बाबासाहेबांमुळे आम्हाला व्यक्ती म्हणून मान्यता मिळाली - दिशा शेख

'जय भीम सगळ्यांना. मी दिशा पिंकी शेख,' अशा शब्दांत दिशा यांनी आमच्याशी बोलण्याला सुरुवात केली. दिशा यांच्यात कमालीचा आत्मविश्वास दिसतो.

तृतीयपंथी समाजातील समस्या त्या अत्यंत प्रभावीपणे आपल्या कवितांमधून सोशल मीडियावर मांडत असतात. त्यांच्या या कवितांना वाचक भरभरून प्रतिसादही देतात.

त्यांच्या कवितांमधून तृतीयपंथी समाजातील जीवन, त्यांच्या भावभावना, त्यांचा जगण्याकडे बघण्याची दृष्टिकोन या सर्वांचं यथार्थ चित्रण आपल्याला दिसतं. या सर्वाचं श्रेय त्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना देतात.

बाबासाहेब आपल्या आयुष्यात येण्याआधी आणि आल्यानंतर काय बदल झाला, असं विचारलं असता, दिशा यांच्या चेहऱ्यावर एक वेगळाच प्रभाव दिसला.

त्या सांगतात, "बाबासाहेब माझ्या आयुष्यात आल्यानंतर माझ्यात कमालीचा बदल झाला. लहानपणी मी भीकसुध्दा मागितली आहे. त्यानंतर मी भंगार वेचण्याचंही काम केले आहे. आणि यासर्वांबद्दल मी एकदम निश्चिंत होते."

"माझ्या वाट्याला जे काही भोग येत होते ते माझ्या नशिबाचाच भाग आहे, असं मी समाजायचे. पण जेव्हा बाबासाहेबांसारखं एखादं शस्त्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र म्हणा, आधार म्हणा, लढण्यासाठीची मशाल म्हणा, ती हातात आल्यामुळे आता प्रत्येक गोष्टीकडे मी सजगपणे पाहू शकते."

"बाबासाहेब माझी नजर झाले आहेत आणि त्यातून मी सध्या सर्व जग पाहते, असं मला वाटतं. आता मी बाजारात मागायचं काम सोडलंय आणि मी आता पुस्तकांचे स्टॉल लावते. शाळा, महाविद्यालय आणि विविध कार्यक्रमांमध्ये मी जेंडर आणि सामाजिक प्रश्नांवर बोलते आणि त्यावरच माझा उदरनिर्वाह चालतोय," असं त्या पुढे सांगतात.

बाबासाहेब आपल्या आयुष्यात कसे आले, याबाबात बोलताना दिशा जुन्या आठवणी सांगतात.

"मी घिसाडी समाजातील आहे. माझ्यासाठी अगदी लहानपणी बाबासाहेब हे एका विशिष्ट जाती जमातीचे नेते आहेत, असा माझा एक समज होता. जशी मी वाचायला लागले. शिक्षणामध्ये माझं मन लागत नव्हतं, तेव्हा काही माणसं माझ्या आयुष्यात आली."

"कॉ. रणजित परदेशी, प्रवीण अहिरे यांनी 'माझी आत्मकथा' हे पुस्तक माझ्या हातात दिलं. तेव्हा मला कळलं की या व्यक्तीचा संघर्ष काय आहे, सर्वसमावेशक विचार कसा केला, हे कळलं. यामुळे मी त्यांच्या विचारांकडे आकर्षित व्हायला लागले. त्यांच्याबद्दलचं वाचन वाढवलं. बाबासाहेबांचं कार्य भटक्या-विमुक्तांपर्यंत पोहोचलं नाही. अजूनही बऱ्याच अंशी भटक्या-विमुक्त जाती-जमातींना बाबासाहेबांनी त्यांच्यासाठी काय केलंय, याची काहीच जाणीव नाहीये. पण ते मला कळायला लागलं," त्या सांगतात.

"बाबासाहेबांकडून मला बुद्ध कळाला. मला बुद्धांचं आकर्षण वाटायला लागलं. त्यांना समजून घ्यावंसं वाटायला लागलं. त्यानंतर मी बाबासाहेबांचं 'बुद्ध आणि त्यांचा धम्म' हे पुस्तक वाचलं आणि मग त्यानंतर मी बाबासाहेबांना पूर्णपणे समर्पित झाले," हे सांगताना दिशाही मनातून बाबासाहेबांना नतमस्तक होतात.

बाबासाहेबांच्या विचारांचा त्यांच्या कामात कशाप्रकारे मदत होते याबद्दल बोलताना दिशा सांगतात, "बाबासाहेब जगण्याचा मूलमंत्र आहेत. कुठलीही अशी जागा नाही की जिथे बाबासाहेब जगताना कामी येत नाहीत. सगळीकडे तुम्हाला बाबासाहेब जगण्याचा दृष्टिकोन देतात. त्यातनं उत्तरं शोधण्याचा दृष्टिकोन देतात."

"माझ्यासाठी तर प्रत्येक ठिकाणी म्हणजे एखादी गोष्टी माझ्या आयुष्यात घडतीये तर मी बाबासाहेब जाणून घेण्याच्या आगोदर माझ्या दैवाचा भाग, माझ्या नशिबाचा भाग म्हणून सोडत होते. पण बाबासाहेबांनी त्याविरोधात बंड करायला शिकवलं. बाबासाहेब तुमच्या प्रत्येक गोष्टीला राजकीय, सामाजिक दृष्टिकोन देतात. आणि याच गोष्टी माझं...


बायका सोशल मीडियावर आपले अनुभव सांगत नाहीत का? हाच प्रश्न आम्ही गेल्या वर्षी महिलांना विचारला होता. मागच्या ऑक्टोबरमध्ये जगभरात #MeToo चळवळीनं जोर धरला तर खरा, पण भारतात मात्र या चळवळीला हवा तसा प्रतिसाद मिळाला नाही.

अमेरिकेत या चळवळीला मोठं केलं ते तिथल्या प्रसिद्ध अभिनेत्रींनी आणि सेलेब्रटीजनी. जिने हा ट्रेंड सुरू केला त्या अलिसा मिलानोपासून लेडी गागा, एलन डीजेनेरस, ओप्रा विनफ्रे, रीस विदरस्पून आणि अशा अनेक अभिनेत्रींनी स्वतःच्या लैंगिक छळवणूकीचे अनुभव शेअर केले.

इतकंच नाही तर कान्स, गोल्डन ग्लोब अशा कार्यक्रमांमध्ये एकजुटीचं दर्शन घडवत पुरुषी मानसिकतेला विरोधही केला.

हे घडत असताना राहून राहून वाटतं होतं की हे भारतात का होत नाहीये? लैंगिक छळवणुकीविरूद्ध भारतातल्या महिला, सेलेब्रिटी का रिअॅक्ट का होत नाहीत? त्याचं उत्तर कदाचित तनुश्री दत्ताला जे सहन करावं लागलं त्यात मिळेल.

"आठ वर्षापूर्वीही मी हेच बोलत होते आणि तेव्हा मला वाटलं की मी भिंतीवर डोक आपटत आहे. बाकीच्या अभिनेत्री गप्प का हाही प्रश्न मला पडला आहे," तनुश्री दत्तानं बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितलं.

आजही ती बोलत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे आणि तिला त्रास सहन करावा लागत आहे. हा पब्लिसिटी स्टंट आहे असं म्हणण्यापासून ते तिच्यावर हल्ला करण्यापर्यंतच्या गोष्टी केल्या जात आहेत. कदाचित हेच कारण नाही ना की आपल्या बायका त्यांच्या बाबतीच जे घडलं त्याविषयी गप्प राहातात?

Alyssa Milano

#MeToo ची वर्षपूर्ती

सोशल मीडियावर अनेक गोष्टी ट्रेंड होत असतात, पण 15 ऑक्टोबर, 2017 च्या सकाळी एक वेगळाच हॅशटॅग ट्रेंड होत होता. जगभरातल्या हजारो महिला एकमेकींना सांगत होत्या, तू एकटीच नाही आहेस, हे माझ्याही बाबतीत झालं आहे. #MeToo.

हॉलिवुड अभिनेत्री अलिसा मिलानो हिने लैंगिक छळाविरूद्ध आवाज उठवण्याचं महिलांना आवाहन केलं. तिनं तिच्या ट्वीटमध्ये लिहिलं की तुम्ही जर कधी लैंगिक छळवणूकीचा सामना केला असेल तर फक्त दोन शब्द लिहा. #MeToo.

'जर त्या सगळ्या स्त्रियांनी, ज्यांनी ज्यांनी त्यांच्या आयुष्यात लैंगिक छळवणूक किंवा लैंगिक अत्याचार सहन केला असेल, हे दोन शब्द त्यांचं स्टेटस म्हणून लिहीलं तर कदाचित हा प्रश्न किती गंभीर आहे हे लोकांना लक्षात येईल,' असं अलिसानं तिच्या स्टेटसमध्ये लिहिलं.

सुप्रिया सोनार आणि मुमताज शेख यांच्या संस्थेनं राबवलेल्या 'Speak Up' या उपक्रमातील एक चित्र

काही तासांतच हा हॅशटॅग ट्रेंड व्हायला लागला. स्त्रिया फक्त अलिसाचं स्टेटस शेअर करुन थांबल्या नाहीत तर त्यांनी स्वतःचे अनुभवही लिहिले.

आम्ही जेव्हा या अनुभवांचा धांडोळा घेतला तेव्हा आमच्या लक्षात आलं की भारतीय स्त्रिया हा हॅशटॅग तर वापरत आहेत. पण बऱ्याच जणींचे स्टेटस हे कॉपी पेस्ट आहेत. बऱ्याच भारतीय महिला अजूनही सोशल मीडियावर त्यांचे अनुभव शेअर करायला संकोच करत आहेत.

म्हणजे त्या सोशल कॅम्पेनचा हिस्सा तर बनायचं आहे. पण, त्यांना स्वतःविषयी फार काही बोलायचं नाही.

का होत असेल असं? भारतीय स्त्रियांना सोशल मीडियावर अजूनही असुरक्षित का वाटतं? हा हॅशटॅग वापरून पोस्ट केलेल्या काही स्त्रियांशी आम्ही बोललो.

चंद्रपूरच्या सामाजिक कार्यकर्त्या पारोमिता गोस्वामी सांगतात की, "हे आजचं नाही आहे. माझ्या कॉलेजच्या दिवसात एका रात्री आम्ही होस्टलवर बोलत बसलो होतो. हाच विषय होता आणि तेव्हा लक्षात आलं की कुठलीच बाई या वाईट अनुभवातून सुटली नाही.

प्रत्येकीनं हे कधी ना कधी हे सहन केलं आहे. हा हॅशटॅग पाहिला तेव्हा ती रात्र आठवली. अजूनही काहीच बदलेलं नाही."

आपल्याकडच्या स्त्रिया अधिक मोकळेपणानं या विषयावर बोलत का...


बायबलनुसार, ज्या दिवशी येशू ख्रिस्तांना सूळावर देण्यात आले त्या दिवसाला गुड फ्राय डे म्हणतात. यंदा 30 मार्चला गुड फ्रायडे होता.

गुड फ्रायडेच्या दिवशी येशू ख्रिस्तांचं निधन झाल्यानंतर लगेचच्या रविवारी त्यांचं पुनरुत्थान झालं. म्हणून त्या रविवारला 'इस्टर संडे' म्हणतात. ख्रिस्त कालगणनेतील हा सगळ्यात महत्त्वाचा दिवस आहे.

इस्टर सर्वसामान्यपणे 21 मार्च ते 25 एप्रिल या काळात असतो. वसंतातल्या पौर्णिमेच्या चंद्रावरही ही तारीख अवलंबून असते.

या दिवसांत ख्रिश्चन धर्मीय जल्लोष करतात, प्रार्थना करतात. तसंच, मित्र-मंडळींसोबत कार्यक्रमांचंही आयोजन केलं जातं.

इस्टर साजरा करण्यासाठी काही आधुनिक आणि अनोख्या गोष्टींचा वापर केला जातो. या गोष्टी म्हणजे इस्टर एग्स, इस्टर बनी आणि चॉकलेट्स. पण, आधुनिक गोष्टींच्या संकल्पना आल्या कुठून?

इस्टर एग्सचं महत्त्व काय?

इस्टरमध्ये चॉकलेट एग्सवर सगळ्यांच्याच उड्या पडतात. मात्र, इस्टर हा अध्यात्माच्या दृष्टीनं महत्त्वाचं आठवडा असल्यानं या काळात अंडी खाण्याला चर्चकडून पूर्वी परवानगी नव्हती.

त्यामुळे अंड्यांच्या आकारातील चॉकेलट्स लहान मुलांना भेटवस्तूंच्या स्वरुपा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त देण्याची प्रथा सुरू झाली. व्हिक्टोरिया राणीच्या काळात कार्डबोर्ड पेपरची आणि सॅटीन रिबीन गुंडाळलेली अंडी तयार करण्याची प्रथा सुरू झाली. या कार्डबोर्डच्या अंड्यांमध्ये इस्टरसाठीच्या भेटवस्तू ठेवतात.

याचं रुपांतर आता इस्टर साजरा करण्याच्या आधुनिक परंपरेत झालं आहे.

इस्टर एग्सचं चॉकलेट?

19व्या शतकात जर्मनी आणि फ्रान्समध्ये प्रथम चॉकलेट एग्स बनवली गेली. पण, ती चॉकलेट एग्स कडवट होती.

कालांतरानं चॉकलेट बनवण्याची पद्धत बदलत गेली. त्यातूनतच आता बाजारात मिळणारी चॉकलेट एग्स तयार झाली आहेत.

आता सहज मिळणारी चॉकलेट अल्पावधीतच लोकप्रिय झाली आणि खवय्ये त्यांच्या प्रेमात पडले.

इस्टर बनी म्हणजे काय?

19व्या शतकातली इस्टर बनीची कहाणी सांगितली जाते. ससे एकावेळी बऱ्याच पिल्लांना जन्म देतात. त्यानां नव्या जिवाचं प्रतीक मानलं जातं.

यावरून असं मानण्याची प्रथा आहे की, इस्टर बनी हा सुध्दा सुशोभित केलेली अंडी लपवतो, त्यांचं रक्षण करतो. कारण ही अंडीसुद्धा नव्या जिवाचं प्रतीक असतात.

उत्सव काळात लहान मुलं या अंड्यांच्या लपवाछपवीचा खेळ खेळतात. स्वित्झर्लंडमध्ये इस्टर एग्स कोकिळेशी जोडलेली आहेत. तर, जर्मनीत इस्टर एग्स कोल्ह्यांशी निरडित आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


बायबलवर हात ठेऊन राष्ट्राध्यक्षपदाची शपथ घेताना डोनाल्ड ट्रंप

अमेरिकेतील शक्तिशाली लोक दर बुधवारी एकत्र येतात. कुठे एकत्र येतात हे विचारू नका. कारण गुप्तहेर खात्याने ही माहिती उघड करण्यास मनाई केली आहे. कुठं भेटायचं हे फक्त या गटातल्या सदस्यांनाच माहीत असतं.

उप-राष्ट्राध्यक्ष माइक पेन्स, सेक्रेटरी ऑफ स्टेट माइक पाँपेओ, शिक्षण मंत्री बेस्टी डेव्होस, उर्जा मंत्री रीक पेरी, महाधिवक्ता जेफ सेशन्स यांच्यासारखी दिग्गज मंडळी या गटात आहेत. त्यांची यादी खूप मोठी आहे. त्यांना प्रत्येक वर्गाला हजर राहता येत नाही कारण ते सर्व खूप व्यग्र लोक आहेत. पण बहुतेक वेळा ते हजर राहतात.

हे लोक आठवड्यातून एकदा भेटतात. या अभ्यास समूहाची बैठक साधारणतः 60 ते 90 मिनिटं चालते. बैठक झाल्यानंतर या मंडळाचे सदस्य शिक्षकांशी संपर्क साधून आपल्या शंकांचं निरसन करून घेऊ शकतात.

पण अमेरिकेतल्या या इतक्या प्रभावशाली लोकांना शिकवण्याचं काम कोण करत आहे? आणि या 'बायबल स्टडी ग्रुप'मध्ये ते शिकवतात तरी काय?

राल्फ ड्रॉलिंगर आणि त्यांची पत्नी डॅनियल ड्रॉलिंगर हे उच्चभ्रू लोकांसाठी बायबल स्टडी ग्रुप चालवतात.

या बायबल स्टडी ग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रुपचे प्रमुख आहेत 63 वर्षांचे राल्फ ड्रॉलिंगर. सात फूट उंच ड्रॉलिंगर आधी एक व्यावसायिक बास्केटबॉलपटू होते. आता ते धर्मगुरू बनले आहेत.

कोण आहेत राल्फ ड्रॉलिंगर?

राल्फ यांना लहानपणी बायबलची आवड नव्हती. ते सांगतात, "लहानपणी फार तर दहा-बारा वेळा मी चर्चमध्ये गेलो असेल."

"मग मी अनेकदा बायबल वाचायचं ठरवलं, तशी अनेकदा सुरुवातही केली, पण मला त्याचा फारसा अर्थ लागला नाही," ते सांगतात.

शाळेत असताना त्यांना बास्केटबॉलची आवड निर्माण झाली. एकदा खेळ संपल्यावर त्यांना काही चीअरलीडर्सनी बायबलचं वाचन करण्यासाठी बोलवलं. ते त्यांच्यासोबत गेले आणि त्यांनंतर आपलं आयुष्यचं बदलून गेलं, असं ते सांगतात.

1972 मध्ये ड्रॉलिंगर यांना बास्केटबॉलची स्कॉलरशिप मिळाली आणि ते कॅलिफोर्निया विद्यापीठात शिकायला गेले. पुढचे चार वर्षं त्यांचा चर्चशी जवळून संबंध आला आणि तिथं त्यांनी बायबलचं अध्ययन केलं. "मी बायबलच्या अक्षरशः प्रेमात पडलो," असं ते सांगतात.

व्यावसायिक बास्केटबॉलपटू म्हणून कारकीर्द सुरू केल्यानंतर ते जवळपास 35 देशांमध्ये फिरले असावेत. तिथं गेल्यावरही त्यांना वेळ मिळेल तसं ते बायबलवर प्रवचन द्यायचे. "मला बास्केटबॉलपेक्षा बायबल शिकवणं आवडू लागलं."

बास्केटबॉलमधून निवृत्त झाल्यानंतर त्यांनी काही काळ क्रीडा मंत्रालयात काम केलं. मग 1996मध्ये त्यांचा राजकारणाशी जवळून संबंध आला. नंतर त्यांनी 'कॅपिटॉल मिनिस्ट्री'ची स्थापना केली. राजकारण्यांना बायबलचे धडे देणं, हे या मिनिस्ट्रीचं काम आहे. राजकारण्यांबरोबरच अमेरिकेतील उच्चभ्रू लोकांना बायबल शिकवण्याचं काम त्यांच्या संस्थेमार्फत केलं जातं.

'महिला या धर्मगुरू होऊ शकत नाही'

बायबल शिकवण्यासाठी ड्रॉलिंगर यांनी अनेक शिक्षकांची नियुक्ती केली आहे. हे शिक्षक स्थानिक धर्मगुरू असतात. त्यांच्यामार्फत ही शिकवण दिली जाते.

पण त्यांच्या या समूहात एकही महिला धर्मगुरू नाही. संस्थेत महिला आहेत पण त्या प्रशासकीय कामं करतात. याचं कारण विचारला असता ते म्हणतात, "राजकारण किंवा व्यवसायात महिलांनी नेतृत्व करण्याला बायबलने बंदी घातली नाही, पण चर्चमध्ये किंवा धर्माचं नेतृत्व करण्याबाबत बायबलनेच महिलांना बंदी घातली आहे. याचा अर्थ असा नाही की त्यांचं महत्त्व कमी आहे. फक्त त्यांना दुसरी जबाबदारी आहे. त्यामुळं त्या बायबल शिकवू शकत नाहीत."

2010 मध्ये सिनेट आणि काँग्रेसच्या प्रतिनिधींना बायबलचे धडे देण्यास सुरुवात...


बायो-बबलबाहेर काय घडतंय याचा विचार करून ही स्पर्धा थांबवा, असं मत अनेकांनी व्यक्त केलं होतं. गेल्या वर्षी कोरोनामुळे आयपीएलचा तेरावा हंगाम देशाबाहेर अर्थात युएईत खेळवण्यात आला. यंदाही तो पर्याय खुला होता. मात्र बीसीसीआयने देशातच स्पर्धा भरवण्याचं पक्कं केलं.

पाच राज्यातील निवडणुकांचा प्रचार, कुंभमेळा यादरम्यान कोरोना नियमावलीचं उल्लंघन सर्रास झालं. आयपीएलचं आयोजन कोरोना नियमावलीचं काटेकोर पालन करून बायो-बबल प्रक्रियेद्वारे होत होतं. त्यासाठीच प्रेक्षकांविना मॅचेस सुरू होत्या. मात्र गेल्या दोन दिवसात दहा माणसं कोरोना पॉझिटिव्ह आल्याने हंगाम स्थगित करण्यात आला.

