वादळ, लेटर बॉम्ब असे शब्द उचित नाहीत, असं मला वाटतं. हे काँग्रेसमधल्या 23 ज्येष्ठ लोकांनी, ज्यात माजी केंद्रीय मंत्री, कार्यकारिणी समितीचे माजी सदस्य आणि माजी मुख्यमंत्री यांचा समावेश आहे, अशा 23 जणांनी हे पत्र खाजगीरितीने काँग्रेस अध्यक्षांना पाठवलं होतं.

काँग्रेस कार्यकारिणीची बैठक या पत्रावर चर्चा करण्यासाठी होती. ती बैठक आधी ठरली होती. मग पत्र देण्यात आलं, असं नाही. नेमकं बैठकीच्या 2-3 दिवस आधी हे पत्र सार्वजनिक झालं. पण, पूर्ण पत्र आलं नाही. त्या पत्रातले काही अंश एका पत्रकाराला दिले गेले. एकाच वर्तमानपत्रामध्ये, इंग्रजी दैनिकामध्ये काही तुटक-तुटक भाग आले.

मला मुळात हे सांगायचं आहे की पत्र सार्वजनिक करायचं असतं तर आम्ही 7 ऑगस्टलाच पत्रकार परिषद घेऊन पत्र सार्वजनिक केलं असतं. मात्र, आम्ही हे ठरवलेलं होतं की काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी यांना चर्चेकरिता काही मुद्दे मांडलेले आहेत.

ते स्वीकारावे किंवा न स्वीकारावे, हा त्यांचा अधिकार आहे आणि ही पक्षांतर्गत चर्चा खुलेआम होऊ नये, असा आमचा सर्वांचाच आग्रह होता. मात्र, कार्यकारिणी बैठकीतले काही मुद्दे मिळावे, असा काहीतरी उद्देश असेल.... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पण, ते नेमकं 2-3 दिवसांपूर्वी प्रकट झालं.

तुम्ही म्हणताय की हे पत्र 23 जणांपैकी कुणीही फोडलं नाही. मग पत्र लिक कसं झालं?

हे बघा, इंडियन एक्स्प्रेसच्या पत्रकाराला कुणी पत्र दिलं, याची चौकशी करावी लागेल. काँग्रेसच्या अस्थाई आणि अंतिम स्वरुपाच्या व्यवस्थेला 1 वर्ष होऊन गेलं होतं. राहुल गांधी यांनी राजीनामा दिल्यानंतर ते काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष नसल्याचं वारंवार लोकांना सांगत. ज्या-ज्या वेळी कुणी वेळ मागितली त्यावेळी ते म्हणायचे की मी काही अध्यक्ष नाही. तुम्ही अध्यक्षांना म्हणजे सोनिया गांधी यांना भेटा.

मात्र, त्यांच्या भेटण्यामध्ये थोड्या मर्यादा होत्या. कारण तुम्हाला माहिती आहे की कोव्हिड सुरू आहे. पण, नेट रिझल्ट काय होता तर काँग्रेस पक्ष एक प्रभावी विरोधी पक्ष म्हणून जे काम केलं पाहिजे किंवा लोकांची तशी अपेक्षा आहे, ते होत नव्हतं. एकापाठोपाठ एक निर्णय काही होत होते, काही होत नव्हते. त्यामुळे मणिपूर, गोवा, कर्नाटक, मध्य प्रदेश अशा एक-एक घटना घडत गेल्या. लोकांनी काँग्रेसवर विश्वास टाकला.

काँग्रेसला निवडून दिलं. पण, आम्हाला ते यश टिकवता आलं नाही. मग हे कशामुळे होत आहे. योग्य वेळी निर्णय न घेतल्यामुळे किंवा योग्यवेळी निर्णय घ्यायला कुणी तिथे उपलब्ध नव्हतं किंवा अध्यक्षांच्या कार्यालयामध्ये जी व्यवस्था होती ती कदाचित कमी पडत असेल. याची जाणीव सगळ्यांना झाली.

त्या पत्रात असं म्हटलं आहे की - Full time, effective, available and visible - हे चार शब्द जास्त महत्त्वाचे आहेत. हा रोख कुणाकडे आहे?

रोख असायचा प्रश्न नाहीय. आमची साधी मागणी अध्यक्षांकडे होती. म्हणजे आपण आपल्या अध्यक्षांकडे मागणी मागतो की पक्षाला प्रभावीपणे भाजपचा विरोध करायचा असेल तर आपल्याला पूर्ण वेळ उपलब्ध असणारा आणि लोकांच्या भेटीगाठी घेणारा अध्यक्ष पाहिजे.

मी तेच विचारतोय की राहुल गांधी अध्यक्ष असताना त्यांच्याबाबतीत अनेकदा हेच आक्षेप घेतले जायचे. त्यामुळे पत्रामधला रोख राहुल गांधींकडेच आहे का?

नाही. राहुल गांधी यांनी उघडपणे राजीनामाच दिलेला आहे. एखाद्या व्यक्तीने राजीनामा दिल्यावर आणि मी त्या पदावर राहणार नाही, असं सांगितल्यावर त्यांच्याकडे बोट दाखवण्याचा प्रश्नच नाही.

आमचा उद्देश असा होता की एकतर राहुल गांधींनी आपला राजीनामा परत घ्यावा आणि मी पूर्णवेळ अध्यक्ष म्हणून काम करायला तयार आहे आणि मी माझ्या क्षमतेप्रमाणे लोकांना भेटेन आणि मी...


वादळानंतर छप्पर उडालेलं गावातील घर

कोकणाला धडकलेल्या चक्रीवादळाचा हा मला 1400 किमी दूर दिल्लीत राहून बसलेला फटका.

ज्या गावांना प्रत्यक्ष वादळाचा फटका बसला, अशा समुद्रकिनाऱ्यावरील आणि किनाऱ्यापासून काही अंतरावरील गावांमध्ये आता काय स्थिती असेल, याची कल्पना करूनच अंगावर शहारा येतो. कदाचित माझं गाव या वादळाच्या तडाख्यात सापडल्यानं हे सारं अधिक जाणवत असेल.

तीन जूनला निसर्ग चक्रीवादळानं कोकण किनाऱ्यावर धडक दिली आणि दिवसभर धुमाकूळ घातला. चक्रीवादळाच्या तडाख्यात माझं गावही सापडलं.

ज्यांच्या घरांवर पत्रे होते, त्यांचं मोठं नुकसान झालंय.

रायगडच्या रोहा तालुक्यातील बारशेत हे माझं गावं. रोहा शहरापासून 15-20 किलोमीटर दूर डोंगरात. डोंगरउतारावर मध्यभागी गाव असल्यानं वादळाचा तडाखा जोरदार बसला. घरांवरील कौलं, पत्रे वाऱ्यानं उडाली. कमी-अधिक प्रमाणात, किंबहुना अधिकच, माझ्या आजूबाजूंच्या गावांमध्ये सुद्धा अशीच स्थिती.

चक्रीवादळाचं थैमान तीन जूनला दिवसभर माझ्याभोवती क्रूरपणे बातम्यांच्या रुपात वावरत होतं. बातम्यांच्याच जगात काम करत असल्यानं दिवसभर वेगवेगळ्या व्हॉट्सअप ग्रुपवर दिवसभर मेसेज धडकत होते... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

जिथं जिथं रोह्यातील स्थितीचा उल्लेख होत होता, तिथं लक्ष वेगानं जात होतं आणि काळजात आणखी धस्स होत होतं. आता निघावं आणि गावी जावं आणि किमान आपल्या माणसांसोबत राहावं, असंही वाटत होतं.

साधा फोनही लागत नसल्यानं काहीच करू शकत नसल्याची आणि नेमकी स्थिती कळत नसल्याची हतबलता तीव्र होत होती.

आई गावी एकटी असते. त्यामुळे या वादळाचं बातम्यांमधून दिसणारं विदारक चित्र पाहिल्यावर काळजीची तीव्रत आणखीच वाढत होती. नको नको ते विचार मनात डोकावत होते.

गाव सोडून आधी मुंबई आणि आता दिल्लीत आल्यानंतर रोज रात्री नऊ-साडेनऊ दरम्यान फोन करायचा आणि आईशी बोलायचं, असा प्रघात गेल्या नऊ-दहा वर्षांपासून आयुष्यात पडला होता. त्यात क्वचितच कधी खंड पडला असेल. किंवा खंड पडला, तरी तेव्हा गावी सर्व ठीक आहे, हे माहीत असायचं. पण अशा संकटकाळात फोन लागला नाही, तर सुचेनासं होतं.

गेल्या आठवडाभरापासून फोन न लागल्यानं हतबल होण्याला कदाचित हेही एक कारण असावं. पण त्यात भरीस भर म्हणजे, इतकं मोठं संकट गावावर कोसळलंय आणि आपल्याला काहीच कळत नाहीय.

मला आठवतंय, चक्रीवादळ कोकणात धडकलं त्या दिवशी म्हणजे, तीन जूनला दिवसभर गावी फोन करण्याचा प्रयत्न केला. पण काहीच संपर्क झाला नाही. चक्रीवादळानं विजेची संपूर्ण यंत्रणाच कोलमडवून टाकली.

हे लिहित असतानाही, त्या कोलमडलेल्या यंत्रणेत तसूभरही फरक नाहीय. मुंबईपासून अवघ्या 150-200 किलोमीटरवर असलेलं माझं गावही एखाद्या रिमोट एरियात असल्यासारखं एकाकी पडलंय.

माध्यमात काम करत असल्यानं अधिकचे काही संपर्क मिळवता आले. माझ्या गावालाही वादळाचा तडाखा बसल्याचं कळताच आमच्या बीबीसी मराठीच्या टीममधील अनेकांनी वेगवेगळे संपर्क मिळवून देण्याचा प्रयत्न केला.

त्याआधारे तीन जून आणि चार जूनला दिवसभ हरतऱ्हेने गावातल्यांशी संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. गावातले बरेचजण मुंबईत कामधंद्यानिमित्त राहतात. त्यांना वारंवार विचारून, काही संपर्क होतोय का, हे विचारत होतो.

50-55 तासांनंतर मिळाली पहिली माहिती

माझ्याच सहकाऱ्याने NDRF चा नंबर दिला. त्यांना फोन केला, तर तिथून सांगण्यात आलं, "रोह्यापर्यंत अजून आम्ही पोहोचलो नाही, किनारपट्टीच्या भागात आहोत."

मग याच सहकाऱ्याने मला हॅम रेडिओमधील एका व्यक्तीचा नंबर दिला. मात्र, तो लागू शकला नाही. जो कुणी कुठला संपर्क देत होता, त्यावर आशेनं फोन करत होतो.

गावापर्यंत काही करून संपर्क होत नसल्याचं लक्षात...


वादळी पावसानं कोस्टारिकातील नद्यांना पूर आला आहे.

दोन्ही देशांमध्ये आणीबाणी जाहीर करण्यात आली असून 20 पेक्षा अधिकजण बेपत्ता आहेत.

या वादळामुळे तुफान पाऊस सुरू झाला. त्यातच दरड कोसळल्याने तसंच पूर आल्याने रस्ते बंद आहेत. काही ठिकाणी पूल कोसळले आहेत, घरांचंही मोठं नुकसान झालं आहे.

कोस्टारिकामध्ये घरांचंही मोठं नुकसान झालं आहे.

कोस्टा रिकामध्ये सुमारे चार लाख लोकांना पिण्याचं पाणी उपलब्ध नाही, तर हजारो लोकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्यात आल्याची माहिती राष्ट्रीय आपत्ती निवारण आयोगानं दिली.

वादळामुळे कोस्टा रिकामध्ये सहा जणांनी प्राण गमावले आहेत, तर उत्तरेला सरकलेल्या वादळानं निकारगुवामध्ये किमान 11 जण ठार झाले आहेत.

निकारगुवामध्ये सर्वाधिक नुकसान किनारी भागात झालं आहे.

गुरूवारी कोस्टारिकात सर्व रेल्वे गाड्या थांबवण्यात आल्या आणि किमान डझनभर विमानांची उड्डाणं रद्द करण्यात आली.

सुरक्षेचा उपाय म्हणून राष्ट्रीय उद्यानं पर्यटकांसाठी बंद ठेवण्यात आली आहेत.

रविवारपर्यंत नैट वादळाची तीव्रता वाढत जाऊन ते अमेरिकेच्या दक्षिण किनारपट्टीवर धडकेल, असा इशारा हवामानखात्यानं दिला आहे.

मेक्सिकोच्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आखातात असलेल्या तेल कंपन्यांनी कर्मचारी हलवण्यास सुरुवात केली आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वायनाडमधील राहुल गांधी यांच्या निवडणूक प्रचारादरम्यान पाकिस्तानी झेंडे फडकवण्यात आले आणि केरळमधील काँग्रेस कार्यालयाला 'इस्लामी रंगात' रंगवण्यात आल्याच्या पोस्ट सध्या व्हायरल होत आहेत.

वायनाड मतदारसंघातील मतदारांच्या संख्येवरूनदेखील बऱ्याच अफवा पसरवण्यात आल्या आहेत. लोकांनी हिंदू आणि मुस्लिम मतदारांच्या संख्येवरून वेगवेगळी माहिती टाकली. बीबीसीने याचीच पडताळणी करून गुरुवारी एक बातमी प्रसिद्ध केली होती.

आम्ही वायनाडमधील राहुल गांधींच्या प्रचार रॅलीविषयीच्या काही पोस्ट पडताळून पाहिल्या आणि त्या पोस्ट चुकीच्या असल्याचं आम्हाला आढळलं.

पहिली अफवा

2009 साली मतदारसंघ पुनर्रचनेनंतर उत्तर केरळमधील वायनाड लोकसभा मतदारसंघ अस्तित्वात आला. राहुल गांधी या मतदारसंघातून उमेदवारी अर्ज दाखल करण्यासाठी पोहोचले, तेव्हा लोकांनी 'पाकिस्तानी झेंडे' फडकावून त्यांचे स्वागत केलं.

बॉलिवुड अभिनेत्री कोयना मित्रा यांनीदेखील याच मजकुरासह हा फोटो ट्वीट केला आहे.

ट्विटर, फेसबुक आणि शेअरचॅटवर शेकडो वेळा शेअर करण्यात आलेला हा फोटो राहुल गांधींच्या वायनाड रॅलीचा असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मात्र हा फोटो 28 ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जानेवारी 2016चा आहे.

2016 सालच्या जानेवारी महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात इंडियन यूनियन मुस्लीम लीगने केरळमधील कोझिकोड आणि मल्लापूरम जिल्ह्यात अनेक रॅली काढल्या होत्या. हा फोटो त्यातीलच एका रॅलीचा आहे.

इंडियन युनियन मुस्लीम लीगचे सरचिटणीस पी. के. कन्यालीकुट्टी यांच्या नेतृत्त्वाखाली या रॅली काढण्यात आल्या होत्या.

कन्यालीकुट्टी यांनी केरळ राज्य सरकारमध्ये अनेक मंत्रिपदं भूषविली आहेत तर 2017 साली मल्लापूर लोकसभा मतदारसंघात झालेली पोटनिवडणूक जिंकून ते खासदारही झाले होते.

वायनाडमध्ये पाकिस्तानी झेंडे?

राहुल यांच्या वायनाड रॅलीचे काही फोटो आणि व्हिडियो शेअर करत काही लोकांनी दावा केला आहे की या रॅलीत पाकिस्तानी झेंडे फडकवण्यात आले.

सोशल मीडियावर राहुल गांधी यांच्या रॅलीतील व्हीडियोजमध्ये जे हिरवे झेंडे दिसत आहेत तो पाकिस्तानचा असल्याचा सांगत व्हॉट्सअॅप आणि ट्विटरवर शेअर होत आहे.

मात्र या रॅलीमध्ये चंद्र आणि चांदणी असलेला जो हिरवा झेंडा दिसत आहे तो पाकिस्तानचा नाही तर इंडियन युनियन मुस्लीम लीगचा आहे.

भारतीय निवडणूक आयोगाने इंडियन युनियन मुस्लीम लीगला मान्यता दिलेली आहे. याच लीगचे काही कार्यकर्ते राहुल गांधी यांच्या रॅलीत सहभागी झाले होते आणि त्यांनी त्यांच्या पक्षाचा झेंडा हातात घेतला होता.

केरळमध्ये काँग्रेसने स्थानिक पाच पक्षांना सोबत घेऊन युनायटेड डेमोक्रेटिक फ्रन्ट (UDF) ही आघाडी बनवली आहे. या आघाडीत काँग्रेसनंतर इंडियन युनियम मुस्लीम लीग हा दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वांत मोठा पक्ष आहे.

1948 साली मुस्लीम लीगशी फारकत घेत मोहम्मद इस्माईल यांनी इंडियन युनियन मुस्लीम लीगची (IUML) स्थापना केली होती.

राहुल गांधी यांच्या दक्षिण भारतातून निवडणूक लढवण्याच्या निर्णयाचे IUMLने स्वागत केले आहे आणि या निर्णयावर आनंद व्यक्त केला आहे.

इंडियन युनियम मुस्लीम लीगचा झेंडा हिरवा आहे आणि या झेंड्यात डावीकडे वरच्या भागात चंद्र आणि चांदणी आहे. मात्र हा झेंडा पाकिस्तानच्या झेंड्यापेक्षा पूर्णपणे वेगळा आहे.

'ती' इमारत काँग्रेसची नाही

सोशल मीडियावर या इमारतीचा फोटो शेअर करून ही इमारत वायनाडमधील काँग्रेस पक्षाचे कार्यालय असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. अनेक युजर्सने तर हा दावादेखील केलाय की निवडणुकीच्या काळातच या इमारतीला हिरवा रंग देण्यात आला.

बीबीसीला व्हॉट्सअॅपवरून मिळालेल्या फोटोबाबत लोकांनी 'काँग्रेस पक्षाने खरंच...


वायव्य इंग्लंडचं प्रतिनिधित्व करणारे खासदार क्रिस डेव्हिस यांच्या म्हणण्यानुसार या दौऱ्यासाठी त्यांनी भारतीय प्रशासनासमोर एक अट ठेवली होती. 'काश्मीरमध्ये फिरण्याचं आणि स्थानिकांची बातचीत करण्याचं स्वातंत्र्य असावं', ही ती अट होती.

डेव्हिस यांनी बीबीसीला विशेष मुलाखत दिली. या मुलाखतीत ते म्हणाले, "काश्मीरमध्ये मला जिथे जावसं वाटेल तिथं जाता यावं आणि ज्यांच्याशी बातचीत करावीशी वाटेल, त्यांच्याशी बोलता यावं, याचं स्वातंत्र्य मला असावं, असं मी म्हटलं होतं. माझ्यासोबत सैन्य, पोलीस किंवा सुरक्षा दल नाही तर स्वतंत्र पत्रकार आणि टीव्हीचं पथक असावं. आधुनिक समाजात माध्यम स्वातंत्र्य अत्यंत महत्त्वाचं आहे. कुठल्याही परिस्थितीत बातम्यांमध्ये फेरफार केलेली आम्हाला मान्य होऊ शकत नाही. जे काही घडतंय त्याचं प्रामाणिकपणे वार्तांकन व्हायला हवं."

डेव्हीस सांगतात की त्यांच्या या विनंतीनंतरच त्यांना पाठवण्यात आलेलं काश्मीर दौऱ्याचं आमंत्रण मागे घेण्यात आलं.

मोदी समर्थक संघटनेने दिलं होतं आमंत्रण

डेव्हिस सांगतात की, त्यांना काश्मीर दौऱ्याचं आमंत्रण पंतप्रधान नरेंद्र मोदी समर्थित कथित 'वुमेन्स इकॉनॉमिक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अँड सोशल थिंक टॅंक' या संस्थेकडून मिळालं होतं.

या दौऱ्याची तयारी भारतीय प्रशासनाच्या मदतीने करण्यात येत असल्याचं या आमंत्रणात स्पष्ट करण्यात आलं होतं. या संस्थेला मिळणाऱ्या देणग्यांचा स्रोत काय, याची माहिती आपल्याला नसल्याचं डेव्हिस यांनी सांगितलं आहे.

ते म्हणाले, "सुरुवातीला आयोजकांनी सांगितलं की 'थोडी सुरक्षा' गरजेची असेल. मात्र, दोन दिवसांनंतर मला सांगण्यात आलं की पथकाची सदस्यसंख्या पूर्ण झाल्याने माझा दौरा रद्द करण्यात येत आहे आणि मला देण्यात आलेलं आमंत्रण पूर्णपणे मागे घेण्यात येत आहे."

आमंत्रण का मागे घेण्यात आलं, यावर क्रिस डेव्हिस म्हणाले की कदाचित आयोजकांना त्यांच्या अटी योग्य वाटल्या नसाव्या.

ते म्हणाले, "मोदी सरकारच्या पीआर स्टंटमध्ये सहभागी होऊन सर्वकाही आलबेल आहे, हे दाखवायला मी तयार नव्हतो. मी माझ्या ई-मेलमधून हे स्पष्ट केलं होतं. काश्मीरमध्ये लोकशाहीच्या मूल्यांना चिरडलं जात असेल तर जगाला ते कळलं पाहिजे. भारत सरकार काय लपवू इच्छितं? ते पत्रकार आणि दौऱ्यावर आलेल्या नेत्यांना स्थानिकांशी मोकळेपणाने बातचीत का करू देणार नाहीत? त्यांच्या उत्तरावरून वाटतं की त्यांना माझी विनंती आवडली नाही."

