं आहे, "अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी ब्रिटनमधील अती-उजवी संघटना ब्रिटन फर्स्टतर्फे करण्यात आलेले व्हीडिओ ट्वीटला रिट्वीट करणं चुकीचं आहे."

ट्रंप यांनी मग मे यांना प्रत्युत्तरात ट्वीट केलं, "थेरेसा मे, माझ्याकडं लक्ष देऊ नका. त्याऐवजी कट्टरपंथी इस्लामिक दहशतवादावर लक्ष केंद्रीत करा, जो ब्रिटनमध्ये फोफावत आहे. आमचं बरं चाललंय."

मे यांच्या कार्यालयातर्फे सांगण्यात आलं की, "ब्रिटन फर्स्ट हे द्वेषपूर्ण गोष्टी पसरवतात, ज्या की खोट्या असतात आणि तणाव निर्माण करतात."

अमेरिका आणि ब्रिटन हे अतिशय जवळचे मित्र समजले जातात. त्यांच्यात विशेष मैत्री असल्याचं नेहमी म्हटलं जातं.

व्हीडिओमधले... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दावे कितपत सत्य?

अती-उजव्या विचारसरणीच्या ब्रिटीश नॅशनल पार्टीच्या सदस्यांनी 2011 मध्ये 'ब्रिटन फर्स्ट' संघटनेची स्थापना केली. ही संघटना सोशल मीडियावर विवादास्पद पोस्ट टाकण्यासाठी ओळखली जाते.

याच संघटनेच्या उपनेत्या जेडा फ्रांसेन यांचे ट्वीट ट्रंप यांनी रिट्वीट केले. ट्रंप यांचे चार कोटींहून अधिक फॉलोअर्स आहेत.

जेडा फ्रांसेन यांच्यावर "धमकी देणं तसंच अपमानास्पद किंवा अपमानजनक शब्द वापरणं किंवा वर्तणूक ठेवण्याचे" आरोप ब्रिटनमध्ये केले जातात.

ट्वीट केलेल्या एका व्हीडिओत एक मुस्लीम स्थलांतरीत डच व्यक्तीवर हल्ला करत असल्याचं दाखवण्यात आलं आहे. हाच व्हीडिओ एका डच वेबसाईटवर वापरण्यात आला होता. नंतर मे 2017 मध्ये तो त्यावरून काढण्यात आला.

या ट्वीटमध्ये केलेले दावे संशयास्पद आहेत. डच वृत्तपत्र डी टेलिग्राफने म्हटलं आहे की, या व्हीडिओच्या अनुषंगाने पोलिसांनी दोन जणांना अटक केली. हे दोघं उत्तर नेदरलॅंडमधील आहेत.

डच पब्लीक प्रोसिक्यूशन सर्व्हिसच्या प्रवक्त्याने सांगितलं की संबधित व्हीडिओतील व्यक्ती ही स्थलांतरीत नसून नेदरलँडमधीलच आहे.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


झालं असं की, आज (29 जानेवारी) सकाळी आठ वाजण्याच्या सुमारास महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे नेते संदीप देशपांडे यांनी मुंबई महापालिकेच्या कारभारावरून शिवसेनेवर टीका करणारं ट्वीट केलं.

संदीप देशपांडे यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलं, "विरप्पनने जेवढं लोकांना लुटलं नसेल, त्यापेक्षा जास्त सत्ताधाऱ्यांनी महानगरपालिकेला लुटलं आहे. म्हणूनच येणाऱ्या निवडणुकीत विरप्पन गँगचा एन्काऊंटर करावाच लागेल."

या ट्वीटनंतर युवासेनेचे सचिव वरुण सरदेसाई यांनी संदीप देशपांडे यांना उत्तर देणारं ट्वीट केलं. यावेळी सरदेसाई यांनी संदीप देशपांडे यांचं नाव घेणं टाळलं.

वरुण सरदेसाई त्यांच्या ट्वीटमध्ये म्हणाले,  "खरे विरप्पन कोण हे जनतेला चांगलेच माहिती आहे. आपल्याला पण माहित करून घ्यायचे असेल, तर 'मनसे खंडणी' असे फक्त गुगल सर्च करून बघावे. गुगलच्या पहिल्याच पेज वर या बातम्या सापडतील."

असं म्हणत वरुण सरदेसाई यांनी काही बातम्यांचे स्क्रीनशॉट शेअर केले आहेत.

वरुण सरदेसाई यांच्या या उत्तरानंतर संदीप देशपांडे यांनी पुन्हा ट्वीट केले आणि म्हटलं की, "मी विरप्पनबद्दल बोललो होतो. वरुणला का झोंबलं माहित नाही."

शिवाय, संदीप देशपांडे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांनीही एक स्क्रीनशॉट शेअर करत शिवसेनेच्या नेत्यांबाबतच्या बातम्या शेअर केल्या.

"वरूण म्हणाले, गुगलवर खंडणी टाका सगळं कळेल. आम्ही टाकून बघितलं. गुगल सब जनता है!" असं ट्वीटमध्ये संदीप देशपांडे म्हणाले.

मुंबई महापालिकेची निवडणूक जसजशी जवळ येतेय, तसतशी राजकीय पक्षांमधील आरोप-प्रत्यारोप वाढत जात आहेत. संदीप देशपांडे आणि वरुण सरदेसाई यांच्यातील 'ट्वीटवॉर' त्यातीलच प्रकार मानला जातोय. अर्थात, शिवसेना आणि मनसे या दोन्ही पक्षातील वरिष्ठ नेत्यांनी अद्याप याबाबत कोणतेच भाष्य केले नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


झाशीची राणी लक्ष्मीबाई

राणीने घोड्याचा लगाम आपल्या दातांनी दाबून ठेवला होता. ती दोन्ही हातांनी तलवार चालवत होती आणि एकाच वेळेला दोन्ही बाजूंनी वार करत होती.

कॅप्टन रॉड्रिक ब्रिग्ज यांच्याआधी एक इंग्रज अधिकारी जॉन लँग यांनाही राणी लक्ष्मीबाईंना जवळून पाहण्याची संधी मिळाली होती. पण रणांगणात नव्हे तर त्यांच्या हवेलीमध्ये.

राणी लक्ष्मीबाई यांनी जेव्हा दामोदरला दत्तक घेतलं तेव्हा इंग्रजांनी ते बेकायदेशीर घोषित केलं. त्यामुळे राणी लक्ष्मीबाईंना त्यांचा झाशीचा महाल सोडावा लागला.

त्यांनी 'रानी महल' नावाच्या एका तिमजली हवेलीमध्ये आश्रय घेतला होता.

कायदेशीर लढाईसाठी राणीने वकील जॉन लँग यांची मदत घेतली. त्यांनी नुकताच ब्रिटिश सरकारच्या विरोधातला एक खटला जिंकला होता.

गव्हर्नर जनरल लॉर्ड कॅनिंगच्या कारकिर्दीतच 1857 चा उठाव झाला.

लँग यांचा जन्म ऑस्ट्रेलियामध्ये झाला होता आणि ते मेरठमध्ये The Moffusilite  नावाचं एक वर्तमानपत्र चालवत होते.

लँग यांना फारसी आणि हिंदुस्तानी अशा दोन्ही भाषा चांगल्या येत होत्या. ईस्ट इंडिया कंपनीचे प्रशासकीय अधिकारी त्यांच्यावर नाराज होते कारण लँग नेहमीच त्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंना कायदेशीररीत्या घेरण्याचा प्रयत्न करत होते.

लँग जेव्हा पहिल्यांदा झाशीला आले तेव्हा राणीने त्यांना आणण्यासाठी एक घोड्यांचा रथ आग्र्याला पाठवला.

त्यांना झाशीला आणण्यासाठी राणीने आपले दिवाण आणि एका जवळच्या अनुयायाला पाठवलं होतं.

या अनुयायाच्या हातात बर्फानं भरलेली एक बादली होती. त्यात पाणी, बियर आणि निवडक वाइनच्या बाटल्या ठेवलेल्या होत्या. पूर्ण रस्त्यात एक नोकर त्यांना पंख्याने वारा घालत होता.

ते झाशीला पोहोचले तेव्हा लँग यांना पन्नास घोडेस्वारांनी एका पालखीत बसवून रानी महालपर्यंत आणलं. इथे राणीने एक शामियाना तयार ठेवला होता.

झाशीची राणी

राणी लक्ष्मीबाई या शामियानाच्या एका कोपऱ्यात पडद्यामागे बसल्या होत्या. तेवढ्यात अचानक त्यांचा दत्तकपुत्र दामोदरने पडदा बाजूला केला.

लँग यांची नजर राणीकडे गेली. या घटनेनंतर रेनर जेरॉस्च यांनी एक पुस्तक लिहिलं. 'द रानी ऑफ झाँसी, रेबेल अगेन्स्ट विल'.

या पुस्तकात रेनर जेरॉस्च यांनी जॉन लँग यांचं वक्तव्य दिलं होतं. ते म्हणतात, ''राणी एक मध्यम उंचीची पण तगडी महिला होती. तरुणपणी त्यांचा चेहरा खूपच सुंदर असावा पण याही वयात त्यांच्या चेहऱ्याचं आकर्षक रूप कमी झालं नव्हतं. मला एक गोष्ट थोडी आवडली नाही ती म्हणजे त्यांचा जरा जास्तच गोल चेहरा. हां, त्यांचे डोळे खूप सुंदर होते आणि नाकही खूपच नाजूक होतं. त्या फार गोऱ्या नव्हत्या. सोन्याचे कानातले सोडले तर त्यांनी एकही दागिना घातला नव्हता. त्यांनी पांढरी शुभ्र मलमलची साडी नेसली होती. त्यातून त्यांची देहाकृती स्पष्ट आणि रेखीव दिसत होती. त्यांच्या व्यक्तिमत्वाला मारक ठरेल अशी एकच गोष्ट होती.. त्यांचा फाटलेला आवाज.''

नानासाहेब पेशवे

कॅप्टन रॉड्रिक ब्रिग्ज यांनी निर्धार केला होता की ते स्वत: पुढे येऊन राणीवर वार करण्याचा प्रयत्न करतील.

पण जेव्हाजेव्हा ते असं करू पाहत होते तेव्हा राणीचे घोडेस्वार त्यांना घेराव घालून त्यांच्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न करत होते. त्यांचं लक्ष राणीवरून हटवावं यासाठी त्यांचा हा खटाटोप होता.

रॉड्रिकनी काही लोकांना ठार केलं आणि काही लोकांना जखमी केलं. त्यानंतर घोड्याला टाच मारून ते राणीकडे जाऊ लागले.

त्याचवेळी रॉड्रिकच्या मागून जनरल रोज यांच्या अत्यंत तरबेज असलेल्या उंटांच्या तुकडीने प्रवेश केला. ही तुकडी रोज यांनी राखीव ठेवली होती.

या तुकडीचा वापर ते हल्ल्याला प्रत्युत्तर देण्यासाठी करणार होते....


झिनजिआंग भागातील एक मुस्लीम भाविक प्रार्थना करताना

संयुक्त राष्ट्रांच्या एका समितीला ऑगस्ट महिन्यात माहिती मिळाली की उईघूर तसंच इतर काही मुस्लीम समुदायातील लोकांना पश्चिम झिनजिआंग भागात ताब्यात घेण्यात आलं आहे. तिथे त्यांना "पुनर्शिक्षित" केलं जात असल्याचं सांगण्यात येत आहे.

उईघूर कोण आहेत?

उईघूर हे बहुतांशी मुस्लीम आहेत. पश्चिम चीनमधील झिनजिआंग भागात साधारण 1.1 कोटी उईघूर आहे. सांस्कृतिकदृष्ट्या ते स्वतःला मध्य आशियाई भागातल्या लोकांशी साम्य असणारे सांगतात, आणि त्यांची भाषाही टर्कीच्या भाषेशी मिळतीजुळती आहे.

मात्र गेल्या काही दशकांत चीनच्या बहुसंख्याक हान चिनी लोकांनी झिनजिआंग भागात स्थलांतर केलं आहे. हा समुदाय तिथे मोठ्या प्रमाणावर स्थायिक झाल्याने, आता उईघूर समुदायाला त्यांची संस्कृती आणि अस्तित्व धोक्यात असल्याची भीती वाटत आहे.

झिनजिआंग काय आहे?

हा भाग चीनच्या पश्चिम टोकाला आहे आणि हा देशाचा सगळ्यांत मोठा प्रांत आहे. या भागाच्या सीमेवर भारत, अफगाणिस्तान आणि मंगोलिया या देशांची सीमा आहे. तिबेटसारखाच हा स्वायत्त भाग आहे. याचा अर्थ कागदोपत्री तिथे स्वतंत्र प्रशासन आहे. मात्र प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रत्यक्षात केंद्रीय सरकारकडून त्यांच्यावर अनेक बंधनं आहेत.

बीबीसीला आतापर्यंत कळलं?

या भागात प्रसारमाध्यमांवर बंदी घालण्यात आली आहे, त्यामुळे तिथून माहिती मिळवणं खूप अवघड आहे. मात्र आम्ही कसंतरी तिथे जाऊन आलो. तिथे आम्हाला अनेक छावण्या आणि पोलिसांचा फौजफाटा दिसला. त्या अधिकाऱ्यांनी सर्वांच्या फोनमध्ये काही संवेदनशील मजकूर तर नाही ना, याची खात्री केली.

बीबीसीच्या न्यूजनाईट कार्यक्रमात काही माजी कैद्यांची मुलाखत घेण्यात आली, ज्यांनी या भागातून कसातरी पळ काढला.

"आम्हाला तिथे झोपू द्यायचे नाही. आम्हांला तिथे कितीतरी तास टांगून ठेवायचे आणि मग आम्हाला मारहाण व्हायची. त्यांच्याकडे जाड रबराचे आणि लाकडाचे दंडुके होते. वायरपासून त्यांनी चाबूक तयार केले होते. टोचण्यासाठी सुया होत्या. नखं उपटण्यासाठी प्लायलर्स होते. ही सगळी शस्त्रं टेबलावर ठेवलेली असायची. कधीही त्यांचा वापर व्हायचा. मी अनेकदा लोकांना किंचाळताना ऐकलं आहे." असं ओमीर नावाच्या एका माजी कैदीने सांगितलं.

