गवंडी काम करणारे नजीम राजा खान हे त्या गावात शिव मंदिर बांधत होते. तेव्हा त्यांच्या मनात मशिदीचाही विचार आला.

40 वर्षीय राजा खान मुस्लीम आहेत. ते हिंदूचं मंदिर बांधत होते. पण त्यांना स्वत: प्रार्थना करायची असल्यास आसपास मशीद नाही.

"नमाज पढण्यासाठी इथे जागाच उपलब्ध नव्हती. नातेवाईक यायचे तेव्हा प्रार्थनेसाठी जागा नसल्यानं गैरसोय व्हायची," असं खान सांगतात.

ही गोष्ट त्यांनी त्यांच्या मूम गावातल्या 400 मुस्लीम कुटुंबीयांसमोर मांडली. पण ही सर्वच मंडळी गरीब असल्यानं मशिदीसाठी जागा विकत घेण्याची त्यांची क्षमता नव्हती.

आम्हाला थोडी जागा द्याल?

या भागातले बहुसंख्य मुस्लीम हे अकुशल मजूर असून ते बांधकामाच्या साईटवर काम करतात. तर उर्वरित 400 हिंदू आणि 4000 शीख समुदायातील लोक हे त्यांच्या तुलनेनं सुस्थितीत आहेत.

मंदिराचं काम सुरू होऊन 18 महीने झाले होते. बांधकाम पूर्ण व्हायला आलं तेव्हा राजा यांनी एक विचार मांडला.

नजीम राजा खान (उजवीकडे)

त्यांनी मंदिर प्रशासनाकडे म्हणणं मांडंलं. ते म्हणाले, "तुम्हाला तुमचं नवीन मंदिर लवकरच मिळेल. तसंच एक जुनं मंदिरही आहे. पण आम्हा मुस्लिमांकडे मात्र प्रा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र्थना करण्यासाठी मशीद नाही. ती बांधण्यासाठी जागा विकत घ्यायची म्हटली तर त्यासाठी पैसेही नाहीत. तुम्ही आम्हाला थोडीशी जागा द्याल का?"

एका आठवड्यानंतर राजा यांना त्यांच्या प्रश्नाचं उत्तर मिळालं. मंदिर प्रशासनानं मंदिरासमोरील जवळपास 900 स्क्वेअर फूट इतकी जागा त्यांना देण्याचं ठरवलं.

"माझं मन आनंदानं भरून आलं होतं. कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी माझ्याकडे शब्दच नव्हते," राजा त्यावेळच्या परिस्थितीचं वर्णन करतात.

मंदिर व्यवस्थापन समितीतील पुरषोत्तम लाल यांनी सांगितलं की, "ती मागणी अत्यंत मनापासून करण्यात आली होती. आम्ही सर्व एकत्र येऊन आनंद आणि दु:ख वाटून घेतो. असं असताना मुस्लिमांकडे त्यांची मशीद नसणं, ही अयोग्य गोष्ट होती."

दोन महिन्यांपासून राजा आणि इतर गवंडी यांनी एकत्र येऊन मशीद बांधण्याचं काम सुरू केलं आहे.

मशीद उभारण्याकरता लागणाऱ्या निधीसाठी शीख समुदाय मदत करत आहे, तसंच या मशिदीची भिंत गुरुद्वाराला लागूनच आहे. अल्पसंख्याक समाज अनेकदा पक्षपातीपणा झाल्याची तक्रार करताना दिसतो. पण इथे मात्र देशातल्या तीन धर्मांमधील सांप्रदायिक सौहर्दाचं हे एक दुर्मीळ उदाहरण पाहायला मिळतं.

मर्यादा आहेत का?

अलिकडच्या काळात, मानवी हक्क संघटनांनी देशात अती उजव्या विचारसरणीच्या राष्ट्रवादी सरकारांच्या कार्यपध्दतीवर टीका केली आहे.

यामुळे भीती आणि अविश्वासाचं वातावरण निर्माण झाल्याचं अनेकांचं म्हणणं आहे.

असं असलं तरी, मूममध्ये हिंदू, मुस्लीम आणि शीख असे तिन्ही समुदाय एकत्र नांदताना दिसतात. त्यांच्यात वाद उद्भवल्याचा कोणताही इतिहास नाही. सर्व समुदायातील लोक कोणत्याही ठिकाणच्या मंदिरात जाऊन प्रार्थना करतात.

बहुतेक हिंदू गुरुद्वारामध्ये जातात आणि त्यातले काही शीख लोकांप्रमाणे पगडीही परिधान करतात. तसंच ते इतरांच्या घरी असलेले धार्मिक विधी, पूजापाठ यामध्ये सहभागी होतात.

गुरुद्वारामधील धर्मोपदेशक गियानी सुरजीत सिंग सांगतात, "हिंदूंसाठी पवित्र असलेल्या गीतेचं पठण शीख हॉलमध्ये होतं."

"लोक या जागेकडे फक्त गुरुद्वारा म्हणून पाहत नाहीत तर सामाजिक कार्यासाठी एकत्रित येण्याची जागा म्हणून बघतात," सिंग पुढे सांगतात.

मंदिर निर्माण प्रक्रियेत सक्रिय असलेले शिक्षक भारत राम सांगतात, "आम्ही नशीबवान आहोत की एकमेकांपासून तोडणारे तसंच आमच्यामध्ये दरी निर्माण करणारे राजकीय नेते आमच्याकडे नाहीत."

"प्राचीन काळापासून आमच्या गावातल्या...


गव्याला पकडताना अनेक अडचणींचा सामना वनविभागाला करावा लागला. लोकांच्या गर्दीमुळे आणि आरडाओरड्यामुळे गवा बिथरला आणि इतरत्र धावू लागला. यात तो गंभीर जखमी देखील झाला. या घटनेनंतर आता अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

वन्यप्राणी शहरात आल्यावर काय करायचं?

"वन्यप्राणी मानवी वस्तीत येण्याची ही पहिली वेळ नाही. या आधी अनेकदा बिबट्या शहरांमध्ये आल्याच्या घटना घडल्या आहेत. असे प्राणी जर मानवी वस्तीत आले तर लोकांनी गोंधळ करु नये," असं माजी वनाधिकारी प्रभाकर कुकडोलकर सांगतात.

"लोकांनी आरडाओरडा केला, त्याच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न केला तर तो प्राणी हल्ला करण्याची शक्यता असते. हे प्राणी त्यांच्या अधिवासापासून बाहेर आलेले असल्याने ते घाबरेलेले आणि बिथरलेले असतात. त्यांना स्वतःच्या जीवाची काळजी असते. यामध्ये ते आक्रमक होण्याची शक्यता असते. त्यामुळेच नागरिकांनी गोंधळ न करता संबंधित यंत्रणांना प्राण्याची माहिती देणं आवश्यक असतं," कुकडोलकर सांगतात.

यंत्रणांनी कुठली पाऊलं उचलायला हवीत?

एखादा वन्यप्राणी मानवी वस्तीत आला तर काय करायचं याबाबात प्रत्येक राज्याने मार्गदर्शक सूचना तयार केल्या आहेत. त्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं पालन होणं अत्यंत आवश्यक आहे.

कुकडोलकर म्हणतात, ''वन्यप्राणी मानवी वस्तीत आल्याची माहिती मिळाल्यानंतर त्याला पकडण्याची पूर्वतयारी करणं आवश्यक असतं. त्याला पकडण्यासाठी लागणारं साहित्य, वाहनं, प्रशिक्षित मनुष्यबळ हे उपलब्ध आहे की नाही हे पाहणे अत्यंत आवश्यक असते. त्याचबरोबर पोलीस, महापालिका, वनविभाग यांनी समन्वय साधून काम करणं गरजेचं आहे.

"पोलिसांनी ज्या भागात वन्यप्राणी आला आहे त्या भागात कलम 144 लागू करुन तो भाग क्वारंटाईन करायला हवा. वनविभागाने त्या प्राण्याला पकडण्याची योजना आखायला हवी आणि तशी अंबलबजावणी करायला हवी. त्याचबरोबर त्या प्राण्याला पकडताना त्या प्राण्याची, नागरिकांची आणि कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा घेणं अत्यंत आवश्यक असतं," कुकडोलकर सांगतात.

वन्यप्राणी मानवी वस्तीत कसे येतात ?

शहरालगत नैसर्गिक अधिवास असल्याने वन्यप्राणी शहरांमध्ये येण्याची शक्यता असते. पुण्याच्या जवळ सह्याद्रीच्या पर्वतरांगा आहेत. त्यात अनेक प्राण्यांचा अधिवास आहे. या प्राण्यांचा अधिवासाता लोकांनी हस्तक्षेप केल्याने या प्राण्यांचं क्षेत्र कमी होत गेलं.

महाराष्ट्रातील अनेक गावं ही वनांवर अवलंबून आहेत. त्यामुळेसुद्धा या प्राण्यांच्या अधिवासाची प्रत खालावली आहे. या प्राण्यांच्या प्राथमिक गरजा पूर्ण होण्यासाठी अडचणी येत असल्याने ते बाहेर पडत आहेत.

रानगवा

"प्राण्यांना स्थलांतर करण्यासाठी आडोशाची, एका कॉरिडॉरची गरज असते. असा कॉरिडॉर उपलब्ध होत नव्हता. परंतु गेल्या काही वर्षात विशेषतः पश्चिम महाराष्ट्रात उसाची पिकं घेतली जात असल्याने या प्राण्यांना एक कॉरिडॉर तयार झालाय आणि यामुळे ते आता मानवीवस्तीतून स्थलांतर करतायेत," अशीही माहिती कुकडोलकर यांनी दिली.

प्राण्यांशी विचारपूर्वक आणि सहानुभूतीपूर्वक वागण्याची गरज

जंगलातून चुकून शहरात येणारे प्राणी इथला आवाज, लोकं यामुळे गोंधळतात आणि त्यांच्यावर ताण येतो. अशा प्राण्यांशी लोकांनी विचारपूर्वक आणि सहानुभूतीपूर्वक वागण्याची गरज असल्याचंही पुण्याचे उप-वनसंरक्षक राहुल पाटील यांनी म्हटलंय.

"अशी घटना घडल्यास वनविभाग, पोलीस कर्मचारी, प्राण्यांचे डॉक्टर्स किंवा प्राण्यांसाठी काम करणाऱ्या संस्था यांना शांतपणे काम करू द्यावं, गोंधळ करू नये जेणे करून या प्राण्यावर आणि रेस्क्यू ऑपरेशन करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांवरही तणाव येणार नाही," असंही ते सांगतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


गांधींजींच्या हत्येच्या 10 दिवस आधी नथुराम गोडसे आणि त्याच्या साथीदारांनी गांधींजीवर हल्ला केला होता.

'जर 20 जानेवारीच्या घटनेनंतर जर पुरेशी दक्षता घेतली असती तर आजचा इतिहास काही वेगळा असता,' असं गांधीजींचे पणतू तुषार गांधी यांनी बीबीसीला सांगितलं.

नवी दिल्लीतील बिर्ला हाऊसमध्ये महात्मा गांधींना ठार मारण्याचा प्रयत्न झाला होता. या घटनेनंतर अवघ्या दहाच दिवसांनी पुन्हा एकदा नथुराम गोडसेनी गांधीजींवर हल्ला केला होता. त्यात गांधीजींचा मृत्यू झाला.

भारताला स्वातंत्र्य मिळून काही महिनेच झाले होते. आणि देशात ठिकठिकाणी धार्मिक तणावाचं वातावरण होतं.

'हिंदू, शीख आणि मुस्लिमांमध्ये एकेकाळी बंधुभाव होता. आता ते राहिलं नाही, हे पाहून माझ्या मनाला यातना होत आहे,' असं गांधी म्हणाले होते. ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसने प्रकाशित केलेल्या आणि स्टॅनेले वॉलपर्ट यांनी लिहिलेल्या 'गांधीज मिशन' या पुस्तकात अस म्हटलं आहे.

"सर्वांनी एकत्र यावं यासाठी मी आमरण उपोषण करणार आहे," अशी घोषणा महात्मा गांधींनी 12 जानेवारीला केली होती आणि दुसऱ्याच दिवशी त्यांनी उपोषण सुरू केलं.

'तुम्ही तुमचं उपोषण सोडा,' ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अशी विनंती करण्यासाठी देशभरातून लोक येत असत. या लोकांसमवेत महात्मा गांधी नित्यनेमाने प्रार्थना करत. पण त्यांनी आपलं उपोषण सोडलं नाही.

"जेव्हा मला खात्री होईल की सर्व धर्मांच्या लोकांमध्ये सलोखा निर्माण झाला आहे, तेव्हाच मी माझं उपोषण सोडणार आहे, असं त्यांनी निग्रहानं सांगितलं," अशी नोंद वॉलपर्ट यांच्या पुस्तकात  आहे.

"जर माझ्या अकार्यक्षमतेमुळं या देशातील हिंसाचार नियंत्रणात येत नाही, असं बापूंना वाटत असेल तर मी माझ्या पदाचा राजीनामा देतो," असं सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी म्हटलं होतं. पण गांधींनी त्याही गोष्टीला नकार दिला.

100हून अधिक नेत्यांनी महात्मा गांधींना उपोषण सोडण्यासाठी विनंती केली होती. आम्ही शपथ घेऊन सांगतो की आम्ही धार्मिक सलोखा ठेऊ, असं आश्वासन त्यांनी वारंवार दिलं. त्यानंतर 18 जानेवारीला त्यांनी आपलं उपोषण सोडलं. त्यावेळी पं. जवाहरलाल नेहरू, सरदार वल्लभभाई पटेल, मौलाना आझाद असे प्रमुख नेते उपस्थित होते.

"आम्ही या पुढं बंधुभावाने राहू, असं सात कलमी आश्वासन सर्व गटांच्या नेत्यांनी लिहून दिलं. कोणत्याही स्थितीत आम्ही ही प्रतिज्ञा मोडणार नाही, असं ही त्यात म्हटलं होतं," अशी नोंद या पुस्तकात आहे.

20 जानेवारीला काय घडलं होतं?

"20 जानेवारी रोजी ते बिर्ला हाऊसच्या बागेत प्रार्थनेसाठी पोहचले. प्रार्थनेसाठी शेकडो लोक जमा झाले होते. इथं महात्मा गांधींसाठी एक छोटंसं व्यासपीठ तयार करण्यात आलं होतं. त्या व्यासपीठावरुन ते बोलू लागले पण माइक खराब होता. तरी देखील त्यांनी आपलं भाषण सुरू ठेवलं, 'जे मुस्लिमांचे शत्रू आहेत ते भारताचेही शत्रू आहेत' असे ते म्हणाले. तितक्यात एक स्फोट झाला. इम्प्रोव्हाइज्ड एक्स्प्लोजिव्ह डिव्हाइसने (IED) हा स्फोट घडवून आणण्यात आला होता. व्यासपीठापासून काही अंतरावरच हा स्फोट झाला होता," अशी माहिती तुषार गांधी यांनी दिली.

तुषार गांधी यांनी 'लेट्स किल गांधी' हे पुस्तक लिहिण्यासाठी या घटनेचा बारकाईनं अभ्यास केला आहे.

या स्फोटामुळं बागेत गोंधळ, पळापळ सुरू झाली. फक्त महात्मा गांधी शांतपणे बसून होते.

नथुराम गोडसेचा सहकारी दिगंबर बडगे सर्व्हंट क्वार्टरमध्ये लपला होता. तिथून त्यानं गोळीबार करायचा, असा कट होता. पण त्याचं धाडस झालं नाही आणि सर्वांनी तिथून पळ काढला. हा कट नथुराम गोडसेने रचला होता. नथुराम गोडसे, गोपाळ गोडसे आणि नारायण आपटे यावेळी इथं उपस्थित होते.

हॅंडग्रेनेड...