खासदार क्रिस डेव्हिस यांनी हेदेखील सांगितलं की ते ज्या भागाचं प्रतिनिधित्व करतात तिथले 'हजारो लोक काश्मिरी वारश्याचे भाग आहेत आणि अनेकांचे नातलग काश्मीरमध्ये राहतात.'

त्यांनी आपल्या ई-मेलमध्ये काश्मिरी लोकांवर परिणाम करणारे अनेक मुद्दे मांडल्याचं सांगितलं. यात संपर्काच्या साधनांवर घालण्यात आलेली बंदी, हा मुद्दादेखील होता.

'आश्चर्य वाटलं नाही'

या दौऱ्यातून तुम्हाला काय दाखवायचं होतं, या प्रश्नावर डेव्हिस म्हणाले, "काश्मीर खोऱ्यात मूलभूत स्वातंत्र्य पुन्हा बहाल करण्यात आलं आहे, हे मला दाखवयाचं होतं. लोकांची वर्दळ, मत मांडणं किंवा शांततेच्या मार्गाने निषेध आंदोलन करण्याच्या अधिकारावर कुठलंही बंधन नाही, हे मला दाखवायचं होतं. मात्र, प्रामाणिकपणे सांगायचं तर प्रत्यक्षात हे दिसेल, यावर माझा कधीच विश्वास नव्हता. ही भारत सरकारची एक प्रकारची परीक्षा होती. भारत सरकार त्यांनी उचललेल्या पावलाची स्वतंत्र्य समीक्षा करण्याची परवानगी देण्यासाठी तयार आहे का?, हा प्रश्न होता."

काश्मीर दौऱ्याचं आमंत्रण मागे घेण्यात आलं. याचं आपल्याला 'आश्चर्य वाटलं नाही', असं क्रिस सांगतात.

ते म्हणाले, "मला सुरुवातीपासूनच हा दौरा पीआर...


वायव्य सीरियामध्ये शनिवारी (26 ऑक्टोबर) रात्री अमेरिकन सैन्यानं केलेल्या कारवाईदरम्यान बगदादीनं  स्वतःला आत्मघातकी जॅकेच्या स्फोटानं उडवल्याचं अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सांगितलं.

स्वतःला 'खलिफा इब्राहिम' असं संबोधणाऱ्या बगदादीवर 25 दशलक्ष डॉलर्सचं इनाम होतं. पाच वर्षांपूर्वी इस्लामिक स्टेटचा उदय झाल्यापासून अमेरिका आणि मित्र राष्ट्र बगदादीचा शोध घेत होते.

पश्चिम सीरिया ते पूर्व इराकपर्यंतचा 88 हजार स्क्वेअर किलोमीटरचा टापू इस्लामिक स्टेटनं आपल्या नियंत्रणाखाली आणला होता. 80 लाख लोकांवर इस्लामिक स्टेटची सत्ता होती. तेलविहीरी, खंडणी आणि अपहरणातून या संघटनेनं अब्जावधी डॉलर्सचा निधी उभा केला होता.

इस्लामिक स्टेटची ही 'सत्ता' आणि त्यांच्या म्होरक्याला जरी संपविण्यात आलं असलं तरी ही संघटना आजही तितकीच शिस्तबद्ध आणि लढवय्यी आहे. त्यामुळे त्यांचा हा पराभव तात्पुरता आहे की इस्लामिक स्टेटचा बीमोड झालाय, हे सांगता येणं कठीण आहे.

इस्लामचा पालनकर्ता

बगदादीचं खरं नाव हे इब्राहिम अव्वाद इब्राहिम अल-बद्री असं होतं. त्याचा जन्म 1971 साली मध्य इराकमधील सामरा शहरात एका अत्यंत धार्म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िक अशा सुन्नी अरब कुटुंबात झाला होता.

आपण प्रेषित मोहम्मद यांच्या जमातीतील आहोत असा बगदादीच्या कुटुंबीयांचा दावा होता. खलिफा म्हणून स्वतःला घोषित करण्यासाठी नव-आधुनिक सुन्नी अभ्यासकांकडून ही गोष्ट अतिशय महत्त्वाची मानली जाते.

तरुण बगदादीला त्याचे नातेवाईक 'आस्तिक' किंवा 'श्रद्धाळू' म्हणूनच ओळखायचे. कारण त्याचा बराचसा वेळ हा मशिदीमध्ये कुराणचं पठन करण्यातच जायचा. जे लोक इस्लामिक कायदा किंवा शरियाचं पालन करण्यात कसूर करायचे, त्यांची तो खरडपट्टी काढायचा.

90 च्या दशकाच्या सुरुवातीला बगदादीनं शालेय शिक्षण पूर्ण केलं आणि तो इराकची राजधानी बगदादला पोहोचला. इस्लामिक स्टडीजमध्ये त्यानं पदव्युत्तर पदवी घेतली आणि नंतर इस्लामिक युनिव्हर्सिटी ऑफ बगदादमधून पीएचडीही पूर्ण केली. बगदादीच्या समर्थकांकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या चरित्रात ही माहिती देण्यात आली आहे.

विद्यार्थीदशेत तो बगदादच्या वायव्येकडील तोबची जिल्ह्यातील एका सुन्नी मशिदीत रहायचा. त्यावेळी तो अतिशय शांतपणे, एकटाच रहायचा. जेव्हा कुराण शिकवायचा आणि मशिदीच्या क्लबसाठी फुटबॉल खेळायचा, तेव्हा मात्र तो खुलायचा. याच काळात बगदादी सलाफी पंथ आणि जिहादी विचारधारेकडे ओढला गेल्याचं मानलं जातं.

'जिहादची पाठशाळा'

2003 साली अमेरिकन फौजांनी इराकमध्ये घुसून सद्दाम हुसैनची राजवट उलथून लावली त्याकाळात इस्लामी बंडखोरांची एक संघटना स्थापन करण्यात बगदादीही सहभागी होता. जमात जैश अहल अल् सुन्नाह वा-ए-जमाह असं या संघटनेचं नाव होतं.

अमेरिका किंवा तिच्या मित्र राष्ट्रांच्या सैन्यावर हल्ला करण्याच्या उद्देशानं या संघटनेची स्थापना करण्यात आली होती. या संघटनेमध्ये बगदादी हा शरिया समितीचा प्रमुख होता.

2004 च्या सुरूवातीला अमेरिकन लष्करानं बगदादीला फालुजा शहरामध्ये ताब्यात घेतलं होतं. त्याला कँप बुका इथल्या तुरुंगात ठेवण्यात आलं.

कँप बुकातला तुरूंगातच इस्लामिक स्टेटचे अनेक नेते 'तयार' झाले. या तुरूंगातच त्यांचं नेटवर्क तयार व्हायला सुरूवात झाली.

बगदादी इथं प्रार्थना घ्यायचा, प्रवचनं द्यायचा आणि धार्मिक बाबींवरही भाष्य करायचा. तुरुंगातील कैद्यांमध्ये काही समस्या निर्माण झाल्या तर तुरुंग अधिकारी मध्यस्थीसाठी बगदादीला बोलवायचे.

'आम्ही 2004 साली ताब्यात घेतलं तेव्हा तो केवळ एक भुरटा चोर होता,' असं पेंटॅगॉनमधील एका अधिकाऱ्यानं 2014 साली न्यूयॉर्क टाइम्सला दिलेल्या मुलाखतीत...


वाराणसीतील मा आनंदमयी कन्यापीठ मुलींसाठी एक मठ आहे. या गुरुकूलमध्ये विद्यार्थिनी त्यांच्या शिक्षिकांसोबतच राहतात. या विलक्षण पारंपारिक शाळेला फोटोग्राफर पारोमीता चॅटर्जींनी भेट दिली.

'हिंदूंची धार्मिक राजधानी' अशी ओळख असलेल्या वाराणसीमध्ये ६९ वर्षांपूर्वी या शाळेची स्थापना करण्यात आली. दररोज हजारो भाविक वाराणसीतून वाहणाऱ्या पवित्र गंगेत स्नान करायला येतात.

या शाळेची स्थापना आध्यात्मिक गुरू मा आनंदमयी यांनी केली होती. त्यांचा जन्म बांगलादेशमध्ये झाला होता. भाविक म्हणून त्या भारतात आल्या, आणि त्यांनी देशभरात प्रवास केला.

पहाटे चार वाजता इथं राहणाऱ्या विद्यार्थिनी आणि शिक्षिकांचा दिवस सुरू होतो. संपूर्ण दिवसात विद्यार्थिनींना वेगवेगळ्या विषयांसह धर्मिक गोष्टीही शिकवल्या जातात.

पाच वर्षांवरील मुलींना या शाळेत प्रवेश दिला जातो. आणि मुली वयात येईपर्यंत त्यांचा मुक्काम या आश्रमशाळेतच असतो. सकाळी १० वाजल्यापासून संध्याकाळी ४ वाजेपर्यंत त्यांना शाळेत शिकवलं जातं.

इथं विद्यर्थीनींना दिवसातून दोनदा वेद आणि अन्य हिंदू धार्मिक ग्रंथातले धडे दिले जातात. त्यासोबतच संस्कृत व्याकरण, इंग्रजी, हिंद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी, गणित, इतिहास, भूगोल, समाजशास्त्र आणि अर्थशास्त्रसुद्धा शिकवलं जातं.

या फोटोमध्ये दिसत असलेल्या मुली दिवसातल्या पहिल्या वर्गाची तयारी करत आहेत.

शाळा सुटल्यानंतर या मुलींना दोन तास खेळायला वेळ दिला जातो. शाळेच्या वेबसाईटवर देण्यात आलेल्या माहितीनुसार मा आनंदमयी कन्यापीठात संगीत, पाककला, घरकाम, शिलाईकाम आणि क्राफ्टदेखील शिकवलं जातात.

शाळेतील विद्यार्थिनी इथल्याच वसतिगृहात राहतात आणि झोपतात. या मठाच्या बोर्डिंगमध्ये शिस्त खूप महत्त्वाची आहे.

इथल्या शाळेतील विद्यार्थिनींसाठी खास ड्रेस कोड आहे. आणि मोठं झाल्यावर त्यांना पांढरी साडी नेसावी लागते. या सगळ्या मुलींचे केसही अगदी छोटे कापलेले असतात.

इथल्या शिक्षिका सागतात की विद्यार्थिनींचं इथं शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्या स्वेच्छेने आपला मार्ग निवडू शकतात.

शाळेत राहणाऱ्या काही विद्यार्थिनी शिक्षण पूर्ण झाल्यावरही इथेच राहून काही काम करणे पसंत करतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वारेमाप कर्जवाटपामुळं YES बँक संकटात आली असून, RBI नं महिनाभरासाठी निर्बंध लादले आहेत. YES बँक भारतातील चौथ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी खाजगी बँक आहे.

SBI चे चेअरमन रजनीश कुमार यांनी शनिवारी (7 मार्च) पत्रकार परिषद घेऊन माहिती दिली की, YES बँकेशी संबंधित RBI च्या पुनर्गठन योजनेवर SBI ची टीम काम करते आहे.

रजनीश कुमार यांनी सांगितलं, YES बँकेतील 49 टक्के भाग SBI खरेदी करू शकते. RBI च्या योजनेअंतर्गत YES बँकेत 2,450 कोटींची गुंतवणूक केली जाईल.

"YES बँकेत गुंतवणूक करण्यास आणखीही गुंतवणूकदार तयार असून, त्यांनी आमच्याशी संपर्कही केलाय. गुंतवणूक करण्यास इच्छुक असलेले गुंतवणूकदार पाच टक्क्यांपेक्षा जास्त गुंतवणूक करू शकतात," असंही त्यांनी सांगितलं.

केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्याप्रमाणेच रजनीश कुमार यांनीही YES बँकेच्या ग्राहकांना उद्देशून म्हटलं की, तुमचे पैसे सुरक्षित असून, काळजी करू नये.

SBI का गुंतवणूक करतेय?

YES बँकेवर आर्थिक संकट कोसळल्यानंतर RBI नं निर्बंध लादले आणि ग्राहकांना आपल्या खात्यातून 50 हजार रूपयांपर्यंतची रक्कमच काढण्याची परवानगी दिलीय. 3 एप्रिल 2020 पर्यंत ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्हणजे जवळपास महिनाभर तरी सध्या हे निर्बंध लागू असतील.

रजनीश कुमार

RBI नं YES बँकेला वाचवण्यासाठी एक योजनाही मांडली आहे. या योजनेत SBI नं रस दाखवलाय. त्यामुळं अनेकांना हाच प्रश्न पडलाय की, SBI ला YES बँकेत गुंतवणूक करण्यास एवढा रस का आहे?

केंद्र सरकारनं सांगितल्यानं SBI नं YES बँकेत गुंतवणूक करण्यात रस दाखवल्याचं आर्थिक विषयांचे जाणकार आलोक जोशी सांगतात.

आलोक जोशी पुढे म्हणतात, "SBI नं गुंतवणुकीस दाखवलेली उत्सुकता हा काही व्यावसायिक निर्णय नाहीय, जो बँकेच्या व्यवस्थापनानं घेतलाय. YES बँकेची आर्थिक स्थिती वाईट आहे. अगदीच कठोर शब्दात सांगायचं तर, बँक बुडालीय. RBI नं YES बँकेला आधार देण्यासाठी जो प्रस्ताव ठेवलाय, त्यात स्पष्ट म्हटलंय की, गुंतवणूकदार बँकच असेल."

RBI आणि सरकार

"RBI नं YES बँकेवर काही अचानक निर्बंध आणले नाहीत. सरकारला अंदाज होताच की, YES बँकेची स्थिती वाईट आहे आणि त्यामुळेच बँकेच्या व्यवस्थापनाला बाजूला करुन सरकारनं आपली माणसं तिथं नियुक्त केलीत. YES बँक एखादी छोटी बँक असती, तर कुठल्यातरी मोठ्या बँकेत विलीनही केलं गेलं असतं," असं आलोक जोशी म्हणतात.

बिझनेस स्टँडर्डचे कंसल्टिंग एडिटर शुभमय भट्टाचार्य हेही आलोक जोशींच्या म्हणण्याशी सहमत आहेत. भट्टाचार्य म्हणतात, "YES बँकेला वाचवण्यासाठी SBI ला आदेश देण्यात आलेत. कारण RBI आणि सरकारकडे दुसरा कोणताच पर्याय नव्हता."

"YES बँकेची आर्थिक स्थिती इतकी वाईट आहे की, वित्तसंस्था बँकेला डिफॉल्ट कॅटेगरीत टाकतायत. तसंच, बँकेची एकूण संपत्ती आजच्या घडीला नकारात्मक स्थितीत आहे. यावरूनच YES बँकेची सद्यस्थिती लक्षात येते," असं भट्टाचार्य सांगतात.

ते पुढे सांगतात, "भारतात बुडणाऱ्या बँकांना केवळ सरकारी कंपन्याच वाचवू शकतात. कारण खासगी बँकांना कर्ज देण्यास निधी देण्याची क्षमता सरकारकडे नाहीय. या स्थितीत सरकारसमोर LIC, SBI आणि PNB यांसारख्या कंपन्याच आहेत, ज्या बुडणाऱ्या कंपन्यांना वाचवण्यासाठी पुढे येतात."

SBI वर काय परिणाम होईल?

बुडणाऱ्या कंपन्यांना वाचवण्यासाठी सरकार आपल्या मोठ्या कंपन्यांचा वापर करत असते. त्यासाठी LIC हे मोठं उदाहरण आहे. मात्र, सरकार आता LIC लाच विकू पाहतंय.

SBI चाही LIC सारखाच वापर करून नंतर या बँकेचीही स्थिती तशीच केली जाईल?

यावर आलोक जोशी म्हणतात, "पुढे काहीही होऊ शकतो. त्याबाबत आता काहीच अंदाज वर्तवला जाऊ शकत नाही. कारण YES बँकेत...


वाल्देमार हाफकिन

वॉल्डमार हाफकिन 1894 सालच्या वसंतामध्ये पटकी आजाराचा शोध घेत कलकत्त्याला आले. वसंत ऋतूमध्ये या शहरात पटकीची साथ पसरत असे, त्यामुळे हाफकिन यांना आशा वाटत होती.

आदल्या वर्षी मार्च महिन्यात ते भारतात आले होते. त्यावेळी त्यांनी या आजारावरची 'लस' सोबत आणली होती, परंतु वर्षभर खटपट करूनही त्यांना स्वतःच्या या शोधाची चाचणी घेता आली नाही.

भारतात आल्यापासून हाफकिन यांना ब्रिटिश वैद्यकीय व्यवस्थेतील व भारतीय जनतेमधील शंकासुरांना सामोरं जावं लागलं आणि त्यांच्या या प्रयोगाला बराच प्रतिकारही झाला. ते डॉक्टर नव्हते, तर प्राणिशास्त्रज्ञ होते. आणि ओडेसामध्ये प्रशिक्षण घेतलेले व पॅरिसमध्ये कौशल्यं विकसित केलेले ते रशियन ज्यू होते. त्या काळी आंतरराष्ट्रीय जीवाणूशास्त्राच्या जगात दुफळी माजलेली होती आणि त्याकडे साशंकतेने पाहिलं जात असे.

हाफकिन भारतात आले तेव्हा 33 वर्षांचे होते. त्यांना लशीची चाचणी घेण्याबाबत व्यावहारिक बाजूनेही बराच संघर्ष करावा लागला. त्यांच्या चाचणीसाठी दोन इंजेक्शनं एका आठवड्याच्या विरामाने घ्यावी लागत, आणि हाफकिन यांच्या सहकाऱ्यांना काही वेळा दुसऱ्या वेळी इंजेक्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शन घेण्यासाठी माणसं शोधायला अडचणी येत असत.

भारतामध्ये पटकीचा आजार बराच पसरलेला असतानाही, मोठ्या संख्येने एकाच ठिकाणी पटकीचे रुग्ण शोधणं सहज सोपं नव्हतं. त्या वर्षी हाफकिन यांनी उत्तर भारतातील सुमारे 23,000 लोकांना लस दिली, असं त्यांच्याच नोंदींवरून स्पष्ट होतं, "लस परिणामकारक होती अथवा नाही हे कळण्यासाठी या लोकांच्या आसपास मुळात पटकीचा प्रादुर्भावच झाला नाही."

त्यानंतर मार्च 1894 मध्ये हाफकिन यांना एक संधी मिळाली.

कलकत्त्यातील एका वस्तीमध्ये तळ्याच्या पाण्यामधले पटकीचे सूक्ष्म जंतू ओळखण्यासाठी मदत करायला तिथल्या वैद्यकीय अधिकाऱ्याने हाफकिन यांना बोलावणं पाठवलं. शहराच्या वेशीबाहेर असणाऱ्या या वस्त्यांमध्ये गरीब लोक मातीच्या खोपट्यांत राहत असत, आणि त्यांच्या आजूबाजूला पाण्याची डबकी व तळी तयार झालेली होती. या वस्त्यांमधील रहिवासी सामायिक पाणीसाठ्यातलंच पाणी पित असत, त्यामुळे पटकीच्या वेळोवेळी होणाऱ्या प्रादुर्भावाची लागण त्यांना होत असे.

हाफकिन यांना बाल्यावस्थेत असलेल्या त्यांच्या लशीची परिणामकारकता सिद्ध करण्यासाठी या वस्त्या आदर्श होत्या.

प्रत्येक घरामध्ये सारख्या परिस्थितीत राहणाऱ्या लोकांचा गट त्यांच्या समोर होता आणि ते सगळेच पटकीच्या संपर्कक्षेत्रात होते. प्रत्येक कुटुंबातल्या काहींना लस देता आली आणि काहींना लस न देता ठेवले, आणि यात पुरेशा संख्येने लोक सहभागी झाले, तर त्यातून काही अर्थपूर्ण निष्कर्ष काढणे हाफकिन यांना शक्य होणार होते.

मार्चअखेरीला कत्तल बागन वस्तीमधल्या दोन व्यक्तींचा पटकीने मृत्यू झाला, त्यातून नवीन प्रादुर्भावाचा संकेत मिळाला. हाफकिन तत्काळ त्या वस्तीकडे गेले आणि तिथल्या सुमारे दोनेकशे रहिवाशांपैकी 116 रहिवाशांना लस दिली. त्यानंतर त्यांच्या एका छोट्या चमूने आणखी 10 व्यक्तींचं पुढील काही दिवस निरीक्षण केलं, त्यातील सात व्यक्ती मरण पावल्या - या सर्व लस न दिलेल्यांपैकी होत्या.

हे निष्कर्ष उत्साहवर्धक होते, त्यामुळे कलकत्त्यातील आरोग्य अधिकाऱ्याने व्यापक चाचणीसाठी निधी देऊ केला, पण लोकांना लसीकरणासाठी तयार करणं प्रत्यक्षात अतिशय अवघड होतं. अनेक वर्षं ब्रिटिश सरकारने वरून खाली लादलेल्या वैद्यकीय कार्यक्रमांमुळे लोकांमध्ये या सर्व प्रकाराबद्दल अविश्वासाची भावना निर्माण झाली होती, आणि अनेकांसाठी लसीकरणाची संकल्पनाच परकी होती.

यावर उपाय म्हणून हाफकिन यांनी ब्रिटिशांऐवजी भारतीय डॉक्टर...


वासनिक हे महाराष्ट्रात कुणाला फारसे माहीत नसले, तरी दिल्लीमध्ये काँग्रेसच्या दरबारी त्यांना वजन आहे.