अझत नावाच्या आणखी एकाने सांगितलं, "ती रात्रीच्या जेवणाची वेळ होती. कमीत कमी 1,200 लोक रिकामे प्लॅस्टिकचे वाटं हातात घेऊन उभे होते. जर जेवण हवं असेल तर चीनच्या बाजूचे गाणे म्हणायची सक्ती होती. ते अगदी रोबोटसारखे वागत होते, जणू त्यांच्यात आत्मा वगैरे नव्हताच. त्यांच्यापैकी अनेकांना मी ओळखायचो. आम्ही एकत्र जेवायचो. पण आता ते असं वागत होते जणू काही ते जे करत आहे त्यांची त्यांना जाणीवच नव्हती. कार अपघातात वगैरै स्मृती गेल्यावर जशी अवस्था होते, तशी त्यांची अवस्था झाली होती."

मग उईघूर हिंसाचाराचं काय?

याशिवाय झिनजिआंग भागात आणि त्याभोवताली झालेल्या अनेक हल्ल्यांसाठी फुटीरतावाद्यांना जबाबदार धरण्यात आलं आहे. या प्रदेशाची राजधानी असलेल्या उरुमकी शहरात जवळजवळ 200 लोक दंगलींमध्ये ठार झाले आहेत. यांच्यापैकी बहुतांश लोक हान चिनी समुदायाचे होते.

फेब्रुवारी 2017मध्ये पाच लोकांचा भोसकून खून करण्यात आल्यावर इथे गस्त वाढवण्यात आली होती.

चीनचं काय म्हणणं आहे?

ऑगस्ट 2018मध्ये जिनिव्हामध्ये झालेल्या संयुक्त राष्ट्राच्या एका सभेत चीनने अशी कुठलीही शिबिरं असल्याच्या बातम्या खोट्या असल्याचं म्हटलं आहे.

मात्र झिंजिआंग भागातील लोकांना व्यावसायिक प्रशिक्षण देण्यासाठी काही केंद्रं उभारण्यात आल्याचं दुसऱ्या एका अधिकाऱ्याने सप्टेंबरमध्ये पत्रकारांना सांगितलं.

चिनी परराष्ट्र...


झिनत शहजादी

बेपत्ता लोकांसाठी काम करणाऱ्या आयोगाचे अध्यक्ष निवृत्त न्यायमूर्ती जावेद इकबाल यांनी बीबीसी उर्दूला दिलेल्या माहितीनुसार, झिनत शहजादी यांना पाकिस्तान-अफगानिस्तान सिमाभातून मुक्त करण्यात आलं आहे.

बीबीसी प्रतिनिधी शहझाद मलिक यांच्याशी बोलताना जावेद इकबाल म्हणाले की, झिनत यांची गुरुवारी सुटका झाली. काही राष्ट्रविरोधी तत्त्व आणि परदेशी गुप्तचर संस्थांनी झिनत यांचं अपहरण केलं होतं, असं सुद्धा त्यांनी सांगितलं आहे.

झिनत यांच्या सुटकेसाठी बलुचिस्तान आणि खैबर पख्तुनख्वा प्रांतातील कबिल्यांच्या नेत्यांनी महत्वाची भूमिका बजावली आहे.

झिनत शहझादी यांचे लाहोर येथील बंद घर

झिनत शहझादी यांच्या सुटकेनंतर त्यांच्या कुटुंबीयांनी अजूनपर्यंत कोणतीही प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

बीबीसी प्रतिनिधी उमर दराज नंगयाना यांनी झिनत शहझादी यांच्या लाहोर येथील घरी भेट दिली असता घर बंद होते. शेजारी विचारपूस केली असता त्यांच्या घरचे एक आठवड्यापू्र्वीच बाहेरगावी गेले आहेत, असं सांगीतल.

झिनत यांच्या आईला झिनतविषयी माहिती मिळाली आहे. तसंच लवकरच आपण तिला भेटणार असल्याचं त्यांनी सांगितल्याचं शेजाऱ्याचं ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्हणण आहे.

झिनत या लाहोरमधल्या एक स्थानिक टिव्ही चॅनेलसाठी काम करत होत्या.

मानवीहक्कांसाठी लढणाऱ्या वकिल हिना जिलानी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार झिनत यांचं 19 ऑगस्ट 2015 रोजी अपहरण केलं होत.

हिना जिलानी

"त्यादिवशी झिनत रिक्षानं ऑफिसकडे जात असताना दोन कोरोला कारमधून आलेल्या शस्त्रधारी लोकांनी तिचं अपहरण केलं होतं."

या घटनेच्या दुसऱ्या दिवशी झिनत बेपत्ता लोकांसाठी कार्य करणाऱ्या 'कमिशन ऑफ एनफोर्स्ड डिसअॅपिअरेन्सेस' यांच्या समोर हजर होणार होत्या.

अपहरण होण्याच्या अगोदर त्या भारतीय नागरीक हमिद अंसारी यांच्या बेपत्ता होण्याच्या प्रकरणावर काम करत होत्या.

मुंबईमध्ये राहणाऱ्या हमिद अंसारी यांच्या आई आणि झिनत एकमेकांच्या संपर्कात होत्या. त्यांच्या वतीनं झिनत ही केस लढत होत्या.

झिनत यांच्या अपहरणानंतर एका वर्षातच त्यांचा भाऊ सद्दाम यांनी आत्महत्या केली होती. याअगोदर बीबीसी उर्दूला दिलेल्या मुलाखतीत झिनतच्या आईंनी तिच्या माघारी येण्याच्या आशा सोडून दिल्या आहेत असं सांगीतलं होतं.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


झिरो बजेट नैसर्गिक शेतीचे जनक सुभाष पाळेकर

त्यानिमित्तानं 'झिरो बजेट' शेती म्हणजे काय, ती कशी करतात याबाबत सुभाष पाळेकर सांगत आहेत.

जमिनीचं आरोग्य धोक्यात, शेतकऱ्याचा जीव धोक्यात, त्यामुळे सुभाष पाळेकरांचा रासायनिक शेतीला कडाडून विरोध होता. म्हणूनच त्यांनी कमी खर्चाची 'झिरो बजेट' शेती करायला सुरुवात केली.

या निर्धोक पर्यायाच्या प्रयोगामागे त्यांची 30 वर्षांची तपश्चर्या आहे.

"उत्पादन खर्च शून्य म्हणूनच त्याला 'झिरो बजेट' शेती म्हणता येईल. हे एक तंत्र आहे," असं पाळेकर सांगतात. त्यांचा दावा आहे की, अशा पद्धतीची शेती सध्या भारतात 40 लाख शेतकरी करतात आणि त्यापैकी कोणीही आत्महत्या केलेली नाही.

शेतीतल्या योगदानासाठी पाळेकरांना 2015 साली पद्मश्री पुरस्कार मिळाला आहे.

नागपूर जिल्ह्यात मकरधोकडा गावातले दिलीप राऊत आधी रासायनीक शेती करायचे. 10 वर्षांच्या रासायनिक शेतीत नापिकी, उत्पादन खर्च आणि कर्जबाजारीपणाही वाढला होता.

मग 'झिरो बजेट' शेतीबद्दल त्यांना युट्यूबवरून कळलं. आता गेली दोन वर्षं ते झिरो बजेट शेती करत आहेत. याच पद्धतीनं त्यांनी 15 एकर शेतीत डाळिंब, संत्री, मोसंबी, पपई, द्राक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ष, आलं आणि झेंडूसारखी पिकं लावली आहेत.

"मला मजुरीशिवाय कोणताही इतर खर्च येत नाही. नैसर्गिक शेतीसाठी स्वत: जीवामृत, निमार्क, दशपर्णी अर्क, निमास्त्र, ब्रम्हास्त्र आणि अग्नीअस्त्र, अशी खतं तसंच मिश्रणं तयार करतो."

या झिरो बजेट विषमुक्त शेतीमुळे जमिनीचा पोत सुधारल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. शिवाय खर्च कमी झाल्यानं त्यांच्या उत्पन्नातही वाढ झाली आहे. यावर्षी 15 एकर शेतीत 13-14 लाखांच्या निव्वळ उत्पन्नाची त्यांना अपेक्षा आहे.

सुभाष पाळेकर

दिलीप राऊत यांना ही रसायनविरहीत मिश्रणं म्हणजे संजीवनी वाटतात. "जीवामृत म्हणजे गाईचं शेण, गोमूत्र, गूळ आणि माती याचं मिश्रण. हे झाडाच्या बुंध्याशी टाकायचं. तर चीक निघणाऱ्या झाडांच्या पानांपासून केलेल्या दशपर्णी अर्क मिश्रणात मिरची-लसूण-आल्याचा ठेचा आणि तंबाखू टाकून दशपर्णी अर्क बनवायचा."

"पिकांवर मावा, तुडतुडे, फुलकिडे, रसशोषक किडे यासारखे रोग येण्यापूर्वीच प्रतिबंधक म्हणून ही रसायनविरहित कीटकनाशकं आम्ही फवारतो. शिवाय हे फवारताना काहीच अपाय होत नाही, त्यामुळे मजुरांच्या जीवाला कोणताही धोका नाही. हे गेली दोन वर्षं माझ्या शेतात सिद्ध झालं आहे," असं राऊत यांनी सांगितलं.

'लोक मला पागल म्हणायचे'

रासायनिक शेतीला विरोध करणारे पाळेकर 12 वर्षं रासायनिक शेतीच करत होते. कृषी विद्यापीठात MSc करत असलेल्या पाळेकरांनी 1973 साली शिक्षण सोडलं आणि शेतीतल्या प्रयोगाला सुरुवात केली.

बारा वर्षं शेती केल्यानंतर 1985नंतर त्यांच्या शेतीचं उत्पादन घटलं, आणि त्याच्या कारणांच्या मुळाशी जायचं त्यांनी ठरवलं.

पाळेकर रासायनिक शेती करत होते, तो काळ भारतातल्या हरित क्रांतीचा सुवर्णकाळ होता. "मी अनेक कृषी तज्ज्ञांना विचारत फिरत होतो, की जर हरित क्रांतीचं तत्त्वज्ञान खरं आहे, तर मग उत्पादन का घटत होतं?"

दिलीप राऊत यांनी दोन वर्षांपूर्वी झिरो बजेट शेती सुरू केली.

"जंगलात कोणतीही मशागत न करता झाडाला उत्तम प्रतीची फळं लागतात, हे सत्य आहे. जंगलामध्ये मानवाच्या उपस्थितीशिवाय ही निसर्गाची स्वत:ची स्वयंपूर्ण व्यवस्था आहे, मग ती आपण का स्वीकारू नये, असा प्रश्न मला त्यावेळी पडला."

"निसर्गातलं कोणतंही पान तोडा आणि प्रयोगशाळेत तपासा. त्यात नायट्रोजन, फॉस्फेट, अशा कोणत्याही जीवनद्रव्याची कमतरता नसते. मी दोन वर्षं जंगलातील वनस्पतींचा, गळलेल्या पानांचा, त्याखालील जीवाणूंचा, बुरशीचा प्रयोगशाळेत आणून अभ्यास केला....


झुल्फिकार अली भुत्तो

झुल्फिकार अली भुत्तो पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री झाल्यानंतर आपल्या पहिल्या अमेरिका दौऱ्यात ते अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष केनेडी यांना व्हाईट हाऊसमध्ये भेटण्यासाठी गेले होते. त्यांची ही भेट बरीच गाजली होती.

भुत्तो केनेडींना खूप मानायचे तर भुत्तोसुद्धा केनेडी यांच्या पसंतीचे. भेटीनंतर भुत्तो जेव्हा केनेडींचा निरोप घेत होते तेव्हा केनेडींनी म्हटलं, "जर तुम्ही अमेरिकेचे नागरिक असता तर मी तुम्हाला माझ्या कॅबिनेटमध्ये घेतलं असतं."

यावर भुत्तो उत्तरले, "राष्ट्राध्यक्ष साहेब, जर मी अमेरिकेचा नागरिक असतो तर मी तुमच्या मंत्रिमडळात नाही तर तुमच्या जागी असतो."

भुत्तो यांचा हजरजबाबीपणा संपूर्ण जगाला ठाऊक होता.

पीलू मोदी जवळचे मित्र

सिंध प्रांतातल्या लारकानामध्ये भुत्तो यांचा जन्म झाला होता. त्यांचं तरुणपण मात्र मुंबईत गेलं.

त्यांचे वडील शाहनवाज भुत्तो मुंबईत राज्यपालांच्या प्रशासकीय मंडळाचे सदस्य होते.

त्या काळी पीलू मोदी भुत्तोंचे सर्वांत जवळचे मित्र होते. पीलू मोदी हे स्वतंत्र पक्षाचे नेते आणि प्रसिद्ध खासदार होते.

भुत्तो यांच्या कारकिर्दीवर लिहिणारे सैयदा सैयदेन ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मीद सांगतात, "14-15 वर्षांचे असताना भुत्तो आणि पीलू मुंबईहून मसूरीला जायचे. तिथं ते शार्लेवेल हॉटेलमध्ये थांबायचे. जेव्हा जेवण वाढलं जायचं तेव्हा ही दोघं त्या अन्नातला काही भाग बाजूला काढून ठेवायचे, जेणेकरून नंतर भूक लागल्यास त्यांना ते खाता येईल. दोघंही मुंबईच्या प्रसिद्ध केथेडरल स्कूल मध्ये शिक्षण घेत होते."

आपल्या 'जुल्फी माय फ्रेंड' या पुस्तकात पीलू मोदी लिहितात, "सुटीच्या दिवशी आम्ही दोघं सकाळी 7.30 वाजता टेनिस खेळायचो. त्यानंतर बॅडमिंटन आणि स्क्वॉश खेळायचो. रात्रीच्या जेवणानंतर जुल्फी माझ्या घरासमोर येऊन शिट्टी मारायचा. मग आम्ही मध्यरात्रीपर्यंत मुंबईच्या रस्त्यांवर फिरायचो."

भुत्तो यांनी मुश्ताक अलींचं प्लास्टर कापलं

त्या काळी भुत्तोंच्या जवळच्या मित्रांमध्ये प्रसिद्ध क्रिकेट समालोचक ओमर कुरेशी आणि भारतीय क्रिकेटपटू मुश्ताक अली यांचा समावेश होता.

