कोरोना व्हायरसच्या साथीत दारू न पिण्याचा सल्ला जागतिक आरोग्य संघटनेने दिला आहे.

हा प्रश्न सध्या संपूर्ण पृथ्वीवरच्या किमान 25 टक्के लोकसंख्येला सध्या सतावतोय. अनेक लोकांना मद्याचा भरलेला प्याला या एकांतावासावरचं उत्तर वाटतं.

नील्सन या कंपनीच्या सर्व्हेप्रमाणे, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत अमेरिकेत यंदा 21 मार्चपर्यंतच्या एका आठवड्यांत दारूचा खप 55 टक्क्यांनी वाढला. याचप्रमाणे युके आणि फ्रान्समध्येही दारूच्या विक्रीत वाढ झालीये.

या वाढत्या आकड्यांमुळे दारूत शांतता शोधणाऱ्यांच्या आजारपणात वाढ होण्याची भीती व्यक्त होतेय. आधीच रोगामुळे ओढवलेल्या या जागतिक आरोग्य संकटाच्या काळात येणारा तणाव कसा हाताळायला हवा, याचे स्पष्ट निर्देश जागतिक आरोग्य संघटनेनं (WHO) दिलेत.

यात स्वतःच्याच भावविश्वात रममाण होऊन दारू पिणे, धुम्रपान करणे हे चुकीचं असल्यचं मत WHOने नोंदवलंय.

पूर्ण बंदी

तर जगाच्या दुसऱ्या कोपऱ्यांतल्या भारत, दक्षिण आफ्रिकासारख्या काही देशांमध्ये गर्दी टाळण्यासाठी दारूच्या विक्रीवर पूर्णतः बंदी घालण्यात आलीये. आसाम सरकारने आता कुठे जाऊन अंशतः विक्री सुरू करण्यास सुरुवात केली आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे.

मात्र मद्यविक्री सुरू करण्याचा आता तरी काही विचार नसल्याचे संकेत केंद्र सरकारने दिले आहेत. यामुळे केरळमध्ये राहणाऱ्या रथीश सुकुमारन यांच्यासारख्या लोकापुढे चांगलंच आव्हान निर्माण झालंय.

रथीश सांगतात, "मी दारू नियमित घेतो. पण आता दारू प्यायचीच नाही आणि घरातून बाहेर पडायचंच नाही. यामुळे माझी पंचाईत झाली आहे."

फिल्म आणि टीव्ही क्षेत्रात काम करणारे हे 47 वर्षीय लेखक मात्र स्वतःला अजिबात दारू पिणारा समजत नाहीत. पण ते सांगतात, "मी दारू खरंच प्यायची इच्छा होतेय."

दारू सोडण्याची अपूर्व संधी

देशातल्या या तीन आठवड्यांच्या लॉकडाऊनमुळे नेहमीच्या दारू पिण्यावर किंती अवलंबून असल्याचं त्यांना जाणवलं. त्यामुळे हे दारू पिणं आता कमी करायचं त्यांनी ठरवलंय. रथीश केरळची राजधानी थिरुअनंतपुरममध्ये राहतात. इथली जीवनावश्यक वस्तंची दुकानं वगळता इतर दुकानं बंद आहेत. संपूर्ण देशातही हेच चित्र आहे.

त्यामुळे आता दारूशिवाय जीवन व्यतित करणं हा रथीश यांच्यासाठी नवा अनुभव आहे. ते गेल्या 25 वर्षांपासून दारूचं सेवन करताहेत. "आठवड्यांत रोज मी सूर्यास्तानंतर दारू प्यायचो. पण सुट्टीच्या दिवशी मात्र मी दुपारूच बसायचो."

अमेरिकेत दारूचा खप वाढला आहे.

वारंवार प्रवास करावा लागल्याने गेल्या सहा महिन्यांत त्यांनी अगदी दररोज दारू घेतली आहे.

"माझं रोजचं दारू पिणं हे सोबतच्या लोकांवर अवलंबून असतं. सामान्यतः मी सहा-सात ग्लास घेतोच. पण कधी तरी एक किंवा दोन ग्लासमध्येही आटपतं."

त्यांच्या पत्नीला त्यांचं मद्यपान आवडत नाही आणि त्या पतीला घरात पार्ट्यांचं आयोजन करूही देत नाहीत. त्यामुळे रथीश हे आपल्या मित्रांसह जवळच्या पब किंवा बारमध्ये जातात.

आत्मपरीक्षा

भारतात दारू विक्रीसाठी काही ठराविक दुकानंच असतात. त्यामुळे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संपूर्ण देशात लॉकडाऊन होणार असल्याची घोषणा केल्यानंतर रथीशच्या मित्रांनी वाईन शॉपकडे धाव घेतली.

मात्र रथीश यांनी स्वतःवर नियंत्रण किती काळ ठेवता येतं, याची परीक्षा पाहायचं ठरवलं. "लॉकडाऊनची घोषणा झाल्यानंतर आमच्या भागातली दारू विक्रीची दुकानं सुरू होती. पण मी तिथे न जाण्याचा निर्णय घेतला."

मात्र या लॉकडाऊनच्या पहिल्या सात दिवसांनंतर रथीशना त्यांची क्षमता कुठपर्यंत आहे, हे कळून चुकलं.

"मी जवळपास 20 जणांकडे मदत मागितली. मला दारूची खूपंच जास्त तलफ आली होती. पण मला कुठूनच काही मिळालं नाही," रथीश यांनी...


कोरोना व्हायरसच्या साथीमुळे IPL साठी खबरदारीचे सर्व उपाय लागू करण्यात आलेले आहेत. यामध्ये खेळाडूंना सुरक्षित अशा बायो-बबलमध्ये ठेवण्यापासून इतर प्रकारच्या उपाययोजनांचा समावेश आहे.

कोव्हिड-19 संकटादरम्यान खेळाडूंसमोर इतर अनेक अडचणी असणार आहेत.

अबु धाबी, शारजा आणि दुबई या तीन शहरांमधलं उष्ण व दमट वातावरण खेळाडूंसाठी अडचणीचं ठरणार आहे. खेळाडूंना या भागात अनेक ठिकाणी 40 अंश सेल्सियसपेक्षाही जास्त तापमानात खेळावं लागणार आहे.

या अडचणींचा उल्लेख रॉयल चॅलेंजर्सचा स्टार खेळाडू एबी डिव्हिलियर्स याने ट्विटरवर पोस्ट करण्यात आलेल्या व्हीडिओत केला आहे.

डिव्हिलियर्स म्हणाला, "प्रामाणिकपणे सांगायचं तर या प्रकारच्या परिस्थितीत खेळण्याचा मला अनुभव नाही. इथं प्रचंड ऊन आहे. या वातावरणामुळे मला जुलै महिन्यात खेळलेल्या एका कसोटी सामन्याची आठवण येत आहे. त्या सामन्यात विरेंद्र सेहवागने आमच्याविरुद्ध त्रिशतक ठोकलं होतं. आयुष्यात त्यापेक्षा जास्त उष्णतेचा अनुभव आम्हाला कधीच आला नव्हता."

संयुक्त अरब अमिरातीमध्ये बऱ्याच काळापासून एका  स्पोर्ट्स चॅनलमध्ये काम करत असलेले ज्येष्ठ पत्रकार नीरज झा तिथल्या अडचण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ींबाबत सांगतात, "इथं तापमान 40 डिग्रीपेक्षा जास्त असतं. सोबतच स्टेडियमबाहेरील वाळूच्या मैदानांमुळे जास्त अडचण होते. वाळूतील उष्णतेमुळे आजूबाजूच्या परिसरातील उष्णताही प्रचंड वाढते. या परिस्थितीशी जुळवून घेणं, खेळाडूंसाठी मोठं आव्हान असणार आहे.

उष्णतेसोबतच समुद्रकिनाऱ्यावर ही शहरं असल्यामुळे याठिकाणी आर्द्रतेची पातळीही जास्त असते.

तिन्ही शहरांमध्ये आर्द्रतेची पातळी 70 टक्के असू शकते, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. या परिस्थितीत खेळाडूंना डिहाड्रेशन होण्याचा धोका आहे.

भारतीय खेळाडूंवर परिणाम नाही

ज्येष्ठ क्रीडा पत्रकार विजय लोकापल्ली यांच्या मते संयुक्त अरब अमिरातीमधील या परिस्थितीचा भारतीय खेळाडूंवर कोणताच परिणाम होणार नाही.

ते सांगतात, "IPL चं आयोजन भारतात एप्रिल-मेच्या उन्हाळ्यात केलं जातं. अशीच स्थिती दुबईमध्येही असेल. शिवाय आर्द्रतेचा विचार केल्यास भारतात मुंबई, कोलकाता किंवा चेन्नई या शहरांमध्ये अशीच परिस्थिती असते."

संयुक्त अरब अमिरातीचे स्टेडियम गेल्या दहा-बारा वर्षांपासून पाकिस्तानी क्रिकेट संघाचं घरचं मैदान म्हणून वापरण्यात आले आहेत.

2009 मध्ये श्रीलंका क्रिकेट संघावर झालेल्या दहशतवादी हलल्यानंतर सुरक्षेच्या कारणास्तव पाकिस्तानी क्रिकेट बोल्ड परदेशी संघाच्या दौऱ्याचं यजमानपद इथल्या स्टेडियमवर भूषवतं.

पाकिस्तानचे खेळाडू सातत्याने या परिस्थितीत खेळतात. पण पाकिस्तानचा कोणताही खेळाडू आयपीएलमध्ये सहभागी होत नाही.

आयपीएल 2020 दरम्यान काय होईल?

नीरज झा यांनी UAE मध्ये झालेल्या बहुतांश सामन्यांचं प्रसारण जवळून पाहिलं आहे. त्यांच्या मते, "भारतीय उपखंडातील खेळाडूंना इथं खेळण्यास विशेष अडचणी येणार नाहीत. पण परदेशी खेळाडूंना अशा वातावरणाचा नेहमी त्रास होतो."

आयपीएल 2020 दरम्यान सगळ्या टीममध्ये मिळून एकूण 50 परदेशी खेळाडू सहभागी झाले आहेत. अशा स्थितीत खेळाडूंना परिस्थितीशी जुळवून घेण्यासाठी काहीतरी उपाय करावा लागेल.

या परिस्थितीतून सहीसलामत वाचण्यासाठी इतर काही मार्ग त्यांच्याकडे उपलब्ध आहेत.

शोएब अख्तर त्यांच्यासाठी उत्तम उदाहरण ठरू शकतो. शोएब अख्तर UAE मधील मैदानांवर खेळताना गळ्यात एक आईस कॉलर वापरत होता. यामुळे शरीरात थंडावा आणि पाण्याचा अंश कायम राहण्यासाठी मदत व्हायची.

एबी डिव्हिलयर्सने ट्विटरवरील व्हीडिओत आर्द्रतेबाबतही सांगितलं आहे.

तो म्हणतो, रात्रीचे दहा वाजले तरी इथली आर्द्रता कायम...


कोरोना व्हायरसच्या सावटाखाली होणारी ही अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक आतापर्यंतची सर्वात अनोखी निवडणूक ठरतेय.

2016 च्या निवडणुकीच्या तुलनेमध्ये यावर्षी मतदानाच्या दिवसाच्या आधीच मतदान करणाऱ्या म्हणजे - अर्ली व्होटिंग करणाऱ्या मतदारांची संख्या जास्त होती. कोव्हिड रुग्णांची वाढती संख्या पाहात अनेक मतदारांनी यावेळी पोस्टाद्वारे मत पत्रिका पाठावयाचा पर्याय स्वीकारलेला आहे.

ज्या व्यक्तींची कोव्हिड चाचणी पॉझिटिव्ह आलेली आहे, असे लोकही मतदान केंद्रावर जाऊन मतदान करू शकतात, असं CDCने म्हटलंय. अशा रुग्णांसाठीच्या काही सूचना अमेरिकेच्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेंशन - CDC ने दिल्या आहेत.

अमेरिकेतल्या ह्यूस्टनमध्ये काही ठिकाणी 'ड्राईव्ह थ्रू' मतदान केंद्र उभारण्यात आलेली आहेत, जिथे मतदारांना गाडीतून न उतरताही मतदान करता येतंय.

तर न्यूयॉर्कच्या ब्रुकलिनमधल्या अनेक मतदान केंद्रांवर 3 नोव्हेंबरच्या सकाळी अजिबात गर्दी नव्हती. पण न्यूयॉर्कमधून तब्बल 11 लाख लोकांनी 'अर्ली व्होटिंग' याआधीच केलेलं आहे.

अमेरिकेत मतदानाचा शेवटचा टप्पा सुरू असताना भारतात मात्र रात्र असेल.

भारत आणि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अमेरिकेच्या वेळेत जवळपास 12 तासांचं अंतर आहे. त्यामुळे अमेरिकेत जेव्हा 3 नोव्हेंबरला सकाळी मतदान सुरू झालं, तेव्हा भारतात मंगळवारची संध्याकाळ झालेली होती.

त्यामुळे अमेरिकेतलं मतदान संपेपर्यंत भारतात बुधवार उजाडलेला असेल.

केव्हा लागणार निकाल?

अमेरिकेत सहसा मतदानाच्या रात्रीच चित्र स्पष्ट झालेलं असतं. पण कोरोना संसर्गामुळे यंदाच्या निवडणुकीत बहुसंख्य नागरिकांनी या आधीच मतदान केलं आहे. यामुळे निवडणूक मतमोजणीत उशीर होण्याची शक्यता आहे.

अमेरिकेतल्या 50 राज्यांमध्ये 9 वेगवेगळे टाईम झोन्स आहेत. म्हणूनच विविध राज्यांत मतदानाची वेळ वेगळेगळी असते.

सर्वांत आधी पूर्वेकडील किनारपट्टीच्या शहरात मतदान होतं. या शहरात यंदा संध्याकाळी सात वाजता मतदान बंद होईल. तेव्हा भारतात बुधवार (4 सप्टेंबर)  पहाटेचे साडेपाच वाजले असतील.

मतदान संपल्यानंतर विविध राज्यांतल्या मतमोजणीला सुरूवात होईल.

अनेकदा ही मतमोजणी मतदानाच्या दिवशी पूर्ण होत नाही. पण कोणी आघाडी घेतलेली आहे, हे समजण्याइतपत मतांची गणना करून झालेली असते.

पण मतमोजणी पूर्ण झालेली नसल्याने याला निकाल न म्हणता 'कल' म्हटलं जातं.

यावर्षीची निवडणूक वेगळी का?

यंदा कोव्हिड-19 च्या संसर्गामुळे बंहुसंख्य नागरिकांनी पोस्टल बॅलेट किंवा प्रत्यक्षात जाऊन मतदानाचा हक्क बजावला आहे.

पोस्टल मतदारांची ओखळ पटवण्याची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागत असल्याने पोस्टल मतांच्या मतमोजणीत खूप वेळ लागण्याची शक्यता आहे.

फ्लोरिडा आणि ओहायो सारख्या काही राज्यात मतदारांची ओळख पटवण्याची प्रक्रिया काही आठवड्यांपूर्वी सुरू होते. त्यामुळे या राज्यात मतदानानंतर लगेचच मतमोजणीला सुरूवात होते. आणि कोण जिंकण्याची शक्यता आहे याचा अंदाज येतो.

पण, पेन्सलव्हेनिया आणि व्हिस्कॉन्सिन सारख्या राज्यांमध्ये मतदानाच्या दिवसाच्या आधी ही ओळख प्रक्रिया करण्याची परवानगी नाही.

त्यामुळे या राज्यांचे निकाल फार महत्त्वाचे ठरतात. निवडणूक अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, यंदा या ठिकाणी मतमोजणीसाठी काही दिवसांचा कालावधी लागण्याची शक्यता आहे.

निकालाबाबत वाद झाला तर काय होईल?

कोरोना संसर्गामुळे अमेरिकेत आधीपासूनच कायदेशीर डावपेचांना सुरुवात झालेली आहे.

स्टॅनफर्ड-एमआयटीच्या एका निवडणूक प्रकल्पानुसार, अमेरीकेतल्या 44 राज्यांमध्ये निवडणूक कायद्यांशी निगडीत 300 पेक्षा जास्त कायदेशीर प्रकरणं दाखल करण्यात आली आहेत.

तर सुप्रीम...


कोरोना व्हायरसने चीनमध्ये शेकडो लोक आजारी आहेत आणि अनेक लोकांचा जीव गेला आहे.

कोरोना व्हायरसच्या प्रादुर्भावामुळे जागतिक आरोग्यविषयक आणीबाणीची परिस्थिती निर्माण झाली आहे का, याचा आढावा घेण्यासाठी जागतिक आरोग्य संघटनेची काल म्हणजे 30 जानेवारी 2020 रोजी बैठक झाली. त्यानंतरच सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणीचा निर्णय जाहीर करण्यात आला.

"सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर करण्याचं कारण केवळ चीनमध्ये काय घडतंय हे नाहीय, तर इतर देशामध्ये काय होतंय, हे आहे," असं जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस एडहेनम यांनी म्हटलंय.

जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक टेड्रोस एडहेनम

ज्या देशांमध्ये आरोग्य व्यवस्था अत्यंत कमकुवत आहे, अशा देशांमध्ये कोरोना व्हायरस पसरण्याची भीती व्यक्त केली जातेय.

एकट्या चीनमध्ये कोरोना व्हायरसमुळं आतापर्यंत 213 जणांच्या मृत्यूंची नोंद झालीय.

WHO च्या माहितीनुसार, चीन वगळता जगातील इतर देशांमध्ये कोरोना व्हायरसची लागण झालेले 98 रुग्ण आढळले आहेत. मात्र, चीनबाहेर अद्याप कुठल्याही रुग्णाचा मृत्यू झाला नाहीय.

चीनमधील वुहान शहरात कोरोना व्हायरसचा विषाणू सर्वप्रथम आढळला. चीनबाहेरील ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ज्या देशांमध्ये कोरोना व्हायरसचे रुग्ण आढळले, ते वुहान शहरातून प्रवास करुन आल्याचं दिसून आलंय. मात्र, त्याचवेळी जर्मनी, जपान, व्हिएतनाम आणि अमेरिकेत असेही काही रुग्ण आढळले, ज्यांना इतर रुग्णांपासून झालेल्या संसर्गातून लागण झाली. असे जवळपास आठ रुग्ण आढळलेत.

याआधी कधी कधी सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी जाहीर झाली होती?

अत्यंत टोकाची स्थिती असेल, तेव्हाच जागतिक आरोग्य संघटना 'जागतिक आरोग्य आणीबाणी' जाहीर करते. गेल्या काही वर्षात तीन ते चारवेळा अशी आणीबाणी जाहीर करण्यात आली होती.

बहुतांश प्रकरणं चीनमध्येच

चीनमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग शेकडो जणांना झाला आहे. देशाच्या मध्यभागी असणाऱ्या हुवेई प्रांताला या विषाणूचा सर्वांत जास्त फटका बसला आहे. येत्या काही दिवसांत या विषाणूचा संसर्ग वाढण्याचा इशारा जागतिक आरोग्य संघटनेने दिला आहे.

चीन प्रशासनाने कोरोना व्हायरसचा प्रभाव रोखण्यासाठी अनेक प्रकारच्या उपाययोजना केल्या आहेत. हुवेई शहरात प्रवासावर निर्बंध घातले आहेत. सार्वजनिक ठिकाणी मास्क घालून जाण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.

चीन सरकारने शांघायच्या फॉरबिडन सिटी आणि ग्रेट वॉल चायना आणि इतकंच काय तर काही बौद्ध मंदिरंही बंद केली आहेत. सध्या तेथील लोक चिनी नवीन वर्ष साजरे करत आहेत. तिथे आठवडाभर सुट्ट्या आहेत. लाखो लाख घरी जाण्याच्या तयारीत आहेत.

अशा वेळी निर्बंधांची यादी दिवसेंदिवस वाढतच आहे. सध्या जागतिक आरोग्य संघटनेने या संकटाला आंतरराष्ट्रीय आपत्तीचा दर्जा दिलेला नाही. त्यामुळे चीनच्या बाहेर कोरोना व्हायरसच्या संक्रमणाची तुलनेने कमी प्रकरणं उजेडात आली आहेत.

कोरोना विषाणू आहे काय?

रुग्णांमधून घेतलेल्या या विषाणूच्या सॅम्पलची प्रयोगशाळेत चाचणी करण्यात आली. त्यानंतर चीनचे अधिकारी आणि जागतिक आरोग्य संघटनेने हा कोरोना वायरस असल्याचं सांगितलं.

कोरोना विषाणूचे अनेक प्रकार आहेत. मात्र, यापैकी केवळ सहा प्रकारच्या विषाणूंची माणसाला बाधा होऊ शकते. मात्र, नव्या विषाणूचा शोध लागल्यानंतर संक्रमित होणाऱ्या कोरोना विषाणूंची संख्या आता सात झाली आहे.

या नव्या कोरोना विषाणूच्या जेनेटिक कोडचं विश्लेषण करण्यात आलं. कोरोना विषाणूचा एक प्रकार म्हणजे सार्स. हा नवा विषाणू सार्सच्या जवळचा असल्याचं संशोधकांनी केलेल्या विश्लेषणात आढळलं आहे.

सार्स प्रकारातला कोरोना विषाणू अत्यंत घातक मानला जातो. 2002 साली चीनमध्ये 8,098 लोकांना सार्स विषाणूचा...