सर्वांत तरुण खासदार म्हणून दिल्लीत एंट्री

मुकुल वासनिक हे दिल्लीत महाराष्ट्रातील एक दलित चेहरा म्हणून ओळखले जातात. अगदी तरुण वयात खासदारकी मिळालेल्या वासनिकांनी केंद्रीय मंत्रिपदही सांभाळलेलं असून सध्या ते काँग्रेसचे राष्ट्रीय सरचिटणीस आहेत.

मुकुल वासनिकांना राजकीय वारसा घरातूनच मिळाला. मुकुल वासनिकांचे वडील बाळकृष्ण वासनिक हे तीन वेळा खासदार होते आणि काँग्रेसमधील वजनदार नेते होते. बुलडाणा लोकसभा मतदारसंघ हा 2009 पूर्वी अनुसूचित जातींसाठी राखीव मतदारसंघ होता. ज्यावेळेस विदर्भात काँग्रेसचा एकछत्री अंमल होता तेव्हा बाळकृष्ण वासनिकांनी बुलडाणा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.

त्यांच्यानंतर बुलडाणा मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करायची संधी बाळकृष्ण वासनिकांचे पुत्र मुकुल वासनिक यांना मिळाली. अगदी वयाच्या अवघ्या पंचविसाव्या वर्षी ते बुलडाण्यातून 1984 मध्ये लोकसभेवर निवडून गेले. त्या लोकसभेत ते सर्वांत तरुण खासदार होते.

एकापाठोपाठ एक संधी मिळत गेल्या

खासदारकीच नाही तर त्यानंतरच्या संधीही मुक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ुल वासनिकांना पटापट मिळत गेल्या. 1985 मध्ये वासनिक यांच्यावर काँग्रेसची विद्यार्थी शाखा असलेल्या नॅशनल स्टुडंट युनियन ऑफ इंडिया (NSUI) या संघटनेच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदाची जबाबदारी सोपवण्यात आली. तेव्हा वासनिकांनी दिल्ली गाठली आणि त्यांचा राष्ट्रीय राजकारणात प्रवास सुरू झाला. पुढे ते दिल्लीतच राहू लागले.

त्यांनी कधी महाराष्ट्राच्या राजकारणात रस घेतला नाही. 1988 मध्ये  वासनिक युवक काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष झाले. 1989 मध्ये ते लोकसभा निवडणुकीत पराभूत झाले. पण जेव्हा 1991 मध्ये ते लोकसभेवर पुन्हा निवडून आले तेव्हा त्यांना मंत्रिपदाची संधी मिळाली.  वयाच्या 34व्या वर्षी ते केंद्रात मंत्री होते.

पी. व्ही. नरसिंह राव यांच्या मंत्रिमंडळात मुकुल वासनिक यांना 1993 मध्ये मनुष्यबळ विकास राज्यमंत्री म्हणून संधी मिळाली. 2009 मध्ये मुकुल वासनिक रामटेक मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले आणि त्यांना केंद्रात कॅबिनेट मंत्रिपद मिळाले. मनमोहनसिंग यांच्या मंत्रिमंडळात केंद्रीय सामाजिक न्याय मंत्रालयाची जबाबदारी मुकुल वासनिकांना मिळाली. 2009 मध्येच त्यांच्याकडे काँग्रेसच्या सरचिटणीसपदाची जबाबदारी आली आणि ती त्यांच्याकडे आजतागायत सीतआहे.

गांधी घराण्याचा विश्वास

1984 मध्ये खासदार म्हणून दिल्लीत आल्यापासून वासनिकांनी दिल्लीच्या काँग्रेस वर्तुळात आपला जम बसवलेला आहे. राजीव गांधी पंतप्रधान असताना मुकुल वासनिकांचा दिल्लीत प्रवेश झाला. तेव्हापासून ते गांधी घराण्याचे निकटवर्तीय मानले जातात. राजीव गांधी यांच्यानंतर सोनिया गांधी आणि आता राहुल गांधी यांच्या मर्जीतील असणे ही मुकुल वासनिकांसाठी जमेची बाजू आहे.

मुकुल वासनिकांचे वय 59 वर्षं आहे. तीही त्यांच्यासाठी जमेची बाजू आहे. एकीकडे सचिन पायलट, ज्योतिरादित्य सिंधिया यांच्यासारखे तरुण तुर्क तर दुसरीकडे मल्लिकार्जुन खरगेंसारखी वयाने ज्येष्ठ मंडळी यांच्या तुलनेत वासनिक हे मधला पर्यात ठरतात.

दैनिक लोकमतच्या नागपूर आवृत्तीचे निवासी संपादक गजानन जानभोर यांचे म्हणणे आहे की, "मुकुल वासनिकांसाठी निष्ठावंत असणे ही जमेची बाजू आहे. त्यांचा मीतभाषी स्वभाव ही सुद्धा त्यांची जमेची बाजू आहे."

भाजपमध्ये वक्ते आणि प्रवक्ते यांना महत्त्व असलं तरी काँग्रेसमध्ये कमी बोलणाऱ्या आणि पडद्याआडून शांतपणे काम करणाऱ्यांना महत्त्व असतं. ए. के. अँटनी, अहमद पटेल, मोतीलाल वोरा, जनार्दन द्विवेदी असे काँग्रेसमधले...


वासिम जाफर आणि चेतेश्वर पुजारा

वयाच्या चाळिशीत असलेला जाफर विदर्भाची रनमशीन आहे तर ऑस्ट्रेलिया गाजवून परतलेला पुजारा सौराष्ट्रासाठी आधारवड. बॅटिंग कशी करावी आणि कशी करू नये, याचं चालतंबोलतं उदाहरण असलेल्या या जोडगोळीतलं द्वंद्व दर्जेदार मेजवानी आहे.

टीकाकारांना फक्त बॅटनेच उत्तर देणाऱ्या या दोघांचा प्रवासही प्रेरणादायी आहे.

ही गोष्ट आहे साधारण तीन वर्षांपूर्वीची. स्थानिक क्रिकेटमधली रणजी करंडक स्पर्धा सगळ्यांत प्रतिष्ठेची स्पर्धा. रणजी स्पर्धेत सर्वाधिक धावा नावावर असणाऱ्या वासिम जाफरचं नशीब रुसलं होतं. टीम इंडियासाठी सलामीवीराची भूमिका निभावलेला वासिम वर्षानुवर्षे मुंबई क्रिकेटचा आधारस्तंभ होता. वासिम एका सरकारी कंपनीसाठी करारबद्ध होता.

क्रीडापटूंना भरती करण्याचं अनेक कंपन्यांचं धोरण असतं. खेळत असताना या खेळाडूंना अन्य कर्मचाऱ्यांप्रमाणे दररोज येऊन विशिष्ट काम करण्याची सक्ती नसते, कारण त्यांचा बहुतांश वेळ सराव, स्पर्धा आणि प्रवासात जातो. मात्र decategorised झाल्यानंतर, म्हणजे एखादा खेळाचा हंगाम पूर्ण हुकल्यानंतर खेळाडूला अन्य कर्मचाऱ्यांप्रमाणे काम करावं लागतं.

मात्र दुखापत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीमुळे संपूर्ण हंगाम खेळू न शकल्याने वासिमला अन्य कर्मचाऱ्यांप्रमाणे काम करायला सांगण्यात आलं. मात्र वासिमला खेळायचं होतं.

मुंबई क्रिकेटपासून दुरावलेल्या वासिमने अन्य संघटनांशी संपर्क साधला. त्याने मित्रांशी चर्चाही केली. नावावर तगडी आकडेवारी असतानाही वासिमला अनेक नकार मिळाले. अनेक वर्षं तळपत्या उन्हात, जिवंत खेळपट्टयांवर, चांगल्या गोलंदाजांविरुद्ध ओतलेल्या धावांच्या राशी उपयोगाच्या ठरणार नाहीत, असं चित्र होतं.

मात्र त्याच वेळी एक आशेचा किरण प्रकटला. उत्तम संघबांधणी झालेल्या विदर्भ संघाला एका सीनियर खेळाडूची आवश्यकता होती, जो बॅटिंग तर करेलच मात्र त्याहीपेक्षा युवा खेळाडूंसाठी मेंटॉर म्हणूनही महत्त्वाचा असेल.

वासिमला विदर्भच्या रूपात हक्काचा संघ मिळाला आणि विदर्भला भक्कम असा आधारवड मिळाला.

वसीम जाफर

मूळच्या त्या भागातल्या नसलेल्या, संघटनेशी संलग्न नसलेल्या मात्र संघाची गरज म्हणून घेण्यात येणाऱ्या खेळाडूला 'प्रोफेशनल प्लेयर' म्हटलं जातं. रणजी क्रिकेटमध्ये खेळणारे संघ संघाला बळ मिळवून देण्यासाठी प्रोफेशनल खेळाडूंना संघात समाविष्ट करतात. त्या खेळाडूला पैसे मिळतात आणि संघाला अनुभवी खेळाडू मिळतो.

जाफरने प्रोफेशनल प्लेयर म्हणून मिळणारं वेतन नाकारलं. मला खेळायला संधी द्या, तेवढं पुरेसं आहे, असं जाफरने विदर्भ क्रिकेट असोसिएशनला सांगितलं. तेव्हापासून जाफर आणि विदर्भचे ऋणानुबंध जुळले ते कायमचेच.

पस्तिशी ओलांडल्याने शरीराच्या कुरबुरी होत्या. रणजीचा पूर्ण हंगाम खेळायचा असेल तर फिटनेस पक्का हवा, हे जाणून वासिमने दरवर्षीप्रमाणे इंग्लंड गाठलं. इंग्लंडमध्ये एका स्थानिक लीगसाठी वासिम खेळतो.

याबरोबरीने त्याने ट्रेनरच्या मदतीने व्यायाम आणि आहाराचं वेळापत्रक आखलं. जिममध्ये तासन तास देतानाच वासिमने खाण्यापिण्याचं कडक पथ्य पाळायला सुरुवात केली. वासिमने जंक फूड पूर्णत: बंद केलं. पिझ्झा-बर्गरसदृश सगळं त्याने सोडून दिलं. आता तर तो संध्याकाळी सहानंतर काही खातही नाही.

वासिम कधीच 'सिक्स पॅकअॅब्स' दाखवणाऱ्या खेळाडूंपैकी नव्हता. मात्र तीन महिन्यांच्या रणजी हंगामासाठी आपण शारीरिकदृष्ट्याही कणखर असायला हवं, हे जाणून वासिम जिममध्ये रीतसर घाम गाळतो.

या सगळ्याचा परिणाम वासिमच्या गेल्या वर्षीच्या आणि यंदाच्याही कामगिरीत दिसतो आहे. वासिमने हंगामात हजार धावांचा टप्पा पार केला. रणजी स्पर्धेत अकरा हजार धावांचा टप्पाही पूर्ण...


वाहनउद्योगावर त्याचं सावट अधिक गडद आहे. टाटा मोर्टर्स, महिन्द्रा यांच्यानंतर आता अशोक लेलैण्ड सारख्या कंपनीलाही आपले कामाचे दिवस कमी करावे लागले.

ह्युण्डाईसारख्या वाहननिर्मिती क्षेत्रातल्या कंपन्यांचेही विक्रीचे घटलेले आकडे हे क्षेत्र कशा स्थितीतून जात आहे हे दाखवताहेत. पण या मोठ्या उत्पादकांमधून ही मंदी त्यांच्यावर आधारित असणा-या लघु उद्योगांपर्यंत झिरपते आहे आणि हजारोंचे रोजगार जाण्याची भीती निर्माण झाल्याचं या क्षेत्रातले व्यावसायिक सांगतात.

मोठ्या कंपन्यांना वाहनांचे छोटे पार्टस पुरवणा-या महाराष्ट्रातल्या शेकडो लघुउद्योजकांवर भयंकर परिस्थिती ओढवली आहे.

पुणे जिल्ह्यातले पिंपरी-चिंचवड-भोसरी, चाकण, रांजणगाव, तळेगांव हा परिसर वाहनउद्योगांसाठी पूर्वेकडचं डेट्रॉइट म्हटलं जातं. पण इथल्या वाहनक्षेत्रावर आधारित शेकडो लघु उद्योगांवर संक्रांत ओढवली आहे.

अर्थव्यवस्था: पुण्यातल्या वाहन उद्योगाला लागली घरघर...

"आपल्याकडे जवळपास सव्वाशे ते दीडशे लोक काम करायचे. तीन प्लांट आमचे होते. पण परिस्थितीनुसार तिसरा प्लांट बंद करावा लागला. काही कामांचे सब-काँट्रॅक्ट घेत होतो. पण काम कमी झाल्यानं ते... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काँट्रॅक्टर्स सोडून गेले. त्याच्यामुळे 60 ते 70 टक्के कामगार कमी झाले," 'ओलिव्ह इंड्स्ट्रीज'चे निस्सार सुतार यांनी बीबीसीला सांगतात.

त्यांच्या भोसरीतल्या युनिटला जेव्हा आम्ही भेट देतो तेव्हा काहो मोजके कामगार घेऊनच काम सुरू असल्याचं दिसतं. त्यांचे एमकेकांना लागून दोन गाळे आहेत.

एकात काम सुरू आहे, तर दुस-यात केवळ माल पडून आहे. त्याचं आता गोडाऊन झालं आहे. त्यांचे खरं तर एकूण तीन प्लांट्स होते. एक कायमस्वरूपी बंद करावा लागला.

निस्सार सुतार यांचं 'ओलिव्ह इंडस्ट्रीज' हे युनिट टाटा, महिंद्रा सारख्या मोठ्या उद्योगांना छोटे पार्ट्स पुरवतं. पण आता महिन्याला आठ ते दहा दिवस पुरेल इतकंच काम आहे. त्यांना शंभर कामगारांना कमी करावं लागलं आहे. दुस-या बाजूला बॅंकांकडून उद्योगविस्तार करण्यासाठी घेतलेलं कर्ज परत कसं करायचं हा प्रश्न त्यांना भेडसावतो आहे.

"दोन वर्षांत पहिल्यांदा माझे बॅंकेचे इएमआय बाऊन्स झाले आहेत. अशी परिस्थिती येऊ शकते असं आम्हाला दिसत होतं. त्यामुळे आम्ही आमच्या बॅंकर्सना सुद्धा रिक्वेस्ट करतो आहोत की इएमआयचा काळ आम्हाला वाढवून द्या. आता आम्ही तुम्हाला दहा रूपयातले 3-4 रूपये देतो. उरलेल्यासाठीचा काळ आम्हाला वाढवून द्या," सुतार सांगतात.

पिंपरी चिंचवड औद्योगिक क्षेत्रातल्या जेवढ्या उद्योजकांशी आम्ही बोललो, प्रत्येकाचं एक म्हणणं समान होतं ते म्हणजे गेल्या वर्षाअखेरापासून वाहन उद्योगाची स्थिती बिकट होत गेली. काम टप्प्याटप्प्यानं कमी होत गेलं आणि गेल्या तीन महिन्यांमध्ये स्थिती अत्यंत गंभीर झाली. कामगारकपातही सुरू झाली.

"इतक्या वर्षांत आम्ही गणपतीला कामगारांना सुट्टी दिली नव्हती. पण यंदा आम्हाला सुट्टी द्यावी लागली. इतकी वर्षं दसरा-दिवाळीला कामाचा लोड खूप असायचा. तो आता एकदम 30-40 टक्क्यानं कमी झाल्यानं नाईलाजानं आम्हाला सुट्टी द्यावी लागली," 'सिद्धकला इंजिनिअर्स'चे सुधीर भांदुर्गा म्हणतात. त्यांचेही भोसरी, चाकण इथे चार वर्कशॉप्स आहेत आणि मोठ्या वाहन उत्पादकांना ते सप्लाय करतात.

सध्या हातात ज्या ऑर्डर्स आहेत त्याप्रमाणं काही काम सुरू आहे. पण तयार झालेले हे पार्ट्स असे इथे बॉक्सेसमध्ये कित्येक महिन्यांपासून पडून आहेत. गोदामं भरलेली आहेत. आता आशा एवढीच आहे की दसरा-दिवाळीच्या काळात वाहनखरेदी वाढते. तसं झालं तर ठीक, नाहीतर पुढे अंधार आहे असं या उद्योजकांना वाटतं.

"कामगारांना नेहमीच्या कामाचे 8 तास आणि वर...


विंडसर कॅसलमधल्या सेंट जॉर्जेस चॅपल मध्ये या सोहळ्यासाठी राणी एलिझाबेथ आणि 600 निवडक आमंत्रित उपस्थित होते.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

हे ठरलं वेगळेपण...

1. बोहल्यापर्यंतचं बरंचसं अंतर मेगन यांनी स्वतः पार केलं. ख्रिश्चन प्रथेनुसार वडील अथवा वडीलधारा पुरुष नवऱ्या मुलीला दरवाजातून बोहल्यापर्यंत घेऊन जातो आणि मुलाच्या हातात तिचा हात देतो. पण मेगनचे वडील उपस्थित राहू शकले नाहीत. अर्ध्या वाटेत पोहोचल्यावर हॅरीचे वडील प्रिन्स चार्ल्स यांनी मेगन यांना बोहल्यापर्यंत साथ दिली.

2. शाही विवाह सोहळ्यात शपथ घेताना मेगन मार्कल यांनी पतीच्या सगळ्या आज्ञांचं पालन करीन अशी शपथ घेतली नाही. मेगन आणि हॅरी यांनी एकसारख्याच आणा-भाका घेतल्या. मग दोघांनी एकमेकांच्या बोटात अंगठी घालून आणखी एक परंपरा मोडली. प्रथेनुसार राजघराण्यातील पुरुषांना लग्न झाल्याची निशाणी म्हणून अंगठी घालणं बंधनकारक नाही.

3. मेगन यांनी परिधान केलेला लग्नाचा पोषाख हा ब्रिटीश डिझायनर क्लेअर वाईट केलर यांनी तयार केलेला होता. गेल्या वर्षीच क्लेअर यांची गिवेन्ची प्रसिद्ध फ्रेन्च फॅशन ब्रँडच्या कलात्मक संचालकपदी नेमणू... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क झाली. हा मान मिळवणाऱ्या त्या पहिल्याच महिला आहेत.

4. या दोघांच्या लग्नाच्या निमित्तानं धार्मिक प्रवचन देण्याचा मान अमेरिकन बिशप मायकल करी यांना मिळाला. करी यांनी आपल्या प्रवचनात मार्टिन ल्यूथर किंग यांच्या शिकवणूकीचा उल्लेख केला. शिकागोमध्ये जन्मलेले मायकल करी हे समानतेचे पुरस्कर्ते आहेत. सामाजिक न्याय, समलिंगी व्यक्तींचे अधिकार, लैंगिक अत्याचारांविरोधी चळवळ, वर्णभेदाविरोधी लढाई यांचा पुरस्कार करणारे विचार त्यांनी अनेकदा मांडले आहेत. शिकगोमध्ये जन्मलेले मायकल करी हे अमेरिकन एपिस्कोपल चर्चचे मुख्य बिशप असून या पदावर पोहोचणारे ते पहिलेच कृष्णवर्णीय बिशप आहेत.

मेगन यांच्या आई आफ्रिकन अमेरिकन असून त्या समूदायातील अनेक लोक याच चर्चचे अनुयायी आहेत. तर ब्रिटिश राजघरणं हे चर्च ऑफ इंग्लंडचे अनुयायी आहेत. राणी एलिझाबेथ या चर्चच्या प्रमुख आहेत. हॅरी आणि मेगनच्या विवाहानिमित्तानं या दोन्ही चर्चचे अनुयायी एकाच ठिकाणी प्रार्थना करताना दिसले.

5. या सोहळ्यात मग कॅरेन गिब्सन आणि अन्य कॉयर सिंगर्सनी 'स्टँड बाय मी' हे गाणं गायलं. 'सोल' संगीतातलं मोठ नाव असलेले गायक बेन. ई. किंग यांनी अजरामर केलेल्या या गाण्याचं अमेरिकेतील कृष्णवर्णीयांच्या लढ्याशी नातं आहे. अनेक समान हक्कांच्या चळवळींचं गीत म्हणून या गाण्याची ओळख आहे

या विवाहानंतर या जोडप्याला ड्युक आणि डचेस ऑफ ससेक्स म्हणून ओळखलं जाईल.

प्रिन्स हॅरी यांची आई डायना यांची बहीण लेडी जेन फिलोव्स याही या विवाह सोहळ्यात सहभागी झाल्या होत्या.

या नवविवाहीत जोडप्यानं रजिस्टरवर सह्या केल्यानंतर 19 वर्षीय शेकू कॅन्नेह मॅसन यांनी सुमधूर संगीत वाजवून सोहळ्यात रंगत आणली.

विवाहानंतर ड्युक आणि डचेस ऑफ ससेक्स म्हणजेच नवविवाहीत जोडपं विंडसर परिसरातल्या हाय स्ट्रीट, शीट स्ट्रीट, किंग्स रोड, अल्बर्ट रोड या मार्गावरून फिरत आहे.

या संपूर्ण मार्गावर जवळपास 1 लाख चाहते त्यांचं अभिनंदन करण्यासाठी जमले होते.

फुटबॉलपटू डेव्हीड बेकहॅम आणि पत्नी व्हिक्टोरिया बेकहॅम, ऑप्रा विनफ्रे आदी या सोहळ्याला उपस्थित आहेत.