भारतीय क्रिकेटर मुश्ताक अली

मोदी त्यांच्या पुस्तकात सांगतात, "मुश्ताक एक सामना खेळायला मुंबईला आले होते तेव्हा भुत्तोंच्या घरीच थांबले होते. पण सामन्यादरम्यान शूते बॅनर्जी यांच्या एका वेगवान बॉलनं मुश्ताक यांना दुखापत झाली. मग त्यांच्या हातावर प्लास्टर लावण्यात आलं आणि काही दिवस 'क्रिकेट क्लब ऑफ इंडिया'च्या गेस्ट हाऊसमध्ये राहण्यासाठी त्यांना सांगण्यात आलं."

"रात्री त्यांना इतकं बेचैन वाटायला लागलं की त्यांनी फोन करून भुत्तोंना भेटायला बोलावलं. भुत्तो तिथं पोहोचले तेव्हा ते त्यांना म्हणाले, 'मला परत तुझ्या घरी घेऊन चल', रात्रीच त्यांनी भुत्तो यांना त्यांच्या हातातलं प्लास्टर कैचीनं कापायला लावलं, तेव्हा कुठं त्यांना झोप लागली."

नुसरत इस्फहानी यांच्यासोबतची पहिली भेट

मुंबईतल्या शालेय शिक्षणानंतर भुत्तो अमेरिकेला गेले. तिथं त्यांनी बर्कले विद्यापीठातून पॉलिटिकल सायन्सची पदवी घेतली. 1953 साली पाकिस्तानात परतल्यानंतर त्यांची भेट नुसरत इस्फहानी यांच्याशी झाली.

इराणमध्ये जन्मलेल्या इस्फहानी यांच्यासोबत भुत्तोंच्या भेटीचं वर्णन स्टेनली वोलपर्ट यांनी त्यांच्या 'जुल्फी भुट्टो ऑफ पाकिस्तान' या पुस्तकात केलं आहे.

बेगम नुसरत यांनी वोलपर्ट यांना सांगितलं होतं की, "एकदा दागिने काढायला बँकेत गेले तेव्हा मी पहिल्यांदा भुत्तो यांना बघितलं. भुत्तोसुद्धा त्यांच्या आईसोबत दागिने काढायलाच तिथं आले होते. तिथंच त्यांच्या आईनं माझी ओळख झुल्फिकार यांच्याशी करवून दिली....


झेबा (मध्ये) डावीकडून दुसरी

अजिबात नाही. खरंतर दुसऱ्या धर्मातील लोकही गरबा खेळण्याचा आनंद लुटतात. गुजरातमध्ये तर अनेक मुस्लीम कुटुंब दरवर्षी गरबा खेळतात.

बीबीसी गुजरातीनं याच कुटुंबांतल्या काही मुलींशी बातचीत केली.

अहमदाबादमधील चांदखेडा इथे राहणारी झेबा दरवर्षी गरबा खेळते. "मला सुरुवातीपासूनच गरब्याविषयी आकर्षण होतं. माझ्या मित्र-मैत्रिणींमध्ये मी एकटीच मुसलमान आहे, म्हणून मला हिंदू परंपरांबद्दल माहिती आहे. पण त्यामुळे मी त्यांच्यापेक्षा वेगळी आहे असं मला कधीच वाटलं नाही," असं ती सांगते.

झेबा सांगते, "अब्बूंच्या नोकरीचं ठिकाण कालोल असल्याकारणानं आम्हाला चांदखेड्यात राहावं लागत होतं. तिथं मुस्लिमांची लोकसंख्या खूपच कमी असल्याने त्यांना त्या हिंदूबहुल भागात थोडं अस्वस्थ वाटायचं. त्यामुळे ते लखनौला निघून गेले. पण मला अहमदाबाद आवडलं म्हणून मी इथंच राहण्याचा आग्रह केला आणि अहमदाबादेतच थांबले."

झेबा पुढे सांगते की जेव्हा तिने आपली गरबा खेळण्याची आवड मैत्रिणींना सांगितली, तेवहा त्यांना आधी आश्चर्य वाटलं. पण तिनं मनातली इच्छा बोलून दाखवल्यांनतर त्या झेबाची मदत करण्यासाठी लगेच तयार झाल्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा. "मग माझ्या मैत्रिणींनी मला गरबा खेळायला शिकवलं," ती सांगते.

"सोशल मीडियावर हिंदू-मुस्लीमविरोधी पोस्टची संख्या प्रचंड आहे. याचा नवीन पिढीवर परिणाम होतोय. यामुळेच वेगवेगळ्या धर्माच्या लोकांमध्ये भावनिक बंध कमी झाला आहे आणि दरी वाढत चालली आहे. नवीन पिढीनं ही दरी मिटवण्याचं काम करायला हवं," असं ती आवाहन करते.

आपण एकमेकांच्या सणावारात सहभागी झालो तर जवळीक निर्माण होऊ शकते, असं झेबाला वाटतं.

घरातच मिनी इंडिया

हेमा तारफ मंधरा या हिंदू असून त्यांनी मुस्लीम व्यक्तीशी लग्न केलंय. त्यामुळे त्यांच्या घरी दोन्ही धर्मांचे सण साजरे केले जातात. आमच्या घरात मिनी इंडिया वसतो, असं त्या म्हणतात.

हेमा कुटुंबीयांसोबत

"ईद, दिवाळी, नवरात्री आणि मोहर्रम असे सर्व सण आम्ही साजरे करतो. मी गरबा खेळला नाही, असं एखादंही वर्षं नसेल. फक्त गरोदर होते, त्या वर्षी फक्त मी गरबा खेळू शकले नव्हते," त्या अभिमानानं सांगतात.

हेमासोबत आता त्यांच्या वहिनीसुद्धा गरबा खेळतात. सुरुवातीला कुटुंबाचा विरोध होता, पण वेळेनुसार सर्व काही बदलत गेलं, असं त्या सांगतात.

"पाच वर्षं आम्ही आमच्या कुटुंबीयांपासून वेगळं राहिलो. पण आता मी माझ्या वहिनींसोबत गरबा खेळते. मीसुद्धा त्यांच्यासारखी बिर्याणी आणि शीरखुर्मा बनवायला शिकले आहे," असं हेमा सांगतात.

ज्या लोकांचं तुमच्यासोबत भावनात्मक नातं असतं, ते प्रत्येक कठीण समयी तुमच्यासोबत असतात, असं हेमा सांगतात.

मुलानं हिंदू आहे की मुसलमान असं विचारलं तेव्हा....

हेमा एक किस्सा सांगतात - "एकदा मला माझ्या मुलानं विचारलं की आपण हिंदू आहोत की मुसलमान. मी त्याला सांगितलं की आपण दोन्हीही आहोत. तू लोकांना असं सांगायला हवं की मी वडिलांसोबत मशिदीत जातो आणि आईसोबत मंदिरातही जातो."

पण समाज हा प्रश्न विचारू लागतो तेव्हा काय? असं विचारल्यावर हेमा सांगतात, "गुजरातच्या शांत भागांपैकी एक असलेल्या सौराष्ट्रात मी राहते. आजपर्यंत मला कोणत्याही प्रकारचा त्रास झालेला नाही."

गरबा खेळण्यामुळे शेजारी नाराज

अहमदाबादमधील बुशरा सय्यद ही सध्या विज्ञानाची रिसर्च स्कॉलर आहे. तिलाही गरबा खेळायला खूप आवडतं.

"गरबा खेळायची संमती मिळवण्यासाठी आधी भीती वाटायची, पण आता सहज संमती मिळते. मी कॉलेजमध्ये मैत्रिणींसोबत गरबा खेळायला जायची," असं ती सांगते.

बुशरा (मध्ये) मैत्रिणींसोबत

"कुटुंबीय तर विरोध करत नाहीत पण शेजारी मात्र प्रश्न विचारतात...


झॉन्ग शनशान

झॉन्ग शनशान असं या उद्योजकाचं नाव आहे. 1996 साली चीनच्या पूर्व किनाऱ्यावरच्या झेजिआंग प्रांतात त्यांनी 'नॉन्गफू स्प्रिंग' नावाने बाटलीबंद पाण्याची कंपनी सुरू केली होती.

आणि 58.7 अब्ज डॉलर्ससह झॉन्ग शनशान आज ब्लूमबर्ग बिलिएनिअर्स इंडेक्समध्ये सर्वांत वरच्या स्थानी आहेत.

बाटलीबंद पाण्याची ही कंपनी नुकतीच स्टॉक मार्केटमध्ये लिस्ट झाली आहे. शिवाय, लस तयार करणाऱ्या एका कंपनीतले सर्वाधिक शेअर्स खरेदी केल्यामुळे त्यांच्या एकूण संपत्तीत मोठी वाढ झाली आहे.

संपत्तीत झालेल्या एवढ्या मोठ्या वाढीनंतर रिलायंस इंडस्ट्रीच्या मुकेश अंबानींनंतर ते आशिया खंडातले दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती बनले आहेत. झाँग शनशान यांना 'लोन वुल्फ' या टोपणनावानेही ते ओळखले जातात.

इतकंच नाही जगातल्या पहिल्या 500 श्रीमंतांच्या यादीत झॉन्ग शनशान यांचा 17वा क्रमांक लागतो.

चीनमध्ये सर्वाधिक श्रीमंत लोक तंत्रज्ञान क्षेत्रातून येतात. मात्र, हुवेई, टिकटॉक आणि वुईचॅट या टेक कंपन्यांवरून अमेरिका आणि चीन यांच्यातल्या वाढत्या तणावामुळे चीनच्या टेक स्टॉकचं मूल्य बरंच घसरलं आहे.

आणि म्हणूनच सर्वात श्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीमंत उद्योजक तयार करणाऱ्या तंत्रज्ञान क्षेत्राला आता अन्न आणि किराणा क्षेत्रातून स्पर्धा निर्माण झाली आहे.

एप्रिल महिन्यातच झॉन्ग यांची 'बिजिंग वान्ताई बायोलॉजिकल फार्मसी एंटरप्राईज' ही कंपनी चीनच्या स्टॉक मार्केटमध्ये लिस्ट झाली. या कंपनीतले सर्वाधिक शेअर्स त्यांच्याकडे असल्याने ऑगस्ट महिन्यात त्यांच्या एकूण संपत्तीत तब्बल 20 अब्ज डॉलर्सची वाढ झाली.

कोव्हिड-19 आजारावरील लसीवर संशोधन करण्यासाठी आपण दोन विद्यापीठांबरोबर करार केल्याचं या कंपनीचं म्हणणं आहे.

लाल झाकणाची बाटली

या महिन्याच्या सुरुवातीलाच 'नॉन्गफू स्प्रिंग' कंपनी हाँगकाँग स्टॉक एक्स्चेंजवर लिस्ट झाली आणि पहिल्याच दिवशी कंपनीच्या शेअर्सच्या किंमतीत थोडी थोडकी नव्हे तर तब्बल 54 टक्क्यांची वाढ झाली.

नॉन्गफू स्प्रिंग कारखान्यात तयार होणाऱ्या लाल झाकण असणाऱ्या पाण्याच्या बाटल्या संपूर्ण चीनमध्ये अगदी लहान-लहान दुकानांपासून ते मोठ-मोठ्या हॉटेल्समध्येही विकल्या जातात. ही कंपनी चहा, फ्लेवर्ड व्हिटॅमिन्स ड्रिंक्स आणि ज्युस यांचंही उत्पादन घेते.

स्टॉक मार्केटमधल्या यशस्वी लिस्टिंगनंतर झॉन्ग अलिबाबाचे जॅक मा, टेंसेन्टचे पॉनी मा यांच्यासोबत चीनच्या पहिल्या तीन श्रीमंतांच्या पंक्तीत जाऊन बसलेत.

या आठवड्यात तंत्रज्ञान क्षेत्रातल्या कंपन्यांचे शेअर्स घसरल्याने झॉन्ग यांची वेल्थ रँकिंग आणखी वाढली.

परिणामी गेल्या सहा वर्षांपासून पहिल्या स्थानी असणाऱ्या अलिबाबाला नॉन्गफू स्प्रिंगने मागे टाकत पहिलं स्थान पटकावलं. झॉन्ग यांनी जॅक मा यांना मागे टाकलं असलं तरी ते फारकाळ पहिल्या स्थानावर राहण्याची शक्यता कमीच आहे.

याचं कारण म्हणजे अलिबाबाचं पाठबळ असणारी 'अँट ग्रुप' ही कंपनी पुढच्या महिन्यात चीन आणि हाँगकाँग शेअर मार्केटमध्ये लिस्ट होणार आहे. त्यानंतर अलिबाबाची संपत्ती आणखी वाढेल.

'अँट ग्रुप' ही एक ऑनलाईन पेमेंट फर्म आहे. कंपनी 250 अब्ज डॉलर्स व्हॅल्युएशनचं उद्दिष्ट पूर्ण करू शकली तर जॅक मा यांना 28 अब्ज डॉलर्सचा निव्वळ नफा मिळणार आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


टँकची साफसफाई करण्यासाठी आत उतरलेली माणसं परत न आल्यामुळे त्यांना शोधण्यासाठी आणखी माणसं उतरली. मात्र कुणीच परत आलं नाही आणि एकेक करून सगळ्यांचा जीव गेला. पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, यापैकी तीन हॉटेलचे कर्मचारी होते.

याप्रकरणी हॉटेलचे मालक हसन अब्बास भोरानिया यांच्याविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

जीव गमावणाऱ्यांमध्ये तीन साफसफाई विभागाचे कर्मचारी, एक ड्रायव्हर आणि तीन हॉटेलचे कर्मचारी आहेत. सातही जणांचे मृतदेह हाती लागले आहेत, असं सब इन्स्पेक्टर के. एम. वाघेला यांनी सांगितलं.

नेमकं काय घडलं?

टँकच्या साफसफाईसाठी हे सात जण आत उतरले तेव्हा त्यांच्याकडे सुरक्षा उपकरणं नव्हती, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

मृतांपैकी महेश पाटनवाडिया ट्रॅक्टर ट्रॉली चालवण्याचं काम करायचे. सेप्टिक टँकमधील कचरा उचलण्यासाठी ते घटनास्थळी गेले होते.