आयपीएल खेळवण्याचा अट्टाहास का केला जातो हे जाणून घेण्यासाठी त्याचं अर्थकारण समजून घ्यायला हवं.

आयपीएलचं अर्थकारण

आयपीएलच्या टायटल स्पॉन्सरशिपसाठी बीसीसीआय आणि व्हिवो या कंपनीत करार झाला आहे. 5 वर्षांकरता (2018-2022) व्हिवो बीसीसीआयला 2,199 कोटी रुपये देत आहे. सोप्या शब्दात सांगायचं तर एका हंगामासाठी साधारण 440 कोटी रुपये व्हिवोकडून बीसीसीआयच्या तिजोरीत जमा होतात.

या रकमेपैकी 60 टक्के रक्कम आठ संघांमध्ये समान वितरित केली ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाते. ही रक्कम मिळण्याची हमी प्रत्येक संघाला असते. दरवर्षी मुख्य प्रायोजक आणि अन्य छोट्यामोठ्या प्रायोजकांच्या माध्यमातून त्यांना ही रक्कम मिळते.

रोहित शर्मा आणि विराट कोहली

आयपीएल मॅचेस दाखवण्याचे प्रक्षेपण हक्क स्टार स्पोर्ट्स कंपनीने मिळवले आहेत. स्टार स्पोर्ट्सने तब्बल 16,347 कोटी रुपये खर्चून पाच वर्षांसाठी आयपीएल मॅचेसच्या प्रसारणाचे हक्क मिळवले आहेत. दुसऱ्या शब्दात सांगायचं एका मॅचसाठी स्टार स्पोर्ट्स 55 कोटी रुपये मोजतं. बीसीसीआयसाठी प्रक्षेपण हक्क हा उत्पन्नाचा महत्त्वाचा स्रोत आहे. या रकमेपैकी ठराविक रक्कम आयपीएल संघांमध्ये समान वितरित केली जाते. या रकमेचीही हमी असते कारण मैदानावर येऊन मॅच बघणाऱ्या प्रेक्षकांच्या तुलनेत टीव्हीवर आयपीएल मॅच पाहणाऱ्यांची संख्या अधिक असते.

चेन्नई

प्रत्येक आयपीएल संघाचे स्वत:चे प्रायोजक असतात. खेळाडूंच्या जर्सीवर विविध ठिकाणी या प्रायोजकांची नावं तुम्हाला दिसतील. प्रत्येक प्रायोजकाकडून आयपीएल संघाला ठराविक रक्कम मिळते. जर्सीवर, सरावाच्या किटवर प्रायोजकांच्या ब्रँडचं नाव तुम्हाला दिसेल. जितके जास्त प्रायोजक, तेवढी नावं जास्त आणि तेवढी कमाईही जास्त.

गेट मनी म्हणजे स्टेडियमवर तिकीट काढून येणाऱ्या प्रेक्षकांच्या माध्यमातून मिळणारा पैसा. प्रत्येक स्टेडियमची प्रेक्षकक्षमता ठरलेली असते. आयपीएल संघासाठी होम आणि अवे मॅचेस असतात.

उदाहरणार्थ वानखेडे स्टेडियमवर होणाऱ्या मॅचेस या मुंबई इंडियन्स संघाकरता होम मॅचेस असतात. या मॅचेसला भरपूर गर्दी होण्याची शक्यता असते. काही तिकिटांची ऑनलाईन विक्री होते तर काही प्रत्यक्ष ग्राऊंडवर उपलब्ध असतात. यातून आयपीएल संघांना थेट पैसा मिळतो. मात्र कोरोनामुळे प्रेक्षकांविना मॅचेस होत असल्याने यंदा गेटमनीतून येणारा पैसा थांबला.

प्रत्येक आयपीएल संघ मर्चंडायझिंगच्या माध्यमातून पैसा कमावतो. जर्सी, ट्रॅकपँट, टोप्या, सॅक, सोव्हेनियर, ऑटोग्राफ बॅट, मोबाईल कव्हर अशा अनेक गोष्टी स्पर्धेआधी, स्पर्धेदरम्यान विकल्या जातात. या वस्तूंच्या विक्रीतून आयपीएल संघांना पैसा मिळतो. खेळाडूंची तसंच आयपीएल संघांचा ब्रँड अधिक ठसतो.

मास्क

जेतेपद पटकावल्यानंतर विजेत्या संघाला घसघशीत बक्षीस रकमेने गौरवण्यात येतं. ही रक्कमही आयपीएल संघासाठी उत्पन्नाचा हिस्सा आहे. विजेत्या संघातील प्रत्येक खेळाडूला या पैशाचा वाटा मिळतो.

पैसा बोले

आयपीएलच्या माध्यमातून फक्त खेळाडू...


बारामती हा शरद पवारांचा बालेकिल्ला आहे.

1. बारामतीत गोडसेचा पुनर्जन्म होणार नाही, कमळ कधीच फुलणार नाही

बारामतीत गोडसेचा पुनर्जन्म होणार नाही, बारामतीत कमळ कधी फुलणार नाही अशा पोस्टर्ससह राष्ट्रवादी काँग्रेसने भाजपला प्रत्युत्तर दिलं आहे. बारामती शहरातील प्रशासकीय भवन, नगरपालिका, पंचायत समिती अशा वर्दळीच्या ठिकाणी हे पोस्टर्स झळकले आहेत. 'लोकसत्ता'ने ही बातमी दिली आहे.

 महाराष्ट्राच्या राजकारणात बारामतीचं एक वेगळं महत्व आहे आणि हा राष्ट्रवादीचा बालेकिल्ला आहे. त्यामुळे भाजपची नजर आता बारामतीवर आहे. गेल्या आठवड्यात पुण्यात झालेल्या भाजपच्या आढावा बैठकीत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि भाजप अध्यक्ष अमित शहा यांनी बारामतीत कमळ फुलणार असल्याचं विधान केलं होतं. त्याला प्रत्युत्तर म्हणून हे पोस्टर्स लावण्यात आल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगली आहे. यंदा भाजप राज्यात 43 जागा जिंकेल आणि 43वी जागा ही बारामतीची असेल असं भाकित मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी व्यक्त केलं होतं. लोकसभेच्या 48 जागांपैकी 45 जागा आपल्याला जिंकायच्या आहेत आणि त्यातील एक बारामतीची हवी असं अमित शहा म्हणाले होते.

2.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

निवडणुकांसाठी पैसा लागतो-सुशीलकुमार शिंदे

निवडणुका लढवण्यासाठी फार पैसा लागतो असं वक्तव्य माजी केंद्रीय गृहमंत्री सुशीलकुमार शिंदे यांनी सोलापूरमध्ये केलं. 'एबीपी माझा'ने यासंदर्भात बातमी दिली आहे. सुशीलकुमार शिंदे आणि आरपीआय नेते राजाभाऊ सरवदे हे प्रतिस्पर्धी एका कार्यक्रमाच्या निमित्ताने पाहायला मिळाले. त्यावेळी बोलताना शिंदे यांनी हे उद्गार काढले.

यावर सरवदे यांनी हजरजबाबीपणे उत्तर देताना आपणच ही सवय लावली असा टोलाही हाणला. हे विधान गंमतीनं केल्याचं स्पष्टीकरण शिंदे यांनी कार्यक्रम संपल्यानंतर दिलं.

अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषद सोलापूर शाखेच्या वतीने ज्येष्ठ नाटककार आणि 99व्या नियोजित मराठी संमेलनाचे अध्यक्ष प्रेमानंद गज्वी यांचा सत्कार कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता.

3. नोटबंदीसंदर्भात मृतांची आकडेवारी नाही-पीएमओ

नोटबंदीवेळी झालेल्या मृत्यूसंदर्भात आकडेवारी उपलब्ध नसल्याचं पंतप्रधान कार्यालयाने केंद्रीय माहिती आयोगाला सांगितलं आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 8 नोव्हेंबर 2016 रोजी नोटबंदीची घोषणा केली होती. पीएमओचे मुख्य जनसंपर्क अधिकारी (सीपीआईओ) यांनी केंद्रीय माहिती आयोगासमोर हा उलगडा केला आहे. 'नवभारत टाईम्स'ने ही बातमी दिली आहे.

नोटबंदी

केंद्रीय माहिती आयोग माहिती अधिकाराअंतर्गत एका याचिकेची सुनावणी करत आहे. माहिती अधिकाराअंतर्गत 30 दिवसात माहिती देणं बंधनकारक आहे. ती देण्यात आली नव्हती. 18 डिसेंबर 2018 रोजी तत्कालीन अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी राज्यसभेत एका प्रश्नाचं उत्तर देताना नोटबंदीनंतरच्या काळात स्टेट बँकेचे तीन अधिकारी आणि एका ग्राहकाचा मृत्यू झाल्याची माहिती दिली होती. नोटबंदीनंतर कितीजणांचा मृत्यू झाला आहे यासंदर्भात नीरज शर्मा यांनी पीएमओकडे माहिती अधिकाराअंतर्गत माहिती मागितली होती.

4. बहुमताचं सरकार स्थैर्यासाठी आवश्यक-पंतप्रधान

देशाला स्थिरता मिळवून देण्यासाठी बहुमताचं सरकार आवश्यक असल्याचं प्रतिपादन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केलं. सोळाव्या लोकसभेचा बुधवारी शेवटचा दिवस होता. लोकसभेतील भाषणादरम्यान मोदींनी ही भूमिका मांडली. केंद्रात बहुमताचं सरकार असणं आवश्यक आहे. गेली पाच वर्ष बहुमताचं सरकार असल्याने जागतिक स्तरावर भारताची प्रतिमा उंचावली आहे असंही ते म्हणाले.  'द हिंदू'ने याबाबत वृत्त दिलं आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

तीन दशकांनंतर केंद्रात बहुमताचं सरकार आहे....


बारामतीमध्ये आज (14 मार्च) ते पत्रकारांशी बोलत होते. पश्चिम बंगाल, केरळ, तामिळनाडू, आसाम आणि पुद्दुचेरी या पाच राज्यातील निवडणुकांवर शरद पवार यांनी विधान केलं आहे.

ते म्हणाले, "पाच राज्यातील निवडणुकांवर आज सांगणे कठीण आहे पण लोक निर्णय घेत असतात.  त्या राज्यांची स्थिती मला माहीत आहे. त्यामध्ये माझ्या दृष्टीने केरळमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षासह डावे एकत्र आले आहेत. राज्यही त्यांच्या हातात आहे. त्यामुळे केरळमध्ये आम्हाला स्पष्ट बहुमत मिळेल यात शंका नाही."

"तामिळनाडूमध्ये आजची परिस्थिती लोकांच्या मनाचा कौल हा स्टॅलिन, डीएमके यांच्या बाजूने आहे. ते राज्याचं सूत्रं हातात घेतील. लोक त्यांना मोठ्या संख्येने पाठिंबा देतील," असा अंदाज शरद पवार यांनी व्यक्त केला.

'ममता बॅनर्जींचे सरकार येणार'

पश्चिम बंगालमध्ये भाजप सत्तेचा गैरवापर करत असल्याचा आरोपही पवारांनी केला आहे.

मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्याविषयी बोलताना ते म्हणाले, "तिथे एकटी भगिनी आपल्या राज्यातील लोकांसाठी संघर्ष करत आहे. राजकीय हल्ला करण्याची भूमिका भाजपने घेतली आहे. बंगालमधील लोक स्वाभिमानी आहेत. त्यांच्या बंगाली संस्कृत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी व बंगाली मनावर कुणी आघात करण्याचा प्रयत्न केला तर संपूर्ण राज्य एकसंघ होते. पश्चिम बंगालमध्ये ममता बॅनर्जी यांच्या नेतृत्वाखाली सरकार येईल."

पुढे ते म्हणाले, "आसाममध्ये भाजपाचे राज्य आहे. त्यांची तुलनात्मक स्थिती चांगली आहे. त्यामुळे हे एक राज्य वगळता इतर राज्यात भाजपाचा पराभव होईल."

'संसद अस्वस्थ आहे'

दिल्लीच्या सीमेवर आजही शेतकऱ्यांचे आंदोलन सुरू आहे. नवीन कृषी कायदे मागे घेण्याची मागणीवर शेतकरी संघटना ठाम आहेत.

पण "शेतकऱ्यांच्या मागण्यांसंदर्भात केंद्र सरकारने सामंजस्यपणाची भूमिका घेतली नाही आणि संसद बंद पडली. दोन्ही सभागृह चालू शकली नाहीत. त्यामुळे सोमवारी (15 मार्च) काय होते हे पहावे लागेल," असंही शरद पवार म्हणाले.

ते पुढे सांगतात, "कृषी कायद्याच्या संदर्भातील प्रश्नांवर शेतकरी जसे अस्वस्थ आहेत तशीच संसदही अस्वस्थ आहे. त्यामुळे त्याची प्रतिक्रिया उद्या संसदेत उमटली तर चुकीचे ठरणार नाही."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


बारावी पास होणाऱ्या मुलींचं प्रमाण 45 टक्क्यांच्या आसपास असतं.

देशाच्या विविध भागात इंजिनिअरिंग करणाऱ्या मुलींचं प्रमाण 28 टक्के आहे.

परंतू IITमधून बी.टेक करणाऱ्या मुलींचं प्रमाण फक्त 8 ते 10 टक्के एवढंच आहे.

जुलैमध्ये IIT खरगपूरमध्ये एका समारंभात राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद सहभागी झाले होते. ते म्हणाले, "एक गोष्ट माझ्यासाठी अजूनही कोडं आहे. बारावीत मुलींची प्रगती मुलांपेक्षा चांगली असते. परंतू  IITमध्ये त्यांचं प्रमाण चिंताजनक आहे. त्याबाबतीत आपण काहीतरी करायला पाहिजे."

म्हणजे हे जे आकडे आहेत ते राष्ट्रपती कोविंद यांच्या मनातल्या प्रश्नांचाच वेध घेतात.

तो प्रश्न म्हणजे IIT मध्ये मुली इतक्या कमी का आहेत?

आकडे काय सांगतात?

सरकारी आकड्यांनुसार 2017मध्ये देशातल्या 23 IITमध्ये 10,878 विद्यार्थांनी प्रवेश घेतला. त्यात केवळ 995 मुली आहेत.

या मुलींपैकी एक आहे IIT मद्रासमध्ये शिकणारी नित्या सेतुगणपती. तिनं केमिकल इंजिनिअरिंग ही शाखा निवडली आहे.

नित्या बीबीसीशी बोलताना म्हणाली, "तसं तर माझ्या घरी मला इंजिनिअर करण्याबाबत कोणाचंच दुमत नव्हतं. सगळ्यांनी माझ्या निर्णयाचं समर्थन केलं. परंत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ू मी जेव्हा कौन्सिलिंग नंतर जेव्हा ही शाखा निवडली तेव्हा माझ्या आईनं त्यावर आक्षेप घेतला होता."

नित्या सांगते, "माझ्या आईच्या मते ही शाखा मुलींसाठी नाही. मला IT किंवा कॉम्प्युटर ही शाखा निवडायला हवी होती असं तिचं मत होतं."

नित्याने मग तिच्या आईचं शिक्षकांशी आणि सिनिअर विद्यार्थ्यांशी बोलणं करवून दिलं. त्यानंतर त्यांनी नित्याची विषयाची निवड मान्य केली. हे सगळ्यांत महत्त्वाचं आहे.

IITमध्ये मुली का कमी आहेत?

या समस्येमुळे केंद्र सरकारही चिंतेत आहे. या प्रश्नाचा वेध घेण्यासाठी सरकारने IIT मंडीचे संचालक प्रा. तिमोथी गोन्साल्विस यांच्या अध्यक्षतेखाली एका समितीची स्थापना केली. या समितीने त्यांचा अहवाल मनुष्यबळ मंत्रालयाला सोपवला आहे.

अहवालाविषयी बीबीसीशी बोलताना गोन्साल्विस म्हणाले, "IITमध्ये मुली कमी असण्याची दोन कारणं आहेत. पहिलं म्हणजे समाजात असलेले पूर्वग्रह आणि दुसरं म्हणजे रोल मॉडेल्सचा अभाव."

श्रेया यांनी IITगांधीनगरहून इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगचा अभ्यासक्रम पूर्ण केला आहे. त्यांच्या वर्गात असलेल्या 170 विद्यार्थ्यांपैकी फक्त 15 मुली होत्या. जेव्हा त्यांना या बाबतीत विचारलं तेव्हा त्यांचेही विचार काहीसे असेच होते.

नित्या सेतुगणपती

श्रेया यांनी कोटामधून IITच्या प्रवेश परिक्षेचा अभ्यास केला. तिथेही त्यांच्याबरोबर शिकणाऱ्या मुलींची संख्या कमी होती. त्या सांगतात की त्यांच्या अनेक मैत्रिणींना या क्षेत्रात रस होता, तरीही त्यांना घराबाहेर पाठवण्यात आलं नाही.

हीच बाब प्रा. गोन्साल्विस यांनी त्यांच्या अहवालात नमूद केली आहे. त्यांनी म्हटलं आहे की, आधी मुलींना क्लासला जाण्याची परवानगी मिळत नाही. ती मिळाली तर काउंसिलिंगमध्ये समस्या येतात. घराच्या जवळ असणाऱ्या IITमध्ये प्रवेश मिळावा अशी त्यांची इच्छा असते. पण प्रत्येकवेळी तसं होत नाही.

IITमध्ये मुलींच्या कमी प्रमाणाबाबत राज्यसभेतही चर्चा झाली आहे. त्या प्रश्नाच्या उत्तरात मनुष्यबळ विकास मंत्रालयानं सांगितलं की, 2015मध्ये 26.73 टक्के मुली JEE Mainची परीक्षा उत्तीर्ण झाल्या. 17 टक्के मुली JEE Advanced उत्तीर्ण झाल्या. मात्र शेवटी प्रवेश घेणाऱ्या मुलींचं प्रमाण 8.8 टक्के होतं.

यावरून असं लक्षात येतं की IITमध्ये प्रवेशासाठी मुली फॉर्म भरतात, अनेकदा त्यांची निवडही होते. पण मनासारखी शाखा न मिळाल्यामुळे मुली प्रवेश घेत नाहीत.

यावर उपाय काय?

IITच्या अहवालात या...


बारावी बोर्डाचे निकाल जाहीर व्हायला सुरुवात झाल्यानंतर अशा प्रतिक्रिया सोशल मीडियावर दिसू लागल्या. साधारण 7-8 वर्षांपूर्वीपर्यंत आपल्या कुणाच्याही दहावी, बारावीच्या बॅचमध्ये इतक्या संख्येनं विद्यार्थ्यांना 90 टक्के गुण का मिळत नव्हते? असा प्रश्न आपल्याला अगदी सहज पडतो. याच प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न आपण करणार आहोत.

"मला दहावीच्या परीक्षेत 95.6 टक्के गुण मिळाले होते. मला प्रचंड आनंद झाला होता. माझ्या आई-बाबांनीही. माझे खूप कौतुक केले. पण, मग बारावी विज्ञान शाखेत प्रवेश घेतल्यानंतर मला 76 टक्के गुण मिळाले. बारावीत अभ्यासाचा आकार जास्त असल्याने गुण थोडे कमी होतात याची कल्पना मला होती. पण इतके कमी होतील याचा अंदाज नव्हता."

ही प्रतिक्रिया आहे पुण्याच्या फर्ग्यूसन महाविद्यालयात बीएससीच्या तिसऱ्या वर्षाला शिकत असलेल्या अगस्ती चासकर या विद्यार्थ्यांची.

2015 ला तो दहावी पास झाला आणि 2017 ला बारावी. त्याच्या मते, "शिक्षण व्यवस्थेनं माझी एकप्रकारे फसवणूक केली आहे. केवळ माझी नाही तर माझ्यासारख्या हजारो,लाखो विद्यार्थ्यांची ही फसवणूकच आहे."

 90 टक्क्यांचे सिक्रेट काय आहे?

सहा विषयांपैक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी ज्या पाच विषयांना उत्तम मार्क मिळालेत, त्यांच्या बेरजेला पाचाने भागून गुणांची टक्केवारी काढली जाते. सीबीएसई बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांची अकरावी प्रवेशातील सरशी पाहता आघाडी सरकारच्या काळात 'बेस्ट ऑफ फाईव्ह' हे पॅटर्न लागू करण्यात आले.

 शिवाय, पूर्वीप्रमाणे आता बोर्डाच्या सर्व विषयात केवळ लेखी परीक्षेच्या आधारे गुण दिले जात नाहीत, तर प्रत्येक विषयासाठी 20 गुणांची तोंडी परीक्षा घेतली जाते.

याविषयी बोलताना शिक्षक भाऊसाहेब चासकर सांगतात, "आता स्टेट बोर्डातही प्रत्येक विषयाचे अंतर्गत मूल्यमापनाचे 20 टक्के गुण शाळांच्या हातात असतात. शाळेत विज्ञानाची धड प्रयोगशाळा नसली, तरी विज्ञानात प्रात्यक्षिक परीक्षेत जवळजवळ सर्व विद्यार्थ्यांना पैकीच्या पैकी गुण मिळालेले पाहून ही किमया नेमकी कशाची, याचे राहून राहून नवल वाटत राहते."