या दिग्गजांसह 600 आमंत्रित पाहुणे या शाही विवाह सोहळ्याला उपस्थित राहिले आहेत. विंडसर कॅसलमधल्या सेंट जॉर्जेस चॅपेल इथे हा सोहळा पार पडला.

प्रिन्स हॅरी यांना 'अर्ल ऑफ डंबार्टन' आणि 'बॅरोन किलकील' हे किताब मिळाले आहेत.

हा शाही विवाह सोहळा पाहण्यासाठी हजारोंनी चाहते विंडसर कॅसल...


विकास आणि लोकाभिमुख उमेदवार अशा दोन मुद्द्यांवर ही लढत होईल. तेलगू चित्रपट अभिनेत्री नवनीत राणा आणि माजी केंद्रीय अर्थ राज्यमंत्री  खासदार आनंदराव अडसूळ यांच्यात  थेट लढत होणार आहे.

मतदारसंघाची रचना

अमरावती लोकसभा मतदार संघात सहा विधानसभा मतदारसंघ येतात. त्यापैकी धामणगाव रेल्वे आणि मोर्शी, हे दोन विधानसभा मतदार संघ वर्धा जिल्ह्याशी जोडले गेले आहेत. तर बडनेरा, अमरावती, दर्यापूर, मेळघाट, अचलपूर, तिवसा या मतदारसंघाचा समावेश अमरावती लोकसभा मतदार संघात आहे.

अमरावती लोकसभा मतदार संघ अनुसूचित जातीसाठी राखीव आहे. राखीव मतदार संघ होऊन 10 वर्ष पूर्ण झालीत. काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस आघाडीत अमरावती राष्ट्रवादी काँग्रेस साठी सोडण्यात आलंय.

 2014 च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये नवनीत राणा या राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून लढल्या होत्या. त्यांना 3 लाख 29 हजार 280 मते मिळाली होती. 1 लाख 36 हजाराच्या फरकाने नवनीत राणा यांचा पराभव करत आनंदराव अडसूळ लोकसभेत पोहचले. आनंद अडसूळ यांना 4 लाख 67 हजार 212 मते मिळाली होती.

अमरावती लोकसभा मतदार संघ काँग्रेसचा बालेकिल्ला होता. स्वातंत्र्यानंतर तब्बल 7 टर्म अमरा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वती लोकसभा मतदार संघ काँग्रेसच्या ताब्यात होता. मात्र 25 वर्षांपासून या मतदार संघात शिवसेनेने आपले पाय बऱ्यापैकी रोवले आहे. गेली दोन टर्म शिवसेनेचे आनंदराव अडसूळ लोकसभा खासदार आहेत.

अमरावती मतदारसंघाचा इतिहास पाहता 1957 मध्ये भाऊसाहेब पंजाबराव देशमुख खासदार म्हणून निवडून आले. त्यानंतर 1980 च्या लोकसभा निवडणुकीत उषा चौधरी काँग्रेसच्या खासदार म्हणून निवडून आल्या. काँग्रेसला मात देत 1989 मध्ये भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे सुदाम देशमुख यांनी विजय मिळवला. मात्र 1991 मध्ये माजी राष्ट्रपती प्रतिभा पाटील यांनी पुन्हा विजय मिळवला. त्यानंतर 1998 मध्ये तत्कालीन भारतीय रिपब्लिकन पक्षाचे रा.सु.गवई यांनी विजय मिळवला.

गेल्या 20 वर्षांपासून अमरावती लोकसभा मतदारसं शिवसेनेच्या ताब्यात आहे. 2014 लोकसभा निवडणुकांमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या तिकिटावर नवनीत राणा लढल्या होत्या. खासदार आनंद अडसूळ यांना टक्कर देत त्या दुसऱ्या क्रमांकावर होत्या.

सध्याची स्थिती काय आहे?

याविषयी अधिक माहिती देताना ज्येष्ठ पत्रकार संजय पाखोडे म्हणाले, "2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत मोदी लाटेत खासदार आनंदराव अडसूळ यांचा विजय झाला. तरी त्यातही नवनीत राणा यांनी निकराची झुंज  देत 3,29,280 एवढी  मते मिळवली. या लोकसभा निवडणूक  नवनीत राणा घडयाळ चिन्हावर निवडणूक लढल्या होत्या. यावेळी मात्र नवनीत राणा या त्यांच्या युवा स्वाभिमानी या पक्षाकडून निवडणूक लढणार आहेत. त्यामुळे पक्षाचं  चिन्ह नसल्याचा फटका राणा यांना बसू  शकतो"

निवडणुकीत पराभूत झाल्यावर  नवनीत राणा पाच वर्षे स्वस्थ बसल्या नाहीत. त्यांनी जनतेशी कायम जनसंपर्क सुरू ठेवला.  मात्र विद्यमान खासदार आनंदराव अडसूळ हे जनसंपर्क राखण्यात  कमी पडल्याचं  मत पाखोडे व्यक्त करतात.

तर पत्रकार मोहन अट्याळकर यांच्या मते, "गेल्या 10 वर्षांपासून हा मतदारसंघ राखीव झालाय. त्यामुळे इथले मतदार संभ्रमात होते.मात्र यावेळी वातावरण बदलल्याचं चित्र आहे.  कारण मतदारांमधील संभ्रम  दूर झालाय. यावेळी मतदार स्थानिक आणि जवळचा उमेदवार शोधतील अशी परिस्थिती आहे. हा मतदारसंघ  कुणबी बहुल मतदार संघ असल्याने त्यांची भूमिका निर्णायक असते"

अट्याळकर पुढे सांगतात, "गेल्यावेळी पक्षापेक्षा मोदी लाट मोठ्या प्रमाणात होती. शेतमालाचा भाव आणि स्वामिनाथन आयोगाकडे झालेलं दुर्लक्ष आणि सत्ताधारी पक्षावर असलेला नाराजीचा फटका हा उमेदवाराला बसण्याची...


विकास दुबे

8 पोलिसांच्या मृत्यूनंतर विकास दुबेला पकडण्यासाठी उत्तर प्रदेश पोलिसांच्या अनेक पथकांनी अनेक राज्यांपासून ते नेपाळपर्यंत सापळे रचले. मात्र, आठवडाभर उलटूनही विकास दुबे गळाला लागला नाही.

गुरुवारी उज्जैनमधल्या महाकालेश्वर मंदिरात विकास दुबेने कथित आत्मसमर्पण केलं. मात्र, विकास दुबेला अटक केल्याचा मध्य प्रदेश पोलिसांचा दावा आहे. मात्र, या अटकेवर संशय व्यक्त करण्यात येतोय.

गुरुवारचं अटकनाट्य संपतं न संपतं तोच शुक्रवारी सकाळीच विकास दुबे चकमकीत जखमी झाल्याची आणि त्यानंतर कानपूरच्या हॉस्पिटलमध्ये त्याचा मृत्यू झाल्याची बातमी आली. या चकमकीविषयी उत्तर प्रदेश पोलिसांच्या स्पेशल टास्क फोर्सने (एसटीएफ) पत्रकारांना माहिती दिली.

या माहितीनुसार विकास दुबेला उज्जैनमधून अटक केल्यानंतर त्याला बाय रोड कानपूरला नेण्यात येत होतं. कानपूरजवळ पोलिसांच्या ताफ्यातल्या एका गाडीला अपघात होऊन ती उलटली. दरम्यान विकास दुबेने पोलिसांची पिस्तुल हिसकावून पळून जाण्याचा प्रयत्न केला. यानंतर स्वसंरक्षणार्थ पोलिसांनाही गोळीबार करावा लागला आणि या गोळीबारात विकास दुबे जखमी झाला. त्यानंतर त्याचा मृत्यू झाला.
... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दोन साथीदारांचाही चकमकीत मृत्यू

मात्र, या संपूर्ण प्रकरणाच्या घटनाक्रमात इतके खाचखळगे आहेत की कुणाचाही त्यावर सहजासहजी विश्वास बसत नाहीय. ज्या दिवशी विकास दुबेला अटक झाली त्याच दिवसापासून सोशल मीडियावर विकास दुबेसोबत असंच काहीतरी घडेल, असा संशय व्यक्त करण्यात येत होता.

या मागचं कारण म्हणजे विकास दुबेच्या दोन साथीदारांचाही आदल्याच दिवशी अशाच प्रकारे पोलीस चकमकीत मृत्यू झाला होता. त्या दोघांना यूपी एसटीएफने हरियाणातल्या फरिदाबादमधून अटक केली. त्यानंतर त्यांनाही उत्तर प्रदेशच्या सीमेत जवळपास अशाच पद्धतीने आणि याच परिस्थितीत ठार करण्यात आलं होतं.

एन्काऊंटर घटनास्थळाचं दृश्य

या चकमकीवर अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. उदाहरणार्थ 1200 किमी रस्त्यावर कुठलाच अडथळा आला नाही. मात्र, कानपूर जवळ येताच असं काय झालं की पोलीस ताफ्यातल्या नेमका विकास दुबे ज्या गाडीत बसला होता त्याच गाडीला अपघात झाला आणि ती उलटली.

इतकंच नाही तर गाडी उलटल्यानंतर गाडीत बसलेले पोलीस कर्मचारी जखमी होतात. मात्र, विकास दुबे जखमी होत नाही. उलट तो जखमी झालेल्या पोलीस शिपायांपैकी एकाचं पिस्तुल हिसकावून उलटलेल्या गाडीतून स्वतः बाहेर येतो आणि पळून जायचा प्रयत्न करतो. असं कसं शक्य आहे?

पोलीस कर्मचारी जखमी झाल्याची माहिती पोलिसांनी दिली. मात्र, किती पोलीस जखमी झाले आणि त्यांना कुठे-कुठे जखमा झाल्या, याची माहिती अजूनही मिळालेली नाही.

काँग्रेसने या कथित चकमकीवर संशय व्यक्त करत विचारलं आहे की विकास दुबे पिस्तुल हिसकावून पळून जात होता तर त्याच्या छातीत गोळी कशी लागली?

काँग्रेस प्रवक्ते रणदीप सूरजेवाल म्हणाले, "गोळी पाठीवर लागायला हवी होती. विकास दुबेच्या पायात रॉड आहे. त्यामुळे त्याला काही अंतरही नीट पार करता येत नाही. अशा परिस्थितीत तो पोलिसांच्या तावडीतून पळालाच कसा?"

विकास दुबेला चार्टर्ड प्लेनने आणण्याचीही चर्चा होती. तरीदेखील त्याला 1200 किमी रस्त्याने का आणण्यात आलं. इतकंच नाही त्याला गाडीत बसवून आणलं जात असताना त्याच्या हातात बेड्या का घातल्या नव्हत्या.

एकापाठोपाठ एक योगायोग

विकास दुबे चकमक प्रकरणातले योगायोग इथेच संपत नाहीत. यूपी पोलीस विकास दुबेला उज्जैनहून कानपूरला नेत असताना काही पत्रकारही पोलीस ताफ्याच्या मागेच होते. मात्र, चकमक झाली त्या ठिकाणापासून काही अंतर अलिकडेच चेकिंगसाठी पत्रकारांच्या गाड्या अडवण्यात आल्या होत्या. शिवाय विकास...


विकास दुबे

पीटीआय या वृत्तसंस्थेनं तो पोलीस चकमकीत मारला गेल्याचं म्हटलं आहे.

"मध्य प्रदेशातल्या उज्जैनमधून पोलीसांचा ताफा त्याला कानपूरला घेऊन जात असताना कानपूर जवळ ताफ्याला अपघात झाला. या अपघातानंतर विकास दुबे याने पळून जाण्याचा प्रयत्न केला. त्यावेळी पोलिसांनी केलेल्या फायरिंगमध्ये त्याचा मृत्यू झाला आहे," कानपूरचे पोलीस महानिरिक्षक मोहित अग्रवाल यांनी ही माहिती दिली आहे.

दरम्यान,  ज्या विकास दुबेंना अटक करायला पोलीस पथक गेलं होतं त्याच्यावर गंभीर गुन्हे दाखल होते.

इतकंच नाही तर अनेक खटलेही दाखल होते. राजकीय पक्षांमध्येदेखील त्यांची उठबस असल्याचं बोललं जात होतं.

कानपूरमधल्या चौबेपूर पोलीस ठाण्यात विकास दुबेविरोधात एकूण 60 गुन्ह्यांची नोंद होती. यात खून आणि खुनाचा प्रयत्न असे गंभीर गुन्हेदाखील होते.

कानपूरचे पोलीस महासंचालक मोहीत अग्रवाल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की पोलीस एका खून प्रकरणातच विकास दुबेंना अटक करायला गेले होते.

चौबेपूर पोलीस ठाण्यात दाखल करण्यात आलेल्या तक्रारींच्या आधारावर असं म्हणता येईल की गेल्या 30 वर्षांपासून गुन्हेगारी जगताशी विकास दुबेंचं नाव जोड... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं गेलं होतं. त्याना अनेकदा अटकही करण्यात आली. मात्र, अजूनतरी कुठल्याच प्रकरणात त्याला शिक्षा झालेली नाही.

कानपूरमधले स्थानिक पत्रकार प्रवीण मोहता सांगतात, "2001 साली विकास दुबे याच्यावर पोलीस ठाण्यात घुसून भाजपचे राज्यमंत्री संतोष शुक्ला यांची हत्या केल्याचा आरोप लावण्यात आला. संतोष शुक्ला हत्याप्रकरण हायप्रोफाईल प्रकरण होतं. इतकी मोठी घटना घडूनही एकाही पोलीस कर्मचाऱ्याने विकास दुबेविरोधात साक्ष दिली नाही. कोर्टात विकास दुबेविरोधात कुठलेच पुरावे सादर न झाल्याने त्याची सुटका झाली."

विकास दुबेचं घर

2000 साली कानपूरच्याच शिवली पोलीस ठाण्यांतर्गत येणाऱ्या ताराचंद इंटर कॉलेजचे सहव्यवस्थापक सिद्धेश्वर पांडेय यांच्या हत्या प्रकरणातही विकास दुबे याचं नाव तक्रारीत नोंदवण्यात आलं होतं.

पोलीस ठाण्यात दाखल करण्यात आलेल्या तक्रारींनुसार, 2000 सालीच विकास दुबे याच्यावर रामबाबू यादव यांच्या हत्येचा कट रचल्याचा आरोप ठेवण्यात आला होता. विकास दुबेनं कारागृहातूनच हा कट रचल्याचं बोललं जातं.

2004 साली एका केबल व्यावसायिकाच्या हत्येतदेखील विकास दुबे याचं नाव आलं होतं. पोलिसांच्या माहितीनुसार यातल्या अनेक प्रकरणांमध्ये विकास दुबेला अटक झाली. मात्र, दरवेळी तो जामिनावर सुटला. 2013 सालीसुद्धा एका खून प्रकरणात विकास दुबेचं नाव आलं होतं. 2018 साली त्याच्यावर चुलत भाऊ अनुराग याच्यावर जीवघेणा हल्ला केल्याचाही आरोप ठेवण्यात आला होता. त्याप्रकरणात अनुराग याच्या पत्नीनं विकाससह चार लोकांविरोधात एफआयआर दाखल केली होती.

प्रवीण मोहता सांगतात, "प्रत्येक राजकीय पक्षात विकास दुबेचा दबदबा आहे आणि त्यामुळेच त्याला आजवर अटक होऊ शकलेली नाही आणि अटक झाली तरी काही दिवसातच तो बाहेर आले."

कानपूरजवळ विठूरच्या शिवली पोलीस ठाण्यांतर्गत येणारं बिकरू हे त्याचं मूळ गाव. गावातलं त्याचं घर एखाद्या किल्ल्यासारखं आहे. स्थानिक सांगतात की त्याच्या मर्जीशिवाय कुणीही आत जाऊ शकत नाही.

स्थानिकांचं म्हणणं आहे की 2002 साली जेव्हा राज्यात बहुजन समाज पक्षाची सत्ता होती, त्यावेळी विकास दुबेचा बराच दबदबा होता. बिकरूचे एक गावकरी नाव उघड न करण्याच्या अटीवर सांगतात, की त्या काळात त्यांनी गुन्हेगारी जगतात चांगलाच जम बसवला. शिवाय गडगंज पैसा कमावला.

चौबेपूर पोलीस ठाण्यात दाखल सर्व प्रकरणं जमीन गैरव्यवहारांची आहेत. भूखंडाच्या या कथित बेकायदेशीर खरेदी-विक्रीतूनच विकास...


विकास दुबे

या सर्वच प्रसंगांमध्ये गुन्हेगारी आणि राजकारण यांच्या आघाडीचे वेगवेगवेगळे पैलू पडताळले गेले. सामाजिक आणि राष्ट्रीय संदर्भाच्या बाबतीत त्यावर टीकाही झाली. मात्र जशी ही टीका तीव्र होत गेली तशी गुन्हेगारी आणि राजकारणाची आघाडीही घट्ट होत गेली.

कानपूरमध्ये विकास दुबेच्या घरी पोलिसांशी झालेल्या चकमकीनंतर आणि जवळपास 100 टीम सक्रीय असूनही तो फरार होणं याच गोष्टीवर केवळ प्रकाशच टाकत नाही तर त्यावर शिक्कामोर्तबही करतं.

विकास दुबेवर हत्येचा प्रयत्न केल्या आरोप होता म्हणून त्याला अटक करायला पोलिसांची टीम गुरुवारी रात्री गेली होती. तेव्हा त्याच्या घरावरुन झालेल्या गोळीबारामध्ये 8 पोलीस मृत्युमुखी पडले, सात गंभीर जखमी झाले.

या घटनेनंतर पोलिसांनी सगळ्या गावाला वेढा दिला आणि विकास दुबे आणि त्याच्या साथीदारांना शोधण्यासाठी पोलीस आणि एसटीएफच्या अनेक तुकड्या नेमल्या. विकास दुबेवर याआधीच 50 हजाराचं बक्षिस घोषित केलं गेलं आहे.

विकास दुबेवर 60 गुन्हे

शुक्रवारीपर्यंत पोलिसांना विकासचा ठावठिकाणा समजला नव्हता. त्यानंतर दुपारी बिकरु गावातलं त्याचं गढीवजा घर जिल्हा प्रशासन आणि पोलिसांनी बुलडोझर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लावून पाडून टाकलं. घराजवळ लावलेल्या त्याच्या आलिशान गाड्याही उद्ध्वस्त केल्या.

उत्तर प्रदेशचे डीजीपी हितेश चंद्र अवस्थी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार दुबेच्या विरोधात चौबेपूर पोलीस ठाण्यात 60 गुन्ह्यांची नोंद आहे. त्यामध्ये हत्येच्या प्रयत्नासारखे गंभीर गुन्हेही आहेत.

या चकमकीनंतर आता त्याच्या राजकीय संबंधांची पडताळणी सुरू झाली आहे. त्याची राजकीय कुंडली धुंडाळल्यावर तो कोणत्याही राजकीय पक्षाचा आता सक्रीय सदस्य नसला तरी जवळपास सर्वच पक्षांशी त्याचे संबंध असल्याचं दिसून येतं.

विकास दुबेच्या पत्नीने जिल्हा परिषदेची निवडणूक लढवली तेव्हा प्रचाराच्या पोस्टर्सवर समाजवादी पार्टीचे संस्थापक मुलायम सिंह यादव आणि पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव यांच्या फोटोंसह पोस्टरवर समाजवादी पक्षाच्या झेंड्याचे रंगही वापरले आहेत.

अर्थात यावर पक्षाचं चिन्ह छापलेलं नाही. पंचायत निवडणुकांमध्ये अशा प्रकारचे पोस्टर अनेक उमेदवार छापतात आणि अपक्ष निवडणूक लढवतात असं या पक्षाच्या एका नेत्याने सांगितलं.

बीबीसीशी बोलताना अमिताभ वाजपेयी म्हणाले, "ते (दुबे) सपामध्ये कधीच नव्हते. मी तर त्या भागातून 2007ची निवडणूक लढलो आहे. माझ्या निवडणुकीतही ते माझ्याबरोबर आले नव्हते. 'सामाजिक व्यक्ती' प्रत्येक सरकारशी जुळवून घेतात. त्यांचे पोस्टर्स सर्व पक्षांत दिसून येतील. अनेक पक्षांचे नेते दिसत आहेत. पण ते आमच्या पक्षात कधीही नव्हते हे मला चांगलंच माहिती आहे."

समाजवादी पक्षाच्या झेंड्याच्या रंगाप्रमाणे भाजपच्या झेंड्याच्या रंगातील त्याचे पोस्टर्सही व्हायरल झाले आहेत.

भाजपच्या अनेक नेत्यांबरोबर त्याचे फोटो व्हायरल होत आहेत. मात्र त्याचे पक्षाशी काहीही संबंध नव्हते असं भाजपचे नेते म्हणत आहेत.

भाजपचे एक मोठे नेते नाव न छापण्याच्या अटीवर म्हणाले, तो पक्षात कोणत्याही जबाबदारीच्या पदावर तो नव्हता. आमच्याकडे मिस कॉल करुनही सदस्य होता येतं त्यामुळे त्याच्या सदस्यत्वाबद्दल माहिती नाही.

विकास दुबेचं घर

नवभारत टाइम्सचे कानपूरमधील वार्ताहर प्रविण मोहता सांगतात, विकास दुबे कोणत्याही पक्षात नसला तरी सर्वच पक्षाच्या नेत्यांशी त्याचे नेहमीच चांगले संबंध होते. त्या सर्वांबरोबर सार्वजनिक व्यासपिठावर तो नेहमी दिसत होता.