सेप्टिक टँकच्या सफाईकरता सफाई कर्मचारी मॅनहोलमध्ये उतरले. त्यांचा ठावठिकाणा कळत नसल्याने ड्रायव्हर आणि हॉटेलचे कर्मचारी उतरले. मात्र विषारी वायूमुळे सगळ्यांचाच मृत्यू झाला.

सेप्टिक टँकच्या साफसफाईदरम्यान सातजणांचा मृत्यू झाला.

घटनास्थळाचे दृश्य

मृतांपैकी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

महेश पाटनवाडिया, अशोक हरिजन, हितेश हरिजन आणि महेश हरिजन हे थुवावी या एकाच गावचे होते. अशोक आणि हितेश बापलेक असल्याचं थुवावी गावचे सरपंच चिराग पटेल यांनी सांगितलं. या दुर्घटनेमुळे गावावर शोकळळा पसरली आहे.

या गावात दलित लोकसंख्या 300-400 इतकी आहे. दलित समाजातील 5-6 जण साफसफाईचं काम करतात. सफाईच्या कामासाठी आवश्यक सुरक्षा उपकरणांविना ही माणसं काम करत असल्याचं चिराग पटेल यांनी सांगितलं.

घटनास्थळचे दृश्य

मृतांपैकी महेश हरिजन यांचे आईवडील नाहीत. त्यांच्या पश्चात पत्नी आणि बहीण असा परिवार आहे. तर विजय चौधरी आणि सहदेव वसावा  हे सुरतमधील उमरपाडा तालुक्यातील आहेत. अजयभाई वसावा नेत्रंग तालुक्यातील आहेत. हे सगळे हॉटेल कर्मचारी होते.

पोलिसांनी सगळे मृतदेह शवविच्छेदनासाठी पाठवले आहेत. त्यानंतरच हे स्पष्ट होऊ शकेल की सेप्टिक टँकमधील कोणत्या विषारी वायूमुळे हे मृत्यू झाले.

दरम्यान, "सरकार पुतळे तयार करण्यासाठी तीन हजार कोटी खर्च करू शकतं. मात्र सफाई कर्मचाऱ्यांना गटारात, मॅनहोलमध्ये उतरायला लागू नये, मानवी मैला उचलायला लागू नये यासाठी यंत्रांच्या खरेदीसाठी पैसे देऊ शकत नाहीत," असं ट्वीट गुजरातचे आमदार जिग्नेश मेवाणी यांनी केलं आहे.

नॅशनल सफाई कर्मचारी आयोगाच्या अहवालानुसार 1993 ते 2018 या कालावधीत गुजरात राज्यात सेप्टिक टँकची साफसफाई करताना 122 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

या कालावधीत देशभरात 676 तर तामिळनाडूत सर्वाधिक म्हणजे 194 जणांचा याच कारणामुळे मृत्यू झाला आहे. गुजरात दुसऱ्या स्थानी आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


टर्कीमध्येही #10YearChallenge मुळं सोशल मीडियावर महिलांनी डोकं झाकण्यासाठी वापरायच्या स्कार्फवरून (हिजाब) वाद सुरू झाला आहे. हिजाब वापरणं बंद केलेल्या महिलांनी आपली भूमिका मांडण्यासाठी या ट्रेंडचा वापर केला आहे.

टर्कीमध्ये अनेक वर्षांपासून हिजाब हा चर्चेचा आहे. टर्कीत सार्वजनिक संस्थांमध्ये हिजाब वापरण्यावर बंदी घालण्यात आली होती. विद्यापीठातही हिजाब घालून येण्याची परवानगी नव्हती.

मात्र गेल्या दशकभरात टर्कीतलं हे चित्र बदललं. अध्यक्ष रेसिप तय्यप अर्दोगान यांनी हिजाबवरची बंदी उठवायला सुरूवात केली. हिजाब हे राजकीय आणि धार्मिक परंपरावादाचं प्रतीक असल्याचं धर्मनिरपेक्षतावादी मानतात. त्यामुळंच अर्दोगान यांचा हा निर्णय धार्मिक विचारसरणीला पाठिंबा देणारा असल्याची टीकाही करण्यात आली. याच काळात तरूण मुलींवर घरातून तसंच समाजाच्या विविध स्तरांतूनही हिजाब वापरण्यासाठी दबाव यायला लागला.

#10YearChallenge मध्ये तुमचा दहा वर्षांपूर्वीचा फोटो सोशल मीडियावर शेअर केला जातो. मात्र टर्कीमध्ये अनेक मुलींनी अगदी अलिकडच्याच काळात हिजाब न वापरण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यामुळं त्यांनी #10YearChallenge च्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या ऐवजी #1yearchallenge हा हॅशटॅग वापरायला सुरूवात केली.

हिजाब नाकारणाऱ्या तरूणींपैकीच एक आहे नझान. तिनं या चॅलेंजमध्ये स्वतःचा पॅराग्लायडिंग करतानाचा फोटो टाकला आहे. 'तुमच्या धारणांप्रमाणे आणि तुम्हाला हवं तसं जगता येणं किती सुंदर असतं, हे शब्दांत मांडता येणार नाही,' असं नझाननं आपल्या ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे.

नझानसारखंच अनेक तरूणींनी आपल्या भावना ट्वीट करून मांडल्या आहेत. यातील बरेचसे ट्वीट हे 'You'll Never Walk Alone' या सोशल प्लॅटफॉर्मवरुन रिट्वीट करण्यात आल्या आहेत. ज्यांनी हिजाबला नाकारलं किंवा ज्या हिजाब न घालण्याचा विचार करत आहेत त्यांच्याबद्दल जाणून घेतल्यामुळं इतर महिलांनाही बंधनं झुगारण्याची प्रेरणा मिळेल, या हेतूनं 'You'll Never Walk Alone'नं ट्वीट्सना प्रसिद्धी दिली आहे.

नाव प्रसिद्ध न करण्याच्या अटीवर You'll Never Walk Alone वेबसाईटच्या संस्थापकांनी बीबीसीला सांगितलं, "तुम्ही एकट्या नाहीये आणि तुमच्या खडतर प्रवासात या महिला तुमच्यासोबत आहेत हे सांगणं आमच्या वेबसाईटचा उद्देश आहे."

आयुष्यभर त्यांना वागवावी लागेल अशी कोणतीही गोष्ट घालण्यासाठी 13-14 वर्षांच्या मुलींना तुम्ही जबरदस्ती करू शकत नाही, असंही त्यांनी स्पष्ट केलं.

हिजाब नाकारणाऱ्या तरूणींचं मनोगत

"प्रत्येकाला हवं ते बोलता यायला हवं. आपण स्वतंत्र आहोत आणि या गोष्टीचा आमचं कुटुंब किंवा नातेवाईकांशी काहीही संबंध नाहीये," बुसरनूर यांनी लिहिलं.

"आमचे स्वतःबद्दलचे विचार आणि आम्ही काय करू शकतो यासंबंधीच्या विचारांवर कोणतीही बंधनं नाहीत. धर्माच्या नावाखाली महिलांवर लादल्या जाणाऱ्या विशिष्ट चौकटीतल्या विचारांमधूनही आम्ही बाहेर पडलो आहोत. इतरांनी सांगितलेल्या भूमिका आम्ही पार पाडणार नाही. आम्ही आता स्वतःला ओळखलं आहे. #10yearchallenge."

"मी नेहमी हसतमुख राहते पण आयुष्य हे माझ्यासाठी तितकं सरळसोपं नव्हतं. इमाम हातिप धार्मिक शाळेमधून शिकल्यामुळं विद्यापीठात हिजाब घालता यावा यासाठी एकेकाळी मी संघर्ष केला होता. मात्र गेल्या आठ वर्षांपासून हिजाब नको म्हणून मी लढा दिला," अजून एका मुलीनं ट्वीट केलं आहे.

"खूप वर्षांपासून माझा स्वतःशीच झगडा सुरू होता आणि गेल्या पाच वर्षांपासून माझा गोतावळा आणि संपूर्ण समाजाविरुद्धच मी लढत आहे."

विरुद्ध बाजूचा दृष्टिकोन

हिजाब नको म्हणणाऱ्या मुलींप्रमाणेच आम्ही स्वेच्छेनं हिजाब वापरतो असं म्हणणाऱ्या मुलीदेखील...


टर्म इन्शुरन्स घेतो तुमच्या पश्चात तुमच्या कुटुंबीयांची काळजी

या आठवड्यात आपण टर्म इन्शुरन्सबद्दल जाणून घेऊ या. खरंतर जाणकारांच्या मते टर्म हाच खरा इन्श्युरन्स आहे. पण, असं त्यांना का वाटतं आणि का घ्यायचा टर्म इन्शुरन्स?

टर्म इन्शुरन्स म्हणजे काय?

आयुर्विम्याचे दोन प्रकार आहेत. एक म्हणजे टर्म इन्शुरन्स आणि दुसरा कायमस्वरुपी विमा. पैकी टर्म इन्शुरन्समध्ये ठरलेल्या मुदतीपर्यंत तुम्हाला हप्ते भरायचे असतात.

पैसे तुमच्या पश्चात तुमच्या नॉमिनीला मिळतात. थोडक्यात तुमच्या नंतर तुमच्यावर अवलंबून लोकांची आर्थिक काळजी घेणारा हा इन्शुरन्स आहे.

पण, मुदतीनंतर तुम्ही जिवंत असाल तर मात्र तुम्हाला लाभ मिळत नाही. हाच इतर आयुर्विमा आणि टर्म इन्शुरन्सचा फरक आहे.

जाणून घेऊया टर्म इन्श्युरन्स विषयी.

टर्म इन्शुरन्सची गरज काय?

इन्शुरन्स तज्ज्ञ मिलिंद बने यांच्या मते, टर्म इन्शुरन्स हे एकच माध्यम आहे जे आपल्या सर्व आर्थिक जबाबदाऱ्या पूर्ण करू शकतं.

"घरातली कर्ती व्यक्ती आपल्या नोकरीच्या काळात कुटुंबीयांच्या सर्व आर्थिक गरजा भागवत असते. शास्त्रीय परिभाषेत या जबाबदारीची मोजदाद मानवी जीवन मूल्यामध्ये... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होत असते", बने सांगतात.

"घरातल्या सर्वांच्या आर्थिक गरजा लक्षात घेतल्या तर अशा व्यक्तीचं जीवन मूल्य हे दीड-दोन कोटींच्या घरात जातं. आणि मिळकत कमी असो किंवा जास्त, इतक्या रकमेची शाश्वती देणारा एकमेव उपलब्ध पर्याय आहे टर्म इन्शुरन्सचा."

"कमी हप्त्यात मोठा फायदा इथं मिळत असतो. त्यासाठी हा इन्श्युरन्स महत्त्वाचा आहे," मिलिंद बने यांनी टर्म इन्श्युरन्सचा अर्थ समजून सांगितला.

इन्शुरन्स उचलतो आर्थिक जबाबदारी

अलीकडे शहर असो किंवा ग्रामीण भाग. जवळ जवळ प्रत्येकावर गृहकर्ज असतं. त्यासाठी टर्म इन्शुरन्स खूप मोलाचा आहे. कर्जाची परतफेड ही मोठी आर्थिक जबाबदारी आहे. काही लाखांत किंवा कधी कधी कोटींमध्ये ही कर्जाची रक्कम असते.

कमी हप्त्यात जास्त फायदा

दुर्दैवाने कमावत्या व्यक्तीचा मृत्यू कर्ज फेडण्यापूर्वीच झाला तर? ही कल्पना भयावह आहे. कारण, हा भार आता त्यांच्या नॉमिनीला उचलावा लागणार आहे.

"पण, टर्म इन्शुरन्स एकरकमी पैसे देत असल्यामुळे तुम्ही गेल्यानंतरही ही जबाबदारी इन्शुरन्स घेतो," बने यांनी टर्म इन्श्युरन्सचा आणखी एक फायदा सांगितला.

टर्म इन्शुरन्स किती रकमेचा हवा यावरही त्यांनी शास्त्रीय दृष्टिकोन विषद केला. "एक पद्धत आहे ज्यात तुम्ही किती वर्षं नोकरी करणार आहात हे महत्त्वाचं ठरतं. त्या काळात तुम्ही जमा केलेली रक्कम आणि पुढच्या आर्थिक गरजा लक्षात घेऊन विम्याची रक्कम ठरवणं ही ती पद्धत."

"तर दुसऱ्या पद्धतीत महागाईचा दर पुढे किती वाढणार आहे. त्या अंदाजाने या दरावर आधारित विम्याची रक्कम ठरवणं," मिलिंद बने यांची ही माहिती थोडी क्लिष्ट वाटेल कदाचित. पण, गुंतवणूक तज्ज्ञ तुमच्यासाठी हे गणित सोपं करू शकतील.

टर्म इन्श्युरन्स कुणासाठी?

टर्म इन्शुरन्सची वैशिष्ट्यं

टर्म इन्शुरन्सचं महत्त्व आपण समजून घेतलं. आता बघू या त्याची वैशिष्ट्यं

टर्म इन्शुरन्सबद्दल हे माहीत आहे का?

टर्म इन्शुरन्समुळे पैसे वाढत नाहीत. हे गुंतवणुकीचं साधन नाही. त्यातून तुमच्या हयातीत तुम्हाला पैसा मिळत नाही. मात्र तुमच्या पश्चात तुमच्या कुटुंबाच्या गरजा पूर्ण होतात.

म्हणून हा इन्श्युरन्स कमावत्या व्यक्तीच्या नावे घेतला जातो.

वाढत्या वयाबरोबर टर्म इन्शुरन्सचा प्रीमिअम वाढत जातो. जशी मुदत संपल्यावर तुम्हाला जिवंत असताना लाभ मिळत नाही, तसंच या विम्यावर तुम्हाला कर्जाची उचलही करता येत नाही

टर्म इन्श्युरन्स घेताना किती मोठा घ्यायचा हे ठरवणं...


टाईम मशीनने खरंच काळात प्रवास करणं शक्य आहे का?

काळ अर्थात वेळ म्हणजे विज्ञानाचा अविभाज्य भाग. या वेळेशी निगडीत असलेली कल्पना सत्यात उतरवण्यासाठी ज्या सर्वाधिक आश्वासक संकल्पना आज आहेत- त्याचा बीबीसी हॉरिझॉननं घेतलेला हा वेध.