गांधीजींना भारत म्हणजे इथले सर्व धर्मपंथांचे, सर्व प्रदेशातले, सर्व भाषिक आणि सर्व जातीचे लोक अभिप्रेत होते. समानता, बंधुत्व आणि मानवीय प्रतिष्ठेच्या कल्पनेने भारलेल्या स्त्री-पुरुष आणि अगदी लहान मुलांनीही या राष्ट्र उभारणीत हातभार लावायचा होता. यातूनच धर्मनिरपेक्ष भारत घडवायचा होता. संपूर्ण जगासाठी हा एक आदर्श ठरला असता.

मात्र आज या आघाड्यांवर भारत कुठे आहे? आज गांधीजी असते आणि त्यांनी देशाची परीक्षा घेतली असती तर आपल्याला किती गुण मिळाले असते? भारताने स्वतःच स्वतःला किती गुण दिले असते? हे काही प्रश्न आहेत.

खरं तर सगळ्या जगासमोरच आज अनेक समस्या आ वासून उभ्या आहेत. मात्र त्या सर्व व्यापक समस्यांचा एकजुटीने सामना करण्याऐवजी भारतीय समाजातले काही घटक आज स्वतःच भारतासाठी समस्या निर्माण करत आहेत.

वरवर पाहता या समस्या राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक स्वरूपाच्या वाटत असतील. मात्र वास्तवात त्या वैचारिक आणि अस्तित्ववादी संकटाचं रूप घेत आहेत.

काश्मिरमध्ये सर्व शांत आहे. भारतीय समाजाला ही जबरदस्तीनं लादलेली शांतताच खरी वाटू लागली आहे. पूर्वी इथले पत्रकार म्हणायचे, की परिस्थिती नियंत्रणात, मात्र... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तणाव आहे. पण 'तणावपूर्ण' म्हटल्यानं ब्रँडिंग नीट होत नाही, असं सत्ताधाऱ्यांना वाटू लागलं. त्यामुळे त्यांनी सरळ सांगितलं की परिस्थिती पूर्णपणे 'नियंत्रणा'त आहे असंच म्हणा. काश्मिरी लोकांना बळाचा वापर करून तात्पुरतं का होईना नियंत्रणात ठेवलं आहे. उर्वरित देशातील जनतेवर प्रसारमाध्यमांचं नियंत्रण आहे.

अशा परिस्थिती गांधी असते तर त्यांनी काय केलं असतं, कुणास ठाऊक. मात्र गांधीजी काश्मीरला गेले होते. इंग्रज किंवा काश्मीरच्या राजाशी कागदी करार करून विलीनीकरण होऊ शकतं, अशी भावना जेव्हा काश्मिरी जनतेच्या मनात होती, तेव्हा गांधीजी काश्मीरला गेले होते.  .

काश्मीर म्हणजे तिथली जनता.

राज्य-व्यवस्थेला अशाच पद्धतीने विचार करण्याची सवय असते. ही एक दूरगामी चूक ठरेल, हे गांधींच्या लक्षात आलं होतं. त्यामुळेच त्यांनी म्हटलं होतं, की काश्मीर म्हणजे केवळ तिथला भूभाग किंवा तिथला राजा नाही. काश्मीर म्हणजे तिथली जनता.

ज्या गांधींनी देशातल्या जनतेला सोबत घेऊन शक्तिशाली ब्रिटिश राजवटीला हादरा दिला, त्यांना लोकांच्या भावनांचा आदर ठेवणं आणि त्यांची मनं जिंकणं हे अधिक आवश्यक वाटलं.

आपल्या ऐतिहासिक काश्मीर यात्रेच्या दोन दिवसांपूर्वी 29 जुलै 1947ला आपल्या प्रार्थना सभेत गांधींनी म्हटलं होतं, "काश्मिरात राजाही आहे आणि प्रजादेखील. त्यांनी पाकिस्तानात विलीन होऊ नये आणि भारतात विलीन व्हावं, असं काही मी राजाला सांगणार नाहीये. मी या कामासाठी तिथे जात नाहीये. तिथे राजा आहेच. मात्र हीच खऱ्या अर्थानं राजा आहे."

"काश्मीरला पाकिस्तानमध्ये विलीन व्हायचं की भारतात, हे तिथल्या लोकांना विचारायला हवं. त्यांना हवा तो निर्णय त्यांनी घ्यावा. राजा काहीच नसतो. प्रजाच सर्वकाही असते. राजा अस्तित्वात नसेल, पण प्रजा मात्र कायम असेल. मी हे काम पत्र पाठवून का करत नाही, असं काही लोकांनी मला विचारलं. मग अशाप्रकारे मी नौखालीचं कामही पत्राद्वारे करू शकलो नसतो का, असा प्रश्न मी त्यांना विचारतो."

जेव्हा पाकिस्तानातून काश्मिरवर हल्ला झाल्याचं वृत्त आलं तेव्हा त्यांनी 26 ऑक्टोबर 1947 ला पाकिस्तान आणि भारत दोघांनाही स्पष्टपणे सांगितलं. "संस्थानाचा (काश्मीर) खरी राजा ही तिथली प्रजा आहे. काश्मिरची जनता म्हणत असेल, की तिला पाकिस्तानात जायची इच्छा आहे तर जगातली कुठलीच शक्ती तिला पाकिस्तानात जाण्यापासून रोखू शकत नाही."

"मात्र, त्यांना संपूर्ण मोकळेपणाने आणि वेळ देऊन...


गाईचं रक्षण करण्याबद्दल संघ आग्रही आहे, पण त्यामुळे होणाऱ्या हिंसेचं मात्र तो समर्थन करत नाही, असं भागवत यांनी म्हटलं आहे.

त्यांना भारताची राज्यघटना मान्य आहे, धर्मनिरपेक्षता मान्य आहे, राजकारणात विरोधी पक्षांच्या भूमिकेचं ते समर्थन करतात आणि सर्वांना सोबत घेऊन जाण्याची गोष्ट करतात.

भारतीय जनता पक्षाच्या काँग्रेसमुक्त भारताच्या भूमिकेचं संघ समर्थन करत नाही, असंही त्यांनी म्हटलं आहे. समर्थक असो अथवा विरोधक ते सर्वांनाच आपलं मानतात.

असं वाटत आहे की, आरएसएस स्वत:ला मुख्य प्रवाहात आणू पाहत आहे आणि त्याद्वारे प्रतिमा बदलण्याचा प्रयत्न करत आहे.

संघ असं का करत आहे आणि याच वेळेला का करत आहे, हे वेगळे प्रश्न आहेत आणि त्यावर चर्चा करता येऊ शकते.

'भारतात राहणारे सर्वच लोक हिंदू'

भारतात राहणारे सर्वच लोक हिंदू आहेत आणि मुस्लीमही हिंदूच आहेत, असं संघ म्हणत आला आहे.

भारतात लोक हिंदू शब्दाकडे धर्म म्हणून पाहतात. यामुळे संघानं मुस्लिमांना हिंदू म्हणण्याऐवजी भारतीय म्हटलं पाहिजे होतं.

मुस्लीमही हिंदू शब्दाकडे एक धर्म म्हणून पाहतात. त्यामुळे मोहन भागवतांनी हिंदू शब्दाचा केलेला वापर हा त्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांच्या जुन्याच भूमिकेचा पुनरुच्चार ठरतो.

असं असलं तरी काही दिवसांपूर्वी एकदम रोखठोक बोलणाऱ्या मोहन भागवत यांच्या भाषेत सध्या बदल झाला आहे.

यात लक्षात घ्यायची बाब म्हणजे हे सर्व बोलण्यासाठी हीच वेळ का निवडली गेली.

या दोन्ही बाबींवर नजर टाकल्यास तुमच्या लक्षात येईल की संघाची नजर आता उदारमतवादी हिंदूंवर आहे. उदारमतवादी विचारधारा असणाऱ्या हिंदूंना आपल्या बाजूनं ओढण्याची संघाची इच्छा आहे.

हेच उदारमतवादी हिंदू लिंचिंग आणि लव्ह जिहाद यासारख्या घटनांपासून नाराज होते. तसंच भाजपच्या काँग्रेसमुक्त भारत या संकल्पनेवर ही मंडळी नाराज होती. कारण लोकशाहीत विरोधकांची गरज आहे आणि देशात एकच पक्ष सत्तेवर असण्यात त्यांना कमी विश्वास आहे, असं या उदारमतवादी हिंदूंना वाटतं.

'आधुनिकता, धर्मनिरपेक्षता आणि लोकशाहीवर संघाचा विश्वास'

आधुनिकता, धर्मनिरपेक्षता आणि लोकशाहीवर संघाचा विश्वास आहे, असा मेसेज या नाराज मंडळीला द्यायचा मोहन भागवत यांनी प्रयत्न केला.

भाजप नेतृत्वापासून अंतर ठेवायची संघाची इच्छा आहे, असा दुसरा मेसेज द्यायचा प्रयत्न होता. तसंच विद्यमान सरकारच्या बाबतीत संघ पुरेशा प्रमाणात खूश नाही, असंही त्यांनी सांगायचा प्रयत्न केला.

संघाचे स्वयंसेवक कोणत्याही राजकीय पक्षाला मतं देऊ शकतात. असं असलं तरी संघ भाजपसाठी राजकीय भूमी तयार करत आला आहे, हे सर्वांना माहिती आहे. भाजपपासून दूर राहण्याची संघाची इच्छा आहे, हे यातून स्पष्ट होतं.

पण यालाच दुसऱ्या अर्थानं बघितलं तर समजतं की, भाजप म्हणजेच मोदी असं जे समीकरण झालं आहे त्याला संघ मेसेज देऊ इच्छित आहे की, संघाच्या पाठिंब्याशिवाय भाजप काहीच करू शकत नाही.

प्रत्येकच यशाला नरेंद्र मोदी यांचं यश म्हणण्यावरही संघ नाराज आहे का, असाही प्रश्न उपस्थित झाला आहे.

मोहन भागवत यांनी समलैंगिकतेवरही मत मांडलं. समलैंगिकांनाही जगण्याचा अधिकार आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे. ये सर्वं उदारमतवादी दिसण्यासाठीचे प्रयत्न आहेत.

यामधून हिंदूंना मग ते सवर्ण असो अथवा उदारमतवादी सर्वांना एकाच छताखाली आणण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

2019च्या निवडणुकीवर डोळे ठेवून भागवत असं म्हणत असतील असंही असू शकतं. कारण ज्याप्रकारचा पाठिंबा 2014मध्ये भाजपला मिळाला होता त्यात घट होताना दिसत आहे.

मोहन भागवत यांच्या उदारमतवादी विचारानंतर बजरंग दलासारख्या संघटनांची भविष्यातील वर्तणूक कशी असेल, हे आता पाहायचं आहे....


गाजलेले बँक घोटाळे

नीरव मोदी आणि त्याच्या कंपन्यांनी आपली परदेशी कर्जं फेडण्यासाठी पंजाब नॅशनल बँकेला चुना लावल्याने देशाचं आर्थिक वातावरण ढवळून निघालं आहे.

त्याचवेळी केंद्रीय माहिती आणि प्रसारण मंत्री रवीशंकर प्रसाद यांनी लोकसभेत प्रश्नोत्तराच्या तासाला दिलेलं विवेचन आणखीच धक्कादायक आहे.

त्यांनी सदनाला दिलेल्या माहितीनुसार, मागच्या चार वर्षांत म्हणजेच 2012पासून ते 2016 या कालावधीत घोटाळ्यांमुळे सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचं 22 हजार 743 रुपयांचं नुकसान झालं आहे.

बंगळुरुच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट या संस्थेनं देशातल्या बँक घोटाळ्यांचा एक विस्तृत अहवाल तयार केला आहे.

घोटाळ्यांमुळे अर्थव्यवस्थेचं मोठं आर्थिक नुकसान झालं आहे.

2017मध्ये पहिल्या 9 महिन्यात स्टेट बँक ऑफ इंडियात 429, आयसीआयसीआय बँकेत 455 तर एचडीएफसी बँकेत 244 प्रकरणं उघड झाली. हे सगळे घोटाळे एक लाखांपेक्षा जास्त रकमेचे होते.

या घोटाळ्यांमध्ये मुख्य सहभाग बँकेच्या कर्मचाऱ्यांचा असल्याचंही या अहवालात म्हटलं आहे.

स्टेट बँकेतून 60, एचडीएफसीमधून 49 तर एक्सिस बँकेतून 35 जणांना घोटाळ्यांच्या आरोपांवरुन नारळ दे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ण्यात आला आहे.

आता नीरव मोदी प्रकरणात पंजाब नॅशनल बँकेतही20 कर्मचारी निलंबित झाले आहेत.

एक नजर टाकूया देशातल्या लक्षात राहिलेल्या 5 महत्त्वाच्या बॅंक घोटाळ्यांवर...

2011 - सीबीआयने केलेल्या तपासात 1500 कोटींचा कर्ज घोटाळा उघड झाला. महाराष्ट्र बँक, ओरिएंटल बँक ऑफ कॉमर्स आणि आयडीबीआयमधल्या अधिकाऱ्यांनी मिळून 10 हजारच्या वर बनावट खाती उघडली. या खात्यांना 1500 कोटी रुपयांची कर्जं वितरित केली. हा खटला अजून सुरू आहे.

2014 - 3 वर्षांनंतर मुंबई पोलिसांनी फिक्स्ड डिपॉझिट किंवा मुदत ठेवींचा घोटाळा उघडकीला आणला. 700 कोटी रुपयांचा चुना त्यात बँकेला बसला. तर कोलकात्यातला एक उद्योजक बिपिन व्होरा याने सेंट्रल बँकेला फसवून 1400 कोटी रुपयाचं कर्ज उचललं होतं.

याच वर्षी सिंडिकेट बँकेचे एस के जैन याला पकडण्यात आलं होतं. त्यांच्यावर 8000 कोटी रुपयांचं कर्ज मंजूर करण्यासाठी लाच घेतल्याचा आरोप आहे.

याच वर्षी मद्यसम्राट विजय माल्या याने युनियन बँकेचं कर्ज भरता येणार नाही असं सांगून टाकलं होतं. बँकेनं त्याला कर्जबुडवा जाहीर केलं.

2015 - हे वर्ष परकीय चलन घोटाळ्यामुळे गाजलं. काही बँकांच्या कर्मचाऱ्यांनी एकत्र येऊन 6000 कोटी रुपये अवैधरित्या हाँगकाँगमध्ये पाठवले.

नीरव मोदीच्या हिऱ्यांची जाहिरात

2016 - सिंडिकेट बँकेत 4 जणांनी 380 बनावट खाती उघडली. खोटे चेक, सह्या, आयुर्विमा पावत्या यांच्या साहाय्याने त्यांनी बँकेला 1000 कोटी रुपयांना चुना लावला.

2017 - हे वर्षंच घोटाळ्यांचं म्हणावं लागेल. सुरुवातीला मद्यसम्राट विजय माल्याच्या 9500 कोटी थकलेल्या कर्जासाठी आयडीबीआय बँकेनं गुन्हा दाखल केला. पण, त्यापूर्वीच विजय माल्या लंडनला पळून गेला होता.

त्यानंतर काही महिन्यातच 7000 कोटी रुपयांचा विनसम डायमंड्स कंपनीचा घोटाळा समोर आला. जतीन मेहता या व्यक्तीने विनसम डायमंड्स नावाची कंपनी सुरू केली. कंपनीसाठी भारतीय बँकांकडून लेटर ऑफ अंडरटेकिंग घेऊन कर्ज उचललं. पण 2014पासून या कर्जाची परतफेड झालीच नाही.

आताच्या नीरव मोदी याने केलेल्या फसवणुकीसारखाच हा घोटाळा आहे.

गेल्यावर्षी कोलकात्यातला एक उद्योजक नीलेश पारेख याला मुंबई पोलिसांनी विमानतळावर अटक केली. त्यांच्यावर 20 बँकांना 2223 कोटी रुपयांना फसवल्याचा आरोप आहे. भारतीय बँकांकडून कर्ज घेऊन हे पैसे त्यांनी परस्पर भारताबाहेरच्या शेल कंपन्यांमध्ये गुंतवले, असल्याचा संशय आहे. ...