शाळांमध्येच शिक्षकांकडून विद्यार्थ्यांना गुणांची खैरात वाटण्यात येते असं खुद्द शिक्षकच सांगतात. "ज्याची पात्रता 20 गुण मिळवण्याचीही नसते, त्याला हे गुण सहज मिळतात. तोंडी परीक्षेला कोणते प्रश्न विचारण्यात येतील याचीही साधारण कल्पना मुलांना असते. त्याचा रट्टा मारला की शिक्षक गुण देतात," मुंबईतल्या शाळेचे शिक्षक विलास परब सांगतात.

 शिक्षण व्यवस्थेकडून विद्यार्थ्यांची फसवणूक होत आहे का?

'काबिल बनो कामयाबी अपने आप तुम्हारे पीछे आएगी' 3 इडियट्स सिनेमातल्या या डायलॉगची आठवणही या निमित्ताने होते. आपल्या शिक्षण पद्धतीत आजही काही चुकतंय का? गुणांचा हा फुगवटा आहे का? या शिक्षण पद्धतीमुळे खरंच मुलं सक्षम बनत आहे की केवळ पाठांतर सुरू आहे? की खरंच गुणवत्तेच्या आधारावर विद्यार्थ्यांना हे मार्क मिळतायत?

 "आम्हाला मिळत असलेले 90 - 98 टक्के गुण हे गुणवत्तेच्या आधारावर मिळत आहेत, असंच आम्हाला वाटते. मग बारावी आणि त्यापुढील प्रवेश परीक्षांमध्ये असा काय बदल होतो की विद्यार्थ्यांच्या हाती निराशा येते?" असाही प्रश्न बारावीत JEE,NEET यांसारख्या परीक्षेत अपेक्षित स्कोअर करता न आलेले विद्यार्थी विचारतात.

 "दहावी बोर्डाच्या परीक्षेत पाठांतराच्या आधारावर आम्ही मार्क मिळवतो. बारावी परीक्षेनंतर प्रवेश परीक्षांमध्ये ऑब्जेक्टिव्ह प्रश्न अधिक असतात. त्यामुळे जर आम्हाला संकल्पना कळाल्या असतील, विषय समजला असेल तर त्यात आम्ही स्कोअर करू शकतो," असं मत प्रतिक झगडे या विद्यार्थ्याने बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केले.

शिक्षण...


बारावी बोर्डाचे विद्यार्थी (प्रातिनिधिक फोटो)

मुंबईतील एका विद्यार्थीने सद्यपरिस्थितीबाबत दिलेली ही प्रतिक्रिया आहे. या विद्यार्थ्याप्रमाणेच राज्यातील हजारो विद्यार्थी याच द्विधा मनस्थितीत आहेत.

"मला डॉक्टर बनायचं आहे. त्यासाठी बारावी परीक्षेसोबत नीटची एन्ट्रान्स परीक्षा चांगल्या मार्कांनी पास होणं माझ्यासाठी अत्यंत गरजेचं आहे. पण परीक्षा कधी आणि कशी होईल? त्यात कोरोनासारखा जीवघेणा आजार या सगळ्याचा विचार करून आम्ही विद्यार्थी अस्वस्थ झालो आहोत," असं बारावीची विद्यार्थिनी सुजाता अंगारखे हीने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

ती पुढे सांगते, "मला खूप टेन्शन आलंय. आता आमचं काय होईल? कमी मार्क्स मिळाले तर पालक आम्हालाच ओरडतील याची भीती वाटते. त्यांची निराशा होईल असंही वाटतं. हव्या त्या महाविद्यालयात प्रवेश मिळेल का याचंही टेन्शन आहे. तसं नाही झालं तर डोनेशनसाठी पैसेही नाहीत."

बारा महिने उलटले तरी राज्यातील शाळा आजही बंद आहेत. अकरावीपर्यंत सर्व विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा रद्द करण्यात आल्या आहेत. पण दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांना महाविद्यालयीन प्रवेश परीक्षेची काळजी वाटत आहे.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कोरोना आरोग्य संकट, बोर्डाची परीक्षा, ऑनलाईन शिक्षण, अभ्यासक्रम, एन्ट्रान्स परीक्षा अशा अनेक आव्हानात्मक परिस्थितीला सामोरं जात असलेल्या विद्यार्थ्यांच्या मनात नेमकं काय चाललं आहे? ते मानसिक तणावातून जात आहेत का? त्यावर उपाय म्हणून विद्यार्थी आणि पालकांनी काय केले पाहिजे? अशा सर्व प्रश्नांची उत्तरं आपण या बातमीत पाहणार आहोत.

'आम्हाला काहीच कळत नाही'

परीक्षा जवळ आली की परीक्षेसंदर्भात एक सामान्य भीतीची भावना मनात घर करते असं मानसोपचारतज्ज्ञ सांगतात. पण यावर्षीची परिस्थिती अपवादात्मक आणि आव्हानात्मक आहे.

मुंबईत राहणाऱ्या जॉनसन जेकब याने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "मला कळतच नाही मी काय करू? पूर्वीसारखा अभ्यास करता येत नाही. उजळणी करतो पण एकाग्रता नाही. एकीकडे कोरोना होण्याची भीती आणि दुसरीकडे मार्क्स कमी मिळण्याची. पुन्हा एन्ट्रान्स परीक्षांची तयारी करायची आहे."

ही भावना केवळ मोजक्या काही विद्यार्थ्यांची नाही. तर अनेक विद्यार्थी सध्या तणावात असल्याचे दिसून येते.

करिअरची चिंता, शाखा कोणती निवडावी, एन्ट्रान्स परीक्षा, निकाल, पालकांच्या अपेक्षा, मार्क्स कशाच्या आधारे मिळणार? अशा अनेक प्रश्नांनी विद्यार्थ्यांना घेरले आहे.

सीबीएसई बोर्डाचा विद्यार्थी रवीश नारंग याने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "सीबीएसई बोर्डाने सांगितलं आहे की परीक्षा केंद्र 50-60 टक्क्यांनी वाढवणार आहेत. पण तुम्ही पाहा डॉक्टर्स पीपीई किट वापरत आहेत तरीही त्यांना कोरोनाची लागण होत आहे. मग तुम्हाला काय वाटतं की सुरक्षित अंतर ठेऊन आम्ही कोरोनापासून दूर राहू? असं होणार नाही."

"आम्ही लहान मुलं आहोत. परीक्षा केंद्रावर गर्दी असते. मुलं एकत्र येतात. एकमेकांना भेटतात. त्यामुळे कोरोनाची लागण होण्याची शक्यता आहे. आम्ही विनंती करत आहोत. आम्ही अत्यंत तणावात आहोत. आम्हाला आमचा जीव प्रिय आहे," असंही तो म्हणाला.

विद्यार्थ्यांचा तणाव वाढण्याची कारणं कोणती आहेत?

दहावी आणि बारावीचे वर्ष म्हणजे या मुलांसाठी टर्निंग पॉईंट समजला जातो. ते आता जे विषय, शाखा किंवा क्षेत्र निवडतील त्यावर त्यांचे करिअर अवलंबून आहे असंच त्यांना लहानपणापासून शिकवले जाते. त्यामुळे स्वाभाविकपणे त्यांच्या मनात आधीपासूनच बोर्डाच्या परीक्षांची एक भीती दिसून येते.

मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. राजेंद्र बर्वे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "विद्यार्थी एकाच वेळी अनेक गोष्टींचा...


बारावी विद्यार्थी

"लेखी परीक्षांऐवजी इतर पर्यायी परीक्षा पद्धतीचा विचार गेल्या वर्षभरात करता आला असता. मग अपवादात्मक परिस्थिती असताना शिक्षण विभागाने याचा विचार का केला नाही?"

असे अनेक प्रश्न दहावी-बारावीचे विद्यार्थी विचारत आहेत.

"आमचा परीक्षांना विरोध नाही पण लेखी परीक्षांसाठी घराबाहेर पडण्यापेक्षा इतर पर्यायांचा विचार करावा."

"राज्यात कडक निर्बंध आणि आठवड्याच्या शेवटी पूर्ण लॉकडॉऊन. मग फक्त आम्हीच का आमचा जीव धोक्यात घालायचा?"

एप्रिल महिन्याच्या तिसऱ्या आठवड्यापासून महाराष्ट्रात दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या परीक्षा सुरू होणार आहेत. ही परीक्षा देणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना वरील सर्व प्रश्न उपस्थित केलेत.

दहावीची परीक्षा 29 एप्रिल ते 21 मे दरम्यान तर बारावीची परीक्षा 23 एप्रिल ते 20 मे दरम्यान होणार आहे.

राज्यातील वाढत्या कोरोना रुग्णांच्या पार्श्वभूमीवर सरकारने रविवारी (4 एप्रिल) कडक निर्बंध जाहीर केले. यात बोर्डाच्या म्हणजेच दहावी आणि बारावीच्या परीक्षा अपवाद असतील एवढाच उल्लेख करण्यात आला.

यंदा जवळपास 30 लाख विद्यार्थी बोर्डाची परीक्षा देणार आहेत. एप्रि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल आणि मे महिन्यात या परीक्षा होणार असून पुन्हा जून महिन्यात परीक्षा देण्याची एक संधी काही अटींसह विद्यार्थ्यांना मिळणार आहे.

असं असलं तरी राज्यात कोरोना रुग्णांची संख्या दररोज उच्चांक गाठत असताना जवळपास 30 लाख विद्यार्थ्यांची परीक्षा अशा काळात घेण्याचा निर्णय सरकारने का घेतला? राज्यात जमावबंदी लागू असून शनिवार आणि रविवार पूर्ण लॉकडॉऊन आहे. त्यामुळे सरकार परीक्षांवर का ठाम आहे? यांसारखे अनेक प्रश्न विद्यार्थी आणि पालकांनी उपस्थित केले आहेत.

परीक्षा घेण्यासंदर्भात सरकारचे आतापर्यंतचे नियोजन काय आहे?

राज्य शिक्षण मंडळाच्या नऊ विभागीय मंडळांअंतर्गत (मुंबई, पुणे, नाशिक, नागपूर, औरंगाबाद, कोल्हापूर, लातूर, कोकण, अमरावती) एप्रिल आणि मे महिन्यात दहावी आणि बारावी बोर्डाच्या परीक्षा होणार आहेत.

राज्यात नव्याने लागू केलेले कडक निर्बंध आणि आठवड्याच्या शेवटी असणारा लॉकडॉऊन यात बोर्डाच्या या परीक्षा अपवाद असतील असं राज्य सरकारने स्पष्ट केलं आहे. त्यामुळे उद्धव ठाकरे सरकार बोर्डाच्या परीक्षा घेण्याबाबत ठाम असल्याचे दिसते.

या परीक्षांच्या पार्श्वभूमीवर शैक्षणिक कर्मचारी म्हणजे शिक्षक आणि इतर कर्मचाऱ्यांना लस घेणे किंवा कोरोनाची आरटीपीसीआर ही चाचणी परीक्षांच्या 48 तासांपूर्वी निगेटिव्ह आल्याचा अहवाल सोबत असणं बंधनकारक करण्यात आलं आहे.

पण विद्यार्थ्यांचे अनेक पेपर शनिवारी आल्याने पूर्ण लॉकडॉऊन असताना विद्यार्थी परीक्षा केंद्रांपर्यंत कसे पोहचणार? याबाबत सरकारच्या नवीन नियमावलीत स्पष्टता नाही.

विद्यार्थ्यांना तीन ते साडे तीन तासाच्या परीक्षेत सलग मास्क वापरायचा आहे का? हँड ग्लोव्ह्ज घालायचे आहेत का? वर्गातील एखाद्या विद्यार्थ्याला कोरोनाची लागण झाल्यास इतरांना क्वारंटाईन व्हावे लागेल का? याबाबतही विद्यार्थ्यांमध्ये संभ्रम आहे.

बारावी बोर्डाचे विद्यार्थी

परीक्षेदरम्यान विद्यार्थ्याला कोरोनाची लागण झाल्यास, त्यांच्या कुटुंबातील कोणाला कोरोनाची लागण झाल्यास किंवा कोरोनाबाधिताच्या संपर्कात आल्यास संबंधित विद्यार्थ्याला जून महिन्यात परीक्षा देण्याची दुसरी संधी मिळेल असंही शालेय शिक्षणमंत्री वर्षा गायकवाड यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना स्पष्ट केलं.

पण जूनमध्ये परीक्षा देण्यासाठी बोर्डाच्या विद्यार्थ्याला कोणती प्रक्रिया पार पाडावी लागेल तसंच त्यासाठी कोणती कागदपत्रं द्यावे लागणार आहेत का याबाबत शिक्षण विभागाकडून अद्याप...


बारावीच्या निकालांप्रमाणे दहावीच्या निकालातही मुलींनी बाजी मारली. मुलींचा दहावीचा निकाल 96.91 टक्के लागला. तर मुलांचा निकाल 93.90 टक्के लागला.

यंदा दहावीच्या निकालात कोकण विभागाने बाजी मारली असून त्यांचा निकाल सर्वाधिक म्हणजे 98.77 टक्के लागला. तर औरंगाबाद विभागाचा निकाल सर्वात कमी 92 टक्के लागला.

गेले काही दिवस बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचे ठरले. CBSE आणि HSC बोर्डाचे दहावी आणि बारावीचे निकाल जाहीर झाल्यामुळे पुढील शैक्षणिक वर्षाच्या प्रवेशाची लगबग सुरू झालीय.

यंदा कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर SSC बोर्डाचा निकाल विद्यार्थ्यांसाठी अधिक महत्त्वाचा ठरणार आहे. कारण कोरोना व्हायरसच्या संसर्गापासून खबरदारी म्हणून दहावीचा शेवटचा पेपर रद्द करण्यात आला होता. तेव्हा याचे सरासरी गुण विद्यार्थ्यांना देण्यात येणार आहेत.

याबाबतची अधिकृत माहिती तुम्हाला mahahsscboard.maharashtra.gov.in आणि mahresult.nic.in या वेबसाईट्सवर उपलब्ध होऊ शकेल.

राज्यातीलनिकालीची टक्केवारी

कोकण सर्वाधिक - 98.77 टक्के पुणे, कोल्हापूर - 97.64 टक्के, मुंबई 96.72 टक्के, अमरावती - 95.14 टक्के, लातूर -93.09 टक्के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

, नागपूर - 93.84 टक्के, नाशिक -92.16 टक्के, औरंगाबाद - 92 टक्के. अशाप्रकारे राज्याचा एकूण निकाल 95.30 टक्के लागला आहे.

यंदा दहावीच्या परीक्षेसाठी राज्यात 17 लाख 65 हजार 898 विद्यार्थ्यांनी परीक्षा दिली. यामध्ये 9 लाख 75 हजार 894 विद्यार्थी, तर 7 लाख 89 हजार 898 विद्यार्थिनी आहेत. यातल्या उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांची एकूण संख्या 15 लाख 1 हजार 105 आहे. 3 मार्च 2020 ते 23 मार्च 2020 दरम्यान ही परीक्षा पार पडली होती.

निकाल कुठे पहायचा?

राज्य सरकारच्या शिक्षण विभाग आणि राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या वेबसाईटवर विद्यार्थ्यांना ऑनलाईन निकाल पाहता येणार आहे.

खालील लिंकवर तुम्हाला निकाल पाहता येईल.

mahresults.nic.in

results.mkcl.org

mahahsscboard.maharashtra.gov.in

निकाल कसा पहायचा?

बुधवार (29 जुलै) दुपारी नंतर तुम्हाला ऑनलाईन निकाल पाहता येईल. तुम्हाला या निकालाची प्रत ऑनलाईन उपलब्ध असेल.

वेबसाईटवर गेल्यानंतर SSC Result 2020 यावर तुम्हाला क्लिक करायचे आहे.

पुढील टप्प्यात तुम्हाला तुमचे नाव, रोल नंबर लिहायचे आहे. ही माहिती भरल्यानंतर तुम्हाला निकाल दिसू शकेल.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


बार्ली, बटाटे, सफरचंदाची शेती हे इथल्या लोकांच्या उत्पन्नाचं प्रमुख साधन. अनेक जणांकडे कारदेखील नाही. स्मार्टफोन नाहीत किंवा इंटरनेटही नाही. इतकंच काय हिवाळ्याच्या दिवसात तर या भागात वीजही नसते.

पण आता परिस्थिती बदलली आहे. याचं कारण आहे या गावची मशीद. ही मशीद गावाची ऊर्जेची गरज भागवते. गेल्या वर्षी टाडमामेट हे गाव चर्चेत आलं होतं. सौर ऊर्जेवर चालणारी मोरोक्कोतली पहिली मशीद होण्याचा बहुमान या गावातल्या मशिदीला मिळाला.

या मशिदीच्या छतावर 'फोटोव्होलाइक सोलर पॅनेल' बसवण्यात आले आहेत. केवळ मशीद आणि बाजूला राहणाऱ्या इमामांचं घरचं नव्हे तर गावातील अनेक घरं या मशिदीमुळं उजळतात.

जर्मन सरकारच्या सहकार्यानं मोरोक्कोमध्ये एक प्रकल्प राबवला जात आहे. या प्रकल्पाची अंमलबजावणी जर्मन कॉर्पोरेशन फॉर इंटरनॅशनल को-ऑपरेशनतर्फे केली जात आहे.

"सकारात्मक ऊर्जा असणारी ही मोरोक्कोतली पहिलीच मशीद आहे," असं जर्मन कॉर्पोरेशन फॉर इंटरनॅशनल को-ऑपरेशनचे अधिकारी यान-क्रिस्टोफ कुंट्झ अभिमानानं सांगतात.

51 हजार मशिदींमध्ये राबवला जाणार प्रकल्प

टाडमामेट मशीद अनोखी आहे. तीन वर्षांपूर्वी 'ग्रीन मॉस्क' हा प्रकल्प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मोरोक्कन सरकारतर्फे सुरू करण्यात आला होता. या मशिदीप्रमाणेच इतर मशिदीही सौर ऊर्जेवर चालवण्याचा सरकारचा विचार आहे. मोरोक्कोत अंदाजे 51,000 मशिदी आहेत.

या मशिदीत शाळेतील मुलं अभ्यासाठी येतात.

मशिदीमध्ये सर्वाधिक वीज प्रकाशाव्यवस्थेसाठी वापरली जाते. दैनंदिन वापरासाठी तसंच स्वच्छतेसाठी विजेचा वापर होतो, असं कुंट्झ म्हणतात. मोरक्को हा मुस्लीम देश आहे. त्यामुळं इथं मशिदींना सामाजिक जीवनात महत्त्वाचं स्थान आहे.

ही मशीद गावातील सर्वात मोठी सार्वजनिक वास्तू आहे.  गावातील शाळेची सध्या दुरुस्ती सुरू आहे. त्यामुळं मशिदीतील जागेत लहान मुलांची शाळा भरते.

"केवळ शाळेच्याच वेळी नव्हे तर मुलं केव्हाही अभ्यासासाठी या ठिकाणी येतात," असं स्थानिक नेते इब्राहिम इब्दस्लाम म्हणतात.

तौली केबिरा या गावच्या रहिवाशी आहेत. त्यांच्या कुटुंबियांनी मशिदीसाठी जागा दान केली होती. त्या सांगतात, "अजूनही मला ते दिवस आठवतात जेव्हा लोक मेणबत्तीच्या उजेडात प्रार्थना करत असत."

"वारा आला की मेणबत्त्या विझत असत आणि सगळीकडं अंधार पसरत असे. मशिदीतल्या ऊर्जेवरच गावातल्या रस्त्त्यांवरचे दिवे चालतात. याआधी जेव्हा अंधार पडत असे तेव्हा गावातली सर्व कामं ठप्प होत असत."

गावकऱ्यांनी मशिदीच्या उभारणीसाठी श्रमदान केलं आहे.

आता परिस्थिती बदलली आहे. सध्या विहिरीतील पाणी हे हातानं काढलं जातं. पण भविष्यात विजेची मोटर बसवून पाणी उपसण्याचा विचार आहे. हा पंप देखील सौर ऊर्जेवर चालेल.

मशिदीमध्ये सोलार वाटर हिटर आहे. तसंच विजेची बचत व्हावी म्हणून एलईडी लाइट बसवण्यात आले आहेत.

गावातल्या घरांमध्ये गरम पाण्याची व्यवस्था नाही. पण मशिदीच्या बाजूला बाथरुम आहेत. त्या ठिकाणी येऊन लोक गरम पाण्यानं आंघोळ करू शकता.

त्यामुळे  आत इतर गावातल्या लोकांनाही त्यांच्या घरी सौर ऊर्जेचा वापर करायचा आहे.

सौर ऊर्जेचा वापर करण्याची अनेक गावकऱ्यांची इच्छा आहे. पण सोलार पॅनेल महाग आहेत. त्यामुळं वैयक्तिक वापरासाठी सौर ऊर्जेचा वापर अजून शक्य नाही.