रॉन मॅलेट यांचे एक स्वप्न आहे: त्यांना वेळेबरोबर भ्रमंती करायची आहे.

हे फक्त स्वप्नरंजन नाही - कारण मॅलेट भौतिकशास्त्राचे नमांकित प्राध्यापक आहेत. "एखाद्या विषयाबाबत आवड असलेला, त्याचा ध्यास असलेला मी एक सामान्य माणूस आहे, असा स्वतःबद्दल मी विचार करतो. आणि हाच ध्यास वेळेसोबतची भ्रमंती सत्यात येण्याची शक्यता आहे," असे ते सांगतात.

प्रा. मॅलेट यांना उर्वरित आयुष्यात टाईम मशीन बनवायचे आहे. ते सांगतात, या त्यांच्या ध्यासाची पाळंमुळं त्यांच्या आयुष्यात लहानपणीच घडलेल्या दुःखद घटनांमध्ये दडलेली आहेत.

मॅलेट यांचे वडील, सिगरेटचे शौकीन, त्यांचं वयाच्या 33 व्या वर्षीच हृदयविकाराच्या धक्क्यानं निधन झालं. तेव्हा प्रा. मॅलेट फक्त 10 वर्षांचे होते.

कोवळ्या मनावर आघात झाल्यानं ते सैरभैर झाले. आयुष्यात आलेल्या दुःखाचा विसर पाडण्यासाठी त्यांनी स्वतःला पुस्तकांच्या जगात ढकललं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

"या घटनेच्या साधारण वर्षभरानंतर, मी 11 वर्षांचा असेन, एक पुस्तक माझ्या वाचनात आलं आणि त्यानं माझं जग, माझ्या जगण्याची दिशा सारंच बदलून टाकलं. ते पुस्तक होतं एच.जी. वेल्स यांचे 'द टाइम मशीन'," कनेक्टीकट विद्यापीठात भौतिकशास्त्राचे प्राध्यापक असलेल्या मॅलेट यांनी बीबीसी हॉरिझॉनच्या कार्यक्रमात ही माहिती दिली.

"पुस्तकाच्या मुखपृष्ठानं माझं लक्ष वेधून घेतले. त्यात लिहलं होतं, 'काळ अथवा वेळ म्हणजे फक्त एक निर्वात पोकळी आहे, वैज्ञानिकांना हे चांगलंच माहिती आहे. ही निर्वात पोकळी असल्यानं आपण वेळेच्या मागे-पुढे असं भ्रमण करू शकतो. अगदी तसंच जसं आपण अंतराळात करतो. मी हे वाचले आणि 'हे चमत्कारिक आहे.' अशी आपसूकच प्रतिक्रिया माझ्याकडून आली."

"मला वाटलं जर मी टाईम मशीन बनवू शकलो, तर मी भूतकाळात प्रत्यक्ष जाऊ शकेन आणि माझ्या वडिलांना पुन्हा पाहू शकेन. कदाचित त्यांचा जीवही वाचवू शकेन आणि सगळं बदलून टाकू शकेन," प्रा. मॅलेट अधिक विस्तारानं सांगू लागतात.

वेळेत भ्रमण करणं कदाचित अशक्य वाटू शकेल, पण यासारख्या अनेक नैसर्गिक चमत्कारांचा उलगडा वैज्ञानिक करत आहेत. त्यामुळे कोण जाणे कदाचित मॅलेट यांचंही स्वप्न सत्यात येऊ शकेल.

रॉन मॅलेट

अवकाशाच्या त्रिमिती अर्थात थ्री डायमेन्शन्स या काळाशी निगडीत असल्या पाहिजेत, असा विचार अल्बर्ट आइनस्टाइननं केला होता. या शक्यतेनं चौथ्या मितीचा जन्म झाला. या प्रणालीला त्यानं स्पेस-टाईम असं नाव दिलं आणि विश्वाचं जे मॉडेल आपण आज अभ्यासासाठी वापरतो ते हेच आहे.

मात्र, हा स्पेस-टाईम दुमडणे शक्य आहे. त्यामुळे दोन दूरच्या ठिकाणांना जोडणारा शॉर्टकट तयार होईल, असाही विचार आइनस्टाइनने केला होता.

या स्थितीला त्यानं वॉर्महोल असं नाव दिलं. आणि दोन्ही बाजूला दोन टोक असणारा एखादा बोगदा, ज्याचे प्रत्येक बिंदू स्पेस-टाईममध्ये वेगळ्या ठिकाणी अस्तित्वात असते, हे डोळ्यासमोर आणून त्याची कल्पना आपण करू शकतो.

कदाचित निसर्गतः आकाशगंगेत वॉर्महोल्स अस्तित्वातही असू शकतील; खरं तर रशियातले वैज्ञानिक रेडिओ टेलिस्कोपच्या साहाय्यानं त्यांचा शोध घेण्याचा प्रयत्न करत आहेत. पण वेळेत भ्रमण करण्यासाठी वॉर्महोलचा वापर करणं असं सहजशक्य नाही.

सर्वांत नजीकची वेळ जरी शोधली तर ती कित्येक प्रकाशवर्षांच्या अंतरावरची असेल. आणि समजा तुम्ही काळाच्या फूटपट्टीवरपच्या त्या ठिकाणी जरी पोहोचलात आणि या भ्रमणात तग धरून जिवंत राहू शकलात...


टाटा स्टीलचे UKमधल्या टॅलबोट या बंदरावर असलेले स्टीलवर्कचे प्लान्ट युरोपातल्या या बड्या कंपनीत समाविष्ट होतील. या करारानंतरही UKमधले प्लान्ट बंद करण्याचा कोणताही उद्देश नसल्याचं टाटाकडून स्पष्ट करण्यात आलं.

या विलीनीकरणामुळे गुंतवणूक वाढेल आणि नोकरीतली सुरक्षितता कायम राहील अशी आशा या दोन्ही कंपन्यांमध्ये काम करणाऱ्या कामगारांच्या युनियननी बोलून दाखविली. युनियनचे कम्युनिटी जनरल सेक्रेटरी रॉय रिखस म्हणाले की, "या करारामुळे दीर्घ काळापर्यंत स्टील उत्पादनाची परंपरा आणि नोकऱ्यांची सुरक्षा वाढेल."

अर्थात, योग्य आणि विचारपूर्वक गुंतवणूक केल्यावरच हा व्यवसाय फलदायी ठरेल असंही रिखस यांनी स्पष्ट केलं.

गेल्या शुक्रवारी मूळ जर्मन कंपनी असलेल्या थिस्सेनक्रुप्प कंपनीच्या कार्यकारी मंडळानं या विलीनीकरणाला हिरवा कंदिल दाखवला. या दोन्ही कंपन्या गेल्या वर्षभरापासून विलीनीकरणाच्या प्रक्रियेबद्दल चर्चा करत होत्या.

टाटा स्टील आणि थिस्सेनक्रुप्प या दोन्ही कंपन्यामध्ये मिळून सुमारे 48 हजार कामगार आहेत.

नोकऱ्या जाण्याची भीती

विलीनीकरणानंतर दोन्ही कंपन्या 350 मिलियन पाऊंड ते 440 मिलियन पाऊंड वर्षाला वा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चवणार आहेत. विलीनीकरणाची प्रक्रिया सुरू झाल्यानंतर गेल्या सप्टेंबरमध्ये दोन्ही कंपन्यांकडून जवळपास 4000 नोकऱ्या कमी करण्यात येतील असं सुतोवाच करण्यात आलं होतं. यातल्या अर्ध्या कंपन्या उत्पादन विभागात तर अर्ध्या नोकऱ्या व्यवस्थापन विभागात आहेत.

UK मधल्या वेल्समधले जवळपास 7000 जण टाटामध्ये कार्यरत आहेत. तर, टॅलबोट बंदरावरील टाटाच्या प्लॅन्टमध्ये जवळपास 4000 कामगार काम करत आहेत.

UKमधल्या टाटाच्या सगळ्या प्लॅन्टची विक्री करण्याची घोषणा टाटानं 2016मध्ये केली होती.

'मैलाचा दगड'

थिस्सेनक्रुप्प कंपनीचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह हेनरिक हेसिंजर यांनी या विलीनीकरणाविषयी बोलताना सांगितलं की, "चांगल्या कार्यक्षमतेसाठी या दोन्ही कंपन्या एकत्र येण्याची गरज होती. कारण, आयातीसाठी कंपन्यांवर मोठा दबाव आहे. तसंच, उत्पादनाची अधिक क्षमता कंपन्यांमध्ये असल्याचंही त्यांनी सांगितलं."

"टाटा स्टीलसोबत विलीन होण्याचा हा निर्णय हा मैलाचा दगड असून हा खूप मोठा बदल आहे. यामुळे भविष्यात या उद्योगात खूप मोठी आर्थिक वाढ होईल,"असं थिस्सेनक्रुप्प कंपनीनं प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकात म्हटलं आहे.

कराराच्या अंतिम मसुद्यावर लवकरच सह्या होणार आहेत. त्यासाठी लागणारी सगळी कायदेशीर प्रक्रिया आणि युरोपीयन युनियनची मान्यता या बाबी लवकरच पूर्ण होणार असल्याचं या पत्रकात स्पष्ट करण्यात आलं.

याबाबत बोलताना टाटा स्टीलचे अध्यक्ष नटराजन चंद्रशेखरन म्हणाले, "ही टाटा स्टीलसाठी मोठी झेप आहे. दीर्घकालीन संबंध टिकवण्यासाठी आम्ही कटिबद्ध आहोत. हा नवा प्रयोग भागधारकांसाठी फायदेशीर ठरेल."

या विलीनीकरणामुळे आर्सेलर-मित्तलनंतर टाटा स्टील-थिस्सेनक्रुप्प ही युरोपातली सगळ्यात मोठी स्टील कंपनी ठरणार आहे. या नव्या कंपनीची वार्षिक विक्री 13 बिलियन पाऊंडच्या आसपास असणार आहे. तर, या कंपनीचं कार्यालय नेदरलँड्समध्ये असेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


टायफून लिंगलिंगने (Typhoon Lingling) दक्षिण कोरियात तीन तर उत्तर कोरियात पाच जणांचा जणांचा बळी घेतला आहे. आतापर्यंत या वादळामुळे 460 घरांचं नुकसान झालंय. आणि हजारो घरांचा वीज पुरवठा खंडित झालाय. याच वादळामुळे दक्षिण कोरियातली दीड लाखापेक्षा जास्त घरं अंधारात होती.

तर दुसरीकडे शेजारच्या जपानची राजधानी टोकियोजवळ टायफून फक्साई (Typhoon Faxai) हे चक्रीवादळ धडकलं असून यामुळे तब्बल 9 लाख लोक अंधारात आहेत.

लिंगलिंग वादळ दक्षिण कोरियात धडकलं, तेव्हा काढलेली सॅटेलाईट इमेज.

या लिंगलिंग वादळामुळे 178 मैलांवरील शेतीमध्ये पाणी भरलंय. यामुळे गेल्या काही काळापासून उत्तर कोरियामध्ये असलेल्या अन्नधान्याचा तुटवडा आता आणखी भीषण होण्याची भीती आहे.

उत्तर कोरियातल्या 1 कोटी लोकांना 'तातडीने अन्नधान्याची मदत' मिळणं गरजेचं आहे, असा इशारा संयुक्त राष्ट्राने दिला होता.

लिंगलिंग वादळ येत असल्याचं माहीत असूनही पुरेशी पूर्वतयारी न केल्याबद्दल उत्तर कोरियाचे नेते किम जाँग-उन यांनी तातडीची बैठक घेत अधिकाऱ्यांची कानउघडणी केली.

शेती आणि पिकं, धरणं आणि तलाव वाचवणं हे आता उत्तर कोरियाचं प्राथमिक उद्दिष्टं आहे.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दक्षिण कोरियातही याच लिंगलिंग वादळामुळे नुकसान झालंय. इथली सुमारे 1.60 लाख घरं अंधारात होती पण आता वीज पुरवठा सुरळीत करण्यात आला असून विमानसेवाही सुरू झालीय.

जपानला गेल्या दशकभरातल्या सर्वात शक्तिशाली फक्सई वादळाचा तडाखा बसलाय. ताशी 210 किलोमीटर्सच्या वेगाने वाहणाऱ्या वाऱ्यांमुळे टोकियोमध्ये दाणादाण उडाली.

130 पेक्षा जास्त उड्डाणं रद्द करावी लागली तर ट्रेन सेवाही अनेक तास बंद होत्या.

वीज पुरवठा खंडीत करण्यात आल्याने टोकियो परिसरातले 9.1 लाख लोक अंधारात असल्याचं जपानची राष्ट्रीय वाहिनी NHKने सोमवारी सकाळी म्हटलंय.

आख्ख्या कानागावा शहराचा वीजपुरवठा खंडित झाला होता. लोकांना घराबाहेर न पडण्याच्या सूचना इथे देण्यात आल्या आहेत.

जपानमध्ये 20 सप्टेंबरपासून रग्बी वर्ल्ड कप सुरू होणार आहे आणि त्यासाठी 4 लाखांपेक्षा जास्त पर्यटक देशात दाखल होण्याची शक्यता आहे. त्यादृष्टीनेही जपानमध्ये पर्यायी उपाययोजना करण्यात येत आहेत.

टायफून फक्सई आता पॅसिफिक समुद्राच्या दिशेने गेलं असलं तरी अजूनही भूस्खलनाचा आणि पुराचा धोका आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


टाळ-मृदुंगाच्या तालात, हरिनामाचा गजर करत संत तुकाराम महाराजांची पालखी शुक्रवारी देहूहून निघाली.

हाती वीणा आणि मुखी विठ्ठलाचे नाम!

काही वारकरी पूर्ण वारी दरम्यान हातात वीणा घेऊन जय हरी विठ्ठलचा जयघोष करतात.

जगद्गुरू तुकारामांचा 333वा पालखी सोहळ्याच्या प्रस्थानप्रसंगी देहू नगरीत भक्तांचा जनसागर लोटलाय.

काही महिला वारीदरम्यान डोक्यावर छोटंसं तुळशी वृंदावन घेऊन प्रवास करतात. तुळशीला रुखमाईचं रूप समजलं जातं.