गाझापट्टीमध्ये सुरू असणारा संघर्ष आता वेस्ट बँकपर्यंत पोहोचला आहे.

अमेरिकी राजदूत हॅडी आम्रा हे इस्रायल, पॅलेस्टाईन आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या अधिकाऱ्यांसोबत चर्चा करून युद्धबंदीसाठी प्रयत्न करतील. शनिवारी सकाळीही इस्रायलने हवाई हल्ले केले तर उत्तरादाखल पॅलेस्टाईनच्या लोकांनी रॉकेट हल्ले केले.

इस्रायलने शनिवारी पहाटे गाझाच्या पश्चिमेकडे असलेल्या शरणार्थी शिबिरावर केलेल्या हवाई हल्ल्यात कमीत कमी 7 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाल्याचं आणि यात महिला आणि लहान मुलांचाही समावेश असल्याचं पॅलेस्टाईनच्या आरोग्य मंत्र्यांनी म्हटलं आहे.

गाझातील अतिरेक्यांनीही रॉकेट हल्ला करत इस्रायलच्या बीरशेबा शहराला लक्ष्य करून इस्रायलच्या हवाई हल्ल्यांना प्रत्युत्तर दिलं. शुक्रवारी हा संघर्ष वेस्ट बँकपर्यंत पोहोचला. ज्यात कमीत कमी 10 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे तर शेकडो जखमी झालेत.

रविवारी संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेची बैठक होत आहे. या बैठकीआधी अमेरिकेचे राजदूत हॅडी आम्रा तेल अविवमध्ये दाखल झालेत. "शाश्वत शांततेसाठी काम करण्याची गरज दृढ करणे", हा हॅडी यांच्या दौऱ्याचा उद्देश असल्याचं इस्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रायलमधल्या अमेरिकी दूतावासाने म्हटलं आहे.

मात्र, इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन दोघांनाही युद्धबंदीसाठी आतापर्यंत करण्यात आलेल्या आवाहनाला प्रतिसाद मिळालेला नाही. इस्रायलने गाझामध्ये हमासवर सुरू केलेल्या हवाई हल्ल्यामुळे पश्चिम आशिया हा विषय अमेरिकेचे अध्यक्ष जो बायडन यांच्या अजेंड्यावर आला आहे. त्यामुळे बायडन प्रशासनाची संपूर्ण टीम तयार नसतानाही त्यांना या मुद्द्यावरून डिप्लोमॅटिक आघाडीवर तातडीने काम करावं लागतंय. बायडन प्रशासनाने अजून इस्रायलच्या राजदूतांचीही नेमणूक केलेली नाही.

हॅडी आम्रा हे मध्यम-स्तरावरचे दूत आहेत आणि अमेरिकेच्या पूर्व प्रशासनात विशेष राजदूतांना जो दर्जा असायचा तो त्यांना नाही, अशी माहिती बीबीसीच्या बारबरा प्लेट अशर यांनी दिली आहे.

इस्रायलमध्ये गृहयुद्धाची शक्यता

इस्लायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात सुरू असलेला संघर्ष आता गाझापट्टीनंतर पॅलेस्टाईनच्या ताब्यात असलेल्या वेस्ट बँकेच्या बहुतांश भागात पसरला आहे.

वेस्ट बँकच्या वेगवेगळ्या भागात झालेल्या हिंसाचारात कमीत कमी 10 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे तर शेकडो जखमी झाले आहेत.

इस्रायलचं सैन्य अश्रूधुराचे गोळे आणि रबर बुलेट्सचा वापर करत आहे. तर पॅलेस्टाईनने अनेक ठिकाणी पेट्रोल बॉम्ब फेकलेत.

इस्रायल आणि पॅलेस्टिनींमधला संघर्ष आणखी पेटला... 70 हून अधिक ठार

वेस्ट बँकच्या अनेक भागात गंभीर संघर्ष झडत असल्याचं वृत्त सातत्याने हाती येत आहे. गेल्या अनेक वर्षांत या भागात झालेला हा 'सर्वात भयंकर हिंसाचार' असल्याचं म्हटलं जात आहे.

पूर्व जेरुसलेममध्ये इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात गेली अनेक आठवडे सुरू असलेला तणाव वाढत गेला आणि सोमवारी संघर्ष सुरू झाला. मुस्लिम आणि ज्यू दोघांसाठीही पवित्र असणाऱ्या या भागात धगधगणाऱ्या वैराने अखेर संघर्ष पेटला. गाझापट्टीवर सत्ता असणाऱ्या हमास या कट्टरतावादी संघटनेने इस्रायलला मागे जाण्याचा इशारा देत रॉकेट हल्ले सुरू केले. उत्तरादाखल इस्रायलनेही हवाई हल्ले सुरू केले.

इस्रायली सैन्य आणि पॅलेस्टिनी आंदोलक तरुणांमध्ये चकमकी होत आहेत.

संघर्ष पेटल्यापासून गाझामध्ये कमीतकमी 126 तर इस्रायलमध्ये 8 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

आंतरराष्ट्रीय समुदायाने शांततेचं आवाहन करूनही गेल्या पाच रात्रीपासून दोन्ही बाजूने हल्ले सुरू आहेत.

गेल्या आठवड्यातील घटनांमुळे प्रोत्साहित झालेले पॅलेस्टाईनचे तरुण आणि इस्रायली सैनिकांमध्ये चकमकी...


गाझियाबाद मधील 'त्या' सिग्नलवर डोरीस वाहतूकीचे स्वयं प्रेरणेनं नियंत्रण करतात.

पण त्या असं का करतात?

2009 मध्ये याच ठिकाणी त्यांची मुलगी निक्की चा अपघात झाला होता. त्यात ती दगावली.

मनावर त्याचं कुठलंही दडपण न येऊ देता फ्रान्सिस तिथंच वाहतुकीचं नियोजन करतात. या ठिकाणी यापुढे कुठलाही अपघात होऊ नये आणि कुणाचा जीव जाऊ नये, म्हणून त्यांची ही फरपट.

"तिच्या बाबतीत काय घडलं आहे, हे मला माहित आहे. तिच्याएवढं धैर्य मी इतर कुणातही पाहिलं नाही. ज्या जागेवर तिनं आपली मुलगी गमावली, तिथं ती रोज नव्या आत्माविश्वासानं कशी काय येते? कुणास ठाऊक...", असं पोलीस हवालदार कुमारपाल सिंग यांनी बीबीसीला सांगितलं.

'ती गेली अन् मी वाचले'

त्या प्रवास करत असलेल्या रिक्षेला एका भरधाव कारनं धडक दिल्याचा प्रसंग फ्रान्सिस यांना आजही लख्ख आठवतो.

बेदरकार वाहन चालकांना डोरीस वेळप्रसंगी दंडुक्याचा धाक दाखवतात.

"अपघातात निक्की गेली मात्र मी वाचले, त्या दिवशी वाहतुकीचं नियोजन योग्य झालं असतं तर हा अपघातच नसता झाला," अशा भावना बीबीसीकडे व्यक्त करताना फ्रान्सिस यांना अश्रू अनावर झाले होते.

गाड्यांची सतत वर्दळ असलेल्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा या ठिकाणी अनेकदा चालक बेदरकारपणे गाडी चालवत होते.

पण हल्ली फ्रान्सिस वाहतूकीचं नियोजन करत असल्यानं चालक वाहनं सावकाश चालवतात. मुजोर वाहन चालकांना त्या कधी-कधी दंडुक्याचा धाकही दाखवतात.

मुलगी निक्की हिच्या फोटोसोबत डोरीस.

"गेल्या सहा वर्षांपासून मी वाहतुकीचं नियोजन करत आहे. लोकांचे प्राण वाचवणं हेच माझं ध्येय आहे. कोणत्याच आईपासून तिचं मूल आणि पती अपघातानं हिरावू नये, अशी मी प्रार्थना करते. म्हणून जोवर शक्य आहे तोवर मी हे काम करत राहीन," असं फ्रान्सिस म्हणतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


गाडी 20 सेकंद लवकर आली म्हणून कंपनीने माफी मागावी ही एक अद्भूत घटना आहे.

या 20 सेकंदाच्या 'मोठ्या गैरसोयीमुळे' मागितलेली 'मन:पूर्वक माफी' हा सगळ्या प्रवाशांना एक मोठा धक्का होता. कारण इतर देशांत 20 सेकंद लवकर नव्हे, तर यापेक्षा कितीतरी उशीर झाल्यामुळे प्रवाशांची गैरसोय झालेली आपण पाहतो.

जपानमध्ये हाय स्पीड बुलेट ट्रेन शेवटच्या थांब्यावर निर्धारित वेळेपेक्षा सर्वसाधारणपणे 54 सेकंद उशीरा येऊ शकते. त्यात कोणाचंही नियंत्रण नसलेल्या नैसर्गिक आपत्तीमुळे झालेल्या विलंबाचाही समावेश आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

जर जपानमध्ये ट्रेनला पाच मिनिटं किंवा त्यापेक्षा जास्त उशीर झाला तर प्रवाशांना एक प्रमाणपत्र देण्यात येतं. हे प्रमाणपत्र ते आपल्या बॉसला किंवा शिक्षकांना उशीरा येण्याचं कारण म्हणून सादर करू शकतात.

पण जर इतर देशांना जपानच्या रेल्वे नेटवर्कचं अनुकरण करायचं असेल तर?

तुम्ही कल्पना करत आहात त्यापेक्षा हे कठीण आहे.

ट्रेन वेळेवर कधी असते?

जगातील बहुसंख्य देश त्यांच्या देशातल्या ट्रेन किती वेळेवर असतात याची आकडेवारी जाहीर करतात.

तुम्ही विचार करत असाल की, ट्रेन 'वेळेवर' आली म्हणजे तिला ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

उशीर झाला नाही. पण हे गणित एवढं साधं नाही.

विश्वास ठेवा अगर ठेवू नका पण वेळेवर म्हणजे काय यावर कोणाचंच एकमत नाही आणि हीच खरी अडचण आहे.

आता हे उदाहरण बघा.

स्वीस रेल्वे सर्वांत जास्त वक्तशीर असल्याचा दावा करते.

ते सांगतात की, जानेवारी ते ऑक्टोबर या काळात त्यांच्या 89.7% ट्रेन वेळेवर होत्या.

पण ग्रेट ब्रिटनचा असा नावलौकिक नाही. गेल्या 12 महिन्यात त्यांच्या देशात 88.3% ट्रेन्स वेळेवर होत्या.

याचा अर्थ ब्रिटीश हे स्वीस लोकांसारखे वक्तशीर आहेत असा होतो का? असंच काही नाही. एवढ्या लगेच निष्कर्षावर येऊ नका.

स्वित्झर्लंडमध्ये वक्तशीरपणाचे वेगळे नियम आहेत.

सर्वप्रथम, वेळेवर म्हणजे नक्की काय याबाबत दोन्ही देशांच्या वेगवेगळ्या कल्पना आहेत.

स्वित्झर्लंडमध्ये जर निर्धारित वेळेपेक्षा ट्रेन तीन मिनिटापेक्षा जास्त उशीरा आली तर ते ट्रेन लेट झाली, असं समजलं जातं. ग्रेट ब्रिटनमध्ये हेच प्रमाण पाच मिनिटं आहे. म्हणजे ट्रेन पाच मिनिटं उशीरा आली तरी ती वेळेवर आली असं समजतात. (मोठ्या प्रवासासाठी हे प्रमाण 10 मिनिटं इतकं असतं.)

ग्रेट ब्रिटनमध्ये जास्तीत जास्त तीन मिनिटं उशीर झालेल्या ट्रेनचं प्रमाण 83.7% असतं.

दुसरी गोष्ट म्हणजे दोन्ही देश वक्तशीरपणाचं एकच परिमाण वापरत नाहीत.

ग्रेट ब्रिटनमध्ये शेवटच्या थांब्यावर ट्रेन कधी पोहोचली यावरून वक्तशीरपणा ठरवला जातो.

स्वित्झर्लंडमध्ये ते ट्रेनचा वक्तशीरपणा पाहात नाहीत तर प्रत्येक प्रवाशाचा वक्तशीरपणा पाहतात. ज्या स्टेशनवर त्यांना उतरायचं होतं त्या स्टेशनवर पोचायला त्यांना नेमका किती उशीर झाला, यावरून या सेवेचा वक्तशीरपणा ठरतो.

ब्रिटीश रेल्वे ट्रॅक आणि इतर पायाभूत सुविधांची जबाबदारी घेणाऱ्या नेटवर्क रेलने सांगितलं की, ते फक्त टर्मिनस नाही तर प्रत्येक स्टेशनवर वक्तशीरपणा तपासण्याच्या मागे आहेत.

कोणाची वेळ महत्त्वाची ?

कोणत्याही दोन देशांचं वक्तशीरपणा तपासायचं परिमाण सारखं नाही.

अमेरिकेत 250 माईल्स (402 किमी) साठी 10 मिनिटांचा उशीर चालतो. त्यानं वक्तशीरपणा मोडला असं मानलं जात नाही. 550 माईल्ससाठी (886 किमी) हे प्रमाण 30 मिनिटं म्हणजे अर्धा तास इतकं असतं.

आयर्लंड आणि नॉर्दर्न आर्यर्लंडमध्ये एखादी ट्रेन दहा मिनिटं उशीरा आली तर ती वेळेवर आली असे मानतात. (डब्लिनच्या डार्ट नेटवर्कसाठी हे प्रमाण पाच मिनिटं आहे.)

ऑस्ट्रेलियाच्या रेल्वे कंपन्यांचे वक्तशीरपणाचे वेगवेगळे परिमाण आहेत....


गाणी आपल्या डोक्यात बसतात

हा ठेका अगदी काही महिनेही ठाण मांडून राहू शकतो बरं. लेडी गागाची किंवा कोल्डप्लेची एखादी ट्यून सतत अगदी सतत मनात घोळवण्यापासून तुम्ही स्वतःला नाही थांबवू शकत नाही. अलीकडेच नापसंती मिळालेल्या अमेरिकन आयडॉलचं भयंकर गाणंही आपल्या डोक्यात फिट्ट बसूच शकतं.

एक मानसोपचारतज्ज्ञ - किंवा या बाबतीतला मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणून - या इयरवॉर्म्सबद्दल एक छान गोष्ट सांगतो, नियंत्रणाबाहेर गेलेला आपल्या मनाचा भाग, या मनात रुतलेल्या गाण्याच्या निमित्तानं आपल्याला दिसतो. हा ठेका मनात, ओठांवर अगदी घट्ट बसण्यासाठी कुठलीही परवानगी मागत नाही. आपण त्याला जा सांगितल्यानं तो जातही नाही. तेवढ्या काळापुरता आपल्या आयुष्याचा भागच होतो हा ठेका जणू!

आपली आपण तालीम केल्यासारखा वाजत राहतो, बस्स.

लंडन युनिव्हर्सिटीच्या गोल्डस्मिथच्या टीमनं, तब्बल 5,000 इयरवॉर्म्सची माहिती गोळा केली आहे आणि या माहितीनुसार, आपल्या सर्वांकडे अशी सांगीतिक आठवण असतेच. फार तर प्रकार वेगळा असतो, असं मांडण्यात आलं आहे.

खरंय ते, एखाद्या साध्या आणि पुन्हा पुन्हा म्हणता येतील अशा गाण्यांच्या ओळींपाशीच आपण अडकतो, परंतु ए... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

काच वेळेस आपण सगळेच जण तेच गाणं तितक्याच वेळा गुणगुणत असतो, असंही काही नाही.

संगीतात हरवून जाणं

न्यूरोलॉजिस्ट ऑलिव्हर सॅक्स आपल्या म्युझिकोफिलिया या पुस्तकात म्हणतात, की इयरवॉर्म्स म्हणजेच अशा प्रकारे गाणं आपल्या मनात बसणं, हे उत्कट भावनांमुळे होतं, आपल्याला हताश वाटणं किंवा आपला मेंदू संगीतासाठी संवेदनशील असणं, यामुळे हे होतं,''पुन्हा पुन्हा येणाऱ्या लयींमुळे आपल्या मनात त्या घट्ट बसतात आणि विशेष अशा किंवा ठराविक सांगीतिक आठवणी तयार होतात. पूर्ण गाण्यापेक्षा, पुन्हा पुन्हा येणारी लय वा गाण्यांचा काही भाग यात प्रामुख्यानं समावेश असतो.

