लुवाक कॉफी

काही महिन्यांपूर्वी कामानिमित्त इंडोनेशियाला जाणं झालं. इंडोनेशिया... सध्या भूकंप आणि त्सुनामीनं हादरलेला हा देश. पण हा आणखी एका कारणासाठी ओळखला जातो तो त्यांच्याकडे मिळणाऱ्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या कॉफीमुळे. मलाही कॉफी मनापासून आवडते. त्यामुळे एका महिन्यात मी अनेक प्रकारच्या कॉफी ट्राय केल्या. कॉफीच्या टेस्टमध्ये इतकं वैविध्य असू शकतं हे मला पहिल्यांदाच जाणवलं. पण माझं कॉफीप्रेम संपलं नव्हतं. कारण मला टेस्ट करायची होती जगातील सर्वांत महाग कॉफीपैकी एक - लुवाक कॉफी.

आता तुम्ही म्हणाल यात काय आहे? अशा अनेक महागड्या कॉफी आहेत. पण थांबा, जर मी तुम्हाला म्हटलं की लुवाक कॉफी ही थेट कॉफीच्या बियांपासून नाही तर एका प्राण्याच्या 'शी'पासून म्हणजे विष्ठेपासून बनते असं सांगितलं तर? घाबरू नका. कॉफी बनवण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. हा आहे ब्लॅक कॉफी पिणाऱ्यांसाठी एक छान ऑप्शन.

कॉफी लुवाक बनते कशी?

इंडोनेशियातील सुमात्रा, जावा, बाली आणि सुलावेसी या बेटांवर प्रामुख्याने कॉफी लुवाकचं उत्पादन होतं. या कॉफीला नाव दिलं गेलंय ते 'लुवाक' नावाच्या प्राण्यावरून.

लुवाक प्राणी

लुवाक ह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा मांजरासारखाच प्राणी. आकारानं मांजरापेक्षा थोडा मोठा. या प्राण्यांचं वैशिष्ट्य म्हणजे हे प्राणी रात्री जागतात आणि दिवसा मस्त झोपा काढतात.

त्यामुळे लुवाक कॉफीची प्रक्रियाही सुरू होते ती रात्री. रात्री या लुवाक प्राण्यांना कॉफीची भरपूर फळं खायला दिली जातात. रात्रभर खाऊन ती फळं हे प्राणी पचवतात, पण बिया मात्र त्यांना पचवता येत नाहीत. परिणामी मग सकाळी त्यांच्या विष्ठेमधून बिया बाहेर पडतात.

मग काम सुरू होतं ते लुवाक कॉफी बनवण्याचं. लुवाकच्या शीमधून बाहेर पडलेल्या कॉफीच्या या बिया गरम आणि थंड पाण्यानं धुतल्या जातात आणि उन्हात सुकवल्या जातात. विशेष म्हणजे इंडोनेशियात ही कॉफी बनवण्यासाठी कुठेही मोठ्या मशिन्स वापरले जात नाहीत. कॉफी मेकिंग मशीन आहेत ते लुवाक प्राणीच. कॉफीच्या बिया सुकल्या की त्या निवडल्या जातात आणि तव्यावर किंवा पातेल्यात भाजल्या जातात.

विष्ठेतून बाहेर आलेल्या बिया.

बिया सुकवल्यामुळे त्यातलं पाणी निघून गेलेलं असतं आणि त्या भाजल्यानं कडक आणि टणकं होऊन कुरकुरीत बनतात. पण या बिया भाजताना त्या सतत परताव्या लागतात. बिया गोल्डन ब्राऊन झाल्या की बाहेर काढल्या जातात. इंडोनेशियात बहुतेक करून चुलीवर बिया भाजल्या जातात. मातीच्या पातेल्यात भाजलेल्या या बियांना त्यामुळे एक वेगळा स्वाद येतो.

बिया भाजून झाल्यावर त्या कुटल्या जातात. कडक झालेल्या बिया कुटायला फार कष्ट पडतात. तरीही त्या हातानेच कुटल्या जातात. या बियांची बारीक पावडर बनेपर्यंत ही प्रक्रिया चालते. नंतर ही पावडर चाळणीतून चाळली जाते आणि आपल्याला मिळते, जगातली सर्वांत महागडी कॉफी - कॉफी लुवाक.

कॉफी लुवाक लागते कशी?

ज्यांना ब्लॅक कॉफी आवडते त्यांना कॉफीच्या वेगवेगळ्या चवी अगदी नीट समजू शकतात. लुवाकची चव ही इतर ब्लॅक किंवा फिल्टर कॉफी सारखी नाही. यात एक उग्रपणा आहे.

अशा प्रकारे या बिया भाजल्या जातात.

नुसती कॉफी पावडर जर चाखली तर एक कडू भुकटी खाल्ल्यायारखी वाटेल. आणि जर कॉफी प्याल तर एक काढा. ही कॉफी हातानं बनवलेली असल्यानं तिची पावडर अगदी बारीक नसते. त्यामुळे कॉफी पिताना की पावडर आणि तिची चव अगदी प्रकर्षानं जाणवते.

इतकंच नाही तर या कॉफीची चव ही लुवाक प्राण्याची पचनप्रक्रीया आणि क्षमतेवरही अवलंबून असते. त्यामुळे उत्तम कॉफी हवी असेल तर लुवाक प्राण्याचं ठणठणीत असणं अगदी महत्त्वाचं आहे.

कॉफी लुवाकची किंमत काय?

आता ही कॉफी इतकी महाग का हे वेगळं...


लुसी, रॉबर्ट आणि टीम या त्यांच्या तीन मुलांनी याबाबत माहिती देताना दुःख व्यक्त केलं आहे. "ते एक महान वैज्ञानिक आणि कर्तबगार व्यक्ती होते, त्यांच कार्य यापुढेही सुरू राहील," असं त्यांच्या मुलांनी म्हटलं आहे.

फक्त विज्ञान क्षेत्रात काम करणाऱ्या लोकांनाच नाही तर सामान्य लोकांनाही त्यांचं खूप आकर्षण होतं. त्यामुळेच त्यांच्या आयुष्यावर आधारित 'थेअरी ऑफ एव्हरीथिंग' या चित्रपटाला प्रेक्षकांची पसंती मिळाली.

या विश्वाचं गूढ केवळ एका सिद्धांतामध्ये किंवा थेअरीमध्ये सांगता येईल का? यासाठी त्यांनी आपलं संपूर्ण आयुष्य समर्पित केलं.

त्यांच्या प्रकृतीमुळं त्यांच्यावर अनेक मर्यादा आल्या, पण त्या मर्यादा ओलांडून त्यांनी आपलं कार्य सातत्यानं सुरू ठेवलं होतं.

त्यांच्या या विजिगीषू वृत्तीमुळेच ते लाखो जणांच्या गळ्यातील ताईत बनले होते.

बालपण

स्टीफन हॉकिंग यांचा जन्म इंग्लंडमधल्या ऑक्सफर्डमध्ये 8 जानेवारी 1942 रोजी झाला. त्यांचे वडील जीवशास्त्राचे संशोधक तर आई वैद्यकीय संशोधन सचिव.

स्टीफन हॉकिंग यांचे वडील संशोधक होते.

संशोधनाचं बाळकडू त्यांना आपल्या आई-बाबांकडून मिळालं. अगदी बालपणापासूनच त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्यांना गणित आणि विज्ञानाची आवड.

विश्वाच्या निर्मितीचं गूढ काय आहे हे समजून घेण्यासाठी गणित आणि विज्ञानाची मदत होते, म्हणून ते या विषयांकडे वळले.

ऑक्सफर्डमध्ये प्रथम क्रमांक

ऑक्सफर्ड विद्यापीठामधून भौतिकशास्त्रात प्रथम क्रमांक मिळवल्यानंतर ते केंब्रिजमध्ये पीएचडीसाठी गेले. याच ठिकाणी त्यांची ओळख आपली भावी पत्नी जेन यांच्याशी झाली.

जेन या आधुनिक भाषाविज्ञानाच्या विद्यार्थिनी होत्या. न्यू इअर पार्टीमध्ये त्यांची ओळख झाली. ओळखीचं रुपांतर मैत्रीमध्ये आणि मैत्रीचं रुपांतर प्रेमामध्ये झालं.

त्यांना मोटार न्यूरॉन डिसीज आहे हे कळलं. या आजारामुळे हळुहळू आपलं शरीर पक्षाघातानं ग्रस्त होईल असं त्यांना समजलं.

"तुमचं आयुष्य केवळ दोन वर्ष उरलं आहे," असं त्यांना डॉक्टरांनी म्हटलं. त्यावेळी त्यांचं वय होतं 21 वर्षं. अशा परिस्थितीही जेन यांनी त्यांची साथ सोडली नाही.

हॉकिंग यांची प्रकृती ढासळण्यापूर्वी दोघांनी लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. लग्नावेळी हॉकिंग यांना हातात काठी घेऊन चालावं लागलं होतं.

मर्यादांनाच आपलं शक्तिस्थान बनवलं

मोटार न्यूरॉन डिसीजनं त्यांच्या शरीरावर ताबा मिळवला होता, पण त्यांचं मन त्यांच्या पूर्ण नियंत्रणात होतं.

आपल्या शारीरिक मर्यादांवर विजय मिळवून ते पुढं चालत राहिले. हातांमधली शक्ती जशी क्षीण होऊ लागली तसं ते किचकट गणितं आपल्या मनातच सोडवू लागले.

गणिताची प्रमेयं ते आपल्या मनातच रचत असत. त्यांच्या या सवयीमुळेच स्टीफन हॉकिंग यांनी संशोधन क्षेत्रात बहुमूल्य कामगिरी केली, असं त्यांचे सहकारी सांगतात. आपल्या कमकुवत स्थानांनाच त्यांनी आपल्या शक्तिस्थानांमध्ये परावर्तित केलं.

बिग बॅंग थेअरीला मान्यता

विश्वाची निर्मिती ही बिग बॅंगपासून झाली आहे असा सिद्धांत 1940मध्ये मांडण्यात आला होता. पण या सिद्धांताला सर्वांनी मान्य केलं नव्हतं. स्टीफन हॉकिंग आणि त्यांचे सहकारी रॉजर पेनरोज यांनी यावर अभ्यास केला.

स्टीफन हॉकिंग नासाच्या झिरो ग्रॅव्हिटी स्टेशनमध्ये.

विश्वाच्या निर्मितीला सुरुवात बिग बॅंगपासून झाली असं त्यांनी म्हटलं. त्यांच्या या विधानानंतर विज्ञान क्षेत्रातल्या अनेकांनी बिग बॅंग थेअरीला मान्यता दिली.

भौतिकशास्त्रातील मूलभूत संशोधन

त्यांना असं जाणवलं की, कृष्णविवराचा जर आपण अधिक अभ्यास केला तर आपल्याला अनेक रहस्यांचा शोध लावता येईल.

क्वांटम मेकॅनिक्स आणि सापेक्षतावाद एकाच...


लेग स्पिनर राशीद खान.

भारताविरुद्ध जरी हा एकमेव सामना खेळायला अफगाण संघ आला आहे. मात्र नुकत्याच झालेल्या IPLमध्ये त्यांचा फिरकीपटू राशीद खानने भल्याभल्या फलंदाजांना माघारी धाडून संपूर्ण स्पर्धेत वर्चस्व गाजवलं होतं.

बंगळुरूत पहिल्या कसोटीच्या पूर्वसंध्येला बीबीसीशी केलेल्या खास बातचीतमध्ये राशीदने सांगितलं की 'रनमशीन' विराट कोहलीला बाद करणं खास क्षण होता.

"विराट कोहली, महेंद्र सिंह धोनी तसंच एबी डी'व्हिलियर्स हे तिघंही दिग्गज खेळाडू आहेत. IPL दरम्यान या तिघांना बाद करता आलं, याचं समाधान आहे. तिघांनाही आउट करताना मजा आली. त्यांची विकेट मिळवणं प्रचंड मोठं यश आहे," असं तो सांगतो.

राशीद सांगतो की त्याने आपल्या खेळाची सुरुवात निर्वासितांच्या कॅम्पमधून केली. "ते वातावरण भीषण होतं. अभ्यास आवडत होता, पण क्रिकेटने त्याची जागा घेतली."

"सात भाऊ, चार बहिणी असा गोतावळा आहे. नोकरी व्यवसायामुळे भाऊ क्रिकेटमध्ये करिअर करू शकले नाहीत. मात्र त्यांच्यावेळी सोयीसुविधाही नव्हत्या," असं तो सांगतो.

गेल्या महिन्यात संपलेल्या IPLच्या हंगामात त्याने सनरायझर्स हैदराबादकडून खेळताना 17 मॅचमध्ये 21 विकेट्स घ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेतल्या होत्या. त्याची ही कामगिरी नक्कीच वा

"या फॉरमॅटमध्ये स्पिनर्सना विकेट मिळवणं कठीण असतं. तिन्ही खेळाडू स्पिनर्सविरुद्ध खोऱ्याने रन्स करतात. त्यांना त्रिफळाचीत करणं मोठं यश आहे. मोठ्या फलंदाजांविरुद्ध चांगली कामगिरी करायची असं डोक्यात होतं. विकेट मिळेल, नाही मिळेल हा नंतरचा भाग होता. त्यांना अडचणीत टाकायचं होतं. त्यांना बोल्ड करणं आनंददायी होतं. माझी टीम जिंकली याचा आनंद जास्त आहे."

"रेकॉर्ड तोडण्याचं डोक्यात नसतं. चांगलं खेळणं हेच उद्दिष्ट आहे. प्रत्येक सामन्यागणिक सुधारणा करणं, कौशल्यं अधिक घोटीव करणं महत्त्वाचं आहे, असं राशीद सांगतो.

पाहा राशीदची संपूर्ण मुलाखत

बेंगळुरूमधली टेस्ट मॅच दोनच दिवसात आटोपली असली तरी आता राशीद खान हे नाव भारतीय क्रिकेटप्रेमींना ओळखीतलं झालंय. या सामन्यात त्याने 34.5 षटकांमध्ये 154 धावा देत दोन बळी घेतले.

"भारतीय चाहत्यांची मने जिंकायची आहेत. एखाद्या विदेशी खेळाडूसाठी हे कठीण आहे. भारतात खेळायची मजाच अनोखी आहे. भारतीय चाहत्यांचं मिळणारं प्रेम भारावून टाकणारं असतं.

विकेट मिळाल्यानंतर पुतण्या इरफानच्या सांगण्यावरून विमानभरारी सारखं सेलिब्रेशन करत असल्याचं राशीदने स्पष्ट केलं.

दरम्यान, राशीदच्या इन्स्टाग्राम अकाउंटवर वारंवार दिसणारी लहान मुलगी कोण? याचा खुलासाही राशीदने केला. "ती माझ्या भावाची मुलगी आहे. तिच्यावर माझं जीवापाड प्रेम आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती

आता त्यांना दक्षिण समुद्रातून केप टाऊनपर्यंतचा पल्ला गाठायचा आहे.

केप टाऊनची मजल मारून मग पुन्हा सात महिन्यांनी त्या गोव्याला परततील. हे अंतर आहे 21 हजार 600 किलोमीटरचं!

शिडाच्या बोटीतून जगाची सफर करणारं हे भारतीय महिलांचं पहिलंच पथक आहे.

'तारिणी'च्या पथकाने याआधी गोव्याहून मॉरिशसची मोहीम पार पाडली होती. पण यावेळी आव्हान आहे ते दक्षिण समुद्राचं.

गोठवणारी थंडी, उणे 55 डिग्री तापमान, उंचच उंच लाटा, जोराचे वारे या सगळ्याचा सामना त्यांना करावा लागणार आहे.

या मोहिमेची कॅप्टन वर्तिका जोशी सांगते, "या मोहिमेत एक असा टप्पा येणार आहे, जेव्हा आम्ही सगळ्याजणी एक हजार सागरी मैल आत असू.

भारतीय नौसेना: महिला अधिकारी निघाल्या आहेत जगभ्रमंतीला

अशा वेळी नौदलाचं हेलिकॉप्टरही तुमच्या मदतीला येऊ शकत नाही. त्यामुळे तुमच्या समस्या तुम्हालाच सोडवाव्या लागतात."

पहिला टप्पा

कॅप्टन लेफ्टनंट कमांडर वर्तिका जोशी, लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती, लेफ्टनंट कमांडर प्रतिभा जामवाल, लेफ्टनंट विजया देवी, लेफ्टनंट पी. ऐश्वर्या आणि लेफ्टनंट पायल गुप्ता या नौदलाच्या सहा महिला अधिकारी गो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व्याहून ऑस्ट्रेलियातल्या फ्री मँटलच्या दिशेने निघाल्या आहेत.

हे अंतर आहे, 4500 सागरी मैलाचं. हा टप्पा त्या 37 दिवसांत पार करतील.

पुढचे तीन टप्पे

दुसऱ्या टप्प्यात ऑस्ट्रेलियाहून न्यूझीलंडचा प्रवास आहे. हे अंतर 3,500 सागरी मैल एवढं आहे. यासाठी त्यांना 25 दिवस लागतील, असा अंदाज आहे.

तिसरा टप्पा विषुववृत्त आणि अंटार्क्टिकाच्या मधून असेल. हा टप्पा आहे 5000 सागरी मैलांचा आणि याला लागतील सुमारे 35 दिवस.

चौथा आणि अखेरचा टप्पा  फॉकलंड ते केप टाऊन असा असेल. अंतर आहे 3800 सागरी मैलांचं. या कठीण प्रवासासाठी 40 दिवस लागतील.

परतीचा प्रवास केप टाऊनहून पुन्हा गोव्याच्या दिशेने होईल. हा प्रवास नॉनस्टॉप आहे. त्यासाठी 40 दिवस लागतील.

'तारिणी'वर कायकाय आहे?

ही मोहीम नौदलाची असल्यामुळे बोटीवर अत्याधुनिक उपकरणं आहेत.

हायटेक जीपीआरएस यंत्रणाही या बोटीवर आहे. पण तरीही अन्नधान्य, पाणी याचा साठा मर्यादित असतो.

कधीकधी मात्र बोटीमध्ये पाणीटंचाई निर्माण होते. वर्तिकाला आठवतं, एकदा बोटीत पाण्याचा एक थेंबही नव्हता. बोट समुद्राच्या अगदी मध्यावर होती.

 त्यावेळी आधार होता विषुववृत्तावर जमलेल्या ढगांचा. या सगळ्यांनी पावसाची वाट पाहिली.

खरंच धुवाँधार पाऊस आला! त्यांनी बोटीच्या शिडाची झोळी केली. या झोळीत पावसाचं पाणी भरून घेतलं आणि बादलीने पाणी काढून पाण्याच्या टाक्या भरल्या.

हे सगळं व्यवस्थित झाल्यावर त्यांनी या पावसात नाचही केला!

हायटेक साहस

लेफ्टनंट कमांडर प्रतिभा जामवाल म्हणते, "शिडाच्या बोटीतून एवढी मोठी समुद्र सफर करायची तर तुम्ही हायटेक असायला हवं. इलेक्ट्रॉनिक कम्युनिकेशन मध्ये मी जे शिक्षण घेतलंय त्याचा खरा कस इथे लागणार आहे."

दक्षिण समुद्राच्या प्रतिकूल हवामानात काहीही घडू शकतं. जोराच्या वाऱ्यामुळे दिशा भरकटू शकते, बोटीत काही तांत्रिक बिघाडही होऊ शकतात.

वेळ आली तर समुद्राच्या खाली जाऊन बोटीची दुरुस्तीही करावी लागेल. त्यामुळेच या सहा जणींचं ट्रेनिंगही एखाद्या अंतराळवीरासारखंच झालंय.

या आधी नौदलाकडून गेलेल्या कॅप्टन दिलीप दोंदेंच्या बोटीचं स्टेअरिंग तुटलं होतं. बोट कशीबशी किनाऱ्यावर आणावी लागली होती.

पण असे अनुभव ऐकूनही या महिला अधिकाऱ्यांचं मनौधैर्य जराही कमी झालेलं नाही.

कोणंतही आव्हान असेल तरी आम्ही ही मोहीम पार पाडूच, असं प्रतिभा आत्मविश्वासाने सांगते.

आयएनएस तारिणीमध्ये सहभागी झालेल्या लेफ्टनंट कमांडर...


लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती

मी खूप वेळा विचार करते, नेव्हल बेसमध्ये रात्रंदिवस कष्ट करताना, कुटुंबासाठी पै पै जमवताना, आपल्या मुलीनं सेलिंगमध्ये जावं हा विचार माझ्या आईच्या मनात कसा काय आला? पण तिनं स्वप्न पाहिलं आणि ते खरं ठरलं.

मी, लावण्या आणि सुवर्णा... आम्ही तिघी बहिणीच. दोन मुलींनंतर माझ्या वडिलांना मुलाची आस होती. म्हणूनच माझा जन्म झाला तेव्हा बाबा थोडे नाराजच झाले होते. पापा कहते है… बडा नाम करेगा, बेटा हमारा ऐसा काम करेगा... या त्यांच्या अपेक्षा भंगल्या होत्या बहुतेक. पण आता मात्र त्यांना माझ्याबद्दल काय सांगू आणि काय नको, असं होत असतं.