फुगडी हा महिलांचा खेळ समजला जातो. पण वारीमध्ये स्त्री-पुरुष हा भेद नसतो सर्व वारकरीचं असतात. त्यामुळे पुरुषही फुगडी खेळताना वारीत दिसतात.

टाळ, मृदंग, वीणाच्या तालात विठ्ठलाच्या भजनात दंग झालेले वारकरी. महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून लोक देहूमध्ये येतात आणि वारीत सहभागी होतात.

वारीला निघण्यापूर्वी तुतारी वाजवताना एक सेवेकरी.

'एक तुतारी द्या मज आणुनी!'

दरम्यान, ज्ञानेश्वर माऊलींची पालखीनेही आळंदीहून पंढरपूराकडे प्रस्थान ठेवलं आहे. आळंदीचं समाधी मंदिर आणि त्यातला सुवर्णपिंपळ परिसर वारकऱ्यांनी भरून गेलाय. त्याचा हा खास 360 डिग्री व्ह्यू.

.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


टिक टॉक आणि वी चॅट या लोकप्रिय अॅप्सचाही यात समावेश आहे. प्रसिद्ध अलिबाबा ग्रुपचं यूसी ब्राऊजर, फॅशन वेंडर शाईन आणि बायडू मॅप्सवरही बंदी आणण्यात आलीय. मोबाईल आणि पर्सनल कंप्युटर अशा दोन्ही ठिकाणी या अॅप्सचा वापर केला जात होता.

तातडीचे उपाय आणि राष्ट्रीय सुरक्षा अशी कारणं देत भारत सरकारनं या 59 अॅप्सवर बंदी आणलीय.

दुसरीकडे, भारत आणि चीन या दोन्ही देशांचे सैन्य लडाखमधील सीमेवर एकमेकांसमोर उभे ठाकलेत. 15 जूनच्या रात्री तर दोन्ही देशांच्या जवानांमध्ये हिंसक झटापट झाली आणि त्यात भारताचे 20 जवान मृत्युमुखी पडले.

भारताचे माहिती व प्रसारण मंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलंय की, "अॅप्सवरील ही बंदी देशाची सुरक्षा, सार्वभौमत्व आणि अखंडता यासाठी आवश्यक आहे. आम्ही भारतीय नागरिकांच्या माहिती आणि खासगीपणाशी कुठलीही छेडछाड करू देणार नाही."

माहिती व प्रसारण मंत्रालयानं आपल्या पत्रकात म्हटलंय की, "आमच्याकडे अनेकांकडून या अॅप्सबाबत तक्रारी आल्या होत्या. अँड्रॉईड आणि आयओएसवर हे अॅप्स लोकांच्या वैयक्तिक माहितीशी छेडछाड करत होते. या अॅप्सवर बंदी आणल्यानं भारतातील मोबाईल आणि इंटरनेट युजर्स अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

धिक सुरक्षित होतील. भारताची सुरक्षा, अखंडता आणि सार्वभौमत्व यासाठी हे गरजेचं आहे."

भारत सरकारनं आपल्या पत्रकात कुठेही 'चिनी वस्तू' असा शब्द वापरला नाहीय. ही बंदी कशी लागू केली जाईल, याचीही कुठे उल्लेख नाही.

भारतानं अॅप्सवर आणलेल्या बंदीवर अद्याप चीनकडून अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही.

ज्यांच्या मोबाइलमध्ये अॅप आहे त्यांना ते वापरता येईल का?

अनेकांचं असं म्हणणं आहे की त्यांच्या मोबाईलमध्ये अॅप आहे आणि ते सध्या त्याचा वापर करू शकत आहे. मग नेमकी बंदी कशावर आहे?

याबाबत टेक्नॉलॉजी एक्सपर्ट अभिषेक तेलंग यांच्याशी बीबीसी मराठीने संवाद साधला. ते म्हणतात की "या बंदीनंतर तुम्ही अॅप नव्याने इन्स्टॉल करू शकत नाहीत. पण सध्या तुमच्याजवळ अॅप असेल तर ते चालू शकतं.

"पुढे ते चालू द्यायचं की नाही, अपग्रेड होऊ द्यायचं की नाही याचा निर्णय सरकारच घेईल आणि तेव्हाच या अॅपचा वापर करता येईल की नाही हे स्पष्ट होईल," असं ते म्हणाले.

'बंदीमुळे चिनी माध्यमं नाराज?'

चीन सरकारचं प्रसारमाध्यम असलेल्या 'ग्लोबल टाइम्स'चे मुख्य संपादक हु चिजिन यांनी ट्वीट करून म्हटलंय की, "जर चिनी लोकांनी भारतीय उत्पादनांवर बहिष्कार टाकायचं म्हटले, तर त्यांना उत्पादन सुद्धा सापडणार नाही. भारतीय मित्रांनो, तुम्हाला राष्ट्रवादाच्या पुढे जाऊन विचार करण्याची गरज आहे."

'गेटवे हाऊस' या भारतीय थिंक टॅंकचे संचालक ब्लाइज फर्नांडीस यांनी भारत सरकारच्या या निर्णयाबाबत जपानी मासिक 'एशियन निक्केई रिव्ह्यू'मध्ये म्हटलंय की, या बंदीमुळे टिक टॉकची पॅरेंट कंपनी 'बाईट डान्स'ला फटका बसेल.

फर्नांडीस पुढे म्हणाले, "अलिबाबा आणि टेंनसेंट चीनच्या डिजिटल सिल्क रुटचे भाग आहेत. या बंदीमुळे या अॅप्सचे रेटिंग कमी होईल आणि त्याचा परिणाम प्रमोटर्सवरही पडेल. आता टिक टॉकचं IPO सुद्धा येणार आहे. भारतात टिक टॉकचे 30 टक्के युजर्स आहेत."

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आज (30 जून) संध्याकाळी चार वाजता देशाला उद्देशून भाषण करणार आहेत. चीनसोबतच्या आर्थिक संबंधांबाबत भारत पुनर्विचार करतोय आणि या अॅप्सवरील बंदीकडे त्याच दृष्टीने पाहिलं जातंय.

टेलिकॉम क्षेत्रातील सरकारी कंपन्यांना भारत सरकारनं सांगितलंय की, चीनच्या उपकरणांचा वापर करू नये. चीनमधून आयात होणाऱ्या वस्तूंवरील कर वाढवला जाण्याची शक्यताही आहे.

बंदीबाबत टिकटॉकचं काय म्हणणं आहे?

भारत सरकारच्या या निर्णयावर टिक टॉकच्या प्रवक्त्यांनी...


टिम कूक

पण समजा जर तुम्ही यूकेमध्ये राहात असला तर बहुतेक तुमच्या बॉसने तुम्ही वर्षभरात जेवढे पैसे कमावता, तेवढा पैसा आतापर्यंत मिळवलाही असेल.

4 जानेवारीपर्यंत यूकेच्या मोठ्या कंपन्यांच्या सीईओंनी त्यांच्या कंपनीच्या एका साधारण कर्मचाऱ्याला जे पैसे कमावण्यासाठी एक वर्ष लागतं तितके पैसे मिळवले आहेत.

पण फक्त ब्रिटिश सीईओच इतक्या वेगाने पैसै मिळवतात असं नाही.

Bloomberg या संस्थेने 22 देशांतील सीईओ आणि कर्मचारी यांच्या पगारातील तफावत यांचा अभ्यास केला आहे. यात अमेरिका आणि भारतातील सीईओ जास्त गतीने पगार मिळवतात असं दिसून आलं आहे.

The Global CEO Indexने केलेल्या विश्लेषणात सीईओ एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या वर्षिक वेतनाच्या तुलनेत किती उत्पन्न मिळवतात, याची तुलना केली आहे.

या विश्लेषणावरून दिसून येतं की अमेरिकेत उच्चपदावर काम करणारे सीईओ एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या वार्षिक उत्पन्नाइतका पैसा मिळवण्यासाठी त्यांना फक्त 1.52 दिवस लागतात.

McDonaldचे सीईओ स्टीव्ह इस्टब्रूक यांनी 2017मध्ये 21.7 दशलक्ष डॉलर इतकं उत्पन्न मिळवलं आहे.

तर भारतात हा वेळ आणखी कमी आहे. भारतात एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या वार्षि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क उत्पन्नाइतका पगार मिळवण्यासाठी एखाद्या सीईओला एक दिवसही लागत नाही. फक्त 0.35 दिवसात तो हे उत्पन्न मिळवतो.

अमेरिकेतील पत्रकार सॅम पिझ्झीगटी सीईओच्या पगारावर नियंत्रण असलं पाहिजे अशी मागणी करत आहेत. त्यांनी 2016ला The Case for a Maximum Wage हे पुस्तक लिहिलं आहे. अमेरिकेत सीईओ आणि कामगार यांच्यातील पगाराची तफावत 1980शी तुलना करता आठ पटींनी वाढली आहे, असं त्यांनी लिहिलं आहे.

ते म्हणतात, "मोठ्या कंपन्यांत एखाद्या सामान्य कर्मचाऱ्याला सीईओइतकं उत्पन्न मिळवण्यासाठी 300 वर्षं काम करावं लागेल. यासाठी मॅकडोनल्ड या कंपनीमध्ये सामान्य कर्मचाऱ्याला 3101 वर्ष काम करावं लागेल."

भारतात सीईओ आणि कर्मचारी यांच्या उत्पन्नात मोठी तफावत आहे.

सर्वसाधारणपणे असं दिसून येतं की जगभरात बऱ्याच देशांत सर्वसामान्य कर्मचाऱ्या वार्षिक उत्पन्नाइतका पगार मिळवण्यासाठी सीईओंना फार तर सरासरी एक आठवडा लागतो. दक्षिण आफ्रिकेत हा कालावधी 2.99 दिवस तर चीनमध्ये 2.11 दिवस लागतात.

14 दशलक्ष डॉलर वार्षिक पगार

सीईओंना जगभरात मिळणाऱ्या पगारात तफावत आहे. अमेरिकेत उच्चपदावरील सीईओला सरासरी वार्षिक 14 दशलक्ष डॉलर इतका पगार मिळतो.

सर्वसाधारणपणे राहणीमानावरील येणारा खर्च महत्त्वाची भूमिका बजावताना दिसतो. चांगलं राहणीमान असलेल्या देशांत सीईओ आणि सर्वसाधारण कामगार यांच्या उत्पन्नातील तफावत जास्त आहे.

स्वीडन हा देश अधिक समतावादी मानला जातो. सर्वसाधारणपणे स्वीडनमध्ये सीईओंचा पगार वर्षाला 8.5 दशलक्ष डॉलर इतका आहे. एखाद्या कर्मचाऱ्याच्या वर्षिक पगाराइतकं उत्पन्न मिळवण्यासाठी स्वीडिश सीईओंना 1.82 दिवस लागतात, असं Organisation for Economic Co-operation and Developmentनं म्हटलं आहे.

नॉर्वेत परिस्थिती चांगली असली तरीही तिथं सीईओंना कर्मचाऱ्याच्या वार्षिक पगाराइतकं उत्पन्न मिळवण्यासाठी 14.6 दिवस इतका कालावधी लागतो. तिथल्या सरासरी राष्ट्रीय उत्पन्नापेक्षा सीईओंचं उत्पन्न 20पट जास्त आहे.

कंपनीच्या वित्तीय अहवालानुसार नायजेरियातील Seplat Petroleum Development Companyचे सीईओ ऑस्टिन अवुरु यांचा वर्षिक पगार 1.3 दशलक्ष डॉलर इतका आहे. SalaryExplorer.comनुसार नायजेरियात वार्षिक सरासरी पगार 16,700 डॉलर इतका आहे. म्हणजे तिथं सीईओ पाच दिवसांत कर्मचाऱ्याचं वार्षिक उत्पन्न गाठू शकतात.

रशियात मोठी विषमता

रशियात ही विषमता फार जास्त असल्याचं दिसतं. रशियातील 25...


टी.नटराजन

आयपीएलच्या काळात टी.नटराजनच्या नावाची चर्चो जोरात सुरू होती. पण, कोण आहे हा टी. नटराजन?

दरवर्षी आयपीएल स्पर्धेत असंख्य क्रिकेटपटूंच्या कहाण्या, त्यांची वाटचाल सामोरं येतात. यंदाचं वर्ष आहे क्रिकेटमधल्या सगळ्यात मूलभूत कौशल्यांवर अद्भुत प्रभुत्व असणाऱ्या एका गावकऱ्याची. हो, गावकरी कारण त्याचा जन्म लहानशा गावात झाला आहे, क्रिकेटही तिथेच शिकला आहे, आजही तो तिथेच राहतो मात्र आता त्याच्या नावाची चर्चा देशात नव्हे पार परदेशात होते आहे.

यंदाच्या हंगामातला गुणकौशल्यांच्या बळावर चर्चेत आलेलं नाव म्हणजे टी.नटराजन. सनरायझर्स हैदराबादसाठी खेळणाऱ्या नटराजनने 16 विकेट्स घेतल्या. मात्र चर्चा विकेटची नाही तर त्याने टाकलेल्या यॉर्कर्सची होते आहे. नटराजनने थोडेथोडके नव्हे तर तब्बल 63 यॉर्कर्स टाकले आहेत.

सोप्या भाषेत यॉर्कर म्हणजे स्टंप्सच्या बुंध्यात बॉल टाकणं. ट्वेन्टी-20 हा बॅट्समनला अनुकूल प्रकार आहे. बॉलरची कत्तल साहजिक मानली जाते. कर्दनकाळ वाटणाऱ्या बॅट्समनला रोखायचं तर यॉर्करसारखा हुकमी एक्का बॉलर्सच्या ताफ्यात असणं आवश्यक असतं. परंतु गेल्या काही वर्षात या अस्त्रावरची बॉलर्सची पक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ड कमी होताना दिसते आहे.

यॉर्करऐवजी शॉर्ट बॉल टाकून बॅट्समनला रोखण्याचे प्रयत्न जास्त होताना दिसतात. मात्र नटराजनने यॉर्कर तत्वाला चिकटून राहत बॉलिंग केली. एलिमिनेटरच्या मॅचमध्ये 360 बॅट्समन एबी डीव्हिलियर्ससारख्या दिग्गजाला टाकलेला यॉर्कर आणि त्रिफळा अनेक वर्ष लक्षात राहील.