कोरोना व्हायरसने जगासमोर वैद्यकीय आव्हान उभं केलं आहेच, पण हा विषाणू केवळ एकच संकट सोबत घेऊन आला आहे, असं नाही. दिवसागणिक खचत जाणारी अर्थव्यवस्था हे कोरोनाने उभं केलेलं दुसरं आणि न टाळता येणारं संकट.

कोरोनाचा संसर्ग झाला तरी त्याचा सर्वांत वाईट परिणाम म्हणजेच मृत्यू टाळता येऊ शकतो. पण यामुळे लादल्या गेलेल्या लॉकडाऊनमुळे जागतिक आणि पर्यायानं स्थानिक अर्थव्यवस्थेला बसणारा फटका टाळता येण्यासारखा नाही. तो अटळ आहे आणि त्यामुळेच तो अतिविदारक आहे.

कोरोनाचा विषाणू, प्रत्यक्षात कोणताही विषाणू भेदभाव करत नाही, त्याला ती समजही नाही. पण मानवरचित अर्थव्यवस्थेचं तसं नाही. एक तर ती विषमतेवर आधारलेली आहे किंवा जिथं ती त्या आधारावर उभी नाही, तिथं तिचा परिणाम म्हणून आर्थिक विषमता तयार झाली आहे.

या कटू सत्याला ना तथाकथित प्रगत विश्वातल्या अर्थव्यवस्था अपवाद आहेत ना तिसऱ्या विश्वातल्या अर्थव्यवस्था. म्हणूनच जिथं विषाणूपेक्षा विषमतेमुळे होणारं मानवजातीचं नुकसान अधिक आणि अटळ आहे, तिथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा अर्थविचार उपचार म्हणून आवश्यक आहे.

लॉकडाऊनमुळे ओढवलेलं संकट

विषमतेचं निर्मूलन हे डॉ. आं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बेडकरांच्या सर्व क्षेत्रातल्या कार्याचं एक सामायिक सूत्र म्हणता येईल. ते त्यांच्या राजकीय आणि सामाजिक सुधारणांचं सूत्र तर आहेच, पण त्यांच्या चिंतनाचं आणि अभ्यासाचंही आहे. त्याचा प्रत्यय अर्थशास्त्री आंबेडकर यांच्या अर्थविषयक विचारांमध्येही येतो.

स्थलांरितांना शेकडो किमी चालून स्वतःचं घर गाठावं लागलं

बाबासाहेबांचं राजकीय जीवन हे क्रांती करणारं ठरलं, तरीही अर्थशास्त्र हा त्यांचा मूळ विषय होता, आणि त्यांनी केलेलं अर्थशास्त्रीय चिंतनही महत्त्वाचं ठरलं. कोरोनाच्या लढाईच्या परिणामत: ज्या आर्थिक अरिष्टाकडे आपण चाललोय, तिथे अस्तित्वात असणारी आर्थिक विषमता आणखी वाढेल, असं भाकित वर्तवलं जातंय.

औद्योगिक आणि शेतांमधून होणारं उत्पादन थांबलंय, बाजारपेठा बंद आहेत, त्यामुळे अत्यावश्यक आणि गरजेच्या वस्तूंशिवाय दुसरं काही खरेदी केलं जात नाहीये. अशावेळी आर्थिक उतरंडीवर अगदी शेवटी असलेल्या, हातावर पोट असलेल्या व्यक्तीला त्याची झळ लॉकडाऊन सुरू होताक्षणीच बसली आहे. ती आता सगळ्या क्षेत्रांमध्ये पसरत आहे.

बेरोजगारी वाढणार असल्याचं चित्र आहे. सरकारचेही आर्थिक स्रोत आटू लागले आहेत आणि उत्पादन सुरू नसल्यानं खासगी क्षेत्राचेही. कोरोनाचा संसर्ग मर्यादित राहिला तरीही थांबलेलं अर्थचक्र गतिमान करण्यासाठी बराच वेळ लागेल, आणि हाच वेळ आर्थिक विषमता वाढवत नेईल.

अशा स्थितीत डॉ आंबेडकरांचे अर्थविचार उपयोगी येतील का? आंबेडकरांनी केलेलं चिंतन अर्थव्यवस्थेला आधार देण्यासोबतच प्रत्यक्षात येऊ शकणाऱ्या विषमतेला रोखण्यास उपयोगी ठरू शकेल का?

आंबेडकरांचं अर्थविश्व

कोरोनामुळे लॉकडाऊन सुरू झाला, आणि श्रमिक तसंच मजुरांच्या हातचं काम पहिल्यांदा गेलं. ते त्यांना परत मिळणार की नाही, याचीही शाश्वती नाही. अर्थव्यवस्था खचली की पहिला बळी याच वर्गाचा जातो.

विद्यार्थ्यांमध्ये राजकीय विचार रुजावेत यासाठी डॉ. आंबेडकरांचा सतत प्रयत्न होता.

युद्धकाळात जेव्हा देशांची सगळी आर्थिक संसाधनं संरक्षण क्षेत्राकडे वळवली जातात, आर्थिक मालमत्तेचं प्रचंड नुकसान होतं, इतर वस्तूंचं उत्पादन थांबतं, तेव्हाही स्थिती अशीच होते.

दुसऱ्या महायुद्धानंतर जेव्हा तत्कालीन ब्रिटिश सरकारने भारतात 'युद्धोत्तर आर्थिक पुनर्रचना योजना' आणली होती, तेव्हा या योजनेची उद्दिष्टं ठरविण्यासाठी स्थापन केलेल्या समितीमध्ये डॉ. आंबेडकर होते.

या समितीत काम करताना त्यांचे आर्थिक नियोजनासंबंधीचे विचार...


कोरोना व्हायरसमुळे अमेरिकेत आतापर्यंत दोन लाख जणांचा मृत्यू झाला आहे. तसंच लाखो जणांच्या नोकऱ्याही गेल्या आहेत. सध्याच्या काळात अमेरिका राजकीय आणि सामाजिक दृष्टीने विभागलेला दिसत आहे.

ब्लॅक लाईव्ह्स मॅटर्सचं आंदोलन सुरू आहे. अनेक ठिकाणी या मुद्यावरून दंगली घडल्या होत्या.

3 नोव्हेंबर रोजीच राज्यांची निवडणूकसुद्धा होऊ घातली आहे.

या निवडणुकीत अनेक भारतीय आणि पाकिस्तानी महिला आपलं नशीब आजमावणार आहेत. या महिलांशी बीबीसीने बातचीत केली.

सबीना जफर

पाकिस्तानी वंशाच्या सबीना जफर सॅन रेमनच्या महापौर पदासाठी मैदानात आहेत.

सॅन रेमन हे शहर पश्चिम कॅलिफोर्निया राज्यातील सॅनफ्रॅन्सिस्को शहरापासून पूर्वेच्या दिशेने 35 किलोमीटर अंतरावर आहे.

सबीना जफर सध्या उपमहापौर असून त्या महापौरपदासाठी निवडणूक लढवत आहेत.

त्यांचे वडील राजा शाहिद जफर बेनझीर भुट्टो सरकारमध्ये केंद्रीय मंत्री होते.

झूमवर बोलताना सबीना म्हणाल्या, "मी माझ्या वडिलांच्या कामाचं कौतुक होताना पाहून मोठी झाले आहे."

लग्नानंतर त्या अमेरिकेला आल्या. इथं सॅन रेमन शहरात त्या वास्तव्यास आहेत.

वैविध्यपूर्ण अशा या शहराची लोकसंख्या 8... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

2 हजार इतकी आहे. यामध्ये वेगाने वाढ होत आहे. सदर शहरात 52 टक्के कृष्णवर्णीय असून सबीना इथल्या सिटी कौन्सिलमध्ये निवडून आलेल्या पहिल्या आशियाई महिला आहेत.

सबीना सांगतात, "सात-आठ वर्षांपूर्वी खासदार एरिक स्वालवेल यांच्यासोबत काम केल्यानंतर सामाजिक सेवेत उतरण्याची इच्छा झाली.

एका परिचिताने डेमोक्रॅट महिलांना निवडणुकीत उतरवण्यासाठी इमर्ज कॅलिफोर्नियाच्या अभियानाबाबत माहिती दिली.

या प्रशिक्षणात वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीतील महिला सहभागी झाल्या होत्या.

तुम्ही एका मोठ्या व्यवस्थेचा भाग होऊन जाता. निवडणूक कशी लढवायची, महिलांचा पाठिंबा कसा मिळवायचा आदी गोष्टी इथं शिकायला मिळतात, असं त्या सांगतात.

त्यानंतर 2018 मध्ये सबीना यांनी शहराच्या सिटी काऊंसिलमध्ये विजय मिळवून प्रवेश केला. 2019 मध्ये त्यांची उपमहापौरपदी निवड करण्यात आली.

कॉर्पोरेट तसंच तंत्रज्ञान क्षेत्रातील अनुभवाचा उपयोग झाल्याचं त्या सांगतात.

त्यां सांगतात, "आवाज उठवण्यापूर्वी शिकणं आणि ऐकणं महत्त्वाचं आहे. सुरक्षा, वाहतूक, जलवायू परिवर्तन अशा विषयांवर काम करायला मला आवडेल.

राधिका कुन्नेल

राधिका कुन्नेल या भारतीय वंशाच्या आहेत. त्या नेवाडा राज्यातच्या असेंब्लीमध्ये डिस्ट्रिक्ट 2 साठी मैदानात आहेत.

राधिका या शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांच्या राजकारणाच्या प्रवेशाबद्दल माहिती देताना त्या 9/11 हल्ल्याचा उल्लेख करतात.

त्या सांगतात, "मी एका प्रयोगावर काम करत होते, तितक्यातच लोकांचा गोंधळ ऐकू आला. ट्रेड टॉवर्सवरच्या हल्ल्याची दृश्य टीव्हीवर सगळीकडे दिसत होती."

त्यानंतर आपापल्या देशात परत जा, असं लोक म्हणू लागले. शेजारीही नीट बोलत नव्हते. त्याचा माझ्यावर प्रभाव पडला आणि मी अधिक संवेदनशील बनले. इथं आपलं प्रतिनिधीत्व असावं असा विचार त्यावेळी केला."

राधिका यांनी 1996 मध्ये मायक्रोबायोलॉजी विषयात पीएचडी केल्यानंतर त्या अमेरिकेला गेल्या. त्यांचं संशोधन कँसर बायोलॉजी विषयावर होतं.

त्यानंतर एक अनिवासी म्हणून तिथं राहू लागल्या.

राजकारणात उतरण्याचं दुसरं कारण म्हणजे या क्षेत्रात शास्त्रज्ञांचं प्रतिनिधीत्व कमी आहे. त्यामुळे राजकारणात उतरण्याचा निर्णय घेतल्याचं त्या सांगतात.

निर्णयप्रक्रियेत शास्त्रज्ञ असणं गरजेचं आहे. प्रयोगशाळेतील विज्ञानाचा उपयोग समजावून सांगण्यासाठी त्यांच्या प्रतिनिधीत्वाला महत्त्व आहे.

राधिका यांना आरोग्य आणि शिक्षण क्षेत्रात काम...


कोरोना व्हायरसमुळे फुफ्फुसांची कार्यक्षमता कमी होते. त्यामुळे रुग्णांना ऑक्सिजन दिला जातो. महाराष्ट्रातील सरकारी, खासगी आणि जंबो रुग्णालयात आजमितीला हजारो कोरोनाग्रस्त रुग्ण ऑक्सिजनवर आहेत.

रुग्णालयात ऑक्सिजनचा तुटवडा

राज्यातील कोरोनाग्रस्तांची संख्या आता 10 लाखांपार पोहोचली आहे. महाराष्ट्र हळूहळू अनलॉक होत असल्याने गेल्या 15 दिवसात कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत 2.5 लाखांनी वाढ झालीये. रुग्णांच्या वाढत्या संख्येमुळे ऑक्सिजनची मागणी वाढली आहे. त्यातच राज्यात ऑक्सिजनचा तुटवडा असल्याच्या तक्रारी येवू लागल्या आहेत.

डोंबिवलीत वैद्यकीय सेवा देणारे 'आस्था' रुग्णालयाचे डॉ. मंगेश पाटे यांची परिस्थिती काही वेगळी नाही. डॉ. पाटे यांना देखील गेल्या काही दिवसांपासून ऑक्सिजनच्या तुटवडा भासत आहे.

बीबीसीशी बोलताना डॉ. पाटेंनी सांगितलं, "रुग्णांना ऑक्सिजन मिळतो का नाही? याची चिंता सतत असते. रुग्णांना ऑक्सिजन पुरवणं म्हणजे तारेवरची कसरत झाली आहे. काहीवेळा रुग्ण ऑक्सिजनसाठी अक्षरक्षा: पाया पडायला लागतात. ऑक्सिजनसाठी ऑर्डर दिल्यानंतर कधीकधी 8 दिवसांनीही ऑक्सिजन मिळतो. राज्यातील परिस्थिती अत्यंत भयानक झा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लीये."

इंडियन मेडिकल असोसिएशनच्या हॉस्पिटल बोर्डचे अध्यक्ष असलेले डॉ. पाटे पुढे म्हणतात,  "सरकार डॉक्टरांना धमक्या देतं. कोव्हिड-19 रुग्णांवर उपचारांसाठी दबाव आणतं. पण, रुग्णांचा जीव वाचवणारा ऑक्सिजन योग्य प्रमाणात उपलब्ध होईल यासाठी सरकारने काय उपाययोजना केल्या? छोट्या रुग्णालयांकडे सरकार का दुर्लक्ष करतं? काहीवेळी मी स्वत: ट्रक घेऊन ऑक्सिजन आणण्यासाठी गेलो आहे. यावर सरकार काही ठोस उपाययोजना करणार का नाही?"

केवळ पुण्या-मुंबईतच नाही, सगळीकडेच सारखी परिस्थिती

फक्त पुणे, मुंबई महानगर प्राधिकरच नाही तर उत्तर महाराष्ट्रातही ऑक्सिजनचा तुटवडा मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहे. याबाबत बीबीसीशी बोलताना इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष आणि धुळे जिल्ह्यात वैद्यकीय सेवा पुरवणारे डॉ. रवी वानखेडकर सांगतात, "ऑक्सिजनची समस्या खूप गंभीर बनू लागली आहे. येत्या काही दिवसात रुग्णांची संख्या वाढली तर ही परिस्थिती आणखी गंभीर बनेल. ऑक्सिजनचा माल येत नाहीये. 300 रूपयांना मिळणाऱ्या सिलेंडरची किंमत आता 450 रूपयांपर्यंत पोहोचली आहे. सरकारी रुग्णालय असो किंवा खासगी, लिक्विड ऑक्सिजन कुठेच उपलब्ध नाही."

धुळे जिल्ह्यात सद्य स्थितीत 250 ते 300 कोरोनाग्रस्त रुग्ण ऑक्सिजनवर उपचार घेत आहेत, तर 45 रुग्ण व्हॅन्टिलेटरवर आहेत अशी माहिती डॉ. वानखेडकर यांनी दिली.

"मुंबई पुण्याकडच्या सरकारी रुग्णालयात लिक्विड ऑक्सिजन प्लांट आहेत. पण, धुळे-जळगाव सारख्या जिल्ह्यात ऑक्सिजन प्लांट नाहीत. ऑक्सिजनची गुणवत्ता आणि प्रमाण यांच्यावर अंकुश कोण ठेवणार? सरकारने आता इतर जिल्ह्यांकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे," असं डॉ. वानखेडकर पुढे म्हणतात.

याबाबत चाकणच्या गोळुके रुग्णालयाचे डॉ. विजय गोकुळे म्हणतात, "रुग्णालयाकडे ऑक्सिजन सिलेंडर नसले, तर  सिलेंडर  उत्पादकांकडून घ्यावे लागतात. पण, अचानक वाढलेल्या मागणीमुळे उत्पादकांकडे सिलेंडर कमी संख्येने उपलब्ध आहेत. कोव्हिडमुक्त झालेल्या काही रुग्णांना डॉक्टर घरी ऑक्सिजन घेण्यास सांगतात. त्यामुळे घरी ऑक्सिजन वापरणाऱ्यांची संख्या देखील वाढली आहे.

राज्यातील ऑक्सिजनची गरज आणि पुरवठा

ऑक्सिजनच्या भेडसावणाऱ्या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाने शुक्रवारी (11 सप्टेंबर) ऑक्सिजन उत्पादकांची बैठक घेतली. या बैठकीत उत्पादकांना उत्पादन वाढवण्याची सूचना करण्यात आली.

FDA अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार,

याबाबत बीबीसीशी...


कोरोना व्हायरसमुळे होणाऱ्या मृत्यूचा दर दोन आठवड्यात वाढू शकतो, असं ट्रम्प यांनी सांगितलं. कोरोनाचा संसर्ग झपाट्याने वाढल्यामुळे हॉस्पिटल यंत्रणेवर ताण पडू शकतो असंही त्यांनी सूचित केलं.

दरम्यान, कोरोनाच्या संसर्गामुळे दोन लाख अमेरिकन नागरिकांना जीव गमवावा लागू शकतो, असा इशारा व्हाईट हाऊसचे वैद्यकीय सल्लागार डॉ. अँथनी फाऊची यांनी दिला होता. लाखो अमेरिकन नागरिकांना याचा संसर्ग होऊ शकतो हे सत्य आहे, अशा शब्दांत डॉ. फाऊची यांनी इशारा दिला होता.

कोरोनामुळे मृत्यू होणाऱ्यांची संख्या एक लाखापर्यंत नियंत्रणात ठेवली तर आपण समाधानकारक कामगिरी केली असं म्हणता येईल, असं ट्रंप यांनी म्हटलं.

अमेरिकेत कोरोना व्हायरसने घातलेलं थैमान लक्षात घेऊन ट्रंप प्रशासनाने कोरोनासंदर्भातील नियमावली 30 एप्रिलपर्यंत लागू केली जाईल, असं स्पष्ट केलं आहे.

काही दिवसांपूर्वी इस्टरपर्यंत म्हणजेच 12 एप्रिलपर्यंत हे निर्बंध असतील, असे संकेत ट्रंप यांनी दिले होते. मात्र आता एप्रिलअखेरीपर्यंत अमेरिकेच्या नागरिकांना सोशल डिस्टन्सिंगसह अन्य नियम पाळावे लागतील असंही ट्रंप यांनी म्हटलं.

अमेरिकेत कोरोनाबाधितांची संख्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एक लाख चाळीस हजाराच्या पुढे गेली आहे. अमेरिकेत कोरोनामुळे मृत्यू झालेल्यांची संख्या 2, 493 एवढी आहे. जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठाने ही माहिती दिली आहे.

कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या सर्वाधिक आहे.

ट्रंप यांनी काय म्हटलं?

कोरोना व्हायरस टास्क फोर्स प्रेस ब्रिफिंगवेळी राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप बोलत होते. सोशल डिस्टन्सिंग हाच कोरोनावरचा उतारा आहे. जूनपर्यंत अमेरिका कोरोना संकटातून सावरलेला असेल असंही त्यांनी सांगितलं.

येत्या दोन आठवड्यात अमेरिकेत कोरोना मृत्यूदराचं प्रमाण टोकाला जाऊ शकतं, असा इशाराही त्यांनी दिला. "या आजारावर संपूर्णपणे मात करेपर्यंत आपण जिंकलो असं जाहीर करणं वेडेपणाचं ठरेल. या आजाराचा समूळ बीमोड करायला हवा," असं ट्रंप यांनी म्हटलं.

विश्लेषकांच्या मते, मृत्यूदर वाढण्याचा इशारा म्हणजे कोरोनाचा संसर्ग होणाऱ्यांच्या संख्येत वाढ होऊ शकते असं ट्रंप यांना म्हणायचं असावं.

सोशल डिस्टन्सिंगसह अन्य नियमावलीचं पालन केलं नाही तर कोरोनामुळे 2.2 दशलक्ष नागरिकांचा मृत्यू ओढवू शकतो हे लक्षात आल्यानंतर 30 एप्रिलपर्यंत निर्बंध लागू करण्याचा निर्णय घेतल्याचं ट्रंप यांनी स्पष्ट केलं.

काही दिवसांपूर्वी इस्टर सणाचा काळ आनंदाचा असेल, असं ट्रंप यांनी म्हटलं होतं. आणखी काही आस्थापनं आता खुली होतील, असंही त्यांनी म्हटलं होतं. मात्र इस्टरवेळी निर्बंध हटवणं ही केवळ शक्यताच होती.

ते पुढे म्हणाले, "आपल्याला आपलं नेहमीचं आयुष्य जगायला मिळावं हीच माझी इच्छा आहे. मला आकडेवारी दिसते आहे, कोरोनावर लवकरात लवकर विजय मिळवणं हेच सगळ्यात महत्त्वाचं आहे."

कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे की नाही हे तपासण्यासाठी वेगवान चाचण्यांना मंजुरी देण्यात आली आहे. चाचणीनंतर पाच मिनिटात कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे, की नाही हे कळू शकेल. कोरोना रुग्णांवर उपचार करणारे डॉक्टर्स, नर्स तसंच अन्य स्टाफच्या चाचण्या करण्यात येतील असंही त्यांनी स्पष्ट केलं.

अमेरिकेत काय परिस्थिती?

नागरिकांनी अगदीच आवश्यक असेल तरच घराबाहेर पडावं असं प्रशासनाने नागरिकांना सांगितलं आहे. ऑफिसला जाणं, रेस्तराँमध्ये जेवण तसंच बारमध्ये जाणं याला अनुमती नाही. एकावेळी केवळ दहा माणसंच एकत्र येऊ शकतात. कोरोनाचा प्रादूर्भाव झालेल्या अनेक राज्यांनी यापेक्षा कठोर निर्बंध लागू केले आहेत.