आपण एखाद्या फिल्ममध्ये बघतो... एक कुटुंब अहोरात्र परिस्थितीशी झगडत असतं, अनेक संकटांचा सामना करतं, कुणीच हिंमत हरत नाही आणि एक दिवस त्यांचा मुलगा मोठी कामगिरी करून घरी येतो... हा क्षण बघताना आपल्या अंगावर रोमांच उभे राहतात.

इथे मात्र फिल्म नाही, हे माझ्याबाबतीत घडलंय आणि जे मुलानं करून दाखवलं असतं तेच मुलीनं करून दाखवलंय. शिडाच्या बोटीतून जगाची सफर करण्याची मोहीम पूर्ण केल्यानंतर पुन्हा एकदा मला वायझॅकचं माझं ते घर, समुद्रकिनाऱ्यावरचा नेव्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हल बेस खुणावतोय. इथल्या नौदलाच्या तळावरचे छोटे रस्ते, वळणं, गल्ल्या हेच माझं आयुष्य आहे.

लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती आईसोबत

नेव्हल बेसमध्ये काम करत असल्यामुळे माझ्या आईला सगळ्या सोयीसुविधा मिळत होत्या. पण ती जे काम करत होती तेच तिच्या मुलींनी करावं, असं तिला वाटत नव्हतं. म्हणूनच तिनं आम्हाला वेगळ्या वातावरणात वाढवायचं ठरवलं.

मी आणि माझ्या बहिणींच्या शिक्षणासाठीचा खर्च परवडणारा नव्हता तरीही माझ्या आईबाबांनी मलकापुरमसारख्या छोट्याशा गावात भाड्यानं घर घेतलं आणि आम्हाला चांगलं शिक्षण दिलं. मी अभ्यासात हुशार होते, पण माझा कल आऊटडोअर अक्टिव्हिटीजकडे होता. वायझॅकचा समुद्र आणि तिथला नेव्हल सेलिंग क्लब मला खुणावत होता.

मला आठवतं, माझी आई मला त्या क्लबमध्ये घेऊन जायची आणि वॉटर स्कूटरची राईड घडवायची. तिथल्या नौदल अधिकाऱ्यांच्या मुलांप्रमाणेच मी पण सेलिंग करावं, असं तिला वाटायचं. सेलिंगचं हे वेड मला तिच्यामुळेच लागलं. मी 13 वर्षांची होते तेव्हा मी शिडाच्या छोट्या बोटीतून सैर केली होती.

शाळा आणि कॉलेजमध्ये असताना मी एनसीसीची बेस्ट कॅडेट होते, पण नौदलातच जायचं, असं काही ठरवलं नव्हतं. 11वी आणि 12वी मी तेलुगू माध्यमातच शिकले होते. माझे सगळे मित्र-मैत्रिणी इंजिनिअरिंगला चालले होते. माझ्या बाबांकडे इंजिनिअरिग कॉलेजची फी भरण्याची क्षमता नव्हती. त्यामुळे मी इंजिनिअरिंगला जाण्याचा विचार सोडून दिला आणि B.Sc. कॉम्प्युटर सायन्सची वाट धरली.

सागर परिक्रमा पूर्ण करून आल्यानंतर स्वातीच्या कुटुंबीयांनी असं स्वागत केलं.

माझं कॉलेजचं शिक्षण सुरू असताना घराला हातभार लावणंही गरजेचं होतं. मला स्कॉलरशिप मिळत होती. पण तरीही माझ्या शिक्षणाचा भार वडिलांवर पडू नये, असं मला वाटायचं.

माझी मधली बहीण तेव्हा पार्लर चालवायची. मी कॉलेजमधून आले की तिच्या मदतीसाठी जायचे. तिनं पार्लरमध्ये काम करायचं, मी माझा अभ्यास संपवायचा आणि मग तिला मदत करायची, असं आमचं रुटीन असायचं. आमच्या दोघींच्या कमाईमुळे कुटुंबाची मिळकत वाढायला लागली.

याच वेळेस मी डिफेन्स सर्व्हिसेसच्या परीक्षा देत होते. नौदलामध्ये मी 2011ला सब लेफ्टनंट म्हणून दाखल झाले. नौदलातलं काम आणि सेलिंग सुरूच होतं. आता सारं काही आलेबल होतं. माझ्या स्वप्नांना नवे पंख मिळाले होते. आई-बाबांच्या कष्टाचं चीज झालं होतं.

भारतीय नौसेना: महिला अधिकारी निघाल्या आहेत जगभ्रमंतीला

हैदराबादजवळच्या...


लेफ्टनंट कर्नल अॅडोल्फ आइकमन

दुसऱ्या महायुद्ध संपल्यानंतर कितीतरी वर्षांनी अर्जेंटिनामध्ये अज्ञातवासात असताना आइकमेन यांनी विलियम सॅसेन नावाच्या एका डच व्यक्तीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं, "खरं सांगायचं तर युरोपात राहणाऱ्या सर्वच्या सर्व 1 कोटी 30 लाख ज्यूंना ठार केलं असतं तर माझं काम पूर्ण झालं असतं.

मात्र, हे झालं नाही आणि म्हणून आपल्या येणाऱ्या पिढ्यांना जो त्रास सहन करावा लागणार आहे, त्यासाठी मी स्वतःला जबाबदार मानतो. आमची संख्या कमी असल्याने हे काम आम्ही पूर्ण करू शकलो नाही. मात्र, जेवढं शक्य होतं तेवढं आम्ही नक्कीच केलं."

दुसरं महायुद्ध संपल्यानंतर आइकमन अर्जेटिंनाला पळून जाण्यात यशस्वी झाले होते.

1957 साली मोसाद या इस्रायलच्या गुप्तचर यंत्रणेला आपल्या जर्मन सूत्रांकडून आइकमेन गेल्या अनेक वर्षांपासून अर्जेंटिनामध्ये नाव बदलून राहत असल्याचं कळलं.

सर्व पुराव्यांची खात्री पटल्यानंतर मोसादचे संचालक इसेर हॅरल यांनी पंतप्रधान डेव्हिड बेन गुरियो यांच्या निवासस्थानी जाऊन आम्ही आइकमनला अर्जेंटिनात शोधून काढल्याचं सांगितलं.

यावर गुरियो म्हणाले, "आपल्याला त्याला जिवंत किंवा मृत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पकडायचं आहे."

मात्र, एक क्षण विचार करून ते पुढे म्हणाले, "पण, तुम्ही त्याला जिवंत पकडू शकलात तर बरं होईल. आपल्या तरुणांसाठी हे गरजेचं आहे."

रफी ऐतान यांना या मोहिमेची जबाबदारी देण्यात आली.

मोसादच्या गुप्तहेरांची टीम अर्जेंटिनात पोहोचली

1960 च्या एप्रिल महिन्याच्या अखेरिस मोसादच्या 4 गुप्तहेरांची एक टीम वेगवेगळ्या मार्गांनी अर्जेंटिनामध्ये दाखल झाली.

त्यांनी ब्युनोस आयर्समध्ये एक घर भाड्याने घेतलं. या घराला 'कासिल' हे कोडनाव देण्यात आलं. दरम्यानच्या काळात अर्जेंटिना 20 मे रोजी 150 वा स्थापना दिन साजरा करणार असल्याची माहिती इसेर यांना मिळाली.

त्यामुळे या कार्यक्रमासाठी इस्रायलसुद्धा त्यांचे शिक्षण मंत्री अब्ब इबान यांच्या नेतृत्त्वाखाली एक प्रतिनिधी मंडळ पाठवणार, अशी योजना आखण्यात आली. या प्रतिनिधी मंडळाला घेऊन जाण्यासाठी इस्रायलच्या इलाई एअरलाइन्सने 'व्हिस्परिंग जायंट' नावाचं एक विशेष विमान धाडलं.

मोसादचे निर्देशक इसेर हॅरेल

इबान यांना जराही कल्पना नव्हती की, त्यांना जी विशेष सेवा मिळतेय त्याचा मुख्य उद्देश 'मिशन आइकमन' आहे. 11 मे रोजी इलाई फ्लाईट क्रमांक 601 अर्जेंटिनाला रवाना होईल, असं ठरलं.

विमानाच्या चालक दलाचे सदस्यही अत्यंत सावधगिरीने निवडण्यात आले. पायलट ज्वी तोहार यांना अर्जेंटिनामध्ये लँड क्रूच्या मदतीशिवाय विमान उड्डाण करावं लागलं तर कुठलीही तांत्रिक अडचण येऊ नये, यासाठी सोबत एक तंत्रज्ञ घेण्याचेही आदेश देण्यात आले.

आइकमनला पकडण्याची मोहीम एक दिवस पुढे ढकलली

10 मे रोजी आइकमेन यांना त्यांच्या घराजवळून उचलून घेण्याची योजना आखली गेली.

11 मे रोजी इस्रायलचं विमान तिथे पोहोचेल आणि 12 मे रोजी ते पुन्हा इस्रायला परत येतील. मात्र, शेवटच्या क्षणी योजनेत थोडा बदल करण्यात आला.

झालं असं की, अर्जेंटिनाच्या स्वातंत्र्य दिन सोहळ्यासाठी पाहुण्यांची वाढती संख्या बघता अर्जेंटिनाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या प्रोटोकॉल विभागाने इस्रायलच्या प्रतिनिधी मंडळाला तुम्ही तुमचं येणं 19 मेपर्यंत पुढे ढकलावं, असं सांगितलं.

मोसादच्या मोहिमेविषयी 'The Greatest Mission Of The Israeli Secret Service Mossad' या आपल्या पुस्तकात मायकल बार जोहार आणि निसिम मिशाल लिहितात, "इसेर हॅरलसाठी याचा अर्थ होता की, आइकमनच्या अपहरणाची योजना एकतर 19 तारखेपर्यंत स्थगित करावी किंवा ठरल्याप्रमाणे त्याला 10 मे रोजी अटक करून पुढचे...


लेबनॉनच्या जनतेने यापैकी तिसरा पर्याय निवडला!

तर झालं असं की, व्हॉट्सअॅप, फेसबुकसारख्या काही अॅप्सवरून केल्या जाणाऱ्या कॉलवर लेबनॉन सरकारने प्रतिदिन 0.20 डॉलरचा कर लादला.

तिथल्या नागरिकांनी याचा तीव्र निषेध केला आणि रस्त्यावर उतरून या टॅक्सविरोधात आंदोलन सुरू केलं. काही ठिकाणी सुरक्षा बल आणि आंदोलकांमध्ये झटापटही झाली. त्यानंतर सरकारने हा टॅक्स रद्द केला आहे.

मात्र अर्थिक संकटाला हाताळण्यात अपयशी ठरलेल्या सरकार पायउतार होण्याची मागणी आंदोलकांनी केली.

गुरुवारी या आंदोलनादरम्यान शेकडो नागरिक जखमी झाल्याचं वृत्त आहे. सुरक्षा बलाने आंदोलकांवर अश्रुधूराच्या नळकांड्या फवारल्या. गेल्या काही वर्षांत लेबेनॉनमध्ये पहिल्यांदाच इतकं तीव्र आंदोलन पाहायला मिळालं.

"देश सध्या एका अभूतपूर्व अशा कठीण काळातून जात आहे," असं शुक्रवारी लेबनॉनचे पंतप्रधान साद-अल-हरिरी म्हणाले. पण त्यांनी राजीनामा दिला नाही.

परिस्थिती सुधारण्यासाठी त्यांनी "सरकारमधल्या मित्रपक्षांना" 72 तासांची मुदत दिली आहे.

लेबनॉनच्या नागरिकांचं आंदोलन कशासाठी?

लेबनॉनचे हजारो नागरीक सरकारच्या आर्थिक धोरणांचा निषेध करताना दिसत आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेत.

"मी घरी बसलो होतो. लोकांना रस्त्यावर उतरलेले पाहून मीसुद्धा बाहेर पडलो," असं बेरूतमध्ये अकाऊंटंट म्हणून काम करणारे सेझार शाया यांना रॉयटर्स वृत्तसंस्थेला सांगितलं. "मी विवाहित आहे. माझा दर महिन्याला कर्जाचा हप्ता असतो. पण सध्या माझ्या हातात काम नाही. याला सरकार कारणीभूत आहे."

"लोकांना सत्ता उलथवून टाकायचीय" अशा घोषणांनी बेरूतचा रिआड अल-सोल्ह स्क्वेअरला गुरुवारी दणाणून सोडला. गेल्या काहीदशकांतला सर्वात मोठा वणवा पेटला असताना सरकारने त्याबाबत काहीच केलं नाही, असंही संतप्त लोकांनी आपल्या नाराजीतून व्यक्त केलं.

व्हॉट्सअॅप टॅक्सचं काय झालं?

सरकारने गुरुवारी इंटरनेटच्या माध्यमातून केल्या जाणाऱ्या फोन कॉलवर टॅक्स लावण्याचा निर्णय घेतला होता. यामध्ये व्हॉट्सअॅप, फेसबुक मॅसेंजर आणि अॅपल फेसटाईम या अॅपचा समावेश आहे.

सरकारने हा निर्णय आता मागे घेतलेला असला तरी निदर्शनं सुरूच आहेत.

"आम्ही इथं व्हॉट्सअॅपसाठीच नव्हे तर इतर सगळ्यांच गोष्टींसाठी रस्त्यावर उतरलोय - इंधन, अन्न... या सगळ्यांसाठी आमचं आंदोलन सुरू आहे," असं बेरूतमध्ये निदर्शनात सहभागी असलेल्या अब्दुल्ला यांनी सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लेयुंग स्युट लाम आणि डिकी चेयुंग

पण त्यामुळे तिथली तरुणाई काही शांत झालेली नाही. त्यांचे अनेक प्रश्न आजही कायम आहेत. आज कम्युनिस्ट चीनला 70 वर्षं पूर्ण होत आहेत. मात्र हाँगकाँग 1999 सालापर्यंत ब्रिटिश राजवटीचाच भाग होती. त्यामुले तिथले तरुण आपल्याला चीनची तशी ओढ नसल्याचं सांगतात.

या नवीन विधेयकाच्या वादामुळे तर ही भावनिक दरी आणखी वाढल्याचं अनेक जण सांगतात. त्यांच्यापैकीच काही तरुणांची ही गोष्ट -

"चांगल्या आयुष्याच्या अपेक्षेने मी विद्यापीठात प्रवेश घेतला. परंतु आता मला हाँगकाँगमध्ये काहीच भवितव्य दिसत नाही," असं 20 वर्षांच्या डिकी चेयुंगने सांगितलं. डिकी आणि त्याचे मित्रमैत्रिणी गप्पाटप्पा करताना दिसतात, पण त्यांच्या हसण्याआड एक काळजी दडली आहे.

हाँगकाँगमधल्या मोंगकॉक जिल्ह्यात जेवणाच्या निमित्ताने त्यांची भेट झाली. या सगळ्यांशी बोलताना मला नैराश्य आणि निष्फळ प्रयत्नांच्या काही कहाण्या ऐकायला मिळाल्या.

डिकीला शिक्षक व्हायचंय आणि त्यासाठी त्याचं शिक्षण सुरू आहे. घरातलं कर्तेपण त्याला निभवायचं आहे. पण हे शक्य होईल असं त्याला वाटत नाही. कारण विद्यापीठातलं शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर चा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंगली नोकरी मिळण्याची त्याला अपेक्षा नाही.

"मला माझ्या कुटुंबाचं जगणं बदलायचं आहे. हाँगकाँगमध्ये त्यांना घरभाड्यासाठी खूप कष्ट करावे लागतात," असं डिकी सांगतो.

"आता मोठं झाल्यावर मला ते करता येणार नाही. नोकरीच्या संधी खूपच कमी होत चालल्या आहेत. तीन वर्षांनंतर माझं ग्रॅज्युएशन पूर्ण होईल, तेव्हा तर संधी आणखी कमी झालेल्या असतील," तो सांगतो.

18 वर्षांच्या लियुंग स्युएट लामची परिस्थिती फारशी वेगळी नाही.

"ग्रॅज्युएशन झाल्यावर मी माझ्या घरच्यांसोबतच राहीन. इथे घर मिळणंही कठीण आहे. घर विकत घेणं परवडणारं नाही. हाँगकाँगच्या घरांची रचना लहानशी असते. लहान घर घ्यायलाही माझे खूप पैसे खर्च होतील, त्यामुळे बाकी सगळ्या इच्छाआकांक्षावर मर्यादा येतील," असं ती सांगते.

हाँगकाँगची स्थिती

डिकी आणि लियुंग यांच्यासमोर तीन आर्थिक अडचणी आहेत - पगार फारसे वाढत नाहीयेत, नोकऱ्यांच्या संधी कमी आणि स्पर्धा वाढतेय, आणि घरांच्या वाढणाऱ्या गगनाला भिडत आहेत.

राजकीय आंदोलनाची कारणं गुंतागुंतीची आहेत. घर घेणं किंवा नोकरी याच्याशी त्याचा फारसा संबंध नाही. सरकारच्या दशकभर जुन्या आणि ढिसाळ ध्येयधोरणांचा फटका बसतो असं हाँगकाँगमधल्या अनेकांना वाटतं.

यामुळेच व्यवस्थेविरोधातला राग आणखी तीव्र झाला आहे.

'पगार वाढेना'

हाँगकाँगच्या मान्यताप्राप्त विद्यापीठांमध्ये एका-एका जागेसाठी प्रचंड चुरस आहे. समजा तुम्हाला प्रवेश मिळाला, तुमचं शिक्षण पूर्ण झालं तरीही कायमस्वरूपी नोकरी किंवा आर्थिक स्थैर्याची शाश्वती नाही.

हाँगकाँगच्या विद्यार्थ्यांसाठी नोकरीकरता चीनच्या विद्यार्थ्यांशीही स्पर्धा आहे. चान वेई केयुंग हे हाँगकाँग पॉलिटेक्निकमध्ये प्राध्यापक आहेत. ते सांगतात की 1990 मध्ये नव्या पदवीधरांना 25,000 अमेरिकन डॉलर्स इतका पगार मिळत असत.

आताच्या घडीला नव्या पदवीधरांना 28,000 डॉलर्स इतका पगार मिळतो. हाँगकाँगच्या तरुण पिढीच्या पगारात झालेली वाढ आणि जगण्यासाठीचा खर्च याचा गेल्या 30 वर्षांचा तुलनात्मक अभ्यास, असा एक अहवाल चान यांनी तयार केला.

चान वेई केयुंग यांनी हा अहवाल तयार केला आहे.

पदवीधर मुलगा किंवा मुलीला मिळणाऱ्या पगारात फारसा बदल झालेला नाही, मात्र घरांच्या किमती प्रचंड वाढल्या आहेत.

आमची शिक्षणपद्धती जुनाट वळणाची आहे. आमची अर्थव्यवस्था काही ठराविक प्रभावशाली कुटुंबीयांच्या हातात आहे. त्यांनी प्रॉपर्टी मार्केटमध्ये स्वत:चं उखळ पांढरं करून...


लेसी 5 दिवसांची असताना तिच्यावर शस्त्रक्रिया करण्यात आली.

जन्मावेळी तिचं वजन फक्त 635 ग्रॅम होतं. आणि तिचं हृदय तब्बल 22 मिनिटं बंद पडलं होतं!

डॉक्टरांनीही या बाळाच्या जगण्याच्या सर्व आशा सोडल्या होत्या. तेवढ्यात अचानक त्या बाळाचं हृदय पुन्हा धडधडू लागलं. म्हणूनच या 'मिरॅकल बेबी'चा पहिला वाढदिवस खास ठरला.

या चिमुरडीचं नाव लेसी शरीफ. तिची आई 27 आठवड्यांची गरोदर असताना तिचा जन्म सिझेरियन पद्धतीने झाला.

पण Necrotising Enterocolitis या आजारावर उपचार करण्यासाठी तिला तातडीने लंडनच्या सेंट जॉर्ज  हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यातं आलं. आतड्यांशी संबंधित या आजारात आतड्यांतील ऊतींना सूज येते आणि आतड्यांत छिद्र तयार होतं.

ही शस्त्रक्रिया होत असताना या बाळाचं हृदय आधी 12 मिनिटं बंद पडलं. पण डॉक्टरांनी तिची प्रकृती स्थिर केली. नंतर पुन्हा तिचं हृदय 10 मिनिटं बंद पडलं.

"शस्त्रक्रिया योग्यरीत्या सुरू होती. पण तिची प्रकती बिघडतच चालली होती. पण आम्ही प्रयत्न सोडले नव्हते," असं भूलतज्ज्ञ डॉ. थॉमस ब्रीन सांगतात.

"इतक्या लहान आणि आजारी बाळाची, जे खरंतर दगावलंच होतं, प्रकृती पूर्ववत झाली आणि तेही मेंद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ूला कसलीही इजा न होता, हे माझ्या कारकिर्दीत मी कधीही पाहिलं नव्हतं," असं डॉ. ब्रीन म्हणाले.

ही मुलगी खरोखर जिद्दी आहे, तिनं बिकट परिस्थितीशी झुंज दिली आणि त्यावर मात केली, असं ते म्हणाले.