आपल्या मनात उमटणारं गाणं ओठांवाटे बाहेर पडू दिलं, तर या इयरवॉर्ममधून बाहेर पडता येतं, असंही काहीजण म्हणतात (परंतु, नैराश्यात त्याचाही काही उपयोग होत नाही, असंही मत काही लोक व्यक्त करतात.)

गाण्यांची जादू आपल्या मनावर कायम असते. (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

याबरोबरच, गाणं किंवा लय जरी तीच ऐकली, तरी प्रत्येक वेळेस भाव मात्र वेगळे असू शकतात. उदाहरणार्थ, कुंपण नजरेला एकसारखं दिसतं, पण प्रत्येक वेळेस आपण कुंपणाकडे वेगळ्याच दृष्टीकोनातून किंवा वेगळ्या परिस्थितीतून पाहात असतो. तुमच्या स्टिरिओवर एखादं गाणं लावा आणि पुढे प्रत्येक वेळेस ते गाणं ऐकल्यासारखं वाटत राहील. सातत्य लक्षात ठेवण्यासाठी अतिशय परिणामकारक ठरतं, बहुतेक त्यामुळेच आपल्या मनात खोलवर संगीत रूजतं. ते अशा खाचेत रुजतं जिथं इयरवॉर्म्स वाढतील.

इयरवॉर्म्सबद्दल आणखी एक गोष्ट अगदी प्रकर्षानं आणि नेहमी दिसते ती म्हणजे, संगीत भलेही साधं आणि त्याच त्या सुरावटीचं असेल, परंतु आपलं मन मात्र काहीसं बदल करून आणि वैशिष्ट्यपूर्णतेनं ती धून पकडतं, यात बदल म्हणजेच ही धून काहीशी ``कॅची'' करतं आणि म्हणूनच आपल्या स्मरणयंत्रणेत तिला स्थान प्राप्त होतं. पण जर या धूनबदद्ल काही विशेष नसेल, तर मात्र आपल्या मनाच्या स्मरणयादीत त्याला स्थान मिळू शकत नाही.

तालाला शरण जा

तुमच्या मनातली धून किंवा इयरवॉर्म तसंच घट्ट मनात रुतणारे असतील, तर, कोणी त्या धूनचा नुसता उल्लेख जरी केला, तरी तुम्हाला तीच तीच धून कानात ऐकायला येऊ शकते. याचाच अर्थ, केवळ ऐकल्यावर होणारा हा परिणाम नसून, धून म्हणजे आपल्या स्मरणात दीर्घकाळ टिकणारी गोष्ट आहे, हे सिद्ध होतं.

पण इतकंच नाही. तर मानवी स्मरणांचे संशोधक याला आपल्या कमी काळ टिकणाऱ्या स्मरणातील ``ताबेदार यंत्रणा'' (स्लेव...


गायक राहुल वैद्य फर्स्ट रनर अप ठरला. याआधीही इंडियन आयडॉल या गाण्याच्या रिअलिटी शोमध्येही तो उपविजेता ठरला होता.

रूबीनाव्यतिरिक्त राहुल वैद्य, राखी सावंत, निक्की तांबोळी आणि अली गोनी हे पण बिग बॉसच्या फायनलपर्यंत पोहोचले होते.  विशेष म्हणजे पाच फायनलिस्टपैकी राहुल, राखी आणि निक्की हे तीन फायनलिस्ट मराठी होते.

कार्यक्रमाचा सूत्रसंचालक सलमान खाननं फायनलपर्यंत पोहोचलेल्या सर्व स्पर्धकांना 14 लाख रुपये घेऊन कार्यक्रमातून बाहेर पडण्याचा पर्याय दिला होता. यावर विचार करण्यासाठी स्पर्धकांना अवघा 30 सेकंदांचा वेळ दिला गेला. राखी सावंत हिने 14 लाख रुपये घेऊन शो सोडण्याचा निर्णय घेतला.

त्यानंतर कमी व्होट मिळाल्यामुळे अली गोनीही स्पर्धेतून बाहेर पडला. निक्की तांबोळीलाही नंतर बाहेर पडावं लागलं आणि शेवटी रुबीना आणि राहुलच उरले. निक्की आणि राहुल या दोन मराठी स्पर्धकांना हरवत रुबीना बिग बॉस 14 ची विजेती ठरली.

कार्यक्रमाची विजेती असलेली रुबीना दिलैक ही तिचा पती आणि अभिनेता अभिनव शुक्लासोबत कार्यक्रमात सहभागी झाली होती. मात्र अभिनव फायनलपर्यंत पोहोचू शकला नाही.

राखी सावंतसोबतचा वाद

काही दिवसा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंपूर्वी रूबीना बिग बॉसच्या घरातील स्पर्धक राखी सावंतसोबतच्या कडाक्याच्या भांडणामुळे चर्चेत आली होती. रुबीना दिलैकच्या रागाचं कारण होतं, राखी सावंतचं अभिनेता आणि रुबीना दिलैकचा पती अभिनव शुक्लासोबतचं वर्तन.

'बिग बॉस'च्या चौदाव्या सीझनमध्ये अभिनव आणि रुबीना स्पर्धक म्हणून घरात आले. पहिल्या दिवसापासून हे कपल 'बिग बॉस'च्या घरात होतं, तर राखी सावंत वाइल्ड कार्ड एन्ट्रीद्वारे घरात आली होती.

घरात आल्यानंतर राखीने अभिनव शुक्लासोबत 'फ्लर्ट' करायला सुरूवात केली. सुरूवातीला हे सगळं गमतीत आणि हसत-खेळत सुरू होतं.

मात्र एकदा राखीने लिपस्टिकने आपल्या अंगभर 'I love ABhinav' लिहिलं आणि घरभर फिरत होती. आपल्याला अभिनव आवडतो असंही ती सातत्यानं सांगायला लागली.

एका टास्कदरम्यान तर तिने अभिनवच्या शॉर्ट्सची नाडीच ओढली. हा प्रकार अभिनव आणि रूबीनाला आवडला नाही. इतकंच नाही एका टास्कमध्ये मदत केली नाही, म्हणून घरात जाऊन राखीने अभिनवची अंतर्वस्त्रच कात्रीने कापली.

राखीच्या या वर्तनामुळे रुबीनाने 'एन्टरटेन्मेंटच्या नावाखाली असं वर्तन खपवून घेतलं जाणार नाही. एका मर्यादेत राहणं चांगलं' असं तिला बजावलं होतं. एकदा तिने राखीच्या अंगावर पाणीही फेकलं होतं.

सोशल मीडियावर या घटनांनंतर रुबीनाला समर्थन मिळालं होतं, तर राखी सावंतला ट्रोल व्हावं लागलं होतं.

लग्नाबद्दलचा 'तो' गौप्यस्फोट

बिग बॉसच्या घरात रूबीनानं आपल्या लग्नाबद्दल केलेल्या खुलाशानंतरही खळबळ उडाली होती. आपल्या लग्नात तणाव होते. अभिनव आणि आपलं नातं घटस्फोटापर्यंत येऊन पोहोचलं होतं, असं रुबीनानं म्हटलं होतं. आपल्या नात्याला एक संधी देण्याच्या विचारानंच आपण बिग बॉसमध्ये आल्याचंही रुबीना आणि अभिनवनं स्पष्ट केलं होतं.

त्यांच्या या खुलाशावर घरातील अनेक स्पर्धकांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं होतं. रूबीना केवळ लोकांची सहानुभूती मिळविण्यासाठी हे सांगत आहे, असंही काही स्पर्धकांनी म्हटलं होतं.

बिग बॉसच्या घरातून बाहेर पडल्यानंतर अभिनव शुक्लानं माध्यमांना दिलेल्या मुलाखतीत आता आपल्या नात्यात सगळं सुरळीत असल्याचं म्हटलं. आम्ही 'कपल' म्हणून अधिक स्ट्राँग झालो आहोत आणि आता घटस्फोटाचं कसलाही विचार नसल्याचं त्यानं म्हटलं.

कोण आहे रुबीना दिलैक?

मूळची शिमल्याची असलेल्या रूबीनानं 2008 साली झी टीव्हीवरील 'छोटी बहू' या मालिकेतून टीव्ही इंडस्ट्रीत पदार्पण केलं. त्यानंतर तिने सास बिना ससुराल,...


गायींची स्व:संरक्षण क्षमता बरीच जास्त असते.

असं म्हणतात की कॉम्प्लेक्स आणि बॅक्टेरियायुक्त पचन यंत्रणेुमळं गायींमध्ये स्व:संरक्षणाची क्षमता अधिक असते.

 या स्व:संरक्षणासाठी त्या स्वत:च्या शरीरात विशेष अॅंटीबॉडीज तयार करतात.

त्या अॅंटीबॉडीजमुळं HIV ला संपुष्टात आणता येऊ शकतं. अमेरिकेच्या नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ हेल्थने ही माहिती महत्त्वपूर्ण असल्याचं सांगितलं आहे.

HIV चा जीवाणू खूप भयंकर असतो. तो रूग्णाच्या शरीरात स्वत:ची स्थिती सतत बदलत असतो, ज्यानं त्याला रूग्णाच्या प्रतिकार प्रणालीवर हल्ला करणे सोपं होतं.

मात्र गायीच्या अॅंटीबॉडीजपासून तयार होणारी एक लस रूग्णाची रोगप्रतिकार शक्ती वाढवू शकते आणि HIV च्या संक्रमणापासून लोकांना वाचवू शकते.

गायींचं योगदान

गायी रस्त्यावरचं काहीपण खातात पण त्यांची स्व:संरक्षण शक्ती चांगली असते.

इंटरनॅशनल एड्स वैक्सीन इनिशिएटिव आणि द स्क्रिप्स रिसर्च इन्स्टिट्युटने गायींच्या स्व:संरक्षण क्षमतेचा अभ्यास सुरू केला आहे.

"HIV विषाणू संपुष्टात आणण्यासाठी आवश्यक असलेले अॅंटीबॉडीज गायीच्या शरीरात काही आठवड्यांत तयार होतात. पण मानवी शरीराला यासाठी तीन ते ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पाच वर्षांचा कालावधी लागतो. HIVच्या इलाजासाठी ही खूपच महत्त्वपूर्ण बाब आहे. यापूर्वी कुणाला माहिती होतं की HIVच्या उच्चाटनासाठी गाय महत्त्वपूर्ण योगदान देऊ शकते?" असं डॉक्टर डेविन सोक यांनी बीबीसीला सांगितले.

आव्हानं

जनावरांच्या शरीरात तयार होणारे अॅंटीबॉडीज जास्त परिणामकारक असतात

'नेचर' या नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या माहितीनुसार गायीच्या शरीरात तयार होणाऱ्या अॅंटीबॉडीजमुळं HIVचा प्रभाव 42 दिवसांत 20 टक्क्यांपर्यंत कमी केला जातो.

प्रयोगशाळांतील परीक्षणांमध्ये असं समोर आलंय की 381 दिवसांत या अॅंटीबॉडीज एचआईव्हीला 96 टक्क्यांपर्यंत संपवू शकतात.

डॉ. डेनिस बर्टन यांच्या मते, "माणसांच्या तुलनेत जनावरांच्या शरीरात तयार होणाऱ्या अॅंटीबॉडीज जास्त परिणामकारक असतात आणि HIV संपुष्टात आणण्याची त्याची क्षमताही उत्तम असते."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


गारेगार थंडीचा मोसम नुकताच संपला आहे. त्यामुळे स्वीडनमध्ये आता बाहेर हिंडणं शक्य होतं आहे. उन खाण्यासाठी, स्वच्छ सूर्य प्रकाशाचे-कवडशांचे अनुभव घेण्यासाठी स्वीडनकर आता घराबाहेर पडू लागले आहेत.

मारिआटोरगेट चौकात व्हायकिंग गॉड थोर यांच्या भव्य पुतळ्याजवळच्या परिसरात स्वीडनकर आईस्क्रीमचा आनंद लुटताना दिसत आहेत. तरुण मुलंमुली हॅपी अवर्समध्ये भटकंती करताना दिसत आहेत.

स्टॉकहोम शहरात नाईटक्लब सुरू आहेत. मात्र रविवारपासून ५० पेक्षा जास्त लोकांना एकत्र येत नाहीत.

स्वीडनचा सख्खा शेजारी असलेल्या डेन्मार्कमध्ये एकावेळी केवळ १० लोक एकत्र येऊ शकतात. यूकेमध्ये तर तुमच्या घराबाहेरही तुम्ही कोणाला भेटू शकत नाही.

प्रत्येकावर मोठी जबाबदारी

स्वीडनमधल्या रस्त्यांवर एरव्हीच्या तुलनेत शांतता आहे. एसएल ही स्टॉकहोममधल्या सार्वजनिक वाहतुकीचं नियंत्रण करणारी कंपनी. गेल्या आठवड्यात प्रवासी वाहतुकीत निम्म्याने घट झाल्याचं कंपनीने म्हटलं आहे. सबवे आणि पॅसेंजर गाड्यांची वर्दळ कमी झाली आहे.

सरकारतर्फे होणाऱ्या निधी पुरवठ्यावर स्टॉकहोम बिझनेस रिजन कंपनी चालते. शहरातून चालणारा आंतरराष्ट्रीय व्यापारउदीम या कं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पनीच्या मार्फत चालतो. या कंपनीच्या मते, सार्वजनिक वाहतुकीत ९० टक्क्यांपर्यंत घट होण्याची शक्यता आहे. टेक्नोसॅव्ही मनुष्यबळ आणि कामाच्या सोयीस्कर वेळा आणि घरून काम करण्याची सुविधा यामुळे हे शक्य झालं आहे.

प्रत्येक कंपनीला हे करणं शक्य आहे. बहुतांश कंपन्या हे प्रत्यक्षात अंमलात आणत आहेत. त्यांनी शक्य करून दाखवलं आहे, असं कंपनीचे सीईओ स्टाफन इन्गव्हॅरसन यांनी सांगितलं.

त्यांचे शब्द आणि सरकारने आखलेले धोरण यामध्ये कमालीचं साधर्म्य आहे. स्वयं जबाबदारी. ऐतिहासिक मोठा निर्णय न घेताही कोरोना व्हायरसचा फैलाव मर्यादित राहू शकतो, असं सार्वजनिक आरोग्य यंत्रणा आणि राजकारण्यांना वाटतं.

स्वीडनमध्ये कठोर निर्बंधापेक्षा मार्गदर्शक तत्वं आहेत. तुम्हाला बरं नसेल किंवा तुम्ही ज्येष्ठ नागरिक असाल  तर तुम्ही घरी राहणंच योग्य आहे. तुमचे हात सातत्याने धुवा, आवश्यकता नसेल तर घराबाहेर पडू नका, शक्य असेल तर वर्क फ्रॉम होम करा, अशा या सूचना आहेत.

स्वीडनमध्ये कोरोनाच्या 3500 केसेस नोंदल्या गेल्या आहेत आणि 105 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

आपण सगळे प्रौढ आहोत आणि तसंच आपलं वागणं हवं. कोणत्याही स्वरुपाच्या अफवा किंवा लोकांमध्ये घबराट उडेल अशा गोष्टी पसरवू नयेत. हे शब्द आहेत स्वीडनचे पंतप्रधान स्टेफान लोफवेन यांचे. गेल्या आठवड्यात त्यांनी टीव्हीवरून स्वीडनवासीयांना उद्देशून भाषण केलं.

या संकटकाळात कोणीही एकटं नाही, परंतु आपल्या प्रत्येकावर मोठी जबाबदारी आहे.

प्रचंड विश्वास

स्वीडनच्या बहुतांश नागरिकांनी स्टेफान यांचं भाषण ऐकलं आणि त्यांना पंतप्रधानांचं म्हणणं पटलं असं नोव्हूस या प्रमुख सर्वेक्षण कंपनीने सांगितलं.