असं म्हणतात की आयुष्यात चांगलं घडायला विशिष्ट वेळ यावी लागते. यंदाचं आयपीएल सुरू होईपर्यंत नटराजन हे नाव क्रिकेटरसिकांच्याही फार परिचयाचं नव्हतं. हैदराबादने नटराजनला अंतिम अकरात संधी दिली आणि त्याचे यॉर्कर पाहून दखल घेणं भाग पाडलं. हैदराबादचा कर्णधार आणि ऑस्ट्रेलियाचा धडाकेबाज सलामीवीर डेव्हिड वॉर्नरपासून आजी-माजी खेळाडूंपर्यंत अनेकजण नटराजनच्या सातत्याने यॉर्कर फेकण्याच्या हातोटीवर फिदा झालेत.

केन विल्यमसनकडून नटराजनला शाबासकी मिळाली.

याच प्रदर्शनाच्या बळावर टी. नटराजनची ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यासाठी नेट बॉलर म्हणून निवड झाली. काही दिवसांपूर्वी नटराजनच्या पत्नीने लेकीला जन्म दिला. लेकीच्या जन्मानंतर तीनच दिवसात नटराजनची ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात ट्वेन्टी-20 मालिकेसाठी निवड झाली.

यंदाचं आयपीएल नटराजनसाठी अलवार झुळूक यावी तसं आहे. पण ही झुळूक अनुभवण्यापूर्वी नटराजनने परिस्थितीचे चटके सोसले आहेत. अनेक वर्ष संघर्ष आणि अडथळे यांनी भरलेली वाट आता हळूहळू सुकर होते आहे. आयपीएलच्या व्यासपीठावर चमकून विरुन जाणारेही अनेक आहेत. त्यांच्या यादीत नाव येऊ नये यासाठी नटराजनला आता नव्याने सुरुवात करावी लागणार आहे.

युएईपासून हजारो किलोमीटर दूर तामिळनाडू राज्य. तामिळनाडूतल्या सालेम जिल्ह्यात नटराजनचं चिन्मापम्पट्टी हे टिंबाएवढं गाव. सर्वसाधारण भारतातल्या गावांसारखं- दुर्गम. 5G येण्याच्या काळातही या गावातलं इंटरनेट आचके देत चालतं. दैन्यावस्था नाही, श्रीमंतही नाही.

नटराजनचे वडील रोजंदारीवर काम करायचे, आई चहाची छोटी टपरी चालवायची. दोन भाऊ, तीन बहिणी असं मोठं कुटुंब. कमावण्याची साधनं बघता कमाई किती तुटपुंजी असेल याची तुम्ही कल्पना केली असेल. त्यात कमाई आणि खाणारी तोंडं यांचं व्यस्त प्रमाण. त्यामुळे मूलभूत गोष्टींसाठी संघर्ष ठरलेला.

टीव्हीच्या प्रसारामुळे छोट्या गावांमध्ये क्रिकेटचं वेड खूप. देशाच्या कानाकोपऱ्यातल्या गावांमध्ये हे वेड दिसतं. क्रिकेटची क्रेझ असते. नटराजनच्या गावात टेनिस बॉलच्या स्पर्धा होतात. जागा मोप असल्यामुळे खेळायचं कुठे हा प्रश्न नसतो....


टीएन शेषन

शेषन 1955 च्या तुकडीचे आयएएस अधिकारी होते. 1990-96 या काळात ते भारताचे मुख्य निवडणूक होते. निवडणुकीच्या काळातल्या नियमांची कडक अंमलबजावणी त्यांनी केली. त्यांच्या कार्यकाळात दोन निवडणूक आयुक्त आयोगात आणण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यांच्या कार्यासाठी त्यांना मॅगसेसे पुरस्काराने गौरविण्यात आलं होतं. निवडणूक आयुक्त म्हणून त्यांची कारकीर्द सर्वांत जास्त गाजली.  त्यांच्या कारकिर्दीचा आणि आयुष्याच्या महत्त्वांच्या प्रसंगांवर टाकलेला हा दृष्टिक्षेप

निवडणूक आयुक्तपदाची ऑफर

डिसेंबर 1990ची ती रात्र होती. थंडीचे दिवस होते. तत्कालीन केंद्रीय वाणिज्य मंत्री सुब्रमण्यम स्वामी एका पांढऱ्या अँबेसेडरमध्ये नवी दिल्लीच्या पंडारा रोडवरच्या एका घरात पोहोचले. ते घर तत्कालीन योजना आयोगाचे सदस्य टी. एन. शेषन यांचं होतं.

स्वामी अगदी आरामात त्यांच्या घरी गेले. त्याचं कारण असं की साठच्या दशकात स्वामी यांनी शेषन यांना हार्वर्ड विद्यापीठात शिकवलं होतं.

शेषन स्वामींपेक्षा वयाने लहान होते. त्या काळात सुब्रमण्यम स्वामींना जेव्हा दक्षिण भारतीय पदार्थ खायची हुक्की यायची, तेव्हा ते बिनधास्तपणे शेषन यांच्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या फ्लॅटवर जायचे. शेषन त्यांना दही भात आणि रस्सम खाऊ घालायचे.

मात्र त्या रात्री ते शेषन यांच्याकडे दहीभात खायला आले नव्हते. ते पंतप्रधान चंद्रशेखर यांचे दूत म्हणून तेथे गेले होते. तिथे गेल्या गेल्या त्यांनी विचारणा केली, "तुम्हाला भारताचा मुख्य निवडणूक आयुक्त व्हायला आवडेल का?"

शेषन या प्रस्तावामुळे फारसे उत्साहित नव्हते, कारण एक दिवस आधीच कॅबिनेट सचिव विनोद पांडे यांनी हा प्रस्ताव दिला होता. तेव्हा शेषन यांनी पांडेंना नाही म्हटलं होतं. "विनोद तू वेडाबिडा तर झाला नाहीस ना? त्या निर्वाचन सदनात जायला कुणाला आवडेल?" तेव्हा शेषन म्हणाले होते.

आता पुढचे दोन तास सुब्रमण्यम स्वामी शेषन यांना हे पद स्वीकारण्यासाठी गळ घालत होते. शेषन म्हणाले की ते काही लोकांशी सल्लामसलत करून अंतिम निर्णय घेतील.

शेषन यांचं चरित्र 'शेषन- अॅन इंटिमेट स्टोरी' लिहिणारे ज्येष्ठ पत्रकार गोविंदन कुट्टी सांगतात -

"स्वामी गेल्यानंतर शेषन यांनी राजीव गांधी यांना फोन करून सांगितलं की त्यांना तातडीने भेटायचं आहे. जेव्हा ते तिथे पोहोचले तेव्हा हॉलमध्ये उत्सुकतेने त्यांची वाट पहात होते.

"शेषन यांनी फक्त पाच मिनिटांचा वेळ मागितला होता. मात्र हा वेळ लगेचच निघून गेला होता. राजीव यांनी जोरात कुणालातरी आवाज दिला 'Fat man is here'. तुम्ही आमच्यासाठी काही चॉकलेट्स आणू शकता का?' कुट्टी सांगतात.

राजीव आणि शेषन दोघांनाही चॉकलेट्स फार आवडत.

"थोड्या वेळाने राजीव गांधींनी शेषन यांनी हे पद स्वीकारवं असं म्हटलं. मात्र शेषन फारसे खुश नव्हते. राजीव गांधी म्हणाले, एक ना एक दिवस त्या दाढीवाल्या माणसाला पश्चाताप होईल की तुम्हाला आयुक्त बनवण्याचं कुठून सुचलं?" कुट्टी सांगतात.

राजीव गांधींनी ज्या दाढीवाल्या व्यक्तीचा उल्लेख केला ती व्यक्ती म्हणजे तत्कालीन पंतप्रधान चंद्रशेखर.

'राजीव गांधींच्या तोंडातून बिस्किट काढून घेतलं'

शेषन, राजीव गांधींच्या जवळ कसे आले, याची कथासुद्धा रंजक आहे.

शेषन याआधी वन आणि पर्यावरण सचिव होते. त्यांनी तिथे इतकं चांगलं काम केलं की राजीव यांनी त्यांना अंतर्गत सुरक्षा मंत्रालयात अंतर्गत सुरक्षा सचिव हे पद बहाल केलं.

के. गोविंदन कुट्टी सांगतात, "सुरक्षा सचिव म्हणून त्यांनी बरीच मोठी मोठी कामं केली. ते स्वत: सुरक्षा तज्ज्ञ बनले होते. एकदा त्यांनी पंतप्रधानांच्या तोंडातून बिस्किट काढून घेतलं होतं. ज्या पदार्थांची आधी चाचणी झालेली...


टीना सांगतात, मी माझ्या आहारामध्ये सुधारणा केली. जर नीट जगायचं असेल तर हे केलंच पाहिजे असं माझ्या डोक्यात होतं.

कायमची दारू सोडली पाहिजे असं माझं मत नव्हतं पण लॉकडाऊन सुरू झाल्यावर दारू पिण्यात काहीच अर्थ उरलेला नव्हता.

त्या सांगतात त्यांचा दोन वर्षाचा लहान मुलगा घरात असल्यामुळे दारू सोडणं सोपं झालं.

आम्ही बाहेर पडलोच नाही. लोकांमध्ये मिसळता आलंच नाही. घरात दारू पिणं हा काही उपाय नव्हताच.

अर्थात, साथीच्या या काळामध्ये दारूची विक्री वाढल्याचं दिसून आलं आहे. परंतु दारु कमी पिण्याचा ट्रेंडही दिसून येत आहे. जगभरात या ट्रेंडमध्ये टीनासारख्या अनेक लोकांनी सहभाग घेतला आहे.

26 वर्षांच्या टीना यांनी जुलैमध्ये पब्स आणि रेस्टोरंट्स सुरू होऊनसुद्धा दारूपासून लांबच राहाण्याचा निर्णय घेतला. 'मला दारु पिण्याची गरजच भासत नाही', असं त्या सांगतात.

कोरोना काळात दारू पिणं कमी झालं की वाढलं ?

कोरोना काळात लोक आणि दारू यांच्या संबंधातल्या अनेक बातम्या समोर आल्या.

कोरोना आरोग्य संकटात मद्यविक्रीत झपाट्याने वाढ होत असल्याने भारतासह ब्राझील, अमेरिका आणि अनेक युरोपीय देशांसह जगभरातील आरोग्य विभागाकडून इ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शारा देण्यात आला.

अमेरिकेत एप्रिलच्या अखेरच्या आठवड्यात लॉकडॉऊन लागू करण्यात आले तेव्हा ऑनलाईन दारूविक्री 400 टक्क्यांनी वाढली. दक्षिण आफ्रिकेसह काही देशांना तर दारू विक्री बंद करावी लागली.

ब्रिटनमध्ये राहणारी टीना सांगते, इथे एका स्वयंसेवी संस्थेने केलेल्या सर्वेक्षणात असे दिसून आले की, 30 टक्के ब्रिटिश लोक कोरोना काळात दारू पिण्याचे प्रमाण वाढल्याचे मान्य करतात.

हे वाढलेले प्रमाण चिंताजनक असले तरी दारू पिण्याचे प्रमाण कमी केल्याचे आणि दारू पूर्णपणे सोडून देण्याचाही ट्रेंड दिसून येत आहे.

या सर्वेक्षणानुसार, 37 टक्के लोक दारू पिण्याची सवय कमी करण्यासाठी सक्रिय पावलं उचलत असल्याचे दिसून आले. यामध्ये मद्यपान न करणे आणि मद्यपान पूर्णपणे सोडून देणारे लोक आहेत.

दारुचे व्यसन सोडलेले आणि आता यासाठी लोकांना थेरपी देण्याचे काम करणारे जेम टिमोन्स सांगतात, "लॉकडॉऊनमध्ये अनेक लोकांना स्वत:कडे लक्ष देण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळाला. अनेकांनी याकडे संधी म्हणून पाहिलं. या काळात लोकांना संघर्ष करावा लागला नाही असे मी म्हणणार नाही. पण लॉकडॉऊनमुळे अनेकांसाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण झाली."

मद्यपान नियंत्रणात ठेवण्याकडे तरुण पिढीचा कल अधिक आहे.

तरुण पिढी दारू पिताना संयम बाळगते ?

1981 ते 1996 दरम्यान जन्मलेले हजारो लोक त्यांच्या आधीच्या पिढ्यांच्या तुलनेत कमी मद्यपान करतात.

1996 नंतर जन्मलेली जनरेशन-झी किंवा झूमर्स म्हणजेच तरुण मद्यपानाबाबत अधिक संयम बाळगताना दिसतात. 2018 साली लिहिलेल्या एका पुस्तकात अमेरिकन लेखक रुबी वेलिंग्टन यांनी अशा तरुणांसाठी "सोबर क्युरियस" हा शब्द वापरला आहे. हे पुस्तक दारू आणि व्यक्ती यांच्यातल्या संबंधांवर प्रकाश टाकते.

कॅलिफोर्निया विद्यापीठाने 1976 ते 2016 या 30 वर्षांच्या कालावधीत 80 लाख अमेरिकन किशोरवयीन मुलांवर एक संशोधन केले. त्यानुसार, गेल्या पिढ्यांच्या तुलनेत तरुणांमध्ये मद्यपान केल्याचा परिणाम कमी झालेला दिसतो.

मिंटेल या रिसर्च फर्ममधील अल्कोहोल इंडस्ट्री एक्सपर्ट जॉनी फॉर्सिथ म्हणतात, "20 वर्षांपूर्वी निरोगी असणं ही एक विचित्र गोष्ट मानली जात होती. आताची पिढी निरोगी असणं कूल मानते. समाज आता अधिक जागरूक झाला आहे आणि पूर्वीपेक्षा दारू पिण्याच्या सवयींबाबत समाज काटेकोर आहे."

ते सांगतात, "ही तरुण पिढी आतापर्यंतची सर्वाधिक निरोगी पिढी आहे. ही पिढी पूर्ण मद्यपान व्यवसायाला बदलू...