लेसीची आई ल्युसी आणि वडील फिलिप सांगतात त्यांच्या मुलीच प्रकृती फारच गंभीर होती आणि तिच्या जगण्याची शक्यता फारच कमी होती. ल्युसी सांगतात, "या शस्त्रक्रियेतून ती जगू शकेल असं आम्हाला वाटलं नव्हतं. तिच्या जन्म दाखल्याची आणि मृत्यूच्या दाखल्याची नोंद एकाच वेळी करावी लागेल, अशी भीती आम्हाला वाटली होती."

शस्त्रक्रियेनंतर तिची प्रकृती सुधारत गेली. 13 दिवसांनंतर तिच्यावर पुन्हा शस्त्रक्रिया करण्यात आली. जवळपास 111 दिवस हॉस्पिटलमध्ये राहिल्यानंतर फेब्रुवारी 2018मध्ये तिला डिस्चार्ज देण्यात आला.

सेंट जॉर्ज हॉस्पिटलमधील डॉक्टर आता सांगतात की या मुलीची वाढ चांगली होईल आणि सर्वसामान्य आयुष्य जगू शकेल.

लेसीचा वाढदिवस हॉस्पिटलमध्ये मोठ्या उत्साहात झाला.

बालरोगतज्ज्ञ झाहीद मुख्तार म्हणाले, "आरोग्य तपासणीसाठी तिला सातत्याने हॉस्पिटलला यावं लागेल. पण नंतर ती सामान्य आयुष्य जगू शकेल. ही चांगली बातमी आहे. तिचा पहिला वाढदिवस ही आनंदाची बातमी आहे."

ल्युसी सांगतात हॉस्पिटलमधले पहिले चार महिने त्यांच्यासाठी फारच कठीण होते, पण ती सुरक्षित हातांमध्ये आहे, याची त्यांना खात्री होती.

सेंट जॉर्ज हॉस्पिटलमधील डॉक्टर आणि कर्मचाऱ्यांच्या सहकार्याशिवाय लेसी पहिला वाढदिवस साजरा करू शकली नसती, असं त्या सांगतात.

आहे ना खरंच ही 'मिरॅकल बेबी'?

हेही वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


लेसोथेचे पंतप्रधान थॉमस थबाने आणि डावीकडे त्यांच्या पत्नी मसीहा थबाने

फर्स्ट लेडी मसीहा थबाने या स्वतः पोलिसांना शरण आल्या असून दक्षिण आफ्रिकेतल्या डोंगराळ भागात असणाऱ्या या साम्राज्याचे पोलीस आता त्यांची चौकशी करतील.

या खुनाबाबत पंतप्रधान थॉमस थबाने यांचीही चौकशी करण्यात आलेली आहे.

लेसोथोची राजधानी मसेरू येथील राहत्या घरासमोर पंतप्रधानांच्या पूर्व पत्नी लिपोलेलो थबाने यांची 2017मध्ये हत्या करण्यात आली होती. थबाने यांनी पंतप्रधानपदाची सूत्रं घेण्याच्या दोनच दिवस आधी ही हत्या झाली.

त्यावेळी या जोडप्यामधला वाद विकोपाला गेला होता आणि घटस्फोटाची प्रक्रिया सुरू होती.

ओळख न पटलेल्या शस्त्रधारी व्यक्तींनी हा हल्ला केल्याचं सुरुवातीला म्हटलं गेलं होतं. पण लेसोथो देशाचे पोलीस कमिशनर होलोमो मोलीबेली यांच्याकडे नुकत्याच दाखल करण्यात आलेल्या कागदपत्रांमुळे काही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

थॉमस थबाने

42 वर्षांच्या मसीहा थबानेंच्या नावे 10 जानेवारीला अटक वॉरंट जारी करण्यात आलं, पण त्यापूर्वीच त्या गायब झाल्या होत्या.

मंगळवारी त्यांना दक्षिण आफ्रिकेजवळच्या सीमेजवळून अटक करण्यात आल्याचं पो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लिसांचे प्रवक्ते मपिती मोपेली यांनी AFP या वृत्तवाहिनीला सांगितलं.

मसीहा थबाने यांच्यावर अधिकृतपणे गुन्हा दाखल करण्यात येणार असल्याचं पोलीस आयुक्त होलोमो मोलीबेली यांनी बीबीसीला सांगितलं.

मसीहा थबाने या जामीन अर्ज करणार का, याविषयीची माहिती मिळालेली नाही. पण त्या पळून जायची भीती असल्याने पोलीस त्यांच्या जामीन अर्जाला विरोध करणार असल्याचं आयुक्तांनी सांगितलं.

लिसोथो आणि दक्षिण आफ्रिकेतल्या इतर आठ जणांवर या खुनाचे आरोप आहेत.

थबाने यांच्याविरोधात हजारो आंदोलकांनी निदर्शनं केली.

पंतप्रधान थबाने यांनी त्यांची पोलिसांद्वारे चौकशी केली जाण्याला गेल्या महिन्यात परवानगी दिली. ज्या दिवशी त्यांची चौकशी झाली त्यादिवशी त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत विरोधी पक्षाचे अनेक लोक राजधानी मसेरूच्या रस्त्यांवर उतरले होते.

दबाव वाढल्यानंतर आपण राजीनामा द्यायचा आपला विचार असल्याचं थबाने यांनी 16 जानेवारीला जाहीर केलं. पण नेमका राजीनामा कधी देणार हे मात्र त्यांनी स्पष्ट केलं नाही.

निवृत्ती घ्यायचा विचार असल्याने आपण राजीनामा देणार असल्याचं थबाने यांनी म्हटलं होतं. त्यांच्यावर वा त्यांच्या पत्नीवर झालेल्या आरोपांचा त्यांनी दाखलाही दिला नव्हता.

आपल्या पूर्व-पत्नीच्या खुनाच्या तपासात पंतप्रधान अडथळा आणत असल्याचा आरोप सत्ताधारी आणि विरोधी पक्षानेही केला होता.

थबाने आणि त्यांच्या आताच्या पत्नी मसीहा यांनी याविषयी अद्याप प्रतिक्रिया दिलेली नाही.

लिपोलेलो थबानेंचं काय झालं?

थॉमस थबाने यांनी जून 2017मध्ये पंतप्रधानपदाची शपथ घेण्याच्या दोन दिवस आधी लिपोलेलो थबाने यांची हत्या झाली. 2012 पासून त्या पतीपासून वेगळ्या राहात होत्या.

एका संध्याकाळी त्या घरी परतत असताना त्यांच्यावर गोळ्यांचा वर्षाव करण्यात आला. अगदी जवळून त्यांच्यावर अनेकदा गोळ्या झाडण्यात आल्या आणि रस्त्याच्या कडेलाच त्यांचा मृत्यू झाला.

सगळा देश या खुनाने हादरून गेला. 'क्रूर हत्या' असं याचं वर्णन थबाने यांनी आपल्या पहिल्या भाषणात केलं होतं.

राजीनामा देईन असं थबाने यांनी जाहीर केलं.

सुरुवातीला अनोळखी व्यक्तींवर या खुनाचा गुन्हा दाखल करण्यात आला. पण जानेवारीच्या सुरुवातीला कोर्टात याविषयीचे नवे पुरावे सादर करण्यात आले.

या पुराव्यांमध्ये पोलीस प्रमुखांनी पंतप्रधान थबाने यांना लिहीलेल्या पत्राची कॉपीही आहे. AFP वृत्तसंस्थेने हे पुरावे पाहिले आहेत.

23...


लेस्बियन सेक्सचा प्रयत्न केला म्हणून दोन मुस्लीम महिलांना फटक्यांची शिक्षा देण्यात सुनावण्यात आली.

या महिलांचं वय 22 आणि 32 आहे. मलेशियातील तेरेंग्गनू राज्यातील शरिया उच्च न्यायालयात या महिलांना प्रत्येकी 6 फटके लगावण्याची शिक्षा देण्यात आली.

या शिक्षेवर मानवी हक्क कार्यकर्त्यांनी संताप व्यक्त केला. मलेशियात समलिंगी संबंधावर धार्मिक तसेच सेक्युलर कायद्यांनी बंदी आहे.

या महिलांना ही शिक्षा दिली जात असताना तिथं 100वर लोक उपस्थित होते, अशी बातमी स्थानिक प्रसारमाध्यम 'द स्टार'ने दिली आहे.

या महिला एका कारमध्ये सेक्स करण्याचा प्रयत्न करत होत्या, त्यावेळी त्यांना पकडण्यात आलं होतं.

मलेशियातील मानवी हक्कांवर काम करणारी संस्था वुमेन एड ऑर्गनायझेशनने रॉयटर्सला दिलेल्या प्रतिक्रियेत ही घटना मानवी हक्कांची पायमल्ली करणारी आणि खेदजनक असल्याचं म्हटलं आहे. दोन प्रौढ व्यक्तींमध्ये सहमतीने होणाऱ्या शारीरिक संबंधाना गुन्हा ठरवलं जाऊ नये असं या संस्थेने म्हटलं आहे.

जकार्तामध्ये समलैंगिक लोकांना त्रास सहन करावा लागत आहे.

तेरेंग्गनू इथल्या स्टेट काऊन्सिलचे सदस्य सतिफुल बहरी ममात यांनी या शिक्ष... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेचं समर्थन केलं आहे. ते म्हणाले, ही शिक्षा कुणाचा छळ करण्यासाठी नाही तर समाजाला धडा देण्यासाठी होती.

या दोन महिलांना एप्रिल महिन्यात अटक करण्यात आली होती. इस्लामिक एन्फोर्समेंट ऑफिसरने ही कारवाई केली होती.

इस्लामिक कायद्यानुसार या महिलांना 800 डॉलरचा दंड आणि फटक्यांची शिक्षा देण्यात आली.

मलेशियात समलिंगी संबंध ठेवणाऱ्या महिलांना फटके लगावण्याची शिक्षा यापूर्वीही देण्यात आली आहे.

मलेशिया हा देश मध्यममार्गी मुस्लीमबहुल देश आहे. तिथं मुस्लिमांसाठी लग्न, मालमत्ता यांसाठी इस्लामिक कायदे तर इतर धर्मांच्या नागरिकांसाठी दिवाणी कायदे आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


लैंगिक अत्याचार आणि महिलांना मोलकरणींसारखी वागणूक देण्यात भारत सर्वांत आघाडीवर आहे, असं यात दिसून आलं आहे.

महिलांच्या विषयांवर काम करणाऱ्या 550 महिला तज्ज्ञांच्या मदतीनं थॉमसन रॉयटर्स फाऊंडशेननं ही चाचणी घेतली आहे.

या चाचणीत असं दिसून आलं आहे की महिलांच्या सुरक्षेच्या बाबतीत भारत हा अफगाणिस्तान आणि सीरियाच्याही मागं आहे.

भारताच्या राष्ट्रीय महिला आयोगानं हे दावे फेटाळले आहेत.

भारतीय राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्षा रेखा शर्मा यावर म्हणाल्या, या सर्वेमध्ये फार कमी लोकांचा सहभाग होता. त्यामुळे भारताच्या स्थितीचं खरं आकलन यातून होऊ शकत नाही.

त्या पुढे म्हणाल्या, "भारतीय महिला जागृक आहेत. भारत महिलांसाठी जगातील सर्वांत असुरक्षित देश असूच शकत नाही. ज्या देशांत महिलांना सार्वजनिक ठिकाणी बोलण्याचाही हक्क नाही, त्या देशांना भारताच्या पुढं दाखवण्यात आलं आहे."

वृत्तसंस्था रॉयटर्सनं म्हटलं आहे की भारताच्या महिला आणि बाल विकास मंत्रायलयानं या चाचणीवर कोणतीही प्रतिक्रिया देण्यास नकार दिला आहे.

काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी हा अहवाल शेअर केला आहे. त्यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी, "आमचे पंतप्रधान योगाचा व्हीडिओ बनवण्यात मग्न आहेत. तर दुसरीकडे महिलांविरोधातल्या हिंसा आणि बलात्काराच्या घटनांत भारताची स्थिती अफगाणिस्तान, सीरिया आणि सौदी अरेबिया या देशांपेक्षाही बिघडली आहे. भारतासाठी ही लाजिरवाणी बाब आहे."

पाश्चात्य देशांमधल्या फक्त अमेरिकेचा या यादीतल्या पहिल्या 10 देशांमध्ये समावेश आहे. पाकिस्तान या यादीत 9व्या क्रमांकावर आहे.

2011मध्येही या फाऊंडेशननं ही चाचणी घेतील होती. त्यावेळी पहिल्या स्थानावर अफगाणिस्तान त्यानंतर काँगो, पाकिस्तान, भारत आणि सोमालिया या देशांचा क्रमांक होता.

तज्ज्ञांच मत असं आहे की भारतात महिलांची स्थिती खराब होण्यामागे असलेलं महत्त्वाचं कारण म्हणजे महिलांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक ते प्रयत्न होत नाहीत.

निर्भया सामूहिक बलात्काराच्या घटनेनंतर असं वातावरण निर्माण झालं होत की भारतात महिला सुरक्षेच्या मुद्द्याला प्राथमिकता मिळेल. पण या चाचणीतून अगदी उलट चित्र पुढे आलं आहे, असं तज्ज्ञांना वाटतं.

सरकारी आकडेवारी पाहिली तरी 2007 ते 2016 या कालावधीत महिलांवर होणाऱ्या हिंसाचाराच्या घटनांमध्ये 83 टक्के वाढ झाली आहे. भारतात प्रत्येक चार तासानंतर एका महिलेवर बलात्कार होतो.

महिलांच्या तस्करीमध्ये भारतचा क्रमांक लिबिया आणि म्यानमारच्याही वर आहे.

गेली काही वर्षं युद्धसदृश परिस्थिती असलेले सोमालिया, अफगाणिस्तान आणि सीरिया हे देश महिलांसाठी आरोग्याच्या खराब व्यवस्था आणि युद्धाशी संबंधित हिंसा यात पुढे आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते सौदी अरेबियात महिलांच्या स्थितीत गेल्या काही दिवसांत सुधारणा दिसत आहे, पण हे पुरेसं नाही.

तर #MeToo मोहिमेमुळे अमेरिका पहिल्या 10मध्ये आला आहे.

या चाचणीत सहभागी झालेल्यांमध्ये आरोग्य कर्मचारी, शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञ, एनजीओ, धोरणकर्ते आणि सामाजिक विषयांतील जाणकार यांचा समावेश आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)


लैंगिक छळाविरोधात आवाज उठवण्याचे तिचे धारिष्ट्य, केरोसीन टाकून पेटवल्यानंतर तिने पाच दिवस मृत्यूशी दिलेली झुंज आणि या सर्व काळात घडलेल्या घडामोडी, यामुळे बांगलादेशमध्ये वातावरण तापले आहे.

तसेच दक्षिण आशियातील या रूढिवादी देशात लैंगिक छळाला बळी पडलेल्या पीडितांना किती असुरक्षित आयुष्य जगावे लागते, याकडे साऱ्या जगाचे लक्ष वेधले गेले आहे.

19 वर्षांची नुसरत ढाक्यापासून 160 किमी दूर असलेल्या फेनी या छोट्या गावात राहायची. तिथल्याच एका मदरशात ती शिक्षण घेत होती. 27 मार्च रोजी मुख्याध्यापकाने ऑफिसमध्ये बोलावून सतत चुकीच्या पद्धतीने आपल्याला स्पर्श केल्याची तक्रार तिने केली. पुढे आणखी काही वाईट घडण्याआधी तिने तिथून पळ काढला.

बांगलादेशमध्ये अनेक मुली आणि तरुण स्त्रियांना अशा प्रकारच्या लैंगिक छळाला सामोरे जावे लागते. मात्र समाज आणि कुटुंबीयांकडून बदनामी होण्याच्या भीतीने त्या या गंभीर गुन्ह्याची वाच्यताही कुठे करत नाहीत. नुसरतचे वेगळेपण असे की तिने या विकृतीविरोधात केवळ आवाजच उठवला नाही तर ज्या दिवशी हा सगळा प्रकार घडला त्याच दिवशी तिने तिच्या कुटुंबीयांसोबत पोलीस ठाण्यात जाऊन तक्रार नोंदव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ली.

नुसरतच्या गावात झालेली निदर्शने

स्थानिक पोलीस ठाण्यात तिने आपला जबाब नोंदवला. खरेतर पोलीस ठाण्यात गेल्यानंतर तक्रार नोंदवताना तिला धीर देणारं वातावरण तिथे असायला हवं होतं. मात्र, याउलट नुसरत जेव्हा घडलेला तो घृणास्पद प्रकार सांगत होती तेव्हा तेथील पोलीस अधिकाऱ्याने आपल्या मोबाईलवर तिचा व्हिडिओ चित्रित केला.

या सर्व प्रकारामुळे नुसरत घाबरली आहे आणि ती हाताने चेहरा लपवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं व्हिडिओत दिसतं. तर पोलीस अधिकारी काही होत नाही, चेहऱ्यावरून हात काढ, असं सांगताना ऐकू येतं. हा व्हिडिओ स्थानिक मीडियातही लीक झाला.

लहानशा खेड्यात नुसरतचा जन्म झाला. एका रूढिवादी कुटुंबात ती लहानाची मोठी झाली आणि धार्मिक शिक्षण देणाऱ्या एका शाळेत ती शिकायची. अशा परिस्थितीतील कुठल्याही मुलीला लैंगिक शोषणाविरोधात तक्रार केल्यानंतर संभाव्य परिणामांना सामोरे जावेच लागते.

पीडितेला तिच्या समाजाकडून प्रत्यक्ष किंवा ऑनलाईन होणारी अवहेलना, छळ याचा सामना करावा लागतो. काही वेळा प्राणघातक हल्लेही होतात आणि नुसरतला या सर्वांमधून जावे लागले.

नुसरत जहाँच्या अंत्यसंस्कारावेळी तिचा शोकमग्न भाऊ

27 मार्चला तक्रार दाखल केल्यानंतर मुख्याध्यापकाला अटक झाली. यानंतर परिस्थिती आणखी चिघळली. मुख्यध्यापकाच्या सुटकेविरोधात काही जण रस्त्यावर उतरले. तिच्याच शाळेतील दोन मुलांनी यासाठी पुढाकार घेतला. तर स्थानिक राजकारणीदेखील या विरोधात प्रदर्शनामध्ये उपस्थित होते. लोकांनी नुसरतलाच आरोपीच्या पिंजऱ्यात बसवले. यानंतर तिच्या कुटुंबीयांना तिची काळजी वाटायला लागली.

दरम्यान, या सर्व प्रकारानंतर तब्बल 11 दिवसांनी म्हणजे 6 एप्रिलला नुसरत परीक्षेसाठी शाळेत गेली. नुसरतचा भाऊ महमद्दुल हसन नोमा याने सांगितले, "मी तिला शाळेत सोडण्याचा, शाळेच्या आत जाण्याचा प्रयत्न केला. मात्र मला तिथेच रोखण्यात आले आणि आत जायला मनाई करण्यात आली."

तो म्हणतो, "मला थांबवलं नसतं तर माझ्या बहिणीसोबत हे घडलंच नसतं."

मरण्यापूर्वी नुसरतने दिलेल्या जबाबानुसार तिच्या एका मैत्रिणीला कुणीतरी मारत असल्याचे सांगून तिची एक मैत्रीण तिला शाळेच्या छतावर घेऊन गेली. नुसरत जेव्हा छतावर पोहोचली तेव्हा तिथे चार ते पाच बुरखा परिधान केलेले लोक होते. त्यांनी नुसरतला घेरलं आणि मुख्याध्यापकाविरोधातील तक्रार मागे घेण्यासाठी तिच्यावर दबाव टाकू लागले. तिने नकार दिल्यावर त्यांनी तिचे हात बांधले...


लैला आणि अमृत

लैला पाकिस्तान आणि अमृत भारतात राहतात, पण त्यांच्यामध्ये बऱ्याच गोष्टी समान आहेत.  दोघींचे पती मच्छिमार आहेत आणि सध्या परदेशातल्या तुरुंगात आहेत.

लैलाला पाच मुलं आहेत आणि अमृतला चार मुलं.

लैलाचा पती भारतातल्या तुरुंगात आहे आणि अमृतचा पती पाकिस्तानमधल्या तुरुंगात.

दोघींचे मच्छीमार पती सागरी हद्द ओलांडल्यामुळे अटकेत आहेत. त्यांच्याकडून चुकून सागरी हद्द पार झाली, ते निरपराध आहेत, असं त्या म्हणतात.

'अर्धविधवा'

लैलाच्या कुटुंबातल्या 16 जणांना भारत सरकारने डिसेंबर 2016 मध्ये ताब्यात घेतलं.

अमृतचा पती कांजी आणि आणखी सहा जणांना पाकिस्तान सरकारने जानेवारी 2017 मध्ये अटक केली.

दिल्ली आणि इस्लामाबादमधले संबंध तणावाचे होतात, तेव्हा त्याचा सगळ्यात मोठा फटका समुद्रात गेलेल्या मच्छिमारांना बसतो.

पाकिस्तानच्या लैलाची व्यथा

भारताच्या तुरुंगात खितपत पडलेल्या पाकिस्तानी मच्छिमारांच्या पत्नींची कहाणी.

 या दोघींनाही दोन लहान मुली आहेत. त्या त्यांना एकच प्रश्न विचारतात. "माझे वडील समुद्रातून परत कधी येणार?"