न्यूयॉर्क, न्यूजर्सी आणि कोनेक्टिकट इथल्या रहिवाशांना 14 दिवसांकरता देशभरात कुठेही जाण्यास...


कोरोना व्हायरससंबंधित अनेक मेसेज आणि व्हीडिओ सोशल मीडियावर शेअर केले जात आहेत. यापैकी एक व्हीडिओ मध्य प्रदेशातल्या इंदूर जिल्ह्यातील आहे.

1 मिनिट 12 सेकंदांचा हा व्हीडिओ इंदूरमधल्या सिलावटपूरा भागातील असल्याचं सांगितलं जात आहे.

या  हॅमजेट सूट घातलेले आरोग्य कर्मचारी एका गल्लीतून धावत बाहेर येताना दिसतात. त्यांच्या मागे दगड घेऊन लागलेले काही युवक येतात आणि त्यांच्यावर दगडफेक करतात.

हा व्हीडिओ उंचीवरून बनवण्यात आला आहे. व्हीडिओत बराच आवाज ऐकायला येतो.

व्हीडिओची पडताळणी

इंदूरमधल्या या भागात आरोग्य कर्मचारी एका व्यक्तीची कोव्हिड-19ची चाचणी करण्यासाठी आले होते. पण, जमावानं त्यांच्यावर हल्ला केला. सोशल मीडियावर फिरणारा व्हीडिओ याबद्दलचाच आहे.

बीबीसीनं या व्हीडिओची पडताळणी केली.

आम्ही इंदूरचे पोलीस महासंचालक हरिनारायण चारी मिश्रा यांच्याशी संपर्क साधला.

त्यांनी सांगितलं, "टाटपट्टी बाखल परिसरातील हे प्रकरण आहे. या प्रकरणी दाखल झालेल्या एफआयरमध्ये 8 जणांची नावं आहेत, त्यापैकी 7 जणांना अटक करण्यात आली आहे."

यानंतर आम्ही इंदूरचे पोलीस अधीक्षक महेश चंद यांच्याशी संपर्क साधला.

त्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांनी सांगितलं, "बुधवारी दुपारी दीडच्या सुमारास टाटपट्टी बाखल भागात कोव्हिड-19ची तपासणी करण्यासाठी आरोग्य कर्मचाऱ्यांची एक टीम पोहोचली."

"इथं एका व्यक्तीमध्ये कोरोनाची लक्षण आढळल्याची बातमी मिळाली होती. जेव्हा ही टीम संबंधित व्यक्तीच्या घरी पोहोचली, तेव्हा तिथं फक्त त्यांची आई होती. आरोग्य कर्मचारी त्यांच्यासोबत चर्चा करत असताना तिथं जमलेल्या लोकांना वाटलं, की कर्मचारी त्या वृद्ध महिलेला सोबत घेऊन जातील."

जमावाकडून दगडफेक

त्यानंतर काही लोकांनी डॉक्टरांसहित इतर कर्मचाऱ्यांवर दगडफेक सुरू केली. आरोग्य कर्मचाऱ्यांनी धावत तिथून पळ काढला. आरोग्य कर्मचारी जमावापैकी कुणालाही ओळखत नसल्यानं आम्ही आयपीसीच्या कलम 353 अंतर्गत अज्ञातांविरुद्ध एफआयआर दाखल केली. त्यानंतर सीसीटीव्ही फुटेजच्या माध्यमातून 8 ते 10 जणांची ओळख करण्यात आली. त्यातील 8 जणांना अटक करण्यात आलं.

इंदूरचे आरोग्य अधिकारी डॉ. प्रवीण जाडिया यांनी सांगितलं, "जवळपास 6 आरोग्य कर्मचारी टाटपट्टी बाखल भागात गेले होते. यात 2 डॉक्टर, 2 मेडिकल स्टाफ, तसंच आशा आणि अंगणवाडी सेविकासुद्धा होत्या. या हल्ल्यात 2 डॉक्टरांच्या पायाला जखम झाली आहे. या भागात आतापर्यंत 2 कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्ण आढळले आहेत, तर 54 कुटुंबांना क्वारंटाईन केलं आहे."

याचा अर्थ इंदूरच्या टाटपट्टी बाखल भागात जमावानं आरोग्य कर्मचाऱ्यांवर हल्ला केला हे स्पष्ट होतं.

व्हॉट्सअप व्हायरल

या घटनेपूर्वी मंगळवारी (31 मार्च)  इंदूरमध्ये व्हॉट्सअपवर एक मेसेज व्हायरल झाला होता.

बीबीसीकडे या मेसेजचा स्क्रीनशॉट आहे. मुस्लिमांना फसवलं जात आहे आणि त्यांना कोरोना पॉझिटिव्ह इंजेक्शन दिलं जात आहे, असं या मेसेजमध्ये म्हटलं जात आहे.

इंदूरचे आरोग्य अधिकारी प्रवीण जाडिया आणि पोलीस अधीक्षक महेश चंद दोघेही असे मेसेज व्हायरस झाल्याचं मान्य करतात आणि याप्रकारचे फेक मेसेज लोकांना प्रशासनाविरुद्ध भडकावण्याचं काम करतात, असंही त्यांना वाटतं.

इंदूरमधील स्थानिक पत्रकार आदिल सईद यांनी बीबीसीला सांगितलं, "टाटपट्टी बाखल भाग इंदूरपासून 5 किमी अंतरावर आहे आणि इथला समाज मागास आहे. इथं बहुसंख्य मजूर राहतात. इथं अनेक जण अशिक्षित असल्यानं इथल्या लोकांमध्ये फेक न्यूज लगेच पसरते."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी...


कोरोना संकट

जागतिक बँकेच्या एका अहवालानुसार, ज्या विकसनशील देशांच्या अर्थव्यवस्थांना कोरोनाचा तडाखा बसला आहे त्यामध्ये भारत दुसऱ्या स्थानी आहे. ऑक्सफोर्ड इकॉनॉमिक्सनुसार, कोरोनाचा सगळ्यांत मोठा परिणाम भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर झाला आहे.

वादाचा, चर्चेचा मुद्दा हा नाही की कोरोनामुळे ज्या अर्थव्यवस्थांना फटका बसला आहे त्यामध्ये भारत पहिल्या की दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. आपल्या अर्थव्यवस्थेची एवढी दुर्दशा झाली कशी? अर्थव्यवस्था एवढी रसातळाला कशी गेली?

संक्षेपात सांगायचं तर कोरोनाचं संकट आणि त्यामुळे प्रदीर्घ काळ लागू करण्यात आलेला लॉकडाऊन आणि त्यानंतर घाबरून आर्थिक घडामोडी स्थगित झाल्याने अर्थव्यवस्थेची ही अवस्था झाली आहे.

आर्थिक वाताहतीचं कारण फक्त कोव्हिड19 आहे का?

तर त्याचं उत्तर नाही असं आहे.

भारतीय अर्थव्यवस्थेचा वेग कोरोना संकटाच्या आधीपासूनच संथ होऊ लागला होता. 2019-20 आर्थिक वर्षात सकल राष्ट्रीय उत्पन्न अर्थात जीडीपी घसरून 4.2 टक्क्यांवर आला होता. गेल्या अकरा वर्षांतली ही सगळ्यात मोठी घसरण आहे.

मार्च 2018मध्ये जीडीपीचा विकासदर 8.2 टक्के होता. मार्च 2020 मध्ये तो घटून 3.1 टक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्यांवर आला. सलग आठ तिमाही जीडीपीची घसरणच झाली.

कोरोनामुळे अनेक निर्बंध आलेत

देशात 2017-18 या कालावधीत बेरोजगारीचा दर 6.1 टक्के एवढा होता. गेल्या 45 वर्षांतला हा सगळ्यांत जास्त दर होता.

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट, कोलकाता इथं कार्यरत प्राध्यापक पार्थ राय यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "कोरोना संकटाच्या आधीच तीन वर्षांपासून भारतीय अर्थव्यवस्था कूर्म गतीने चालत होती. दीर्घकालीन योजना असणाऱ्या जीएसटी तसंच नवीन दिवाळखोरी कायद्यांमुळे अर्थव्यवस्थेला झळ बसलेली असण्याची शक्यता आहे.

कोरोना संकटावेळी खराब झालेल्या जागतिक आर्थिक परिस्थितीमुळेही आपली स्थिती आणखी बिघडली. याच काळात कोरोनाने हाहाकार माजवला. कोरोनाला रोखण्यासाठी लॉकडाऊन लागू करण्यात आलं. त्यामुळे मागणी-पुरवठ्याचं गणितच कोलमडून गेलं. खपावर विपरीत परिणाम झाला.

परिस्थिती एवढी वाईट का झाली?

विश्लेषकांच्या मते, सरकारने अचानक ध्येयधोरणांमध्ये केलेल्या बदलामुळे अर्थव्यवस्था आणखीनच गाळात रुतली. 2016मध्ये सरकारने नोटबंदी जाहीर केली. 2017मध्ये जीएसटी लागू करण्यात आलं.

यानंतर रिअल इस्टेट क्षेत्राशी निगडीत रेरा कायद्यासह अनेक नियमांमध्ये मोठ्या प्रमाणात बदल करण्यात आले. रेरा कायदा रिअल इस्टेट क्षेत्रात आणला गेला ज्यामध्ये लोकांना मोठ्या प्रमाणावर रोजगार मिळतो.

अचानक करण्यात आलेल्या या बदलांमुळे संघटित आणि असंघटित अशा दोन्ही वर्गाला फटका बसला. हे क्षेत्र यातून सावरलंच नाही.

भाजीविक्री केंद्र

इंडिया रेटिंग्स अँड रिसर्चचे प्रिन्सिपल इकॉनॉमिस्ट सुनील कुमार सिन्हा यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "सरकारकडून धोरणांसंदर्भात एकामागोमाग एक निर्णय घेण्यात आले. यामुळे केवळ उत्पादनक्षेत्रालाच नव्हे लोकांच्या उपजीविकेला झळ पोहोचली."

"शहरी भागात वस्तूंना मागणी तेव्हाच असते जेव्हा उत्पादन क्षेत्रातील घडामोडी वेगवानपणे सुरू असतात. मात्र नोटबंदी आणि जीएसटीने असंघटित क्षेत्रावर नकारात्मक परिणाम झाला. उपभोक्त्यांकडून मागणी मिळवण्यात या क्षेत्राचा वाटा मोठा होता. एकदा उत्पादन प्रक्रिया विस्कळीत झाली ती रुळावर येऊच शकली नाही. यामुळे रोजगारावर परिणाम झाला.

सिन्हा सांगतात, शहरी ग्राहक आपल्या मिळकतीत वृद्धी होईल याच प्रतीक्षेत राहिला मात्र तसं झालं नाही. मात्र त्याचवेळी त्याची देणी वाढू लागली. त्यामुळे या मंडळींनी जोखीम पत्करून खर्च करणं बंद केलं.

सिन्हा पुढे...


कोरोना संकटामुळे 2020 हे वर्ष लोकांना कायम स्मरणात राहील. आतापर्यंतचं सर्वांत वाईट वर्ष म्हणून हे वर्ष आगामी कित्येक वर्षांत ओळखलं जाऊ शकतं. पण इतिहासात अशी अनेक वर्षे येऊन गेली आहेत. त्यांच्या तुलनेत सध्याचा काळ इतकाही वाईट म्हणावा असा नाही.

2020 मध्ये कोव्हिड-19 ने झालेले मृत्यू

जॉन्स हॉपकिन्स युनिव्हर्सिटीच्या आकडेवारीनुसार 17 डिसेंबर 2020 पर्यंत जगभरात 7.45 कोटी जणांना कोरोनाची लागण झाली. आतापर्यंत जगभरात 16 लाख जणांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला आहे.

पण जगातली ही सर्वांत मोठी साथ नाही. यापेक्षाही वाईट साथीच्या संकटांना जगाने तोंड दिलं आहे.

या सगळ्या साथीच्या रोगांमध्ये ब्लॅक डेथचं नाव समाविष्ट आहे. युरोपात या 1346 सालात या साथीला सुरुवात झाली. त्यानंतर या आजाराने युरोपात अडीच कोटी तर जगभरात 20 कोटी जणांचा मृत्यू झाला.

स्पॅनिश आणि पोर्तुगीज प्रवासींमुळे 1520 सालादरम्यान अमेरिकेत देवी रोग पसरला. यामुळे अमेरिकेतील मूळ निवासींपैकी 60 ते 90 टक्के नागरिकांचा मृत्यू झाल्याची नोंद आहे.

पहिल्या महायुद्धातून परतणाऱ्या सैनिकांमुळे 1918 मध्ये स्पॅनिश फ्लू पसरला. त्या काळात स्पॅनिश फ्लूम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुळे पाच कोटी मृत्यू झाले. हा आकडा त्यावेळच्या जगाच्या लोकसंख्येच्या तीन ते पाच टक्के होता.

तसंच 1980 पासून सुरू झालेल्या एड्स या रोगाने आतापर्यंत 3.2 कोटी लोकांचा जीव घेतला आहे.

2020 मध्ये अनेकांनी आपली नोकरी गमावली

कोरोना साथीमुळे अर्थव्यवस्थेला मोठा फटका बसला. जगभरातील लोकांच्या उदरनिर्वाहाचा प्रश्न निर्माण झाला. अनेकांच्या तोंडचा घास या साथीने पळवला.

पण जगातील सध्याचा बेरोजगारीचा दर इतकाही वाईट नाही. 1929 ते 1933 दरम्यान आतापर्यंतची सर्वांत मोठी मंदी होती. 1933 हे वर्ष बेरोजगारीच्या बाबतीत सर्वांत वाईट वर्ष मानलं जातं.

जर्मनीत तीनपैकी एक व्यक्ती त्यावेळी बेरोजगार होता. याच परिस्थितीत लोकांना आकर्षित करणारी आश्वासनं देणाऱ्या अडॉल्फ हिटलर यांचा उदय झाला होता.

आप्तस्वकियांचा विरह

या वर्षातला सर्वाधिक काळ आपण घरातच घालवला ही वस्तुस्थिती आहे. आपण आपल्या आप्तस्वकियांना भेटू शकलो नाही. पण इ. स. 536 मध्येही बहुतांश लोक आपल्या घरातून बाहेर पडू शकले नव्हते.

हॉर्वर्ड युनिव्हर्सिटीमधील मध्यकालीन इतिहास विषयाचे तज्ज्ञ मायकल मॅककॉर्मिक यांच्या मते, "युरोप, मध्य-पूर्व आणि आशियातील बहुतांश परिसरात एक गूढ धुकं सलग 18 महिने कायम पसरलेलं असायचं.

तो त्यावेळचा सर्वांत वाईट काळ होता. गेल्या 2300 वर्षातील सर्वांत थंड दशकाची ती सुरुवात होती. पीके उद्धस्त झाली होती. लोक भूकेने मरत होते.

शक्यतो आईसलँड किंवा उत्तर अमेरिकेत झालेल्या ज्वालामुखीच्या विस्फोटामुळे हे झालेलं असू शकतं. संपूर्ण उत्तर गोलार्धात याचे परिणाम दिसून आले होते.

ज्वालामुखीतून बाहेर पडलेला धूर थंड हवेच्या माध्यमातून युरोप आणि पुढे आशियात पसरल्याचंही मानलं जातं.

2020 मध्ये लोकांना टॉयलेट पेपर जमा करण्यास भाग पडलं होतं. पण आपल्याकडे टॉयलेट पेपर तरी होतं. पण तो काळ आठवा, जेव्हा रोममध्ये शौच प्रक्रियेनंतर स्वच्छतेसाठी स्पंज लावलेल्या दंडुक्याचा वापर केला जात असे.

2020 मध्ये आपण सुट्टीवर जाऊ शकलो नाही

पर्यटनाच्या दृष्टीने 2020 हे वर्ष अत्यंत वाईट ठरलं आहे. पण आपल्या पूर्वजांबाबत एकदा विचार करा.

1 लाख 95 हजार वर्षांपूर्वी मानवाला प्रवास करताना किती अडचणी येत होत्या. त्या काळात दहा हजार वर्षांपर्यंत थंडी आणि दुष्काळ असायचा. या कालावधीला मरीन आयसोटोप स्टेज 6 असं म्हटलं जातं.

इंस्टिट्यूट ऑफ ह्यूमन ओरिजीन पुरातत्व विषयाचे प्राध्यापक कर्टिस मरीन...


कोरोना संसर्ग राज्यभरात झपाट्याने पसरतोय. महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 व्हायरसमध्ये दोन म्युटेशन (बदल) आढळून आल्याचं आरोग्य मंत्रालयाने मान्य केलंय. कोरोनाची दुसरी लाट महाभयंकर असल्याचं दिसून येत आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, संसर्गजन्य आजारात पहिल्या लाटेपेक्षा दुसऱ्या लाटेत संसर्ग पसरण्याचा वेग जास्त असतो. त्यामुळे राज्यातील शहरी आणि ग्रामीण भागात कोरोना थैमान घालताना पहायला मिळतोय.

पण, कोव्हिड-19 संसर्गाच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या लाटेत एक गोष्ट तज्ज्ञांना प्रकर्षाने जाणवतेय. ती म्हणजे, लहान मुलांमध्ये वाढलेला कोरोनाचा संसर्ग.

महाराष्ट्रात लहान मुलांमध्ये वाढला कोरोना संसर्ग?

महाराष्ट्रात फेब्रुवारीच्या दुसऱ्या आठवड्यात कोरोना रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढू लागली. कुटुंबच्या कुटुंब कोरोनाग्रस्त झाली. सद्य स्थितीत देशातील कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येच्या 60 टक्के केसेस एकट्या महाराष्ट्रात आढळून येत आहेत.

तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत युवा आणि कामानिमित्त बाहेर पडणाऱ्यांसोबत लहान मुलांमध्ये संसर्गाचं प्रमाण जास्त आढळून आलंय.

शून्य ते 10 वयोगटातील रुग्णसंख्या

(रिपोर्ट- वैद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यकीय शिक्षण आणि औषधी द्रव्य विभाग)

11 ते 20 वयोगटातील कोरोनाबाधितांची संख्या

(रिपोर्ट- वैद्यकीय शिक्षण आणि औषधी द्रव्य विभाग)

मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार,

'लहान मुलांमध्ये वाढलाय कोरोना संसर्ग'

 डॉ. देवीप्रसाद राव जनरल फिजीशिअन आहेत. मुंबईच्या विलेपार्ले भागात वैद्यकीय सेवा देतात. बीबीसीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "मार्चच्या सुरूवातीपासून आत्तापर्यंत कोरोना संसर्ग झालेल्या 20 लहान मुलांवर उपचार केले आहेत. कोव्हिड-19 चा संसर्ग लहान मुलांमध्ये झपाट्याने पसरताना दिसून येतोय. सहा वर्षापेक्षा मोठ्या मुलांमध्ये इंन्फेक्शन आढळून आलंय."

"मुलांना खोकला, सर्दी आणि कफसारखी सौम्य स्वरूपाची लक्षणं दिसून येत आहेत. संसर्गानंतर दोन-तीन दिवसात ही मुलं बरी होतात. मुलांचा आजार फार तीव्र स्वरूपाचा नसतो," असं डॉ. राव पुढे म्हणतात.

कोव्हिड-19 चा प्रसार राज्यातील शहरी आणि ग्रामीण भागात पसरत असल्याचं दिसून येत आहे. मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार, मुंबईत सर्वांत जास्त केसेस मध्यम आणि उच्च-मध्यम वर्गात इमारतींमध्ये आहेत.

टाईम्स ऑफ इंडियाशी बोलताना दिल्लीच्या एम्सचे संचालक डॉ. रणदीप गुलेरिया म्हणतात, "लहान मुलांमध्ये संसर्ग वाढला आहे. या मुलांना सौम्य लक्षणं असतात. पण, ही मुलं सुपर स्पेडर असण्याची शक्यता आहे."

पहिल्या लाटेपेक्षा दुसऱ्या लाटेत फरक काय?

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने महाराष्ट्रात कोरोना व्हायरसमध्ये दोन म्युटेशन (बदल) झाल्याची माहिती दिली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, म्युटेट झालेला व्हायरस रोगप्रतिकारशक्तीला चकमा देतोय. त्यामुळे संसर्ग जास्त प्रमाणात पसरतोय. लहान मुलांमध्ये संसर्गाला हे कारण आहे?

यावर बोलताना डॉ. रवी वानखेडकर म्हणाले, "कोरोनाच्या पहिल्या लाटेत 2 टक्के मुलं पॉझिटिव्ह येत होती. आता ही संख्या 10 टक्क्यांपर्यंत पोहोचलीये. याचं एक कारण व्हायरसमध्ये झालेलं म्युटेशन असू शकतं. यूकेमध्ये झालेल्या अभ्यासात कोरोनाचा संसर्ग लहान मुलांना होत असल्याचं समोर आलं होतं."

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, राज्यात कोरोनाग्रस्तांची संख्या झपाट्याने वाढत असली तरी मृत्यूदर फार कमी आहे. मृत्यूदर कमी असणं ही अत्यंत चांगली गोष्ट आहे.

"हवामान बदल झाला की लहान मुलांना सर्दी, खोकला आणि ताप येणं सामान्य आहे. मात्र, आता लहान मुलांच्या ओपीडीमध्ये रुग्ण आला की त्याला कोव्हिड टेस्ट करण्याचा सल्ला डॉक्टर देत आहेत," असं डॉ. वानखेडकर...