मोरोक्को सरकारनं सुरू केलेल्या ग्रीन मॉस्क मोहीमेमुळं लोकांमध्ये अपांरपरिक ऊर्जेच्या वापराविषयी जनजागृती होत आहे. सोलार पॅनेल बसवण्यासाठी मोठी गुंतवणूक करावी लागते. पण एकदा का गुंतवणूक केली की नंतर मोठा खर्च येत नाही.

गावातील अनेक घरांना ही मशीद वीजपुरवठा करते.

या गावात एक जुनी मशीद होती. त्या मशिदीच्या जागी ही नवी मशीद नव्यानं...


बार्सिलोना शहराचं दृश्य

स्त्रियांच्या दृष्टीने विचार केला तर शहर उभारणीत सहसा स्त्रियांचा विचार केला जात नाही, अशीच स्थिती आहे. अगदी विकसित राष्ट्रांमध्येही हीच परिस्थिती पहायला मिळते.

अनेक पिढ्यांपासून शहर उभारणीचं काम पुरुषांच्याच हातात आहे. त्यामुळेही महिलांच्या समस्यांकडे दुर्लक्ष होत असतं. मात्र, स्पेनच्या बार्सिलोना शहरात 'स्त्रियांचा विचार करुन शहर' उभारणीसाठी काही वेगळे प्रयत्न सुरू आहेत.

नगररचनेच्या दृष्टीने बार्सिलोनाला जगातल्या सर्वाधिक यशस्वी शहरांपैकी एक मानलं जातं. याच बार्सिलोनामध्ये आता नव्याने काही प्रयोग सुरू आहेत.

गेल्या चार वर्षांपासून शहराला महिला महापौर आहेत आणि त्यांनी फेमिनिस्ट अजेंडा नेटाने लावून धरला आहे.

बार्सिलोनाच्या शहर रचनेत मोलाची कामगिरी बजावणाऱ्या अशाच काही महिलांशी बीबीसीच्या प्रतिनिधींनी संवाद साधला आणि शहरं स्त्रीसुलभ करण्याच्या दृष्टीने कोणती पावलं उचलायला हवी, याविषयी जाणून घेतलं.

1. चारचाकी वाहनांवर नियंत्रण (Kill the Car)

जॅनेट सॅन्झ बार्सिलोनाच्या शहरीकरण विभागाच्या सल्लागार आणि Kill the Car योजनेच्या जनक आहेत. शहरातल्या रंगीबेरंगी चि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्र असलेल्या मोकळ्या रस्त्यावरून फिरत त्यांनी आमच्याशी बातचीत केली.

त्या सांगत होत्या, "बार्सिलोना शहरातली 60% सार्वजनिक जागा चारचाकी वाहनांनी व्यापली आहे. या जागेची पुनर्आखणी केल्यास ज्यांना आजवर या जागेचा वापर करता आला नाही किंवा ज्यांना या जागेत आजवर प्रवेश मिळाला नाही, अशा लोकांना ही जागा वापरायला मिळू शकते."

यासाठी बार्सिलोनाने 'सुपरब्लॉक' ही संकल्पना राबवली आहे. सुपरब्लॉक हे जुन्याच रस्त्यांची पुनर्रचना करून तयार करण्यात आलेलं वाहतुकीचं नवीन मॉडेल आहे.

बार्सिलोना शहरातल्या वसाहती चौकोनी आकारात उभारल्या आहेत. याला 'ग्रीड लेआउट' म्हणतात. या ग्रीड लेआउटमधले 9 ब्लॉक मिळून एक सुपरब्लॉक तयार केला जातो. सुपरब्लॉकमध्ये वाहनांना प्रवेश निषिद्ध आहे. वाहनांसाठी सुपरब्लॉकच्या बाहेरून रस्ता आहे. ज्या गाड्यांना या ब्लॉकमध्ये जायचं असतं, केवळ त्याच गाड्यांना आत प्रवेश दिला जातो. त्यातही ताशी दहा किमीची वेगमर्यादा पाळणं बंधनकारक आहे. इतकंच नाही तर या सुपरब्लॉकमध्ये अंडरग्राउंड पार्किंगची सोय आहे.

इथे स्पीड लिमिट 10 किलोमीटर आहे

अशापद्धतीने कधीकाळी वाहनांची गर्दी असलेले हे रस्ते आता पार्क, पिकनिक बेंचेस आणि प्ले-एरिया म्हणून वापरले जातात.

सॅल्वाडोर रुएडा यांनी सर्वप्रथम सुपरब्लॉकची संकल्पना मांडली. पब्लिक स्पेस तयार करणं आणि हवेचं प्रदूषण टाळणं, हा त्यामागचा उद्देश होता.

मात्र, जॅनेट सॅन्झ आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी या संकल्पनेला फेमिनिस्ट ट्विस्ट दिला. या मोकळ्या रस्त्यांवर आता स्त्रिया मोठ्या प्रमाणावर दिसतात.

बार्सिलोनामध्ये सध्या असे 6 सुपरब्लॉक्स आहेत. ही संख्या 500 वर नेण्याचा जॅनेट यांचा मानस आहे.

 2. गैरवर्तणुकीला लगाम

बार्सिलोना उत्सवप्रिय शहर आहे. इथल्या लोकांना पार्टी कल्चर आवडतं. दिवस असो किंवा रात्र प्रत्येकाला सार्वजनिक ठिकाणी मौजमजा करण्याचा अधिकार आहे, असं इथल्या महापौरांना वाटतं.

अशावेळी तरुणींची छेड काढणं, त्यांच्यावर लैंगिक अत्याचार अशा घटना घडण्याची भीती असते. अशा गैरवर्तणुकीला आळा घालण्यासाठी बार्सिलोनाने 'Purpul Spot' ही संकल्पना राबवली आहे.

कुठेही उत्सव सुरू असला किंवा तरुण मंडळी मिळून रस्त्यावर पार्टी करत असतील तर तिथे तुम्हाला 'Purpul Spot' नक्कीच दिसेल.

हे मदत केंद्र आहे. सार्वजनिक ठिकाणी महिलेशी गैरवर्तवणूक झाल्यास हे मदत केंद्र धावून येतं.

लॉरा मार्टी मार्टोरेल या पर्पल...


बालसाहित्यातील समग्र योगदानासाठी त्यांना दोन वर्षांपूर्वी साहित्य अकादमीचा पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर त्यांच्याशी हा संवाद साधला होता.

प्रश्न : बालसाहित्यातील समग्र योगदानासाठी पुरस्कार जाहीर झाल्यावर आपली दखल काहीशी उशिरा घेतली गेली, अशी प्रतिक्रिया आपण व्यक्त केली आहे...

खरंच आहे. दखल घ्यायला खुपच उशीर झाला आहे. मी बालसाहित्याच्या क्षेत्रात प्रवेश करून 40-45 वर्षे झाली. त्यातील नंतरची 30 वर्षे बालरंगभूमीसाठीही दिलेली आहेत.

70च्या दशकातील कामाची आता दखल घेतली जात आहे म्हणून उशीर झाला, असं म्हणायचं. या गतीने दखल घ्यायची म्हटलं तर मग इतर सगळ्या साहित्याची दखल घ्यायला दीडशे-पावणेदोनशे वर्षे लागतील असं मला वाटतं.

1959-60 च्या आसपास 'मधुमंजिरी' आणि 'कळलाव्या कांद्याची गोष्ट' या दोन नाटकांच्या लेखनाने मी सुधा करमरकरांच्या संस्थेसाठी काम सुरु केलं. तोपर्यंत लहानमुलांसाठी फुल लेंग्थ म्हणावित अशी नाटकं केलीच नव्हती. सानेगुरुजींनी अनुवादित केलेल्या नाटकाचा आणि एखाददोन नाटकांचा अपवाद सोडला तर पूर्णवेळाच्या बालनाटकांसाठी नंतरही कोणी फारसं काम केलेलं नाही.

नाटिका वगैरेंचे प्रयोग होत राहिले. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पण प्रौढांच्या नाटकासारखी मोठी पूर्ण वेळाची नाटकं झाली नव्हती. सुधा करमरकरांची बालनाट्याबद्दलची भूमिका थोडी वेगळी होती. त्यांना ही नाटकं रिअ‍ॅलिस्टिक व्हावीत असं वाटायचं पण माझ्यामते नाटकांमधून मुलांच्या नाटकाला चालना मिळाली पाहिजे. त्यांच्या कल्पनाशक्तीचा वापर होईल असं नाटक व्हावे असं मला वाटायचं त्यामुळे 1962 साली बालनाट्यसंस्थेची स्थापना झाल्यावर 'निम्माशिम्मा राक्षस' हे पूर्णवेळ नाटक  रंगभूमीवर आले. तत्पूर्वी मी काही नाटिकाही लिहिल्या होत्या. मात्र 'निम्माशिम्मा' नंतर पूर्णवेळ नाटकाचा प्रवास सुरू झाला.

प्रश्न :बालसाहित्य, लहान मुलांची नाटकं हा आपल्याकडे मोठ्या माणसांनी वाचायच्या साहित्याच्या आधी काढलेल्या पुस्त्या आहेत किंवा बालसाहित्य हे सुरुवातीला लिहायचे साहित्य आहे असा आरोप आपल्याकडे सर्रास केला जातो किंवा उपहासाने तसे बोलले जाते, याबाबत आपलं काय मत आहे?

हा अत्यंत चुकीचा आरोप आहे,  बालनाट्य लिहिताना, ती सादर करताना माझं इतरही काम सुरुच होतं. मुलांचं नाटक लिहिणं हे मोठ्या माणसांच्या नाटकापेक्षा कठीण काम आहे. कारण लहान मुलांचं नाटक लिहिण्यासाठी एक व्हीजन असावी लागते. मुलं कशी विचार करतात हे तुम्हाला माहिती असायला लागतं. एवढं सगळं करुन मुलांचं रंजन ही करायचं असतं. दोन मिनिटंही नाटक कंटाळवाणं झालं की, मुलं चुळबूळ करतात.

प्रौढांमध्ये एकवेळ एकवेळ थोडं मागेपुढे झालेलं चालू शकतं. भाषा सोपी, सुबोध असावी लागते तसंच दर्जाही राखावा लागतो. आणखी एक महत्त्वाची जबाबदारी म्हणजे लहान मुलांच्या नाटकातून योग्य तो संस्कार करण्याची जबाबदारी असते. शिवाय ते केले जात आहेत हे जाणवताही कामा नये. प्रवचन दिलेलं चालत नाही.

उदाहरण द्यायचं झालं तर 'अलबत्या-गलबत्या'मधली चेटकी म्हातारी आहे म्हणून तुम्ही तिला हसू शकत नाही तर तिच्या मूर्खपणाच्या कारस्थानांना ती कशी फसली याला हसता. हा अप्रत्यक्षपणे केला जाणारा संस्कार आहे. या नाटकांमध्ये चुकीचा संदेश जाऊ नये यासाठी प्रयत्न करावे लागतात. लहान मुलांच्या नाटकांमध्ये प्राण्याचं काम लहान मुलांनाच करावं लागायचं. पण मी ते नाटकातील आवश्यकतेनुसार बदललं. म्हणजे 'अलबत गलबत्या'मधल्या कुत्रयांचे काम रवी पटवर्धन, मधुकर नाईक, अजय वढावकर असत. लहान मुलांना मिशी लावून त्यांना मोठ्यांचं काम करायला लावायचं असं आम्ही केलं नाही.

प्रेक्षकांचा म्हणजे लहान मुलांचा सहभाग तर आम्ही आधीपासूनच ठेवलेला होता....


बालाकोट इथं भारतीय वायुदलानं केलेल्या हवाई हल्ल्यात 250 कट्टरपंथीय ठार झाले असं विधान भाजपचे अध्यक्ष अमित शाह यांनी रविवारी गुजरातमधील एका कार्यक्रमात बोलताना केलं होतं. शरद पवार यांनी अमित शहांच्या या वक्तव्याचाही समाचार घेतला.

राजस्थान, मध्य प्रदेशमध्ये जे झालं, त्याचीच पुनरावृत्ती लोकसभेत होणार असल्याचं जाणवल्यानं आता जवानांच्या शौर्याचंही राजकारण केलं जात आहे, असं पवार यांनी म्हटलं.

संकट आल्यावर आम्ही एक आहोत असं सांगून नंतर त्याचा राजकीय फायदा घेण्याचा प्रयत्न केला तर त्याची किंमत तुम्हाला मोजावी लागेल, असा इशाराही शरद पवार यांनी भाजपला दिला.

सत्तेचा गैरवापर करून सत्ता राखायची हेच या सरकारचं धोरण असल्याचं पवार यांनी म्हटलं. शरद पवार यांनी मेळाव्यात बोलताना म्हटलं, की आपल्याला निवडणूक आयोगावर शंका नाही मात्र राज्य आणि केंद्र सरकारच्या निवडणूक यंत्रणेवर विश्वास नाही. आपला पराभव होणार याची जाणीव असल्यानं सत्ताधारी रडीचा डाव खेळणार, सत्तेचा दुरुपयोग करणार. त्यामुळेच तुम्ही जागरूक रहा, अशी सूचना पवारांनी आपल्या कार्यकर्त्यांना केली.

कर्जमाफीच्या नावाखाली शेतकऱ्यांची फसवणूक

का... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्यकर्त्यांशी संवाद साधताना शरद पवार

"पूर्वीच्या सरकारनं काहीच काम केलं नाही, असा आरोप चुकीचा आहे. मी कृषीमंत्री असताना जेव्हा शेतकरी आत्महत्या झाल्या, तेव्हा मला दोन दिवस झोप लागली नाही. त्यानंतर मी माहिती घेत दहा दिवसांत 71 हजार कोटींची कर्जमाफी केली," असं शरद पवार यांनी सांगितलं. मोदी सरकारनं कर्जमाफीच्या नावाखाली शेतकऱ्यांची फसवणूक केल्याचा आरोपही शरद पवार यांनी केला.

"आमच्या काळात रोजगार हमी योजनेवर शेतकऱ्याला 300-350 रूपये मिळायचे. या सरकारनं 16-17 रुपये हातावर टेकवले. शेतमालाला भाव नाहीये. संपूर्ण कृषी अर्थव्यवस्था खड्ड्यात गेली आहे."

रफालची मूळ किंमत 530 कोटी

मनमोहन सिंह सरकारच्या काळात रफालची निवड करण्यात आली होती. यावेळेस या विमानांची किंमत 530 कोटी रुपये होती. आज हेच विमान 1600 कोटी रुपयांना घेण्यात येत आहे, असं सांगून शरद पवार यांनी रफालच्या व्यवहारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं.

पाकिस्तानचा भूगोल बदलला

पंतप्रधान सतत एका परिवारावर टीका करतात. जे काही वाईट झालं, ते याच परिवारामुळं असं म्हणतात. पंतप्रधानांनी माजी पंतप्रधानांवर अशी टीका करणं योग्य नाही, असं पवारांनी म्हटलं.

"पाकिस्तानने जेव्हा आगळीक केली, तेव्हा इंदिरा गांधींनी कणखरता दाखवली. त्यांनी पाकिस्तानचा भूगोल बदलला. पाकिस्तानचे दोन देश झाले. इंदिरा गांधींना अटलबिहारी वाजपेयींनी 'दुर्गा' म्हटलं होतं. याची आठवण कोणीतरी पंतप्रधानांना करून द्यायला हवी."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


बालाकोट इथलं दृश्य

1. भारताच्या हल्ल्यात 300 दहशतवाद्यांचा खात्मा; पाकिस्तानच्या माजी अधिकाऱ्याची कबुली

पुलवामा दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने थेट बालाकोटमध्ये  जैश-ए-मोहम्मदच्या तळावर एअर स्ट्राइक केला होता. भारताच्या मिराज फायटर विमानांमधून दहशतवादी तळांवर बॉम्बफेक करण्यात आली होती. या हल्ल्यात मोठया प्रमाणावर दहशतवादी मारले गेले, पण पाकिस्तानने हे मान्य केलं नव्हतं.

26 फेब्रुवारी 2019 ला भारताने केलेल्या या स्ट्राइकमध्ये काहीही जीवितहानी झाली नाही असे पाकिस्तानी लष्कराचे म्हणणे आहे. पण पाकिस्तानच्या माजी राजनैतिक अधिकाऱ्याने एअर स्ट्राइकमध्ये झालेल्या नुकसानीची कबुली दिली आहे. 'लोकसत्ता'ने ही बातमी दिली आहे.

आगा हिलाली या पाकिस्ताच्या माजी राजनैतिक अधिकाऱ्याने, टीव्हीवर दिलेल्या मुलाखतीत भारताच्या एअर स्ट्राइकमध्ये 300 दहशतवादी मारले गेल्याची माहिती दिली. पुलवामा हल्ल्यात सीआरपीएफचे 40 जवान शहीद झाल्यानंतर भारताने ही कारवाई केली होती.

"भारताने आंतरराष्ट्रीय सीमा ओलांडून युद्धाची कृती केली. ज्यात 300 जण ठार झाले. त्यांच्या लक्ष्यापेक्षा आपले लक्ष्य वेगळे होते. आपण त्यांच्या हाय... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कमांडला लक्ष्य केले" पाकिस्तानी उर्दू चॅनलवर बोलताना आगा हिलाली यांनी हे सांगितलं. भारताने बालाकोटमध्ये  हल्ला करण्यासाठी स्पाइस 2000 अस्त्राचा वापर केला होता.

2. 'दिल्लीचे राज्यकर्ते शहराच्या सीमेवरील शेतकऱ्यांना भेटायला जात नाहीत'

स्वातंत्र्याचे हनन परकीयांकडून होते असं नाही. स्वातंत्र्यासाठी घामही न गाळणारे राज्यकर्ते म्हणून येतात तेव्हा ते स्वातंत्र्यावरच सगळ्यात निर्घृण हल्ला करतात. आजारी कर्मचाऱ्याला भेटण्यासाठी रतन टाटा मुंबईहून पुण्याला जातात. पण दिल्लीचे राज्यकर्ते शहराच्या सीमेवरील शेतकऱ्यांना भेटायला जात नाहीत.

बादशहाच्या टोपीला मुजरा करणाऱ्यांनी देश खराब केला. दुसरं काय? असं सामनातल्या रोखठोक सदरात संजय राऊत यांनी म्हटलं आहे.

शेतकरी आंदोलन

कोरोना संसर्गाच्या भीतीमुळे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी भारताबाहेर गेलेले नाहीत. पण देशातल्या जनतेचे किती प्रश्न या काळात सुटले? वर्षभरापूर्वी डोनाल्ड ट्रंप नमस्ते ट्रंप कार्यक्रमासाठी अहमदाबादेत अवतरले. 50 लाख लोकांनी त्यांचं स्वागत केलं. ट्रंप आणि त्यांच्याभोवती असलेल्या अमेरिकन मंडळींनी कोरोनाचा प्रसार केला. ट्रंप आता सत्ता गमावून बसले आहेत. त्यांच्या समर्थकांनी झुंडशाहीचं टोक गाठलं.

"अमेरिका असेल किंवा भारतात, लोकशाही ही शोभेचा आणि पोकळ डोलारा म्हणूनच उभी आहे. निवडणूक निकाल फिरवावा अशी ट्रंप यांच्यासारखी गयावया भारतात करावी लागत नाही. विरोधात उभे राहणाऱ्यांना नष्ट केलं की काम भागतं आणि निवडणुकांचे निकाल ठरवून घेतले की झाले. लोकशाही या संस्थेवरील लोकांशी श्रद्धा पूर्ण उडाली आहे."

3. स्टेट बँक ऑफ इंडियासह अनेक बँकांची फसवणूक

हैदराबादमधील एका पाणी आणि पर्यावरण, सिंचन, वाहतूक, इमारती आणि औद्योगिक संरचना, वीज वितरण आणि प्रसारण, ऑपरेशन्स आणि देखभाल आणि खाणकाम क्षेत्रांमध्ये कार्यरत असलेल्या कंपनीने स्टेट बँक ऑफ इंडियासह आठ बँकांना तब्बल 4300 कोटींची फसवणूक केल्याची तक्रार बँक ऑफ इंडियाने केली आहे. 'इंडिया टीव्ही'ने ही बातमी दिली आहे.

आयव्हीआरएसएल लिमिटेड ही इन्फ्रास्ट्रक्चर कंपनी असून गेल्या 25 वर्षांपासून कार्यरत असून या कंपनीने आठ सार्वजनिक बँकांची 4837 कोटींची फसवणूक केली आहे. सीबीआयने याप्रकरणी कंपनीविरोधात आणि काही अधिकाऱ्यांविरोधात गुन्हा दाखल केला आहे. स्टेट बँक ऑफ इंडियाने केलेल्या तक्रारीनंतर सीबीआयने आयव्हीआरएसएल (IVRCL) कंपनी, व्यवस्थापकीय...