मोहता म्हणतात, "इतक्या गुन्ह्यांमध्ये नाव येऊनही तो कायदेशीर कारवाईपासून लांब राहिला, स्वतःचं आर्थिक साम्राज्य वाढवत राहिला हे राजकीय पोहोच असल्याशिवाय शक्य...


विकास दुबे आणि त्याच्या साथीदारांना पकडण्यासाठी गेलेल्या पोलिसांच्या पथकावर जीवघेणा हल्ला झाला. या हल्ल्यात DSP सह आठ पोलिसांचा जीव गेला. शिवाय, सहा पोलीस कर्मचारी जखमीही झाले होते.

विकास दुबेवर 6 गुन्हे दाखल झालेले होते. काही दिवसांपूर्वीच कानपूरमधील राहुल तिवारी नावाच्या व्यक्तीनं कलम 370 अंतर्गत तक्रार दाखल केली होती. याच प्रकरणात विकास दुबेला पकडण्यासाठी पोलीस बिकरू गावात गेले होते.

राहुल तिवारींनी ज्या प्रकरणात तक्रार दाखल केली होती, त्याच प्रकरणामुळे विकास दुबे आणि त्याचे साथीदार फरार झाले होते. त्यानंतर पोलिसांनी शोधकार्य सुरू केलं होतं. विकास दुबेच्या संपर्कात असणाऱ्या 100 हून अधिक जणांचे मोबाईल फोन सर्व्हिलन्सवर टाकण्यात आले होते. म्हणजेच, त्यांच्यावर नजर ठेवण्यात आली होती.

आरोपींविरोधात कडक करवाई करा आणि घटनेचा अहवाल सादर करा, असा आदेशच उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी पोलीस महासंचालकांना दिला होता.

त्यानंतर विकास दुबे याला पकडण्यासाठी पोलिसांची 60 पथकं तैनात करण्यात आली होती.

ज्या दिवशी पोलिसांवर हल्ला झाला आणि त्यात 8 पोलिसांचा मृत्यू झाला. त्या दिवसापास... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ून आजपर्यंतचा तारीखनिहाय काय काय घडलं, हे पाहूया.

3 जुलै

प्रेम प्रकाश पांडेय आणि अतुल दुबे हे विकास दुबेचे दोन साथीदार चकमकीत ठार झाल्याचा दावा पोलिसांनी केला. या चकमकीदरम्यान काही पोलीस जखमी झाल्याचंही सांगितलं गेलं.

उत्तर प्रदेश सरकारनं फरार झालेला मुख्य आरोपी विकास दुबे याची माहिती देणाऱ्याला 50 हजार रुपयांच्या बक्षीसाची घोषणा केली. विकास दुबेची माहिती देणाऱ्याचं नाव गुप्त ठेवलं जाईल, असंही सांगितलं गेलं. त्यानंतर बक्षीसाची रक्कम वाढवून पाच लाखांपर्यंत नेण्यात आली.

4 जुलै

बिकरू गावातील विकास दुबेचं घर जिल्हा प्रशासनानं जमीनदोस्त केलं.

त्यानंतर गँगस्टर कायद्याअंतर्गत विकास दुबेची अवैध संपत्ती आणि अकाऊंट्सही सिल करण्यात आली.

विकास दुबेला मदत करण्याच्या आरोपाखाली पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या चौकशीचे आदेश देण्यात आले. चौबेपूर पोलीस ठाण्याचे प्रभारी विनय तिवारी यांचं निलंबन करण्यात आलं.

5 जुलै

विकास दुबेचा साथीदार दयाशंकर अग्निहोत्री याला अटक करण्यात आलं. या अटकेदरम्यान चकमक झाली होती. या चकमकीत अग्निहोत्रीच्या पायाला गोळीही लागली. कानपूरमधल्या कल्याणपूर परिसरात ही चकमकीची घटना घडली.

दयाशंकर अग्निहोत्रीवर 25 हजार रुपयांचं बक्षीस जाहीर झालं होतं.

वीज विभागाच्या दोन कर्मचाऱ्यांचीही चौकशी करण्यात आली. कारण ज्या रात्री पोलीस आणि विकास दुबेमध्ये चकमक झाली, तेव्हा वीज पुरवठा खंडीत झाला होता.

त्यासह 5 जुलैला विकास दुबेशी संबंधित आणखी तीन जणांना ताब्यात घेण्यात आले होते.

6 जुलै

उत्तर प्रदेशातील तीन पोलीस कर्मचाऱ्यांचं विकास दुबेशी संबंध असल्याच्या आरोपाखाली निलंबन करण्यात आलं.

7 जुलै

डीआयजी (STF) अनंत देव यांची बदली मुरादाबाद सेक्टरमधील PAC मध्ये करण्यात आलं. पोलीस उपअधीक्षक देवेंद्र कुमार मिश्रा यांच्या एका पत्राच्या आधारावर अनंत देव यांच्या चौकशीचे आदेश देण्यात आले.

देवेंद्र कुमार मिश्रा यांचा विकास दुबेच्या हल्ल्यात मृत्यू झाला होता.

याच रात्री कानपूर एसएसपींनी चौबेपूर पोलीस ठाण्यातील सर्व 68 कर्मचाऱ्यांना रिझर्व्ह पोलीस लाईनमध्ये पाठवलं.

8 जुलै

हरियाणातील फरीदाबादमधून विकास दुबेच्या तीन साथीदारांना अटक करण्यात आलं. उत्तर प्रदेशचे STF आणि लोकल क्राईम ब्रँचच्या संयुक्त ऑपरेशनअंतर्गत ही कारवाई करण्यात आली.

विकास दुबेलाही त्या दिवशी फरीदाबादमध्ये पाहण्यात आल्याचं म्हटलं गेलं. एका सीसीटीव्ही...


विकी चेननं वयाच्या 14 व्या वर्षी ऑस्कर पुरस्कार जिंकला आहे.

विकी चेन या 14 वर्षांच्या उदयोन्मुख अभिनेत्रीला 'द बोल्ड, द करप्ट अँड द ब्युटीफूल' चित्रपटातल्या तिच्या भूमिकेसाठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा पुरस्कार देण्यात आला.

या चित्रपटात तिची सहकलाकार आणि हाँगकाँगची अभिनेत्री कारा वाई हिला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार देण्यात आला.

तैवान येथे दरवर्षी होणाऱ्या 'गोल्डन हॉर्स फिल्म अवार्ड्स' सोहळ्यात फक्त चिनी भाषेतील चित्रपटांना पुरस्कार दिले जातात. म्हणूनच या पुरस्काराला "चिनी भाषेतील ऑस्कर" म्हटलं जातं.

विकीला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीच्या 'गोल्डन हॉर्स' पुरस्कारासाठीसुद्धा नामांकन मिळालं होतं.

'द बोल्ड, द करप्ट अँड द ब्युटीफूल'

'द बोल्ड, द करप्ट अँड द ब्युटीफूल' हा चित्रपट एका श्रीमंत कुटुंबात घडलेल्या गुन्ह्याभोवती फिरतो.

एकूण सात पुरस्कारांसाठी या चित्रपटाला नामांकन मिळालं होतं. त्यात सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाच्या पुरस्कारासह तीन पुरस्कार या चित्रपटानं पटकावले.

'द बोल्ड, द करप्ट आणि द ब्युटिफूल' या चित्रपटाला एकूण तीन पुरस्कार मिळाले आहेत.

'अँजेल्स वेअर व्हाईट' या चित... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रपटातील भूमिकेसाठी विकीचं सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीच्या पुरस्कारासाठी नामांकन करण्यात आलं होतं.

या चित्रपटात ती एका हॉटेल कर्मचाऱ्याच्या भूमिकेत असते, जी लैंगिक अत्याचाराची साक्षी बनते आणि नंतर त्याबद्दल सर्वांना सांगण्याचं ठरवते.

सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळवणं विकीसाठी सोपं नव्हतं. कारण या पुरस्कारासाठी तिच्या शर्यतीत अशा दोन अभिनेत्री होत्या ज्यांनी यापूर्वीच सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार पटकावला होता.

असं असलं तरी, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीच्या पुरस्कारासाठी ती वाई यांना मात देऊ शकली नाही.

'द ग्रेट बुद्धा+'

तैवानचे दिग्दर्शक ह्युआंग हसिन-याव यांच्या 'द ग्रेट बुद्धा+' हा जरी या सोहळ्यात सर्वोत्कृष्ट चित्रपट ठरला नाही तरी तब्बल त्यानं तब्बल पाच पुरस्कार पटकावले. यामध्ये बेस्ट अडॅप्टेड स्क्रीनप्ले, सर्वोत्कृष्ट सिनेमॅटोग्राफी आणि सर्वोत्कृष्ट ओरिजनल पार्श्वसंगीत, या पुरस्कारांचा समावेश आहे.

अभिनेत्री कारा वाई यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला आहे.

'द ग्रेट बुद्धा+' चित्रपट दोन मित्रांच्या जीवनावर आहे. त्यातला एक आहे पिकल, जो बुद्धमूर्तीच्या कारखान्याचा रखवालदार आहे. आणि दुसरा आहे आहे बेली बटन, जो रिसायकल करता येण्याजोग्या वस्तू गोळा करण्याचं काम करत असतो.

ही जोडी मिळून पिकलच्या बॉसचं असं काही फूटेज मिळवतात ज्यातून त्याची अनेक क्रूर रहस्य बाहेर येतात.

तैवानी-अमेरिकन दिग्दर्शक अँग ली आणि अमेरिकन अभिनेत्री जेसिका चॅस्टेन यांनी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार प्रदान केला.

हॉलिवूडचे अकादमी पुरस्कार अर्थात ऑस्कर मिळवणारे ली हे पहिले आशियाई दिग्दर्शक होते. 2006 साली त्यांच्या 'ब्रोकबॅक माऊंटन' चित्रपटाला हा पुरस्कार मिळाला होता.

तर चॅस्टेनला 2013 साली 'गोल्डन ग्लोब' या पुरस्कार सोहळ्यामध्ये 'झीरो डार्क थर्टी' या चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


विक्रमसिंगे आणि राजपक्षे

राष्ट्राध्यक्ष सिरिसेना यांच्या United People's Freedom Alliance (UPFA) पक्षाने सरकारचा पाठिंबा काढल्यामुळे विक्रमसिंगे यांच्याकडून सरकारचं नेतृत्व काढून घेण्यात आलं.

पंतप्रधान विक्रमसिंगे राजधानीत नसताना त्यांना पदावरून हटवण्यात आल्याची घोषणा राष्ट्राध्यक्ष सिरीसेना यांनी केली. एवढंच नव्हे तर ते राजधानीत परतण्याच्या आत राजपक्षे यांनी पंतप्रधानपदाची शपथ घेतली.

"हे घटनात्मकदृष्ट्या चुकीचं आहे. हा प्रकार लोकशाहीवरचा हल्ला आहे. अजूनही मीच पंतप्रधान आहे," असं विक्रमसिंगे त्यावर म्हणाले.

"राष्ट्राध्यक्ष मैत्रीपाला सिरिसेना यांनी संसद स्थगित केली आहे. संसदेच्या नवीन सत्राची सुरुवात 16 नोव्हेंबरपासून होईल," अशी माहिती श्रीलंकेच्या संसदेच्या अध्यक्षांनी दिली.

पंतप्रधान पदावरून काढून टाकण्यात आल्यानंतर विक्रमसिंगे यांनी संसदेच्या अध्यक्षांना रविवारी संसदेचं सत्र भरवण्यासाठी विनंती केली होती. या मागणीनंतर राष्ट्रपतींनी संसद स्थगित केली होती.

विक्रमसिंगे यांनी संसदेचं आपत्कालीन सत्र बोलावण्याची मागणी केली होती.  "225 सदस्य संख्या असलेल्या संसदेत बहुमत माझ्याकडे आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े आणि मला पदावरून हटवणं घटनात्मकदृष्ट्या चुकीचं आहे," असं विक्रमसिंगे यांनी म्हटलं आहे.

विरोधकांनीसुद्धा या निर्णय घटनाबाह्य असल्याचं म्हटलं आहे.

भारत-चीन संबंध?

विश्लेषकांच्या मते, राष्ट्राध्यक्ष पदाच्या दुसऱ्या टप्प्यात राजपक्षे आणि भारत यांच्यातले संबंध बिघडले. राजपक्षे हे चीनकडे झुकलेले असल्याचं मानलं जातं. चीनबरोबर श्रीलंकेनं केलेल्या वाटाघाटींमुळे भारत अस्वस्थ झाला होता. असंही म्हटलं जातं की, चीननं 2014च्या राजपक्षे यांच्या निवडणुकीच्यावेळी हस्तक्षेप केला होता. पण त्यात त्यांना यश आलं नाही.

राजपक्षे यांचा पराभव हा भारताचा विजय मानला गेला. 2014मध्ये भारतानं सिरीसेना यांच्या उमेदवारीचं समर्थन केलं आणि विक्रमसिंघे यांच्याकडे भारतमित्र म्हणून पाहिलं होतं. अर्थात, भारतानं राजपक्षे यांची लोकप्रियता नाकारली नव्हती.

गेल्या वर्षी श्रीलंका दौऱ्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी राजपक्षे यांची भेट घेतली. तर ऑगस्ट महिन्यात राजपक्षे यांनी दिल्लीत मोदींची पुन्हा भेट घेतली होती. गेल्या शनिवारी विक्रमसिंघेही दिल्लीत होते. अर्थात, त्यावेळी श्रीलंकेत त्यांच्या विरोधात असं राजकारण सुरू आहे याची कोणालाच कल्पना नव्हती.

तीन कोन

सिरिसेना आणि नवनियुक्त पंतप्रधान राजपक्षे हेसुद्धा फारसे काही राजकीय मित्र नाहीत. 2015च्या राष्ट्राध्यक्ष निवडणुकीत हे दोघं एकमेकांविरुद्ध होते, ज्यात सिरिसेना यांनी राजपक्षे यांचा पराभव केला होता.

श्रीलंकेत सुरू असलेलं हे नाट्य मुख्यत्वे या तिघांभोवती फिरतं.

मैत्रिपाला सिरिसेना

श्रीलंकेचे राष्ट्राध्यक्ष सिरिसेना हे एकेकाळी महिंदा राजपक्षे यांचे सहकारी होते. पण 2015मध्ये झालेल्या राष्ट्राध्यक्ष निवडणुकांमध्ये ते राजपक्षे यांच्याविरोधात दंड थोपटून उभे राहिले. त्यामुळे राजपक्षे यांच्या समर्थकांनी त्यांना विश्वासघातकी असल्याची टीका केली.

राष्ट्राध्यक्ष सिरिसेना

2015च्या निवडणुकांमध्ये ते जिंकणार नाही, असं वाटत होतं. राजपक्षे हे त्यांच्यापेक्षा अधिक प्रबळ दावेदार समजले जात होते. पण विरोधी पक्षातील नेत्यांना आपल्या बाजूला वळवण्यात सिरीसेना यांना यश आलं आणि ते ही निवडणूक जिंकले.

2015च्या निवडणुकांमध्ये त्यांनी उमेदवारी 2014ला जाहीर केली होती. तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष राजपक्षे यांच्यावर त्यांनी कडाडून टीका केली आणि म्हणाले श्रीलंकेचा प्रवास हुकूमशाहीकडे होत आहे. देशातल्या भ्रष्टाचार आणि...


विक्रेत्यांची ही कायमचीच ओरड असली तरी यंदाच्या गणेशोत्सवावर आर्थिक मंदीचं सावट असल्याचं तुम्हालाही जाणवत असेलच. पण ही परिस्थिती नेमकी किती गंभीर आहे?

दरवर्षी धुमधडाक्यात साजरा करणार्‍या अनेक गणेश मंडळांनी सजावटीपासून गणपतीच्या दागिन्यांपर्यंत सगळाच खर्च कमी केलाय.

मुंबईच्या गिरगावात राहणारे नाना वेदक हे 45 वर्षांपासून गणपतीचे दागिने बनवतात. लालबागचा राजा, चिंतामणी, गणेश गल्ली, GSB अशा अनेक मोठ्या मंडळांच्या गणपतीचे सोन्याचे दागिने बनवतात.

यंदा सोन्याचा भाव 38 हजारांवर गेला. त्याचबरोबर उद्योगधंद्यात मंदी आली आहे, त्यामुळे दरवर्षीपेक्षा 50 टक्के मागणी घटल्याचं नाना सांगतात. "दरवर्षी गणपतीसाठी 4 ते 5 किलो सोन्याचे दागिने आम्ही बनवतो. पण यंदा मागणीच कमी असल्यामुळे ऑर्डरही कमी आल्या," त्यांनी सांगितलं.

"आतापर्यंत एक किलोही सोन्याचे दागिने घेतले गेले नाही. दरवर्षी 30 ते 35 लोकांच्या ऑर्डर असतात, पण यावर्षी 7-8 ऑर्डर आहेत. सोन्याचे भाव वाढल्यामुळे लोक चांदीचे दागिने घेतायेत. पण प्रत्येकवर्षी आमचे 70 ते 80 किलो चांदीचे दागिने विकले जात होते, पण यंदा त्यातही 20 टक्के घट आहे," असं नाना वेद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क सांगतात.

'पैसेच नाहीत तर सजावट कुठून करणार?'

गणपतीच्या सजावटीसाठी लागणाऱ्या सामग्रीच्या किमतीही साधारण 30 टक्क्यांनी वाढल्याचं बाजारपेठात फिरल्यावर लक्षात येतं. तीन ते चार हजारांना मिळणाऱ्या सजावटी आता आठ-दहा हजारांवर जाऊन पोहोचल्या आहेत. त्यामुळे घरगुती गणपतींच्या सजावटीची झगमगाट कमी झालेली दिसली तर आश्चर्य वाटायला नको.

गणेश मंडळांनीही यंदा सजावट कमी केल्याचं दिसून येतंय.

फोर्टच्या राजा गणेश मंडळाकडून दरवर्षी विविध थीम साकारल्या जातात, पण यंदा "फक्त एक पडदा मारून गणपती बसवणार" असल्याचं मंडळाचे सचिव नयन डुंबरी यांनी सांगितलं.

"बाजारात मंदीचं वातावरण आहे. आमचे दरवर्षी सजावटीसाठी एक ते सव्वा लाख रुपये खर्च होतात. यावर्षी मात्र आम्ही आमची सजावट 20 हजारात बसवली आहे. आम्ही गणपती बाप्पाच्या आगमनासाठी ढोलताशा पथक बोलवतो. पण यंदा आम्ही बाप्पाचं आगमन शांततेत करणार आहोत," असं डुंबरी यांनी सांगितलं.

"आमच्या मंडळाला जाहिरातीतून अधिक पैसे मिळतात. त्यातून आम्ही इतर खर्च करायचो, पण इतकी वर्षं 40-50 हजारांची जाहिरात देणार्‍या जाहिरातदारांनी यावर्षी जाहिरात देणं शक्य नसल्याचं सांगितलं."

अनेकांच्या नोकर्‍या गेल्या आहेत. काहींची पगारवाढ झालेली नाही, त्यामुळे हजार रुपये वर्गणी देणारे लोकांनी परवडत नसल्याचं सांगून 250-500 रुपये दिले. त्यामुळे देणगीदार, जाहिराती यामधून निघणार्‍या खर्चावर 60 टक्के परिणाम झाला असल्याचं नयन डुंबरे यांनी पुढे सांगितलं.

हात आवरता घ्यावा लागणारं फोर्टमधलं हे मंडळ एकमेव नाही. मुंबईत अशी अनेक मंडळं आहेत, ज्यांच्याकडे गणेशोत्सव दरवर्षीप्रमाणे यंदाही धुमधडाक्यात करण्यासाठी पैसे जमा झाले नाहीत.

GSTमध्ये सूट मिळावी

"आज आम्ही गणेशोत्सवासाठी ज्यांच्याकडे देणगी मागतोय, ते लोक इच्छा असूनही आम्हाला अपेक्षित देणगी देऊ शकत नाही. व्यापारी आणि उद्योजकांमध्ये निरुत्साह आहे. त्यात सर्वच गोष्टी महागल्या आहेत," असं बृहन्मुंबई महापालिकेचे गणेशोत्सव समन्वय समितीचे अध्यक्ष नरेश दहिबावकर यांनी सांगितलं.

"सगळ्यावर GST लागला आहे, त्यामुळे जमा रक्कम काही नसून खर्च वाढतोय. आम्ही केंद्र सरकारच्या संपर्कात आहोत. उत्सवांवरील GSTमध्ये सूट मिळावी, अशी आमची मागणी आहे. पण आमचे कार्यकर्तेच स्वतः गणेशोत्सवासाठी झटतायेत. आम्ही अनावश्यक खर्च टाळून शक्य तितक्या जल्लोषात गणेशोत्सव साजरा करू," असं ते पुढे म्हणाले.

हे वाचलंत...


विचारमग्न लालकृष्ण अडवाणी.

 नव्वदीच्या दशकात जेव्हा 'जैन डायरी उर्फ हवाला' प्रकरण प्रकाशात आलं आणि त्यात लालकृष्ण अडावणी यांचं नाव घेतलं गेलं, तेव्हा अडवाणी यांनी आपल्या संसद सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला होता आणि 'न्यायालयाद्वारे पूर्ण निर्दोष ठरत नाही, तोपर्यंत पुन्हा निवडणूक लढवणार नाही', अशी जाहीर ग्वाहीही त्यांनी दिली होती.