स्वीडनच्या नागरिकांना त्यांच्या आरोग्य व्यवस्थेवर कमालीचा विश्वास आहे. त्यामुळेच नागरिक स्वेच्छेने या नियमांचं पालन करत आहेत.

डेमोग्राफी अर्थात लोकांच्या राहण्याचं स्वरुपही लक्षात घेणं आवश्यक आहे. मेडिटेरिअन देशांमध्ये अनेकांची पिढीजात घरं आहेत. स्वीडनमधल्या या निम्म्याहून अधिक घरांमध्ये एक-एकच माणसं राहतात. त्यामुळे कुटुंबांत व्हायरस पसरण्याचा धोका कमी होतो.

दरम्यान स्वीडनच्या माणसांना घराबाहेर मोकळ्या वातावरणात वावरायला आवडतं. कोरोनासारख्या संकटकाळात लोकांचं शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य चांगलं राखणं आवश्यक आहे. नियमांचा बडगा दाखवून त्यांना कोंडून ठेवण्याचा नियम केलेला नाही असं अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

कोरोनाचा फैलाव...


गार्सिया यांना जखमी अवस्थेत राजधानी लिमातील रुग्णालयात हलवण्यात आलं. मात्र तिथं त्यांना मृत घोषित करण्यात आलं. सध्याचे राष्ट्राध्यक्ष विजकार यांनी गार्सिया यांच्या मृत्यूच्या बातमीला दुजोरा दिला आहे.

गार्सिया यांच्या मृत्यूची बातमी समजताच त्यांच्या समर्थकांनी रूग्णालयातबाहेर मोठी गर्दी केली. मात्र पोलिसांनी बळाचा वापर करून त्यांना पांगवण्यात यश मिळवलं.

गार्सिया यांच्यावर ब्राझीलची कन्स्ट्रक्शन कंपनी ओदेब्रक्तकडून लाच घेतल्याचा आरोप होता. मात्र त्यांनी हे आरोप आधीच फेटाळून लावले होते.

गार्सिया यांनी 1985 ते 1990 आणि 2006 ते 2011 या काळात पेरूचं राष्ट्राध्यक्षपद भूषवलं होतं.

गार्सिया यांच्या घरी नेमकं काय झालं?

लाचखोरीच्या आरोपानंतर गार्सिया यांना अटक करण्यासाठी पोलीस अधिकारी त्यांच्या मिराफ्लोर्सचया घरी पोहोचले होते.

यावेळी आपल्याला एक फोन करायचा आहे असं सांगून गार्सिया आपल्या खोलीत गेले आणि त्यांनी दरवाजा बंद करून घेतला.

त्यानंतर काहीच मिनिटात गोळीबाराचा आवाज आला. पोलिसांनी बळाचा वापर करून दरवाजा उघडला. तेव्हा गार्सिया खुर्चीत पडले होते. आणि त्यांनी डोक्यात गोळी झाडून घेतल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याचं दिसत होतं, असं पेरूचे अंतर्गत सुरक्षा मंत्री कार्लोस मोरान यांनी सांगितलं.

गार्सिया यांच्याकडे चार ते पाच शस्त्रं होती. ती त्यांना लष्कराकडून भेट म्हणून मिळाली होती. त्यातीलच एका शस्त्रानं त्यांनी स्वत:वर गोळी झाडून घेतल्याचं गार्सिया यांच्या स्वीय सहाय्यक रिकार्डो पिनेडो यांनी सांगितलं.

या घटनेनंतर विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष विजकार यांनी ट्वि करून शोक व्यक्त केला. ते म्हणाले, "माजी राष्ट्राध्यक्षांच्या मृत्यूची बातमी ऐकून मला धक्का बसला आहे. या कठीण प्रसंगात त्यांच्या कुटुंबाशी माझी सहवेदना आहे."

गार्सिया यांच्यावर काय आरोप होते?

2006 ते 2011 या आपल्या दुसऱ्या राष्ट्रध्यक्षदाच्या काळात गार्सिया यांनी राजधानी लिमामध्ये उभारल्या जात असलेल्या मेट्रो प्रकल्पासाठी ब्राझीलची कंपनी ओदेब्रक्तकडून लाच घेतल्याचा आरोप होता.

मात्र हे आरोप केवळ राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचं गार्सिया यांनी म्हटलं होतं. तसंच गेल्या वर्षीच्या नोव्हेंबरमध्ये त्यांनी उरूग्वेकडे आश्रय मागितला होता. मात्र त्यात यश आलं नाही.

अॅलन गार्सिया.. लॅटिन अमेरिकेचे केनेडी

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


गावकऱ्यांनी ताकतोडा विकायला काढलं आहे.

दुष्काळ आणि नापिकीने कंटाळलेल्या गावाने निषेध म्हणून अखेर गावच विक्रीस असल्याचं जाहीर केलं. गावकऱ्यांच्या या अगतिकतेचं काय कारण आहे?

विकास सावके हिंगोली जिल्ह्यातल्या सेनगाव तालुक्यातल्या ताकतोडा गावात राहतात. 27 वर्षांच्या विकास यांच्याकडे 13 एकर शेती आहे. 2016, 2017 आणि 2018 मध्ये त्यांनी सोयाबीन आणि उडीद या पिकांसाठी पीक विमा उतरवला होता.

विकास सावके

"2016पासून मी आणि माझे वडील दोघेही पीक विमा भरत आहोत. 2017मध्ये सोयाबीनच्या एक हेक्टर पीकासाठी आम्ही 840 रुपयांचा विमा भरला होता, तर उडीदचाही 230 रुपयांचा विमा भरला होता. 2018 मध्येही विमा भरला. पण, 3 वर्षं झाले, अजून तरी आम्हाला विम्याचा परतावा मिळाला नाही," सावके पीक विम्याविषयी सांगतात.

"आम्ही विमा कशामुळे भरला, तर आमची नापिकी झाली, पाणी-पाऊस झाला नाही, पीक आमच्या हातात आलं नाही, म्हणून विम्याचा परतावा मिळेल या आशेवर आम्ही पीक विमा भरला. मागच्या वर्षी तर आमचा खर्च पण निघाला नाही. सोयाबीनचं एकरी उत्पन्न कुठं 2 पोते,  कुठं 3 पोते इतकं झालं. तेवढ्यात उत्पन्न निघायचा विषयच येत नाही," ते पुढे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सांगतात.

"आमच्याइकडे सरकारनं सर्व्हे केला, त्यानंतर सेनगाव तालुका गंभीर दुष्काळी म्हणून घोषित केला. आम्हाला 13 हजार रुपये दुष्काळी अनुदानसुद्धा भेटलं. सरकारकडून आम्हाला दुष्काळी अनुदान भेटत आहे, पण आम्ही जो विमा भरलाय, तो आम्हाला का भेटत नाही. सरकारला  दुष्काळ मान्य आहे, तर मग कंपनीला का मान्य नाही? आमच्या हाती ना पीक आलं ना विम्याचे पैसे. दुष्काळ पडूनही विम्याचे पैसे कशामुळे भेटत नाही? सावके प्रश्न उपस्थित करतात.

पीक विम्याविषयी विचारल्यावर कृषी अधिकारी टोलवाटोलवीची उत्तरं देतात, अशी सावके यांची तक्रार आहे.

ते म्हणतात, "तालुका कृषी अधिकाऱ्याला विचारलं तर ते म्हणतात, कंपनीवाल्यांनीच अजून विमा मंजूर केला नाही, तर देणार कुठून?"

विकास सावके यांनी 2018मध्ये सोयाबीनचा 840 रुपयांचा पीक विमा काढला होता.

सेनगाव तालुक्याचे कृषी अधिकारी गंगाधर बळवंतकर यांनी हा आरोप फेटाळून लावला आहे.

"ताकतोडा गावच्या एकाही शेतकऱ्यानं अद्याप मला फोन केलेला नाही, तसंच आमचं प्रत्यक्षात बोलणंही झालेलं नाही. आज (22 जुलै) मी तहसिलदार आणि प्रांताधिकारी यांच्यासोबत त्या गावात जाणार आहे," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"सेनगाव तालुक्यातल्या 27,435  शेतकऱ्यांनी पीक विमा उतरवला होता, त्यापैकी कंपनीनं 249  शेतकऱ्यांचा ज्वारीसाठीचा पीक विमा मंजूर केला आहे. या शेतकऱ्यांना 13 लाख 22 हजार 364 रुपये पीक विमा मंजूर करण्यात आला आहे. सोयाबीनचं उत्पन्न जास्त असल्यामुळे या पीकासाठी पीक विमा मंजूर करण्यात आलेला नाही," त्यांनी पुढे सांगितलं.

'गाव विकणे आहे'

ताकतोडा गावच्या शेतकऱ्यांनी एकत्र येत गाव विकण्याचा निर्णय घेतला आहे.  तसं पत्र मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना 18 जुलैला पाठवण्यात आलं आहे. यानंतर या गावाची राज्यभर चर्चा सुरू आहे. संपूर्ण कर्जमाफी आणि पीक विम्याचे पैसे त्वरित मिळावेत, या गावकऱ्यांच्या प्रमुख मागण्या आहेत.

या आंदोलनाविषयी गावातील शेतकरी दीपक सावके सांगतात, "आतापर्यंत आमच्या कोणत्याच मागण्या मान्य झाल्या नाहीत, म्हणून आम्हाला या लेव्हलला उतरावं लागलं, गाव विकायचा निर्णय घ्यावा लागला. आमच्या आंदोलनानंतर तहसिलदार आले. तुमच्या मागण्यांवर विचार करू, त्यासाठीचा अहवाल वर पाठवू, असं दोन शब्द बोलून ते निघून गेले."

18 जुलैपासून ताकतोडा गावातील शेतकरी आंदोलन करत आहेत. गावातील ग्रामपंचायत आणि शाळा बंद ठेवण्यात आली आहे.  22जुलै पासून...


गावातल्या घरासमोर डोक्याला पांढऱ्या पगडी बांधलेल्या पुरुषांची गर्दी जमली आहे. काही गाड्या आणि पोलीसही आहेत. एक लहान मुलगा पळापळ करत सर्वांना पाणी देतोय. अंगणात 10-15 बायका आहेत. यातल्या अनेकजणींनी घुंघट घेतलाय आणि चिलम ओढत आहेत.

"नाही, तुम्ही आत जाऊ शकत नाही... आत कुणीच जाणार नाही. आम्ही थकलोय आता. नेते राजकारण करत आहेत तर मीडियावाले काहीही लिहित आहेत. इथेच थांबा प्लीज. पाणी दे रे इकडे." पत्रकारांना आवरताना एक तरुण संतापला आहे.

हे 18 वर्षांच्या त्या मुलीचं घर आहे जिच्या नवऱ्यासमोरच पाच तरुणांनी तिच्यावर कथित बलात्कार केला. त्याचा व्हीडिओ काढून तो सोशल मीडियावर पोस्ट केला.

दलित घरातल्या मुलीवर हा अत्याचार झाला 29 एप्रिलला. मात्र, त्यानंतर आठवडा उलटला तरी पोलीस आणि प्रशासनाला जाग आली नव्हती.

मे महिन्याचा दुसरा आठवडा उजाडेपर्यंत हे प्रकरण स्थानिक मीडियामधून राष्ट्रीय मीडिया आणि सत्ताधाऱ्यांपर्यंत पोचलं. या सगळ्याचा सर्वाधिक परिणाम पीडितेचं कुटुंब आणि तिच्या घरावर झाल्याचं दिसत होतं. तिचे कुटुंबीय नेते मंडळी, माध्यमातील मंडळी आणि सहानुभूती दाखवण्यासाठी आलेल्यांची व्यवस्था करता करता... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

थकले होते.

पीडितेची भेट

अनेक तास वाट बघितल्यानंतर आणि पीडितेच्या कुटुंबासाठी साध्या वेशात तैनात एका पोलिसाला विनवण्या केल्यानंतर आम्ही पीडिता आणि तिच्या पतीला भेटलो.

अंकिता (नाव बदललेलं आहे) फार फार तर 17-18 वर्षांची दिसत होती.

"हिला अठरा वर्षं पूर्ण झाली आहेत. एकोणिसावं सुरू आहे," अरुण (पीडितेच्या पतीचं बदलेलं नाव) सांगत होते.

"आम्ही चेहरा धूसर केला आहे," अरुण यांच्या चेहऱ्यावरचे भाव ओळखून आम्ही त्याला विश्वासात घेत सांगितलं.

कुटुंबातील एक महिला

"मॅडम, तरीही सेफ्टीसाठी फडकं ठेवतो. काल एका चॅनलवाल्याने सांगितलं की चेहरा धूसर करू. मात्र, तरीही माझा चेहरा  स्पष्ट दिसत होता." हे ऐकल्यावर मी त्यांना एक कापड दिलं आणि अशाप्रकारे आमची बातचीत सुरू झाली.

त्या दिवसापासून आजपर्यंतचा घटनाक्रम: अरुण यांच्याच शब्दात

26 एप्रिलचा दिवस होता. तीन-सव्वा तीन झाले होते. आम्ही दोघंही बाईकवर होतो. आमच्या घरात दोन-दोन लग्न होती. त्यामुळे बाजारात जाऊन कपडे घ्यावेत, असा आमचा विचार होता. परतताना मंदिरात दर्शनही करायचंही ठरवलं होतं.

आम्ही जिथून येत होतो तो भाग निर्मनुष्य आहे. खडकाळ आणि वाळूच्या डोंगरांशिवाय तिथे काहीच दिसत नाही. कदाचित तिथूनच त्यांनी आमचा पाठलाग सुरू केला असावा. ते पाच जण होते. दोन बाईकवर. पाठलाग करता करता अचानक ते आमच्या जवळ आले आणि आम्हाला वाळूवर पाडलं.

ते आम्हाला विचारू लागले, "कुठून आला आहात? इथे एकटेच काय करताय? का फिरत आहात?" आम्ही त्यांना सांगितलं, की आम्ही पती-पत्नी आहोत. लग्नाला वर्ष होऊन गेलंय. वाटल्यास आमच्या घरच्यांना विचारा. मात्र, ते ऐकायला तयार नव्हते. त्यांचं एकच सुरू होतं. फिरायला आला आहात दोघं. खोटं बोलत आहात.

जगमोहन र्मा, पोलीस उपअधीक्षक, अलवर ग्रामीण

यानंतर त्यांनी आमचे कपडे फाडायला सुरुवात केली. त्यांनी मला बेदम मारहाण केली. अंकितालाही तीन-चार वेळा मारलं. आम्ही खूप ओरडलो. मदतीसाठी हाका मारल्या. त्यांच्या विनवण्या केल्या. मात्र, तिथे कुणीच नव्हतं. ऐकणार कोण?

जवळपास तीन तास त्यांनी आम्हाला टॉर्चर केलं. व्हीडिओ काढत होते. आम्ही विनवण्या करत होतो, की व्हीडिओ काढू नका. पण, त्यांनी ऐकलं नाही.

मी जिमला जातो. मेहनत करतो. पण त्यादिवशी मला काय झालं होतं, कुणास ठाऊक. मी त्यांचा सामनाच करू शकलो नाही. माझ्याकडे सहा हजार रुपये होते. तेही त्यांनी हिसकावून घेतले. मग मी त्यांना सांगितलं की...


गावातील महिलांसोबत माया विश्वकर्मा.

माया जन्माने भारतीय आहेत आणि तरुण वयापर्यंत त्या मध्य प्रदेशमधील नरसिंहपूर जिल्ह्यात राहत होत्या. माया यांना परिसरातले लोक पॅडवुमन या नावानं ओळखतात. 9 फेब्रुवारीला रिलीज होणाऱ्या 'पॅडमॅन'शी त्यांचा काही संबध आहे का?