बालाकोटच्या हवाई हल्ल्याची माहिती मिळवणे आणि प्रश्न विचारणे ही मूलभूत कामे सोडून माध्यमांनी देशात अनाठायी उत्कंठा आणि युद्धज्वर निर्माण करण्यात एकमेकांशी स्पर्धा केली.

तरीही अनेकांनी त्याचे कौतुक केले. त्या शब्दवापरामध्ये खरोखरीच काही तरी उपयुक्त आणि अर्थवाही असं होतं. केवळ चलाख शब्दकळेच्या पलीकडे ते निवेदन आणि ज्या कारणाने ते केले गेले ते हवाई हल्ले, या दोन्हीमध्ये दुहेरी दावा होता.

एक म्हणजे बालकोटवरील हल्ल्यामधून आणि परराष्ट्र सचिवांच्या निवेदनातून भारत सरकारच्या कठोर भूमिकेचे सूचन केले गेले. म्हणजे सरकार पुलवामाला कडक प्रतिसाद देत आहे हा संदेश त्यात होता.

पूर्वापार अशा प्रसंगी भारताचा प्रतिसाद खूपच संयमित राहिला आहे आणि आता प्रतिसादाची पातळी बदलते आहे, हे दाखविणार्‍या या कृती होत्या. याचा परिणाम म्हणून देशांतर्गत राजकरणात सरकारला फायदा मिळणार, ही बाब अगदी उघड अशीच आहे.

पण त्याच बरोबर, आंतरराष्ट्रीय समुदायाला यात एक संदेश होताच — जर नित्याच्या राजनयाच्या मार्गाने पाकिस्तानला वेसण घालता येत नसेल तर भारताची व्यूहरचना बदलू शकते हा तो संदेश होता.

भारत-पाकिस्तान

मात्र अधिकृत निवे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दनात आणखी एक मुद्दा होता. भारताने भूमिका बदलायचे ठरवले हे तर ठीकच आहे, पण त्या बदलाची मर्यादा या निवेदनात नमूद केली होती. पुलवामाचा प्रतिसाद थेट लष्करी संघर्षात रूपांतरित होऊ नये, ही ती मर्यादा होती आणि अर्थातच, ही अपेक्षा फोल आहे याची आधीच परराष्ट्र खात्याला कल्पना असणार.

पुलवामासारख्या घटनेत समाजावर मानसिक आघात करण्याची ताकद असते; केवळ शहीद जवानांच्याच नव्हे तर अनेकांच्या आयुष्यात संताप आणि शोकाचा अनुभव देण्याची क्षमता अशा घटनेत असते. त्याच्या पलीकडे, अशा घटनेचे रूपांतर एखाद्या अंधार्‍या बोगद्यातील प्रवासामध्ये करायचे की नाही, हा धोरणात्मक निवडीचा मुद्दा असतो.

बालाकोटच्या माध्यमातून भारताने अशा अज्ञात आणि अनिश्चित प्रवासाची निवड केली. प्रत्यक्षात जेव्हा हवाई हल्ले झाले तेव्हा असा क्षणिक भास झाला की या प्रवासातल्या अंधाराला न जुमानता प्रकाशाची दोन किरणे साथ करतील - एक म्हणजे बाहेरच्या जगाच्या संदर्भात मुत्सद्दीपणामुळे भारताचे हितरक्षण होईल आणि दुसरे म्हणजे देशांतर्गत संदर्भात हा क्षण अनियंत्रित राष्ट्रवादात रूपांतरित होणार नाही, याची काळजी राजकीय नेतृत्वाच्या धोरणीपणामुळे — म्हणजे मुत्सद्दी नेतृत्वाच्या मार्फत घेतली जाईल.

त्यामुळेच बालकोटनंतरचे 24 तास आपण आपल्या आक्रमक आणि मुत्सद्दी राजनीतीवर खूश होतो.

विरोधी पक्षांचा संयम

पुलवामानंतरच्या घडामोडींना आणखी एक रुपेरी किनार होती. 'मागच्या सरकारांबद्दल' आणि त्यांच्या सुरक्षाविषयक अपयशांबद्दल 'अधिकृत सूत्रांकडून' आडून-आडून वार केले गेले तरी विरोधी पक्षांनी या कसोटीच्या काळात आपला प्रतिसाद संयत ठेवला.

सरकार पक्ष आणि विरोधी पक्ष यांचे ताणलेले संबंध लक्षात घेता ही एक मोठीच गोष्ट होती. पुलवामासंबंधी अगदी थेट असे कळीचे प्रश्न सुद्धा विरोधी पक्षांनी काही काळ लांबणीवर टाकले. त्यात विरोधी पक्षांचे राजकीय शहाणपण असेलही, पण राष्ट्रहिताला केव्हा प्राधान्य द्यायचे, याचे तारतम्यदेखील त्यातून व्यक्त झाले.

IAFने पाकिस्तानच्या बालाकोटमध्ये केलेल्या कारवाईनंतर देशात एक वेगळंच चित्र पाहायला मिळालं

म्हणजे, एकीकडे जागतिक लोकमताच्या चौकटीत सरकारी प्रतिक्रिया संयमित राहिली आणि देशांतर्गत लोकमताच्या चौकटीत विरोधी पक्षांची प्रतिक्रिया संयमित राहिली. इथपर्यंत सगळे ठीकठाकच झाले.

पण वर म्हटल्याप्रमाणे मुळातच हा प्रवास दुःखाचा, वेदनादायी आणि अंधारातून अंधाराकडे नेणारा असणार...


बाल्फोर जाहीरनाम्याची शतकपूर्ती आणि पॅलेस्टिनींची ब्रिटनकडून माफीची मागणी

2 नोव्हेंबर 1917ला बाल्फोर  यांनी बनवलेला जाहीरनामा 'बाल्फोर डिक्लरेशन' म्हणून ओळखला जातो. तसंच शालेय विद्यार्थ्यांच्या इतिहासाच्या अभ्यासक्रमातही त्याचा समावेश करण्यात आला आहे.

हा जाहीरनामा म्हणजे दोन वेगळ्या राष्ट्रांच्या वेगवेगळ्या कथांचा एक अध्याय आहे. अरब आणि इस्त्रायल यांच्या वादाचा आरंभबिंदू म्हणूनही या जाहीरनाम्याकडं बघता येतं.

ज्यूंनी 1925 साली जेरुसलेममध्ये बाल्फोर यांचं जंगी स्वागत केलं होतं.

"ज्यूंना पॅलेस्टाईनची भूमी घर म्हणून मिळावी यासाठी ब्रिटननं पाठिंबा दिला होता," असं हा जाहीरनामा सांगतो.

त्याचवेळी, "ज्यूंव्यतिरिक्त इतर समुदायांच्या नागरी आणि धार्मिक अधिकारांबाबत पूर्वग्रह निर्माण होतील, असं काही करायला नको," असंही जाहीरनामा सांगतो.

पॅलेस्टिनी मात्र या जाहीरनाम्याकडं विश्वासघात म्हणून बघतात.

बाल्फोरच्या जाहीरनाम्यातील महत्त्वाचे 67 शब्द.

यावरुन असं दिसतं की, ऑटोमन साम्राज्यातील बहुतांश देशांमध्ये स्वातंत्र्यासाठी ब्रिटन परत संघर्ष करेल, ज्यामध्ये मध्यपूर्वेतील बहुतेक भागांचा समावेश हो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तो. प्रत्यक्षात उल्लेख केलेला नसला, तरी यात पॅलेस्टाईनचाही समावेश आहे हे अरबांना समजलं आहे.

"पॅलेस्टिनी नागरिकांबाबत ब्रिटनचं चुकलं असं तुम्हाला वाटतं का? ब्रिटननं गुन्हा केला आहे का?" असा प्रश्न शिक्षकांनी पॅलेस्टीनच्या वेस्ट बँकमधील रामाल्लाह इथल्या शाळेतील विद्यार्थ्यांना  विचारला.

पॅलेस्टिनी बेल्फोर जाहीरनाम्याला ऐतिहासिक अन्याय म्हणून संबोधतात.

उत्तरादाखल सर्वच विद्यार्थ्यांनी हात वर केले. 'हो' असं 15 वर्षीय मुलगी म्हणाली.

"हा जाहीरनामा बेकायदेशीर होता. कारण, पॅलेस्टीन ऑटोमन साम्राज्याचा भाग होते आणि ब्रिटिशांनी त्यावर नियंत्रण मिळवलं नाही," असं ती सांगते.

"अरब हे संख्येने 90 टक्क्यांपेक्षा जास्त होते, तरी ब्रिटनने त्यांना अल्पसंख्य समजलं," असं ती पुढं सांगते.

आशावाद कायम

इस्त्रायली विद्यार्थी मात्र बेल्फोर जाहीरनाम्याकडं सकारात्मक दृष्टीनं बघतात.

नोगा येहेझेकेली ही नऊ वर्षीय मुलगी इस्त्रायलच्या बाल्फोरिया गावात राहते. या जाहीरनाम्याचा हिब्रू अनुवाद तिला अक्षरश: तोंडपाठ आहे.

"या जाहीरनाम्यामुळं लोकांमध्ये एक मोठी आशा निर्माण झाली आणि झायोनिस्ट चळवळीनं जोर धरला," असं तिचे वडील नीव सांगतात.

"लोकांना वाटलं, ब्रिटीश सरकारने असा जाहीरनामा दिला, तर एक दिवस ज्यूंचं राष्ट्र निर्माण होईल. जे पुढे 1948 मध्ये इस्त्रायलच्या रुपानं निर्माण झालं", ते सांगतात.

या जाहीरनाम्यामुळं लोकांमध्ये एक मोठी आशा निर्माण झाली, असं नीव सांगतात.

त्यावेळी हे संपूर्ण क्षेत्र ब्रिटीशांच्या अधिपत्याखाली होतं. पॅलेस्टाईनसाठी बेल्फोर जाहीरनामा औपचारिकरित्या ब्रिटीश अधिवेशनात  नमूद करण्यात आला होता. ज्याला लीग ऑफ नेशन्सनं मान्य केलं होतं.

अधिवेशनाच्या सुरुवातीच्या अर्ध्या काळात ब्रिटनने ज्यूंच्या स्थलांतराला परवानगी दिली. पण, नंतर वाढता हिंसाचार विशेषत: होलोकॉस्टच्या काळातील वाढती हिंसा बघून स्थलांतराला आळा घालण्यात आला.

कठीण अंमलबजावणी

बेल्फोर यांनी जेरुसलेम येथील हिब्रू विद्यापीठाचं उद्घाटन केलं होतं. तिथल्या प्राध्यापक रुथ लॅपिडोथ यांनी 67-शब्दांचं हे पत्र वाचलं आहे.

आंतरराष्ट्रीय कायदेतज्ज्ञ असलेल्या लॅपिडोथ सांगतात, "हा जाहीरनामा कायदेशीररित्या बंधनकारक होता. पण, ब्रिटनला त्याची अंमलबजावणी करणं कठीण गेलं."

ज्यूंनी 1925 साली जेरुसलेममध्ये बाल्फोर यांचं जंगी स्वागत केलं होतं.

"जेव्हा नाझी सत्तेवर आले, तेव्हा राजकीय...


बाळासाहेब आणि प्रणव मुखर्जी

शिवसेना आणि भाजप या महायुतीतल्या मुख्य पक्षांमधील वाद आपल्या पथ्यावर पडेल का, याची चाचपणी विरोधकांकडून होताना दिसतेय.

काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि राज्यसभा खासदार हुसैन दलवाई यांनी थेट काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी यांना पत्र लिहिलंय.

"भाजप आणि शिवसेनेत फरक आहे. शिवसेनेचं राजकारण आता सर्वसमावेशक झालंय. त्यामुळे आपण त्यांना पाठिंबा देण्यास हरकत नाही. प्रतिभाताई पाटील आणि प्रणव मुखर्जी यांना काँग्रेसनं राष्ट्रपतिपदासाठी उमेदवारी दिली होती, तेव्हा शिवसेनेनं आपल्याला पाठिंबा दिला होता," असं दलवाईंनी या पत्रात म्हटलंय.

काही दिवसांपूर्वी महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांनीही राज्यात शिवसेनेला पाठिंबा देण्याबाबत संकेत दिले होते.

काँग्रेसकडून सातत्यानं आलटून-पालटून विधानं येत असली, तरी काँग्रेस-शिवसेना यांचं आजवरचं नातं जरा वेगळं राहिलं आहे. शिवसेना हा पक्ष स्थापनेपासूनच काँग्रेसचा विरोधक राहिला असला तरी गेल्या पन्नास वर्षांच्या काळात अनेकदा असे प्रसंग आले, ज्यावेळी शिवसेना आणि काँग्रेस यांच्यात जवळीक साधली गेली.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

एक नजर अशाच काही प्रसंगांवर.

1) जेव्हा शिवसेनेला 'वसंतसेना' म्हणायचे

महाराष्ट्रात साठच्या दशकात कामगारांचा संप, 'मुंबई बंद'ची हाक यामधून केवळ गिरणीच नव्हे; तर सर्व कामगारांची एकजूट झाल्याने डाव्या पक्षांची ताकद वाढत होती. जॉर्ज फर्नांडिस यांचा दबदबा वाढत चालला होता. ही काँग्रेसपुढील डोकेदुखी होती अन् त्यावर उताराही सापडला. तो म्हणजे, शिवसेनेचा उदय.

वसंतराव नाईक

बाळासाहेब ठाकरे यांनी 1966 मध्ये मुंबईत शिवसेनेची स्थापना केली. शिवसेना डाव्या पक्षांना शह देईल म्हणून काँग्रेसही शिवसेनेला खतपाणी घालत असल्याचा त्यावेळी आरोप झाला. वसंतराव नाईक उघडपणे शिवसेनेची पाठराखण करत आहेत, अशी टीका करत शिवसेनेला 'वसंतसेना' म्हटलं गेलं.

पत्रकार सुजाता आनंदन सांगतात की, "त्याकाळी विनोदानं शिवसेनेला वसंत सेना म्हटलं जायचं. महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याशी असलेल्या जवळीकीमुळं सेनेला हे टोपण नाव मिळालं होतं."

'सत्तासंघर्ष' या पुस्तकात ज्येष्ठ राजकीय विश्लेषक सुहास पळशीकर सांगतात, "काँग्रेसच्या विविध गटांकडून वा नेत्यांकडून वेळोवेळी शिवसेनेला प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्ष पाठिंबा मिळाला. अगदी सुरुवातीच्या काळात रामराव आदिक आणि बाळासाहेब देसाई यांची शिवसेनेला सहानुभूती मिळाली. वसंतराव नाईक यांच्याशी सख्य असल्यामुळे शिवसेनेला एका टप्प्यावर 'वसंतसेना' असेही म्हटले जाई."

2) बाळासाहेब ठाकरेंचा आणीबाणीला पाठिंबा

सर्व विरोधकांना डावलून तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी लादलेल्या आणीबाणीचं बाळासाहेब ठाकरेंनी समर्थन केलं होतं. 1978 मध्ये जनता सरकारनं जेव्हा इंदिरा गांधींना अटक केली, तेव्हा त्याविरोधात शिवसेनेनं बंदही पुकारला होता.

महाराष्ट्राचे तत्कालीन मुख्यमंत्री शंकरराव चव्हाण यांनी आणीबाणीच्या समर्थनासाठी त्यांना भाग पाडलं होतं, असं सुजाता आनंदन यांनी म्हटलं.

इंदिरा गांधी

आनंदन सांगतात, "चव्हाण यांनी निरोप पाठवून ठाकरेंसमोर दोनच पर्याय ठेवले होते - एक म्हणजे, अन्य विरोधकांप्रमाणे अटकेसाठी तयार राहणं किंवा आपल्या ठेवणीतले कपडे घालून दूरदर्शनच्या स्टुडिओत जायचं आणि आणीबाणीचं समर्थन करायचं.

"हा निर्णय घेण्यासाठी त्यांना अर्ध्या तासाचा वेळ दिला होता. सरकार या प्रश्नावर गंभीर आहे, याची ठाकरेंना जाणीव होती. कारण शंकरराव चव्हाणांनी निरोप पाठवतानाच पोलिसांचा एक ताफाही ठाकरेंच्या घरी पाठवला होता. आपल्या...


बाळासाहेब ठाकरे

शिवसेना प्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी हे वक्तव्य त्यांनी 2004मध्ये बीबीसी हिंदीशी बोलताना केलं होतं.

राज्याचे मुख्यमंत्री आणि शिवसेनेचे सध्याचे पक्ष प्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी राम मंदिराच्या बांधणीसाठी 1 कोटी रुपयांचा निधी राम जन्मभूमि तिर्थक्षेत्र ट्रस्टकडे RTGS द्वारे जमा केल्याची माहीती शिवसेनेच्या फेसबुक पेजवर देण्यात आली आहे.

मात्र, सध्या बाळासाहेब ठाकरेंना आणि उद्धव ठाकरेंना कार्यकर्ते धन्यवाद देत असले तरी राम मंदिराच्या जागेबद्दल बाळासाहेब ठाकरे यांनी वेगळं विधान बीबीसीशी बोलताना व्यक्त केलं होतं.

राम मंदिराच्या जागेचं भूमिपूजन आज (5 ऑगस्ट) झालं आहे. त्या पार्श्वभूमीवर राम मंदिर आणि बाबरी मशिदीच्या बाबतीत बाळासाहेब ठाकरेंनी केलेलं हे विधान आम्ही वाचकांसाठी पुन्हा देत आहोत.

बीबीसी हिंदीचे रेहान फझल यांनी बाळासाहेब ठाकरे यांची 2004 मध्ये मुलाखत घेतली होती. त्यावेळी मंगल पांडेबद्दल बाळासाहेब स्वतः त्यांना म्हणाले होते. हा प्रसंगच रेहान फझल यांनी त्यांच्या या लेखात पुढे मांडला आहे.

राम मंदिराच्या जागी मंगल पांडेचं स्मारक हवं

मला 2004 साली बाळासाहेब ठाकरेंना भेटण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याची संधी मिळाली होती. त्यांची मुलाखत घेण्यासाठी मी 'मातोश्री'वर गेलो होतो. ते एका खोलीत सिंहानासारख्या खुर्चीवर बसले होते.

जेव्हा आपण मुलाखत घेतो, तेव्हा साधारण एकांतात भेटतो. पण मी गेलो तेव्हा खोलीत काही लोक होते. ही गोष्ट मला थोडीशी खटकली होती.

आपण या सर्वांसमोरच बोलणार का, असं मी त्यांना दबकत-दबकतच विचारलं. त्यावर बाळासाहेबांनी सांगितलं, की त्यांना कोणतीही गोष्ट एकांतात करायला आवडत नाही. मी सर्वांसमोर मोकळेपणानं बोलणं पसंत करतो.

त्यांनी भगवे कपडे घातले होते. त्यांच्या गळ्यात आणि मनगटावर रुद्राक्षांच्या माळा होत्या आणि खोलीतही त्यांनी काळा चष्मा घातलेला होता. त्यांचा बेदरकारपणा आणि नजरेला नजर देऊन बोलण्याच्या लकबीनं माझं लक्ष खेचून घेतलं होतं.

मुलाखतीच्या दरम्यान त्यांना असं विचारलं, की तुमच्या मते बाबरी मशीदीबद्दल विचारलं.

बाळासाहेबांनी जे उत्तर दिलं ते अनपेक्षित आणि पक्षाच्या भूमिकेपासून हटकून होतं. त्यांनी म्हटलं, "खरं तर भारताच्या पहिल्या स्वातंत्र्य लढ्याचे नायक मंगल पांडे यांचं स्मारक तिथं बनवायला हवं."

त्यांचं हे उत्तर ऐकल्यानंतर पूर्ण खोलीत शांतता पसरली. ते काय बोलताहेत यावर लोकांचा क्षणभर विश्वासच बसला नाही. मला स्वतःलाही ही गोष्ट पचनी पडली नाही. मी पुन्हा त्यांना हाच प्रश्न विचारला. त्यांच्या या वक्तव्याची खूप चर्चा झाली. पीटीआयनंही त्यावेळी नेमका तोच मुद्दा उचलला आणि देशातल्या जवळपास सर्व वर्तमानपत्रांची हेडलाईनही हीच होती.

'ठाकरे दुःख करत नाहीत'

हा प्रसंग 1995 सालातला आहे. मुंबईमधल्या जातीय दंगलींवर मणिरत्नमने 'बॉम्बे' चित्रपट बनवला होता. या चित्रपटातल्या एका प्रसंगात शिवसैनिक मुसलमानांना मारताना तसंच त्यांना लुटताना दाखवलं होतं.

चित्रपटाच्या शेवटी मात्र बाळासाहेबांशी साधर्म्य दाखवणारं पात्र दंगलीमध्ये झालेल्या हिंसाचाराबद्दल दुःख प्रकट करतं. त्यांच्यासोबतच एक मुस्लीम नेताही दंगलींबद्दल खंत व्यक्त करताना दाखवला आहे. बाळासाहेबांनी या चित्रपटाला विरोध केला होता. मुंबईमध्ये 'बॉम्बे' प्रदर्शित होऊ देणार नाही, असं ठाकरेंनी म्हटलं होतं.