'भ्रष्टाचार मुक्ती'च्या लढ्यासाठी भाजपाकडं इतका मोठा आदर्श असताना, त्याचा उल्लेख पक्ष व मोदी सरकारनं केलाच नाही. किंबहुना गेल्या वर्षभरात नोटाबंदीच्या निमित्तानं सरकारतर्फे वा भाजपातर्फे जे काही सांगितलं गेलं, त्यात अडवाणी यांचा उल्लेखही नव्हता.

वाजपेयींची आठवण, अडवाणींचा विसर

उलट देशातील पहिलं हिंदुत्ववादी सरकार स्वबळावर सत्तेवर आल्यानंतर काही महिन्यांच्या आतच 25 डिसेंबरला अटलबिहारी वाजपेयी यांचा वाढदिवस आला, तेव्हा मोदी सरकारनं तो 'सुशासन दिन' म्हणून पाळला.

आता त्या दिवशी नाताळ होता. येशूचा जन्मदिवस. ख्रिश्चन समाजाचा खास सण. त्याच दिवशी कधी नव्हे तो भाजपला वाजपेयी यांच्या वाढदिवसाची आठवण झाली आणि 'हा हिंदूंचा देश आहे', असं ठसवण्यासाठी 25 डिसेंबर हा वाजपेयी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यांचा वाढदिवस 'सुशासन दिन' म्हणून पाळला गेला, ही टीका झाली, नाही असं नाही.

माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांच्यासमवेत लालकृष्ण अडवाणी

मात्र मुद्दा तो नाही. वाजपेयी यांचा वाढदिवस अशा रीतीनं पाळला जातो, तसं काही अडवाणी यांच्या वाट्याला का आलं नाही, हा खरा मुद्दा आहे.

आणि म्हणूनच वेळ व काळ या दोघांनीही वारंवार हुलकावणी दिलेला नेता, असंच अडवाणी यांचं वर्णन करावं लागतं.

हिंदुत्वाचे सच्चे पाईक

राजकारणात 'वेळ साधणं' हे महत्त्वाचं असतं. 'एक आठवडा हाही राजकारणात खूप मोठा कालावधी असतो', असं म्हणण्याची प्रथा अलीकडच्या काळात पडली आहे. पण ती पूर्वापार खरी ठरत आली आहे. तसंच बदलत्या काळाशी सुसंगत अशी पावलं टाकत राहणं, हेही यशस्वी राजकारण्यामागचं एक गमक आहे. या दोन्ही आघाड्यांवर अडवाणी अपयशी ठरले आहेत.

खरं तर हिंदुत्वाचे सच्चे पाईक, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे कट्टर प्रचारक म्हणून गेली सात दशकं अडवाणी राजकारणात व समाजकारणात वावरत आले आहेत. भारत हे 'हिंदू राष्ट्र' बनवणं आणि त्याकरिता देशात स्वबळावर भाजपच्या हाती सत्ता यायला हवी, म्हणून अडवाणी सतत झटत राहिले. अगदी भाजपचा पूर्वावतार असलेला जनसंघ ही आपली राजकीय आघाडी म्हणून राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघानं स्थापन केल्यापासून.

गेल्या चार दशकांत जनसंघ व नंतर भाजप म्हणजे 'वाजपेयी व अडवाणी', असंच मानलं गेलं. वाजपेयी हे हिंदुत्ववादीच, पण कवी मनाचे, मवाळ प्रतिमा असलेले. तर अडवाणी हे कट्टर हिंदुत्ववादी, प्रखर भूमिका घेणारे 'लोहपुरूष', अशी या दोघांची पक्षाला व संघ परिवाराला उपयुक्त ठरत आलेली परस्परपूरक प्रतिमा होती.

भाजपचा चेहरा हीच अडवाणींची ओळख होती.

भाजपच्या हातात प्रथम 1996 साली औटघटकेची 13 दिवसांची सत्ता आली त्यावेळी आणि नंतर 1998 ते 2004 या काळात वाजपेयी हे पंतप्रधान व अडवाणी हे उपपंतप्रधान, अशी जोडगोळी होती. वाजपेयी हा 'मुखवटा' आणि अडवाणी हाच संघाच्या सत्तेचा 'खरा चेहरा', अशीच सर्वत्र ओळख होती. बिचारे गोविंदाचार्य! त्यांनी हे 'सत्य' उघडपणं बोलून दाखवलं आणि संघानं त्यांना कायमचं राजकीय वनवासात पाठवलं.

बाबरी आणि नक्राश्रू

भाजपच्या म्हणजेच खरं तर संघाच्याच हातात 2014 साली स्वबळावर सत्ता आली, त्याचा पाया अडवाणी यांनीच रामजन्मभूमीसाठी रथयात्रा काढून घातला होता. त्यामुळंच 1984 च्या लोकसभा निवडणुकीत केवळ दोन जागा मिळालेला भाजप 1989 च्या मध्यावधी निवडणुकीत 180 जागांपर्यंत जाऊन...


विचारांची ही साखळी तेव्हा तुटली जेव्हा पी. व्ही. सिंधू आपली किट घेऊन आत आली. येताच तिने थेट बॅडमिंटन खेळायला सुरुवात केली.

5 जुलै 1995 रोजी हैदराबादमध्ये जन्मलेल्या सिंधूने ऑलिम्पिकमध्ये सिल्वर मेडल जिंकलं आहे.

कोर्टवर चार तास प्रॅक्टिस करत असताना एकदाही तिचं लक्ष विचलित झालं नाही. एकदाही तिने मोबाईलला हात लावला नाही. फक्त सराव सुरू होता. अधूनमधून मित्रांसोबत गमतीजमती सुरू होत्या.

जागतिक स्पर्धा जिंकणाऱ्या सहा फूट उंच सिंधूची यशोगाथा अनोखी आहे. मात्र हे यश एका रात्रीतून मिळालेलं नाही.

पी. व्ही. सिंधू ही ऑलिम्पिकमध्ये रौप्यपदक पटकावणारी पहिली महिला भारतीय बॅडमिंटनपटू होती.

अनेक तास वाट बघितल्यानंतर सिंधूची मुलाखत घेण्याची संधी मिळाली तेव्हा मनात पहिला प्रश्न हाच आला, "बॅडमिंटनच्या या प्रवासाची सुरुवात कशी झाली?"

पी. व्ही. सिंधू

आपलं ट्रेडमार्क स्मितहास्य देत सिंधू म्हणाली, "मी आठ वर्षांची असताना बॅडमिंटन खेळायला सुरुवात केली. माझे आई-वडील वॉलीबॉल खेळाडू आहेत. वडिलांना वॉलीबॉलसाठी अर्जुन पुरस्कार मिळाला आहे. ते रेल्वे ग्राउंडवर वॉलीबॉल खेळायला जात तेव्हा शेजारच्या कोर्टवर बॅडम... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िंटन कोर्ट होता. मी तिथे खेळू लागले आणि आवड निर्माण झाली. मेहबूब अली माझे पहिले प्रशिक्षक होते. 10 वर्षांची असताना मी गोपीचंद अकादमीत आले आणि आजवर इथेच आहे."

पी. व्ही. सिंधू चाईल्ड प्रॉटेजी आहे. चाईल्ड प्रॉटेजी म्हणजे विलक्षण मूल. शास्त्रीय भाषेत सांगायचं तर दहा वर्षांच्या आतलं असं मूल जे एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रात एखाद्या प्रौढ व्यक्तीप्रमाणे मिनिंगफुल आउटपुट देऊ शकतं.

2009 साली सिंधूने सब ज्युनिअर बॅडमिंटन चॅम्पियनशीपमध्ये ब्रॉन्झ मेडल पटकावलं आणि मग तिने मागे वळून पाहिलं नाही.

ऑलिम्पिकची तयारी कशी सुरू झाली?

वयाच्या 18 व्या वर्षी ती वर्ल्ड चॅम्पियनशीपमध्ये ब्रॉन्झ मेडल जिंकलं होतं आणि असं करणारी ती पहिली भारतीय महिला बॅडमिंटनपटू होती. तेव्हापासून आजवर सिंधूने अनेक पकदं पटकावली आहेत. मात्र, तिला सर्वांत जास्त आवडणारं मेडल कोणतं?

चार वर्षं लोटली असली तरी ऑलिम्पिकचा विषय काढताच तिच्या चेहऱ्यावर हास्य खुललं.

ती म्हणाली, "रियो ऑलिम्पिक माझ्यासाठी नेहमीच खास राहणार आहे. ऑलिम्पिकपूर्वी मला दुखापत झाली होती. सहा महिने कोर्टच्या बाहेर होते. काय करावं, कळत नव्हतं. मात्र, माझे प्रशिक्षक आणि पालकांनी माझ्यावर विश्वास दाखवला. माझ्या मनात फक्त एकच विचार होता की ही माझी पहिली ऑलिम्पिक स्पर्धा आहे आणि मला माझा सर्वोत्तम खेळ करायचा आहे. मग एकापाठोपाठ एक सामने जिंकत गेले. फायनलमध्येही मी 100 टक्के दिलं. मात्र, तो दिवस कुणाचाही असू शकला असता. मी सिल्वर मेडल जिंकलं. मात्र, तेही कमी नाही. मी भारतात परतले तेव्हा गल्ली-बोळात माझं स्वागत करण्यात आलं. विचार करून आजही अंगावर रोमांच उभा राहतो."

पी. व्ही. सिंधू

चर्चा रंगत होती तसं माझ्या लक्षात आलं सिंधू त्या लोकांपैकी आहे जे सदैव आशावादी असतात - इटर्नल ऑप्टिमिस्ट

मी सिंधुला विचारलं ऑलिम्पिक फायनलमध्ये पराभूत झाल्याचं शल्य कधी वाटलं का? त्यावर ती ताबडतोब म्हणाली, "मी हरले तेव्हा थोडं वाईट तर वाटलंच होतं. मात्र, प्रत्येकाला दुसरी संधी मिळतेच. मला तर याच गोष्टीचा जास्त आनंद होता की जे पदक मिळवण्याचा मी कधी विचारही केला नव्हता ते मला मिळालं आहे. तेव्हापासून तर आयुष्यच बदललं आहे. 2019 साली मी वर्ल्ड चॅम्पियनशीप जिंकले. इथे 2 ब्रॉन्झ आणि 2 सिल्हर मेडलही जिंकली आहेत."

मात्र, हा विजय सोपा नव्हता. सिंधूने गोपीचंद यांच्या मार्गदरशनाखाली कसून सराव केलाच. इतकंच नाही तर 21 वर्षांच्या...


विजय कुलंगे आणि आशिष ठाकरे

ओडिशाला वादळं नवीन नाहीत. याआधीही किनारपट्टी असलेल्या या राज्याला फायलिन, तितलीसारख्या चक्रीवादळांचा तडाखा बसला आहे. या संकटाचा सामना करण्याची जबाबदारी प्रशासकीय सेवेतील अधिकाऱ्यांवर असते.

ओडिशामध्ये रुजू झालेल्या मराठी अधिकाऱ्यांची संख्या लक्षणीय आहे. भारतीय प्रशासकीय सेवा, भारतीय पोलीस सेवा आणि भारतीय वनसेवा अशा विविध सेवांमध्ये कार्यरत असणाऱ्या अधिकाऱ्यांची संख्या अंदाजे 30-35 आहे, असं ओडिशाचे एक IAS अधिकारी सांगतात.

ओडिशात जेव्हा चक्रीवादळ येतं तेव्हा मोठ्या प्रमाणात लोकांना तिथून सुरक्षितस्थळी हलवावं लागतं. तेव्हा स्थानिकांशी त्यांच्याच भाषेत संपर्क साधणं, हे आव्हान या अधिकाऱ्यांसमोर असतं.

भाषेबरोबरच सांस्कृतिक भिन्नता हा देखील मुद्दा आहे. मग अशा अडचणींवर मात करून हे अधिकारी नेमकं कसं काम करत आहेत?

आशिष ठाकरे

एक मराठी अधिकारी म्हणून ओडिशात काम करताना कसं वाटतं, या प्रश्नाचं उत्तर देताना केओन्झारचे जिल्हाधिकारी आशिष ठाकरे सांगतात की "आम्ही भारतीय सेवेचे अधिकारी आहोत. त्यामुळे आमचं प्रशिक्षणच असं असतं की आम्ही ज्या ठिकाणी जातो तिथलेच बनतो. ओडिशा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त आल्यावर मी इथली भाषा शिकलो आणि इथली संस्कृती समजून घेतली."

"इथले लोकही मनमिळाऊ आहेत. त्यांनीदेखील आम्हाला स्वीकारलं. बाहेरच्या राज्यातून येऊन आम्ही काम करत आहोत, याचं लोकांना विशेष कौतुक वाटतं. 'आपलं घर सोडून, या ठिकाणी राहून हे लोक काम करत आहेत,' अशी भावना स्थानिकांमध्ये असते. त्यामुळे ते आमचा आदर करतात."

ओडिशाने कशी केली तयारी?

1999 मध्ये ओडिशात महाभयंकर चक्रीवादळ आलं होतं. त्या चक्रीवादळात 10,000 हून अधिक लोकांचे प्राण गेले होते. या घटनेपासून धडा घेऊन ओडिशाने योग्य पावलं उचलली आणि सध्या पूर असो वा चक्रीवादळ, त्यामध्ये मृतांची संख्या अत्यंत कमी आहे. हा आकडा शून्यवर नेण्याचं सरकारचं उद्दिष्ट आहे.

20 वर्षांमध्ये हा फरक कसा पडला?

याबद्दल सांगताना ठाकरे सांगतात, "प्रत्येक वादळ किंवा घटना ही वेगळी असते. सद्यस्थितीबाबत सांगायचं झालं तर ओडिशाची कोणत्याही नैसर्गिक संकटावर मात करण्याची तयारी आहे. सरकारने IIT खरगपूरकडून 800 शिबिरांची स्थापना केली आहे."

"नैसर्गिक आपत्तीच्या निवारणासाठी सध्या ओडिशात सशक्त प्रणाली कार्यरत आहे. अधिकाऱ्यांपासून ते स्वयंसेवकांपर्यंत सर्वांना प्रशिक्षण दिलं जातं. त्यानुसार प्रत्येक जण काम करतो. या शिबिरात 500 ते 600 लोक राहू शकतात. त्याच ठिकाणी त्यांची खाण्या-पिण्याची व्यवस्था केली जाते," ठाकरे सांगतात.

1999ला चक्रीवादळ आल्यानंतर ओडिशा राज्याने Odisha State Disaster Management Authorityची स्थापना केली. त्यानंतर अवघ्या 6 वर्षांनी राज्याने डिजास्टर मॅनेजमेंट अॅक्ट मंजूर केला.

'गरोदर महिलांची विशेष काळजी घेतली जाते'

चक्रीवादळाची सूचना मिळाल्यानंतर कसं काम चालतं, याबाबत ठाकरे सांगतात, "2013 साली माझं पोस्टिंग गंजाम येथे होतं. आम्हाला फायलीन वादळाची सूचना मिळाल्यानंतर आम्ही 24 तासांमध्ये साडेपाच लाख लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवलं. काहींना आम्ही आश्रयस्थळांमध्ये हलवलं तर काही ठिकाणी शाळांमध्ये निवाऱ्याची व्यवस्था केली.

ते सांगतात की असं प्रत्येक शिबिर हे स्वयंपूर्ण असतं. तिथं मेडिकल किट, खाण्याची व्यवस्था असते, जनरेटरचीही सोय असते.

वादळानंतर रस्त्यावर झाडं कोसळून पडतात. ते बाजूला करून मार्ग मोकळा करावा लागतो.

लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवल्यानंतर आणि त्यांची व्यवस्था लावून दिल्यानंतर दुसरं काम असतं ते म्हणजे मार्ग मोकळा करणे. वादळानंतर झाडं पडतात. ती हलवावी लागतात.

ठाकरे सांगतात,...


विजय चव्हाण मोरूच्या मावशीच्या भूमिकेत

1 जानेवारी 1985 रोजी रंगमंचावर पहिल्यांदा सादर झालेल्या आणि त्यानंतर अडीच हजार प्रयोगांद्वारे जगभरातल्या प्रेक्षकांना खळखळून हसवणाऱ्या 'मोरूची मावशी' या नाटकाची गोष्ट रंजक आहे.

कसं झालं 'मोरूची मावशी'?

'सुयोग' ही नाट्यसंस्था त्या वेळी बाळसं धरत होती. त्या वेळी गोपाळ अलगेरी आणि सुधीर भट एक नवीन नाटक काढण्याची चर्चा करत होते.

अलगेरी सांगतात, "त्या वेळी 'टुरटूर' हे नाटक जोरदार चाललं होतं. त्या नाटकात अनेक कलाकार होते... लक्ष्मीकांत बेर्डे, प्रशांत दामले, प्रदीप पटवर्धन, विजय चव्हाण अशा अनेक कलाकारांचा समावेश होता. आपल्या नवीन नाटकात पुरुषाला बाईची भूमिका करावी लागते, असं काहीतरी हवं, असं आमचं बोलणं झालं."

मुंबईत त्या वेळी गिरणगावात एक वेगळीच नाट्यचळवळ जोमाने सुरू होती. मुंबईतल्या गिरण्यांमध्ये आंतरगिरणी नाट्यस्पर्धा व्हायची. या नाट्यस्पर्धेत विजय चव्हाण यांनी मफतलाल मिल नंबर 2साठी आचार्य अत्रे यांनी लिहिलेलं 'मोरूची मावशी' नाटक केलं होतं, अशी आठवण ज्येष्ठ नाट्य समीक्षक आणि नाट्य चळवळीचे अभ्यासक जयंत पवार सांगतात.

विजय चव्हाण त्या वेळी या मिलच्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या Time office मध्ये Time-keeper म्हणून काम करत होते.

विजय चव्हाण आणि प्रशांत दामले

सुयोग संस्थेसाठी नवीन नाटक करायचं ठरलं, तेव्हा याच नाटकाचं नाव समोर आल्याचं गोपाळ अलगेरी सांगतात.

"त्या वेळी 'मोरूची मावशी' या नाटकाला पारितोषिक मिळालं होतं. लक्ष्याने ते नाटक बघितलं होतं. त्यानेच आम्हाला विजय चव्हाणचे त्या नाटकातले फोटो दाखवले आणि तो ही भूमिका उत्तम वठवेल, हे सांगितलं. आम्ही केवळ विजयचे फोटो बघून त्याला हे काम दिलं," अलगेरी त्या दिवसांच्या आठवणींमध्ये हरवतात.

या नाटकातल्या इतर कलाकारांची नावंही लक्ष्मीकांत बेर्डेनीच सुधीर भट आणि गोपाळ अलगेरी यांना सुचवल्याचं या नाटकात काम करणारे अभिनेते प्रशांत दामले आणि स्वत: अलगेरी सांगतात.

तालमीच्या गमतीजमती

या नाटकाचं दिग्दर्शन दिलीप कोल्हटकर यांनी केलं होतं.

"दिलीप कोल्हटकर हे भाषेला अत्यंत महत्त्व देणारे दिग्दर्शक होते. त्यामुळे त्यांनी सुरुवातीला आम्हा कलाकारांची भाषा शुद्ध आणि स्पष्ट करण्यावर मेहेनत घेतली," प्रशांत दामले सांगतात.

'मोरूची मावशी' नाटकाच्या तालमी जुन्या रवींद्र नाट्यमंदिरमध्ये चालायच्या. त्या वेळी रवींद्र नाट्यमंदिर खूपच सुंदर जागा होती, असं प्रशांत दामले सांगतात.

"खालच्या मजल्यावर ऑडिटोरियम होतं. मध्ये मोकळी जागा होती. कँटीन होतं. अनेक कलाकार तिथे गप्पा मारायला यायचे. वरच्या मजल्यावर अगदी डाव्या बाजूला तालीम हॉल होता. तिथे आमच्या तालमी व्हायच्या. आम्ही सगळेच नोकरी सांभाळून नाटक करणारे होतो. त्यामुळे तालमी रात्रीच्या वेळीच व्हायच्या," दामले तालमींच्या दिवसांमध्ये हरवून जातात.

प्रदीप पटवर्धन आणि विजय चव्हाण

"या मूळ नाटकाचं स्क्रिप्ट खूप मोठं होतं. तेव्हा असं ठरलं की, काही गद्य पानांची गाणी करू या. मग मंगेश कुलकर्णी यांनी अत्यंत सोपी आणि लोकांच्या ओठांवर रूळतील अशी गाणी लिहिली. मला वाटतं, अशोक पत्कींनी संगीत दिलेलं ते पहिलंच नाटक होतं," दामले अगदी आठवून सांगतात.

'टांग टिंग टिंगा'ची धमाल

या नाटकाचे संगीतकार अशोक पत्की या नाटकातल्या सगळ्यात गाजलेल्या गाण्याबद्दल सांगतात. ते त्या वेळी फाउंटन भागातल्या वेस्टर्न आउटडोअर नावाच्या स्टुडियोत जाहिरातींच्या जिंगल्स तयार करायचे.

"दिलीप कोल्हटकरची बँक आमच्या स्टुडियोच्या खालीच होती. लंच टाइममध्ये आम्ही भेटायचो. असंच तो मला भेटला. सध्या काय करतोस, असं विचारलं आणि संध्याकाळी रवींद्र नाट्यमंदिरला यायला...