कोरोना संसर्गाची दुसरी लाट राज्यात त्सुनामीसारखी पसरतेय. सद्यस्थितीत महाराष्ट्रात 6 लाखांपेक्षा जास्त अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत. यातील 80 टक्के रुग्णांना कोणतीही लक्षणं नाहीत. मात्र, रुग्णालयात दाखल गंभीर रुग्णांची संख्याही दिवसेंदिवस वाढतेय.

राज्यात कोरोना संसर्गाचा स्फोट होण्यामागे कोरोना व्हायरसमध्ये झालेलं 'डबल म्युटेशन' कारणीभूत आहे का? हा प्रश्न पुन्हा उपस्थित झालाय. याचं कारण, कोरोना रुग्णांच्या 'जिनोम सिक्वेंसिंग' चा रिपोर्ट धक्कादायक आहे.

नॅशनल इंनस्टिट्युट ऑफ व्हायरोलॉजीने (NIV) महाराष्ट्रातील कोव्हिड-19 ग्रस्त रुग्णांच्या 'जिनोम सिक्वेंसिंग'च्या रिपोर्टबाबत राज्य सरकारला माहिती दिली आहे.

काय आहे NIV चा रिपोर्ट?

पुण्याच्या नॅशनल इंनस्टिट्युट ऑफ व्हायरोलॉजीमध्ये (NIV) कोरोनाग्रस्त रुग्णांचं 'जिनोम सिक्वेंसिंग' करण्यात येतं आहे.

पीटीआय या वृत्तसंस्थेच्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रातील 361 कोरोनाग्रस्तांच्या नमुन्यांचं NIV मध्ये 'जिनोम सिक्वेंसिंग' करण्यात आलं. यातील 61 टक्के नमुन्यात 'डबल म्युटेशन' आढळून आलं आहे.

जानेवारी ते मार्च या महिन्यात कोरोनाबाधितांचे नमुने 'जिनोम सिक्वे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंसिंग' साठी गोळा करण्यात आले होते.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने 24 मार्चला महाराष्ट्रात 'डबल म्युटेशन' आढळून आल्याची माहिती दिली होती.

कोरोना व्हायरसमध्ये E484Q आणि L452R ही दोन म्युटेशन आढळून आली आहेत.

महाराष्ट्रातून गोळा करण्यात आलेल्या 15 ते 20 टक्के नमुन्यात हे म्युटेशन सापडलं होतं. पण केंद्र सरकारने दुसऱ्या लाटेत पसरणाऱ्या संसर्गाला हे म्युटेशन कारणीभूत असल्याचे ठोस पुरावे नसल्याचं सांगितलं होतं.

'डबल म्युटेशन' मुळे पसरला संसर्ग?

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19  संसर्गाची दुसरी लाट झपाट्याने पसरण्यास फेब्रुवारी महिन्यात सुरूवात झाली. कोरोना व्हायरस इतक्या तीव्रतेने का पसरतो आहे? याचा शोध घेण्यासाठी 'जिनोम सिक्वेंसिंग' करण्यात आलं.

मुंबईतील संसर्गजन्य रोगतज्ज्ञ डॉ. इश्वरीप्रसाद गिलाडा म्हणतात, "हे 'डबल म्युटेशन' खूप जास्त संसर्गजन्य आहे. यामुळे 3 आठवड्यात कोरोना संसर्गाचा प्रसार चार ते आठ पटींना वाढण्याची शक्यता आहे. राज्यासह देशभरात संसर्ग मोठ्या प्रमाणात वाढल्याचं दिसून येतंय."

विदर्भाच्या अमरावती, अकोला, यवतमाळ, नागपूर, पुणे, वर्धा या जिल्ह्यात कोरोना व्हायरसमध्ये म्युटेशन झाल्याचं आढळून आलं होतं.

राज्याच्या कोव्हिड-19 टास्कफोर्सचे सदस्य डॉ. शशांक जोशी म्हणाले, "हा नवीन व्हायरस तीव्र वेगाने पसरणारा आहे. म्युटेशन झालेल्या व्हायरसचा वेगळा पॅटर्न आहे."

तज्ज्ञांच्या मते, "E484Q हे एक एस्केप म्युटेशन आहे. स्पाईक प्रोटीनमध्ये म्युटेशन झाल्याने शरीरातील अॅन्टिबॉडी या बदललेल्या व्हायरसला कमी प्रमाणात ओळखतात. त्यामुळे याची तीव्रता वाढते."

तर, अमेरिकेमध्ये पहिल्यांदा आढळून आलेलं L452R म्युटेशन तीव्रतेने पसरणारं म्हणून ओळखलं जातं.

"राज्यात कोरोनाबाधित रुग्णांची संख्या वाढल्याने आरोग्य सुविधांवर मोठा ताण पडतोय. संसर्गाची तीव्रता जास्त असल्याने अनेक लोक गंभीर स्वरूपात रुग्णालयात दाखल होत आहेत. या व्हायरसचा संसर्ग एकापेक्षा जास्त व्यक्तींना होत आहे," असं डॉ. गिलाडा म्हणाले.

'डबल म्युटेशन' काळजीचं कारण आहे का?

तज्ज्ञ सांगतात, कोरोना व्हायरसमध्ये आढळून आलेलं 'डबल म्युटेशन' नक्कीच काळजीचं कारण आहे.

इन्स्टिट्युट ऑफ जिनोमिक्स एंड इंटिग्रेटीव्ह बायोलॉजीचे संचालक डॉ. अनुराग अग्रवाल म्हणतात, "डबल म्युटेशन' नक्कीच काळजीचं कारण आहे. पण, यामुळेच देशभरात रुग्णसंख्या वाढली, किंवा कोरोना पसरण्यासाठी हे म्युटेशन कारणीभूत हे...


कोरोना संसर्गाच्या जोडीने आर्थिक मंदीचा सामना जगाला करावा लागतोय. आणि त्याचाच आणखी एक परिणाम म्हणून कालचा असाधारण दिवस उगवला, जेव्हा अमेरिकन बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती शून्य डॉलर प्रती बॅरलच्याही खाली गेल्या. म्हणजे एक बॅरल तेलासाठी तेल उत्पादक कंपनी तुम्हाला उलट पैसे देणार. तुम्हाला तेलही फुकट मिळणार, वर पैसे मिळणार.

आजतागायत जागतिक स्तरावर असं घडलेलं नाही. तेलाच्या किंमती या अर्थव्यवस्थेची तब्येत कशी आहे त्याचा एक मापदंड आहे. आणि त्या शून्याखाली जाणं म्हणजे अर्थव्यवस्था व्हेंटिलेटरवर असल्यांचं निर्देशक असणं असा आपला समज झाला असणं स्वाभाविक आहे.

कालच्या घटनेचा नेमका अर्थ काय? जगभरात त्याचे आणखी काय पडसाद उमटणार आहेत? भारतावर याचा काय परिणाम होईल? आणि एकंदरीतच कोरोना उद्रेक आणि लॉकडाऊनची परिस्थिती भारताने योग्य पद्धतीने हाताळली आहे का?

याविषयी बीबीसी मराठीने ज्येष्ठ पत्रकार आणि 'लोकसत्ता' दैनिकाचे मुख्य संपादक गिरीश कुबेर यांच्याशी चर्चा केली. त्या मुलाखतीचा हा विस्तृत अंश.

प्रश्न - सर, सगळ्यात आधी तेलाच्या गडगडलेल्या किंमती गडगडण्या मागे नेमकं काय कारण आहे? जागतिक इतिहासातील... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एक असाधारण घटना म्हणून याकडे बघितलं जातंय. काल नेमकं काय घडलं आम्हाला सोप्या शब्दात सांगा?

गिरीश कुबेर - मला वाटतं तेलाच्या इतिहासात पहिल्यांदा असा प्रकार घडला असावा. आणि तसा तो घडण्यासाठी या क्षणाला तीन महत्त्वाची कारणं आहेत. एक म्हणजे मागच्या महिन्यात जेव्हा तेल उत्पादन करणाऱ्या म्हणजे ओपेक (OPEC - Organisation of Oil Producing Countries) देशांची एक बैठक झाली, तेव्हा सर्वानुमते एक निर्णय झाला तेलाचं उत्पादन कमी करण्याचा. दिवसाला दहा लाख बॅरल तेल उत्पादन कमी करण्याचा हा निर्णय होता. म्हणजे तेवढं तेल बाजारातच कमी आलं असतं. पण, झालं असं की, हे उद्दिष्ट ठेवून सुद्धा एकाही देशानं त्याप्रमाणे आपल्या उत्पन्नात घट केली नाही.

यामुळे झालं असं की, एका बाजूला मागणीच नाहीए. बाजारात असलेलं तेल खरेदी करणारं कुणी नाहीए. पण, त्याचवेळी उत्पादन मात्र होतंय, हा दुसरा मुद्दा.

आणि तिसरं महत्त्वाचं कारण म्हणजे अशावेळी तेल साठवून ठेवण्याची जी एक व्यवस्था असते, किंवा असायला हवी ती अपुरी प़डली. सध्याच्या घडीला जगाची तेल साठवण्याची क्षमता साधारण 1.6 बिलियन म्हणजे 160 कोटी बॅरल तेल जगात सगळीकडे साठवता येतं.

पण, आता असा विचित्र योगायोग निर्माण झालेला आहे, ज्याला तिहेरी दुर्दैवी दैवयोग म्हणता येईल. इथं मागणी नाही, पुरवठा जास्त आहे आणि तेलाची साठवण क्षमता पण संपली. अशी अवस्था आहे की, 160 कोटी बॅरल तेल साठवून ठेवलेलं आहे. तरी सुद्धा तेल बाजारात येतंय. अशावेळी जे घडेल तेच तेलाच्या किंमतीबाबतीत घडलं. किंमती शून्याखाली गेल्या.

तेलाचा व्यवहार जागतिक स्तरावर तीन पातळ्यांवर होतो. एक आहे NYX म्हणजे न्यूयॉर्कचं स्टॉक एक्सचेंज आणि कमोडिटी एक्सचेंज, दुसरा ब्रेंट क्रूड नावाने ओळखला जाणारा घटक. आणि तिसरा टेक्सास इन्सट्रूमेंट या नावाने ओळखला जातो. हे टेक्सास इन्सट्रूमेंट हेच तेल जगात दर्जात सगळ्यात चांगलं मानलं जातं. आणि त्याला 'स्वीट क्रूड' असंही म्हटलं जातं.

या तेल घटकाची पुरवठा जास्त आणि मागणी नाही अशा परिस्थितीमुळे दर शून्याच्या खाली गेले आहेत. इतर घटकांचे आणि इतर एक्सचेंजमध्ये दर शून्याच्या खाली गेलेले नाहीत. ते 5 ते 10 डॉलर प्रती बॅरलच्या आसपास आहेत. पण, एका क्रूड तेलाचे भाव शून्याखाली गेले ही घटनाही ऐतिहासिकच मानायला हवी.

प्रश्न - पुढचा स्वाभाविक प्रश्न मनात येतो, क्रूड तेलातली ही घसरण अशी किती दिवस चालू शकेल? जागतिक स्तरावर...


कोरोना संसर्गाच्या पार्श्वभूमीवर कोणत्याही धार्मिक उत्सवांना प्रशासनाने परवानगी नाकारली असतानाही तरीही एवढी गर्दी जमली.

सातारा जिल्ह्यात कलम 144 लागू करण्यात आले आहे. असं असतानाही या बगाड यात्रेसाठी हजारो लोक एकत्र जमले.

बगाड यात्रेला 350 वर्षांची परंपरा आहे. महिन्याभरापासून बावधन ग्रामस्थ, ग्रामपंचायत आणि जिल्हा प्रशासन यांच्यात बैठका सुरू होत्या.

परवानगी नाकारलेली असताना ही यात्रा झाल्याने आता पोलिसांनी कारवाई सुरू केली आहे. पोलिसांनी शेकडो लोकांवर गुन्हे दाखल करत कारवाईचा बडगा उगारला आहे.

"बगाड यात्रा काढू नये यासाठी प्रशासनानं निर्देश दिले होते. पण तरीही ही यात्रा काढण्यात आली. निर्देशांचं पालन करण्यात आलं नाही. याबद्दल संबंधितांवर गुन्हा दाखल करून त्यांच्यावर कारवाई करण्यात येईल," असं साताऱ्याचे पोलीस उपअधीक्षक धीरज पाटील यांनी सांगितलं आहे.

तर लग्न सोहळे, राजकीय कार्यक्रमांना परवानगी दिली जाते मात्र धार्मिक कार्यक्रम होऊ दिले जात नाही, ही हिटलरशाही आहे, असा आरोप करत या गर्दीला प्रशासन जबाबदार असल्याचं ग्रामस्थांनी म्हटलंय.

प्रशासन कारवाई करेल - पालकमंत्री

बगाडची यात्रा क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाही लोकांनी पुढाकार घेऊन पार पाडली. खरं तर याठिकाणी गर्दी जमवता येणार नाही, अशा सूचना प्रशासनानं ग्रामस्थांना दिल्या होत्या. लोकांनीही ते कबुल केलं होतं. पण आज सकाळी या सर्व मंडळींनी नियमांचं उल्लंघन केलं. प्रशासन निश्चितपणे कारवाई करेल, असं साताऱ्याचे पालकमंत्री बाळासाहेब पाटील यांनी म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


कोरोना संसर्गामुळे शैक्षणिक वर्ष कोलमडून गेलं आहे. हे शैक्षणिक वर्ष पुन्हा मार्गावर आणण्यासाठी राज्य सरकारचे प्रयत्न सुरू आहेत.

दरम्यान, काही दिवसांपूर्वी केंद्रीय शिक्षण मंत्री रमेश पोखरियाल निशंख यांनी सीबीएसई बोर्डाच्या परीक्षांच्या तारखा जाहीर केल्यात.

त्यामुळे राज्यात 10 वी आणि 12 वी च्या परीक्षा कधी होतील. कोरोना संसर्गाच्या पार्श्वभूमीवर या परीक्षा कशा घेण्यात येतील याकडे विद्यार्थी आणि पालकांचं लक्ष लागलं आहे.

10वी आणि 12वी च्या परीक्षेबाबत माहिती देताना शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड म्हणाल्या, "10 वी बोर्डाची परीक्षा 15 एप्रिलनंतर आणि 12 ची परीक्षा 1 मे नंतर घेण्याच्या विचारात आहोत. आरोग्य अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून पाचवी ते आठवी शाळा पुन्हा सुरू करण्याचा विचार सुरू आहे. यावर लवकरच निर्णय घेण्यात येईल."

राज्यात कोरोनाचा प्रादुर्भाव कमी झाल्यानंतर काही जिल्ह्यात नववी ते बारावीचे वर्ग सुरू करण्याची परवानगी देण्यात आली आहे. ग्रामीण भागातील बहुतांश शाळा सुरू झाल्या असून. मुंबई आणि ठाणे वगळता शहरी भागातील शाळा हळूहळू सुरू होताना दिसून येत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


कोरोना संसर्गावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी सरकार लॉकडाऊन, कडक निर्बंध घालण्याचा विचार करतंय. पण, रुग्णांचे आकडे कमी होताना दिसत नाहीयेत. फेब्रुवारीत राज्यात कोरोनाबाधितांची संख्या सरासरी 3 हजार होती, तर मार्च महिन्यात 34 हजारपेक्षा जास्त रुग्ण आढळून येत आहेत.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, देशभरातील 10 कोरोना हॉटस्पॉट जिल्ह्यांपैकी 8 जिल्हे महाराष्ट्रातील आहेत. महाराष्ट्र आणि पंजाबमध्ये कोव्हिड-19 चा वाढता संसर्ग चिंतेची गोष्ट असल्याचं केंद्र सरकारने मान्य केलंय.

राज्यातील कोरोना हॉटस्पॉट जिल्ह्यात बेड्सची काय परिस्थिती आहे? यावर आपण एक नजर टाकूया...

मुंबई

देशाच्या आर्थिक राजधानीत गेल्या 15 दिवसात कोव्हिड-19 अॅक्टिव्ह रुग्णांची संख्या 34 हजारांनी वाढली आहे. मुंबईत सद्यस्थितीत 47 हजारावर अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत.

महापालिका आयुक्त इक्बाल सिंह चहल सांगतात, "मुंबईत कोरोना रुग्णांसाठी बेड्सची कमतरता नाही. रुग्णसंख्या वाढली तरी पुरेसे बेड्स उपलब्ध आहेत."

मुंबई महापालिकेच्या माहितीनुसार -

(वरील माहिती आणि आकडेवारी 30 मार्च 2021 पर्यंतची आहे.)

बॉम्बे हॉस्पिटलचे जनरल फिजीशिअन आणि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

खासगी रुग्णालयाचे मुख्य समन्वयक डॉ. गौतम भन्साळी सांगतात, "खासगी रुग्णालयात 5 ते 7 टक्के बेड्स वॉर्डमध्ये, तर 2 ते 3 टक्के ICU बेड्स रिक्त आहेत. मुंबईत बेड्सची कमतरता नाही. त्यामुळे लोकांनी घाबरून जाण्याचं काहीच कारण नाही."

मुंबईतील सेव्हन हिल्स आणि बीकेसी जंबो सेंटरमध्ये केसेस अचानक वाढल्याने बेड्सची संख्या वाढवण्यात आलीये. सेव्हन हिल्स रुग्णालयात ऑफिसर ऑन स्पेशल ड्यूटी डॉ. महारुद्र कुंभार सांगतात, "लक्षणं नसलेल्या लोकांसाठी बेड्सची विचारणा होतेय. या लोकांना बेड्स मिळत नाहीत. लक्षणं असलेल्यांना बेड्स दिला जातोय. सद्यस्थितीत रुग्णालयात 1750 बेड्स आहेत. येणाऱ्या काळात आणखी बेड्स वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत."

अत्यंत सौम्य लक्षणं असलेल्या रुग्णांसाठी मुंबईत 60 हजारपेक्षा जास्त क्वारेंन्टाईन बेड्स उपलब्ध असल्याची माहिती महापालिकेने दिलीये. कोरोना रुग्णांची संख्या येत्या काळात 10 हजारापार जाईल असा अंदाज मुंबई महापालिकेला आहे. त्यामुळे शहरात बेड्स वाढवण्याचं काम सुरू झालंय.

पालिका आयुक्त इक्बाल चहल म्हणतात, "रुग्णालयात बेड्स पालिकेच्या वॉर्ड वॉररूममधून दिले जातील. कोणीही थेट लॅबमधून रिपोर्ट घेऊन रुग्णालयात जाऊ नये. लॅबने पालिकेला रुग्णांबाबत माहिती द्यावी. पालिका अधिकारी त्यांना बेड्स उपलब्ध करून देतील."

बेड्सबाबत मुंबई महापालिकेचा आदेश

"पुढच्या आठवड्यापर्यंत खासगी रुग्णालयात 7000 बेड्स उपलब्ध असतील," असं चहल पुढे म्हणाले.

ठाणे

ठाणे जिल्ह्यात 30 मार्चपर्यंत 37 हजारपेक्षा जास्त अॅक्टिव्ह कोरोनारुग्ण आहेत. ठाणे जिल्ह्यात सक्रिय रुग्णांची संख्या 9 टक्क्यांपेक्षा जास्त आहे.

ठाणे महानगर पालिकेचे मुख्य जनसंपर्क अधिकारी संदीप माळवी सांगतात, "वाढत्या रुग्णसंख्येमुळे परिस्थिती अत्यंत गंभीर झालीये असं म्हणता येणार नाही. शहरात कोरोना रुग्णांसाठी बेड्स उपलब्ध आहेत. पण, प्रशासनावर दवाब नक्की आहे."

ठाण्यातील बेड्स उपलब्धता -

"ग्लोबल रुग्णालयात 1100 तर पार्किंग प्लाझामध्ये 1200 बेड्स उपलब्ध आहेत. रुग्णांना काही विशिष्ठ रुग्णालयातच बेड हवा असतो, असं शक्य होत नाही," असं संदीप माळवी पुढे म्हणाले.

वाढत्या संसर्गावर आळा घालण्यासाठी ठाणे महापालिकेने शहरातील 11 हॉटस्पॉटमध्ये लॉकडाऊन केलं होतं.

पुणे

पुणे जिल्ह्यात सद्यस्थितीत राज्यातील सर्वात जास्त 57 हजार रुग्ण कोरोनाबाधित आहेत. तर सक्रिय रुग्णांची टक्केवारी 18...


कोरोना साथीच्या काळामध्ये प्रशासन सांभाळत कोरोना रुग्णांची संख्या कमी होण्यासाठी प्रयत्न करणे हे प्रमुख ध्येय सरकारला ठेवावे लागलं आहे. महाराष्ट्रासह इतर सर्व राज्यांमधील सरकारांना आपल्या कामाचा सुकाणू केवळ या दिशेनेच ठेवावा लागला आहे आणि पुढचा बराच काळ ठेवावा लागेल.

गेल्या दोन दिवसांमध्ये मुख्यमंत्र्यांची मुलाखत प्रसिद्ध झाली आहे. त्यातही त्यांनी सरकारचे स्थैर्य आणि महाराष्ट्राची आर्थिक स्थिती यावर भाष्य केले आहे. या मुलाखतीमध्ये तिन्ही पक्षांच्या या सरकारचं स्टिअरिंग माझ्याच हातात असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

पण त्यानंतर त्यांना शुभेच्छा देताना अजित पवार यांनी एक जुना फोटो प्रसिद्ध केला आहे. या फोटोत अजित पवार गाडी चालवत आहेत आणि त्यांच्या शेजारी उद्धव ठाकरे बसल्याचं दिसतं. त्यामुळे नक्की सरकार कोण चालवतंय याबाबत संदिग्धता तयार झाल्याचं बोललं जातं आहे.