या प्रश्नावर माया म्हणतात, "मी मागील दोन वर्षांपासून मेन्स्ट्रुएशन हायजीन अर्थात पाळीदरम्यानची स्वच्छता या विषयावर काम करत आहे. सिनेमाशी माझं काही देणं-घेणं नाही. एक मात्र खरं आहे, मी माझ्या कामानिमित्त अरुणाचलम मुरूगनाथम यांना भेटले होते."

सॅनेटरी पॅड तयार करताना महिला.

पाळीदरम्यान काय स्वच्छतेची काळजी कशी घ्यावी यासाठी जनजागृतीचं काम माया करतात. त्यांनी परवडणारे सॅनिटरी पॅड्स निर्माण करणारं तंत्रही विकसित केलं आहे. म्हणूनच त्या पॅडवुमन नावानं ओळखल्या जातात.

माया पुढं म्हणतात, त्यांचं काम सध्या सुरुवातीच्या टप्प्यात जरी असलं तरी पॅडमॅन मुळे नव्हे तर त्यांच्या जीवनातील अनुभवांपासून प्रेरणा घेऊन सुरू झालेलं आहे.

माया यांना आई-मुलगी, पती-पत्नी, महिला आणि पुरुष यांच्यातल्या संकोचाला वाट मोकळी करून द्यायची आहे.

काय म्हणतात आकडे?

अलीक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डंच जाहीर झालेल्या 'नॅशनल फॅमिली हेल्थ सर्व्हे'च्या रिपोर्टनुसार

माया स्वतः या देशातल्या अशा 62 टक्के महिलांमध्ये येत होत्या.

माया यांची प्रेरणा

माया म्हणतात, "पीरियड्सच्या दरम्यान 'मला कापड वापरायचं आहे', असं पहिल्यांदा माझ्या मामीने मला सांगितलं. पण कापड वापरल्यानं मला अनेक प्रकारची इन्फेक्शन झाली. दर चार-सहा महिन्यांनी पुन्हा बळावत असत."

दर वेळी बळावणाऱ्या इन्फेक्शनच्या मागे पीरियड्स दरम्यान वापरण्यात आलेलं कापड हे मुख्य कारण असल्याचं माया यांना दिल्लीतील एम्समध्ये शिक्षण घेत असताना कळलं.

त्यानंतर माया यांनी सॅनिटरी पॅड्स आणि त्याचा वापर तसंच काय करावं आणि काय करू नये याविषयी महिला आणि मुलींमध्ये जागरुकता निर्माण करण्याचा निश्चय केला.

दोन वर्षांपूर्वी माया नरसिंहपूरला परतल्या. त्यानंतर भारतात पॅड मॅन या नावानं प्रसिद्ध असलेल्या अरुणाचलम मुरगनाथम यांची त्यांनी भेट घेतली.

अरुणाचलम मुरूगनाथम हे पॅड्स तयार करण्यासाठी जे मशीन वापरतात त्यात हाताचं काम जरा जास्त असल्याचं माया यांनी बीबीसीला सांगितलं. माया यांना त्यापेक्षा चांगल्या आणि कमी मेहनत लागणाऱ्या मशीनची अपेक्षा होती.

माया यांनी याकरिता मग काही मित्रांकडून पैसे उधार घेतले. तसेच क्राऊड फंडिंगच्या माध्यमातून काही पैसे जमा केले.

त्यातून मशीन विकत घेतली गेली. आज दोन खोल्यांच्या घरात सॅनिटरी पॅड्स निर्मितीचं काम चालतं. दररोज 1000 पॅड्स या ठिकाणी तयार केले जातात.

स्वतःच्या कामाविषयी माहिती देताना माया म्हणतात, "आम्ही दोन प्रकारची पॅड्स तयार करतो. एक तर वुड पल्प आणि कापसाचा वापर करून आणि दुसरं पॉलीमर शीटचा वापर करून पॅड्स तयार केली जातात."

'पॅडमॅन' सारख्या सिनेमांद्वारे त्यांच्या कामाचा प्रचार आणि प्रसार होतो का?

या प्रश्नाच्या उत्तरात त्या म्हणतात, "हे खरं आहे की, अशा पद्धतीचे सिनेमे तरुणांमध्ये पीरियड्स आणि रजोनिवृत्ती यासारख्या महत्त्वाच्या विषयावर जनजागृती करतात. पण मी ज्या भागात काम करते तिथे ना वीज आहे ना सिनेमागृह. इंटरनेटही नाही."

माया सांगतात, "नरसिंहपूर सारख्या आदिवासी भागात जिथं मी काम करते, तिथं यासारख्या सिनेमांमुळं काम नाही होणार. या भागात प्रत्यक्ष फिरून काम करणाऱ्या पॅडमॅन आणि पॅडवुमनची गरज आहे."

पॅड मॅन सिनेमा रिलीज होण्याआधी पॅड वुमनची ओळख मिळाल्याबद्दल माया म्हणतात, "मला लोकांनी कुठल्या नावानं ओळखावं यानं मला फरक नाही पडतं. माझी...


गावामध्ये पाण्याचा इतर दुसरा कुठलाही स्रोत नाही. या हॅंडपंपचं पाणी पिऊ नका असं शासनाने सांगितलेलं असताना गावकऱ्यांना तेच पाणी प्यावं लागतं.

जंगलानं वेढलेलं घाटंजी तालुक्यातील रुईपेंड गाव. या गावची लोकसंख्या जवळपास 300च्या घरात आहे. जंगलाच्या मार्गाने नागमोडी वळण घेत वाटा शोधत गावापर्यंत पोहचता येतं.

यवतमाळच्या ग्रामीण भागात दुष्काळामुळे लोक पीत आहेत विषारी पाणी

सकाळच्या शाळेला नुकतीच सुटी मिळाली आणि ग्रामीण भागातील मुलांच्या खेळांना सुरुवात झाली. 'मामाचं पत्र हारवलं आम्हाला नाही सापडलं' या खेळामध्ये मुलं रमलेली होती. खेळात भान विसरलेली मुलं गावात वेगळंच चैतन्य निर्माण करत होती. पण त्यांच्या या निरागस हास्यामागे एक भीषण वास्तव दडलेलं आहे ही जाणीव मनाला व्यथित करत होती.

पिण्यायोग्य पाणी मिळत नसल्यानं सुलोचना आडे यांना 'लाल कलर मारलेल्या' हॅंडपंपचं पाणी प्यावं लागतं. त्या म्हणतात "गावामध्ये ग्रामपंचायतीची अपूर्ण बांधकाम असलेली विहीर आहे. एक हापशी आहे पण तासन्-तास वाट पाहूनही त्या हापशीच पाणी पुरत नाही. घरापासून 500 मीटरवर हापशी आहे. शासनाने या हापशीच पाणी पिण्यायोग्य नाही, म्हणून ला... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ल कलर मारलाय. पण नाईलाजास्तव आम्हाला हेच पाणी प्यावे लागतंय" सुलोचना सांगतात.

या हापशीमधून फ्लोराईडयुक्त पाणी येतं. त्यामुळं सांधेदुखी, डोळ्यांची जळजळ आणि कंबरदुखीचा त्रास वाढलाय. मुलांमध्ये दातांची समस्या जन्मजातच असेल असं सुलोचना यांना वाटलं. पण गावातल्या सर्वच मुलांचे दात अशक्त आणि पिवळट पडल्यानंतर हे गंभीर आजाराचे लक्षण असल्याचं त्यांना कळलं.

त्या म्हणतात, "आर्थिक परिस्थितीमुळे मुलांचा उपचार करणं परवडत नाही. पैसाच नाही तर उपचार करायचा तरी कसा करावा हा प्रश्न आहे. मुलं आमच्याकडे दातांची तक्रार करतात, पण पाण्याचे दुष्परिणाम माहिती असूनही जीवघेणं पाणी त्यांना पाजावं लागतं".

सुलोचना आडे

35वर्षीय ग्रामस्थ बंडू आडे यांना काम करतांना थकवा जाणवतो. शेतात राबतांना हातापायांचे सांधे अचानक दुखायला लागतात. अचानक उठलेला त्रास काही केल्या कमी होत नाही, असं ते सांगतात.

बंडू सांगतात, "आम्ही मुळात कष्टकरी शेतकरी आहोत. शेतीमधून उत्पन्न मिळवायचं असेल तर शेतात घाम गाळण्याशिवाय पर्याय नाही. पण आता शेतात काम करणं अवघड झालंय. आमच्याकडं कुणी लक्ष देत नाही. या पाण्याचे वाईट परिणाम आम्हाला माहिती आहेत. पण फ्लोराईडचं पाणी पिल्याशिवाय आम्हाला दुसरा पर्याय नाही."

बंडू आडे यांच्या म्हणण्यानुसार हे गाव शासकीय योजनांपासून वंचित आहे. शुद्ध पाणी मिळावे याकरिता त्यांनी अनेक प्रयत्न केले. शासनाने किमान गावच्या पाण्याची समस्या ताबडतोब सोडवावी अशी त्यांची इच्छा आहे.

हनुमंत मसराम हे शेती करतात. शेतात जात असतांना प्रचंड थकवा जाणवतो. चालतांना गुडघे, पाठीचा कणा, मान, दुखायला लागतात, असं हनुमंत सांगतात.

हनुमंत यांना प्रतीक नावाचा एक मुलगा आहे.

फ्लोराईडच्या पाण्यामुळं प्रतीकच्या दातांवर परिणाम झालाय. "आमच्या सारखीच या मुलांचीही अवस्था होणार आहे. आता परिणाम फक्त दातांवर दिसतात, पण कालांतराने सबंध शरीरावर परिणाम जाणवायला लागतील," असं हनुमंत सांगतात.

मुलांच्या भविष्याकडे पाहून हनुमंत जरा अस्वस्थ होतात. "मुलांच्या योग्य उपचारासाठी आमच्याकडे पैसे नाहीत. शेतीमधून मिळालेल्या उत्पन्नावर जगणंच कठीण आहे. तर उपचाराला पैसे कसे शिल्लक पडतील. आमच्यावर ही परिस्थिती आली आहे. हळुहळू आम्ही सगळे मृत्यूच्या दारात जाताना स्वतःला बघत आहोत" असंही त्यांना वाटतं.

भूजल पातळी कमी

किडनी रोग तज्ज्ञ, डॉ अविनाश चौधरी यांनी यवतमाळ जिल्ह्यातील किडनी आणि फ्लोराईड मूळ...


गावी परतणारे स्थलांतरित कामगार

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी 24 मार्च रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लॉकडाऊनची घोषणा केली. या निर्णयामुळे जीवनावश्यक सेवा वगळून बाकी सगळी आस्थापनं बंद झाली. नागरिकांनीही अगदीच आवश्यकता असेल तरच घराबाहेर पडा असा सल्ला सरकारने दिला. मात्र या निर्णयामुळे हातावर पोट घेऊन जगणाऱ्या स्थलांतरित कामगारांसमोर जगण्याचा आणि पर्यायाने अस्तित्वाचा प्रश्न निर्माण झाला.

लॉकडाऊनमुळे हाताला काम नाही, काम नाही त्यामुळे पैसा मिळणार नाही हे अटळ दिसत असल्याने देशभरात स्थलांतरितांनी घरची वाट धरली. दिल्लीपासून महाराष्ट्रापर्यंत सगळीकडून कुटुंबकबिल्यासह विनाअन्नपाणी गावी निघालेल्या स्थलांतरितांचे तांडे टीव्हीच्या माध्यमातून दिसले.

शहरात जगण्याचा संघर्ष कठीण होईल या विचारातून हजारो स्थलांतरितांचे तांडे गावाकडे निघाले. वाहतुकीच्या सगळ्याच यंत्रणा बंद असल्याने काहींनी शेकडो-हजारो किलोमीटर दूर असलेल्या गावाकडे पायी कूच केलं.

लॉकडाऊनच्या घोषणेनंतर गावाच्या दिशेने निघालेले काही स्थलांतरित कामगार अपघातात सापडले असल्याचं स्पष्ट होतं आहे. देशभरात सर्वसाधारण दररोज रस्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ते अपघातात 17 माणसं जीव गमावतात. परंतु लॉकडाऊन लागू झाल्यानंतर रस्ते अपघातात बळी जाणारी माणसं ही स्थलांतरित आहेत.

 कारण लॉकडाऊनमुळे नागरी वाहतूक म्हणजेच प्रवासी वाहतूक बंद आहे. सरकारी तसंच खाजगी वाहतूक व्यवस्था बंद आहे. त्यामुळे रस्त्यावर होणारे अपघात स्थलांतरित कामगारांच्या शेवटाला कारणीभूत ठरत आहेत.

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी लॉकडाऊनची घोषणा करण्यात आली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नागरिकांना घरात राहण्याचं तसंच सोशल डिस्टन्सिंग पाळण्याचं आवाहन केलं. मात्र समाजातल्या सगळ्या स्तरातील माणसं याचं पालन करू शकली नाहीत. हजारोंच्या संख्येतील स्थलांतरितांचे तांडे बस स्टँड परिसरात जमले.

29 मार्च 2020पर्यंत कोरोना व्हायरसमुळे 25 जणांचा मृत्यू झाला आहे. आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयातर्फे ही माहिती देण्यात आली. दुसरीकडे लॉकडाऊन काळात रस्ते अपघात आणि वैद्यकीय आपात्कालीन प्रसंगामुळे 20 जणांचा जीव गेला आहे.

बीबीसीने केलेल्या विश्लेषणानुसार, रस्ते अपघाताच्या चार प्रकारांची नोंद झाली आहे. प्रचंड अंतर पायी चालल्याने दोन ठिकाणी वैद्यकीय आपात्कालीन परिस्थिती उद्धली. अन्य एक प्रकारही घडला.

रस्ते अपघात

इंडियन एक्स्प्रेसने दिलेल्या वृत्तानुसार, हैदराबादजवळ पेड्डा गोळकोंडा इथं 27 मार्च झालेल्या रस्ते अपघातात 8 जणांचा मृत्यू झाला. त्यामध्ये स्थलांतरित कामगारांसह दोन लहान मुलांचा समावेश होता. उघड्या ट्रकमधून ते प्रवास करत होते. कर्नाटकात गावी परतत असताना ते जात असलेल्या ट्रक आणि लॉरीची टक्कर झाली.

तेलंगणातही प्रचंड संख्येने स्थलांतरित कामगार जत्थ्याने उभे असल्याचं चित्र आहे. दोन अन्य घटनांमध्ये गुजरातमध्ये सहा स्थलांतरित कामगारांचा मृत्यू झाला आहे.

स्थलांतरितांचे तांडे

28 मार्च रोजी, मुंबई-अहमदाबाद हायवेवर पालघरजवळ वेगवान ट्रकने चार स्थलांतरितांना उडवलं. त्याच दिवशी गुजरातमध्ये वलसाड जिल्ह्यात दोन मजुरांचा मृत्यू झाला. ते रेल्वे पुलावरून जात होते, त्यावेळी मालगाडीने त्यांना उडवलं. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या दोन्ही महिला होत्या. लॉकडाऊनमुळे आपल्या गावी परतत होत्या.

एएनआयने दिलेल्या वृत्तानुसार, कुंडली-मानेसर-पलवल एक्स्प्रेसवेवर एका गाडीने चारजणांना उडवलं. हे चारही जण चालत आपल्या गावी निघाले होते.

वैद्यकीय आपात्कालीन परिस्थिती

26 मार्च रोजी, 39 वर्षीय माणूस उत्तर प्रदेशात मोरेना...


गिएर्मो डेल टोरो यांनी दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटाला एकूण 13 ऑस्कर नामांकन मिळाली होती. सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक, प्रॉडक्शन डिझाइन, सर्वोत्कृष्ट चित्रपट आणि सर्वोत्कृष्ट संगीत हे पुरस्कार या चित्रपटाला मिळाले. ज्या लोकांनी हा चित्रपट पाहिला नाही त्यांच्या मनात हा प्रश्न येतो आहे की या चित्रपटाची नेमकी कथा काय आहे? कशाबद्दल बोलतो हा चित्रपट?