विजय माल्या

भारताला आर्थिक घोटाळा आणि मनी लाँड्रिंगच्या जवळपास नऊ हजार कोटी रुपयांच्या कथित प्रकरणात विजय माल्ल्या यांचं प्रत्यार्पण हवं होतं.

प्रत्यार्पण वॉरंटच्या आधारावर एप्रिल महिन्यामध्ये माल्ल्या यांना अटक करण्यात आली होती. त्यावेळी त्यांना जामीन मिळाला होता. आपल्यावरील आरोप राजकीय हेतूंनी प्रेरित आहेत, असा दावा करत त्यांनी प्रत्यर्पणाला न्यायालयात आव्हान दिले होते.

"मी एकाही रुपयाचे कर्ज घेतलेले नाही. किंगफिशर एअरलाइन्सने कर्ज घेतले होते. व्यावसायिक अपयशामुळे आर्थिक नुकसान झालं आहे. जामीन असणे म्हणजे फसवणूक नाही," असं त्यांनी ट्वीट केलं होतं. तसेच 100 टक्के मुद्दल परत करण्याचा प्रस्ताव दिला असून तो कृपया स्वीकारावा, असेही त्यांनी ट्वीट केलं होतं.

लंडनमध्ये वर्षभर चालली सुनावणी

लंडनच्या मॅजिस्ट्रेट कोर्टामध्ये गेल्या वर्षी 4 डिसेंबरपासून या प्रकरणावर सुनावणी सुरू होती.

"किंगफिशर एअरलाइन्सचे कथित कर्जबुडित प्रकरण फसवणूक किंवा आर्थिक घोटाळ्याचे प्रकरण नसून एक व्यावसायिक अपयश होते," अशी बाजू क्लेअर मॉन्टगॉमरी यांच्या नेतृत्वाखालील वकिलांनी न्यायालयात मांडली होती. "2016 मध्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ये माल्ल्या यांनी 80 टक्के मुद्दल परत करण्याचा प्रस्ताव दिला होता मात्र स्टेट बॅंक ऑफ इंडियाच्या नेतृत्वाखाली बॅंकांच्या एका गटाने हा प्रस्ताव स्वीकारला नाही," असंही माल्ल्या यांच्या वतीने न्यायालयात सांगण्यात आले. "माल्ल्या यांची विमानकंपनी बुडणे निश्चित असल्यामुळे कर्जांची परतफेड करण्याचा त्यांचा हेतू नव्हताच," अशी बाजू फिर्यादी पक्षाने मांडली होती.

माल्या यांच्यावर 9 हजार कोटींचं कर्ज आहे.

"कर्ज देताना बॅंकांनी आपल्याच मार्गदर्शक तत्त्वांचे उल्लंघन केल्याचे स्पष्ट दिसते," असे न्यायाधीश आर्बथनॉटहड यांनी सांगितलं होतं.

 कारागृहाच्या स्थितीचा बनवला मुद्दा

माल्ल्या यांना भारतात आणल्यास त्यांना मुंबईच्या आर्थर रोड जेलच्या 12 नंबर बरॅकमध्ये ठेवलं जाण्याची शक्यता आहे. सुनावणीच्यावेळेस बचावपक्षाने हा मुद्दा मांडला होता. कारागृहांची स्थिती खराब असल्याचा दावा करत मानवीहक्कांच्या आधारावर या प्रकरणाचा विचार करण्याचं अपील बचावपक्षाने केले होते. त्यानंतर न्यायाधीशांनी आर्थर रोड येथील कारागृहाच्या स्थितीचा व्हीडिओ मागवला होता आणि यासंदर्भात अधिक माहिती घेण्याची गरज नसल्याचे म्हटलं होतं.

विजय माल्या

12 सप्टेंबर 2018ला विजय माल्ल्या यांनी भारत सोडण्याआधी अर्थमंत्री अरुण जेटली यांची भेट घेतली होती, असा दावा केला होता. त्यामुळे खळबळ निर्माण झाली होती. जेटली यांनी हा दावा फेटाळला होता.

माल्ल्यांचं पासपोर्ट रद्द

भारताचे रिचर्ड ब्रॅन्सन म्हणून ओळख असणारे माल्ल्या उंची, चकचकीत-भपकेबाज राहाणी, वेगवान गाड्या, किंगफिशर विमाने यांच्यासाठी प्रसिद्ध होते. 2016पासून मल्ल्या ब्रिटनमध्ये आहेत. त्यांचा पासपोर्ट भारताने रद्द केला आहे. स्कॉटलंड यार्डने लंडनमध्ये माल्ल्या यांना अटक केली, मात्र आठ लाख डॉलरच्या (जवळपास 5 कोटी रुपये) मुचलक्यावर त्यांना जामीन मिळाला. विजय माल्ल्या यांच्याविरोधात अजामीनपात्र वॉरंट काढण्यात आले आहेत.

प्रत्यार्पण असं होईल

प्रत्यार्पणासंदर्भात सर्व आवश्यक प्रक्रियेच्या पूर्ततेवर न्यायाधीश संतुष्ट असतील आणि प्रत्यार्पणात कोणताही कायदेशीर अडथळा नसल्याचे स्पष्ट दिसल्यास हे प्रकरण परराष्ट्र मंत्रालयाकडे पाठवतील. प्रत्यार्पणाबाबत निर्णय घेण्याचा अधिकार परराष्ट्र मंत्र्यांना आहे, असे मत ब्रिटनमध्ये राहाणाऱ्या कायदेतज्ज्ञ पावनी रेड्डी यांनी व्यक्त केल्याचे पीटीआयने म्हटले आहे.

विजय माल्ल्या यांच्याकडे...


विजय शंकर

शिखर धवनच्या बोटाला दुखापत झाली असल्याने टीम इंडियाने विजय शंकरला संघात समाविष्ट केलं. वर्ल्ड कपसाठी संघनिवड झाली त्यावेळी सर्वाधिक चर्चा चौथ्या क्रमांकावर कोण खेळणार, याची होती.

एमएसके प्रसाद यांच्या नेतृत्वाखालील निवडसमितीने चौथ्या क्रमांकासाठी विजय शंकरच्या नावाला पसंती दिली. उत्तम बॅटिंग तंत्रकौशल्य, उपयुक्त बॉलर आणि चांगली फील्डिंग करत असल्याने प्रसाद यांनी विजय शंकर हा 'थ्री डायमेन्शनल प्लेयर' असल्याचं म्हटलं होतं.

यावर वर्ल्ड कप संघात स्थान मिळू न शकलेल्या अंबाती रायुडूने "आता मॅच पाहायला थ्रीडी गॉगल घेऊन येतो," असं ट्वीट केलं होतं.

विजय शंकरकडे फक्त 9 वनडेंचा अनुभव आहे. इतक्या कमी अनुभवाच्या बळावर त्याला वर्ल्ड कप संघात स्थान देण्यात आलं.

फर्स्ट क्लास क्रिकेटमध्ये तामिळनाडूतर्फे खेळताना विजय शंकरने 47.50च्या अव्हरेजने 2099 धावा केल्या आहेत. IPL स्पर्धेत विजय चेन्नई सुपर किंग्स, दिल्ली डेअरडेव्हिल्स आणि सनरायझर्स हैदराबाद संघाकडून खेळला आहे.

'कॉफी विथ करन' कार्यक्रमात वादग्रस्त उद्गारांप्रकरणी हार्दिक पंड्या आणि लोकेश राहुल यांच्यावर बंदीची कारवाई झाल्यानंतर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंड दौऱ्यात विजय शंकरला भारतीय संघात समाविष्ट करण्यात आलं होतं. विजयने मधल्या फळीत फलंदाजी करताना गोलंदाजीतही चमक दाखवली होती.

यानंतर ऑस्ट्रेलियाचा संघ भारत दौऱ्यावर आलेला असताना, नागपूर वनडेत ऑस्ट्रेलियाला जिंकण्यासाठी 11 रन्सची आवश्यकता होती. विजयने या ओव्हरमध्ये मार्कस स्टोनिअस आणि अडम झंपा यांना बाद करत भारताच्या विजयात निर्णायक भूमिका बजावली.

दिनेश कार्तिकच्या प्रदीर्घ अनुभवाच्या तुलनेत विजय शंकरच्या ऑल राऊंड खेळाला टीम इंडियाने पसंती दिली. पण त्याला चौथ्या क्रमांकावर पाठवतात का, यावर शेवटपर्यंत पडदा होताच.

मात्र पाकिस्तानविरुद्धच्या सामन्यात शतकी खेळी करणाऱ्या रोहित शर्माची विकेट गेली आणि चौथ्या क्रमांकावर आला हार्दिक पांड्या. त्यामुळे विजय शंकरला नंतर यावं लागेल, असं दिसतंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


विजयी इंग्लंड संघ

इंग्लंड असं उत्तर त्यांनी सहजतेने दिलं. त्यावेळी ते गमतीत असंही म्हणाले की इंग्लंडचा संघ म्हणजे 'रेस्ट ऑफ द वर्ल्ड' संघ आहे. फलंदाजी कशी करावी याचा वस्तुपाठ असणारे आणि कॉमेंट्रीचा प्रदीर्घ अनुभव असणाऱ्या गावस्कर यांचे उद्गार इंग्लंड क्रिकेटच्या बहुविधतेची साक्ष देणारे आहेत.

इऑन मॉर्गन

इंग्लंडच्या संघातील पंधरा खेळाडूंपैकी सातजण मूळ इंग्लंडचे नाहीत. इंग्लंडचा संघनायक इऑन मॉर्गन आयर्लंडचा आहे. आयर्लंडला आंतरराष्ट्रीय पटलावर आणण्यात मॉर्गनचा महत्त्वाचा वाटा आहे.

मात्र आयर्लंडमध्येच राहिलो तर क्रिकेट कारकीर्द मर्यादित राहील हे मॉर्गनच्या लक्षात आल्यानंतर त्याने इंग्लंडची वाट धरली. डावखुऱ्या मॉर्गनच्या बॅटिंग शैलीत देखणेपण आहे.

पारंपरिक शैलीला आधुनिक स्टाइलची जोड हे मॉर्गनच्या बॅटिंगचं वैशिष्ट्य. बॅटिंगइतकंच मॉर्गनचे नेतृत्वगुण मोलाचे आहेत. दडपणाच्या क्षणीही शांत राहत चतुराईने योग्य निर्णय घेण्याचं कौशल्य त्याच्याकडे आहे. 2015 वर्ल्ड कपमध्ये मॉर्गनच्या नेतृत्वाखालील इंग्लंड टीमचं आव्हान प्राथमिक फेरीतच संपुष्टात आलं होतं.

मॉर्गन

त्यावेळी मॉर्गन आणि इंग्लंडच्या सं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

घावर चहूबाजूंनी जोरदार टीका झाली होती. यानंतर इंग्लंड क्रिकेटच्या संरचनेत अमूलाग्र बदल करण्यात आले. चार वर्षांनंतर मॉर्गनच्याच नेतृत्वाखालील संघाने जेतेपदावर नाव कोरलं आहे. बेधडक आणि आक्रमक पवित्र्याचं क्रिकेट हा बदल मॉर्गनने घडवून आणला. मॉर्गनचा आयर्लंड ते इंग्लंड असा प्रवास इथे वाचू शकता.

बेन स्टोक्स

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधल्या परिणामकारक ऑलराऊंडर्समध्ये बेन स्टोक्सची गणना होते. स्टोक्स मूळचा न्यूझीलंडचा. दहाव्या वर्षी स्टोक्स इंग्लंडमध्ये आला. जगातल्या कोणत्याही संघात विशेषज्ञ फलंदाज किंवा विशेषज्ञ गोलंदाज म्हणून खेळण्याचं गुणकौशल्य स्टोक्सकडे आहे. खणखणीत कामगिरीच्या बरोबरीने वादविवादांमध्ये अडकल्याने स्टोक्सचं नाव चर्चेत असतं.

बेन स्टोक्स

काही वर्षांपूर्वी अँड्रयू फ्लिनटॉफ हेच काम इंग्लंड संघासाठी करत असे. फ्लिनटॉफची परंपरा स्टोक्स प्राणपणाने जपतो आहे. प्रत्येक मॅचमध्ये बॅटिंग, बॉलिंग आणि फिल्डिंग अशा तिन्ही आघाड्यांवर ठसा उमटवण्यात स्टोक्स वाकबगार आहे. बाकी खेळाडूंची कामगिरी लौकिकाला साजेशी होत नसताना स्टोक्सने इंग्लंडला तारल्याची अनेक उदाहरणं आहेत.

टॉम करन

झिम्बावेचे माजी क्रिकेटपटू केव्हिन करन यांचा हा मुलगा. केव्हिन यांना तीन मुलं. बेन, सॅम आणि टॉम हे तिघेही क्रिकेट खेळतात. सॅम आणि टॉम यांनी इंग्लंडचं प्रतिनिधित्व केलं आहे. टॉमचा जन्म दक्षिण आफ्रिकेतील केप टाऊनचा. मात्र त्याचं शालेय शिक्षण झिमाब्बेची राजधानी हरारेतल्या स्प्रिंगवेल हाऊस इथं झालं. शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर हरारेमधल्याच सेंट जॉर्ज कॉलेजात टॉमने प्रवेश घेतला.

टॉम करन

इंग्लंडमधील काऊंटी संघ सरे संघाचे प्रशिक्षक इयन ग्रेग यांनी टॉमचं नैपुण्य हेरलं. 2012 मध्ये त्यांनी टॉमला सरे सेकंड इलेव्हन संघातर्फे खेळण्यासाठी इंग्लंडला बोलावलं. टॉमची क्रिकेट कारकीर्द सुरू झाली आणि त्याने लंडनमधील वेलिंग्टन कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. मात्र त्याचवर्षी त्याचं पितृछत्र हरपलं. टॉमचे वडील केव्हिन करन यांचं अचानक निधन झालं. दोन्ही भावांच्या पाठिंब्याच्या बळावर टॉम सावरला.

वडिलांच्या जाण्याने खचून न जाता टॉमने क्रिकेटवर लक्ष केंद्रित केलं. टॉमने दाखल झाल्यापासून पाच वर्षात इंग्लंडसाठी पदार्पण केलं. वेग आणि स्विंग या दोन्ही आघाड्यांवर टॉमने प्रभावित केलं आहे. बॅटिंगही करत असल्याने टॉमची उपयुक्तता वाढते. मार्क वूड, लायम प्लंकेट, जोफ्रा आर्चर आणि...


विजेता इंग्लंड संघ

मॅच टाय झाल्यामुळे सुपर ओव्हरद्वारे मॅचचा निर्णय होईल असं स्पष्ट झालं. मात्र सुपर ओव्हरही टाय झाली. त्यामुळे मॅचमध्ये कोणत्या संघाचे सर्वाधिक चौकार यावर विजेता ठरवण्यात आला. न्यूझीलंडच्या 14च्या तुलनेत इंग्लंडचे 22 चौकार असल्याने ते वर्ल्ड कपचे विजेते ठरले.

इंग्लंडला शेवटच्या ओव्हरमध्ये जिंकण्यासाठी 16 धावांची आवश्यकता होती. त्यांनी 0,0, 6, 6, 1 आणि रनआऊट, 1 आणि रनआऊट अशा धावा केल्याने मॅच टाय झाली.

सुपर ओव्हरमध्ये बेन स्टोक्स आणि जोस बटलर यांनी 3, 1, 4, 1, 2, 4 अशा 15 धावा केल्या.

न्यूझीलंडकडून जेम्स नीशाम आणि मार्टिन गप्तील यांनी वाईड1, 2, 6, 2, 2, 1, 1 आणि रनआऊट अशा धावा करत 15 धावा केल्याने सुपर ओव्हरही टाय झाली.

म्हणूनच सर्वाधिक चौकारांच्या आधारे इंग्लंडला विजयी घोषित करण्यात आलं.

84 धावांची खेळी करणाऱ्या बेन स्टोक्सला मॅन ऑफ द मॅच तर न्यूझीलंडचा कॅप्टन केन विल्यमसनला मॅन ऑफ द सीरिज पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

न्यूझीलंडने टॉस जिंकून बॅटिंगचा निर्णय घेतला. हेन्री निकोल्स (55) आणि टॉम लॅथम (47) यांचा अपवाद वगळता न्यूझीलंडच्या फलंदाजांना मोठी खेळी करता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आली नाही.

ख्रिस वोक्स आणि लायम प्लंकेट यांनी प्रत्येकी 3 विकेट्स घेतल्या.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना जेसन रॉय आणि जॉनी बेअरस्टो यांनी सावध सुरुवात केली. मात्र मॉट हेन्रीने रॉयला आऊट केलं. त्याने 17 धावा केल्या.

कॉलिन डी ग्रँडहोमने जो रूटला लॅथमकडे झेल देण्यास भाग पाडलं. त्याला फक्त 7 धावा करता आल्या.

लॉकी फर्ग्युसनने भन्नाट वेगाच्या बळावर बेअरस्टोचा त्रिफळा उडवला.

कर्णधार आणि भरवशाचा इऑन मॉर्गन जेम्स नीशामची शिकार ठरला. फर्ग्युसनने अफलातून झेल टिपला.

4 बाद 86 अशा अडचणीत सापडलेल्या इंग्लंडला जोस बटलर आणि बेन स्टोक्स यांनी तारलं. या दोघांनी पाचव्या विकेटसाठी 110 धावांची भागीदारी करत इंग्लंडच्या विजयाच्या आशा पल्लवित ठेवल्या.

लॉकी फर्ग्युसनच्या बॉलिंगवर टीम साऊदीने थरारक झेल टिपत बटलरची खेळी संपुष्टात आणली. त्याने 59 धावांची खेळी केली.

ख्रिस वोक्सचा मोठा फटका मारण्याचा प्रयत्न टॉम लॅथमच्या हातात जाऊन विसावला.

लायम प्लंकेटने दहा धावा करत अंतर कमी केलं. बेन स्टोक्सने तळाच्या फलंदाजांना हाताशी घेत मॅच जिंकून देण्याचा प्रयत्न केला मात्र तो अपुराच ठरला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


विजेता भारतीय संघ

या विजयासह भारतीय संघाने ICC टेस्ट चॅम्पियनशिपमध्ये 120 गुणांची कमाई करत गुणतालिकेत अव्वल स्थान गाठलं. जर तुम्हाला ही चॅम्पियनशिप नेमकी काय भानगड आहे, माहिती नसेल, तर ही बातमी आवर्जून वाचा.

याबरोबरच विराट कोहली भारताचा सगळ्यात यशस्वी टेस्ट कर्णधार ठरला आहे. कॅप्टन म्हणून कोहलीच्या कारकीर्दीतला हा 28वा टेस्ट विजय आहे. यापूर्वी सर्वाधिक यशस्वी भारतीय कर्णधारांच्या यादीत महेंद्रसिंग धोनी (27) होता.

विराट कोहली

त्याखालोखाल 21 टेस्ट विजयांसह सौरव गांगुली तिसऱ्या स्थानी तर 14 टेस्ट विजयांसह मोहम्मद अझरुद्दीन चौथ्या स्थानी आहे.

भारतीय संघाने पहिल्या डावात 416 धावा केल्या होत्या. हनुमा विहारीने 16 चौकारांसह 111 धावांची खेळी केली. विराट कोहली (76), मयांक अगरवाल (55), इशांत शर्मा (57) यांनी अर्धशतकी खेळी केल्या. वेस्ट इंडिजतर्फे जेसन होल्डरने सर्वाधिक 5 विकेट्स घेतल्या.

प्रत्युत्तरादाखल खेळताना भारतीय संघाचा डाव 117 धावांतच गडगडला. शिमोरन हेटेमेयरने 34 धावा केल्या. जसप्रीत बुमराहने 27 धावांत 6 विकेट्स घेतल्या. भरतीय संघाला 299 धावांची भक्कम आघाडी मिळाली. भारताने फॉलोऑन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

न देण्याचा निर्णय घेतला.

जसप्रीत बुमराहने हॅट्ट्रिक घेतली.

भारतीय संघाने दुसरा डाव 168/6 वर घोषित केला. अजिंक्य रहाणेने 64 तर हनुमा विहारीने 53 यांनी अर्धशतकी खेळी केल्या. भारतीय संघाने वेस्ट इंडिजला 468 धावांचं लक्ष्य दिलं.

468 धावांचा पाठलाग करणाऱ्या वेस्ट इंडिजने चौथ्या दिवशी 45/2हून पुढे खेळायला सुरुवात केली. डॅरेन ब्राव्हो फिट नसल्याने त्याच्या जागी जरमाईन ब्लॅकवूडला काँशन सबस्टिट्यूट म्हणून समाविष्ट करण्यात आलं.

शामरान ब्रुक्सने 50, ब्लॅकवुडने 38 तर कर्णधार जेसन होल्डरने 39 धावांची खेळी केली. वेस्ट इंडिजचा दुसरा डाव 210 धावांतच आटोपला.

भारतीय संघातर्फे मोहम्मद शमी आणि रवींद्र जडेजा यांनी प्रत्येकी 3 विकेट्स घेतल्या.

हनुमा विहारीला मॅन ऑफ द मॅच पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

पहिल्या डावात 111 तर दुसऱ्या डावात 53 धावांची खेळी करणाऱ्या हनुमा विहारीला मॅन ऑफ द मॅच पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

दोन सामन्यांच्या या मालिकेत हनुमा विहारीने एक शतक आणि दोन अर्धशतकांसह 96.33च्या सरासरीने 289 धावा केल्या. गोलंदाजांमध्ये जसप्रीत बुमराह सगळ्यात यशस्वी गोलंदाज ठरला. किंग्स्टन कसोटीत हॅट्ट्रिक घेणाऱ्या बुमराहने या मालिकेत 13 विकेट्स घेतल्या.