असं असलं तरी अजित पवार यांनी लोकमतमध्ये एक विशेष लेख लिहून मुख्यमंत्र्यांचं कौतुक केलं आहे. त्यात ते म्हणतात, "महाविकास आघाडीतील तिन्ही पक्षांची धोरणं, विचारधारा वेगवेगळ्या आहेत. परंतु ध्येय एकच आहे. ते म्हणजे, राष्ट्राचा सर्वांग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िण सर्वसमावेशक विकास करणं'. उद्धव ठाकरे यांचा सहकाऱ्यांवर, कार्यकर्त्यांवर विश्वास असल्याचंही त्यांनी या लेखात म्हटलं आहे.

उद्धव ठाकरे यांच्या सध्याच्या मुख्यमंत्रि‍पदावरील कार्यशैली आणि महाविकास आघाडीच्या सरकारच्या कामकाजाबाबत बाळ ठाकरे अँड राइज ऑफ शिवसेना पुस्तकाचे लेखक आणि पत्रकार वैभव पुरंदरे यांच्याशी बीबीसी मराठीने संवाद साधला.

वैभव पुरंदरे म्हणाले, "एखाद्या राजकीय पक्षाचं अध्यक्षपद सांभाळणं आणि मुख्यमंत्रिपद सांभाळणं या दोन्ही वेगवेगळ्या भूमिका आहेत. पण सध्या सरकारमध्ये केवळ एकाच पक्षाचं आणि एकाच कुटुंबाचं चालतं अशी भावना लोकांच्या मनामध्ये तयार होताना दिसते. हे चांगलं लक्षण नाही. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे ठराविकच मंत्री कार्यरत असणं, काँग्रेस या आघाडीचा भाग आहे की नाही इतकी शंका येण्याइतपत त्या पक्षाचा सरकारपासून अंतर ठेवण्याचा प्रयत्न आहे असे प्रश्न लोकांच्या मनात येऊ शकतात."

मुंबईपाठापोठ मुंबई महानगर क्षेत्रामध्ये कोव्हिड रुग्णांची संख्या वाढत आहे त्याबद्दल सरकारच्या कामाबाबत बोलताना पुरंदरे म्हणाले, कोरोनाची साथ मुंबईत पसरल्यावर इतर क्षेत्रांमध्ये ती पसरणार नाही याची काळजी घेणं आवश्यक होतं. मुंबईकरांनी सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम खरेच गांभिर्याने पाळले आहेत इतकेच नव्हे तर दाट लोकसंख्येच्या भागामध्येही त्यांनी हे नियम पाळले आहेत. त्यामुळे लोक अत्यंत जबाबदारीने वागले असं म्हणता येईल.

पण आता एमएमआरमध्ये मुंबईसारखीच रुग्णसंख्या दिसून येत आहे. किंवा या प्रदेशात किमान सामान्य उपचारांच्या मदतीची तयारी करणं आवश्यक होतं. आता ते होताना दिसत नाही. तसेच चंद्रपूर, गडचिरोली येथे रुग्ण दिसत नव्हते, आता तेथेही रुग्णांची संख्या वाढलेली दिसते. ग्रामीण भागामध्ये प्रसार रोखण्यासाठी उपाययोजना करण्याची गरज होती. ही तयारी का केली नाही असे प्रश्न उपस्थित होत आहेत."

'तीव्र मतभेद दिसलेले नाहीत'

आघाडीचे मुख्यमंत्री म्हणून काम करण्यात आतापर्यंत तरी उद्धव ठाकरे यांना यश आल्याचं दिसतंय असं मत ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई यांनी व्यक्त केलं आहे. मध्यंतरी त्यांचा विधानपरिषदेत प्रवेश करण्याविषयी झालेला गोंधळ सोडता टोकाची कोणतीही घटना अजून घडलेली नाही, तीव्र मतभेदही एखाद्या विषयावर दिसलेले नाहीत त्यामुळे इतक्यात त्यांच्या कामगिरीचे मुल्यमापन करणे योग्य नाही असं देसाई म्हणतात.

बीबीसी मराठीशी बोलताना ते म्हणाले, 'उद्धव ठाकरे थोडे...


कोरोनाचं म्युटेशन झालं आहे.

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 ची दुसरी लाट आल्याचं केंद्र सरकारने स्पष्ट केलंय. मुंबईत 24 मार्चला कोरोनाग्रस्तांची संख्या 5 हजारापार पोहोचली तर पुणे शहरात 23 मार्चला 3145 तर ग्रामीण भागात 1108 रुग्णांची नोंद झाली आहे.

या वाढीमागे नुकताच आलेला 'डबल म्युटंट' आहे का? याचा शोध घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने केला.

फेब्रुवारी महिन्यात राज्यात कोव्हिड-19 संसर्ग वाढण्यास सुरुवात झाली. कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येत अचानक वाढ कशी झाली? हे शोधण्यासाठी 'जिनोम सिक्वेंन्सिंग' करण्यात आलं.

केंद्रीय आरोग्य सचिव राजेश भूषण दिल्लीत माहिती देताना म्हणाले, "महाराष्ट्र आणि पंजाबमध्ये वाढणारी संख्या चिंतेचा विषय आहे."

महाराष्ट्रात 'डबल म्युटंट'

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 व्हायरसमध्ये 'डबल म्युटेशन' आढळून आलंय. त्या व्हायरसला डबल म्युटंट म्हणतात.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाची माहिती,

कोव्हिड-19 चा हा नवीन प्रकार किती धोकादायक आहे, याबाबत अजूनही स्पष्टता नाहीये.

महाराष्ट्राने नॅशनल इंस्टिट्युट ऑफ व्हायरोलॉजी आणि नॅशनल सेंटर फॉर सेल सायन्सेसला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

1200 नमुने जिनोस सिक्वेंसिंगसाठी पाठवले होते.

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, राज्यात E484Q आणि L452R हे दोन म्युटेशन 206 कोरोना रुग्णांमध्ये आढळून आले.

'डबल म्युटेशन' म्हणजे काय?

म्युटेशन किंवा उत्परिवर्तन म्हणजे विषाणूच्या रचनेत म्हणजे गुणसुत्रांत थोडासा बदल होणं. लाखो लोकांच्या शरीरातून उड्या मारत विषाणू पसरत असतो, तेव्हा असे बदल घडतात. अशा बदल झालेल्या विषाणूंना नवीन स्ट्रेन्स किंवा व्हेरियंट्स म्हणतात.

डबल म्युटेशन विषयी बीबीसीच्या हेल्थ रिपोर्टर स्मिता मुंडसाद माहिती देतात, की "भारतात शास्त्रज्ञांना कोव्हिडच्या एकाच प्रकारच्या कोरोना विषाणूच्या रचनेमध्ये दोन महत्त्वाचे बदल आढळून आले आहेत."

कोरोनाचा नवा प्रकार अनेक राज्यात सापडला आहे.

यात आश्चर्य वाटण्यासारखं काही नाही, असंही त्या सांगतात. "विषाणूंमध्ये असं उत्परिवर्तन होतच असतं. पण प्रश्न पडतात, की या दुहेरी म्युटेशनमुळे विषाणूचं वर्तन कसं बदलतं? हा नवा व्हेरियंट जास्त वेगानं पसरतो आहे, की जास्त तीव्र स्वरुपाचा आजार त्यामुळे होतो आहे? आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे सध्याच्या लशी विषाणूच्या या व्हेरियंटला रोखू शकतील का?"

संशोधक आता याच प्रश्नांची उत्तरं शोधायचा प्रयत्न करतायत. केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयानं सध्या फारच थोड्या नमुन्यांमध्ये हे म्युटेशन आढळून आल्याचं म्हटलं आहे.

लशीचा विचार केला, तर सध्या उपलब्ध असलेल्या लशी जगातील बहुतांश कोरोना व्हेरियंट्सचा सामना करू शकत असल्याचं दिसतंय, असं स्मिता सांगतात. "एखाद्या व्हेरियंटसमोर एखादी लस थोडीफार कमी प्रभावी ठरू शकते. पण शास्त्रज्ञांना विश्वास वाटतो, की गरज पडल्यास सध्या उपलब्ध असलेल्या लशींमध्ये त्या नवीन म्युटेशन्सचा सामना करू शकतील असे बदल करणं शक्य आहे."

म्युटेशनवर अभ्यास सुरू आहे?

बीबीसी न्यूजशी बोलताना व्हायरोलॉजिस्ट डॉ. शाहीद जमील यांनी सांगितलं, "एकाच व्हायरसमध्ये दोन म्युटेशन होणं," या प्रक्रियेला 'डबल म्युटेशन' आणि तशा व्हायरसला डबल म्युटंट म्हणतात.

ते पुढे सांगतात, "व्हायरसच्या स्पाईक प्रोटीनमधील काही महत्त्वाच्या भागात दोन म्युटेशन झाल्याने हा व्हायरसची संसर्ग करण्याची क्षमता वाढते."

"हा व्हायरस जास्तकाळ शरीरात राहातो. त्यामुळे जास्त लोकांना याचा संसर्ग होण्याची शक्यता असते," असं विषाणूतज्ज्ञ सांगतात.

सीएसआयआरचे संचालक डॉ. शेखर मांडे बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगतात, "या...


कोरोनाचा 'पिक' (peak) येणार असल्याचं शुक्रवारी काँग्रेस नेते राहुल गांधींनीही व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेत म्हटलं होतं. याविषयीचा एक प्रश्न विचारण्यात आल्यानंतर ते म्हणाले, "मी तज्ज्ञ नाही. पण मला वाटतं आणखी काही काळाने हा संसर्ग शिगेला पोहोचेल. संक्रमण सर्वांत वरच्या टप्प्यावर असण्याचा हा काळ कधीही आला, जूनमध्ये, जुलै किंवा ऑगस्टमध्ये तरी आपल्याला लॉकडाऊनमधून बाहेर पडण्यासाठी सज्ज राहायला हवं."

सरकारने दिलेल्या सूचनांचं पालन केलं तर कदाचित कोरोना शिखरावर पोहोचणार नाही, असं केंद्राच्या आरोग्य विभागाचे संयुक्त सचिव लव अगरवाल यांनी शुक्रवारी म्हटलं होतं.

पण हा 'पिक' म्हणजे नक्की काय? हे मात्र सांगण्यात आलेलं नाही. या काळामध्ये संक्रमणाची किती प्रकरण रोज आढळू शकतात, याविषयीही कोणीही काही बोलत नाही.

प्रत्येकजण या वाक्याचा आपापला अर्थ लावत आहे. कोणी म्हणतंय की लॉकडाऊन आणखीही वाढवला जाईल, आता दुकानं पुन्हा बंद करावी लागतील इत्यादी, इत्यादी...

डॉ. रणदीप गुलेरिया नेमकं काय म्हणाले होते?

एम्सचे संचालक रणदीप गुलेरिया यांचं हे विधान बीबीसीने पुन्हा पूर्ण ऐकलं आणि समजून घेण्याचा प्रयत्न केला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. कोणत्या आधारावर हे विधान करण्यात आलं हे शोधण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

रणदीप गुलेरियांना विचारण्यात आलं होतं - "भारतामध्ये कोरोना पिकवर पोहोचणं अद्याप बाकी आहे का?"

रणदीप गुलेरियांचं उत्तर होतं, "केसेस आता वाढतच आहेत. हे सर्व शिखरावर पोहोचेलच. पिक कधी येईल हे मॉडेलिंग डेटावर आधारित असतं. अनेक तज्ज्ञांनी यासाठीचं डेटा मॉडेलिंग केलं आहे. भारतीय तज्ज्ञांनीही आणि परदेशी तज्ज्ञांनीही. बहुतेकांचं असं म्हणणं आहे की जून - जुलैमध्ये हा 'पिक' येऊ शकतो. काही तज्ज्ञ यापूर्वीही असा पिकबद्दल बोलले होते. काही तज्ज्ञांनी म्हटलंय की यापुढे ऑगस्टपर्यंतही पिक येऊ शकतो."

डॉ. रणदीप गुलेरिया

यापुढे रणदीप गुलेरिया म्हणाले, "मॉडेलिंग डेटा अनेक व्हेरिएबल फॅक्टर्सवर अवलंबून असतो. आधीचा मॉडेलिंग डेटा तुम्ही पाहिलात तर त्यात असं म्हटलं होतं की मे महिन्यात कोरोना कळस गाठेल. लॉकडाऊन पुढे वाढवण्यात येईल ही गोष्ट त्या मॉडेलिंग डेटामध्ये सामील करण्यात आली नव्हती. आता या फॅक्टरचाही विचार केला तर कळस येण्याची ही वेळ पुढे सरकेल. ही एक 'डायनॅमिक प्रोसेस' म्हणजे सतत बदलत राहणारी प्रक्रिया आहे. असं होऊ शकतं की आठवड्याभराननंतरची परिस्थिती पाहून हा मॉडेलिंग डेटा पुरवणारे आपले आधीचे अंदाज बदलतील."

डॉ. रणदीप गुलेरियांचं विधान पूर्ण ऐकल्यानंतर हे स्पष्ट होतं की त्यांचं हे वक्तव्य मॅथमॅटिकल डेटा मॉडेलिंगवर आधारित होतं.

पण हे नेमकं कोणतं डेटा मॉडेलिंग आहे, कोणत्या तज्ज्ञाने केलेलं आहे? की हे त्यांनी स्वतः केलं आहे? हे प्रश्न त्यांना विचारण्यात आले नाहीत, आणि त्यांनी याचं उत्तरही दिलं नाही.

पण एके ठिकाणी डॉ. गुलेरिया असं म्हणाले की अनेकदा प्रत्यक्ष परिस्थिती पाहून याप्रकारचे आधी जाहीर करण्यात आलेले अंदाज बदलले जाऊ शकतात.

डॉ. रणदीप गुलेरियांना हेच सगळे प्रश्न विचारण्यासाठी गुरुवार संध्याकाळपासून बीबीसीने त्यांच्याशी संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. पण ही बातमी लिहिण्यात येईपर्यंत त्यांचं उत्तर मिळू शकलं नाही.

डेटा मॉडेलिंग कसं होतं?

हे समजून घेण्यासाठी बीबीसीने प्राध्यापक शमिका रवी यांच्याशी संपर्क साधला. प्राध्यापक शमिका रवी या अर्थतज्ज्ञ आहे आणि सरकारच्या धोरणांविषयी अभ्यास करतात. त्या पंतप्रधानांच्या आर्थिक सल्लागार मंडळाच्या सदस्यही होत्या.

कोरोनाच्या या काळात त्या रोज कोरोनाच्या आलेखाचा अभ्यास करून आपले निष्कर्ष ट्विटरवरून सांगतात....


कोरोनाचा उद्रेक आणि त्यातून उद्भवलेल्या लॉकडाऊनमुळे आपण सगळेच कठीण काळातून जात आहोत. हे एक आरोग्य विषयक संकट तर आहेच. शिवाय लॉकडाऊनचा मोठा आर्थिक फटका उद्योगधंद्यांना बसला आहे. आणि त्यातूनच वारंवार पगार कपातीच्या किंवा थेट नोकर कपातीच्या घटना समोर येत आहेत.

ताजी घटना आहे इंडिगो एअरवेज करत असलेल्या 25 टक्के पगार कपातीची. उच्च पदस्थ अधिकाऱ्यांसाठी अख्ख्या 2020-21 आर्थिक वर्षासाठी ही पगार कपात असणार आहे.

डेलॉईट या खासगी संस्थेचा एक अहवाल सांगतो की राष्ट्रीय शेअर बाजारात नोंदणी असलेल्या पहिल्या शंभर मोठ्या कंपन्यांपैकी 27 कंपन्या अशा आहेत की त्या कर्मचाऱ्यांचा एक महिन्याच्या वर पगार देऊ शकत नाहीत. त्यांच्यावर कर्जाचा डोंगर तयार झालाय.

आर्थिक सुरक्षेच्या कारणास्तव या संस्थेनं कंपन्यांची नावं जाहीर केलेली नाहीत. पण लॉकडाऊनमुळे या कंपन्यांचा महसूल 30 टक्क्यांहूनही घटलाय, असं संस्थेचं म्हणणं आहे.

एकीकडे हे असं चित्र असताना काही भारतीय कंपन्या मात्र प्रवाहात उलटं पोहण्याचा प्रयत्न करताना दिसत आहेत. एप्रिल 2020 पासून नवीन आर्थिक वर्षं सुरू झालं आहे आणि आर्थिक दृष्ट्या विपरित परिस्थितीत या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कंपन्यांनी आपल्या कर्मचाऱ्यांना एक तर पगार वाढ नाहीतर चक्क बोनसही देऊ केला आहे.

कोरोना काळात एक चांगलं उदाहरण लोकांसमोर ठेवण्याचा कंपन्यांचा मानस आहे. कोणत्या आहेत या कंपन्या? त्या पगार वाढ का देणार आहेत? त्यातून त्यांना कोणता संदेश द्यायचा आहे? आणि आपल्या उद्योग क्षेत्राने त्यातून काय बोध घ्यायचा आहे? सविस्तर बघूया...

पगार वाढ, बोनस आणि नवीन भरती

बांधकाम उद्योग ठप्प असल्यामुळे एशियन पेन्ट्स कंपनी सध्या तोट्यात आहे. पण कंपनीने आपल्या काही कारखान्यात सॅनिटायझरचं उत्पादन सुरू केलं. वेगवेगळ्या श्रेणीतले सॅनिटायझर बनवून त्यांनी उत्पादन तर सुरू ठेवलंच. शिवाय याच महिन्यात कर्मचाऱ्यांसाठी पगार वाढही जाहीर केली आहे.

कर्मचाऱ्यांना आरोग्यविषयक काही अतिरिक्त सुविधाही त्यांनी देऊ केल्या आहेत. एवढंच नव्हे तर, दरवर्षी होते तेवढी नियमित पगार वाढ करणार असल्याचं कंपनीने जाहीर केलं आहे.

"आमच्या कंपनीवर मागची काही वर्षं कर्ज नाही. त्यामुळे आताच्या कठीण काळात आम्ही करता येईल तेवढी मदत कर्मचाऱ्यांना करत आहोत," असं कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अनिल सिंघल यांनी बीबीसी मराठीला ईमेलद्वारे  कळवलं.

अशा काळात प्रत्येक कर्मचाऱ्याशी वैयक्तिक संपर्क ठेवण्याचा आमचा प्रयत्न असतो, असंही सिंघल यांनी म्हटलं आहे.

सामाजिक बांधिलकीसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या टाटा समूहाच्या माहिती तंत्रज्ञान कंपनी टीसीएसने अलीकडेच आपल्या उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांच्या पगारात 25 टक्के कपात जाहीर केली. पण मध्य आणि कनिष्ठ वर्गाला त्यांनी कपातीची झळ बसू दिलेली नाही.

आणि महत्त्वाचं म्हणजे लॉकडाऊनच्या काळात कर्मचाऱ्यांचं आरोग्य महत्त्वाचं मानून कंपनीने आपल्या चार लाखच्याही वर कर्मचारी वर्गाला घरून काम करण्याची सूट दिली आहे.

माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कंपनी असल्यामुळे हे शक्य आहे. पण, त्याचबरोबर कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेचा विचार करून कंपनीचे प्रमुख राजेश गोपीनाथन यांनी हा निर्णय घेतला आहे. नवीन आर्थिक वर्षांत 40,000 नवीन कर्मचारी भरतीही टीसीएसमध्ये अपेक्षित आहे.

याशिवाय हिंदुस्थान लिव्हर, कोका कोला, नेस्ले, केप जेमिनी, लिक्ड इन इंडिया या कंपन्याही नवीन वर्षांत कर्मचाऱ्यांना बोनस आणि पगारवाढ देणार आहेत. केप जेमिनी या माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कंपनीने जाहीर केलेली सगळ्यात मोठी पगार वाढ सत्तर टक्क्यांची आहे.

HCL टेक्नोलॉजी कंपनीनेही आपल्या दीड लाखांच्या वर...


कोरोनाचा उद्रेक झाल्यापासून मोठे जागतिक नेतेसुद्धा कोरोनाग्रस्त आढळले आहेत. अगदी भारतातही काही नेतेमंडळी पॉझिटिव्ह आढळली आहेत.

1. धनंजय मुंडे

11 जूनला राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते आणि राज्याचे सामाजिक न्याय मंत्री धनंजय मुंडे यांचा कोरोना रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आल्याचं स्पष्ट झालं. बीडचे जिल्हाधिकारी राहुल रेखावार यांनी बीबीसी मराठीला ही माहिती दिली.

त्याविषयीची अधिक माहिती तुम्ही इथं वाचू शकता - धनंजय मुंडे यांना कोरोनाची लागण, मुंबईतील रुग्णालयात करणार दाखल

2. जे. अन्बळगन

10 जूनला तामिळनाडूच्या द्रमुकचे नेते जे. अन्बळगन यांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला. 'श्वसनाचा त्रास' होत असल्याची तक्रार केल्यानंतर त्यांना आठवडाभरापूर्वी चेन्नईच्या एका हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं.