शेप ऑफ वॉटरची कथा

चित्रपटाची कथा 1960च्या काळातील आहे. अमेरिका आणि रशियात त्या काळात शीतयुद्ध सुरू होतं. चित्रपटातलं मुख्य पात्र एलिसा (सॅली हॉकिन्स) मूक आहे. बाल्टीमोर येथील एका गुप्त प्रयोगशाळेमध्ये ती साफसफाईचं काम करते.

त्या प्रयोगशाळेमध्ये संशोधनासाठी अॅमेझॉन नदीतून एक प्राणी आणला जातो. या प्राण्याला स्थानिक लोक देव मानत असतात. त्याची पूजा करत असतात. त्याला तिथून बंदी बनवून आणलं जातं आणि प्रयोगशाळेमध्ये त्याला सलाइन वॉटरमध्ये ठेवलं जातं.

हा प्राणी हुशार असतो आणि तिने केलेले संकेत त्याला कळत असतात. प्रयोगशाळेत साफ-सफाई करत असताना एलिसा त्याच्याशी सांकेतिक भाषेत संवाद साधते. त्याला गाणी ऐकवते आणि खायला देते. त्यातून त्यांच्यात जवळीक निर्माण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होते.

या प्राण्याला पकडून आणणारा आर्मी ऑफिसर (मायकल शॅनन) हा त्याच्यावर संशोधनाच्या नावाखाली अत्याचार करू लागतो. त्याचे हाल एलिसाला पाहवत नाहीत. त्या प्राण्याला लवकरच मारून टाकलं जाईल याची कल्पना तिला येते. एलिसा तिची कृष्णवर्णीय सहकारी आणि तिच्या रुममेटच्या साहाय्याने त्या प्राण्याला प्रयोगशाळेतून पळवून आपल्या घरी आणते. त्याला एका बाथटबमध्ये ठेवते.

अर्थात हे करताना तिला अनंत अडचणींचा सामना करावा लागतो. तो आर्मी ऑफिसर प्राण्याचा शोध घेतो. त्याला तो सापडतो का आणि त्यांच्या प्रेमाचं पुढं काय होतं अशा अनेक प्रश्नांची उत्तर चित्रपटातून उलगडतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


गिम्बेल्स डिपार्टमेन्ट स्टोअरच्या न्यूयॉर्क शाखेने 29 ऑक्टोबर 1945 रोजी एक नवीन उत्पादन बाजारात आणलं. त्याच धर्तीवर नंतर अब्जावधी उत्पादनं निर्माण झाली.

गिम्बेल्सने पहिल्यांदाच नवीन प्रकारचं शाईचं पेन विक्रीला ठेवलं. या पेनाच्या रचनेकरिता काही दशकं खर्च झाली होती. 'रेनॉल्ड्स इंटरनॅशनल पेन कंपनी'ने तयार केलेल्या या पेनांमुळे फाउंटन पेन वापरणाऱ्यांची गैरसोय दूर होणार होती- शाई गळणं, डाग पडणं, अशा अडचणी संपुष्टात येणार होत्या.

या नवीन बॉल-पॉइंट पेनांमध्ये विशेष घट्ट प्रकारची शाई वापरण्यात आली होती, ती सुकायचीही लवकर आणि तिचे डागही पडायचे नाहीत. अत्यंत कळीचा ठरलेला निबजवळचा फिरता छोटासा बॉल- आणि गुरुत्वशक्ती, यामुळे शाई सतत व स्थिरपणे बाहेर येणं शक्य झालं आणि कागदावर शाईचे भरीव डागही उमटायचे नाहीत.

असं हे नवीन बॉल-पेन वापरताना स्वच्छ राहायचं आणि त्याचा वापर सोयीस्करही होता. पण ते स्वस्त मात्र नव्हतं.

रेनॉल्ड्सच्या या बॉल-पेनाची किंमत 12.50 डॉलर इतकी होती- 2020 सालच्या चलनामध्ये त्याचा हिशेब केला तर 180 डॉलरांहून अधिक होईल. आज आपण एकगठ्ठा पेन विकत घ्यायला गेलो, तर इतक्याच रकमेत एक हजारा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंहून अधिक बॉल-पेन मिळतील.

अमेरिकेत विक्री झालेलं हे पहिलं बॉल-पेन असलं, तरी हे काही पहिलंवहिलं बॉल-पॉइंट पेन नव्हतं. अमेरिकेतलं पेन तयार करणाऱ्या कंपनीचे अध्यक्ष व्यावसायिक कामासाठी दक्षिण अमेरिकेला गेले असताना, त्यांना अशा प्रकारचं एक पेन तिथे दिसलं होतं.

पण त्यात केलेल्या बदलांमुळे पूर्ण सामर्थ्यानिशी हे पेन वापरात येणं शक्य झालं. अर्थातच प्लास्टिकचा वाढता वापर आणि विपुल उत्पादनासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा यांसारख्या बाह्य घटकांचा उदयही बॉल-पेनांच्या या क्रांतिकारी डिझाइनला पूरक ठरला.

मोठी झेप आणि मग परत शांतता

बॉल-पेनाच्या निर्मितीचं श्रेय सर्वसाधारणतः हंगेरियन-अर्जेन्टिनियन शोधक लास्लो बायरो यांना दिलं जातं. आधुनिक बॉल-पॉइंट पेनांना सामावून घेणारा शब्दही त्यांच्याच नावावरून आलेला आहे. पण वास्तविक या पेनांचा उदय याहून बराच आधी झाला.

जॉन जे. लाऊड या अमेरिकी व्यक्तीने 1888 साली बॉल-पेनाचं पहिलं पेटंट घेतलं होतं. अमेरिकन वकील असलेले लाऊड अशा प्रकारच्या शोधांमध्ये अधूनमधून रस घेत असत. कागदासोबतच लाकूड आणि चामडं यांसारख्या खडबडीत सामग्रीवरही लिहू शकेल असं शाईचं पेन त्यांना हवं होतं. खोबणीत बसेल असा फिरता छोटा पोलादी बॉल शोधून त्यांनी अशा पेनाच्या शोधासंदर्भात मोठीच झेप घेतली. 1888 साली पेटंटसाठी अर्ज करताना त्यांनी लिहिलं होतं की:

"एका सुधारित शाईसाठ्याचा किंवा फाउंटन पेनाचा शोध मी लावलाय. लाकूड, खरखरीत आवरणांचा कागद इत्यादींसारख्या खडबडीत पृष्ठभागांवर लिहिण्यासाठी सर्वसामान्य पेन उपयोगी पडत नाही, तिथे हे मी शोधलेलं पेन विशेष उपयुक्त ठरतं."

लाऊड यांनी शोधलेलं पेन खरोखरच चामड्यावर आणि लाकडावर लिहीत असे, पण कागदावर ते खूप खरखरीत व्हायचं. या वस्तूला कोणतंही व्यावसायिक मूल्य नसल्याचा निष्कर्ष काढण्यात आला आणि अखेरीस हे पेटंटही रद्द झालं.

त्यानंतरच्या दशकामध्ये लाऊड यांच्या डिझाइनमध्ये सुधारणा करण्याचा प्रयत्न अनेक शोधकांनी केला, पण कोणालाही त्यातून उत्पादनापर्यंतची पातळी गाठता आली नाही. अखेरीस 1930 च्या दशकात बायरो यांनी ही कामगिरी करून दाखवली. हंगेरीत पत्रकारिता करणाऱ्या बायरो यांना स्वाभाविकपणे रोजच फाउंटन पेनांचा वापर करावा लागत असे आणि त्यातल्या कमतरतांची त्यांना चांगलीच जाणीव होती.

"त्यांच्या वापरातलं फाउंटन पेन खूप गळकं होतं, त्यातून हातांवर शाई पसरायची आणि डागही पडायचे. या पेनाने ते खूप त्रस्त झाले...


गिरगावातल्या शोभायात्रेची सुरुवात ढोल-ताशा पथकाच्या वादनाने झाली. या वेळी उपस्थितांनीही या पथकाच्या भोवती फेर धरून जल्लोषाला सुरुवात केली.

नाशिकमध्येही गुढीपाडव्यानिमित्त शोभायात्रेचे आयोजन करण्यात आले आहे. या यात्रेचे ड्रोनद्वारे टिपलेलं दृश्यं.

पारंपरिक पद्धतीने साड्या नेसून स्त्रिया या बुलेट व अन्य दुचाकींवर स्वार होऊन शोभायात्रेत सहभागी झाल्या आहेत.

महाराष्ट्र सरकारने गुढीपाडव्यापासून प्लॅस्टिकवर बंदी घातली आहे. यामुळे गिरगाव इथल्या शोभायात्रेतील एका चित्ररथावर प्लॅस्टीक मुक्तीचा संदेश देण्यात आला होता.

प्लॅस्टीकबंदी व्हावी यासाठी या संस्थेमार्फत रस्त्यावरील नागरिकांना कागदी पिशव्यांचं वाटप करण्यात आलं.

प्लॅस्टिकचा विरोधाभास

एकीकडे प्लॅस्टिक वापरापासून परावृत्त करण्याचे संदेश दिले जात होती. प्लॅस्टिक मुक्तीचा संदेश देणारी पत्रकंही वाटण्यात येत होती. प्लॅस्टिक पिशव्यांना पर्याय म्हणून कागदी पिशव्या वाटण्यात आल्या. पण विरोधाभास म्हणजे या पत्रकांच्या आणि संदेशाच्या जवळच असा प्लॅस्टिकचा कचरा जमला होता.

मोठ्यांसह लहान मुलींनीही झेंडा घेऊन या शोभायात्रेत हजेरी लावली आहे. या मुल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीही पारंपरिक पद्धतीने साड्या नेसून शोभायात्रेत सहभागी झाल्या आहेत.

गुढीपाड्व्यानिमित्त महाराष्ट्रात ठिकठिकाणी नववर्ष शोभायात्रा निघतात. पारंपरिक पोशाखात सहभागी झालेली तरुणाई हे हल्लीच्या शोभायात्रांचे आकर्षण असते. मुंबई आणि नाशिकमधल्या शोभायात्रांची ही काही दृश्यं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


गिरमय गेब्रू

बीबीसी टायग्रिनियासाठी काम करणाऱ्या गिरमय गेब्रू यांना प्रादेशिक राजधानी मेकेल येथील एका कॅफेतून इतर चार जणांसोबत नेण्यात आल्याची माहिती प्रत्यक्षदर्शींनी दिली आहे.

गिरमय यांना मेकेल येथील लष्करी छावणीत नेण्यात आल्याचं सांगितलं जात आहे.

प्रतिनिधीला ताब्यात घेण्याबाबत बीबीसीने अद्याप कारण स्पष्ट केलेले नाही. पण बीबीसीने इथियोपियन प्रशासनाकडे चिंता व्यक्त केली आहे.

फायनॅन्शियल टाईम्स आणि एएफपी वृत्तसंस्थेत काम करणारे अलुला अकालू आणि फिट्सम बर्हाणे या दोन अनुवादकांनाही अलीकडच्या काही दिवसांत ताब्यात घेण्यात आले.

इथियोपियाचे सरकार नोव्हेंबरपासून तिग्रेमध्ये बंडखोरांविरोधात लढा देत आहे. या ठिकाणी संघर्ष सुरू झाल्यापासून कित्येक महिने प्रभावी प्रसारमाध्यमे ब्लॅकआऊट होती. यामुळे सरकारने गेल्या आठवड्यात काही आंतरराष्ट्रीय माध्यमांना प्रवेश दिला.

एएफपी आणि फायनान्शियल टाईम्स या दोन्ही वृत्तसंस्थांना वार्तांकनांसाठी परवानगी देण्यात आली होती.

प्रत्यक्षदर्शींनी बीबीसीला सांगितले की, लष्कराच्या गणवेशात आलेल्या सैनिकांनी गिरमय यांना ताब्यात घेतले.

बीबीसीचे प्रवक्ते सांगतात, "आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म्ही इथियोपियन प्रशासनाकडे चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या प्रतिसादाची आम्ही वाट पाहत आहोत."

इथियोपियन सरकारने तिग्रे पीपल्स लिबरेशन फ्रंटवर विजय जाहीर केला असला तरीही तिग्रेमध्ये संघर्ष सुरुच आहे. यात शेकडो लोकांचा मृत्यू झालाय तर हजारो लोक विस्थापित झालेत.

पत्रकार सांगतात, आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही या परिस्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. या संघर्षामुळे मानवतावादी संकट वाढत चालले आहे.

"आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांची दिशाभूल" करणाऱ्यांविरोधात कडक पावलं उचलली जातील असा इशारा नुकताच इथियोपियाच्या सत्ताधारी पक्षाच्या एका अधिकाऱ्याने दिला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


गिरीश बापट आणि मोहन जोशी या दोन उमेदवारांची बलस्थानं आणि त्यांच्यासमोर काय आव्हानं आहेत याचा वेध बीबीसी मराठीने घेतला आहे.

गिरीश बापट आणि मोहन जोशी यांची मैत्री चर्चेचा विषय आहे. मोहन जोशींना काँग्रेसने उमेदवारी दिल्याबद्दल गिरीश बापट यांचे चिरंजीव गौरव बापट यांनी काँग्रेसचे फेसबुकवरून आभार मानले होते असं वृत्त सरकारनामाने दिलं होतं.

असं असलं तरी राजकारणात मैत्री पेक्षा कारकीर्द महत्त्वाची असते, त्यामुळे दोन्ही उमेदवार सर्व ताकदीनिशी लढतील असं जाणकारांचं म्हणणं आहे. त्यामुळे मोहन जोशी हे गिरीश बापट यांना कडवं आव्हान देतील असं मत व्यक्त केलं जात आहे.

"मैत्री असली तरी राजकारणात लढत महत्वाची असून मोहन जोशी आव्हान निर्माण करतील," असं ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते कुमार सप्तर्षी यांनी म्हटलं आहे.

संघ स्वयंसेवक ते मंत्री

गिरीश बापट हे मूळचे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक आहेत. जनसंघापासून ते राजकारणात उतरले. नगरसेवक पदापासून सुरुवात केलेले गिरीश बापट १९९५ पासून सलग पाच वेळा आमदार म्हणून निवडून आले आहेत.

१९९६साली त्यांना भाजपाने पुण्यातून लोकसभेची उमेदवारी जाहीर केली होती, पण ब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ापट यांचा पराभव झाला आणि काँग्रेसचे सुरेश कलमाडी खासदार झाले.

काँग्रेसचे उमेदवार मोहन जोशी यांना देखील लोकसभा निवडणूक लढवण्याचा अनुभव असून १९९९ साली त्यांचा भाजपच्या प्रदीप रावत यांनी पराभव केला होता.

"दांडगा लोकसंपर्क हे गिरीश बापट यांची जमेची बाजू आहे. त्याचबरोबर पालकमंत्री म्हणून देखील त्यांनी संयमित भूमिका पार पाडत शहरी आणि ग्रामीण भागातील पाण्याचा प्रश्न हाताळला आहे. पुणे मेट्रोचा प्रश्न, PMRDA ( पुणे महानगर प्रादेशिक विकास प्राधिकरण महामंडळ) पिंपरी चिंचवड पोलीस आयुक्तालय तसंच चांदणी चौकातील उड्डाणपूल अशा कामांचा सपाटा लावला आहे," असं ज्येष्ठ पत्रकार अद्वैत मेहता यांनी सांगितलं.

बापट यांच्यासमोरील आव्हानं

पुलवामा आणि बालाकोट प्रकरणानंतर मोदींनी देशात राष्ट्रवादाची एक लाट आणली आहे त्याचा फायदा गिरीश बापटांना होईल असं अनंत दीक्षित यांना वाटतं. मात्र भारतीय लोकशाहीत मतदारांनी अनेकदा तख्त उलटले आहेत. त्यामुळे चमत्कार देखील घडू शकतो, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार अनंत दीक्षित यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

तर पुणे शहराचा मतदार बदलत आहेत. मूळ पुणेकर मतदारांबरोबर शहरात झालेलं स्थलांतर, नव्याने समाविष्ट झालेली अकरा गावं, आयटी क्षेत्रातील नोकरदार, उपनगरातल्या मतदारांचा कौल महत्वाचा ठरेल, अस मत ज्येष्ठ पत्रकार अरुण खोरे यांनी व्यक्त केलं आहे.