"माझी मुलं वडिलांची सारखी आठवण काढतात, माझी लहान मुलगी तर जास्तच', पाक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िस्तानच्या झांगिसार गावातली लैला सांगते.

लैला तिचे पती इब्राहीम यांच्याशिवाय जगण्याचा संघर्ष करते आहे.

"ती सारखी तिच्या वडिलांबद्दल विचारते. तिला तिचे वडील परत आल्याची स्वप्नं पडतात", लैला आठवणी सांगते.

पाकिस्तानमधल्या सिंध प्रांतात सिंधू नदीच्या त्रिभुज प्रदेशातलं हे मच्छिमारांचं गाव आहे.

भारतीय अमृतचं दुःख

पाकिस्तानच्या तुरुंगात खितपत पडलेल्या भारतीय मच्छिमार लोकांच्या पत्नींची कहाणी.

पश्चिम भारतातल्या दीव आणि दमणमधल्या या किनाऱ्यावरच्या गावात अमृत सोळंकी राहते. तिलाही तिच्या मुलांशी खोटं बोलावं लागतं.

तिची मुलगी नम्रता 13 वर्षांची आहे. नम्रताने जेवावं म्हणून ती सारखी तिला तिचे वडील येणार आहेत, असं सांगत राहते.

वनकबरा हे दीव-दमणच्या केंद्रशासित प्रदेशातलं मच्छिमार गाव आहे. या गावातले सगळे जण मच्छिमारी करतात.

अमृतला कुटुंबाची गुजराण करण्यासाठी व्याजाने पैसे आणावे लागले.

"कर्ज देणाऱ्यांना मला वचन द्यावं लागलं की माझे पती पाकिस्तानातल्या तुरुंगातून परत आले की मी त्यांचे पैसे परत करेन", ती सांगते.

सरकारची  निष्क्रियता

गुजरातच्या मत्स्योद्योग विभागाचे कमिशनर मोहम्मद शेख सांगतात, गुजरात, दमण आणि दीवमधले 376 मच्छिमार पाकिस्तानच्या ताब्यात आहेत.

अमृत समुद्रकिनाऱ्यावर तिचे पती कांजी हे पाकिस्तानहून कधी परततील याची वाट बघते.

पाकिस्तानमधल्या 'फिशर फोक फोरम या संस्थेच्या म्हणण्यानुसार, पाकिस्तानचे सुमारे 300 मच्छिमार भारतीय तुरुंगात खितपत पडले आहेत. यापैकी 55 मच्छिमार थाट्टा जिल्ह्यातले आहेत.

पण भारताच्या ताब्यात पाकिस्तानचे फक्त 184 मच्छिमार आहेत, असं पाकिस्तानच्या सरकारचं म्हणणं आहे.

पाकिस्तानमधल्या झांगिसारमधल्या महिला आपल्या पतीच्या सुटकेसाठी फिशर फोक फोरम या संस्थेच्या मदतीच्या आशेवर आहेत.

तुरुंगात असलेले मच्छिमार त्यांच्या कुटुंबात एकटेच कमावणारे आहेत. त्यांच्या पत्नी आणि आईला आता त्यांच्या शोधात समुद्रात जावं लागतं. त्यांच्यावर जगण्यासाठी रस्त्यावर भीक मागायची वेळ आली आहे.

गुलाब शाह हे पाकिस्तानमधल्या फिशर फोक फोरमसाठी काम करतात. ते म्हणतात, समुद्रामध्ये कोणत्याही सीमा असता कामा नये आणि 'सर क्रिक' वादावरही तोडगा निघायला हवा.

 भारत आणि पाकिस्तानमधली ही 98 किलोमीटरची पट्टी अरबी समुद्रात खुली होते.

पाकिस्तानमधल्या सिंधु नदीच्या त्रिभुज प्रदेशात मच्छिमारांना धोका पत्करून समुद्रात जावंच...


लॉइड जेम्स ऑस्टिन 19 मार्चला दिल्लीत दाखल झाले. त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवल आणि संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांची भेट घेतली.

राजनाथ सिंह यांनी अमेरिकेच्या संरक्षण मंत्र्यांसोबतची बैठक व्यापक आणि फायदेशीर ठरल्याची प्रतिक्रिया दिली. तर ऑस्टिन यांनी सांगितलं, बदलत्या जागतिक परिस्थितीत भारत अमेरिकेचा महत्त्वाचा भागीदार म्हणून पुढे आला आहे.

राजनाथ सिंह यांनी सांगितलं, "आम्ही भारत आणि अमेरिका यांच्यातील जागतिक रणनीतीच्या भागीदारीसाठी प्रतिबद्ध आहोत. दोन्ही देशातील सैन्य संबंध वाढवण्यासाठी, सूचनांचे आदान-प्रदान करण्यासाठी तसंच इतर प्रकरणांमध्येही सैन्यासाठी मदत वाढवण्यासंदर्भात चर्चा झाली आहे. द्विपक्षीय आणि बहुपक्षीय प्रकरणांचीही चर्चा केली. यूएस इंडो-पॅसिफिक कमांड, सेंट्रल कमांड आणि अफ्रिका कमांडमध्ये भारतीय सैनिकांना मदत वाढवण्याचे ठरलं आहे."

"द्विपक्षीय संरक्षण करार याविषयीसुद्धा चर्चा झाली आहे. यात लॉजिस्टिक एक्सचेंज मेमोरेंडम ऑफ अॅग्रीमेंट व्यतिरिक्त COMCASA सोबत बेसिक एक्सचेंज अँड कोऑपरेशन अॅग्रीमेंटवर चर्चा झाली आहे.

अमेरिकेतील संरक्षण उद्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

योगाने भारतीय एफडीआय नियमांचाही फायदा घ्यावा असे आवाहन आम्ही केले आहे. अमेरिकेसोबत संरक्षण संबंध अधिक दृढ करण्याचा आमचा संकल्प आहे. 21 व्या शतकात भारत आणि अमेरिकेचे संबंध निर्णायक ठरतील अशी आम्हाला आशा आहे."

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन आणि उप-राष्ट्राध्यक्ष कमला हॅरिस यांनी सहयोग आणि भागीदारीसाठी अमेरिका प्रतिबद्ध असल्याचा संदेश दिला असल्याचं लॉइड जेम्स ऑस्टिन यांनी सांगितलं. भारताचे संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांच्याशी अत्यंत चांगली चर्चा झाल्याचंही ऑस्टिन म्हणाले.

"या भागांत अमेरिकेचे जे व्हिजन आहे त्यासाठी भारत महत्त्वाचा स्तंभ आहे. भारत आणि अमेरिकेची भागीदारी खुली व्हावी आणि मुक्त इंडो-पॅसिफिकसाठी ताकदीने उभा आहे."असंही ते म्हणाले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लॉकडाऊन

कोव्हिड पॉझिटीव्हिटी दर 20 टक्क्यांपेक्षा जास्त असलेल्या जिल्ह्यात, लॉकडाऊन कायम ठेवण्यात आलाय. तर, "काही जिल्ह्यात निर्बंध अधिक कठोर करू", असं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी म्हटलंय.

त्यानुसार आता रत्नागिरीमध्ये 2 जूनपासून 7 दिवस कडक लॉकडाऊन लागू करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. लोकांना दूध आणायला बाहेर पडण्याससुद्धा मनाई करण्यात आली आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

तर नांदेड, नाशिक आणि अमरावतीमध्ये निर्बंध काही प्रमाणात शिथिल करण्यात आले आहेत.

अर्थचक्राला चालना देण्यासाठी कोरोना पॉझिटिव्हीटी दर 10 टक्के किंवा कमी असलेल्या जिल्ह्यात, निर्बंध काही प्रमाणात शिथिल करण्याचं सरकारने ठरवलंय. पण, आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले, "सद्यपरिस्थिती पहाता, सरसकट लॉकडाऊन उठवता येणार नाही."

कोरोनासंसर्ग नियंत्रणात असताना, सरकार लॉकडाऊन का उठवत नाही? सामान्यांना पडलेल्या या प्रश्नाचं उत्तर आम्ही तज्ज्ञांकडून जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

लॉकडाऊन सुरू ठेवण्याची पाच प्रमुख कारणं

राज्यात कोरोनासंसर्गाची दुसरी लाट त्सुनामीसारखी पसरली होती. तज्ज्ञांच्या मते, कोव्हिड-19 ची लाट ओसरताना दिसत असली ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तरी, परिस्थिती अजूनही चिंताजनक आहे.

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष डॉ. रवी वानखेडकर सांगतात, "आपण रिलॅक्स झालो, तर कोरोनासंसर्ग पुन्हा डोकं वर काढेल. सुधारणारी परिस्थिती बिघडण्यास वेळ लागणार नाही. त्यामुळे निर्बंध हळूहळू कमी केले पाहिजेत."

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, सरकारने लॉकडाऊन सुरू ठेवण्यामागे प्रमुख पाच कारणं आहेत,

कॅबिनेटच्या बैठकीत सर्व मत्र्यांनी लॉकडाऊन हटवू नये असा पवित्रा घेतला होता. नगरविकास मंत्री एकनाथ शिंदे म्हणतात, "काही जिल्ह्यांमध्ये आकडे कमी झाले असले. तरी, इतर ठिकाणी दुप्पट-तिप्पट वाढले आहेत. ही अत्यंत चिंतेची गोष्ट आहे."

1. लसीकरणाचा मंदावलेला वेग

राज्यात आजमितीला, 2 कोटी 23 लाख नागरिकांना कोव्हिडविरोधी लस देण्यात आलीये. याचा अर्थ, फक्त 18 टक्के लोकांनी लशीचा पहिला किंवा दोन्ही डोस घेतले आहेत.

काही दिवसांपूर्वी मुंबईचे पालकमंत्री अस्लम शेख म्हणाले होते, "राज्यात आणि मुंबईत लसीकरण 50 टक्क्यावर जात नाही, तोपर्यंत निर्बंध कमी करणं म्हणजे कोरोनाला आमंत्रण देण्यासारखं आहे."

कोरोना लस

लशींच्या तुटवड्यामुळे राज्यात लसीकरणाचा वेग मंदावला आहे. लस उपलब्ध नसल्याने 18 ते 44 वयोगटासाठीची लसीकरण मोहिम स्थगित करण्यात आलीये. तर, प्राधान्याने दुसरा डोस बाकी असणाऱ्यांना लस दिली जातेय.

लसीकरणाचा मंदावलेला वेग लॉकडाऊन सुरू ठेवण्याचं कारण आहे का? यावर बोलताना डॉ. वानखेडकर सांगतात, "लसीकरण मोठ्या प्रमाणात वाढवण्याची गरज आहे. राज्यातील बहुसंख्य लोकांचं लसीकरण झाल्याशिवाय सरकारने लॉकडाऊन उघडू नये."

आरोग्यमंत्रालयातील अधिकारी म्हणाले, लसीकरण मोहिमेने वेग पकडल्याशिवाय निर्बंध जास्त शिथिल करू नयेत अशा तज्ज्ञांच्या सूचना आहेत. त्यानुसार, परिस्थिती पाहून निर्णय घेण्यात येत आहेत.

नानावटी रुग्णालयाच्या संसर्गजन्यआजार तज्ज्ञ डॉ. हेमलता अरोरा म्हणतात, "लहान मुलं आणि ज्येष्ठ नागरिकांची सुरक्षा पहाता सरकारने 70 ते 80 टक्के लोकांना लस मिळाल्याशिवाय लॉकडाऊनचे निर्बंध उठवू नयेत."

2. दुसऱ्या लाटेआधी आलेला बेसावधपणा आणि कोरोनाची तिसरी लाट येण्याची भीती

महाराष्ट्रात धडकलेली कोरोनाची दुसरी लाट, त्सुनामीपेक्षा भयंकर होती. काही दिवसातच राज्याला कोरोनाने विळखा घातला. तर, तिसऱ्या लाटेत लहान मुलांना कोरोनासंसर्ग होण्याची भीती वर्तवण्यात येत आहे.

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे उपाध्यक्ष डॉ. अनिल पाचणेकर सांगतात, "दुसऱ्या...


लॉकडाऊन

चीन ते अमेरिका, स्पेन ते भारत आज जवळपास निम्म जगं लॉकडाऊन आहे. कोरोना विषाणुचा संसर्ग होऊ नये म्हणून सोशल डिस्टंसिंग पाळलं जात आहे. या परिस्थितीमुळे सामान्य आयुष्यावर बरीच बंधनं आली आहेत.

मात्र या लॉकडाऊनचा डेटिंग आणि रिलेशनशिपवर कसा परिणाम होतोय? याविषयी जगभरातल्या पाच जणांनी बीबीसीशी त्यांच्या कहाण्या शेअर केल्या आहेत.

पुढे वाचणार असाल तर जरा सावधान - हा प्रौढांचा विषय आहे

देबस्मिता, वय : 24, दिल्ली

देबस्मिता सध्या एका व्हर्च्युअल रिलेशनशिपमध्ये आहे.

मी सध्याच्या माझ्या बॉयफ्रेंडला तीन महिन्यांपूर्वी डेट करायला सुरुवात केली. यावेळी मला याचं खूप समाधान होतं, की आम्ही दोघं एकाच शहरात राहतो. यापूर्वीचे माझे रिलेशनशिप्स लाँग डिस्टंस रिलेशनशिप होते. त्यामुळे मी आता अशा मुलासोबत आहे ज्याच्यासोबत मला वेळ घालवायला मिळणार आहे, याचा मला खरंच आनंद झाला होता.

एकाच ऑफिसमध्ये असल्यामुळे आम्ही रोजच भेटायचो. मात्र, लॉकडाऊनमुळे हे रिलेशनशिपसुद्धा लाँग डिस्टंस रिलेशनशिप बनलं. माझ्यासाठी हे खूपच संतापजनक होतं. कारण असं काहीतरी होईल, यासाठी आपण मानसिकरित्या तयार नसतो.

आता आम्ही व्हीडि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ओ कॉलवरून एकमेकांशी बोलतो. दिवसातून सहा ते सात वेळा व्हीडिओ कॉल करतो. आम्ही दोघं एकाचवेळी एकच सिनेमा बघतो आणि सिनेमा बघत बघत गप्पा मारतो. कधीकधी आम्ही सारखाच स्वयंपाक बनवतो. मला कोडी आवडतात. त्यामुळे आता आम्ही खूप ऑनलाईन कोडी सोडवतो. एकमेकांपासून अनिश्चित काळासाठी दूर असताना रोजच्या आयुष्यातल्या गोष्टी कशा करायच्या, हे शोधण्याची ही आमची पद्धत आहे.

अशा जगण्याचा बराच ताण येतो आणि कधीकधी आम्हा दोघांमध्ये बराच वादही होतो. समोरासमोर बसून बोलणं फार वेगळं असतं. समोरासमोर बोलताना समजावून सांगणं जास्त सोपं असतं. समजून घेणं जास्त सोपं असतं.

मात्र, बरेचदा आम्हाला या सगळ्यांचं फार हसूही येतं. यातून आमचं रिलेशनशिप तावून सुलाखून बाहेर पडलं तर आम्हाला लोकांना सांगता येईल की आम्ही आमच्या नात्याच्या सुरुवातीच्या काळात एवढा मोठा अडथळा कसा पार केला. मला वाटतं हेसुद्धा स्पेशल आहे.

सोफी*, वय : 27, शांघाई, चीन

तासनतास डेटिंग अॅपवर घालवणं सोफीसाठी मनोरंजनाचं माध्यमच बनलं.

वुहानमध्ये लॉकडाऊन सुरू झालं आणि संपूर्ण चीनमध्ये जवळपास तशाच पद्धतीचे निर्बंध लादले गेले त्याच्या जवळपास आठवडाभरापूर्वीच माझं ब्रेकअप झालं होतं. असं काहीतरी घडेल, याची कुणाला कल्पनादेखील नव्हती. मी एकटीच होते आणि म्हणून या सर्व परिस्थितीचा सामना करणं, माझ्यासाठी विशेष कठीण होतं.

मग मी डेटिंग अॅपची मदत घेण्याचा विचार केला. पुढे माझ्या मांजरासोबत अपार्टमेंटमध्ये एकटीने राहताना तासनतास डेटिंग अॅपवर घालवणं माझ्यासाठी मनोरंजनाचं माध्यमच बनलं.

मी अनेक मुलांशी गप्पा मारल्या. भरपूर बोलले. प्रत्यक्ष भेटण्याआधी एकमेकांना जाणून घेण्यासाठी गप्पा मारणं हाच एकमेव मार्ग असतो.

मात्र, त्यानंतर भेटायचं असतं. पण सर्व रेस्टॉरंट आणि सार्वजनिक ठिकाणं बंद होती. एखादं कॅफे उघड असेल तरी तिथे भेटताना चेहऱ्याला मास्क बांधूनच भेटावं लागायचं आणि अशाप्रकारे एखाद्याला पहिल्यांदा भेटायला जाताना मास्क बांधून भेटणं, याला काही अर्थ नसतो.

असं वाटतं, की जणू तुम्ही एखाद्या बुडबुड्यामध्ये कैद आहात आणि कुणीच हा बुडबुडा फोडू शकत नाही. मास्क बांधल्यामुळे सुरक्षित वाटतं. मात्र, बरेचदा तुम्हाला समोरच्या व्यक्तीला स्पर्श करायचा असतो किंवा स्पर्श करण्याची इच्छा होते. डेट करत असणाऱ्या व्यक्तीला तुम्ही ओळखत असाल तर गोष्ट वेगळी असते. मात्र, ऑनलाईन डेटिंगबद्दल सांगायचं तर या विषाणुमुळे बऱ्याच...


लॉकडाऊन असल्याने देशातल्या अनेक ठिकाणी जीवनावश्यक औषधांचा तुटवडा निर्माण झाला आहे. भारतीय टपाल सेवेमार्फेत आता अशा भागांमध्ये औषधांचा पुरवठा करण्यात येतोय.

पोस्टाची लाल गाडी प्रत्येक भारतीयाच्या ओळखीची आहे. रोज रस्त्यांवर भारतीय टपाल खात्याच्या या गाड्या फिरत असतात.

भारतीय टपाल खात्याची देशभरात सहा लाख गावांमध्ये कार्यालयं आहेत. पत्र आणि पार्सल व्यतिरिक्त भारतीय टपाल विभाग इतर अनेक सेवा पुरवतो. टपाल खात्याच्या बचत बँक, जीवन विमा, पेंशन फंड अशा अनेक सेवांचा लाखो भारतीय लाभ घेत असतात.

कोरोनाविरोधात लढण्यासाठी 'भारतीय डाक' मैदानात

आज लॉकडाऊनमुळे वाहतूक व्यवस्था पूर्णपणे बंद आहे. त्यामुळे ज्या भागांमध्ये वैद्यकीय साहित्य आणि औषधांची सर्वाधिक गरज आहे, तिथपर्यंत या वस्तू पोहोचवण्याचं काम टपाल खातं करत आहे.

कोव्हिड-19 आजाराच्या फैलावाला आळा घालण्यासाठी 24 मार्चपासून संपूर्ण देशात लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला. जीवनावश्यक सेवा वगळता इतर सर्व उद्योग-व्यवसाय बंद करून लोकांना घरी थांबण्यास सांगण्यात आलं.

मात्र, घोषणा झाल्यानंतर अगदी चारच तासात लॉकडाऊन सुरू केल्याने कोरोनाचा सामना करण्यासाठी स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्वाधिक गरजेच्या असलेल्या हॉस्पिटल्स, औषध निर्मिती कंपन्या आणि पॅथोलॉजी लॅब यासारख्या सेवांवरही मोठा परिणाम झाला. त्यांना कुठलीच पूर्वतयारी करायला वेळ मिळाला नाही.

इंडियन ड्रग्ज मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशनचे (IDMA) कार्यकारी संचालक अशोक कुमार मदान यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "आम्हाला बऱ्याच अडचणींचा सामना करावा लागतोय. ग्राहकांपर्यंत आमची उत्पादनं पोचवण्यासाठी आम्ही कुरियर सेवेवर अवलंबून असतो. मात्र, त्यापैकी कुणीच आता काम करायला तयार नाही. कदाचित त्यांच्याकडे कर्फ्यू पास किंवा डिलिव्हरी करणारी माणसं नाहीत."

त्यांची अनेक उत्पादनं हृदयासंबंधीचे आजार, कॅन्सर यासारख्या मोठ्या आजारांमध्ये लागणारी अत्यावश्यक औषधं असल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

आम्ही बोलत असतानाच त्यांना उत्तर प्रदेशातल्या टपाल विभागातले वरिष्ठ निरीक्षक आलोक ओझा यांचा फोन आला.

गुजरातमध्ये टपाल विभागाने IDMA शी संपर्क करून अत्यावश्यक औषधं आणि वैद्यकीय साहित्य पोहोचवण्याची जबाबदारी घेतली होती. तशीच सेवा उत्तर प्रदेशातही पुरवण्यासंबंधी आलोक ओझा चर्चा करत होते.

मदान म्हणाले, "आम्हाला कुठलातरी मार्ग काढायचाच आहे आणि टपाल विभागाचं जाळ तर संपूर्ण देशभर आहे."