भारतीय संघ आता घरच्या मैदानावर दक्षिण आफ्रिकेचा सामना करणार आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


विठ्ठलराव विखे, बाळासाहेब विखे आणि राधाकृष्ण विखे पाटील

अहमदनगरचे नवनिर्वाचित खासदार सुजय विखे यांनी निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान मतदारांच्या नावानं खुलं पत्र लिहिलं, त्यातील हे त्यांचं विधान.

या पत्रात सुजय विखेंचा रोख विखे कुटुंबीयांच्या अहमदनगरमधील कामाबद्दल आहे.

अहमदनगर जिल्ह्यात विखे कुटुंबीयांचं मोठं प्रस्थ आहे. सहकार आणि संस्थांच्या माध्यमातून या कुटुंबानं नगरच्या राजकारणात खोलवर पाळेमुळे रोवली आहे.

पण, तो वारसा नेमका काय आहे, ज्याचा उल्लेख सुजय करत आहेत? त्या परंपरा काय आहेत, ज्यांना चिकटून राहण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे?

आशियातला पहिला सहकारी साखर कारखाना

विठ्ठलराव विखे पाटील हे सुजय विखे यांचे पणजोबा. विठ्ठलराव विखे पाटील यांनी 1915पासून अहमदनगरमधल्या प्रवरा परिसरात सहकार क्षेत्रात काम करण्यासाठी सुरुवात केली.

त्यांच्याबदद्ल 'लोक माझा सांगाती' या आत्मकथेत शरद पवार लिहितात, "विठ्ठलराव विखे पाटील यांचं व्यक्तिमत्त्व मला जवळून पाहायला मिळालं. 17 जून 1950ला अहमदनगर जिल्ह्यातल्या प्रवरानगर (लोणी) इथे आशियातला सहकारी तत्त्वावरचा पहिला सहकारी साखर कारखाना पद्मश्री डॉ. विठ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्ठलराव विखे पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली उभा राहिला. शेतकऱ्यांपर्यंत सहकाराचं तत्त्व नेऊन विठ्ठलराव विखेंनी ग्रामीण महाराष्ट्राला सहकाराचा परिचय करून दिला."

अहमदनगर भाजपचा वाद चव्हाट्यावर, शिंदेंची विखेंविरोधात तक्रार

शरद पवारांचे मोठे भाऊ अप्पासाहेब पवार याच साखर कारखान्यात कृषी अधिकारी म्हणून काम करत होते. याशिवाय शरद पवारांचं शिक्षण काही काळ प्रवरानगर इथल्या 'महात्मा गांधी विद्यालयात' झालं आहे.

'शंभर टक्के राजकारणी व्यक्ती'

सहकारी साखर कारखान्याच्या स्थापनेनंतर विठ्ठलराव विखेंनी 1964ला 'प्रवरा ग्रामीण शिक्षण संस्थे'ची स्थापना केली. या माध्यमातून विखे कुटुंबीयांनी शिक्षण क्षेत्रात प्रवेश केला.

सहकार, शिक्षण या क्षेत्रात पाय रोवल्यानंतर त्यांनी आरोग्य क्षेत्रात शिरकाव केला. त्यासाठी 'प्रवरा मेडिकलची स्थापना' करण्यात आली.

विठ्ठलराव विखेंच्या कामाबद्दल भारत सरकारनं त्यांचा पद्मश्री पुरस्कार देऊन गौरव केला.  इतकंच नाही तर त्यांचं काम पाहण्यासाठी तत्कालीन पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू स्वत: प्रवरानगरला आले.

यशवंतराव चव्हाण, पंडित नेहरू आणि विठ्ठलराव विखे पाटील

विठ्ठलराव विखेंचं सामाजिक क्षेत्रात काम सुरू असताना त्यांचे पुत्र बाळासाहेब विखे 1962 पासून सार्वजनिक जीवनात सक्रिय झाले.

बाळासाहेब विखेंबद्दल त्यांचे सहकारी आणि माजी खासदार यशवंतराव गडाख एक आठवण सांगतात.

"पद्मश्री विठ्ठलराव विखे हे साखर कारखान्याची एक निवडणूक हरले होते. त्यामुळे बाळासाहेब विखे यांनी कारखाना चालवताना चाणाक्षपणा ठेवला. हातून सूत्रे जाऊ दिली नाहीत. सहकार एके सहकार व सहकार एके कारखाना असे चालणार नाही हेच त्यांनी 40 - 50 वर्षांपूर्वी ओळखले. अनेक संस्था कारखान्याच्या माध्यमातून उभ्या केल्या."

याचाच भाग म्हणून बाळासाहेब विखेंनी 1980 मध्ये प्रवरानगरमध्ये राज्यातलं पहिलं तंत्रनिकेतन महाविद्यालय सुरू केलं. 1981 ते 1984 पर्यंत ते राज्य साखर संघाचे अध्यक्ष होते.

विठ्ठलराव विखे, बाळासाहेब विखे आणि राधाकृष्ण विखे पाटील

बाळासाहेब विखेंच्या राजकारणाविषयी गडाख सांगतात, "त्याकाळी काँग्रेसमध्ये राज्यात यशवंतराव चव्हाण व शंकरराव चव्हाण असे दोन प्रवाह होते. विखे यांनी वेगळी वाट धरली. ते शंकरराव चव्हाण यांच्याबरोबर गेले. ते काही काळ शिवसेनेतही गेले. पुन्हा काँग्रेसमध्ये आले. ते शंभर टक्के राजकारणी व्यक्ती होते. राजकारणात व्यावहारिकता...


विदर्भ आणि मराठवाड्याला गारांनी झोडपलं आहे.

काही वर्षांपूर्वी कदाचित वाटलं असतं हे असं कसं? पण 2014साली मार्च महिन्यात महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी गारपीट झाली, पुढच्याही वर्षी हवामानाने तोच कित्ता गिरवला. त्या कालावधीत राज्याच्या अनेक भागात इतकी गारपीट होती झाली की गारांचा दीड-दीड फुटांचा थर साचला होता.

पिकांची हानी, घरांचं नुकसान, जनावरांचा मृत्यू असं मोठं नुकसानही झालं होतं. या गारपिटीबद्दल लोकांमध्ये प्रचंड उत्सुकता होती. एक ना दोन.. अनेक प्रश्न विचारले जात होते, शंका उपस्थित केल्या जात होत्या. जमेल तशी कारणं दिली जात होती.

पण आता वारंवार असं होऊ लागल्याने लोकही त्याला जणू सरावलेत. त्यामुळे आता गारपीट झाली तरी 'असं होतंच बुवा..' म्हणून सोडूनही देतील. तरीसुद्धा त्याच्या मुळाशी जावंच लागेल.

राज्यात गारपीट कधी होते?

गारपीट होणं हे आपल्या महाराष्ट्रात नवं नाही. पावसाळ्याच्या तोंडावर किंवा अगदी ऐन उन्हाळ्यात अनेकदा गारपीट होते आणि आपण ती अनुभवतोसुद्धा.

विदर्भ असो, नाहीतर मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्र, पश्चिम महाराष्ट्र सगळीकडंच गारपीट होतेच. कधी ती जास्त प्रमाणात होते, तर कधी चुकून-माक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ून. यामुळे शेतीचं नुकसान होतं, हाताशी आलेली पिकं आडवी होतात. पण आता फेब्रुवारी आणि मार्च महिन्यांमध्ये हे घडणं म्हणजे डोक्यालाच हात लावायची पाळी! त्यामुळेच या घटनेकडं वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहावं लागेल.

हवामानशास्त्राच्या परिभाषेत सांगायचं तर गारा पडण्यासाठी दोन गोष्टी आवश्यक असतात. एक- हवा जास्त उंचीपर्यंत जायला हवी आणि दुसरी- या हवेत बाष्पाचं प्रमाण जास्त हवं. अशी परिस्थिती अवतरली की गारपीट होण्याची शक्यता वाढते.

औरंगाबादमध्ये रस्त्यावर साचलेल्या गारा

बाष्पाचं प्रमाण वाढण्यासाठी कारणीभूत ठरतात ते पूर्वेकडून म्हणजे बंगालच्या उपसागरावरून येणारे किंवा कधीकधी अरबी समुद्रावरून येणारे वारे. ते येताना सोबत भरपूर बाष्प घेऊन येतात. तर हवा जास्त उंचीवर जाण्यासाठी कारणीभूत ठरतात - वाऱ्याचे जेट प्रवाह. ते अतिउंचावर असतात. साधारणपणे 9 ते 12 किलोमीटर उंचीवर.

ते फेब्रुवारी-मार्च महिन्यात हिमालयाच्या आसपास असतात. काही कारणांमुळे ते दक्षिणेकडं सरकतात. त्यांचा प्रभाव महाराष्ट्रापर्यंत पोहोचतो. हे प्रवाह कोरडे असतात. त्यामुळे आता हे कोरडे प्रवाह वरच्या थरात आणि बाष्प असलेली आर्द्र हवा खालच्या थरात अशी स्थिती निर्माण होते. ही स्थिती हवामानात अस्थिरता निर्माण करते. या स्थितीत बाष्पयुक्त वारे भरपूर उंचापर्यंत पोहोचतात. ही स्थिती गारांच्या निर्मितीसाठी पूरक आहे. ही स्थिती अशीच दीर्घकाळ कायम राहिल्यास गारपीट तितक्या काळासाठी सुरू राहते.

गारा घडताना

या गारांचं विश्व भयंकर रंजक आहे. त्यांची निर्मिती, रचना, ढगात असणं, खाली पडणं सारं काही भन्नाट आहे. गारा म्हणजे नुसता बर्फाचा गोळा नव्हे. तिला कांद्यासारखे पापुद्रे असतात.

अकोल्यात झालेली गारपीट

हे पापुद्रे तिचा आकार वाढवतात. तिला मोठं, अधिक मोठं करतात. जितके पापुद्रे जास्त आणि जाड, तितकी गार मोठ्या आकाराची. गार कधी फोडली तर तिचे पापुद्रे पाहायला मिळतात.

हे पापुद्रे का तयार होतात हे समजून घेण्यासाठी गारेची निर्मिती कशी होते ते माहीत करून घ्यावं लागेल. गार म्हणजे पावसाचाच एक प्रकार. फक्त पाण्याऐवजी गोठलेल्या स्वरूपात पडणारा. तसं होण्यासाठी बरंच रामायण घडावं लागतं.

पाण्याचे थेंब गोठावे लागतात. त्यासाठी ढग इतक्या उंचीवर जायला हवेत की, जिथं त्यांच्यातून पडणारे पावसाचे थेंब गोठू शकतील. नाहीतर ढगातील पाणी गोठण्याची पातळी काही कारणामुळे खाली सरकावी लागते. हे घडतं, तेव्हाच गारा...


विदर्भ युथ वेल्फेयर सोसायटी द्वारा संचालित महिला कला, वाणिज्य महाविध्यालय चांदुर रेल्वेत व्हॅलेंटाईनडेच्या पूर्वसंध्येला प्रेम विवाह न करण्याची शपथ विद्यार्थ्यांना देण्यात आली होती.

राष्ट्रीय सेवा योजनेच्या एका कार्यक्रमात प्रेमविवाह करणार नाही अशी शपथ विध्यार्थ्यांना दिली गेली होती. शपथ देण्याच्या बातमीवरून राज्यभरात गदारोळ झाला होता. शपथ देणाऱ्या प्राचार्यांसह दोन प्राध्यापकाची चौकशी लावण्यात आली. दरम्यान प्राचार्य आर हावरे, प्राध्यापक प्रदीप दंदे, कार्यक्रम अधिकारी प्राध्यापक व्ही. कापसे यांच्यावर निलंबनाची कारवाई करण्यात आली.दुसरीकडे प्राध्यापकांच्या निलंबनाविरोधात विद्यार्थ्यांनी महाविद्यालय परिसरातच आंदोलन सुरू करण्यात आलं. आम्ही शपथ स्वतःहून घेतली होती, देण्यात आली नव्हती असं विध्यार्थ्यांचं म्हणणं आहे. शिक्षकांनी शपथ आमच्यावर लादली नसल्याचं विध्यार्थ्यांचं म्हणणं आहे. निलंबनाची कारवाई विरोधात विद्यार्थांनी कॉलेजचं मुख्य द्वाराला कुलूप लावले. प्राध्यापकांच्या समर्थनार्थ विद्यार्थ्यांनी तासिकेवरही बहीष्कार घातला.

अशा प्रकारची शपथ देणं अयोग्य असल्यामुळे शिक्षकांवरील कारवाई योग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्य असल्याचं संस्थेच्या अध्यक्षांनी म्हटलं. "प्रेम विवाह न करण्याची शपथ शिक्षक देऊ शकत नाही. शपथ प्रकरणामुळे संस्थेची मोठी बदनामी झाली. संस्थेला पूर्वसूचना न देता प्राध्यापकांनी दिलेली शपथ योग्य नाही. या संपूर्ण प्रकरणावर आम्ही तीन प्राध्यापकांविरोधात  चौकशी लावली. दरम्यान संस्थेमार्फत त्यांच्यावर निलंबनाची कारवाई करण्यात आली. अजून आमची चौंकशी सुरू आहे. प्राध्यापकांनी माफीनामा जाहीर केला होता. प्रेम विवाह न करण्याची शपथ देण्याचं समर्थन होऊ शकत नाही त्यामुळं निलंबनाची कारवाई करण्यात आलेली आहे. संस्थेची पारदर्शक चौकशी सुरू आहे" असं  विदर्भ युथ वेल्फेयर सोसायटीचे अध्यक्ष डॉ. नितीन धांडे म्हणाले.

याआधी काय घडलं होतं?

चांदुर-रेल्वे येथील महिला महाविद्यालय रासेयो पथकाच्या टेंभुर्णी येथील निवासी विशेष शिबिरात (7 फेब्रुवारी ते 14 फेब्रुवारी) शिबिरार्थी विद्यार्थिनींना 'प्रेम व प्रेमविवाह न करण्याची' शपथ एका सत्रात देण्यात आली होती. त्यावर मीडिया व सोशल मीडियातून काही संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या.

त्या प्रतिक्रिया लक्षात घेता शिबिरात दिलेली शपथ ही उन्मादी प्रेमाच्या विरोधात होती. तसे प्रास्ताविक आम्ही केले होते असं कॉलेजने म्हटलं आहे.

"मुलींच्या अल्लडपणाचा फायदा घेऊन काही तरुण मुले त्यांना प्रेमाच्या नावाखाली आपल्या जाळ्यात ओढतात आणि नंतर मुलींना त्रास देतात. त्यातून बऱ्याच विपरीत घटना घडतात. त्याचे परिणाम आपल्यासह आपल्या पालकांना सहन करावे लागतात. आपली नाहक बदनामी होते. म्हणून अशा घटनांना वेळीच लगाम लावणे आवश्यक असते. त्यासाठी मुलींनी आधी आपले शिक्षण व आपले करियर घडविण्यासाठी सतत लक्ष दिले पाहिजे, या भावनेने आम्ही ती शपथ विद्यार्थ्यिनींना दिली होती", असं परिपत्रकात नमूद करण्यात आलं आहे.

कॉलेजने शपथेसंदर्भात सादर केलेला माफीनामा

"ज्या विद्यार्थिनींसमोर आम्ही ही शपथ दिली त्या बहुतांश मुली 'टीन-एजर' वयोगटातील आहेत. त्या वयोगटातील मुलींना प्रेमाची फारशी समज नसते. त्या अल्लड असतात. परंतु प्रेमाच्या नावावर  काही आपमतलबी तरुणांकडून त्यांची फसगत होते. म्हणून अशा बाबीं मुलींनी आपल्या पालकांसोबत शेअर कराव्यात. पालक त्यांच्या मुलींच्या भविष्याबाबत योग्य निर्णय घेऊ शकतात. वैचारिक अपरिपक्वतेतून चुकीचा निर्णय घेण्याऐवजी पालकांवर विश्वास ठेवणे नेहमीच हितकारक असते. आपली समज पक्व झाल्यावर आपण स्वतंत्रपणे कुठलाही निर्णय...


विदर्भातल्या वेगवेगळ्या जिल्ह्यांमधल्या 9 प्रकरणांच्या फाईल्स बंद केल्याचं सांगण्यात आलं आहे. यापैकी काही फाईल्स या दोन दिवसांपूर्वी शपथ घेणारे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्याशी संबंधित असल्याचं वृत्तही देण्यात आल्याने राजकारण लगेचच सुरू झालं.

पण बीबीसीशी बोलताना लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाचे महासंचालक परमबीर सिंग यांनी हे वृत्त फेटाळलं आहे.

"या बंद करण्यात आलेल्या फाईल्सचा अजित पवार यांच्याशी कुठलाही संबंध नाही, तसंच 28 नोव्हेंबरला यासंबंधी कोर्टात सुनावणी आहे. त्यामुळे काही फाईल्स बंद करण्यात आल्या आहेत. आमच्याकडे 3000 टेंडर्सच्या फाईल्स आहेत. त्यापैकी ज्या केसमध्ये काही आढळत नाही, त्या बंद करतो. हे वेळोवेळी सुरू असतं," असं त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं आहे.

दरम्यान, अजित पवार यांना सिंचन घोटाळ्याप्रकरणी कुठलीही क्लीनचिट दिली नाही, हे प्रकरण न्यायप्रविष्ठ आहे, असं भाजप नेते रावाहेब दानवे यांनी स्पष्ट केलं आहे.

तर काँग्रेसनं मात्र या निर्णयावर टीका केली आहे.

सिंचन घोटाळा प्रकरणी अजित पवार आणि इतर आरोपींना कोणत्याही क्षणी अटक होऊ शकते असं विधान भाजपचे रावसाहेब दानवे यांनी नोव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्हेंबर २०१८ मध्ये केलं होतं.

सिंचन घोटाळा काय आहे?

1999 ते 2009 या काळात बंधारे आणि सिंचन प्रकल्पांच्या बांधकामात गैरव्यवहार झाल्याचा आरोप झाला. सिंचनावर 70,000 कोटी रुपये खर्च झाले, पण सिंचन क्षेत्रात केवळ 0.1 टक्क्यांची सुधारणा झाली असं निरीक्षण सरकारच्याच इकोनॉमिक सर्व्हे मध्ये होतं. या काळात अजित पवार हे जलसंपदा मंत्री होते.

सिंचन प्रकल्पांच्या कंत्राट वाटपात तसंच त्यांच्या पूर्ततेमध्ये अनियमतता आढळली अशी नोंद CAG ने आपल्या अहवालात केली होती.

2001 ते 2011-12 या काळात CAGने जलविभागाचे सात ऑडिट केले. त्यात दीर्घकालीन नियोजनाचा अभाव, प्रकल्पांचा प्राधान्यक्रम ठरवण्यात अनिश्चितता, प्रकल्प पूर्ण करण्यास लागलेला वेळ, वन विभागाची परवानगी न घेता काही ठिकाणी प्रकल्प सुरू करणं याबाबतीत नियमांची पायमल्ली झाल्याचं निरीक्षण CAGनं मांडलं होतं.

अनेक प्रकल्पांसाठी नियोजित केलेल्या किमतींमध्ये अनेक पटींनी वाढ झाल्याचं CAGनं म्हटलं.  601 प्रकल्पांपैकी 363 प्रकल्पांची नियोजित रक्कम वाढून 47,427 कोटी रुपयांवर गेल्याचं CAG ने म्हटलं.

अजित पवारांवर काय आरोप आहेत?

जेव्हा CAGने सिंचन प्रकल्पांमध्ये अनियमितता आहे असं म्हटलं तेव्हा अजित पवार हे जलसंपदा मंत्री होते. त्यामुळे या नियमितता आणि गैरव्यवहाराची जबाबदारी अजित पवारांची आहे असे तत्कालीन विरोधी पक्षांनी म्हटलं होतं.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि भाजप प्रदेशाध्यक्ष रावसाहेब दानवे

प्रकल्पांच्या किमतीमध्ये वाढ, अनियमितता आणि जास्त किमतीची बिलं काढण्यात आली, असा आरोप जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी केला होता.

2012मध्ये आघाडी सरकारनं श्वेतपत्रिका काढली होती त्यात अजित पवारांना क्लिन चीट देण्यात आली होती. भारतीय जनता पक्षाचं सरकार आल्यानंतर लाचलुचपत प्रतिबंध खात्यातर्फे (ACB) चौकशी करण्याचे आदेश देण्यात आले होते.

सिंचन घोटाळ्यात अजित पवारांचा नेमका सहभाग काय आहे यावर सरकारनं आपली बाजू मांडावी. तसंच आतापर्यंत अजित पवारांना चौकशीसाठी का बोलवण्यात आले नाही असा प्रश्न मुंबई हायकोर्टाच्या नागपूर खंडपीठानं विचारला. अजित पवार यांच्या चौकशीबाबतची काय स्थिती आहे, हे सांगण्यासाठी शपथपत्र सादर करावे असं न्यायालयाने सांगितलं होतं.

अजित पवारांना अटक होऊ शकते का?

"कथित सिंचन घोटाळा प्रकरणी अजित पवार यांच्याविरोधात अद्याप गुन्हा दाखल करण्यात आलेला नाही. ते वेळोवेळी...