द्रमुक नेते जे. अन्बळगन

त्यानंतर त्यांची "तब्येत खालावल्यावर त्यांना व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात आलं होतं, मात्र त्यांचा लढा अपयशी ठरला," असं हॉस्पिटलने एका निवेदनात म्हटल आहे.

3. ज्योतिरादित्या शिंदे

9 जून रोजी काँग्रेसमधून भाजपमध्ये गेलेले ज्योतिरादित्या शिंदे आणि त्यांच्या आई माधवीराजे शिंदे यांना कोरोना व्हायरस... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ची लागण झाल्याचं स्पष्ट झालं. त्यांना दक्षिण दिल्लीस्थित साकेत येथील मॅक्स हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं असून, तिथं त्यांच्यावर उपचार सुरू करण्यात आलेत.

वाचा संपूर्ण बातमी इथे -  ज्योतिरादित्य शिंदे यांना कोरोनाची लागण, दिल्लीतील हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू

या यादीत आणखी कोण कोण आहेत? एक नजर टाकू या...

4. जितेंद्र आव्हाड

सर्वांत आधी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार आणि कॅबिनेट मंत्री जितेंद्र आव्हाड हे कोरोनाबाधित असल्याचं लक्षात आलं. त्यांच्यावर मुंबईतल्या एका खासगी हॉस्पिटलमध्ये उपचार झाल्यावर ते पूर्णपणे बरे झाले.

त्यांच्या या लढ्याविषयी त्यांनी बीबीसी मराठीला सर्वप्रथम सांगितलं होतं - पाहा ही मुलाखत -

5. अशोक चव्हाण

त्यानंतर काही दिवसांपूर्वी माजी मुख्यमंत्री अशोक चव्हाण हेसुद्धा कोरोनाने बाधित असल्याचं स्पष्ट झाल्यानंतर त्यांना नांदेडहून एका विशेष अँब्युलन्सने मुंबईला हलवण्यात आलं होतं. त्यांच्यावरही उपचार झाले असून त्यांनीही कोरोनावर अशी मात केली आहे.

त्यांनी त्यांच्या या लढ्याविषयी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत सविस्तरपणे सांगितलं आहे.

6. शुजीत बोस

फक्त महाराष्ट्रातच नव्हे तर पश्चिम बंगालचे अग्निशमन आणि आप्तकालीन सेवा मंत्री शुजीत बोस आणि त्यांच्या पत्नीला कोरोना झाल्याचं काही दिवसांपूर्वीच स्पष्ट झालं होतं.

7. सतपाल सिंह

तर उत्तराखंडचे कॅबिनेट मंत्री सतपाल सिंह आणि त्यांच्या पत्नी तसंच उत्तराखंडच्या माजी मंत्री अमृता रावत यादेखील कोरोना पॉझिटिव्ह असल्याचं निदान मेच्या अखेरीस स्पष्ट झालं होतं.

जगभरात

जगभरात अनेक नेते, राजकीय पुढारी आणि राजघराण्यातले सदस्यही कोरोना विषाणूने बाधित आढळले आहेत. एक नजर टाकू या या घटनाक्रमावर...

30 मे : बेल्जियमचे राजे फिलिप यांचे पुतणे राजकुमार जोकिम हे कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले. 28 वर्षांचे जोकिम हे काही दिवसांपूर्वीच इंटर्नशिपसाठी स्पेनमध्ये गेले होतं.

देशात सर्वत्र लॉकडाऊन लागू असताना 15 पेक्षा अधिक लोकांच्या एकत्र येण्यावर बंधन होतं. त्यातच ते तिथे एका पार्टीत गेले, जिथे सुमारे 27 लोक असल्याचं स्थानिक माध्यमांनी सांगितलं. त्यानंतर त्यांना कोरोनाची बाधा झाल्याचं निदान झालं. हे समजताच स्थानिक प्रशासनाने चौकशीचे आदेश दिले.

19 मे : आफ्रिका खंडात कोरोनाचा उद्रेक हा सध्या आशिया आणि युरोपपेक्षा जरा कमी राहिला आहे.

याच खंडातल्या दक्षिण सुदान या देशाचे...


कोरोनाचा प्रादुर्भाव वाढायला लागल्या पासून मुंबईची लोकल सेवा सर्वसामान्यांसाठी बंद आहे.

आजच्या बैठकीला मुख्य सचिव संजय कुमार,  मुख्यमंत्र्यांचे प्रधान सल्लागार अजोय मेहता,  मुख्यमंत्र्यांचे अपर मुख्य सचिव आशिषकुमार सिंह, प्रधान सचिव विकास खारगे, सचिव आबासाहेब जराड,  बृहन्मुंबई महानगरपालिका आयुक्त इक्बालसिंह चहल,  आपत्ती व्यवस्थापन संचालक अभय यावलकर यांच्यासह मध्य रेल्वेचे महाव्यवस्थापक संजीव मित्तल, आणि पश्चिम रेल्वेचे महाव्यवस्थापक आलोक कंसल, मुंबई पोलीस आयुक्त परम बीर सिंह,  यांच्यासह आरोग्य विभागाचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.

कोरोना विषाणुचा प्रादुर्भाव अद्याप संपलेला नसल्याने गर्दी होणार नाही, अशा पद्धतीने लोकल सेवा सर्वांसाठी कशाप्रकारे सुरू करता येईल यादृष्टीने विविध पर्यायांवर आजच्या बैठकीत चर्चा करण्यात आली.

नवीन अ‍ॅप तयार करणार?

लोकल ट्रेनने प्रवास करण्यासाठी एक 'अ‍ॅप्लिकेशन' तयार करण्यात येणार असल्याची माहिती मदत आणि पुनर्वसन मंत्री विजय वडेट्टीवार यांनी दिली होती.

त्यांनी म्हटलं होतं, "लोकल ट्रेनची गर्दी नियंत्रणात ठेवण्यासाठी सरकार एक नवीन अ‍ॅप तयार करण्याचा विचार ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

करतय. ज्यामध्ये जे लोक ट्रेनने प्रवास करत आहेत ते अ‍ॅपद्वारे तिकीटं काढून प्रवास करतील त्यातून किती प्रवासी एकावेळी प्रवास करतात हे कळू शकेल. त्या त्या वेळी मर्यादित प्रवाश्यांनाच ट्रेनने प्रवास करता येईल."

पण सध्या सरकारचा हा पर्याय मागे पडलेला दिसत आहे.

ऑफिसच्या वेळा बदलणार?

मुंबईच्या लोकल ट्रेन्सची गर्दी कमी करण्यासाठी ऑफिसच्या वेळा बदलण्याचा विचार गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू आहे. कोरोनाच्या काळात यावर कामही सुरू केलं गेलं.

राज्याचे माजी मुख्य सचिव अजोय मेहता यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं होतं, "मुंबईतली काही ऑफिस सकाळी लवकर उघडली जातील. तर काही ऑफिस  दुपारनंतर आणि संध्याकाळी उघडली जातील. लोकल ट्रेनची गर्दी कमी करण्यासाठी या पर्यायाचा विचार गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू होता. त्यावर आम्ही करत आहोत".

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


कोरोनाचा फैलाव होऊ नये म्हणून येरवडा कारागृहाशेजारील जात पडताळणी कार्यालयाच्या आवारातील शासकीय वसतिगृहात तात्पुरता तुरुंग उभारण्यात आला आहे. इथल्या इमारत क्रमांक 4 मधून देवगण चव्हाण, गणेश चव्हाण, अक्षय चव्हाण, अजिंक्य चव्हाण, सनी पिंटो हे पाच कैदी 16 जुलैच्या पहाटे पळून गेले.

येरवडा कारागृहात असलेल्या कैद्यांमध्ये कोरोनाचा प्रसार होऊ नये म्हणून तुरुंग व्यवस्थापनाने शेजारील शासकीय इमारतीत तात्पुरतं कारागृह उभारलं आहे. इथे कच्च्या कैद्यांना ठेवलं जातं. गंभीर गोष्ट म्हणजे अवघ्या एक ते दीड महिन्याच्या कालावधीत या तात्पुरत्या कारागृहातून तब्बल 8 कैदी पळून गेले आहेत. त्यामुळे इथल्या सुरक्षा व्यवस्थेबद्दलचा गंभीर प्रश्न उपस्थित झाला आहे.

असे पळाले कैदी

देवगण चव्हाण, गणेश चव्हाण, अक्षय चव्हाण, अजिंक्य चव्हाण, सनी पिंटो हे पाचही कैदी पुणे जिल्ह्यातले रहिवासी आहेत. 16 जुलैच्या पहाटे है कैदी तात्पुरत्या कारागृहातल्या 4 क्रमांकाच्या इमारतीमध्ये पहिल्या मजल्यावर होते.

 या मजल्यावरच्या खोली क्रमांक 5 च्या खिडकीचे गज त्यांनी पहाटेच्या सुमारास उचकटले. याचा थांगपत्ता त्यावेळी कोणालाच लागला नाही. ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े गज उचकटून कैदी बाहेर आले आणि त्यांनी धूम ठोकली. या पाचही जणांवर मोका आणि हत्येचे गुन्हे गंभीर गुन्हे दाखल आहेत.

याप्रकरणी येरवडा पोलीस ठाण्याचे सहाय्यक पोलीस निरीक्षक बलभीम ननवरे यांनी पुणे शहर आणि जिल्ह्यातील पोलीस ठाण्यांना हे कैदी पळून गेल्याबद्दल सूचित केलं आहे. एका महिन्यात पळाले 8 कैदी

गेल्याच रविवारी अनिल वेताळ हा कैदी स्वच्छतागृहातून पळून गेला होता. त्याच्यावर इथल्या शिक्रापूर पोलीस ठाण्यात चोरीचा गुन्हा दाखल होता. त्यामुळे त्याला या तात्पुरत्या कारागृहात ठेवण्यात आलं होतं. त्याने स्वच्छतागृहाची कडी तोडून व्हरांड्यातून पलायन केलं. बराच वेळ आवाज दिल्यावर तो न आल्याने स्वच्छतागृहात पाहिलं असता तो नसल्याचं आढळून आलं. या प्रकरणी येरवडा पोलीस ठाण्यात तक्रार देण्यात आली आहे.

यापूर्वी जून महिन्यात दोन कैद्यांनी पलायन केल्याची घटना घडली होती. बाथरूमच्या खिडकीचे गज उचकटून दोघे पळाले होते. हर्षद सय्यद, आकाश पवार अशी या दोघांची नावे होती. दोघेही गुन्हेगार असून, त्यांच्यावर जबरी चोरी, खुनाचा प्रयत्न करणे अशा प्रकराचे गंभीर गुन्हे दाखल आहेत. दरम्यान, त्यानंतर लगेचच फरार झालेल्या कैद्यांपैकी एका कैद्याला पिंपरी-चिंचवड गुन्हे शाखेच्या खंडणीविरोधी पथकाने पिंपळे सौदागर इथून अटक केली होती.

मात्र, कोरोनाच्या काळात तात्पुरत्या स्वरुपात उभारण्यात आलेल्या या कारागृहातून है कैदी पसार झाल्याने कायदा सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. या सगळ्या प्रकरणांबद्दल अधिक माहिती घेण्यासाठी आम्ही येरवडा पोलीस ठाण्याच्या वरिष्ठ पोलीस निरीक्षकांना वारंवार संपर्क केला. मात्र, त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकलेला नाही.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


कोरोनाचा महाराष्ट्रातील प्रादुर्भाव दिवसेंदिवस वाढत जात असतानाच, लसीकरणही ठप्प होण्याच्या मार्गावर आहे. केंद्राकडून कमी प्रमाणात लस मिळत असल्याचा आरोप महाराष्ट्र सरकारकडून करण्यात येत आहे.

महाराष्ट्रातील लशींचा तुटवडा लक्षात घेऊन, माजी खासदार आणि स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे अध्यक्ष राजू शेट्टी यांनी केंद्र सरकारवर निशाणा साधलाय. जर महाराष्ट्राला येत्या आठ दिवसात पुरेशा लशी दिल्या नाहीत, तर पुण्यातील सीरम इन्स्टिट्यूटमधून महाराष्ट्राबाहेर लशींच्या गाड्या जाऊ देणार नाही, असा इशारा राजू शेट्टींनी दिलाय. टीव्ही 9 मराठीने ही बातमी दिली आहे.

राजू शेट्टी यांनी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांना पत्र लिहून म्हटलंय की, "महाराष्ट्राला लवकरात लवकर लशींचा पुरवठा करण्यात यावा. जर आठ दिवसांत महाराष्ट्राला लशींचा वाढीव पुरवठा मिळाला नाही, तर आम्ही पुण्यातील सीरम इन्स्टिट्यूटमधून एकही गाडी महाराष्ट्राबाहेर जाऊ देणार नाही."

दुसरीकडे, शिवसेनेचं मुखपत्र असलेल्या सामना वृत्तपत्रातूनही केंद्र सरकारवर लशीच्या मुद्द्यावरून टीका करण्यात आलीय.

"महाराष्ट्रात कोरोनावरील लशीचा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कृत्रिम तुटवडा निर्माण करण्यात आला आणि यामागे महाराष्ट्राला छळण्याचा केंद्र सरकारचा डाव आहे. महाराष्ट्राच्या बाबतीत लशीचे राजकारण सुरू झाले ते निर्घृण आहे," असं सामनाच्या अग्रलेखात म्हटलंय.

2) फडणवीस चालू देतील तोपर्यंतच ठाकरे सरकार चालेल - रामदास आठवले

महाराष्ट्रातील ठाकरे सरकारचं भवितव्य माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या हातात असल्याचं रिपाइंचे अध्यक्ष आणि केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांनी म्हटलंय. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

जोपर्यंत देवेंद्र फडणवीस हे सरकार चालू देतील तोपर्यंतच हे सरकार चालेल, असा दावा रामदास आठवले यांनी केला आहे. ते पुण्यातील इंदापूर येथील शासकीय निवासस्थानी माध्यमांशी बोलत होते.

यावेळी रामदास आठवले यांनी राज्यातील विविध मुद्द्यांवर भाष्य केलं. सचिन वाझे प्रकरणावर बोलताना आठवले म्हणाले, "सचिन वाझे यांनी जे काही कृत्य केले आहे त्याने देशभरात महाराष्ट्राची बदनामी झाली आहे."

"देशातील एकूण करोना रुग्णांपैकी 60 ते 65 टक्के रुग्ण महाराष्ट्रात आहेत. राज्यातील कायदा आणि सुव्यवस्थाही ढासळली आहे. त्यामुळे राज्यातलं सरकार बरखास्त करून राष्ट्रपती राजवट लागू करण्याची वेळ आली आहे. याबाबत आपण राष्ट्रपतींना पत्र लिहिलं होतं," अशीही माहिती आठवलेंनी यावेळी दिली.

3) आमदारांचा निधी 2 कोटींनी कमी करा आणि तो कामगारांना द्या - चंद्रकांत पाटील

महाराष्ट्रात लॉकडाऊनशिवाय पर्याय नसल्याचे संकेत मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी सर्वपक्षीय बैठकीत दिले. या बैठकीत भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटीलही होते. त्यांनी मुख्यमंत्र्यांना सूचवलं की, आमदारांचा निधी 2 कोटींनी कमी करा आणि तो कामगारांना द्या.

"राज्यातील आमदारांचा विकासनिधी 2 कोटी रुपयांनी कमी करा आणि कामगारांना 5 हजार रुपये द्या," असं चंद्रकांत पाटील यांनी मुख्यमंत्र्यांना सूचवलं. लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

या बैठकीत सर्व पक्षांचे नेते उपस्थित होते आणि त्यांनी महाराष्ट्रातील कोरोनाच्या स्थितीवर चर्चा केली.

"कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखणे महत्त्वाचे, लॉकडाऊनबद्दलचा मधला मार्ग काढावा, मध्यबिंदू काढला पाहिजे, लॉकडाऊनबद्द्ल माध्यमांना फक्त दोन ते तीन लोकांनी माहिती द्यावी, जास्त लोक बोलत राहिले तर लोकांचं कन्फ्युजन होतं," असा मुद्दा माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेसचे नेते अशोक चव्हाण यांनी मांडला आहे.

4) परमबीर सिंह यांच्या...


कोरोनाचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आल्यानंतर तुमची लक्षणं कोणती आहेत, ती किती गंभीर आहेत, हे पाहून त्यानुसार पुढचे निर्णय डॉक्टर घेतात.

कोरोना व्हायरसचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आला तर भीती वाटणं हे स्वाभाविक आहे. पण तात्काळ योग्य पावलं उचलली तर या आजारावर मात करणं शक्य आहे. राज्यामध्ये आतापर्यंत 9 लाखांपेक्षा जास्त लोकांना कोरोनावर मात केलेली आहे.

हेल्पलाईनला संपर्क करा

सर्वप्रथम कोरोनाच चाचणीचा रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्यानंतर आपण देशातल्या सगळ्या लोकांसाठी असलेल्या कोव्हिड-19 हेल्पलाईनला प्रथम संपर्क करा.

या राष्ट्रीय हेल्पलाईनचा नंबर आहे +91-11-23978046 (मोबाईलवरून लावताना 011 डायल करावा). या नंबरवर फोन केल्यानंतर काय करायचं याची माहिती या बातमीत पुढे सविस्तर दिलेली आहे.

ही कोरोनाची लक्षणं आढळल्यानंतर पुढे काय करायचं, हे आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत. तत्पूर्वी, आपण कोरोनाची नेमकी कोणती लक्षणं आहेत, हे थोडक्यात पाहू.

वास न येणं किंवा चव न करणं हे सुद्धा कोरोनाचं लक्षण असू शकतं, त्याविषयी तुम्ही इथं आणखी वाचू शकता - वास न येणे, चव न कळणे कोरोनाची लक्षणं आहेत का?

कोरोनाच्या लक्षणांबाबत सविस्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तर बातमी पुढीलप्रमाणे :कोरोना व्हायरसची नवी लक्षणं कोणती? त्याच्यापासून संरक्षण कसं करायचं?

कोरोना व्हायरसची बाधा झाल्यानंतर किंवा कोव्हिड-19 चा रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्यानंतर शरीरात दिसणाऱ्या लक्षणांमध्ये आता वाढ झाली आहे. अमेरिकेतल्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोलने आणि WHO ने कोरोनाच्या जुन्या लक्षणांसह नव्या लक्षणांची यादीही जाहीर केली आहे.

कोरोना व्हायरस थेट तुमच्या फुप्फुसांवर हल्ला करतो. यामुळे तुमच्या दोनपैकी एक लक्षण दिसू लागतं - एक तर ताप किंवा कोरडा खोकला. यापैकी काहीही झालं तरी श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागतो.

मात्र हा खोकला काही थांबत नाही. असंही होऊ शकतो की तुम्ही तासन् तास खोकतच आहात, किंवा दिवसांतून तीन-चार वेळा सातत्याने खोकत आहात. तुमच्या नेहमीच्या खोकल्यापेक्षा हे जास्त गंभीर वाटू शकतं.

कोरोनाची नवी लक्षणं कोणती?

ताप किंवा थंडी वाजणे, थरथरणे, स्नायूंमध्ये दुखणे, डोकेदुखी, खोकला किंवा घसा खवखवणे, चव न कळणे किंवा वास न येणे, थकवा येणे ही कोरोनाची लक्षणं आहेत. पूर्वी ही लक्षणांची यादी फक्त फक्त ताप, खोकला किंवा श्वास घेण्यास त्रास, एवढीच होती.

WHO ने त्यांच्या वेबसाईटवर कोरोना व्हायरसमुळे जाणवणाऱ्या 13 लक्षणांची यादी दिली आहे. यातली सर्वसामान्य लक्षणं आपण याआधी वर पाहिली आहेत. पण, आता जगभरातल्या काही रुग्णांमध्ये पुढे दिसून आलेली लक्षणं ही नविन आहेत. कंजंक्टीवायटीस (डोळे येणे), त्वचेवर लाल चट्टे, पुरळ उठणे, हातापायांच्या बोटांवर, तळव्यांवर चट्टे उठणे, अतिसार किंवा हगवण लागणे, अंगदुखी, गंभीर लक्षणं, छाती दुखणे, छातीवर दबाव आल्यासारखं वाटणे, वाचा जाणे, शरीराची हालचाल थांबणे ही लक्षणं कोरोनाबाधितांमध्ये दिसून येतात.

ही लक्षणं दिसल्यावर काय कराल?

वरील लक्षणं आपल्यात दिसून आल्यांतर आणि कोरोनाचा रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्यानंतर लगेच घाबरून जाण्याचं काही कारण नाही. असं झाल्यानंतर लगेच आपल्याला काहीतरी होईल या भीतीने घाबरून जाणं टाळायला हवं.

तुम्हाला दिसत असलेल्या वरच्या कोणत्याही लक्षणाची गंभीरता आधी पाहा. जर, अगदीच असह्य होत असेल तर तात्काळ डॉक्टरांकडे जा. पण, फार गंभीर लक्षणं नसतील तर विचार करून न घाबरता कुटुंबीयांच्या सल्ल्याने पुढची पावलं टाका.

कोरोनाचा रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्यानंतर पुढील 10 मुद्यांच्या आधारे तुम्ही योग्य ती पावलं टाकू शकता...

1) रिपोर्ट पॉझिटीव्ह आल्यानंतर आपण देशातल्या सगळ्या...


कोरोनाचा संसर्ग असतानाच आणखी एका रोगाने बस्तान जमवायला सुरुवात केली आहे.

हा आजार मुलांच्या शरीरात गुंतागुंत निर्माण करतो. त्यांना ICU अर्थात अतिदक्षता विभागात भरती करायला लागू शकतं.