औषधांच्या अवैध साठ्याला आळा बसण्यास मदत

टपाल खात्याचं देशभर विणलेलं जाळ बघूनच त्यांचा समावेश अत्यावश्यक सेवेत करण्यात आला आहे आणि लॉकडाऊनमध्येसुद्धा या विभागाचं काम सुरू आहे.

आलोक ओझा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "आम्हाला वाटलं की आम्ही हे करू शकतो, कारण आमची पुरवठा साखळी अबाधित आहे. यामुळे बाजारात औषध पुरवठा होईल आणि औषधांचा अवैध साठा करून कृत्रिम टंचाई निर्माण करणाऱ्यांना आळा बसेल, असं अनेकांनी सांगितलं."

टपाल खात्याच्या या नव्या उपक्रमाविषयी कळताच औषध उत्पादन करणाऱ्या अनेक कंपन्यांनी टपाल विभागाशी संपर्क करायला सुरुवात केली आहे.

लखनौची कोव्हिड-19 डायग्नोस्टिक किट्सची एक ऑर्डर दिल्लीत अडकून पडली होती. त्यावेळी मी आलोक ओझा यांना संपर्क केल्याचं लखनौमधल्या संजय गांधी पोस्ट ग्रॅज्युएट इन्स्टिट्युट ऑफ मेडिकल सायन्सेसमध्ये मायक्रोबायलॉजिस्ट असणाऱ्या डॉ. उजाला घोशाल यांनी सांगितलं.

त्या म्हणाल्या, "इंस्टिट्युट ऑफ मेडिकल रिसर्चकडून आम्हाला फोन आला आणि त्यांनी सांगितलं की ते ज्या कुरिअर कंपनीमार्फत साहित्य पाठवायचे ती बंद असल्याने आम्हालाच दिल्लीला जाऊन किट्स आणाव्या लागतील. मात्र,...


लॉकडाऊन आणि कोरोना काळात नैराश्य आणि ताण वाढल्याच्या बातम्या जगभरातून येत आहेत. यात वर्क फ्रॉम होमचाही हातभार आहे.

ब्रिटनबद्दल सांगायचं तर ब्रिटनच्या रॉयल इन्स्टिट्‌युट ऑफ ब्रिटीश आर्किटेक्ट्स या संस्थेने नुकताच एक सर्व्हे केला. यात घरात बसून ऑफिसचं काम करणं त्रासदायक आणि ताण वाढवणारं असल्याचं अनेकांनी सांगितलं.

त्यामुळे अधिकाधिक वेळ घरी राहूनही आनंदी कसं जगता येईल, हा प्रश्न पडणं स्वाभाविक आहे. त्यासाठी पुढील टिप्स वापरून बघता येतील.

सूर्यप्रकाश अत्यंत महत्त्वाचा

मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. टी. बी. एस. बालामुरली म्हणतात, "प्रत्येकाचं व्यक्तीमत्त्व वेगवेगळं असतं. मात्र, तणावरहित राहण्यासाठी काही गोष्टी सगळ्यांसाठी समान आहेत. ताजी-स्वच्छ हवा, निसर्गाचा सहवास याबरोबरच सूर्यप्रकाश मानसिक स्वास्थ्यासाठी अत्यंत गरजेचा असतो."

सूर्यप्रकाशामुळे शरीरात सेरोटोनिन संप्रेरक स्त्रवतात. या सेरोटोनिनमुळे चित्त शांत होतं आणि लक्ष केंद्रित व्हायला मदत होते. सूर्यप्रकाशामुळे मूड चांगला होतो आणि चिंता किंवा मनाला लागून असलेला घोर कमी होतो.

सूर्यप्रकाशाचे अगणित फायदे असल्याचं एस्सेल आर्किटेक्चरमध्ये प्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मुख वास्तुविशारद बेन चॅनन सांगतात.

बेन म्हणतात, "सूर्यप्रकाश अत्यंत महत्त्वाचा आहे कारण तिथूनच सुरुवात होत असते. एखाद्या जागेविषयी आपल्याला काय वाटतं, हे सूर्यप्रकाशावर अवलंबून असतं. कोव्हिडचा सामना करणं सर्वांसाठीच थकवणारं आहे. त्यामुळे आज सूर्यप्रकाशाचं महत्त्व कधी नव्हे एवढं वाढलं आहे."

त्यामुळे ताण कमी करण्यासाठी ऑफिसचा टेबल खिडकीजवळ ठेवण्याचा सल्ला ते देतात. खिडकीचे पडदे पूर्ण उघडे ठेवा आणि खिडकी आतून आणि बाहेरून स्वच्छ करून घ्या. कारण खिडकीवर धूळ असेल तर त्यातून कमी सूर्यप्रकाश आत येतो. त्याशिवाय, खोलीत जास्तीत जास्त सूर्यप्रकाश यावा, यासाठी खोलीत आरसे ठेवता येतील.

आरशामुळे सूर्यप्रकाश परावर्तीत होतो. तसंच खोलीतल्या भिंती पांढऱ्या किंवा फिकट रंगाच्या असतील तर त्यामुळेही खोली अधिकाधिक उजळून निघते. याशिवाय, उंच छत असणाऱ्या खोल्या आणि खालच्या मजल्यापेक्षा वरच्या मजल्यावरच्या खोल्यांमध्ये जास्त सूर्यप्रकाश येत असतो.

कर्कश आवाज दूर सारा

नॉटिंघम विद्यापीठीतल्या डॉ. रेबेका डेवे आवाज मेंदूवर कसा परिणाम करतात याविषयाच्या तज्ज्ञ आहेत. मेंदूतले वेगवेगळे भाग वेगवेगळे आवाज आणि आवाजातील बदल ओळखण्याचा सतत प्रयत्न करत असतात आणि यामुळे काम करताना लक्ष विचलित होऊ शकतं.

डॉ. रेबेका म्हणतात, "साध्या बडबडीपेक्षा तीक्ष्ण आवाज अधिक त्रासदायक असतात. शिवाय, मेंदू सतत आवाज स्कॅन करत असतो. त्यामुळे एखादा आवाज अचानक बंद झाला तरीसुद्धा लक्ष विचलित होऊ शकतं."

न्यूकॅसल विद्यापीठातले न्यूरोसायंटिस्ट प्रा. अॅडरिन रीस म्हणतात, "आवाज 'fight or flight' म्हणजेच 'लढा किंवा पळ काढा' या प्रतिसादावरही परिणाम करत असतो."

त्रासदायक आवाजामुळे मेंदुतल्या अॅमिगडला भागातून तणावाचे संकेत दिले जातात. हे संकेत हायपोथॅलॅमस नावाचा मेंदुतलाच आणखी एक भाग उचलतो. हायपोथॅलमसने तणावाचे संकेत उचलले की अॅड्रीनल ग्रंथीतून रक्तात अॅड्रेनलन सोडलं जातं. त्यामुळे ब्लड प्रेशर म्हणजेच रक्तदाब वाढतो.

एखादा आवाज तुमच्यालेखी किती महत्त्वाचा आहे, यावरही हे अवलंबून असल्याचं प्रा. रिस म्हणतात. उदाहरणार्थ बाहेर रहदारीचा आवाज असेल तर कदाचित तुम्ही त्याकडे दुर्लक्ष करू शकाल. मात्र, तुमचं बाळ रडत असेल तर मात्र तुम्ही दुर्लक्ष करू शकत नाही.

ऑफिसचं काम करत असताना आवाजाचा त्रास कमी करण्यासाठी ईअरफोन वापरता येऊ शकतो. मात्र, जे आवाजाप्रती अधिक संवेदनशील असतात त्यांना...


लॉकडाऊन उठवताना नेमकं नॉमर्ल आय़ुष्याकडे कसं जायचं यासाठीचा एक ठराविक फॉर्म्युला कोणत्याही देशाकडे नाही.

पण यासाठी अनेक देशांमध्ये लढवण्यात काही भन्नाट कल्पना लढवण्यात आल्या आहेत.

टप्याटप्याने लॉकडाऊन उठवणं

लॉक़डाऊन टप्प्याटप्प्याने उठवण्याचा मार्ग जगभरातल्या अनेक देशांनी स्वीकारलेला आहे. ज्या इटलीला कोरोनाचा सगळ्यात मोठा तडाखा बसला होता, तिथे सध्या काय सुरू आहे, याकडे अनेकजण लक्ष ठेवून आहेत. रोममध्ये दुकानांपासून ते म्युझियम्सपर्यंतच्या सगळ्या गोष्टी टप्प्या टप्याने खुल्या केल्या जाणार आहेत.

पण इटलीच्या ज्या भागांमध्ये कोरोनाचा सर्वात जास्त संसर्ग होता, तिथली परिस्थिती सप्टेंबरच्या आधी 'नॉर्मल' होणार नाही, हे इटालियन्सनाही पक्कं माहितेय.

लॉकडाऊन शिथील केल्यानंतर कोरोना व्हायरसच्या संक्रमणाचं प्रमाण नेमकं कसं असेल, याविषयी जगात कोणालाच नेमकं काही माहित नसल्याचं वॉरविक युनिर्व्हसिटीमधले इन्फेक्शस डिसीजेसचे तज्ज्ञ डॉ. मिखाईल टिल्डस्ले सांगतात.

ते म्हणतात, "लॉकडाऊन दरम्यानच्या कोणत्या निर्बंधाचा किती परिणाम झाला याचा गुंता सोडवणं कठीण आहे. आपण हे निर्बंध शिथील करायला लागू तेव्हा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

च आपल्याला हे समजेल. हा एकच मार्ग आहे. निर्बंध उठवून त्याचा संसर्गावर का परिणाम होतोय हे पहावं लागेल."

टेक्नॉलॉजीची मदत

ट्रॅक, ट्रेस आणि टेस्ट ही सध्याची अत्यंत महत्त्वाची त्रिसूत्रं आहेत. म्हणूनच इन्फेक्शनचा मागोवा घेण्यासाठी स्मार्टफोन अॅप्सचा वापर ही दुसरी महत्त्वाची गोष्ट आहे. ज्या देशांना हे करणं शक्य आहे, ते आपल्या नागरिकांसाठी अशी अॅप्स तयार करत आहेत.

ऑस्ट्रेलिया आणि भारतात असं अॅप वापरण्यास सुरुवात झालेली आहे. इटली, फ्रान्स आणि युकेमध्ये हा वापर प्रस्तावित आहेत. यामुळे संसर्ग झालेली व्यक्ती इतर कोणाच्या संपर्कात होती, याविषयीचा प्रचंड डेटा मिळू शकेल. एखाद्या व्यक्तीला कोरोनाची लक्षणं दिसू लागताच त्या फोनच्या परिघातल्या लोकांना त्याचा अलर्ट मिळू शकेल. इस्रायलमध्ये तर सरकारने यासाठी थेट त्यांच्या गुप्तचर यंत्रणांची मदत घेतली आणि कोरोना पॉझिटिव्ह लोकांचे फोन ट्रॅक केले.

दक्षिण कोरियामध्ये या रोगाचा प्रसार सुरू झाल्यापासूनच फोन्सचा वापर करण्यात येतोय. तिथल्या सरकारने जास्तीत जास्त चाचण्या करण्यावर भर देत पूर्ण लॉकडाऊन करण्याची परिस्थिती टाळली.

शरीराच्या तापमानावर लक्ष

यापुढच्या काळामध्ये थर्मल कॅमेऱ्यांची भूमिका महत्त्वाची असेल. त्यातही गजबजलेल्या वाहतूक केंद्रांच्या ठिकाणी असे कॅमेरे महत्त्वाचे ठरतील. 2003 च्या सार्सच्या साथीदरम्यान हाँगकाँग विमानतळावरून प्रवास करणाऱ्या प्रत्येकाला एका रांगेत उभं रहावं लागे. मग एक अधिकारी एक 'हीट गन' म्हणजे एक प्रकारचा तापमापक त्याच्या कपाळाच्या दिशेने रोखून या माणसाला ताप आहे का, हे तपासण्यात येईल.

युकेमधल्या बोर्नमाऊथ विमानतळावर आता एका स्मार्ट थर्मल कॅमेऱ्याची चाचणी घेतली जातेय. म्हणजे हा कॅमेरा गर्दीमध्येही एखाद्या माणसाच्या शरीराचं तापमानन जास्त असल्यास ते शोधू शकतो. यामुळे संभाव्य कोरोना रुग्णांना शोधायला मदत होईल.

रिस्टबँड्स

लॉकडाऊन जाहीर करताना काही देशांनी रिस्ट बँड्स वापरण्याच्या पर्यायाचा विचार केला होता. ही टेक्नॉलॉजी वापरून लोकांना त्यांचं आयुष्य नॉर्मलपणे जगता येईल का याची चाचणी सध्या अँटवर्प या बेल्जियममधल्या शहरात सुरू आहे.

इथले कामगार अपघातांचा धोका कमी करण्यासाठी असे रिस्टबँड्स वापरत होते. एखादं वाहन अगदी जवळ आलं किंवा कोणी नदीत पडलं ते हा रिस्टबँड धोक्याची सूचना देतो. 'रॉमवेअर' या कंपनीने हा बँड तयार केलाय. आता या स्पोर्ट्सवॉचसारख्या...


लॉकडाऊन काढला तर काय होईल? लॉकडाऊन नाही उघडला तर मग काय होईल? जगात कोणते देश काय करत आहेत? आणि ढालीचं धोरण हा लॉकडाऊनला पर्याय असू शकतो का?

या प्रश्नांची उत्तरं बीबीसी मराठीनं शोधण्याचा प्रयत्न केलाय.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

लॉकडाऊनमुळे कोरोनाचा प्रसार थांबतो का?

लॉकडाऊनची घोषणा करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले होते की, 21 दिवसांचा लॉकडाऊन पाळणं हा कोरोनावर विजय मिळवण्याचा महत्त्वाचा भाग आहे.

मात्र, 21 दिवसांचा लॉकडाऊन देशभर पाळला जात असतानासुद्धा देशभरात कोव्हिड-19च्या रुग्णांची संख्या हळूहळू वाढत आहेच.

मग लॉकडाऊनचा फायदा झाला की नाही?

अमेरिका किंवा इटलीचे सुरुवातीचे दिवस पाहिल्यास आपल्या लक्षात येईल की, सुरुवातीच्या दिवसात लॉकडाऊन न केल्यानं वणवा भडकल्यासारखा प्रसार होतो. तसं भारतात झालेलं दिसलं नाही.

म्हणजे लॉकडाऊनमुळे कोरोनाचा फैलाव झाला, पण तो झपाट्याने होण्याऐवजी हळूहळू झाला.

काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष राहुल गांधींनी तज्ज्ञांच्या हवाल्याने सांगितलंय की, "लॉकडाऊनमुळे कोरोना निघून जात नाही, तो फक्त पॉझ होतो, म्हणजे तात्पुरता थांबतो. पण लॉकडाऊन संपलं आणि लोक एकमेकांन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा भेटू लागतात आणि कोरोना पुन्हा वेगाने पसरू लागतो.

"लॉकडाऊन हा उपाय नाही, ते पॉझ बटण आहे. कोरोना व्हायरसचा लॉकडाऊनमुळे पराभव होऊ शकत नाही, तर तो काही काळ थांबू शकतो. लॉकडाऊनमुळे काम संपलं नाहीय, काम पुढे ढकललं गेलंय," असं राहुल गांधी म्हणाले होते.

आता देशातला लॉकडाऊन 3 मेपर्यंत वाढवण्यात आलाय, पण त्यानंतर काय होणार हा सगळ्यांना प्रश्न पडलाय. कारण लॉकडाऊन काढला तर पुन्हा केसेस वाढणार. आणि लॉकडाऊन सुरूच ठेवला तर अर्थव्यवस्था खड्ड्यात जाणार. हा तर मोठाच पेचप्रसंग आहे.

यावर अनेक देशांनी वेगवेगळे मार्ग काढलेत. ब्रिटनमध्ये ढालीचं धोरण नावाचा पर्याय काढला आहे.

ढालीचं धोरण काय आहे?

Shielding Policy किंवा ढालीचं धोरण म्हणजे ज्यांना कोरोनापासून जिवाचा धोका आहे, अशा लोकांभोवती सुरक्षेची ढाल उभी करायची आणि बाकीच्यांनी कामाला लागायचं.

कोरोना व्हायरसला देशभर थोपवण्याचे प्रयत्न करत बसण्यापेक्षा फक्त त्याच लोकांचं संरक्षण करायचं ज्यांना सगळ्यांत जास्त धोका आहे. याला इंग्रजीत Shielding असं म्हणतात. Shield म्हणजे ढाल.

आता पाहूया कुणाला सगळ्यांत जास्त या ढालीची गरज आहे :

जास्त वय आणि वरच्या पैकी कोणताही आजार असणाऱ्यांसाठी कोव्हिड जीवघेणा ठरू शकतो. मग तरुणांनीही महिनोन् महिने घरात बसून राहायची गरज आहे का, असा प्रश्न आता जगभरच्या तज्ज्ञांना पडलाय.

एडिनबरा विद्यापीठाचे प्रा. मार्क वुलहाऊस सांगतात की, "80 टक्के लोकांसाठी कोरोना हा त्रासदायक व्हायरस आहे, पण जीवघेणा नाही. ते सगळे कामावर गेले तर आणि त्यांच्यात फैलाव झाला तरी आरोग्य व्यवस्थेवर ताण येणार नाही. त्यामुळे सगळा देश बंद करण्याची गरज नाही. पण मग ढालीचं धोरण अतिशय कडक पद्धतीने पाळावं लागेल."

ब्रिटनमध्ये वयोवृद्ध आणि आजारी लोकांसाठी ढालीचं धोरण 12 आठवड्यांसाठी आहे. म्हणजे 12 आठवडे त्यांनी कोणत्याही कारणासाठी - अगदी महत्त्वाच्या गोष्टी विकत घेण्यासाठीसुद्धा - घराबाहेर पाऊलही ठेवायचं नाही. या वयोवृद्ध आणि आजारी लोकांना जे जीवनावश्यक वस्तू पुरवण्यासाठी किंवा तपासण्यासाठी जातील, त्यांची आधी कोरोनासाठी चाचणी घेण्यात येईल.

या धोरणाअंतर्गत जर तुमच्या घरात वयोवृद्ध किंवा आजारी व्यक्ती असेल आणि तुम्ही घराबाहेर जात असाल तर शक्यतो तुम्ही वेगवेगळ्या खोल्यांमध्ये राहावं. शक्य असल्यास वेगळं बाथरूम वापरावं. टॉवेल्स वेगळे असावेत. भांडी वेगळी असावीत. एकमेकांच्या शक्यतो...


लॉकडाऊन शिथील करण्यासंदर्भात महाराष्ट्र शासनाने 4 मे पासून काही अटी शिथिल करून काही महत्त्वाच्या सेवा सुरू करायला परवानगी दिली होती. परंतु या शिथिलीकरणात लोक अपेक्षित असलेली शिस्त पाळत नसल्यामुळे मुंबईत फक्त अत्यावश्यक सेवाच सुरू राहतील, असे आदेश महापालिका आयुक्त प्रवीण परदेशी यांनी दिले आहेत.

त्यामुळे मुंबईत किराणा आणि औषधांची सोडून सर्व दुकानं पुन्हा बंद होणार आहेत.

इतक्या दिवसांपासून आपण घेतलेली मेहनत वाया जाऊ शकते. सबब अशा परिस्थितीत शासनाने पालिका आयुक्तांना दिलेल्या विशेषाधिकाराचा वापर करून, उद्यापासून (6 मे) मुंबईत फक्त पूर्वीप्रमाणेच अत्यावश्यक सेवाच फक्त सुरू राहतील, असं आयुक्तांनी स्पष्ट केलं आहे.

मॉल्स, मार्केट्स संकुलं, मार्केट्स बंद राहतील. फक्त जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा करणारी दुकानं सुरू राहतील, असं या परिपत्रकात नमूद करण्यात आलं आहे.

सोमवारी दारू विक्रीची दुकानं उघडल्यामुळे खरेदीसाठी मोठ्या प्रमाणात गर्दी झाली होती. रेड झोन अर्थात कोरोना संसर्गाचा धोका असणाऱ्या मुंबईत अशी गर्दी होणं धोकादायक ठरू शकतं. यामुळे आयुक्तांनी दारूविक्रीच्या दुकानांना दिलेली परवानगी रद्द क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेली आहे.

केवळ किराणा, भाजीपाला, दूध, मेडिकल यांचीच दुकानं खुली राहतील.

(ही बातमी सतत अपडेट होते आहे)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लॉकडाऊनच्या काळात संधी साधून त्यांनी वेगवेगळे मास्क बनवण्याचा काम सुरू केलं. प्रतिकूल परिस्थितीत पुढे येत गृह उद्योगाच्या माध्यमातून अकोल्याच्या दीपिका देशमुख यांनी अनेक गृहिणीच्या आयुष्यात नवा 'सूर्योदय' आणला आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

लग्नानंतर सुरुवातीच्या काळात गृहिणी अशीच दीपिका देशमुख यांची ओळख होती. संसाराचा गाडा व्यवस्थित सुरू असताना पतीच्या आजारपणामुळे उदरनिर्वाहाचा प्रश्न निर्माण झाला.