या चित्रपटाचे वितरक अमिताभ बच्चन होते. बाळासाहेबांसोबत त्यांचा चांगला स्नेह होता. त्यामुळं ते ठाकरेंना भेटायला गेले.

शिवसैनिकांना दंगल करताना दाखवल्यामुळे तुम्हाला वाईट वाटलं का? असं अमिताभ यांनी ठाकरेंना विचारलं. त्यांनी उत्तर दिलं, "अजिबात नाही....


बाळासाहेब ठाकरे यांचं बालपण अनोखं होतं.

1995 मध्ये जेव्हा शिवसेना भाजपच्या युतीची पहिल्यांदा सत्ता आली तेव्हा बाळासाहेब ठाकरे मुख्यमंत्री झाले नव्हते. पण 2019 मध्ये मात्र महाविकास आघाडीची सत्ता स्थापन करताना उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रिपद स्वीकारलं. या दोन्ही घटनांची कारणंही तितकीच रंजक आहेत. त्याचाच आढावा आपण घेणार आहोत.

'बॅरिस्टर मोहनलाल करमचंद गांधीचा महात्मा गांधी होऊ शकतो तर कार्टूनिस्टचा शिवसेनाप्रमुख का होऊ शकत नाही?' आप की अदालत या प्रसिद्ध कार्यक्रमात एका प्रश्नाचं उत्तर देताना बाळासाहेब ठाकरे यांनी हा उलट प्रश्न विचारला होता.

बाळासाहेब ठाकरे शिवसेनाप्रमुख तर झाले पण ते कधीही मुख्यमंत्री झाले नाहीत. त्यांनी कधीही कुठलीही निवडणूक लढवली नाही. कुठलंही वैधानिक पद त्यांनी भूषवलं नाही. असं का?

'माझ्या हातात सत्तेचा रिमोट कंट्रोल आहे,' असं मात्र बाळासाहेब ठाकरे सतत म्हणत.

1995 साली जेव्हा शिवसेना आणि भाजपच्या युतीची सत्ता आली तेव्हाही बाळासाहेब ठाकरे यांनी मनोहर जोशी यांना मुख्यमंत्री केलं.

खरंतर तेव्हा शिवसेनेवर त्यांची संपूर्ण पकड होती, भाजपबरोबरच्या युतीतही तेव्हा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यांचाच शब्द अंतिम ठरत होता. अशी स्थिती असतानाही त्यांनी मुख्यमंत्रिपद का स्वीकारलं नाही?

प्रबोधनकार ठाकरेंसोबत बाळ ठाकरे.

'मी कुठलीही निवडणूक लढवणार नाही किंवा माझ्या कुटुंबातलं कुणी निवडणूक लढवणार नाही. ठाकरे घराणं कुठल्याही सत्तेचं लोभी नाही, आम्ही सत्तेच्या पलिकडे लोकांची सेवा करण्यासाठी राजकारणात आहोत,' या भूमिकेवर बाळासाहेब ठाकरे शेवटपर्यंत ठाम राहिले. 2019 पर्यंत ठाकरे कुटुंबीयसुद्धा या भूमिकेवर ठाम राहीले.

2014च्या विधानसभा निवडणुकांआधी मे 2014 मध्ये राज ठाकरेंनी स्वतः निवडणूक लढवण्याची घोषणा केली. मुख्यमंत्रिपद स्वीकरण्यासाठी आपण तयार असल्याचं सुद्धा अप्रत्यक्ष मान्य केलं. पण त्यांची ही घोषणा फक्त घोषणाच राहीली

कारण पुढच्या 4 महिन्यातच म्हणजेच ऑगस्टमध्ये त्यांनी नागपुरात पत्रकारांशी बोलतांना आपण निवडणूक लढवणार नसल्याचं स्पष्ट केलं.

त्यावेळी त्यांनी कारण दिलं ते "ठाकरे कुटुंबात यापूर्वी कुणीही निवडणूक लढवलेली नाही. संपूर्ण महाराष्ट्र हा आमचा मतदारसंघ असल्याचं आम्ही मानत आलो आहोत. त्यामुळे कुणा एका मतदारसंघापुरते आम्ही मर्यादित राहिलेलो नाही."

पुढे मात्र 2019ला आदित्य ठाकरे थेट निवडणुकीच्या रिंगणात उतरले आणि वरळीतून आमदार झाले. निवडून येणारे ते पहिले ठाकरे ठरले. पुढे सत्तेच्या वाटाघाटीत उद्धव ठाकरे मुख्यमंत्री झाले.

मग जे उद्धव ठाकरेंना शक्य झालं ते बाळासाहेबांना का शक्य नव्हतं किंवा जो 'रिमोट कंट्रोल' बाळासाहेबांना चालवता आला तो उद्धव ठाकरेंना का शक्य नाही?

थोडक्यात बाळासाहेबांना त्यांचे मनोहर जोशी आणि नारायण राणे सापडले मग उद्धव ठाकरेंना ते का नाही सापडले असाही प्रश्न पडतो. बाळासाहेबांबाबतच्या 1995 मधल्या तत्कालिन घडामोडींचा आढावा घेताना आपण या प्रश्नाचंसुद्धा उत्तर शोधणार आहोत.

पण सर्वांत आधी सगळ्या जमेच्या बाजू हातात असतानाही बाळासाहेब ठाकरे 1995मध्ये मुख्यमंत्री का झाले नाहीत ते जाणून घेऊ.

बाळासाहेब ठाकरे मुख्यमंत्री का झाले नाहीत?

90चं दशक हे तसं पाहिलं तर देशाच्या राजकारणात उलथापलथ आणि अस्थिरतेचं राहिलं आहे. केंद्रीय राजकारण अस्थिर असताना वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये मात्र त्यावेळी लालू यादव, बिजू पटनायक, करुणानिधी, जयललिता, प्रकाश सिंह बादल, मायावती या सारखे स्वतःचे पक्ष चालवणारे नेते मुख्यमंत्री होत होते.

मग स्वतःचा पक्ष चालवणाऱ्या बाळासाहेब ठाकरेंनी स्वतःला या पदापासून दूर का...


बाळासाहेब ठाकरे यांच्या जीवनावर आधारित 'ठाकरे' हा चित्रपट काही महिन्यांपूर्वीच आला होता. या सिनेमात बाळासाहेबांची भूमिका नवाजुद्दीनने साकारली होती. तर बाळासाहेबांच्या पत्नीच्या अर्थात मीनाताई ठाकरे यांच्या भूमिकेत अमृता राव होती.

पण नवाजनं बाळासाहेबांची व्यक्तिरेखा नेमकी कशी साकारली आहे, याबद्दल तमाम सिनेप्रेमींना उत्सुकता आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

याबाबत बीबीसीचे प्रतिनिधी समीर हाश्मी यांनी घेतलेल्या मुलाखतीत नवाजने सांगितलं की "ही भूमिका स्वीकारताना मनात कुठलीच शंका नव्हती. हा चित्रपट फक्त दोन तासांचा असेल, मी तर 52 वर्षांचा चित्रपट पाहिला आहे."

पुढं नवाज म्हणतो "मी एक अभिनेता आहे आणि मला सगळ्या प्रकारच्या भूमिका करायला आवडतात. मग ती गणेश गायतोंडे असो, वा मंटो असो किंवा ठाकरे असो.. ज्या प्रेरणेनं आणि श्रद्धेनं मी मंटोची भूमिका केली. तेवढीच मेहनत मी ठाकरेंसाठीही केली आहे."

शिवसेनेचे खासदार आणि निर्माते संजय राऊत यांनी या चित्रपटाची पटकथा लिहिली आहे. तर अभिजीत पानसे यांनी चित्रपटाचं दिग्दर्शन केलं आहेत.

NDTVने दिलेल्या वृत्तानुसार या चित्रपटाच्या सिक्वलचाही विचार सुरू असल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याचं संजय राऊत यांनी स्पष्ट केलं होतं.

"बाळासाहेब ठाकरेंचा जीवनप्रवास एका चित्रपटात दाखवू शकत नाही. त्यामुळे या बायोपिकच्या सिक्वलचाही विचार केला असून त्याच्यावरही काम सुरू केलं आहे," असं ते म्हणाले होते.

दरम्यान, सिनेमाचा ट्रेलर लाँच होताच अनेकांनी याबद्दल आपलं मत व्यक्त केलं आहे.

ट्रेंड एनलिस्ट तरण आदर्श यांनी 'ठाकरे' चित्रपटाचा ट्रेलर जबरदस्त असल्याचं म्हटलं आहे.

अभिजीत मजुमदार यांनी नवाज यांच्या कामाचं कौतुक केलं आहे.

तर ट्रेलर लाँच होताच, त्यावर मीम्स देखील यायला सुरुवात झाली आहे.

दरम्यान, या चित्रपटातील काही संवाद आणि दृश्यांना सेन्सॉर बोर्डाने आक्षेप घेतला आहे. त्यावर अंजली यांनी ट्विट करत, यात फार कट्स नसावेत अशी आशा व्यक्त केली आहे. तसंच त्यांनी नवाजच्या कामाचं देखील यात कौतुक केलं आहे.

तर विशाल यांना हा ट्रेलर अजिबात आवडलेला दिसत नाही आहे. ते लिहितात, "बाळासाहेबांची खरी ओळख त्यांचा आवाज आहे. या ट्रेलरमध्ये आपल्याला नवाज दिसतोय, बाळासाहेब नाही. बाळासाहेबांच्या चाहत्यांना हे आवडणार नाही."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


बाळासाहेब ठाकरे, श्रीकांत ठाकरे यांच्यापासून, किंबहुना प्रबोधनकार ठाकरेंपासून सिनेजगताशी संबंध आलाय.

प्रबोधनकार ठाकरे यांनी आचार्य अत्रे यांच्या 'श्यामची आई' सिनेमात काम केलं होतं. तसंच, महात्मा फुलेंवरील सिनेमात प्रबोधनकार ठाकरेंनी कर्मठ ब्राह्मणाची भूमिका केली होती.

प्रबोधनकार स्वत: ब्राह्मणेतर चळवळीतले होते. त्यामुळे त्या भूमिकेची खूप चर्चा झाली होती, असं सिनेमाचे अभ्यासक आणि पत्रकार हेमंत देसाई सांगतात.

ठाकरे कुटुंबाच्या या सिनेइतिहासाचा बीबीसी मराठीनं आढावा घेतला आहे.

'सोंगाड्या'मुळे बाळासाहेबांचा सिनेक्षेत्रात पहिल्यांदा हस्तक्षेप

शिवसेनेची स्थापना होऊन चार वर्षं झाली होती. मराठीचा मुद्दा घेत शिवसेना विविध क्षेत्रात शिरकाव करत होती. मात्र, सिनेक्षेत्राकडे बाळासाहेब ठाकरेंची अजून नजर गेली नव्हती.

तोच 1971 साली अभिनेते दादा कोंडके यांचा 'सोंगाड्या' प्रदर्शित झाला आणि तुफान चालू लागला. याच सिनेमाच्या अनुषंगाने घडलेल्या एका घटनेनं शिवसेनेला आणि पर्यायाने बाळासाहेबांना सिनेक्षेत्रात पहिल्यांदा हस्तक्षेप करण्याची 'संधी' दिली.

'सोंगाड्या'च्या प्रदर्शनावेळीही वाद झाला. कारण होत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं अभिनेते देवानंद यांच्या 'तेरे मेरे सपने'चं. देव आनंद यांचा हा सिनेमाही नेमका त्याचवेळी प्रदर्शित झाला होता. त्यामुळे मुंबईतल्या दादरमधल्या कोहिनूर थिएटरने दादा कोंडकेंचा 'सोंगाड्या' सिनेमा लावायला नकार दिला.

दादांनी चित्रपटाच्या प्रदर्शनासाठी बाळासाहेब ठाकरेंना मदतीची विनंती केली. मराठी चित्रपटाला जागा देत नाही म्हणून शिवसेनेनेही थिएटर मालकाविरुद्ध दादांची बाजू घेतली. लेखिका अनिता पाध्ये यांनी लिहिलेल्या 'एकटा जीव' पुस्तकात हा किस्सा सांगितला आहे.

याबाबतच्या आठवणी सांगताना शिवसेनेचे माजी खासदार मोहन रावले म्हणाले, "बाळासाहेबांनी यात स्वतः लक्ष घातलं आणि सगळे शिवसैनिक त्यात सहभागी झाले. हा चित्रपट थिएटरमध्ये लागावा यासाठी मोठं आंदोलन झालं."

"सेनेच्या आंदोलनामुळे अखेर थिएटर मालकाला ऐकावं लागलं आणि 'सोंगाड्या' कोहिनूरमध्ये प्रदर्शित झाला. हा चित्रपट भरपूर चालला. दादांच्या स्टारडममध्ये बाळासाहेबांकडून कारकिर्दीच्या सुरुवातीलाच मिळालेल्या या मौल्यवान मदतीचा मोठा हात होता," असंही रावले म्हणाले.

बाळासाहेब ठाकरे यांना पक्षाची 'मराठी' प्रतिमा ठाम करण्यासाठी या घटनेचा मोलाचा वाटा होता. मात्र, हा काही एकमेव किस्सा नाही. पुढे जवळपास पाच दशकांच्या राजकीय कारकीर्दीत बाळासाहेब ठाकरे आणि सिनेक्षेत्र यांचा जवळून संबंध आला.

अमिताभ बच्चन यांना मदत, मग बिग बी-सेनाप्रमुख मैत्रीचं पर्व सुरू

अभिनेते अमिताभ बच्चन यांच्या 'कूली' सिनेमावेळी झालेल्या अपघाताचा किस्सा अनेकांना माहीत आहे. मात्र, त्यातील आणखी काही गोष्टी ज्येष्ठ सिनेसमीक्षक दिलीप ठाकूर यांनी बीबीसी मराठीला सांगितल्या.

1982 साली बंगळुरूत 'कूली' सिनेमाच्या चित्रिकरणादरम्यान अमिताभ बच्चन यांना गंभीर दुखापत झाली आणि त्यांना तातडीनं मुंबईत आणण्यात आलं.

मुंबई विमानतळावरून ब्रीच कँडी हॉस्पिटलला नेण्यासाठी अमिताभ यांच्या लांबीची रुग्णवाहिका कुठे उपलब्ध होत नव्हती, तेव्हा गिरगावातल्या भडकमकर मार्ग शाखेची रुग्णवाहिका बाळासाहेब ठाकरेंनी उपलब्ध करून दिली होती.

अमिताभ बच्चन या गोष्टीची जाणीव ठेवली. कारण त्यानंतर 1984 साली ज्यावेळी भडकमकर मार्ग शाखेचा वर्धापन दिन झाला, तेव्हा अमिताभ बच्चन आला होता. तेव्हा पहिल्यांदा बाळासाहेब ठाकरे आणि अमिताभ बच्चन हे एकाच व्यासपीठावर आले होते. छगन भुजबळ तेव्हा शिवसेनेते होते. तेही तिथे आले होते.

दिलीप ठाकूर सांगतात, "या घटनेनंतर अमिताभ...


बाळासाहेब ठाकरेंच्या अटकेच्या मुद्द्यावरून अजित पवार हे छगन भुजबळ यांना कोंडीत पकडण्याचा प्रयत्न करत आहेत. तर अजित पवार यांनी दिलेल्या त्यांच्या आमदारकीच्या राजीनाम्याच्या मुद्द्यावरून छगन भुजबळ त्यांना खिंडीत गाठण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत छगन भुजबळ यांनी अजित पवारांच्या आमदारकीच्या राजिनाम्याच्या मुद्द्यावर म्हटलंय.

"मला असं वाटतं, की त्यांनी आपल्या भावना दोन दिवस दाबून ठेवायला पाहिजे होत्या. त्यामुळं पुढचे दोन दिवस महाराष्ट्रात फक्त EDची आणि पवारांवरच्या अन्यायाची चर्चा झाली असती. ते वातावरण निवडणुकीला जास्तीत जास्त पोषक झालं असतं. परंतु त्याच दिवशी राजिनाम्याची घोषणा केल्यामुळे एकदम फोकस तिकडे वळला. त्यामुळं शरद पवार बाजूला पडले, ईडी बाजूला पडली."

तिकडे अजित पवार यांनी मात्र यामुद्द्यावर सावध प्रतिक्रिया दिलीय. ते म्हणतात, "मला वाटलं तेव्हा म्हणून माझ्या सद्सद्विवेक बुद्धीला पटलं म्हणून राजीनामा दिला. मी काही टायमिंग बघून ते केलं नाही. भुजबळांचं मत त्यांचं आहे. प्रत्येकाची वेगळी मतं असू शकतात."

तर "बाळासाहेबांच्या अटकेवेळेस आम्ही ज्युनियर होतो. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मला काही सगळं माहीत नाही. मी जे त्रयस्थ म्हणून वाटलं ते बोललो. भुजबळांनी कदाचित वेगळं उत्तर दिलं असतं," असं अजित पवारांनी म्हटलंय.

खरंतर या दोन्ही नेत्यांमध्ये असलेल्या या वादाला अनेक किनार आहेत. तसाच तो वाद तितकाच जुना सुद्धा आहे. त्याची पाळंमुळं ही थेट राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या स्थापनेपर्यंत जातात.

वादाला सुरुवात कशी झाली?

राष्ट्रवादी काँग्रेस स्थापन झाल्यानंतर छगन भुजबळ हे राज्यातले दुसऱ्या क्रमांकाचे नेते होते. पण कालांतरानं त्यांची जागा अजित पवार यांनी घेतली. हा नेतृत्व बदल होण्याच्या काळातच दोन्ही नेत्यांमध्ये वितुष्ट येत गेलं असं राजकीय जाणकार सांगतात.

राजकीय विश्लेषक पद्मभूषण देशपांडे याबाबत सांगतात, "राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या स्थापनेनंतर छगन भुजबळ राज्यात क्रमांक दोनचे नेते होते. त्यांची त्याआधीची कारकीर्द आणि अनुभव पाहात ते पहिले प्रदेशाध्यक्ष आणि उपमुख्यमंत्री झाले. पण त्यानंतर शरद पवार जेव्हा खासदार म्हणून दिल्लीला गेले, त्यावेळेपासून अजित पवार यांचं पक्षातलं स्थान वाढलं. पक्षाचा कारभार हळूहळू त्यांच्या हाती जाऊ लागला. त्यानंतर शरद पवार स्वतः इतर कामांसाठी लोकांना अजित पवार यांच्याकडे पाठवायला लागले. आजही प्रदेशाध्यक्ष कुणीही असलं तर राज्यातले सर्व निर्णय अजित पवार यांच्याच कलानच घेतले जातात, हे सर्वश्रुत आहे."

फ्री प्रेस जर्नलचे राजकीय संपादक प्रमोद चुंचुवार यांच्यामते सुद्धा या दोन्ही नेत्यांमध्ये सुरुवातीला ज्येष्ठ आणि कनिष्ठ हा कळीचा मुद्दा होता.

"2004च्या निवडणुकीत काँग्रेसचे कमी आमदार आले होतो आणि राष्ट्रवादीचे जास्त होते. पण तरीही मुख्यमंत्रिपद काँग्रेसकडे देण्यात आलं. भुजबळ तेव्हा उपमुख्यमंत्री झाले. तेव्हापासूनच अजित पवार आणि छगन भुजबळ यांच्यात संघर्ष सुरू झाला. पण राष्ट्रवादीतल्या शरद पवारांसारख्या खंबीर नेतृत्वामुळे त्यांच्यातल्या भांडण फारसं समोर आलं नाही. राष्ट्रवादी काँग्रेसनं नंतरच्या काळात रोटेशन पद्धतीनं उपमुख्यमंत्रिपद अनेक नेत्यांना दिलं. त्या काळात भुजबळ नाराज असायचे की अजित पवार उपमुख्यमंत्री आहेत आणि आपल्याकडे PWD खातं आहे," असं चुचुंवार सांगतात.

तुरुंगवासामुळे अजित पवारांवर भुजबळ नाराज?

या दोन्ही नेत्यांमध्ये सुरू असलेल्या या वाक्-युद्धाला भुजबळ यांना भोगावा लागलेला तुरुंगवास हे एक मोठं कारण असल्याचंही राजकीय विश्लेषकांना वाटतं.

छगन भुजबळ

प्रमोद चुंचुवार...


बाळासाहेब थोरात काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष

महाविकास आघाडीतली तिसरा घटक पक्ष असलेला काँग्रेस नाराज असल्याची चर्चा पुन्हा एकदा सुरू झाली आहे. निमित्त ठरलं शिवसेनेने सुरू केलेल्या जॉब महाजॉब्स पोर्टलच्या जाहिरातीत एकाही काँग्रेस नेत्याचा फोटो नसल्याचं.

युवक काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष सत्यजित तांबे यांनी याविषयी ट्वीट केलं आहे.