टीम इंडिया

रवी शास्त्री, हेड कोच

टीम इंडियाचे हेड कोच. प्लेइंग आणि नॉन प्लेइंग स्टाफचे बॉस. आंतरराष्ट्रीय टीम्सचे कोच हे मॅन मॅनेजमेंट बघतात. कोचिंग संदर्भातलं सर्वसमावेशक धोरण ते ठरवतात. टीम इंडिया कशा पॅटर्नचं क्रिकेट खेळणार हे हेड कोच ठरवतो. खेळाडूंच्या परफॉर्मन्सचा आढावा घेणं, त्यांची कामगिरी सुधारावी म्हणून मदत करणं, बेंच स्ट्रेंथ तयार करणं या जबाबदाऱ्या मुख्य प्रशिक्षक बघतात.

रवी शास्त्री

80 टेस्ट आणि 150 वनडेंचा अनुभव असलेल्या शास्त्री यांनी अष्टपैलू खेळाडू म्हणून छाप उमटवली. 1985 मध्ये ऑस्ट्रेलियात झालेल्या वर्ल्ड चॅम्पियनशिप ऑफ क्रिकेट स्पर्धेत शास्त्री यांना प्लेयर ऑफ द सीरिज म्हणून गौरवण्यात आलं.

फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये एका ओव्हरमध्ये सहा षटकार खेचण्याचा विक्रमही शास्त्री यांच्या नावावर आहे. निवृत्ती स्वीकारल्यानंतर दोन दशकं शास्त्री यांनी कॉमेंटेटर म्हणून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये वेगळी छाप उमटवली आहे.

संजय बांगर, बॅटिंग कोच

मूळचे बीडचे असलेले बांगर टीम इंडियाच्या बॅट्समनना मार्गदर्शन करतात. भारतासाठी खेळताना उत्तम कामगिरी. फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये रेल्वे सं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

घाच्या दमदार वाटचालीत महत्त्वपूर्ण भूमिका.

संजय बांगर

खेळाडू म्हणून निवृत्ती घेतल्यावर कोचिंगमध्ये लक्ष घातलं. बांगर यांच्या अभ्यासाचा, सूचनांचा फायदा होत असल्याचं टीम इंडियाचे शिलेदार सांगतात. फलंदाजीचा कणा बळकट राखण्यात बांगर यांचा सिंहाचा वाटा आहे.

भरत अरुण, बॉलिंग कोच

वर्षानुवर्षं बॅटिंग हा भारतीय संघाचा कणा होता. बॅटिंगच्या बळावरच भारतीय संघाने अनेक शिखरं गाठली. मात्र गोलंदाजांच्या कामगिरीत सातत्य नव्हते. भारतीय संघाची गोलंदाजी बळकट करण्यातलं महत्त्वाचं नाव म्हणजे भरत अरुण. बॉलर्सना त्यांच्या अॅक्शन तसंच वेगवेगळी अस्त्रं परजण्यात अरुण मदत करतात.

भरत अरुण

विशिष्ट बॅट्समनला रोखण्यासाठी डावपेच आखणीत ते मदत करतात. मोहम्मद शमीच्या बॉलिंगची धार वाढावी यासाठी त्यांनी त्याचा रनअप कमी केला. उमेश यादवला रिव्हर्स स्विंग करण्यासाठी मदत केली. रवीचंद्रन अश्विनला पडणाऱ्या अनेकविध प्रश्नांना ते उत्तरं देतात.

आर.श्रीधर, फिल्डिंग कोच

कॅचेस विन मॅचेस म्हटलं जातं. आधुनिक क्रिकेटमध्ये फिल्डिंग हा महत्त्वपूर्ण पैलू मानला जातो. जेवढ्या रन्स वाचवल्या जातात त्या मॅच फिरवू शकतात. टीम इंडियाचं फिल्डिंग स्टँडर्ड सुधारण्यात श्रीधर यांचा महत्त्वाचा वाटा आहे.

सरावादरम्यान फिल्डिंगची वेगवेगळी ड्रिल्स ते करून घेताना दिसतात. स्लिप कॅचिंग, टफ कॅचेस, डाईव्ह मारणं, स्लाईडिंग, रनआऊट्स ही सगळी कौशल्यं घोटीव करून घेतात.

शंकर बसू, ट्रेनर

दहा वर्षांपूर्वी दिल्लीचा खात्यापित्या घरचा मुलगा असं विराट कोहलीचं वर्णन केलं जात असे. मात्र आता जगातल्या सर्वोत्तम अॅथलिट्समध्ये कोहलीचं नाव घेतलं जातं. कोहलीला आणि पर्यायाने टीम इंडियाला फिट करणारं हे व्यक्तिमत्व.

खेळाडूंना परफॉर्मन्सच्या बरोबरीने सर्वांगीण फिट असणं आवश्यक आहे. हालचाली वेगवान व्हाव्यात यासाठी वजन नियंत्रणात असणं आवश्यक आहे. जिम कल्चर रुजवण्यात महत्त्वाचा वाटा. व्यायाम कोणता करावा, किती करावा, का करावा हे ठरवण्याचं काम शंकर करतात.

सुनील सुब्रमण्यम, मॅनेजर

सुनील सुब्रमण्यम

स्थानिक क्रिकेटमध्ये तामिळनाडूचं प्रतिनिधित्व करताना दमदार कामगिरी. फिरकीपटू रवीचंद्रन अश्विनचे लहानपणीचे कोच. तामिळनाडू क्रिकेट असोसिएशन अकादमीचे प्रशिक्षकपद भूषवणाऱ्या सुनील यांच्याकडे मॅनेजरपदाची जबाबदारी आहे.

पॅट्रिक फरहार्ट, फिजिओ

खेळाडूंचं लाडकं व्यक्तिमत्व. फिजिओथेरपिस्ट म्हणून काम करण्याचा...


टीम इंडिया

वर्ल्ड कपसाठी संघनिवड करताना निवडसमितीने चौथ्या क्रमांकासाठी अंबाती रायुडूऐवजी विजय शंकरच्या नावाला पसंती दिली होती.

विजय हा 'थ्री डायमेन्शल प्लेयर' अर्थात ऑलराऊंडर खेळाडू असल्याचं म्हटलं होतं. केदार जाधव, दिनेश कार्तिक, महेंद्रसिंग धोनी हे मधल्या फळीतली अन्य खेळाडू होते.

टीम इंडियासाठी शिखर धवन, रोहित शर्मा आणि विराट कोहली हे त्रिकूट भक्कम होतं. वर्ल्ड कप सुरू झाल्यानंतर टीम इंडियाने के.एल. राहुलला चौथ्या क्रमांकावर पाठवलं. ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या लढतीत शिखरने शतकी खेळी साकारली मात्र त्याच्या हाताला दुखापत झाली.

ही दुखापत बरी होण्यास प्रदीर्घ कालावधी लागणार असल्याने शिखर वर्ल्ड कप खेळू शकणार नसल्याचं स्पष्ट झालं. यानंतर राहुलला सलामीला बढती देण्यात आली आणि चौथ्या क्रमांकाचा प्रश्न ऐरणीवर आला.

राहुलच्या बढतीनंतर विजयला चौथ्या क्रमांकावर खेळवण्यात आलं. विजयने तीन सामन्यात 58 धावा केल्या आणि 2 विकेट्स मिळवल्या. वेस्ट इंडिजच्या लढतीनंतर विजय शंकर दुखापतग्रस्त असल्याचं जाहीर करण्यात आलं.

विजयच्या जागी ऋषभ पंतला खेळवण्यात आलं. ऋषभने चार सामन्यात 32, 48, 4, 32 अशा खेळी क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेल्या.

केदार जाधवला वर्ल्ड कपमध्ये सहा सामन्यात खेळवण्यात आलं. त्याने एकूण 80 धावा केल्या. या सहा सामन्यात त्याला एकही विकेट मिळवता आली नाही.

केदार अपयशी ठरल्याने दिनेश कार्तिकला संधी देण्यात आली. तब्बल 15 वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर कार्तिकचं वर्ल्ड कप पदार्पण झालं. दिनेश तीन सामन्यात मिळून फक्त 14 धावा करू शकला.

कॅप्टन कूल फिनिशर महेंद्रसिंग धोनी 34, 27, 1, 28, 56*, 42*, 35, 50 अशा खेळी साकारल्या. धोनी पाचव्या, सहाव्या आणि सातव्या क्रमांकावर खेळला.

एकूणात महेंद्रसिंग धोनीचा अपवाद वगळता टीम इंडियाची मिडल ऑर्डर डळमळीत असल्याचं स्पष्ट झालं.

वर्ल्ड कपनंतर टीम इंडियात बदल संभवतात. टीम इंडियाच्या मिडल ऑर्डरसंदर्भात चर्चा सुरू झाली आहे.

श्रेयस अय्यर

24वर्षीय मुंबईकर श्रेयस अय्यरचं नाव चर्चेत आहे. वर्ल्ड कपपूर्वी झालेल्या आयपीएल स्पर्धेत श्रेयस अय्यरने दिल्ली कॅपिटल्सचं नेतृत्व केलं होतं.

दिल्लीने पहिल्यांदाच बाद फेरी गाठली होती. स्थानिक क्रिकेटमध्ये मुंबईसाठी खेळताना श्रेयसने 54 मॅचेसमध्ये 52.18च्या सरासरीने 4592 धावा केल्या आहेत.

श्रेयस अय्यर

या धावा करताना श्रेयसने 12 शतकं आणि 23 अर्धशतकं झळकावली आहेत. श्रेयसने दोन वर्षांपूर्वी वनडे पदार्पण केलं होतं. श्रेयसने 6 वनडे मॅचेस खेळल्या असून, 42.00च्या सरासरीने 210 धावा केल्या आहेत. श्रेयसचा स्ट्राईक रेट 96.33 आहे.

मनीष पांडे

मनीष पांडे

कर्नाटकचा आधारस्तंभ असलेल्या 29वर्षीय मनीष पांडेने वनडे पदार्पण केलं तेव्हा त्याच्याकडून बऱ्याच अपेक्षा होत्या. मनीषने 2015मध्ये वनडे पदार्पण केलं. तेव्हापासून आतापर्यंत मनीषने 23 वनडेत भारताचं प्रतिनिधित्व केलं.

मनीषने 36.66च्या सरासरीने 440 धावा केल्या आहेत. मनीषच्या नावावर एक शतक आणि 2 अर्धशतकं आहेत. मनीषचा स्ट्राईक रेट 91.85 आहे.

शुभमन गिल

पंजाब दा पुत्तर या खेळाडूने गेल्या वर्षी न्यूझीलंडमध्ये झालेला U19 वर्ल्ड कप गाजवला होता. संघाचा उपकर्णधार असणाऱ्या शुभमनने त्या स्पर्धेत 124च्या सरासरीने 372 धावा केल्या होत्या. स्थानिक क्रिकेटमध्ये पंजाबसाठी खेळताना शुभमनच्या नावावर 77.78च्या जबरदस्त सरासरीसह 1089 धावा आहेत.

शुभमनचा स्ट्राईक रेट 77.28 असून त्याच्या नावावर 3 शतकं आणि 7 अर्धशतकं आहेत.

शुभमन गिल

शुभमनच्या तंत्रकौशल्यावर आयपीएलमधील कोलकाता नाईट रायडर्सने संघाने विश्वास ठेवत त्याला संघात समाविष्ट केलं....


टीम इंडियाने ऑस्ट्रेलियात कसोटी मालिका जिंकण्याचा पराक्रम केला.

ऑस्ट्रेलियात मालिका विजय साकारणारा भारत हा केवळ पाचवा संघ ठरला आहे. याआधी वेस्ट इंडिज, इंग्लंड, दक्षिण आफ्रिका, न्यूझीलंड या संघांनी ऑस्ट्रेलियात कसोटी मालिका जिंकली आहे. 71 वर्षांमध्ये भारतीय संघाला ऑस्ट्रेलियाच्या भूमीवर फक्त सात कसोटी सामन्यांमध्ये विजय साकारता आला आहे. मात्र मालिका विजयाने त्यांना नेहमीच दुरावलं होतं.

मात्र विराट कोहलीच्या नेतृत्वाखालील संघाने दिमाखदार खेळ करत ऑस्ट्रेलियात मालिका विजयाचा दुष्काळ संपवला. मालिकेत खेळपट्टीवर नांगर टाकून मॅरेथॉन खेळी साकारणाऱ्या चेतेश्वर पुजाराला 'मॅन ऑफ द मॅच' पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं.

भारतीय संघाने यापूर्वी न्यूझीलंड, वेस्ट इंडिज, इंग्लंड, श्रीलंका, बांगलादेश, पाकिस्तान, झिम्बाब्वे या देशांमध्ये कसोटी मालिका जिंकली आहे.

चेतेश्वर पुजारा आणि अजिंक्य रहाणे

सिडनी कसोटीत भारतीय संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. फलंदाजीसाठी अनुकूल खेळपट्टीवर भारतीय संघाने 622 धावांचा डोंगर उभारला.

चेतेश्वर पुजाराने 373 चेंडूत 193 धावांची खेळी साकारली. विकेटकीपर फलंदाज ऋष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भ पंतने 15 चौकार आणि एका षटकारासह 159 धावांची खेळी केली. रवींद्र जडेजाने 81 तर मयांक अगरवालने 77 धावा केल्या.

विराट कोहली आणि अजिंक्य राहाणे जल्लोष करताना.

डावखुरा फिरकीपटू कुलदीप यादवच्या पाच विकेट्सच्या बळावर भारतीय संघाने ऑस्ट्रेलियाचा पहिला डाव 300 धावांत गुंडाळला. ऑस्ट्रेलियातर्फे मार्कस हॅरिसने सर्वाधिक 79 धावा केल्या.

तीनशेहून अधिक धावांची आघाडी हातात असल्याने विराट कोहलीने ऑस्ट्रेलियाला फॉलोऑन देण्याचा निर्णय घेतला. तब्बल 31 वर्षांनंतर ऑस्ट्रेलियावर मायदेशात फॉलोऑनची नामुष्की ओढवली.

पण पावसाच्या व्यत्ययामुळे चौथ्या दिवशी फक्त 25 षटकांचा खेळ होऊ शकला.

पाचव्या दिवशीचं पहिलं सत्र पावसामुळे वाया गेलं. दुसऱ्या सत्रातही पाऊस कायम राहिल्याने उर्वरित दिवसाचा खेळ रद्द करण्यात आला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)