त्यांचे पती सायकल दुरुस्तीचा व्यवसाय करायचे. त्यांच्या आजारपणामुळे दीपिका यांनी सायकल दुरुस्तीच्या व्यवसायात पुढाकार घेतला.

पण पतीच्या औषधांचा खर्च सायकल व्यवसायातून अपुरा पडायचा, असं दीपिका सांगतात.

"मी एक महिला असून मोठ्या हिमतीने सायकलचं दुकान सांभाळत होते. दुकानावर दोन कर्मचारी होते. तरीही पंक्चर काढणे, सायकल दुरुस्त करणे अशी कामे त्यांच्याकडून शिकून घेतली. त्यातून मिळकत व्हायची पण पतीच्या औषधाला हा पैसा अपुरा पडायचा. त्यामुळे दुकानातूनच पूरक व्यवसाय सुरू करण्याच ठरवलं."

"सूक्ष्म कलागुण तसा माझ्यात होताच, त्यामुळं लाह्या आणि बत्तासे यापासून दागिने तयार केले. त्याला चांगली मागणी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मिळत असल्याचं पाहून पुढील व्यवसायाला चालना मिळाली."

ग्राहकांच्या पसंतीस उतरलेल्या दागिन्यांमधूनच दीपिका यांना नव्या कल्पना सुचत गेल्या. त्यातून डोहाळे जेवण सजावट, लग्नासाठीचा मेकअप अशा विविध उपक्रमांना त्यांनी सुरुवात केली.

त्या सांगतात, "या उपक्रमातून तेल्हाऱ्यात आमच्या वस्तूंची मागणी वाढायला लागली. म्हणून 2017 मध्ये आम्ही सूर्योदय बहुउद्देशीय महिला मंडळ संस्थेची स्थापना केली. त्यातून गृहउद्योग सुरू केला. ग्रामीण भागातील अनेक महिला आमच्या गृहउद्योगाशी जुळल्या. त्यातून महिलांना आवड असणाऱ्या कामाकडे आम्ही लक्ष केंद्रित केलं.

वस्तू तयार करण्यात ज्या महिलांचा हातखंडा असेल ते काम त्या महिलेकडे सुपूर्द करण्यात आलं. मग त्यातून कुणी चकल्या, लोणची, पापड्या, कुरवड्या, पापड किंवा डोहाळ्यासाठीचे जेवण असेल ते आम्ही तयार करायला लागलो. आमच्या गृह व्यवसायातून फुलांपासून तयार केलेले दागिने तर असायचेच, पण हळदीपासून तयार केलेले दागिने आमची विशेष ओळख होती, हलव्यापासूनही आम्ही दागिने तयार केले. आणि त्याची विक्री आमच्या गृह उद्योगातूनच व्हायची."

दीपिका यांचा व्यवसाय तेजीत असताना कोरोनाची लाट आली. लॉकडाउन जाहीर झाला. याकाळात अनेकांच्या संसाराची आर्थिक घडी विस्कटली, हातावर पोट असलेल्या कुटुंबाचे संसार उघड्यावर आले. पण दीपिका देशमुख यांनी लॉकडाऊनमधील संधी हेरली.

"कोरोना काळात आर्थिक अडचण होतीच. महिलांचा रोजगार हिरावला जाणार का, हा धोकाही होता. मग यावर उपाय म्हणून आम्ही मास्क तयार करण्याचं काम सुरू केलं. आणि ते लक्षवेधी ठरलं. आम्ही तयार केलेल्या नक्षीदार मास्कला प्रचंड मागणी आहे. जवळपास सव्वा लाख मास्कची विक्री आम्ही कोरोना काळात केली आहे.

त्यात पैठणी मास्क, डायमंड मास्क, शालूवरचे मास्क, नवरदेव- नवरीचे मास्क निर्मितीच्या माध्यमातून कोरोनाकाळात दीडशे महिलांना रोजगार तर दिलाच मात्र या काळात या अर्थजनातून त्यांनी कुटुंबाचा  गाडा चालवण्यात हातभार लावला," असं दीपिका सांगतात. व्यवसायला लोकांचा प्रतिसाद मिळाल्यावर दीपिका देशमुख यांचा आत्मविश्वास बळावला, त्यासोबत इतर महिलांना सक्षम करण्याची प्रेरणा मिळाली. त्यातून सूर्योदय बहुउद्देशीय गृह उद्योगाचा पसारा उभा राहिला. गावातील महिला आज स्वतःच्या पायावर उभ्या राहिल्या आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर...


लॉकडाऊनच्या निर्णयानंतर स्थलांतरित गावी परतू लागले.

देशावर कुठल्याही प्रकारचं संकट ओढावलं की लष्कर, नौदल आणि हवाई दल किती तत्परतेने मदतीला धावतात, हे यापूर्वी अनेक उदाहरणांवरून दिसलं आहे. तसंच परदेशातून परतलेले भारतीय किंवा कोरोना संशयित परदेशी नागरिकांना विलग करण्यापासून त्यांची व्यवस्था करण्यापर्यंत सर्व जबाबदारी पार पाडणारे इंडो-तिबेटियन बॉर्डर पोलीस दलाचे (ITBP) जवान आपण बघितले आहेत.

याच संस्था दिल्लीतून आपापल्या गावाकडे निघालेल्या मजुरांच्या लोंढ्याची समस्यासुद्धा हाताळू शकले असते का? इतर कुठल्या शहरात अशीच समस्या उद्भवली तर तिथेसुद्धा हे जवान काही भूमिका बजावू शकतात का? याचा विचार करणं गरजेचं आहे.

सरकारने संरक्षण दलांचा कसा वापर करायला हवा होता? एक म्हणजे त्यांना विशिष्ट जबाबदारी द्यायला हवी होती.

मात्र, सरकारकडून अशाप्रकारचे कुठलेच आदेश मिळाले नाही, असं केंद्रीय राखीव पोलीस दलाचे (CRPF) महासंचालक ए. पी. माहेश्वरी यांनी सांगितलं. CRPF हे भारतातील लष्कर पोलीस दलातील सर्वात मोठं दल आहे. माहेश्वरी म्हणाले, "अशा प्रकारची कुठलीच चर्चा झालेली नाही किंवा तसे आदेशही मिळालेले नाहीत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. मात्र, अशा कुठल्याही कल्पनेचं आम्ही स्वागत करतो."

केंद्राने आदेश दिले नसले तरी राष्ट्रीय सुरक्षा दल आपापल्या परीने स्थलांतरितांचे प्रश्न हाताळताना दिसत आहेत.

उदाहरणार्थ सीआरपीएफने आपल्या देशभरातील तुकड्यांना संबंधित राज्य सरकारांशी संपर्क करून मदत करण्याच्या सूचना केल्या आहेत. या तुकड्या राष्ट्रीय महामार्गावर सेवा बजावत आहेत.

सीआरपीएफचे जवान आपापल्या राज्यांची वाट धरलेल्या मजुरांच्या राहण्या-खाण्याची व्यवस्था करत आहेत. याविषयी सांगताना ए. पी. माहेश्वरी म्हणाले, "आमच्या काही कॅम्पसमध्ये आम्ही स्वतः जेवण तयार करून त्याचं गरजूंना वाटप करतो आहोत. प्रोटेक्टिव्ह गार्डही देतो आहे. हा कठीण काळ आहे आणि आपण शक्य ती मदत करायला हवी."

बिहारच्या काही भागांमध्ये राष्ट्रीय नैसर्गिक आपत्ती व्यवस्थापन दलाचे (NDRF) जवान बाहेरून आलेल्या मजुरांच्या निवासाची आणि त्यांच्या खाण्या-पिण्याची व्यवस्था करत आहेत. एनडीआरएफचे महासंचालक एस. एन. प्रधान म्हणतात, "आम्हाला विचारणा झाली तर देशातल्या इतर भागातही काम करायला आम्ही तयार आहोत. आम्ही स्टँडबायवर आहोत. आमची तयारी पूर्ण आहे."

दिल्लीच्या आनंद विहार बस टर्मिनलवर अशी गर्दी होती

लष्कर प्रवक्त्यांनी प्रतिक्रिया देणं टाळलं असलं तरी हा लेख लिहिताना आम्ही अनेक अधिकाऱ्यांशी चर्चा केली. त्यातल्या अनेकांचं म्हणणं होतं की त्यांना रीतसर आदेश देण्यात आलेले नाहीत.

नुकतंच कोव्हिड-19 विषयी बोलताना लष्कर प्रमुख जनरल एम. एम. नरवणे म्हणाले होते, "जेव्हा जेव्हा भारतीय लष्कराला पाचारण करण्यात येईल त्या त्या वेळी नागरी प्रशासनाला सहकार्य करणे लष्कराला अनिवार्य आहे." येणाऱ्या धोक्याची कल्पना आल्याने ते म्हणाले होते, "येत्या काही दिवसात इतर देशवासीयांप्रमाणेच लष्करातसुद्धा कोरोनाग्रस्त आणि संशयित यांची संख्या वाढेल. त्यामुळे वैद्यकीय सुविधांची अधिक गरज भासणार आहे आणि म्हणूनच मुख्यालयाला पायाभूत सुविधांसह वैद्यकीय सुविधा वाढवण्याचे आदेश आधीच पाठवण्यात आले आहेत."

मात्र, स्थलांतर करणाऱ्या मजुरांच्या प्रश्नाची सरकारला कल्पना आली नाही आणि त्यादृष्टीने प्रयत्न झाले नाही, म्हणून सध्या सरकारवर टीका होत आहे.

मजुरांच्या प्रश्नाची सरकारला कल्पना आली नाही?

2013 साली उत्तराखंडमध्ये झालेली ढगफुटी आणि त्यानंतर आलेल्या पुरात मदतकार्याचं नेतृत्त्व करणारे इंटिग्रेटेड डिफेन्स स्टाफचे प्रमुख निवृत्त लेफ्टनंट जनरल...


लॉकडाऊनदरम्यान सलून बंद असल्यामुळे लोकांना अशी घरीच सोय करावी लागतेय

रेड आणि कंटेनमेंट झोन वगळता इतर झोनमध्ये सलून सुरू राहील, असं महाराष्ट्र सरकारकडून सांगण्यात आलंय.

कोरोना व्हायरसच्या प्रसाराच्या तीव्रतेनुसार यापुढेही राज्यात रेड, ऑरेंज आणि ग्रीन झोन जिल्हे, असं वर्गीकरण सुरू राहणार. कुठल्या झोनमध्ये कुठले व्यवहार सुरू राहतील, याचीही माहिती आधीच देण्यात आली होती.

राज्यातल्या कुठल्या झोनमध्ये कुठल्या गोष्टी सुरू राहतील, हे खालील तक्त्यावरून तुमच्या लक्षात येईल:

आतापर्यंत तीन लॉकडाऊन झाले आहेत -

दारुच्या दुकानांबाबत लॉकडाऊन-4 साठी आधीच निर्णय झालाय. त्यानुसार, महाराष्ट्र सरकारानं परवानाधारक दारुची होम डिलिव्हरी सुरू केलीय. तीन-चार दिवसांपूर्वीच यासंदर्भातील निर्णय महाराष्ट्रात उत्पादन शुल्क विभागानं घोषित केलाय.

चौथ्या लॉकडाऊनची नीट अंमलबजावणी व्हावी म्हणून केंद्रीय पोलीस दलाच्या 9 तुकड्या महाराष्ट्रात दाखल झाल्याची माहिती महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी दिली. "मुंबई, पुणे, मालेगाव, औरंगाबाद आणि अमरावतीत आम्ही या तुकड्या तैनात केल्या आहेत. रमझान, आषाढी वारी, गण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेशोत्सव आहे. अशावेळी केंद्रीय राखीव पोलीस दल मदतीला येईल," असं ते म्हणाले.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लॉकडाऊनमधील दृश्य

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेचा सर्वाधिक फटका महाराष्ट्रालाच बसला आहे. जर लॉकडाऊन नसता तर महाराष्ट्रात कशी भीषण परिस्थिती निर्माण झाली असती हे शोधण्याचा प्रयत्न या लेखातून करण्यात आला आहे.

महाराष्ट्रात आजपासून (22 एप्रिल) कडक लॉकडाऊनची अंमलबजावणी होत आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सांगितले होते की राज्यांनी लॉकडाऊन हा शेवटचा पर्याय समजावा. मग राज्यात लॉकडाऊन लागेल की नाही याबाबत अनेक तर्क-वितर्क लावले गेले. पण शेवटी राज्यात लॉकडाऊनची घोषणा झाली.

लॉकडाऊन नसता लागला तर पंधराच दिवसांत राज्यातील कोरोना रुग्णांची संख्या दहा लाखांवर गेली असती असं देखील म्हटलं जात आहे हे अंदाज नेमके कसे काढण्यात आले आहेत ते आता आपण पाहूत.

2 मे पर्यंत रूग्णांचा आकडा 10 लाख पार करणार?

सध्या राज्यात कोरोनाचे 6,83 856 सक्रिय रूग्ण आहेत. रूग्णांचा हा आकडा 2 मे पर्यंत 10,94,996 होऊ शकतो असा अंदाज प्रशासकीय यंत्रणांकडून वर्तवण्यात आला आहे.

राज्यात हॉस्पिटलमध्ये उपलब्ध बेड, ऑक्सिजन आणि व्हेंटिलेटरर्सचा  तुटवडा आहे. अशातच ही इतकी रूग्ण संख्या वाढल्यानंतर हॉस्पिटलमध्ये बेडच्या सुविधा, ऑक्सिजन ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आणि व्हेंटिलेटरचा तुटवडा अधिकाधिक वाढेल आणि परिस्थिती हाताबाहेर जाईल अशी भीती प्रशासनाकडून वर्तवली जात आहे.

2 मे पर्यंतचा अंदाज (सक्रीय रूग्ण आणि बेड संख्या)

तक्ता1

वरील आकडेवारीनुसार राज्यात 35 जिल्ह्यांपैकी 28 जिल्ह्यांमध्ये रूग्णांसाठी बेडची संख्या ही उणे दिसत आहे. जर कठोर लॉकडाऊन लावला तर कदाचित काही प्रमाणात ही परिस्थिती बदलण्याची शक्यता आहे.

तक्ता2

आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी मंगळवारी (20 एप्रिल) झालेल्या मंत्रिमंडळाच्या बैठकीनंतर माध्यमांशी बोलताना म्हटलं होतं, "सध्याची परिस्थिती पाहता, मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत प्रत्येक मंत्र्यांने कठोर लॉकडाऊन पाहिजे असं मत मांडलं. कागदावर अनेक सवलती देऊन 'ब्रेक द चेन' ही मोहीम राबवता येणार नाही. खरंच जर साखळी तोडायची असेल तर कठोर लॉकडाऊनशिवाय पर्याय नाही. त्यामुळे  मुख्यमंत्र्यांनी याबाबतचा निर्णय लवकर जाहीर करावा असा सर्व मंत्र्यांचा आग्रह आहे.

रूग्णालयाचे बेड, ऑक्सिजन, इंजेक्शन, औषधं आणि डॉक्टरर्स याचा 80-90% वापर आपण करतो आहोत. सध्या सामुदायिक संसर्ग होतो आहे. तो वाढतो आहे. जर साखळी तोडायची असेल तर अत्यावश्यक सेवेतील दुकानं आणि मोठ्या प्रमाणावर सुरू असलेली वाहतूक यावरही कडक निर्बंध लागू करावे लागतील, नाहीतर आरोग्य यंत्रणेवरचा भार पेलवणं कठीण होईल".

 कोरोनाचं संकट तीव्र होतंय?

31 मार्चपर्यंत राज्यातल्या कोरोना रूग्णांची संख्या दिवसाला 40 हजारांच्या आसपास होती. मागच्या 20 दिवसांत हा आकडा दिवसाला 62 हजारांच्या घरात गेला. गेल्या वीस दिवसांमधली ही  साधारण 22 हजार रूग्णांची दिवसागणिक वाढ आहे. हा आकडा मोठा दिसत असला तरी कोरोना चाचण्यांचीही संख्या वाढवल्याचं प्रशासनाचं म्हणणं आहे.

लॅन्सेट कोव्हिड19 कमिशनच्या अहवालानुसार, 'लोकांनी खबरदारी घेतली नाही तर देशात कोरोनाचे दिवसाला 1750  बळी जातील आणि जूनच्या पहिल्या आठवड्यापासून ही संख्या 2320 होऊ शकते' असा अंदाज वर्तविण्यात आला आहे. देशाच्या या परिस्थितीची अधिक झळ ही महाराष्ट्राला पोहचू शकते.

कोरोना लॉकडाऊन

राज्यातल्या आरोग्य यंत्रणेवर प्रचंड ताण आहे. रूग्णांसाठीचे बेड, ऑक्सिजन, रेमडेसिवीर इंजेक्शनचा मोठा तुडवडा जाणवत आहे.

नांदेड जिल्हा रूग्णालयातील अ‍ॅम्ब्युलन्स चालक सुरेश बोईनवाड सांगतात, "मागच्या आठवड्यात मला एक रूग्ण गंभीर असल्याचा फोन आला. मी त्या 80 वर्षाच्या रूग्णाला अ‍ॅम्ब्युलन्स घेऊन हॉस्पिटलमध्ये...


लॉकडाऊनमुळे आपली माणसं प्रत्यक्षात दिसत नाहीत. त्यामुळे सध्या व्हीडिओ कॉल हे सगळ्यात सोयीचं माध्यम आहे. गुरुवारी (23 एप्रिल) औरंगाबादमध्ये झालेल्या एका घटनेमुळे अनेकांचे डोळे पाणावले आणि व्हीडिओ कॉलचं महत्त्व अधोरेखित झालं.

औरंगाबादमध्ये एका महिलेनं मुलीला जन्म दिला. दुर्दैवाने, आईला कोव्हिडची लागण झाली होती आणि तिला आपल्या मुलीला पाहता आलं नाही, कुशीत घेता आलं नाही. नऊ महिने  पोटात वाढवल्यानंतर मायलेकींची अशी विचित्र ताटातूट झाली.

मुलीला कुशीत घेण्यासाठी आई आतूर होती. तिचा जीव कासावीस झाला होता. अशावेळी रुग्णालयातील डॉक्टरांनी या तान्हुलीची आईसोबत भेट घडवून आणली.

आई आणि तान्हुलीची भेट

आई कोरोनाग्रस्त असल्यामुळे मुलीला तिच्याजवळ नेणं शक्य नव्हतं. त्यामुळे रुग्णालयातील डॉक्टरांनी माय-लेकींची भेट व्हीडिओ कॉलच्या माध्यमातून करण्याचं ठरवलं.  या जगात आल्यानंतर तंत्रज्ञानाच्या मदतीने पहिल्यांदाच मुलीची आईबरोबर भेट झाली.

या संपूर्ण प्रसंगाबाबत औरंगाबाद जिल्हा रुग्णालयाचे जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. सुंदर कुलकर्णी बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले, "आईला कोरोना झाल्यामुळे मुलीला तिच्यापासून ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लांब ठेवण्यात आलं आहे. आई आणि बाळ दोघंही वेगवेगळ्या कक्षात आहेत. पण, आईची आपल्या मुलीला पाहायची खूप इच्छा होती. ही भेट घडवण्यासाठी आम्ही व्हीडिओ कॉलिंगची मदत घेतली. व्हीडिओ कॉलद्वारे आईला पहिल्यांदा आपल्या मुलीला पाहता आलं."

डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, आईने मुलीला पहिल्यांदा पाहिल्यानंतर तिचे डोळे भरून आले होते. मुलीला कधी एकदा भेटते अशी आईची अवस्था आहे. मात्र, कोरोनाग्रस्त असल्याने मुलीला तिच्याजवळ पाठवण्यात येत नाही.

या चिमुकलीची काळजी घेणाऱ्या बालरोगतज्ज्ञ डॉ. भारती नागरेंनी म्हटलं, "आईचा आवाज ऐकलाच मुलीने लगेचच मान डोलावली. आईचा आवाज या चिमुरडीने ओळखला. बेटा आप कैसे हो? अच्छे हो ना? आपको कोई तकलीफ तो नहीं? असं आईने विचारलं. आईने  मुलीबरोबर काही वेळ गप्पा मारल्या. आईच्या चेहऱ्यावरील आनंद गगनात मावेनासा होता. हा आनंद मीसुद्धा शब्दात व्यक्त करू शकत नाही."

"आई एकटक आपल्या मुलीकडे पाहत होती. काही दिवसांच्या या मुलीनेही आईच्या हाकेला उत्तम प्रतिसाद दिला. बाळंही एकटक मोबाईलकडे पहात होतं. हेच खरं आई-मुलीचं नातं म्हणावं लागेल. कोरोनाने दोघींना एकमेकींपासून दूर केलंय. पण, पाहा, आईच्या एका हाकेला या मुलीने कसा प्रतिसाद दिला. हे नातं वेगळं आहे. कोणीच शब्दात सांगू शकणार नाही, असं डॉ. नागरे पुढे म्हणाल्या.

डॉक्टरांकडून काय उपाययोजना?

नवजात बाळासाठी आईचं दूध सर्वात पौष्टिक आणि महत्त्वाचं आहे. आईचं दूध बाळाच्या शरीरात रोगप्रतिकारक शक्ती निर्माण करण्यासाठी आणि वाढीसाठी फार गरजेचं आहे.