महाजॉब्स पोर्टलच्या जाहिरातीत शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांचे फोटो आहेत. मात्र, काँग्रेसच्या एकाही नेत्याचा त्यावर फोटो नाही. यावर सत्यजित तांबे ट्वीटमध्ये लिहिलंय, "#महाजॉब्ज ही योजना महाविकास आघाडी सरकारची आहे की फक्त शिवसेना आणि राष्ट्रवादीची?"

महाविकास आघाडीची स्थापना होताना जे काही किमान समान कार्यक्रम ठरले, त्या शिष्टाचारांची अंमलबजावणी का होत नाही, असा सवाल करत तांबे यांनी एकप्रकारे काँग्रेसची खदखद व्यक्त केली आहे.

यानंतर महाविकास आघाडी सरकारचे अगदी सुरुवातीपासून विरोधक असलेले आणि पक्षविरोधी कारवायांचा ठपका असलेले काँग्रेसचे माजी खासदार संजय निरुपम यांनीही यानिमित्ताने पुन्हा एकदा काँग्रेसला घरचा आहेर दिला आहे.

त्यांनी केलेल्या ट्वीटमध्ये ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते म्हणतात, "महाराष्ट्रातल्या सरकारमध्ये काँग्रेसही सहभागी असल्याचं ऐकलं आहे ना. मग तरुणांना रोजगार देण्यासंबंधीच्या सरकारी जाहिरातीत काँग्रेस का नाही?"

इतकंच नाही तर ज्या काँग्रेस नेत्यांना शिवसेनेवर प्रचंड प्रेम उफाळून आलं आहे, अशांना मला विचारायचं आहे की शिवसेनेसमोर लोटांगण घालण्यापेक्षा याच्याशी लढा. नाहीतर पक्ष संपेल, असा घणाघातही केला.

विधानसभा निवडणुकीपासूनच संजय निरुपम यांनी काँग्रेसविरोत उघड उघड नाराजी व्यक्त करत आहेत. त्यामुळे त्यांच्यावरही शिस्तभंगाची टांगती तलवार आहे. मात्र, तरीही महाविकास आघाडीमध्ये काँग्रेसला डावललं जात असल्याची जी भावना ते बोलून दाखवतात तशीच भावना काँग्रेस पक्षातल्याच इतरही अनेक नेत्यांच्या आहेत.

काँग्रेस खासदार राजीव सातव यांनीसुद्धा महाजॉब्ज पोर्टलच्या जाहिरातीवरून योजना चांगली आहे आणि आमचं सहकार्य आहे. पण सरकार आघाडीचे आहे याची काळजी लोकांसमोर जाताना सर्वांनीच घ्यायला हवी, अशी प्रतिक्रिया दिली होती.

काँग्रेसमधली नाराजी

महाविकास आघाडीत काँग्रेस नाराज असल्याची चर्चा काही नवीन नाही. जवळपास महिनाभरापूर्वी एका ऑनलाईन पत्रकार परिषदेत बोलताना स्वतः काँग्रेस उपाध्यक्ष राहुल गांधी यांनी महाराष्ट्रात आम्ही सत्तेत सहभागी असलो तरी मुख्य धोरणकर्ते (Key Decision maker) आम्ही नाही, असं स्पष्टपणे म्हटलं होतं. खरंतर त्याआधीही सत्तेत असूनही काँग्रेस नाराज असल्याची कुरबुर होतीच. मात्र, राहुल गांधींच्या वक्तव्यानंतर त्याची जोरदार चर्चा सुरू झाली.

काँग्रेसच्या नेत्यांनी वेळोवेळी आम्ही नाराज नाही, असं पत्रकारांना सांगण्याचा प्रयत्न केला. यात काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष बाळासाहेब थोरातांनी वेळोवेळी सारवासारव केल्याचं दिसतं.

यावेळीसुद्धा तेच पुढे आले. शिवसेना नेते आणि उद्योगमंत्री सुभाष देसाई यांनी स्वतः फोन करून दिलीगिरी व्यक्त केल्याचं सांगून थोरात यांनी हे प्रकरण मिटवण्याचा प्रयत्न केला.

काही दिवसांपूर्वी माजी मुख्यमंत्री आणि विद्यमान सार्वजनिक बांधकाम मंत्री अशोक चव्हाण यांनी इंडियन एक्सप्रेस या वृत्तपत्राला दिलेल्या मुलाखतीत आघाडीतील मित्रपक्ष म्हणून काँग्रेसला योग्य स्थान मिळत नसल्याची भावना काँग्रेसमधल्या अनेक बड्या नेत्यांमध्ये आणि मंत्र्यांमध्ये वाढत असल्याचं म्हटलं होतं.

या मुलाखतीत ते पुढे म्हणतात, "दुसरं म्हणजे आमच्या काही मंत्र्यांमध्ये अशी भावना आहे की त्यांचं म्हणणं ऐकलं...


बाळासाहोब थोरात

1. विखे निष्ठावान आहेत का हे पाहायचंय: बाळासाहेब थोरात

"राधाकृष्ण विखे हे काँग्रेसशी निष्ठावान आहेत का, हे पाहण्याची सर्वांनाच उत्सुकता आहे," असं वक्तव्य काँग्रेस नेते बाळासाहेब थोरात यांनी केलं आहे. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

"काँग्रेस पक्षानं विखे-पाटील कुटुंबाला भरभरून दिल. बाळासाहेब विखेंना खासदार, राधाकृष्ण विखेंना मंत्री, विरोधीपक्ष नेते, शालिनीताई विखे यांना जिल्हा परिषद अध्यक्ष केलं. त्यामुळं सुजय विखे यांनी भाजपमध्ये प्रवेश करायला नको होता. खरंतर सुजय यांच्या या निर्णयाचा राधाकृष्ण विखे यांनी सर्वप्रथम निषेध करायला हवा," असं थोरात यांनी म्हटलं आहे.

"भाजपचं कमळ हातात येताच सुजय विखेंचे सूर बदलले आहेत. भाजपवर टीका करणारे आता त्या पक्षाची विचारधारा आवडल्याचं सांगत आहेत. खरंतर मुलानं हट्ट केला होता तर वडिलांनी त्याला समजावायला हवं होतं," असंही थोरात यांनी म्हटलंय.

2. कॉल मी राहुल....असं राहुल यांनी म्हटलं आणि...

"कायद्याची अंमलबजावणी निवडकपणे व्हायला नको. रॉबर्ट वाड्रा यांची चौकशी होऊ शकते, त्याप्रमाणे रफालप्रकरणी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा भूमिकेचीही चौकशी व्हायला हवी," असं काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी म्हटलं आहे. हिंदुस्तान टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

चेन्नई येथील विद्यार्थिनींशी राहुल गांधी यांनी संवाद साधला. त्यावेळी ते बोलत होते.

"काँग्रेस सत्तेवर आल्यास महिला आरक्षण विधेयक मंजूर केलं जाईल," असं आश्वासनही राहुल गांधी यांनी दिलं आहे.

दरम्यान, राहुल गांधी यांना एक तरुणी प्रश्न विचारत असताना तिनं राहुल सर... अशी सुरुवात केली. तेव्हा तिला मध्येच थांबवत राहुल यांनी मला सर म्हणून नकोस, फक्त राहुल म्हण. मला जास्त कंफर्टेबल वाटेल, असं म्हटलं.

यानंतर त्या तरुणीनं 'ओके राहुल,' असं म्हणत तिचा प्रश्न विचारला.

3. पक्षानं जबाबदारी द्यावी, बारामती जिंकून दाखवेल : गिरीश महाजन

"पक्षानं जबाबदारी द्यावी, माझ्याकडे स्किल आहे, बारामती जिंकून दाखवेल," असा दावा जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी केला आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

महाजन म्हणाले की, "आज अशक्य काहीच नाही. कुणाची मक्तेदारी कुठेच नाही. आम्ही ज्या ठिकाणी काहीच नव्हतो त्या ठिकाणी सत्ता प्राप्त केली आहे."

दरम्यान, गिरीश महाजन यांचा पळवापळवी हाच धंदा असून ईव्हीएममध्ये घोटाळा झाला तरच हे लोक बारामती जिंकू शकतात. कारण लोकांच्या बळावर बारामती जिंकणे यांना शक्य नाही, असं प्रत्युत्तर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी दिलं आहे.

4. फेब्रुवारी महिन्याचं कर्मचाऱ्यांचं वेतन देण्यात BSNL अपयशी

आर्थिक संकटामुळे सरकारी कंपनी बीएसएनएल फेब्रुवारी महिन्यात 1.76 लाख कर्मचाऱ्यांचं वेतन देऊ शकली नाही. द इंडियन एक्स्प्रेसनं ही बातमी दिली आहे.

सरकारनं लवकरात लवकर वेतन देण्यासाठी निधी जाहीर करावा, अशी विनंती पत्राद्वारे बीएसएनएलच्या कर्मचारी संघटनेनं दूरसंचार मंत्री मनोज सिन्हा यांना केली आहे. यासाठी कर्मचाऱ्यांनी निदर्शनंही केली आहेत.

"रिलायन्स जिओमुळे मिळणाऱ्या स्पर्धेमुळे कंपनी आर्थिक संकटात आहे. इतर कंपन्यांनाही नुकसान होत आहे, पण मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक करून ते यातून मार्ग काढत आहेत," असं या पत्रात म्हटलं आहे.

5. नंतर पश्चाताप करण्यापेक्षा मतदान करा - नरेंद्र मोदी

"मतदार यादीत नाव नोंदणी, नाव मतदार यादीत आहे की नाही याची खात्री, मतदानादिवशी इतर कोणताही प्लॅन न करणे आणि इतरांनाही मतदान करण्यासाठी प्रोत्साहन देणं," या महत्त्वाच्या बाबी लक्षात घेण्याचं आवाहन पंतप्रधान...


बिग बॅश स्पर्धेतलं एक दृश्य

बिग बॅश लीग

आयपीएलच्या धर्तीवर क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने सुरू केलेली स्पर्धा. 2011 मध्ये सुरू झालेल्या या स्पर्धेचा ढाचा आयपीएलसारखाच आहे. डिसेंबर ते फेब्रुवारी या कालावधीत दरवर्षी ही स्पर्धा होते. अॅडलेड स्ट्रायकर्स, ब्रिस्बेन हिट, होबार्ट हरिकेन्स, मेलबर्न रेनेगेड्स, मेलबर्न स्टार्स, पर्थ स्क्रॉचर्स, सिडनी सिक्सर्स, सिडनी थंडर अशा आठ टीम्स या स्पर्धेत खेळतात. पर्थ स्क्रॉचर्स संघाने सर्वाधिक तीन जेतेपदं पटकावली आहेत.

बिग बॅश स्पर्धेतलं एक दृश्य

ज्या शहरांचे संघ आहेत तिथल्या प्रमुख स्टेडियममध्ये रात्रीच्या वेळेस लीगच्या मॅचेस खेळवण्यात येतात. लीगमध्ये सर्वाधिक रन्स ऑस्ट्रेलियाच्याच ख्रिस लिनच्या नावावर आहेत तर श्रीलंकेचा लसिथ मलिंगा सर्वाधिक विकेट पटकावणाऱ्यांच्या यादीत टॉपवर आहे.

प्रत्येक टीमला अंतिम अकरात केवळ दोनच विदेशी खेळाडूंना खेळवता येतं. दक्षिण आफ्रिका, न्यूझीलंड, वेस्ट इंडिज, बांगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका, इंग्लंड, अफगाणिस्तान अशा विविध देशातील खेळाडू बिग बॅश स्पर्धेत नियमितपणे खेळतात. विजेत्या संघाला 4,50,000 डॉलर्स बक्षीस रकमेने गौरवण्यात येत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं.

2015 पासून महिला क्रिकेटमध्येही बिग बॅश सुरू झाली आहे. त्यातही याच नावांचे संघ असतात.

पाकिस्तान सुपर लीग

पाकिस्तानचे खेळाडू पहिल्यावहिल्या इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेत खेळले होते. मात्र त्यानंतर भारत-पाकिस्तान संबंध दुरावल्याने पाकिस्तानी खेळाडूंसाठी आयपीएलची दारं बंद झाली. पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने 2016 मध्ये ही लीग सुरू केली. दरवर्षी फेब्रुवारी-मार्च महिन्यात सहा संघांमध्ये लीगचे सामने होतात.

पाकिस्तान सुपर लीग

इस्लामाबाद युनायटेड, कराची किंग्स, लाहोर कलंदर्स, मुलतान सुलतान्स, पेशावर झाल्मी, क्वेटा ग्लॅडिएटर्स अशा संघांमध्ये मुकाबला होतो. इस्लामाबाद संघाने दोनदा तर पेशावर आणि क्वेटा संघाने प्रत्येकी एकदा जेतेपद पटकावलं आहे. स्पर्धेत सर्वाधिक रन्स कामरान अकलमच्या तर सर्वाधिक विकेट्स वहाब रियाझच्या नावावर आहेत. सुरक्षेच्या कारणास्तव पाकिस्तान सुपर लीगचे सामने युएईत खेळवण्यात आले होते.

या स्पर्धेत सातत्याने चांगलं खेळून वेस्ट इंडिजच्या डॅरेन सॅमीने पाकिस्तानच्या चाहत्यांची मनं जिंकली. यामुळेच सॅमीला पाकिस्तानचं नागरिकत्व देण्यात आलं आहे.

कॅरेबियन प्रीमिअर लीग

इंडियन प्रीमिअर लीगमध्ये दरवर्षी वेस्ट इंडिजचे असंख्य खेळाडू खेळतात. मानधनाच्या मुद्यावरून वेस्ट इंडिजचे खेळाडू आणि बोर्ड यांच्यात असलेल्या वादामुळे या खेळाडूंसाठी जगभर होणाऱ्या ट्वेन्टी-20 लीग हा उत्पन्नाचा मोठा आर्थिक स्रोत आहे.

वेस्ट इंडिजच्या खेळाडूंचं जगभरातील लीगमध्ये सातत्यपूर्ण प्रदर्शन पाहिल्यानंतर वेस्ट इंडिज क्रिकेट बोर्डाने 2013मध्ये कॅरेबियन प्रीमिअर लीग सुरू केली. अलन स्टॅनफोर्ड या अब्जाधीश उद्योगपतीने घेतलेल्या पुढाकारामुळे 2006 मध्येच स्टॅनफोर्ड ट्वेन्टी-20 लीग सुरू करण्यात आली होती. मात्र भ्रष्टाचाराच्या आरोपांवरून स्टॅनफोर्डला अटक झाली आणि ती लीग गाळात रुतली. वेस्ट इंडिज बोर्डाने स्वत:हून आयपीएलच्या धर्तीवर ही लीग सुरू केली.

कॅरेबियन प्रीमिअर लीग

बार्बाडोस ट्रायडंट्स, गयाना अमेझॉन वॉरियर्स, जमैका तल्लावालाज, सेंट किट्स अँड नेव्हिस पॅट्रियट्स, सेंट ल्युसिआ झोयूक्स, त्रिनिबागो नाईट रायडर्स अशा सहा संघांमध्ये मुकाबला होतो.

अँटिगा हॉक्सबिल्स नावाचा संघ आता खेळत नाही. लोभसवाण्या समुद्रकिनाऱ्यांनजीकच्या स्टेडियम्सवर लीगच्या मॅचेस होतात.

त्रिनबागो नाईट रायडर्सने सर्वाधिक म्हणजे चार वेळा जेतेपदावर नाव कोरलं आहे....


बिग बॉस मराठीच्या पहिल्या पर्वाची विजेती ठरली मेघा धाडे

मेघाला 'कलर्स चॅनल'वर सुरू असलेल्या हिंदी 'बिग बॉस' सीझन-12मध्ये वाईल्ड कार्ड एन्ट्री मिळाली आहे. आज, सोमवारी होणाऱ्या एपिसोडमध्ये ती बिग बॉसच्यामध्ये 'गृहप्रवेश' करणार आहे. त्यामुळे, मराठी प्रमाणेच हिंदी बिग बॉसमध्ये मेघा काय धम्माल करणारे याच्याबद्दल तिच्या चाहत्यांमध्ये उत्सुकता आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

खडतर प्रवास

"सुरुवातीला घरच्यांचा माझ्या करियरला प्रचंड विरोध होता. घरातल्यांचा पाठिंबा नसेल तर त्या वयात आपल्या हातून अनेक चुका होता. तशीच एक चूक माझ्याकडूनही झाली. मी कुमारी माता झाले. मी आई झाल्यावर चार महिन्यातच माझे वडील वारले. 'माझ्यामुळे त्यांना हार्ट अटॅक आला,' असं सगळे मला बोलू लागले."

बिग बॉस मराठीच्या पहिल्या पर्वाची विजेती मेघा धाडेनं सिझनच्या तिसऱ्याच भागात आपल्या आयुष्याचा सगळ्यांत महत्त्वाचा भाग निडरपणे सगळ्यांसमोर सांगितला.

"माझ्या माथी तो कलंक लागला आहे. माझ्या भावानं माझ्याशी बोलणं टाकलं, पण आईनं मला साथ दिली. माझ्या पोरीला तिनं पदरात घेतलं. तू खुशाल करिअर कर, असं मला तिनं सांगितलं."

मेघा बिग बॉसच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या घरात जितकी वादळी ठरली तितकंच तिचं खासगी आयुष्यसुद्धा वादळी आहे.

ती कुमारी माता झाली. या काळात घरच्यांच्या तीव्र विरोधाला आणि आरोपांना तिला सामोरं जावं लागलं. पण यातून तिनं जिद्दीनं मार्ग काढला नि पुढे आली.

'मी जिंकले यावर अजूनही विश्वास बसत नाही'

"मी अनेक वर्षांपासून पाहिलेलं स्वप्न आज पूर्ण झालं, याचा मला खूप आनंद आहे. बिग बॉस मराठीच्या पहिल्या पर्वाचा भाग होण्याची संधी मिळाली आणि आता मी हे पर्व जिंकले आहे, यावर मला विश्वासच बसत नाहीये," असं मेघा मीडियाशी बोलताना सांगते.

"या प्रवासामध्ये मी बऱ्याच गोष्टी शिकले, बरचं काही कमावलं आहे. हे 100 दिवस मी कधीच विसरू शकणार नाही. या प्रवासात मला तीन जीवाभावाचे मित्र भेटले - पुष्कर, सई आणि शर्मिष्ठा. हा प्रवास अप्रतिम होता असंच मी म्हणेन."

शोच्या सुरुवातीपासूनच मेघा वेगवेगळ्या कारणांमुळे चर्चेत राहिली आणि हेच तिच्या विजेतेपदासाठी कारणीभूत ठरलं, असं म्हणता येईल.

तिच्या रोखठोक बोलण्यामुळे 'बिग बॉस'च्या घरात तिच्यावर अनेकदा टीका झाली. प्रत्यक्ष आयुष्यातही मेघा याच स्पष्टोक्तेपणासाठी ओळखली जाते.

शाळेत होती, तेव्हापासूनच मेघाला अभिनयात रस होता. शाळेतल्या अनेक नाटकात ती भाग घ्यायची.

एकता कपूरच्या 'कसौटी जिंदगी की' या मालिकेत तिला पहिला ब्रेक मिळाला. या मालिकेनं मेघा चर्चेत आली घराघरात पोहोचली. यानंतर तिनं अनेक हिंदी आणि मराठी मालिकांमध्ये काम केलं.

याशिवाय तिने काही चित्रपटांची निर्मितीही केली, पण त्यात तिला यश आलं नाही.

मेघाचा अपघात झाला आणि तिनं सिनेसृष्टीपासून फारकत घेतली. 'बिग बॉस'च्या घरात आऊ अर्थातच उषा नाडकर्णींशी बोलताना तिनं या गोष्टींचा उल्लेख केला होता.

"मला पैशांसाठी नाही तर माझी स्वप्नं पूर्ण करण्यासाठी पुन्हा सिनेसृष्टीत 'कम बॅक' करायचं आहे. त्यामुळेच खूप विचारपूर्वक पुढचे प्रोजेक्ट्स निवडणार" असल्याचं तिनं सांगितलं.

फिक्सिंग केल्याचा आरोप

बिग बॉसचा शो जिंकल्यानंतर सोशल मीडियावरून मेघावर जेतेपदासाठी फिक्सिंग केल्याचे आरोप झाले. याबाबत आम्ही मेघाच्या प्रसिद्धीचं काम पाहणारी PR एजन्सीशी संपर्क साधला.

मेघा शोमध्ये जाण्याआधी तिचे जेमतेम तीन हजार इन्स्टाग्राम फॉलोवर्स होते. पण आता त्यांची संख्या 50 हजारावर पोहोचली आहे. यामध्ये तिच्या शोमधल्या पॉप्युलॅरिटीचा मोठा वाटा आहे, असं या PR एजन्सीच्या पीयूष सुप्रिया यांनी सांगितलं.

"बिग बॉसच्या घरात ती...


बिटकॉईनमध्ये गुंतवणूक करणारे टेलर आणि कॅमेरून विंकेलवोस.