ब्रिटनमध्ये आतापर्यंत शंभरहून अधिक मुलांना हा आजार झाला आहे. युरोपात अन्य ठिकाणीही मुलांमध्ये या आजाराची लक्षणं पाहायला मिळत आहेत.

असं मानलं जात आहे की, ज्या मुलांची रोगप्रतिकारक क्षमता कोरोना विषाणूचा विलंबाने प्रतिकार करत आहे या मुलांना हा आजार अधिकतेने होण्याची शक्यता आहे. हा आजार कावासाकी आजाराशी मिळताजुळता आहे.

कावासाकी या आजारात लहान मुलांच्या शरीरातील लाल रक्तपेशी प्रसरण पावतात आणि संपूर्ण शरीरावर लाल रंगाचे चट्टे दिसू लागतात. मुलांना खूप ताप येऊ लागतो आणि त्यांचे डोळेही लाल होऊ लागतात.

एप्रिल महिन्यात ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसने डॉक्टरांना या आजाराचा शोध घेण्यास सांगितलं होतं. लंडनमध्ये आठ मुलं या आजाराने त्रस्त होती. यापैकी एका 14वर्षीय मुलाचा मृत्यू झाला आहे.

आजाराची प्रमुख लक्षणं

या सगळ्या मुलांना लंडनमधील एवेलिना चिल्ड्रन्स हॉस्पिटलमध्ये भरती करण्यात आलं आहे. सगळ्या मुलांमध्ये ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

साधारण एकसारखीच लक्षणं दिसून आली- खूप ताप, शरीरावर लाल चट्टे, डोळे लाल, शरीराला सूज आणि शरीरदुखी.

मुलांना श्वसनाचा कोणताही आजार नव्हता. मात्र यांच्यापैकी सातजणांना व्हेंटिलेटरवर ठेवावं लागलं. हा एक नवीन आजार आहे, ज्याची लक्षणं कावासाकी डिसीज शॉक सिंड्रोमशी साधर्म्य असणारी आहेत.

नवा आजार लहान मुलांना ग्रासतो आहे.

कावासाकी सिंड्रोम साधारणत: पाचपेक्षा कमी वयाच्या मुलांना होतो. शरीराला सूज येणं, गळ्याच्या ग्रंथींना सूज येणं, ओठ सुकणं तसंच ओठ फाटणं ही या आजाराची लक्षणं आहेत.

मात्र नवा आजार 14 ते 16 वयाच्या मुलांना लक्ष्य करतो आहे. हा आजार झाल्यास मुलांच्या शरीरात गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.

कोरोनाशी संबंध

डॉक्टर लिज विटेकर लंडनमधील इंपीरियल कॉलेजमध्ये पीडियाट्रिक इंफेक्शियस डिसीज अँड इम्युनॉलॉजी विषयात क्लिनिकल लेक्चरर आहेत.

कोरोनाचा संसर्ग होत असतानाच्या काळात हा आजार पसरत आहे याचा अर्थ या दोन्ही आजारांचा एकमेकांशी संबंध आहे. एकीकडे कोरोनाचे रुग्ण वाढू लागले आणि चार-पाच आठवड्यात या आजाराने लहान मुलांना ग्रासलं. कोरोना संसर्गानंतर हा आजार होतो आहे.

कोरोनाच्या संसर्गानंतर शरीरात निर्माण होणाऱ्या अँटिबॉडीशी या नव्या आजाराचा संबंध आहे.

दुर्धर आजार

प्रोफेसर रसेल वाइनर रॉयल कॉलेज ऑफ पीडियाट्रिक्स अँड चाईल्ड हेल्थचे प्रमुख आहेत. या आजाराने त्रस्त असलेल्या मुलांवरचे उपचार यशस्वी ठरत आहेत. ही मुलं बरी होऊन आपापल्या घरी परतू लागली आहेत.

हा सिंड्रोम अतिशय दुर्धर असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

या आजाराचा अभ्यासाचा केल्यानंतर खूपच कमी मुलांना कोरोनाचा संसर्ग का होतो आहे हे लक्षात येईल. बहुतांश मुलांमध्ये कोरोनाचा परिणाम नाही किंवा त्यांच्यात कोरोनाची लक्षणं दिसत नाहीत.

कावासाकी सिंड्रोमसदृश आजार मुलांमध्ये पसरतो आहे.

कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या लोकांमध्ये लहान मुलांचं प्रमाण एक किंवा दोन टक्के आहे.

मायकेल लेव्हिन लंडनमधल्या इंपीरियल कॉलेजात पीडियाट्रिक्स अँड इंटरनॅशनल चाईल्ड हेल्थचे प्राध्यापक आहेत. त्यांनी सांगितलं की, बहुतांश मुलांची कोरोना चाचणी निगेटिव्ह आली. मात्र त्यांच्या शरीरात अशा संक्रमणानंतर तयार होणारी अँटिबॉडी होती.

नव्या आजाराशी टक्कर देण्याकरता विषाणूला प्रतिकारासाठी असामान्य रोगप्रतिकारक क्षमता तयार होते.

ही रिअॅक्शन आणि नव्या आजाराविषयी येत्या काळात बरंच काही ऐकायला मिळेल. गेल्या...


कोरोनाचा संसर्ग झाल्यानंतर काही लोकांना हार्ट अटॅक येण्याचा धोका का आहे, या प्रश्नाचं उत्तर आपण या बातमीतून जाणून घेणार आहोत.

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेचा फटका सर्वात जास्त भारताला बसत आहे. संसर्ग क्षमता जास्त असलेल्या डबल म्युटेशनमुळे रुग्णसंख्या प्रचंड वाढली.

एकीकडे रुग्ण आणि मृतांची संख्या वाढत आहे, दुसरीकडे एक दिलासादायक बाब म्हणजे कोरोनामुक्त होणाऱ्यांची संख्याही लक्षणीय आहे. मात्र, तरीही काळजी घेण्याचा सल्ला आरोग्य तज्ज्ञ देतात.

याचं कारण ऑक्सफर्ड जर्नलमध्ये छापण्यात आलेल्या संशोधनानुसार, कोरोनाचा गंभीर संसर्ग झालेल्या 50 टक्के रुग्णांच्या हृदयाला इजा झाल्याचं आढळून आलंय.

भारतातही डॉक्टरांनी अशी प्रकरणं पाहिली आहेत. मुंबईतील मसिना रुग्णालयाचे डॉ. झैनुल्लाबेदीन हमदुले म्हणतात, "कोरोना संसर्गानंतर अनेक रुग्णांना हृदयाचा त्रास सुरू होतो."

त्यामुळे, कोरोना संसर्गानंतर हार्ट अटॅक येण्याचा धोका आहे का? हृदयाला इजा होते म्हणजे काय? याबाबत बीबीसीनं तज्ज्ञांशी बातचीत करून जाणून घेतलं.

कोरोनामुक्त झाल्यानंतर हार्ट अटॅकची कारणं काय?

महाराष्ट्रात वरिष्ठ पत्रकार अशोक तुपे यांना कोरोनाम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुक्त झाल्यानंतर हार्ट अटॅक आला. माजी मंत्री संजय देवतळेंचा रुग्णालयात हार्ट अटॅकनेच मृत्यू झाला. अशी बरीच प्रकरणं गेल्या काही दिवसात, विशेषत: कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत दिसून येत आहेत.

डॉ. राजीव भागवत मुंबईच्या नानावटी-मॅक्स सुपर स्पेशालिटी रुग्णालयात इंटरव्हेन्शनल कार्डिओलॉजी विभागाचे सिनिअर कन्सल्टंट आहेत. कोव्हिडमुक्त झाल्यानंतर हार्ट अटॅकची विविध कारणं असल्याचं ते सांगतात.

"सामान्यत: आढळून येणारं कारण म्हणजे, शरीरात रक्ताच्या गाठी तयार होणं. याला वैद्यकीय भाषेत थ्रॉम्बॉसिस (Thrombosis) म्हणतात. हृदयाच्या स्नायूंना सूज (Inflammation) येते. वैद्यकीय भाषेच याचं नाव आहे मायोकार्डायटीस (Myocarditis) आहे," असं डॉ. भागवत सांगतात.

नागपूरचे हृदयविकारतज्ज्ञ डॉ. अनुज सारडा सांगतात, "कोव्हिड संसर्गात शरीरावर मोठा ताण पडतो. हे देखील हार्ट अटॅक येण्याचं एक कारण आहे."

रक्ताची गाठ तयार होते म्हणजे काय?

तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, कोरोनासंसर्गात शरीरातील रक्त गोठण्याच्या प्रणालीत (Coagulation System) बिघाड होतो.

डॉ. सारडा म्हणतात, "कोरोनासंसर्गात रुग्णाच्या शरीरात रक्ताच्या गाठी तयार होण्याचं प्रमाण वाढतं."

रक्ताची गाठ तयार होण्याचा धोका कमी व्हावा. यासाठी रुग्णांना रक्त पातळ करणारी इंजेक्शन द्यावी लागतात.

व्हॉकार्ट रुग्णालयाचे कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. नईम हसनफट्टा म्हणतात, "मध्यम आणि तीव्र स्वरूपाचा संसर्ग झालेल्यांना रक्त पातळ करण्याची औषध दिली जातात. कोव्हिड रुग्णांच्या उपचारांमध्ये हे अत्यंत महत्त्वाचं आहे."

काही रुग्णांना डिस्चार्जनंतरही डॉक्टर ही औषध घेण्याची सूचना देतात.

तरुण भारतीयांमध्ये हार्ट अटॅकचं प्रमाण वाढतं आहे.

"हार्ट अटॅक आलेल्या सामान्य आणि कोरोना रुग्णांची तुलना केली, तर कोरोनाग्रस्तांमध्ये शरीरात रक्ताची गाठ तयार होण्याचं प्रमाण जास्त आढळून आलंय," असं डॉ. सारडा पुढे सांगतात.

कोरोना रुग्णांमध्ये रक्ताची गाठ तयार होणं हे सर्वात धोक्याचं आहे. रुग्णांच्या मृत्यूचं कारण हेच आहे, असं डॉ. हसनफट्टा म्हणतात.

हृदयाच्या स्नायूंना सूज येण्याचं कारण?

कोव्हिडमध्ये हृदयाच्या स्नायूंना सूज का येते, यावर बोलताना डॉ. अनुज म्हणतात, "हृदयाच्या स्नायूंमध्ये विषाणू थेट प्रवेश करतो. ज्यामुळे हृदयाच्या स्नायूंना इजा होते."

तज्ज्ञ सांगतात, व्हायरसमुळे हृदयाचे स्नायू कमकुवत होतात. मसिना रुग्णालयाचे डॉ. हमदुले...


कोरोनाचा संसर्ग नियंत्रणात आणण्यासाठी आपण लॉकडाऊन पाळतोय. अशा वातावरणात कला, साहित्य आपल्या एकटेपणाला दूर करतं. आपल्याला वास्तवापासून थोडं बाजूला करत दिलासा देतं. बंद खोलीत आपली मैत्री साहित्याशी होते, म्हणूनच जागतिक आरोग्य संकटावर आधारीत असलेल्या पुस्तकांची मागणी वाढली आहे.

अशा अनेक कांदबरी आहेत ज्या जागतिक आरोग्य संकटाचं वास्तव मांडतात. एखाद्या डायरीप्रमाणे या पुस्तकांमध्ये माहिती आहे. या संकटाला धीरानं कसं सामोरं जायचं हे ती पुस्तकं सांगतात.

ब्रिटिश लेखक डेनियल डेफो यांनी 1722 साली पुस्तक लिहिलं होतं ज्याचं नाव होतं 'ए जर्नल ऑफ द प्लेग इअर'. डेफो यांनी या पुस्तकात 1665 साली ब्रिटनची राजधानी लंडनमध्ये पसरलेल्या प्लेगच्या साथीबाबत विस्तृत लिहिलं आहे.

तेव्हाचे भायवह चित्रण या पुस्तकात केलं गेलंय. प्लेगच्या साथीमुळे जे आरोग्य संकट आलं त्याचा संपूर्ण लेखाजोखा या पुस्तकात मांडण्यात आलाय. त्यामुळे सद्यपरिस्थितीशी मिळतं जुळतं हे पुस्तक आहे.

डेफो यांच्या पुस्तकाची सुरुवात सप्टेंबर 1664 पासून होते. ताऊन इथल्या वबाने हॉंलंडवर हल्ला केल्याची अफवा पसरते. तीन महिन्यानंतर म्हणजेच डिसेंबरमध्ये ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लंडन येथे पहिल्या संशयित मृत्यूची बातमी मिळते. आणि काही महिन्यातच लंडनमध्ये हाहाकार उडतो. मृत्यूंची संख्या प्रचंड वाढते आणि याची माहिती लंडनच्या सर्व चर्चवर नोटीस लाऊन देण्यात येते.

जुलै 1665 येईपर्यंत लंडनमध्ये नवीन नियम लागू होतात. हे नियम तसेच होते, जसे आत्ता लॉकाडाऊनच्या काळात आपण सगळे पाळतोय. तेव्हा लंडनमध्येही सार्वजनिक कार्यक्रम, बार, ढाबे अशा सार्वजनिक ठिकाणी एकत्र जमण्यावर बंदी घालण्यात आली होती. मैदानं, स्टेडियम्स सर्वकाही बंद होतं.

डेनियल डेफो यांनी पुस्तकात म्हटलंय, "लंडनचे नागरिक हे नियम काटेकोरपणे पाळत नव्हते. ते बेफिकिर होते आणि लंडनसाठी हेच सर्वाधिक घातक ठरत होतं. सामान खरेदी करण्यासाठी गर्दी करायचे. काही नागरिक मात्र प्रामाणिकपणे घरीच थांबायचे."

ऑगस्ट महिना सुरू झाला आणि बघता बघता "प्लेगने हिंसक वळण घेतलं. संपूर्ण कुटुंब, वस्तीतले रहिवासी सगळ्यांचा प्लेगनं मृत्यू होत होता."  डेफो यांच्यानुसार, "डिसेंबर 1665 पर्यंत प्लेगच्या साथीची तीव्रता कमी झाली होती. शुद्ध हवा येत होती आणि थंडीला सुरुवात झाली."

आजारी रुग्ण बरे होऊ लागले. जेव्हा सर्वात शेवटची वसाहतसुद्धा यातून बाहेर पडली तेव्हा लंडनचे नागरिक घराबाहेर पडले आणि त्यांनी देवाचे आभार मानले."

आज वर्तमानातल्या परिस्थितीशी 400 वर्षांपूर्वी लंडनमध्ये उद्भवलेली परिस्थिती किती मिळती जुळती आहे हे वेगळं सांगायला नको.

डेनियल डेफो यांच्याप्रमाणेच अल्बर्ट कामू यांनी आरोग्य संकटाचं विश्लेषण केलंय.

कामू यांनी 'दि प्लेग' या आपल्या पुस्तकात अल्जिरियातील ओरां शहरात आलेल्या प्लेगच्या साथीचे वर्णन केलंय. 19 व्या शतकात प्लेगच्या साथीमुळे ओरां शहर उद्धवस्त झालं.

कामू यांनी त्यावेळच्या परिस्थितीचे वर्णन केलेल्या पुस्तकात आपल्याला आजच्या परिस्थितीशी अनुरुप माहिती मिळते. त्यावेळी सुरुवातीला राजकीय नेते हे संकट स्विकारत नाहीत. कामू यांनी पुस्तकात म्हटल्यानुसार, " शहराच्या गल्लोगल्लीत मेलेल्या उंदरांचा ढिग पडलेला असायचा."

यावर वृत्तपत्राचा एक पत्रकार प्रश्नही उपस्थित करतो."आपल्या सरकारला याची जाणीव कशी नाही की हे उंदीर नागरिकांसाठी किती धोकादायक आहेत?"

या पुस्तकातील एक पात्र डॉक्टर बनार्ड, आरोग्य कर्मचा-यांच्या धाडसाचं कौतुक करतात. "मला कल्पना नाही माझा मृत्यू कोणत्या क्षणी होईल, पण आत्ता खूप लोकं आजारी आहेत आणि त्यांच्यावर उपचार करण्याची गरज आहे."...


कोरोनाचा हा नवा व्हेरियंट आंध्र प्रदेशच्या कुर्नूलमध्ये निर्माण झाला. त्यानंतर विशाखापट्टणम येथे तो अत्यंत वेगाने पसरत चालल्याचं सांगितलं जात आहे. त्यामुळे सध्या सर्वत्र आंध्र प्रदेश व्हेरियंट या शब्दाने दहशत माजवल्याचं दिसून येत आहे.

राजकीय क्षेत्रातही याने खळबळ माजली आहे. या चर्चांना सुरुवात होताच दिल्ली सरकारने आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणातून येणाऱ्या लोकांवर अनेक निर्बंध लादले आहेत. पण आंध्र प्रदेशचा हा व्हायरस इतका धोकादायक आहे का? तज्ज्ञांचं याबाबत काय मत आहे?

व्हेरियंट म्हणजे काय?

कोणत्याही विषाणूने मानवी शरिरात प्रवेश केल्यानंतर तो आपली संख्या वाढवण्यास सुरू करतो. त्याला 'रेप्लिकेट' करणे असं संबोधलं जातं. एका शरीरातून दुसऱ्या शरीरात प्रवेश करताना तो आपली संख्या वाढवतच असतो. या प्रक्रियेत व्हायरस स्वतःच्या स्वरुपात थोडाफार बदलही करतो. यालाच 'म्युटेशन' असं म्हणतात.

2 ते 3 महिन्यांच्या अंतराने हे म्युटेशन व्हेरियंटमध्ये रुपांतरित होऊ शकतात. विषाणूने म्युटेट करताच त्याची लागण झाल्यानंतर जाणवणाऱ्या लक्षणांमध्येही बदल होऊ शकतो. आजारपणाची लक्षणं, विषाणूच्या संसर्गाचा वेग तसंच लागण झा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल्यानंतर दिसून येणारे परिणाम या सर्वच गोष्टींत हे बदल दिसू शकतात.

उदाहरणार्थ, कोरोना व्हायरस निर्माण झाल्यापासून त्याच्यात शेकडो किंवा हजारो बदल झाले, पण त्यापैकी काहीच म्यूटेशनचं व्हेरियंट बनलं. पण सध्या हे सगले व्हेरियंट आपल्या बातमीचा विषय नाहीत. त्यापैकी फक्त काही व्हेरियंटच वेगाने पसरत चालले आहेत.

"जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार सध्या जगभरात कोरोनाचे शेकडो व्हेरियंट आहेत. पण त्यातील तीनच व्हेरियंट धोकादायक मानले जात आहेत. युके, आफ्रिका आणि ब्राझील व्हेरियंटचा त्यामध्ये समावेश आहे. त्याशिवाय आणखी 7 व्हेरियंटचीही ओळख पटवण्यात आली आहे. त्यामध्येच 'महाराष्ट्र व्हेरियंट'चाही समावेश आहे," अशी माहिती डॉ. मदाला किरण यांनी दिली. डॉ. मदाला हे निझामाबाद शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात कार्यरत आहेत.

कोरोना व्हायरसच्या युके व्हेरियंटमध्ये आतापर्यंत 23 म्युटेशन झालेले आहेत, तर महाराष्ट्र व्हेरियंटमध्ये 15 म्युटेशन झाले आहेत.

भारतात कोणकोणते व्हेरियंट अस्तित्वात?

सध्या भारतात विविध प्रकारच्या व्हेरियंट्सचा प्रसार होत असल्याचं पाहायला मिळतं. भारतातील कोरोना रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढण्यामागे हे व्हेरियंट्स कारणीभूत आहेत. पण यातील काही व्हेरियंट्स कमी प्रमाणात अस्तित्वात आहेत.

महाराष्टात 'डबल-म्यूटंट' नावाचा व्हेरियंट अस्तित्वात आहे. राज्यातील 50 ते 60 टक्के रुग्णांमध्ये हाच व्हेरियंट आढळून येतो. हा 'डबल-म्यूटंट' काही प्रमाणात गंभीर मानला जात आहे. युकेमधील व्हेरियंट सध्या पंजाबमध्ये उपस्थित आहे.

"सध्या महाराष्ट्र व्हेरियंटच आंध्र प्रदेश, तेलंगण आणि कर्नाटकात पसरत आहे. आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणातील 20 टक्के रुग्णांमध्ये हाच व्हेरियंट आढळून येत आहे. त्यामुळे इतर व्हेरियंट नाहीसे होऊन सर्वांना फक्त याच व्हेरियंटचा संसर्ग सर्वांना होईल, अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते," अशी माहिती CCMB संस्थेचे माजी संचालक राकेश मिश्रा यांनी दिली.

हजारो म्युटेशन येतात आणि जातात. पण ते इतके पसरत नाहीत. मात्र आपण त्यांचं निरीक्षण योग्य प्रकारे न केल्यास त्यांच्यामुळे रुग्णांच्या संख्येत मोठी वाढ होऊ शकते, असं मिश्रा म्हणतात.

N440K 1 हजार पटींनी जास्त संसर्गजन्य आहे का?

या प्रश्नाचं उत्तर देताना राकेश मिश्रा सांगतात, "ही फक्त अफवा आहे. N440K ला आता इतकं महत्त्व उरलेलं नाही. काही महिन्यांपूर्वी ते अस्तित्वात आला आणि नाहीसाही झाला....