डॉ. कुलकर्णी म्हणतात, "आई आणि बाळाला जरी दूर ठेवण्यात आलं असलं, तरी आईचं दूध बाळाला दिलं जात आहे. आईचं दूध बाळासाठी अमृतच. मुलीची काळजी घेत असलेल्या डॉक्टर आईचं दूध मिळावं यासाठी सर्व उपाययोजना करत आहेत. आईचं दूध काढून बाळाला देण्यात येत आहे."

महिलेची प्रसूती कशी झाली?

डॉक्टरांच्या माहितीप्रमाणे, ही महिला 16 एप्रिलला मुंबईहून औरंगाबादला प्रसुतीसाठी आली होती. मात्र, औरंगाबादच्या सीमेवर पोलिसांनी त्यांना अडवल्यानंतर थेट रुग्णालयात आणलं. ज्याठिकाणी त्यांची कोरोनाची तपासणी करण्यात आली.

डॉ. कुलकर्णी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "कोरोनाच्या तपासणी महिला पॉझिटिव्ह आली. ती 9 महिन्याची गर्भवती होती. त्यामुळे तिची प्रसूती खूप आव्हानात्मक होती. सिझेरिअन डिलिव्हरीनंतर या महिलेने मुलीला जन्म दिला. सर्वात आनंदाची गोष्ट म्हणजे, आई कोरोनाग्रस्त...


लॉकडाऊनमुळे मजूर आपल्या गावी परत गेल्याने त्याचाही फटका उद्योगांना बसलाय. कामगारांच्या तुटवड्यामुळे उद्योगावर 15 ते 20 टक्के परिणाम झाल्याचं पारले प्रॉडक्ट्स कंपनीने म्हटलंय.

गोळ्या-चॉकलेट्स, बिस्किटं आणि डाळींच्या व्यवसायात असणाऱ्या पारले प्रॉडक्ट्सचे मार्केटिंग मॅनेजर कृष्णराव बुद्ध यांची बीबीसीच्या प्रतिनिधी निधी राय यांनी घेतलेली ही मुलाखत...

प्रश्न :या काळात कंपनीच्या उत्पादनांची विक्री कशी झाली?

लॉकडाऊनच्या काळामध्ये पारले जी बिस्कीटांची 80 ते 90% जास्त विक्री झाली. यामुळे देशभरातला आमचा मार्केटचा हिस्सा 5%नी वाढल्याचा अंदाज आहे. सेवाभावी संस्थांनी आणि राज्य सरकारांनी या बिस्कीटांची घाऊक खरेदी केल्याने ही वाढ झाली. अजूनही प्रत्यक्ष आकडेवारी आमच्याकडे आलेली नाही. पण या आकडेवारीवरून अधिक स्पष्ट अंदाज येईल. पण सध्यातरी उत्पादन पुन्हा सुरू करणं हेच आमच्यापुढचं मोठं आव्हान आहे.

प्रश्न - कामगारांच्या तुटवड्याचा तुमच्या उद्योगावर किती परिणाम झालाय?

हो, कामगारांची कमतरता असल्याने उद्योगावर 15 ते 20% परिणाम झालाय. सध्याच्या घडीला आमच्यासाठी हे नक्कीच मोठं आव्हान आहे.

प्रश्न - लॉक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डाऊनमुळे लोक सध्या घरी आहेत आणि रोजगाराच्या संधी कमी झाल्याने लोकांनी खर्चही कमी केले आहेत. याचा परिणाम कसा झालाय?

लॉकडाऊनमुळे ग्राहकांना घरी तयार केलेले पदार्थांचच सेवन करावं लागलं. यामुळे पॅकेज्ड फूड म्हणजेच पॅकबंद अन्नपदार्थांसाठीच्या मागणीत प्रचंड वाढ झाली. हल्ली डाळ - तांदूळ वा चपाती - भाजीच्या आहाराच्या तुलने लहान मुलं आणि अगदी मोठ्यांचाही कल जंक फूड ऑर्डर करण्याकडे असतो. घरच्या जेवणासाठीचे पर्याय ग्राहक शोधत आहेत. आणि यामुळे बिस्किटं, चटपटीत नाश्ता, नूडल्स किंवा ड्रायफ्रूट्सचा पर्याय निवडला जातो.

प्रश्न - पुढच्या तीन महिन्यांमध्ये मागणी कशी असण्याचा अंदाज आहे?

कामगार नसल्याने आणि स्थानिक नियमांमुळे आम्हाला बाजारपेठेच्या मोठ्या मागणीसाठीचा पुरवठा करता आलेला नाही. अनेकांनी भीतीपोटी खरेदी करून साठा करून ठेवल्याने सुपरमार्केटमधली शेल्फ्स रिकामी झाली होती.

प्रश्न - लॉकडाऊनचा काय परिणाम झालेला दिसतोय आणि गोष्टी पूर्ववत व्हायला किती काळ लागेल असं तुम्हाला वाटतं?

लॉकडाऊनचा गंभीर आहे आणि जगातल्या सगळ्यांवरचा हा परिणाम झाल्याचं मला वाटतंय. अन्न, डिसइन्फेक्टंट्स, हँडवॉश अशा आवश्यक गोष्टींची चांगली विक्री झालेली आहे. पण रिअल इस्टेट, पर्यटन, हॉस्पिटॅलिटी आणि कपडे उद्योगातल्या कंपन्यांना मोठा फटका बसलेला आहे. मला वाटतं गोष्टी पूर्वपदावर यायला आणि झालेल्या तोट्यातून सावरायला किमान सहा महिने लागतील. काही लोकं खर्च करतील पण इतरजण मात्र पुढचे तीन महिने तरी बाहेर पडण्याआधी विचार करतील.

प्रश्न - वस्तूंच्या किंमतींबद्दल काय सांगाल?

सध्यातरी किंमतींमध्ये वाढ झालेली नाही. तेल किंवा इंधन, साखर, गव्हाची कणीक याच्या किंमतींमध्येही वाढ झालेली नाही. सध्यातरी उत्पादनांच्या किंमती वाढवण्याचा कंपनीचा विचार नाही.

पारले कंपनीकडून लॉकडाऊनदरम्यान मदतही करण्यात आली.

प्रश्न - सरकारने केलेल्या उपाययोजनांचा आतापर्यंत काही फायदा झाला का?

सरकारे आम्हाला काही प्रमाणात मदत केली. आम्ही 50% कर्मचाऱ्यांच्या मदतीने उत्पादन करावं असं सरकारचं म्हणणं आहे. यामुळे आम्ही उत्पादन तर करू शकतोय. पण याचा एकूण उत्पादन क्षमेतवर परिणाम मात्र झालेला आहे. कारण आमच्याकडे फक्त 50% मनुष्यबळ आहे.

प्रश्न - भविष्यामध्ये वस्तूंसाठीची मागणी वाढावी म्हणून सरकारने काय करायला हवं असं तुम्हाला वाटतं?

इंधन, तेल, पीठ, साखरेसारख्या वस्तूंच्या किंमती वाढणार...


लॉकडाऊनमुळे लोकांवर उपासमारीची वेळ आल्याची टीका करत वंचित बहुजन आघाडीचे प्रमुख प्रकाश आंबेडकर यांनी केंद्र आणि राज्य सरकारला धारेवर धरलं आहे.

31 जुलैनंतरही लॉकडाऊन लागू केल्यास तो तोडण्याचा इशारा आंबेडकरांनी दिलाय. त्यासाठी तुरुंगात जाण्यासही तयार असल्याचं ते म्हणाले.

केंद्र आणि राज्य अशा दोन्ही सरकारला उद्देशून प्रकाश आंबेडकर म्हणाले, "वंचित बहुजन विकास आघाडीकडून सरकारला इशारा देतो की, तुम्हाला लॉकडाऊन लावायचा असेल तर लावा, पण आम्ही लोकांना सांगू की, लॉकडाऊन तोडा."

लॉकडाऊन तोडण्याचा इशारा कसा अमलात आणायचा, हे आम्ही त्यावेळी ठरवू, असंही आंबेडकरांनी नमूद केलं.

अकोल्यातील सर्किट हाऊसवर प्रकाश आंबेडकर यांनी पत्रकार परिषद घेतली. त्यावेळी कोरोनाग्रस्तांच्या आकडेवारीवरही त्यांनी संशय व्यक्त केला.

कोरोना रुग्णाच्या आकडेवारीबाबत आधीही साशंक होतो आणि आजही आहे, असं प्रकाश आंबेडकर म्हणाले. मात्र, "लॉकडाऊन करायचं असल्यास आमचा पोटापाण्याचा प्रश्न सोडवा. पोटापाण्याचा प्रश्न मिटवू शकत नसाल, तर आम्ही तो सोडवण्यात सक्षम आहोत. फक्त एवढंच आहे की, लॉकडाऊन आम्हाला मोडावा लागेल," असा इशारा त्यांनी दि... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला आहे.

बीबीसी मराठीनंही याबाबत प्रकाश आंबेडकरांशी संपर्क साधला. ते बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले, सरकारनं लॉकडाऊन लागू केल्यास आम्ही तो मोडून काढू, हे आमचं ठरलंय आणि पूर्णपणे स्पष्ट इशारा आहे.

प्रकाश आंबेडकर यांनी काल (27 जुलै) लॉकडाऊन मोडून काढण्याचा इशारा दिला. मात्र, अजूनही राज्य सरकारकडून कुणीही प्रकाश आंबेडकरांशी संपर्क साधून चर्चा करण्याचा प्रयत्न केला नाहीय. प्रकाश आंबेडकरांनीच याबाबत बीबीसीला माहिती दिली.

लॉकडाऊनमध्ये काय सुरू आहे आणि काय बंद आहे?

कोमुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी घोषणा केल्याप्रमाणे आज (ता. 29 जूनला) राज्य शासनाने 31 जुलैपर्यंत लॉकडाऊन वाढवणार असल्याचं एका आदेशाद्वारे जाहीर करण्यात आलं होतं.

राज्यात कंटेनमेंट झोन बाहेरील निवासी व्यवस्था असलेल्या हॉटेल, लॉज, गेस्ट हाऊस उघडण्याचा निर्णय राज्य सरकारने घेतला आहे. 8 जुलैपासून हॉटेल सुरू होणार आहेत. पण जितकी हॉटेलची क्षमता असेल त्याच्या 33 टक्केच लोकांना राहण्याची परवानगी दिली आहे.

शॉपिंग मॉल बंद राहतील असे राज्य सरकारने सांगितले आहे. कोल्हापूर जिल्हयात 20 जुलैपासून लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला असून लॉकडाऊनमुळे कोल्हापूर जिलह्यात येण्यास वाहनांना जे ई-परवाने देण्यात येतात ते स्थगित करण्यात आले आहेत.

या गोष्टी बंद आहेत?

लॉकडाऊनमुळे छोट्या व्यावसायिकांना खूप त्रास सहन करावा लागत आहे त्यामुळे 31 जुलैनंतर लॉकडाऊन नसावा असं प्रकाश आंबेडकर यांचं म्हणणं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लॉकडाऊनमुळे विमानसेवा दोन महिन्यांकरता स्थगित झाली होती.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

महाराष्ट्र सरकारने सोमवारी संध्याकाळी मुंबईसह राज्यातल्या इतर विमानतळांवरून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी नवीन नियामवली जाहीर केली आहे. यात विमानतळ व्यवस्थापन आणि प्रवाशांसाठी महत्त्वाच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.

विमानतळ व्यवस्थापन आणि स्थानिक प्रशासन यांच्या समन्वयासाठी नोडल अधिकारी नेमण्यात आले आहेत.

तुम्हीही जर विमान प्रवास करणार असाल किंवा तुम्ही महाराष्ट्रातील कोणत्याही विमानतळावर जाणार असाल तर तुम्हाला कोणते नियम पाळावे लागतील ते पाहूयात...

1)सर्व प्रवाशांना आरोग्य सेतू अॅप डाऊनलोड करणे बंधनकारक आहे. या अॅपवर प्रवाशांना स्वत:विषयी काही प्राथमिक माहिती जाहीर करायची आहे.

2)प्रवासी कुठल्याही कंटेनमेंट झोनमधून आलेला नसावा. तसंच प्रवाशाला कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झाल्याची कोणतीही लक्षणं नाहीत, हे सुद्धा जाहीर करणं बंधनकारक आहे.

3)शिवाय, गेल्या दोन महिन्यांत कोरोना टेस्ट पॉझिटीव्ह आलेली नसून तुम्ही आता क्वारंटाईनमध्ये नाहीत, ही माहितीही जाहीर करायची आहे.

4)प्रत्येक प्रवाशाला आणि विमानतळ कर्मचारी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

, क्रू यांना मास्क लावणे बंधनकारक आहे. सर्व प्रवाशी तसंच कर्मचाऱ्यांचं थर्मल स्क्रीनिंग केलं जाईल, तसंच विमानतळांवर सोशल डिस्टन्सिंगचं पालन केलं जाईल, याची खबरदारी विमानतळ व्यवस्थापनाला घ्यायची आहे.

5)विमानतळावर उतरलेल्या प्रत्येक प्रवाशाच्या डाव्या हातावर शिक्का मारला जाईल. तसंच 14 दिवस क्वारंटाईन होणं बंधनकारक असेल.

6)अतिमहत्त्वाच्या कामासाठी विलगीकरण कक्षात राहण्यापासून सूट देण्याचा निर्णय घेण्याचे अधिकार स्थानिक प्रशासनाला देण्यात आले आहेत.

7)जे प्रवासी एका आठवड्यापेक्षा कमी कालावधीसाठी राज्यात राहणार आहेत, त्यांना क्वारंटाईन होण्यापासून सूट दिलेली आहे. पण त्यासाठी संबंधित प्रवाशाला रिटर्न तिकीट दाखवणे गरजेचे आहे.

8)कोणत्याही प्रवाशाला कंटेनमेंट झोनमध्ये जाता येणार नाही. शिवाय, प्रवासी कुठे राहणार आहे, राहण्याची पर्यायी सोय काय आहे, याचीही माहिती द्यावी लागणार आहे. कंटेनमेंट झोन वगळता इतर ठिकाणाहून विमानतळांकडे जाणाऱ्या प्रवाशांना खासगी वाहनाने प्रवास करता येईल.

9) या सगळ्या नियमांचे पालन न करता तसंच खबरदारी न बाळगता प्रवास करत असतील तर संबंधित प्रवाशांवर कारवाई केली जाईल.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


लॉकडाऊनमुळे सध्या भरपूर वेळ आहे. भाजीपाला आणि किराणा मालाची दुकानं खुली आहेत आणि हातात यूट्यूब आहे. त्यामुळे रेस्टॉरंट, बेकरी, खाऊगल्ली आणि चौपाटीवर मिळणारे चमचमीत पदार्थ घरी बनवणं सहज शक्य झालं आहे. घरोघरी असे पदार्थ बनवले जात आहेत. व्हॉट्सअॅपवर रोज घरी बनवलेल्या नवनवीन पदार्थांच्या फोटोंवरूनच तुम्हाला याची कल्पना आली असेलच.

मात्र, अशा पद्धतीने तेलकट-तुपकट, चमचमीत आणि गोड पदार्थ खाल्ल्यानं आरोग्यावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. अनेकांनी तर वजन वाढायला लागल्याच्या तक्रारीही सुरू केल्या आहेत.

बरं फक्त भारतातच नाही तर लॉकडाऊन असलेल्या जगातल्या सगळ्याच भागात थोड्याफार फरकाने हीच परिस्थिती आहे.

इंग्लंडमध्ये राहणारी 19 वर्षांची क्लोए टेलर-विथॅम सांगते, "पूर्वी ऑफिसमधून घरी येताना मी ताजी फळं, भाज्या घरी आणायचे. आता मात्र, मॅक्डोनल्ड चीजसारख्या वस्तू फ्रीजमध्ये भरून ठेवल्या आहेत. तेच खाणं होतं."

इंग्लंडमधलेच 43 वर्षांचे अँडी लॉईड सांगतात, "मला डायबेटीस आहे. पण सध्या माझं चॉकलेट आणि बिस्कीट खाणं वाढलं आहे."

लॉईड यांना ओसीडी आहे आणि त्यासाठीची औषधंही सुरू आहेत. या औषधांमुळे त्यांचं वजनह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी वाढतंय. मात्र, ते म्हणतात, "मी कसा दिसतोय याचा मी फारसा विचार करत नाही. या कठीण काळात कसं जगायचं, हे अधिक महत्त्वाचं आहे. हे सगळं कधी संपणार आणि कामावर कधी परत जाता येईल, याचे विचार माझ्या मनात सुरू असतात."

अँडी लॉईड

मुंबईत राहणारे आनंदी कुलकर्णी सांगतात, "मला चार वर्षांची मुलगी आहे. शाळा बंद असल्याने आणि बाहेर खेळायला जाता येत नसल्यानं दिवसभर घरात बसून आता ती काहीशी कंटाळली आहे. खेळून, टीव्ही बघून कंटाळली की ती काहीतरी खायला मागते. फुटाणे, शेंगदाणे, राजगिऱ्याचे लाडू असं थोडफार पौष्टिक खाणं होत असलं तरी जंकफूडही थोड्या प्रमाणात देणं होतंच. तिला देताना दोन बिस्किटं, एक चॉकलेट आपलंही खाणं होतं. शिवाय, तेलकट आणि गोड खाणंही पूर्वीच्या तुलनेत वाढलं आहे."

अशी सगळी परिस्थिती बघता आपलं खाणं वाढलं आहे का, हा प्रश्न पडतो. याच प्रश्नाभोवती युनिव्हर्सिटी ऑफ ईस्ट अँग्लियामधले संशोधक अभ्यास करत आहेत. लॉकडाऊनमुळे जीवनशैलीत कोणते बदल झाले आहेत, हा त्यांचा अभ्यासाचा विषय आहे.

प्रा. अॅनेमॅरी मिनिहॅने म्हणतात, "मी याची तुलना सुट्ट्यांशी करते. सुट्ट्यांमध्ये आपण अरबट-चरबट खातो, उशिरा उठतो. व्यायाम टाळतो. पण सुट्ट्याच तर आहेत, असं कारण त्यावेळी आपण देतो. यावेळीसुद्धा आपल्याला कोव्हिड-19 चं कारण मिळालं आहे. आपल्या वाईट सवयींसाठी आपण कोरोनाची सबब पुढे करतोय."

प्रा. मिनिहॅन आणि त्यांची टीम करत असलेलं संशोधन अजून पूर्ण झालेलं नाही. मात्र, प्रा. मिनिहॅन यांना वाटतं की, लॉकडाऊनमध्ये लोकांच्या सवयी बिघडत आहेत. विशेषतः खाण्यापिण्याच्या. अपौष्टिक किंवा अनारोग्य वाढवणारे पदार्थ खाण्याचं प्रमाण वाढतंय.

अशा वर्तणुकीमागे काही मानसिक कारणं असल्याचंही त्या सांगतात. ताण वाढला की शरीरात कॉर्टिसॉल नावाचं संप्रेरक (हॉर्मोन) अधिक प्रमाणात तयार होतं. या संप्रेरकामुळे आपल्याला जास्त भूक लागते आणि आपण गरजेपेक्षा जास्त खातो. विशेषतः फॅट आणि शुगर जास्त असलेले पदार्थ.

लॉकडाऊनमध्ये आहारावर नियंत्रण कसं ठेवाल?

आहारावर नियंत्रण कसं ठेवायचं?

ब्रिटीश डायटेटिक असोसिएशनच्या आहारतज्ज्ञ क्लेअर टॉर्टोन-वुड सांगतात की, "रुटीन अत्यंत महत्त्वाचं आहे. दिवसातून तीन वेळा खा. यात तुम्हाला स्नॅक्स म्हणजे खाऊ खायची इच्छा असेल तर जरूर खा. पण मग आहार हलका ठेवा."

दिवसभरात किती सटरफटर खायचा, त्याचं प्रमाण ठरवा. तेवढंच एका डब्यात भरून ठेवा आणि दिवसातून ते कधीही खा....


लॉकडॉऊनचे नियम शिथिल होऊन काही महिने उलटत नाहीत तोपर्यंत सामान्य जनतेवर पुन्हा लॉकडॉऊनची टांगती तलवार आहे.

मुंबईतील दादार परिसरात चहाचे दुकान चालवणारे मयूर धुरी सांगतात, " नागरिक म्हणून लॉकडॉऊनला समर्थन आहे. पण व्यावसायिक म्हणून विरोध आहे. जवळपास नऊ महिने व्यवसाय ठप्प होता. आमच्या चहाच्या दुकानात आता कुठे लोक येत होते. पण आता जमावबंदी लागू केल्यापासून ग्राहकांची संख्या कमी झाली आहे. लॉकडॉऊनमध्ये तर पूर्ण धंदा बंद पडेल."

महाराष्ट्रात लॉकडॉऊन लागू करण्यासंदर्भात नियोजन करण्याचे निर्देश मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी प्रशासनाला दिले आहेत. पण हे लॉकडॉऊन पूर्वीप्रमाणे नसेल असं आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना स्पष्ट केलं.