विंकेलवोस बंधुंनी त्यावेळी खरेदी केलेल्या एका बिटकॉईनची किंमत १२० डॉलर होती. मात्र, ही किंमत वाढून आता जवळपास प्रत्येकी १६ हजार डॉलर म्हणजे साडेदहा लाख रुपये झाली आहे. जवळपास एका वर्षातच बिटकॉईनच्या मूल्यात २१०० टक्क्यांपेक्षा जास्त घसघशीत वाढ झाली आहे.

झुकरबर्गवर दाखल केला होता खटला

विंकेलवोस हे दोन भाऊ खरंतर २००९ मध्ये प्रथम चर्चेत आले होते. जेव्हा त्यांनी फेसबुकचा संस्थापक मार्क झुकरबर्गवर त्यांची कल्पना चोरल्याचा आरोप करत त्यावर खटला दाखल केला होता.

या दोघांनीही असा दावा केला होता की, हार्वर्ड युनिर्व्हसिटीमध्ये शिकत असताना त्यांनी एक सोशल नेटवर्क (हार्वर्ड कनेक्शन, ज्याला नंतर कनेक्ट यू असं म्हटलं गेलं.) बनवण्याचा विचार केला होता.

हे नेटवर्क तयार करण्यासाठी त्यांनी मार्क झुकरबर्गला नोकरीवर ठेवलं होतं. पण, याच्या दोन महिन्यांनंतर झुकरबर्गनं फेसबुकची स्थापना केली.

झुकरबर्गसोबत 'समझोता'

नुकसान भरपाई पोटी विंकेलवोस बंधुंनी झुकरबर्गकडे १०० मिलियन डॉलरची म्हणजेच १० कोटी रुपयांची मागणी केली होती. अमेरिकी माध्यमांच्या हवा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल्यानुसार त्यांना ही भरपाई काही मिळाली नाही. मात्र, २०११ मध्ये त्यांनी झुकरबर्गसोबत कोर्टाबाहेर प्रकरण मिटवून टाकलं.

बिटकॉईन हे आभासी चलन आहे.

हे प्रकरण मिटवण्यासाठी त्यांना झुकरबर्गनं ६५ मिलियन डॉलर म्हणजेच साडेसहा कोटी एवढी मोठी रक्कम दिली.

२०१३ मध्ये विंकेलवोस बंधुंनी या मिळालेल्या पैशातून ११ मिलियन अमेरिकी डॉलरची बिटकॉईनमध्ये गुंतवणूक केली. त्याची किंमत आज ११०० मिलियन डॉलर म्हणजे १००० कोटींहून अधिक झाली आहे.

जेव्हा बिटकॉईनमध्ये या भावांनी गुंतवणूक केली तेव्हा या वर्च्यूअल करन्सीबद्दल फार कमी लोकांना माहिती होती. पण या नव्या प्रकराच्या वर्च्यूअल करन्सीमध्ये भविष्यात वाढ होईल अशी विंकेलवोस बंधुंना आशा होती. ते बिटकॉईनच्या मुख्य प्रवर्तकांपैकी एक होते.

त्यांचा दावा आहे की, त्यांनी आजपर्यंत एकही बिटकॉईन विकलेला नाही. बिटकॉईनचं वितरण एका ब्लॉकचेन सॉफ्टवेअरमार्फत नियंत्रित केलं जातं. या सॉफ्टवेअरला हॅक करणं खूप अवघड असल्याचं बोललं जातं.

जगातल्या सगळ्यात मोठ्या विद्यापीठात अर्थशास्त्राचा अभ्यास करणारे विंकेलवोस बंधी हे उत्तम अॅथलीटही होते. त्यांनी  एक एक्सचेंज रेट 'जेमिनी' आणि आपला स्वतःचा विंकेलवोस कॅपिटल हा गुंतवणूक फंडही तयार केला होता.

त्यांना बिटकॉईनला अमेरिकेच्या स्टॉक मार्केटमध्ये आणायचं होतं. पण, त्यांच्या या प्रस्तावाला सिक्यूरिटीज मार्केट कमिशननं नकार दिला होता. यानंतर बिटकॉईनच्या मूल्यात काहीशी घसरणही झाली होती.

बिटकॉईनचा बुडबुडा फुटणार?

अनेक अर्थतज्ज्ञ बिटकॉईनमध्ये आर्थिक गुंतवणूक करण्याला मोठं जोखमीचं काम मानतात. बिटकॉईनची गॅरंटी कमी, विनिमय मूल्याची खात्री नसणं तसंच एका क्लिकवर भाव पडण्याची शक्यता यामुळे यात गुंतवणूक करू नये, असं अर्थतज्ज्ञांना वाटतं.

गोल्डमन सॅक्समधल्या गुंतवणूक तज्ज्ञांच म्हणणं आहे की, बिटकॉईन हा एक बुडबुडा असून तो लवकरच फुटणार आहे. या चलनावर पारंपरिक बँका विश्वासही ठेवत नाहीत.

पण, टेलर आणि कॅमेरून विंकेलवोस या बंधुंनी ही जोखीम उचलली आणि आज ते अब्जाधीश आहेत.

झुकरबर्ग एवढं श्रीमंत होण्यासाठी त्यांना ७३ हजार मिलियन डॉलरची आवश्यकता आहे. पण, तेवढ्यात बिटकॉईनच्या मूल्यात घसरण होऊ नये म्हणजे झालं.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


बिटकॉईन्स मधली तेजी किती खरी?

हे एक बिटकॉईन स्कॅम आहे.

याद्वारे बराक ओबामा, जो बायडन, कान्ये वेस्ट यांच्या ऑफिशल अकाऊंट्सकडेही क्रिप्टोकरन्सीमध्ये देणगी मागण्यात आली.

यानंतर बिल गेट्स यांच्या अकाऊंटवरून करण्यात आलेल्या ट्वीटमध्ये म्हटलंय, "समाजाची परतफेड करण्यास मला प्रत्येकजण सांगत असतो, आता ती वेळ आली आहे. तुम्ही मला 1000 डॉलर् पाठवला, मी तुम्हाला 2000 डॉलर्स परत पाठवीन."

टेस्लाचे प्रमुख इलॉन मस्क यांच्या ट्विटर हँडलवरूनही अशाच प्रकारचं ट्वीट करण्यात आलं होतं. पुढच्या ३० मिनिटांत आपल्याला बिटकॉईनमध्ये पाठवण्यात आलेले पैसे दुप्पट करून देणार असल्याचं यात म्हटलं होतं.

बिटकॉईनची लिंक देत या ट्वीटमध्ये म्हटलं होतं, "कोव्हिडच्या जागतिक साथीमुळे मी हे दान देत आहे."

पोस्ट करण्यात आल्याच्या काही मिनिटांमध्येच ही ट्वीट्स डिलीट करण्यात आली.

मस्क यांच्या अकाऊंटवरचं पहिलं ट्वीट डिलीट करण्यात आल्यानंतर काही वेळातच दुसरं ट्वीट आलं, मग तिसरंही आलं.

हॅक झालेल्या या अकाऊंट्सवरून करण्यात आलेली ट्वीटस थोडा वेळच ऑनलाईन होती. तरीही या काळात या अकाऊंटसकडे 1,00,000 अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ैसे लोकांनी पाठवल्याचं ब्लॉकचेनच्या उपलब्ध रेकॉर्ड्सवरून दिसून येतंय.

हॅक करण्यात आलेल्या या सगळ्या ट्विटर अकाऊंट्सचे लाखो फॉलोअर्स आहेत.

याबाबत आपण तपास करत असून लवकरच याविषयी अधिक माहिती देण्यात येणार असल्याचं ट्विटरने म्हटलंय.

अर्थातच बिटकॉईनबद्दल अचानक इतकं कुतूहल निर्माण झालं असताना धोक्याची घंटाही आहेच.

जवळ जवळ सगळेच शेअर बाजार नियामक संस्थांकडून चालवले जातात. म्हणजे व्यवहारांवर नियामक मंडळाचं लक्ष असतं. पण इथं तसं नाही.

बिटकॉईनमधली तेजी कशामुळे

बिटकॉईनचे व्यवहार ऑनलाईन चालतात. आणि हे व्यवहार एका ब्लॉकचेन नेटवर्कवर असलेल्या फक्त दोन व्यक्तींमध्ये होतात. आणि त्यावर इतर कुणाचंही नियंत्रण नसतं.

शिवाय, बिटकॉईनचे दर अचानक वाढले आहेत. त्याची नेमकी कारणं अजूनही कळलेली नाहीत. त्यामुळे हे दर वाढले तसे खाली येऊ शकतात, अशी भीती तज्ज्ञ व्यक्त करतच आहेत.

बिटकॉईन म्हणजे काय?

भारतात जिथे आर्थिक साक्षरता मूळातच कमी आहे, तिथे बिटकॉईन ही संकल्पना तशी अगदीच नवीन आहे.

बिटकॉईन इंडिया सारख्या जवळपास 25 साइट्स आहेत जिथं तुम्ही हे व्यवहार करू शकता. पण बिटकॉईनला कायदेशीर मान्यता नसल्यानं भारतात त्याला फारसा उठाव नाही.

पण अमेरिका आणि महत्त्वाच्या युरोपीय देशांमध्ये ते सर्रास वापरली जातात. म्हणून या निमित्तानं बिटकॉईन म्हणजे काय, हे समजणं गरजेचं आहे.

बिटकॉईन हे रुपया, डॉलर किंवा इतर कुठल्याही चलनाप्रमाणे एक चलन असतं. फक्त ते ऑनलाईन असतं आणि एका काँप्युटर कोडद्वारे एनक्रिप्टेड म्हणजे लॉक केलेलं असतं.

जशा आपल्याला बँकांमधून नोटा मिळतात तसंच इथंही ऑनलाईन साइट्सवर हे चलन तुम्हाला तुमच्याकडच्या पैशातून खरेदी करता येतं.

ही खरेदी केल्यावर तुमचं एक वॉलेट तयार होतं, ज्यात ही करन्सी तुम्ही साठवू शकता. अशी प्रत्येक खरेदी केल्यावर एक नवा ब्लॉक तयार होतो. आणि या प्रक्रियेला माईनिंग म्हणतात.

जितके जास्त आर्थिक व्यवहार एका ब्लॉकचेनमध्ये होतील, तितके अधिक ब्लॉक बनतील आणि तितकी अधिक माईनिंग होईल.

2017 पर्यंत जगभरातल्या एक लाखांहून अधिक सुपरमार्केट चेन्स आणि मोठ्या दुकानदारांनी बिटकॉईनमध्ये व्यवहारांना मान्यता दिली आहे.

भारतातही इन्फोसिसच्या इन्फोसिस फिनॅकल या सबसिडरी कंपनीनं नुकतंच ब्लॉकचेनच्या माध्यमातून व्यवहारांसाठी 11 बँकांसोबत प्रायोगिक तत्त्वावर करार केला आहे.

बिटकॉईनचा वाढता वापर

त्यामुळे वॉलेटमध्ये जमलेले...


बिटल्सच्या भारतवारीचा सुवर्ण महोत्सव : उत्तराखंड पर्यटन विभागाचा खास उपक्रम

पडद्यामागे असतात जगप्रसिद्ध बँड 'बिटल्स'चे कलाकार. खरेखुरे नाही तर त्यांना आदरांजली वाहणारे! पण भारतीय पर्यटनाची जाहिरात करण्यासाठीच्या या मेळ्यामध्ये 'बिटल्स' का?

यावर्षीच्या वर्ल्ड ट्रॅव्हल मार्टमध्ये उत्तराखंडने सहभाग घेतला आहे. 'बिटल्स'चे दिग्गज कलाकार आणि भारत यांच्यातलं नात्याची पुन्हा आठवण करून देण्यासाठी आणि जास्तीत जास्त लोकांनी हिमालयाच्या कुशीतल्या या राज्यात यावं, यासाठी हे प्रयत्न आहेत.

महर्षी महेश योगी यांच्या ऋषिकेशमधल्या आश्रमात आलेले 'बिटल्स'चे कलाकार

जॉन लेनन, जॉर्ज हॅरिसन, पॉल मकार्टनी आणि रिंगो स्टार, हे 'बिटल्स'चे कलाकार ऋषिकेशला येऊन महर्षी महेश योगी यांच्या आश्रमात राहिले होते. योगा आणि ध्यानधारणा शिकणं हा त्यांचा उद्देश होता. 'ऑल यू नीड इज लव्ह' हे 'बिटल्स' चं गाणं प्रसिद्ध आहे. हे कलाकारही अशाच प्रेमाच्या शोधात होते.

'बिटल्स'च्या कलाकारांसाठी भारताचा दौरा म्हणजे एक अध्यात्मिक यात्राच होती.

त्याकाळी युरोपमधल्या भौतिकवादाचा उबग येऊन पाश्चिमात्य देशातले तरुण भारतात येत होते. याल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा 'हिप्पी ट्रेल' म्हणतात. त्यांचा हा दौरा या हिप्पी ट्रेलचाच एक भाग होता.

उत्तराखंड पर्यटन विकास महामंडळाचे CEO आर. मीनाक्षी सुंदरम सांगतात, "बिटल्स इथे येऊन योगा शिकले आणि इथं त्यांनी गाण्याचे कार्यक्रम सादर केले. ते ऋषिकेशला आले होते त्याला आता 50 वर्षं होतील. त्या दिवसांना उजाळा देण्यासाठी आम्ही काही खास कार्यक्रम आयोजित केले आहेत."

'बिटल्स'च्या भारतवारीनंतर ऋषिकेश हे जागतिक पर्यटनाचं ठिकाण बनलं.

पण आता काळ बदलला आहे आणि काळानुसार भारतही. अशा काळात भारताचं अध्यात्मिक पर्यटनाचं ब्रँडिंग कितपत यशस्वी ठरेल?

ट्रॅव्हल ब्लॉगर ख्रिस्टियन फ्रेअर यांना वाटतं, "काही प्रमाणात याला यश येईल, कारण योग, ध्यान हे अध्यात्मिक मार्गातले काही घटक लोकांना आजही आकर्षित करतात. मात्र यात अध्यात्म आणि धार्मिक बाबींची गल्लत होण्याची भीती आहे."

भारतात दरवर्षी 85 लाख परदेशी पर्यटक येतात. पर्यटनाच्या बाबतीत भारताचा जगात 25वा क्रमांक लागतो. परदेशी पर्यटकांवर होणारे हल्ले, महिला पर्यटकांवर होणारे अत्याचार आणि त्यासोबतच स्वच्छता, या सगळ्या मुद्द्यांमुळे भारतावर टीकाही होत असते.

'बिटल्स' भारतवारीला पुढच्या वर्षी 50 वर्षं होतील.

ताजमहालच्या जवळ असलेल्या फतेहपूर सिक्रीमध्ये ऑक्टोबर महिन्यात परदेशी पर्यटकांवर हल्ला झाला होता. त्यानंतर भारत हा पर्यटकांसाठी सुरक्षित देश आहे, असं पर्यटन मंत्री के. जे. अल्फोन्स यांना स्पष्टीकरण द्यावं लागलं होतं.

अशा घटनांमुळे भारताकडे बघण्याच्या दृष्टिकोनावर परिणाम होतो, हे भारतीय पर्यटन उद्योगातले व्यावसायिकही मान्य करतात.

क्रिएटिव्ह ट्रॅव्हल या कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक रोहित कोहली सांगतात, "पर्यटक जेव्हा भारत सुरक्षित नसल्याची तक्रार करतात, त्यावेळी त्यांना पटवून देणं एक मोठं आव्हान असतं."

"सगळं शेवटी लोकांच्या मतांवरच अवलंबून असतं. पाच हजार पर्यटक सुरक्षितरित्या येऊन गेलो आणि एक घटना जरी घडली तरी भारत हा सुरक्षित देश नाही, असं पर्यटकांना वाटतं. त्यामुळे हे मोठं आव्हान आहे", असंही कोहली नोंदवतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


बिदर येथे जमावाने व्हॉट्सअप व्हीडिओवर विश्वास ठेवून तरुणांना मारहाण केली.

मोहम्मद आझम आणि त्याचे मित्र मुरकी गावात लहान मुलांना चॉकलेट वाटत होते. त्यावेळी जमावाने त्यांच्यावर हल्ला केला. आझम आणि त्याच्या मित्रांचं पुढे काय झालं? जमावाने का केला हल्ला? हे सगळं जाणून घेण्यासाठी बीबीसीच्या प्रतिनिधी दीप्ती बाथिनी मुरकी गावात पोहोचल्या.

तिथल्या परिस्थितीचा हा ग्राऊंड रिपोर्ट.

वीकेंड ट्रिप ठरली काळरात्र

आझम, सलमान, सलम, नूर, अफरोझ या दोस्तांनी वीकेंडला लाँग ड्राइव्हचा बेत आखला. यासाठी नवी कोरी गाडी काढायचं ठरवलं. राज्यातल्या काही नातेवाईकांना भेटायचं, दोन दिवस निवांत घालवायचे आणि परत यायचं असं त्यांच्या डोक्यात होतं. 13 जुलैला हे सगळे हैदराबादपासून साधारण 200 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या हंडिकेरा गावात पोहोचले.

हंडिकेरा गाव हिरव्यागार शेतांनी बहरलं आहे. गावात 20 मुस्लीम कुटुंबं आहेत. लिंगायत समाजाच्या दीडशे कुटुंबांसह काही आदिवासी घरं आहेत.

जीवघेण्या हल्ल्यात वाचलेल्या अफरोझने त्या कटू आठवणीबद्दल सांगितलं.

"आम्ही नातेवाईकांच्या घरी पोहोचलो. स्वयंपाकघरात जेवणाची तयारी सुरू झाली. जे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वण तयार होईपर्यंत आम्ही शेताकडे जाण्याचा निर्णय घेतला. ते साधारण सहा किलोमीटर अंतरावर आहे. तिकडे जाताना आम्हाला लहान मुलं शाळेतून घरी जाताना दिसली. सलम कतार देशाचा आहे. तो नुकताच तिकडून आला होता. त्याच्याकडे चॉकलेट्स होती. त्याने ती चॉकलेट्स लहान मुलांना वाटली. त्यानंतर आम्ही तलावाच्या दिशेने गेलो. नयनरम्य तलावाच्या परिसरात थांबण्याचा आम्ही निर्णय घेतला. आमच्याकडे फोल्ड होणाऱ्या खुर्च्या होत्या. त्या टाकून आम्ही निवांत बसलो होतो. आम्हाला काही समजण्याच्या आत गावकरी एकत्र जमले. त्यांनी आमच्या गाडीच्या टायरची हवा काढून घेतली. 'तुम्ही लहान मुलांना पळवून नेता' असा आरोप ते करू लागले. आम्ही कोण आहोत आणि कशासाठी हे त्यांना समजावण्याचा प्रयत्न केला. पण त्याचा काहीही उपयोग झाला नाही. मदतीसाठी आम्ही नातेवाईकांना कॉल केला," असं तो म्हणाला.

जमावाच्या हल्ल्यातून आझम बचावला.

अफरोझचे काका मोहम्मद याकुब यांनी घटनास्थळी धाव घेतली. मात्र गावकऱ्यांनी त्यांचंही ऐकलं नाही.

"आमच्यात जी झटापट झाली त्याचा व्हीडिओ अमर पाटीलने रेकॉर्ड केला. गावकऱ्यांच्या बरोबरीने तो तिथे उपस्थित होता. त्याने हा व्हीडिओ 'मदर मुरकी' नावाच्या व्हॉट्सअप ग्रुपवर शेअर केला. या ग्रुपचे साधारण दोनशे सदस्य आहेत. तुम्ही लहान मुलं पळवणारे आहेत असं ते सगळे सातत्याने म्हणत होते. त्यांनी गाडीवर दगडफेक केली. त्यानंतर त्यांनी आम्हाला मारायला सुरुवात केली. मारहाण आणि वादावादीत नूरच्या डोक्याला लागलं. मी आणि काही मित्रांनी त्याला जमावापासून दूर केलं आणि त्याला बाइकवरून पाठवून दिलं. आम्हाला काही कळण्याआधी सलम, सलमान आणि आझम गाडीत बसून वेगाने निघून गेले. वाद मिटला असं आम्हाला वाटलं. गाडीतून गेलेल्या मित्रांना घरी भेटू असं आम्हाला वाटलं. मात्र पाच मिनिटांत आमच्या मित्रांची गाडी पुढच्या एका गावात खड्यात पडल्याचं समजलं," असं अफरोझनं सांगितलं.

हंडिकेरातील ती रात्र आमच्यासाठी काळरात्र होती असं अफरोझनं सांगितलं.

"मारहाण झालेल्या अन्य काहीजणांना वाचवण्यासाठी मुरकीला गेलेल्यांच्या जीवाला धोका असल्याचं जाणवलं. माझ्या कुटुंबाला धोका होता. अफरोझला मी लपवलं. माझ्या मुलांना दुसऱ्या एका घरात सुरक्षित ठिकाणी हलवलं," असं याकुब यांनी स्पष्ट केलं.

व्हीडिओ कसा पाठवला?

एकामागोमाग एक वेगाने गोष्टी घडत गेल्या. संध्याकाळी सव्वा पाचच्या सुमारास तो व्हीडिओ ग्रुपवर शेअर करण्यात आला....