कोरोनाचा हा विषाणू ड्रॉपलेट्सच्या माध्यमातून पसरतो. त्यामुळे बाधित व्यक्ती खोकलली किंवा शिंकली किंवा बाधित पृष्ठभागाला स्पर्श केल्यास कोरोनाची लागण होते, असं आतापर्यंत मानलं जात होतं. मात्र, लॅन्सेटचा हा रिपोर्ट या समजाला तडा देणारा आणि म्हणूनच महत्त्वाचा आहे.

यूके, यूएस आणि कॅनडातल्या सहा तज्ज्ञांनी हा रिपोर्ट तयार केला आहे. या अहवालानुसार केवळ खोकला किंवा शिंकेद्वारे नाही तर बाधित व्यक्ती बोलली, ओरडली, गाणं म्हटलं किंवा तिच्या श्वासोच्छावासाद्वारेसुद्धा हा विषाणू पसरू शकतो, असं या तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

कोरोना विषाणू हवेतून पसरत असल्याने तो वेगाने पसरतोय आणि मास्क वापरा, शारीरिक अंतर पाळा, हात सतत धुवा, सार्वजनिक आरोग्यासंबंधी हे जे उपाय सांगितले गेले त्यातून विषाणू प्रसाराला फारसा आळा घालता आलेला नाही, असं या रिपोर्टचं म्हणणं आहे.

कोरोनाचा Sars_CoV_2 हा विषाणू हवेतून पसरतो, हे सांगण्यासाठी या 6 तज्ज्ञांनी 10 शास्त्रीय कारणंही दिली आहेत. ती पुढीलप्रमाणे आहेत.

1. या रिपोर्टमध्ये तज्ज्ञ म्हणतात, विषाणूचे सुपरस्प्रेडिंग इव्हेंट्स Sars_CoV_2 विषाणूला वेगाने पसरवतात. जागतिक साथीचे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे सुरुवातीचे वाहक असू शकतात. मानवी वर्तन, खोल्यांचा आकार, व्हेंटिलेशन (हवा खेळती असणे), वेगवेगळे कार्यक्रम, केअर होम्स, मांस विक्री बाजार अशा वेगवेगळ्या गोष्टींच्या अभ्यासातून एक पॅटर्न दिसतो. ज्यावरून हे लक्षात येतं की या विषाणूचा प्रसार ड्रॉपलेट्सऐवजी हवेतून म्हणजेच एअरोसोलच्या माध्यमातून होणं, अधिक सुलभ आहे.

2. क्वारंटाईन हॉटेल्समध्ये शेजारी-शेजारी असलेल्या खोल्यांमध्ये संसर्ग पसरल्याचं दिसलं. खरंतर बाधित व्यक्ती आपल्याच खोलीत क्वारंटाईन असताना आणि सगळी खबरदारी घेतली जात असताना शेजारच्या खोलीतल्या व्यक्तीला बाधा होता कामा नये. मात्र, क्वारंटाईन हॉटेल्समध्ये शेजारच्या खोलीतही विषाणू पसरल्याचं दिसलं. हे केवळ हवेतूनच शक्य आहे.

3. तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की लक्षणं नसलेल्या (असिम्प्टोमॅटिक) किंवा लक्षणं सुरू होण्यापूर्वी (प्रीसिम्प्टोमॅटिक) बाधित व्यक्तींच्या माध्यमातून (यात खोकलणे आणि शिंकणे याचा समावेश नाही.) एक तृतीयांश ते 59 टक्के संसर्ग पसरतो आणि जगभरात कोरोनाचा प्रसार होण्यामागे हे एक मोठं कारण आहे.

4. विषाणूचा प्रसार आउटडोअर म्हणजेच मोकळ्या जागेपेक्षा इनडोअर म्हणजे बंद खोलीत अधिक होतो. बंद खोलीत हवा खेळती असेल तर ट्रान्समिशनची शक्यता कमी असते. विषाणू हवेतून पसरणारा असेल तरच अशाप्रकारचं ट्रान्समिशन शक्य आहे, असं तज्ज्ञ सांगतात.

5. एकमेकांचा जवळून संबंध येणार नाही आणि पृष्ठभागावर पडलेल्या विषाणूमुळे संसर्ग होऊ नये, यासाठी सर्व ती खबरदारी घेण्यात येत असलेल्या आरोग्य सेवा संस्थांमध्येसुद्धा संसर्ग पसरल्याचं दिसून आलं आहे. यासाठी एकच कारण असू शकतं आणि ते म्हणून विषाणू हवेतून पसरला असावा, असा दावाही ते करतात.

6. तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे की हवेत Sars_CoV_2 विषाणू आढळून आला आहे. काही प्रयोगांमध्ये बाधित व्यक्ती असलेल्या खोलीतल्या किंवा कारमधल्या हवेत विषाणू आढळून आला आहे. किमान 3 तास हा विषाणू तरंगत असल्याचं प्रयोगावरून सिद्ध होतं.

7. कोव्हिड-19 रुग्ण असलेल्या हॉस्पिटल्सचे एअर फिल्टर्स आणि डक्ट्समध्ये कोरोना विषाणू आढळले आहेत. हवेतून पसरल्याशिवाय अशा ठिकाणी विषाणू आढळू शकत नाही.

8. काही प्रयोग प्राण्यांवरही करण्यात आले. यात एका पिंजऱ्यात बाधित प्राणी आणि दुसऱ्या पिंजऱ्यात कोरोनाची लागण नसलेला प्राणी ठेवण्यात आला. दोन्ही पिंजरे केवळ एअर डक्टने जोडले. या प्रयोगात दुसऱ्या पिंजऱ्यातल्या प्राण्यालाही...


कोरोनाची साथ पसरल्यामुळे बिकट परिस्थिती आहे. त्यामुळेच देशवासीयांसाठी हे पत्र लिहावं लागत असल्याचा उल्लेख मोदींनी पत्राच्या सुरुवातीला केला आहे.

अनेक दशकांनंतर जनतेने भारतातील एखाद्या सरकारला सलग दुसऱ्यांदा पूर्ण बहुमत देऊन जबाबदारी सोपवली होती. हा भारतीय इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी लिहिलेला अध्याय आहे, असं ते म्हणाले.

या पत्रात मोदींनी आपल्या सरकारने घेतलेल्या कठोर निर्णयांचा उल्लेख केला आहे. कोरोना संकटाकडे लक्ष वेधत मोदींनी लिहिलं की, "कोणतीही कठीण परिस्थिती आपल्या भविष्याबाबतचा निर्णय करू शकत नाही."

मोदींच्या पत्रातील 10 महत्त्वाचे मुद्दे -

1.  जनतेने 2014च्या निवडणुकीत देशाचं धोरण आणि कार्यपद्धती बदलण्यासाठी मतदान केलं होतं. या पाच वर्षात देशाने शासनयंत्रणेला भ्रष्टाचाराच्या दलदलीतून बाहेर निघताना पाहिलं आहे. शेवटच्या गरिबांचंही जगणं सुसह्य बनवण्यासाठी प्रशासकीय कामकाजाची पद्धत बदलताना देशाने पाहिलं आहे.

2. तो कार्यकाळ देशातील अनेकांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी समर्पित ठरला. गरिबांची बँक खाती, मोफत गॅस कनेक्शन, मोफत वीज कनेक्शन, शौचालयं, घर, सर्जिकल स्ट्राईक, एअर स्ट्राईक झाल्या. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वन रँक वन पेंशन, वन नेशन वन टॅक्स - GST, शेतकऱ्यांच्या मागण्या पूर्ण करण्याचं काम केलं गेलं.

3.  राष्ट्रीय एकता-अखंडतेसाठी कलम 370 हटवण्यात आलं. अनेक वर्षांच्या संघर्षानंतरचा सुखद परिणाम म्हणजे राम मंदिराचं निर्माण, आधुनिक समाजाच्या संकल्पनेतील अडसर म्हणजे ट्रीपल तलाक, किंवा भारताच्या दयाभावनेचं प्रतिक असलेलं नागरिकत्व दुरुस्ती विधेयक, हे सगळं साध्य करणं तुमच्या आठवणीत आहे.

4.  चीफ ऑफ डिफेन्स स्टाफ या पदाच्या निर्मितीनंतर सैन्यातील समन्वय वाढलं आहे. तसंच मिशन गगनयानसाठी भारताने जोरदार तयारी करायला सुरुवात केली आहे.

5.  देशाच्या इतिहासात पहिल्यांदाच शेतकरी, शेतमजूर, छोटे दुकानदार आणि असंघटीत क्षेत्रातील श्रमिक वर्ग या सर्वांसाठी 60 वर्ष वयानंतर 3 हजार रुपयांचं मासिक पेशन नियमितपणे मिळण्याची सोय झाली आहे.

6.  सामान्य माणसाच्या हिताशी संबंधित अनेक कायदे बनवण्यात आले. यासाठी मागच्या वर्षी वेगाने कार्यवाही झाली. संसदेने कामकाजाबाबतचा अनेक वर्षं जुना रेकॉर्डही मोडला आहे.

7.  देशवासीयांच्या आशा-अपेक्षांची पूर्तता करताना आपण वेगाने पुढे जात आहोत. पण यादरम्यान कोरोना व्हायरसचं मोठं आरोग्य संकट भारतावर आलं. कोरोना भारतात आल्यानंतर आपला देश जगासाठी संकट बनेल, अशी शंका अनेकांच्या मनात होती. पण आज सर्व देशवासीयांनी भारताकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदलून टाकला आहे.

टाळ्या-थाळ्या वाजवणं आणि दिवे लावण्यापासून भारतीय सैन्याने कोरोना वॉरियर्सचा केलेला सन्मान, जनता कर्फ्यू किंवा देशव्यापी लॉकडाऊनदरम्यान नियमांचं पालन, प्रत्येक वेळी भारताचं श्रेष्ठत्व तुम्ही दाखवून दिलं आहे.

8.  पण आपल्या जीवनात होत असलेली गैरसोय आपल्या आयुष्यातलं संकट बनू नये हे आपण लक्षात घ्यायला हवं. प्रत्येक भारतीयाने नियमावलींचं पालन करणं आवश्यक आहे. ही लढाई मोठी आहे. आपण विजयाच्या मार्गावर पुढे जात आहोत. विजयी होणं हेच आपलं ध्येय आहे.

9.  भारतासह इतर देशांची अर्थव्यवस्था पुन्हा कशी उभारी घेईल, याची चर्चासुद्धा आता होत आहे. पण आपण आपल्या पायांवर उभं राहिलंच पाहिजे, ही काळाची गरज आहे. आपल्याला आपल्या बळावरच चालावलं लागेल, यासाठी एकच मार्ग आहे तो म्हणजे आत्मनिर्भर भारत.

नुकतेच आत्मनिर्भर भारत अभियानासाठी दिलेलं 20 लाख कोटी रुपयांचं पॅकेज या दिशेने उचललेलं मोठं पाऊल आहे. हे अभियान प्रत्येक देशवासीयासाठी, शेतकरी, श्रमिक, लघुउद्योजकांसाठी,...


कोरोनाची साथ सुरू झाल्यानंतर सुरुवातीला लहान मुलांना कोरोनाची बाधा कमी प्रमाणात होत असल्याचं आढळून आलं होतं. त्यावेळी लहान मुलांमध्ये प्रामुख्याने सौम्य किंवा अतिसौम्य लक्षणं सापडली. तसंच अनेक लहान मुलं ही लक्षणविरहीत असल्याचंही आढळून आलं.

पण या अहवालानानंतर आतापर्यंत अनुत्तरित असलेले काही प्रश्न पुन्हा एकदा डोकं वर काढत असल्याचं दिसून येत आहे.

रॉयल कॉलेज ऑफ पेडियाट्रिक्स अँड चाईल्ड हेल्थचे चेअरमन प्रा. रसेन वाईनर यांनी मुलांच्या कोरोना संसर्गाशी संबंधित खालील तीन प्रश्न प्रामुख्याने उपस्थित केली आहेत.

लहान मुलांना कोरोनाची लागण होऊ शकते, हे आपल्याला माहीत आहे. पण अँटीबॉडीसाठी करण्यात आलेल्या रक्तचाचण्यांच्या माहितीनुसार, 12 वर्षांखालील मुलांच्या तुलनेत प्रौढ व्यक्तींना या कोरोना व्हायरसचा संसर्ग होण्याचा धोका जास्त आहे.

तसंच व्हायरसची लागण झाल्यानंतर प्रौढ व्यक्तींपेक्षा लहान मुलांची आजारी पडण्याची शक्यता कमी आहे, अशी माहिती ब्रिटीश स्टडी या नियतकालिकामध्ये शुक्रवारी प्रसिद्ध झाली होती.

तिसऱ्या प्रश्नाबाबत आपल्याकडे अंत्यंत कमी माहिती उपलब्ध आहे. दक्षिण कोरियाच्या सर्व्हेमध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ये या प्रश्नाचंच उत्तर मिळवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.

दक्षिण कोरियाचं संशोधन नेमकं काय?

या संशोधनात 91 मुलांचा अभ्यास करण्यात आला. यामध्ये सौम्य लक्षणं असलेल्या किंवा लक्षणं नसलेल्या मुलांमध्येसुद्धा विषाणू आढळून येऊ शकतो. या मुलांच्या स्वॅबमध्ये विषाणू तीन आठवड्यांपर्यंत सापडू शकतो, असं समोर आलं.

विशेष म्हणजे, लहान मुलांच्या नाकात हा व्हायरस दीर्घकाळ राहतो. त्यामुळे याचा संसर्ग लहान मुलांकडून इतरांना होऊ शकतो.

कोरोना साथ सुरु झाल्यानंतर दक्षिण कोरियाच्या चाचणी करण्याच्या पद्धतीचं कौतुक झालं होतं. त्यावेळी दक्षिण कोरियाने ज्या पद्धतीने चाचणी केली, लक्षणं दिसत नसतानाही विषाणूचा शोध घेऊन अलगीकरण केलं, या पद्धतीने लक्ष वेधून घेतलं होतं.

एकदा पॉझिटिव्ह आल्यानंतर लोकांचं अलगीकरण करण्यात आलं. त्यानंतर चाचणी निगेटिव्ह येईपर्यंत त्यांची सातत्याने चाचणी घेण्यात आली.

या अभ्यासामुळे मुलांकडून होणारा विषाणूचा प्रसार तसंच त्याबाबतची संभाव्य क्षमता यांच्याबाबत नवी माहिती प्राप्त होण्यासाठी मदत झाली.

पण इतर संशोधनांप्रमाणेच या अभ्यासावरही अनेक प्रश्नचिन्ह आहेत.

फक्त मुलांच्या नाकात व्हायरस सापडल्यामुळे ते प्रौढांप्रमाणेच कोरोना पसरवत असल्याचं सिद्ध होत नाही.

डॉ. रॉबर्ट देबायसी, वॉशिंग्टनमधील चिल्ड्रन्स नॅशनल हॉस्पिटलमध्ये प्रमुख म्हणून काम पाहतात. त्यांच्या मते, "मुलांमध्ये व्हायरस अधिक काळ राहत असला तरी त्यांच्याकडून कोरोनाचा प्रसार होतच नाही, असं म्हणणं अतार्किक ठरू शकतं."

पण युनिव्हर्सिटी ऑफ चाईल्ड हेल्थचे प्राध्यापक कॅल्कम सेंपल हे सांगतात, "फक्त स्वॅबमध्ये विषाणूची उपस्थिती ही संसर्गासाठी पुरेशी नाही. विशेषतः लक्षणं नसलेल्या लोकांमधून संसर्ग पसरण्याची कमी शक्यता आहे.

मग या अभ्यासाचा निष्कर्ष काय?

साधारणपणे लक्षणं नसलेल्या मुलांकडून आणि इतर व्यक्तींकडून विषाणू हवेत पसरत नाही, असं निदर्शनास आलं आहे. खोकला येत नसलेल्या लोकांकडून व्हायरस हवेत जाणारच नाही. त्यामुळे अशा लोकांकडून आजार पसरण्याचा धोका कमी आहे.

पण लक्षणं नसलेल्या लोकांमुळे संसर्गाच्या प्रमाणात वाढही होऊ शकते, हे विसरून चालणार नाही.

प्रा. वाईनर यांनी म्हटल्याप्रमाणे शाळा बंद ठेवणं तटस्थ मुद्दा राहिलेला नाही. उलट त्यामुळे धोक्याचं गांभीर्य लक्षात येईल. मुलांचं शिक्षण आणि मानसिक आरोग्यासाठी ते धोक्याचं आहे.

मुलांना शाळेत...


कोरोनाची स्थिती पाहून 30 मे नंतर वारकरी संप्रदायातील मान्यवरांशी चर्चा करून देहू, आळंदी तसेच आषाढी वारी पालखी सोहळयाबाबत अंतिम निर्णय घेण्यात येणार आहे. महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी पुण्यात आज याबाबत माहिती दिली.

"श्री संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि संत तुकाराम महाराजांची आषाढी पायी वारीला वारकरी संप्रदायात ऐतिहासिक महत्त्व आहे. अनेक वर्षाची या वारीला परंपरा आहे, राज्यात कोरोना संसर्गाचा वाढता धोका लक्षात घेत पुढील पंधरा दिवसातील कोरोना स्थिती पाहून पुन्हा वारकरी सांप्रदायातील मान्यवरांशी चर्चा करून, विश्वासात घेऊनच अंतिम निर्णय घेण्यात येईल," अशी माहिती अजित पवार यांनी दिली.

आळंदी ते पंढरपूर आणि देहू ते पंढरपूर पालखी प्रस्थान स्वरूप कसे असावे, याबाबत आळंदी आणि देहू या दोन्ही संस्थान प्रमुखांनी सकारात्मक प्रतिसाद दिला. कोरोनाचा प्रादुर्भाव आणि त्यानुसार लॉकडाऊनचे स्वरूप पाहता श्री संत ज्ञानेश्वर महाराज आणि  संत तुकाराम महाराजांची पायी वारी, पालखी सोहळयाच्या स्वरूपाबाबत निर्णय घेतला जाईल, असं अजित पवार म्हणाले.

तसंच, सोलापूर, सातारा, पंढरपूर येथील मान्यवरांची आषाढी वारी प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ालखी सोहळयाबाबतची मते विचारात घेतली जाणार आहेत.

यंदा आषाढी एकादशी 1 जुलैला आहे. त्यासाठी परंपरेनुसार सुमारे तीन आठवडे आधी म्हणजे 12 जून रोजी देहू येथून संत तुकराम यांच्या तर 13 जून रोजी आळंदीतून संत ज्ञानेश्वर यांच्या पालखीचं प्रस्थान नियोजित आहे.

लॉकडाऊनचे नियम शिथील झाले असले, तरी राज्यातली कोव्हिड रुग्णांची वाढती संख्या पाहता मोठ्या कार्यक्रमांच्या आयोजनावरचे निर्बंध आणखी काही काळ कायम राहण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. त्यामुळं नेहमीसारखा सोहळा झाला नाही, तरी परंपरांमध्ये खंड पडू नये अशी अपेक्षा वारकरी संप्रदायाचे प्रतिनिधी करत आहेत.

पालखी सोहळ्याच्या प्रतिनिधींचं म्हणणं काय आहे?

काही दिवसांपूर्वी बीबीसी मराठीनं पालखी सोहळ्यांच्या प्रतिनिधींशी चर्चा केली होती.

आळंदीहून पंढरपूरपर्यंत यात्रा करणाऱ्या संत ज्ञानेश्वरांच्या पालखी सोहळ्याचे वंशपरंपरागत चोपदार रामभाऊ चोपदार सांगतात, "श्री ज्ञानेश्वर महाराज पालखी सोहळ्यातील सर्व महत्वपूर्ण घटकांची बैठक व्हीडियो कॉन्फरन्समध्ये पार पडली. त्यात पालखी सोहळ्याविषयी सर्व पर्यायांची चर्चा झाली आणि असं ठरलं की प्रथा परंपरांचं पालन होत आषाढी वारी ही निश्चितपणे होईल. फक्त त्याचे स्वरूप कसे असेल कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर हे ठरवण्यात येईल."

निदान संतांच्या पादुका पंढरपुरात नेण्याची परवानगी मिळावी, अशी मागणी देहूवरून निघणाऱ्या संत तुकारामांच्या पालखी सोहळ्याचे प्रमुख विशाल मोरे यांनी केली आहे.

ते म्हणतात, "आमचा पालखी सोहळा 335 वर्ष अखंडित होतो आहे. शासन ज्या पद्धतीनं सांगेल, त्या पद्धतीनं नियमांच्या चौकटीत राहून आपल्याला महाराजांच्या पादुका परंपरेनुसार पंढरपुरला पायी घेऊन जाव्या लागतील. यात कुठलं आडमुठेपणाचं धोरण बाळगता येणार नाही, कारण हा वारकऱ्यांच्या जीवाचा प्रश्न आहे. त्यामुळं कुठला धोका आम्हीही स्वीकारणार नाही. पण संतांची परंपरा शासन खंडीत होऊ देणार नाही असा मला विश्वास वाटतो."

ज्या पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमधून ज्ञानोबा आणि तुकोबांच्या पालखीचा प्रवास होतो, त्या दोन्ही शहरांत कोरोना व्हायरसचा उद्रेक झालेला दिसतो आहे. तसंच शासनानं सशर्त परवानगी दिली तरी पालखीला कुठल्या गावातून जाता येणार नाही, कारण तिथे लोक गर्दी करण्याची शक्यता आहे. या सगळ्याचा विचार करून सरकारनं लवकर निर्णय घ्यावा, असं ते सांगतात.

"बाहेरगावातून दिंडी येते, त्या दिंडीप्रमुखांना तयारी करायला...