ते म्हणाले, "अर्थकारण आणि लोकांचे आरोग्य यातील मधला मार्ग शोधावा लागेल आणि त्यानुसार उपाययोजना करण्यात येतील."

आताच्या घडीला राज्यातील मुंबई, पुणे, नांदेड, नागपूर, औरंगाबाद यांसारख्या जिल्ह्यांत यापूर्वीच कडक निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत. त्यामुळे आगामी काळात राज्यात कोणकोणत्या गोष्टी सुरू राहतील आणि कोणत्या बंद होतील? याबाबत सामान्य नागरिकांमध्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

येही संभ्रमाचे वातावरण आहे.

उद्धव ठाकरे सरकार लॉकडॉऊन अंतर्गत नेमके काय निर्बंध लागू करणार? प्रशासकीय पातळीवर लॉकडॉऊनची काय तयारी सुरू आहे? महाराष्ट्रात पुन्हा एकदा वाहतूक व्यवस्था, कार्यालय, दुकानं, मॉल्स सर्वकाही बंद होणार का? अशा लॉकडॉऊनसंदर्भातील प्रश्नांचा आढावा आपण या बातमीत घेणार आहोत.

'सार्वजनिक वाहतूक बंद करणे हा शेवटचा पर्याय'

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या निर्देशानुसार लॉकडॉऊनच्या दृष्टीने नियोजन करण्यासाठी मंत्रालायत सध्या प्रशासकीय अधिकाऱ्यांच्या बैठकांचे सत्र सुरू आहे.

मदत आणि पुनर्वसन सचिव असिम गुप्ता यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "आम्हाला लॉकडॉऊनसंदर्भात नियोजन करण्याचे आदेश मिळाले आहेत. प्रशासकीय अधिकाऱ्यांची बैठक आणि नियोजन सुरू आहे. आज सर्व जिल्हाधिकारी, आयुक्त, आयसीएमआरचे अधिकारी यांच्यासोबत बैठक पार पडली आहे. काही जिल्ह्यांमध्ये परिस्थिती अधिक गंभीर आहे. त्यामुळे त्याठिकाणी अधिक कडक नियम लागू केले जातील."

"पूर्वीप्रमाणे पूर्ण लॉकडॉऊन लागू करावे लागणार नाही यासाठी आमचेही प्रयत्न सुरू आहेत. पण कोरोना रुग्णसंख्या प्रचंड वाढत आहे. त्यामुळे आताच्या तुलनेत आणखी कडक निर्बंध लागू करावे लागतील,"

"सार्वजनिक वाहतुकीवर निर्बंध आणणे किंवा ती बंद करणे हा शेवटचा पर्याय असेल. कारण वाहतूक बंद केल्यास त्याचा थेट फटका अर्थव्यवथेला बसणार आहे. त्यामुळे यापेक्षा इतर पर्यायांचा आम्ही विचार करत आहोत. उदाहरणार्थ, रेस्टॉरंट दिवसाही बंद राहू शकतात,"

"कोणताही निर्णय तातडीने लागू केला जाणार नाही. सामान्य जनतेला पूर्वसूचना दिली जाईल," असंही त्यांनी स्पष्ट केलं.

'लॉकडॉऊन कोणालाच नको आहे पण...'

आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत ते म्हणाले,  "लॉकडॉऊन कोणालाच नको आहे पण अर्थकारण आणि आरोग्य दोन्हीचा मध्यबिंदू गाठावा लागतो."

गर्दी टाळण्यासाठी काय करता येईल? त्यादृष्टीने प्रशासन नियोजन करत असल्याचंही ते म्हणाले.

मास्क परिधान करणं आवश्यक

"लोकांचे आर्थिक नुकसान होणार नाही याचीही काळजी घेतली जाईल. पण लोकांचे आरोग्यही महत्त्वाचे आहे. सगळ्या मंत्र्यांचे मत ऐकून घेतल्यानंतर मुख्यमंत्री आणि उपमुख्यमंत्री अंतिम निर्णय घेतील," असंही त्यांनी स्पष्ट केलं.

ते पुढे म्हणाले, "महाराष्ट्राला लसीकरणात प्रथम क्रमांकावर ठेवायचे आहे. लसीकरणाची गती वाढवायची आहे. लसीकरणाचा वेग दुप्पट...


लॉरा जॅकसन

अगदी त्याचप्रमाणे एक ट्रेंड नुकताच येऊन गेला. त्याचं नाव 'जानुहेअरी'. म्हणजे काही मुलींनी असा निर्णय घेतला की जानेवारीमध्ये शरीरावरचे केस काढायचे नाहीत. स्वतःच्या शरीराला आहे तसं स्वीकारणं त्याच बरोबर आत्मविश्वासाने सामोरं जाणं यासाठी या महिलांचं कौतुक होत आहे तर काही लोक त्यांच्यावर टीका करत आहेत.

गलिच्छपणाला प्रतिष्ठा मिळवून देण्याचा प्रयत्न या मुली करत आहेत असा आरोप त्यांच्यावर केला जात आहे. या ट्रेंडमध्ये भाग घेतलेल्या चार मुलींना काय अनुभव आला याबाबत बीबीसीने त्यांना विचारलं. त्यांचे अनुभव त्यांच्याच शब्दात.

'हा किती किळसवाणा प्रकार आहे असं लोक म्हणत' - सोनिया ठाकुर- देसाई

शरीरावर केस वाढवण्याबाबत मी थोडा संकोच बाळगत होते.

मला आठवतं जेव्हा जानेवारीमध्ये हा ट्रेंड सुरू झाला तेव्हा सर्व जण यावर यथेच्छ तोंडसुख घेत होते. हा प्रकार किती किळसवाणा आहे असं ते लोक म्हणत.

मी या ट्रेंडमध्ये मी सहभागी झाले होते पण स्वतःचे असे फोटो सोशल मीडियावर टाकायची मला भीती वाटायची.

सोनिया ठाकूरदेसाई

शरीरावरच्या केसांबाबत मी फार भिडस्त आहे. मला वाटत होतं की जर मी हे फोटो टाकले तर ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लोक मला घाणेरडी म्हणतील, अशी भीती मला वाटत होती.

सुरुवातीला मला थोडा संकोच वाटला पण एक गोष्ट सांगाविशी वाटते की या मोहिमेमुळे माझा आत्मविश्वास वाढला आहे.

या मोहिमेमुळे नव्या चर्चेला सुरुवात झाली आहे. या मोहिमेत सहभागी झाल्यानंतर महिलांना काय अनुभव आले, त्यांना कोणत्या अडचणींना सामोरं जावं लागलं या भावना त्या शेअर करत आहेत. या मोहिमेमुळे माझ्यात आत्मविश्वास निर्माण झाला. माझं शरीर जसं आहे तसं मी स्वीकारलं आहे.

कुणाला काय वाटतं याची मी पर्वा करत नाही - सबाइन फिशर

माझ्या जवळच्या लोकांनीच मला घाणेरडं म्हटलं आणि हे अनैसर्गिक आहे असंही म्हटलं. त्यामुळे मला त्रास झाला. पण कुणाला काय वाटतं याची मी पर्वा करत नाही.

लोकांना आवडावं म्हणून मी हे करत नाही तर मला आवडतं म्हणून मी हे करत आहे.

सबाइन फिशर

चेहऱ्यावर केस आले तरी मी महिलाच आहे - क्रिस्टिल मर्चंद

मी कॅनडातील ट्रान्सजेंडर आहे. लिंग बदलाची शस्त्रक्रिया झाल्यानंतर प्रथमच शरीरावर केस वाढवण्याचा निर्णय घेतला.

लोक मला काय काय म्हणू लागले. भर लोकांत माझी टवाळी करू लागले. काही लोक टक लावून पाहायचे तर काही जण माझ्याकडे पाहत देखील नसत.

जेव्हा माझ्या चेहऱ्यावर केस आहेत हे लोकांनी पाहिलं तेव्हा मला शिवीगाळ होऊ लागली. त्यामुळे जानेवरी महिन्याच्या अर्ध्यातच मला माझ्या चेहऱ्यावरील केस काढावे लागले.

क्रिस्टिल मर्चंद

पण हे नकारात्मक अनुभव आले असले तरी मला असं वाटतं की या प्रक्रियेतून मी खूप काही शिकले.

चेहऱ्यावर केस असले तरी मी स्त्री आहे. मला माझ्या चेहऱ्यावर केस येत असल्यापासून त्रास होत होता. आता ती शंका राहिली नाही.

लोक माझ्याविषयी काय विचार करत आहेत यापेक्षा मला अधिक महत्त्वाचं वाटतं ते म्हणजे आत्मविश्वास वाटणं आणि आपण कोण आहोत याची जाणीव होणं. मी स्वतःवर प्रेम करते आणि पूर्णपणे व्यक्त होऊ शकते असं मला वाटतं.

मोहीम सुरू केली तरी कुणी?

21 वर्षीय लॉरा जॅकसन या विद्यार्थिनीनेच ही मोहीम सुरू केली. या मुलीचं ध्येय स्पष्ट होतं. महिलांचा आत्मविश्वास वाढावा आणि पैसा उभा करून तो चॅरिटीमध्ये द्यावा असं तिला वाटत होतं.

"एका महिलेला पॉलिसिस्टिक ओव्हरी सिंड्रोममुळे चेहऱ्यावर केस आले होते. तिच्याकडे लोक अशा नजरेने पाहत की जणू ती काही दैत्य आहे. त्या महिलेशी मी बोलले तेव्हा तिनं मला धन्यवाद दिलं. ती म्हणाली मी दैत्य आहे असं तुला वाटलं नाही म्हणून तुझे मी आभार...


लॉस एंजेलिस शहराच्या उत्तर-पूर्वेस 95 किमी दूर एका घाणेरड्या घरात या 13 मुलांना डांबण्यात आलं होतं, असं पोलिसांनी सांगितलं आहे. यापैकी काहींना साखळ्यांनी बांधून ठेवण्यात आलं होतं, तर सगळेच कुपोषित अवस्थेत आढळले आहेत.

या प्रकरणी डेव्हीड एलेन तुर्पिन (57) आणि लुईस ऐना तुर्पिन (49) या दोघांना, मुलांचं शोषण करून त्यांचा जीव धोक्यात घालण्याच्या आरोपांखाली अटक करण्यात आली आहे.

रिव्हरसाईड शेरिफ विभागानं दिलेल्या माहितीनुसार, "गेल्या रविवारी त्या घरातून पळालेल्या एका मुलीनं पोलिसांना याबाबत माहिती दिली. याच घरात सापडलेल्या एका  फोनवरून तिनं इमरजंसी नंबरला फोन केला होता."

कुपोषित मुलं अन् गलिच्छ घर

सुटका झालेल्या एका मुलीनं दिलेल्या माहितीनुसार, या आई-वडिलांनी तिच्यासहीत 13 बहीण-भावांना बांधून ठेवलं होतं. "ती मुलगी 10 वर्षांची असावी आणि ती खूपच अशक्त वाटत होती," असं पोलिसांनी सांगितलं आहे.

डेव्हीड एलेन तुर्पिन आणि लुईस ऐना तुर्पिन

काही मुलांना तर काळवंडलेल्या, घाणेरड्या बेडरूममध्ये खाटेला साखळी-कुलुपाने बांधून ठेवलं होतं. त्यांच्यापैकी काही मुलं 18 वर्षं आणि 29 वर्षांचे प्रौढ होते, हे ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पाहून पोलिसांनाही आश्चर्याचा धक्का बसला.

"ते घर खूपच गलिच्छ होतं आणि सर्व मुलं कुपोषित होती," असं पोलिसांनी पुढं सांगितलं. त्यांच्यावर आता स्थानिक रुग्णालयांमध्ये उपचार सुरू आहेत.

टर्पिन परिवार आपल्या मुलांसह

हे अविश्वसनीय आहे, ह्रदयद्रावक आहे, असं एका रुग्णालयाचे प्रमुख मार्क अफर म्हणाले.

मात्र या जोडीनं आपल्या पोटच्या पोरांनाच असं का ठेवलं असावं, हे गूढ अजूनही पोलीस उलगडू शकले नाहीत.

आणखी वाचा

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


लॉस एंजेलिसच्या पश्चिमेकडे लागलेला हा वणवा आता जवळचा महामार्ग ओलांडत किनाऱ्याकडे सरकत आहे. मालीबू शहराकडेही ती पसरेल ही भीती व्यक्त केली जात आहे.

सेक्रॅमेंटो शहराच्या भागात एका गाडीमध्ये पाचजणांचा होरपळून मृत्यू झाला आहे. सोसाट्याच्या वाऱ्यामुळे दोन्हीकडील वणवे वेगाने पसरत आहेत. तर पॅरडाईज शहरात 14 मृतदेह सापडले. त्याचबरोबर मालीबू येथेही दोन मृतदेह सापडल्याची माहिती पोलिसांनी दिली.

त्या आगीत मृत्यू झालेल्या पाचजणांची अजूनही ओळख पटलेली नाही, अशी माहिती स्थानिक प्रशासनाने दिली आहे.

गेल्यावर्षी कॅलिफोर्नियाच्या याच भागात लागलेल्या भीषण वणव्यात 22 जणांचा होरपळून मृत्यू झाला होता. आगीत दोन हजारांवर इमारती उद्ध्वस्त झाल्या होत्या.

Woolsey आग कुणीकडे पसरत आहे?

लॉस एंजेलिसच्या पश्मिम भागात ही आग लागलेली आहे. रात्रभरात या आगीचे लोट महामार्ग क्र. 101च्या पलिकडे पसरले होते.

स्थानिक वेळेनुसार शुक्रवारी संध्याकाळपर्यंत या आगीने तब्बल 14 हजार एकरांचा प्रदेश व्यापला होता. आता आगीचा विस्तार 70 हजार एकरांपर्यंत गेला आहे.

या वणव्याची सुरुवात लॉस एंजेलिसच्या वायव्य भागातील Thousand Oaks येथून झा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ली. बुधवारी याच ठिकाणी निवृत्त सैनिकाने नैराश्यातून केलेल्या गोळीबारात 12 जणांचा बळी घेतला होता. त्यावेळी खबरदारी म्हणून इथल्या 75 हजार कुटुंबांची घरे रिकामी करावी लागली होती.

मालिबूचा किनारा, लॉस एंजेलिसच्या पश्चिमकडेचा पट्टा आणि Thousand Oaksच्या पश्चिम भागातील हजारो रहिवाशांना स्थलांतरित होण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.

आगीनं वेढलेलं घर

कॅलाबासास आणि मालिबू या शहरात हॉलिवुडचे अनेक सिनेस्टार राहतात.

उत्तर कॅलिफोर्नियात आग कशी लागली?

गुरुवारी कॅलिफोर्नियाच्या उत्तरेकडे लागलेली आग आता 20 हजार एकरात पसरली आहे. यामध्ये पॅराडाइज शहर नष्ट झालं आणि 5 लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

ही आग 56 किमी प्रतितास वेगाने पसरली आहे.

'आगीच्या लोटांतून गाड्या चालवल्या'

उत्तर कॅलिफोर्नियातून बीबीसीचे प्रतिनिधी जेम्स कूक यांचा रिपोर्ट

अंदाजे 80 फुटबॉलच्या मैदानाएवढं मोठ्या पॅराडाइज शहराला या वणव्याने अगदी थोड्या वेळातच गिळंकृत केलं.

या शहरातून 27 हजार कुटुंबे एकाचवेळी गाड्यातून निघाली तेव्हा सगळीकडे वाहतुक कोंडी झाली आहे. त्यावेळी रस्त्यावर आगीचे लोट येत होते. काही लोक जीव वाचवत गाडीतून बाहेर पडले आणि मुलांसहित धावू लागले.

प्रशासनाला बुलडोझरने रस्त्यावरील बंद पडलेल्या गाड्या हटवत रुग्णांना हॉस्पिटलमध्ये भरती करावं आलं.

कॅलिफोर्नियातील आतापर्यंतचा सर्वात भयानक वणवा आहे.

आगीनं वेढलेला परिसर

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


लोकपालची नियुक्ती, प्रत्येक राज्यात लोकायुक्त कायदा आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावर स्वामीनाथन आयोगाच्या शिफारशींची अंमलबजावणी या प्रमुख मागण्यांसाठी अण्णांनी उपोषणाला सुरुवात केली आहे.

अण्णा हजारे यांनी बीबीसीला त्यांच्या उपोषणाबद्दल सविस्तर माहिती दिली.

त्यांनी सांगितलं की,  "केंद्र सरकारनं लोकपालची नियुक्ती करायला हवी. नरेंद्र मोदी सरकारला सत्तेवर येऊन 5 वर्षं झाली तरीसुद्धा लोकपालची नियुक्ती करण्यात हे सरकार अपयशी ठरलं आहे. वेगवेगळे कारणं सांगून लोकपालची नियुक्ती टाळण्यात आली आहे."

सरकार का टाळाटाळ करतंय, यावर ते सांगतात,  "लोकपालची नियुक्ती झाली आणि जनतेनं पंतप्रधान किंवा मंत्र्यांविरोधात पुरावे सादर केले तर या लोकपाल याची चौकशी करू शकतो. लोकायुक्त कायदा खूप कडक आहे, त्यामुळे तो येऊ नये, असं सरकारला वाटतं."

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी पत्रांना उत्तर देत नाही, अशी तक्रार अण्णा करतात.

ते सांगतात, "लोकपाल कायदा आणि शेतकऱ्यांच्या विविध प्रश्नांवर मी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना आतापर्यंत 34 पत्रं लिहिली. पण माझ्या एकाही पत्राला त्यांनी उत्तर दिलं नाही. 2011मध्ये मी आंदोलन सुरू केलं, त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेव्हा अण्णा हजारे लोकपालसाठी जीवाची बाजी लावत आहेत, असं याच मोदींनी म्हटलं होतं आणि आज हेच मोदी माझ्या पत्रांना उत्तरंही देत नाहीत."

अण्णा फेल झाले?

अण्णांच्या आंदोलनाविषयी बोलताना सामाजिक कार्यकर्ते विश्वंभर चौधरी सांगतात, "लोकपाल कायदा सुरुवातीपासून कुणालाच नको होता. मग काँग्रेस असो की भाजप या दोन्ही पक्षांचा या कायद्याला विरोध होता. पण, 2011मध्ये अण्णांनी लोकपालसाठी आंदोलन सुरू केलं आणि त्यांना जनतेचा प्रचंड पाठिंबा मिळाला. यामुळे मग भाजपनं अण्णांच्या आंदोलनाला पाठिंबा दिला. खरं तर अण्णांच्या आंदोलनामुळेच आताचं सरकार सत्तेवर आलं आहे. पण आता पंतप्रधान अण्णांच्या पत्रांची दखलही घेत नाहीत."

पण वारंवार आंदोलन करुनही मागण्या मान्य होत नाहीत, यावर ते सांगतात, "कोणत्याही राजकीय पक्षाला लोकपाल कायदा आणण्यात रस नाही. कारण अण्णा म्हणतात त्याप्रमाणे लोकपाल कायदा खूप कडक आहे. यामुळे पंतप्रधान, मुख्यमंत्री आणि इतर राज्यकर्त्यांची चौकशी होऊ शकते. उदाहरणार्थ, आज लोकपाल कायद्याची अंमलबजावणी सुरू असती तर रफाल प्रकरणाला वेगळ्या पद्धतीनं चौकशी झाली असती, असं अण्णा म्हणतात आणि ते योग्यच आहे."

याचा अर्थ अण्णा फेल झाले, असा होतो का, यावर ते सांगतात, "अण्णा फेल झाले असं म्हणता येणार नाही. 2011मध्ये एकानंतर एक भ्रष्टाचाराची प्रकरणं समोर येत राहिली. तेव्हा हा मुद्दा तापलेला होता. तसंच त्यांना राजकीय पाठिंबाही होता. राजकीय स्वार्थ असलेले नेते त्यांच्या पाठीशी होते, नंतर हे नेते त्यांच्यापासून दूर गेले. खरं तर त्यावेळी अण्णांच्या मागे विरोधी पक्ष उभा होता. आज कोणताही विरोधी पक्ष त्यांच्या पाठीशी नाही. अण्णांचं आंदोलन राजकीय मुद्द्यांवर आहे, पण त्यांना राजकीय पाठिंबा नाही, अशी सध्याची परिस्थिती आहे."

'अण्णांच्या आंदोलनाला नैतिक अधिष्ठान नाही'

"एकच उपकरण बाजारात ज्याप्रमाणे परत परत विकता येत नाही आणि विकायचा प्रयत्न केला तर त्याचं मूल्य घटतं, तसं अण्णा हजारेंच्या आंदोलनाचं झालं आहे. त्यांचं एकही आंदोलन तार्किक शेवटापर्यंत जात नाहीये. त्यामुळे त्याची परिणामकारकता कमी होतेय," अण्णांवर सातत्यानं आंदोलन करण्याची वेळ का येत आहे, यावर ज्येष्ठ पत्रकार गिरीश कुबेर सांगतात.

"राजकीय पाठिंबा नको असेल तर अण्णांचं आंदोलन यशस्वी होऊ शकत नाही. याचं कारण कुठल्याही आंदोलनाचा नकारात्मक परिणाम जसा होत असतो, तसा सकारात्मक परिणामही होत असतो....