असंघटित क्षेत्रातल्या कामगारांची जोशींना मिळू शकते साथ

मोहन जोशी हे विधानपरिषदेचे आमदार, त्याचबरोबर लोकसभा निवडणुकीचा अनुभव असलेले उमेदवार असून युवक काँग्रेसपासून त्यांनी राजकीय कारकीर्द सुरू केलेली आहे.

मोहन जोशींचा जनसंपर्क चांगला आहे. दलित ,मुस्लिम ,ख्रिश्चन  असंघटित कामगार व्यापारी काँग्रेसची साथ देईल. पुण्यातील काँग्रेसचा पारंपारिक मतदार हा ३ लाख ५० हजारावर असून राष्ट्रवादी काँग्रेसची भक्कम साथ असल्याने मोहन जोशी यांना निवडणूक सोपी जाईल. असं कुमार सप्तर्षी यांना वाटतं.

गिरीश बापट यांचा कसबा, पर्वती, कोथरुड या ठिकाणी तुलनेने मोठा मतदार असला तरी उर्वरित मतदार संघामध्ये काँग्रेस-राष्ट्रवादी बरोबर असलेला मतदार आहे.

बापट यांचं काम चांगलं असलं तरी मुस्लिम, ख्रिश्चन ,दलित समाज, व्यापाऱ्यांमध्ये भाजप विषयी नाराजी आहे. जीएसटी, नोटाबंदी यांमुळे छोटे व्यापारी बुडाले, २००४ साली इंडिया शायनिंग नारा दिला तरी पुण्यात काँग्रेस विजयी झाला होता. याची पुनरावृत्ती...


गिरीश महाजन आणि देवेंद्र फडणवीस

नंदुरबार, धुळे, जळगाव आणि नाशिक या चार जिल्ह्यांचा मिळून उत्तर महाराष्ट्र तयार होतो. या चार जिल्ह्यात एकूण 35 मतदारसंघ आहेत. प्रत्येक जिल्ह्याचे काही ठराविक प्रश्न आहेत पण संपूर्ण प्रदेशाचा विचार केला तर पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा, सिंचन, उद्योगधंदे या मुद्द्यांबाबत ठोस कार्यक्रमाचा अभाव ही या प्रदेशाची तक्रार आहे.

या निवडणुकीत लोकांचे मुद्दे काय आहेत आणि राजकीय पक्ष कशाबद्दल बोलतायत याचा जिल्हावार आढावा घेऊ या.

नाशिक

उत्तर महाराष्ट्राच्या चार जिल्ह्यांपैकी नाशिक हा सर्वाधिक प्रगत. शेती, उद्योग, कारखाने, पाणीपुरवठा या सगळ्याच बाबतीत नाशिकची परिस्थिती ही उर्वरित प्रदेशापेक्षा सरस राहिली आहे. पण गेल्या काही वर्षांपासून नाशिककरांना कुठल्या गोष्टींची चिंता आहे?

विकासाचा वेग का वाढत नाही?

नाशिकमध्ये गेला काही काळ उद्योगधंदे बंद पडणं, रोजगार कपात या मुद्द्यांवरून चिंता आहे. नाशिक ही ऑटोमोबाईल हब आहे, त्यामुळे या क्षेत्रात घसरणारा रोजगार हा मोठा विषय आहे आणि विरोधी पक्षांकडूनही हा विषयाबद्दल सरकारला धारेवर धरण्याचा प्रयत्न केला जाताना दिसतोय.

शरद पवार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ांनी फडणवीस सरकार हे शेतकरीविरोधी आहे हा आपला सूर नाशिकजवळच्या जिल्ह्यांमध्ये प्रचार करताना तीव्र केला. 'नाशिकच्या शेतकऱ्यांना चार पैसे मिळायला लागल्यानंतर सरकारने निर्यातबंदीचं धोरण राबवलं' अशी टीका पवारांनी केली होती.

शरद पवार

'नाशिक जिल्ह्यात कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांना झालेलं नुकसान या मुद्द्यावरही विरोधकांनी सरकारला टीकेचं लक्ष्य केल्यामुळे सत्ताधारी पक्षाच्या उमेदवारांना याबद्दल बोलावं लागतंय. एकीकडे राष्ट्रीय मुद्द्यांवर प्रचार होत असताना या मुद्द्यांवरही चर्चा होताना दिसते आहे. सटाण्याच्या सभेत मुख्यमंत्र्यांनी सरकारी मेडिकल कॉलेज आणि फूड प्रोसेसिंग हबची घोषणा केली.

विरोधकांकडून सत्ताधाऱ्यांवर प्रेशर येत असल्याने त्यांना स्थानिक मुद्द्यांवर येणं भाग होतं' असं सकाळचे नाशिक आवृत्तीचे संपादक श्रीमंत माने सांगतात. 'कांद्यावरची निर्यातबंदी आपण निवडणुका संपल्यानंतर मागे घेऊ अशी घोषणाही मुख्यमंत्र्यांनी सटाण्याच्या सभेत केली होती' याकडेही माने लक्ष वेधतात. HAL मधील रोजगाराच्या मुद्दाच्या अनुषंगाने राफेलचाही मुद्दा विरोधक वाजवतायत जे सरकारच्या अडचणीचं आहे.

HAL कामगारांची निदर्शनं

राजकीय समीकरणं

नाशिकमध्ये विरोधकांनी आपल्या प्रचारात अशा स्थानिक मुद्द्यांना स्थान दिलंय जे लोकांच्या जिव्हाळ्याचे आहेत. हे मुद्दे बराच काळ प्रलंबित आहेत त्यामुळे याचा त्यांना काही प्रमाणात फायदा होईल असं इथले राजकीय निरीक्षक म्हणतात.

नाशिकमध्ये मध्यंतरी अल्पकाळ मनसेचा जोर पाहायला मिळाला पण महापालिकेतली सत्ता मनसेला टिकवता आली नाही. राज ठाकरेंनी ही खंत नाशिकच्या सभेत बोलून दाखवली. भाजपने नाशिकमध्ये जम बसवलेला पाहायला मिळतोय. युतीच्या जागावाटपात सेनेला जागा न सोडल्याने सेनेची नाराजीही चव्हाट्यावर आली.

नाशिक पूर्व मतदारसंघात विद्यमान आमदार बाळासाहेब सानप यांना भाजपने उमेदवारी नाकारल्यानंतर त्यांनी राष्ट्रवादीच्या चिन्हावर रिंगणात उडी घेतलीय.

मनसेचा नाशिकमधील जोर का ओसरला?

नाशिक पश्चिममध्ये सीमा हिरेंच्या उमेदवारीवर नाराज शिवसैनिकांनी शिवसेनेच्या बंडखोराच्या प्रचारासाठी जोर लावलाय. त्यामुळे युतीतल्या बंडखोरीचा मुद्दा ऐरणीवर आलाय.

बाळासाहेब सानप हे वंजारी समाजाचं प्रतिनिधित्व करतात. हा समाज भाजपबरोबर जाईल असं चित्र आतापर्यंत पाहायला मिळत होतं. पण आता ही जागा चुरशीची होईल अशी शक्यता श्रीमंत मानेंनी व्यक्त केली.

नाशिक...


गिरीश महाजन आणि देवेंद्र फडणवीस

महत्त्वाचे म्हणजे भाजपकडून व्हिप जारी करण्याआधीच नगरसेवक अज्ञातस्थळी रवाना झाले आहेत. त्यामुळे शिवसेनेने भाजपचे नगरसेवक पळवल्याच्या चर्चांना उधाण आलं आहे.

जळगावच्या महापौर आणि उपमहापौर पदाची 18 मार्चला निवडणूक आहे. भाजपमध्ये महापौरपदाच्या निवडीवरून रस्सीखेच सुरू झाली होती.

भाजपचे नेते गिरीश महाजन यांनी 14 मार्च रोजी नगरसेवकांची बैठक आयोजित केली होती. पण भाजपचे नगरसेवक त्याआधीच अज्ञातस्थळी रवाना झाले. त्यामुळे भाजपच्या 57 नगरसेवकांमध्ये फूट पडल्याची शक्यता आहे.

नेमकं प्रकरण काय आहे?

2014 मध्ये देवेंद्र फडणवीस सरकार येईपर्यंत जळगाव महानगरपालिकेवर सुरेश जैन यांच्या गटाचे वर्चस्व होतं. पण तत्कालीन फडणवीस सरकारच्या वेळेस पालिकेवर भाजपची सत्ता आली.

75 पैकी 57 जागा भाजपने जिंकल्या. दोन टर्ममध्ये भाजपचा महपौर असेल असं ठरल्याने महापौर भारती सोनावणे यांचा कार्यकाळ 17 मार्च रोजी संपणार आहे. तेव्हा दुसऱ्या टर्मच्या महापौर पदाच्या निवडणुकीचा कार्यक्रम जाहीर झाला. ही निवडणूक 18 मार्च रोजी होईल असं ठरलं. पण त्याआधीच भाजपचे 24 नगरसेवक अज्ञातस्थळी रवाना झाल्याच्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बातम्या आल्या.

जळगावचे स्थानिक पत्रकार संतोष सोनावणे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "भाजप आणि शिवसेनेमध्ये महापौर पदासाठी जोरदार स्पर्धा सुरू आहे. तसंच महापौर पदासाठी भाजपमध्येच रस्सीखेच सुरू असल्याने अंतर्गत गटबाजी आहे. या वादातून नगरसेवक बंड करण्याची शक्यता आहे. सध्या 24 नगरसेवक अज्ञातस्थळी आहेत."

'नगरसेवक आमच्या संपर्कात'

ऐन महापौर निवडीआधी भाजपचे तब्बल 24 नगरसेवक संपर्कात नसल्याने भाजपचे महापौरपद धोक्यात आलं आहे.

जळगाव महानगरपालिकेत महापौर निवडीसाठी 38 मतांची गरज आहे.

शिवसेनेचे 15 नगरसेवक आहेत. एमआयएमचे 3 नगरसेवक आहेत. भाजपचे 57 नगरसेवक असून यापैकी 24 नॉट रिचेबल आहेत.

यासंदर्भात भाजपची बाजू जाणून घेण्यासाठी आम्ही भाजपचे स्थानिक आमदार राजू भोळे यांना संपर्क साधला. ते म्हणाले, "मला यासंदर्भात काहीही कल्पना नाही. माझी कोरोना चाचणी पॉझिटीव्ह आल्याने मला कल्पना नाही."

गुलाबराव पाटील

दुसऱ्या बाजूला शिवसेनेने मात्र भाजपचे 20 हून अधिक नगरसेवक आपल्या संपर्कात असल्याचा दावा केला आहे.

शिवसेनेचे नगरसेवक जय उर्फ बंटी जोशी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "आम्ही कोणाचेही नगरसेवक पळवले नाहीत. ते स्वत: आमच्याकडे आले आहेत. 20 हून अधिक नगरसेवक आमच्या संपर्कात आहेत. ते सध्या जिल्ह्याच्या बाहेर आहेत. 18 तारखेला ते शिवसेनेच्या बाजूने मतदान करतील."

"शिवसेनेचाच महापौर होईल. यासाठी 38 नगरसेवकांची आवश्यकता आहे. आमचे 15 नगरसेवक असून एमआयएमचे तीन नगरसेवक आमच्यासोबत आहेत. शिवाय, भाजपचे 20 हून अधिक नगरसेवक आमच्यासोबत आहेत," असंही जय जोशी यांनी सांगितलं.

भाजपची अंतर्गत गटबाजी याला कारणीभूत असल्याचंही ते म्हणाले.

माजी महापौर सुनील महाजन यांच्या पत्नी जयश्री महाजन या शिवसेनेच्या महापौरपदाच्या उमेदवार आहेत.

फडणवीस आणि महाजन यांची प्रतिष्ठा पणाला?

भाजपकडून उत्तर महाराष्ट्राचे नेतृत्व माजी मंत्री आणि भाजपचे नेते गिरीश महाजन करतात. ते माजी मुख्यमंत्री आणि विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांच्या जवळचे मानले जातात. त्यामुळे भाजपच्या दोन्ही बड्या नेत्यांसाठी ही प्रतिष्ठेची निवडणूक ठरतेय.

एकनाथ खडसे

एकनाथ खडसे यांनी भाजपला सोडचिठ्ठी देत राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला. यामुळे आधीच उत्तर महाराष्ट्रात भाजपला मोठ्ठा धक्का बसला. त्यात भाजपचे बहुमत असूनही शिवसेनेला सत्ता स्थापनेत यश आल्यास भाजपची कोंडी होऊ...


गीता

2015 मध्ये पाकिस्तानमधून भारतात आलेल्या मूकबधिर गीताचं स्वप्नच आहे की तिची आणि तिच्या आई-वडिलांची परत भेट होईल.

सलमान खानच्या बजरंगी भाईजान या चित्रपटात पाकिस्तानमधून भारतात चुकून आलेल्या एका मूक मुलीला सलमान खान सीमेपलीकडे नेऊन सोडतो अशी कथा दाखवण्यात आली आहे. ही कथा गीताच्या आयुष्याचं झलक दाखवते. चित्रपटात ती तिच्या पालकांना पुन्हा भेटते असं दाखवण्यात आलं आहे पण प्रत्यक्षात गीता अद्यापही तिच्या खऱ्या पालकांच्या प्रतीक्षेत आहे.

काही दिवसांपूर्वी पाकिस्तानच्या डॉन वृत्तपत्राने म्हटले की गीताला तिचं घर मिळालं आहे. गीता ही मूळची राधा वाघमारे असून ती महाराष्ट्रातील आहे. गीता पाकिस्तानमध्ये असताना तिचा सांभाळ करणाऱ्या ईधी फाउंडेशनच्या संचालिकांनी असं म्हटलं की गीताला तिची आई मिळाली आणि तिने सांगितले की ती खूप खुश आहे.

या वृत्तानंतर गीताला खरंच तिचं घर मिळाले की नाही, गीता सध्या काय करते, ती तिच्या घरी कधी जाणार असे अनेक प्रश्न लोकांच्या मनात येत आहेत. त्याच उत्तरांचा शोध घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने गीताची आणि तिची आई असल्याचा दावा करणाऱ्या मीना वाघमारे-पांढरे यांची भेट घेतली. गीत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाने तिची उत्तरं साईन लँग्वेजमध्ये दिली. त्याचा अर्थ पहल फाउंडेशनच्या मीनल धावंडकर यांनी सांगितला आहे.

गीता भारतातून पाकिस्तानमध्ये कशी पोहोचली?

गीता सध्या परभणीतील पहल फाउंडेशनकडे आहे. मूकबधिर व्यक्तींना स्वतःच्या पायावर उभं करण्याचं उद्दिष्ट ठेऊन ही संस्था स्थापन करण्यात आलेली आहे. ती तिथेच राहते आणि तिचं शिक्षण घेत आहे.

गीताला भेटल्यानंतर तिने हसून नमस्कार केला आणि तुमचं स्वागत आहे अशी खूण केली. इंटरप्रीटरच्या माध्यमातून तिनं आपला जीवन प्रवास सांगितला.

तू भारतातून थेट पाकिस्तानला कशी पोहोचलीस विचारल्यावर तिने सांगितले, "मी लहान होते. साधारणतः 7-8 वर्षांची तेव्हा मी खेळत माझ्या मित्र-मैत्रिणींसोबत एका शेतात खेळत होते. तेव्हा मला एक रेल्वे थांबलेली दिसली. तेव्हा मी जाऊन रेल्वेत बसले. रेल्वे सुरू झाली लोकांनी मला विचारलं तू कुठून आलीस, तुझे आई-वडील कुठे आहेत पण मला काहीच सांगता येत नव्हतं. मी रडत होते. मी माझ्या ठिकाणाहून अमृतसरला पोहोचले. तिथून परत येण्याच्या उद्देशाने मी दुसऱ्या रेल्वेत बसले आणि ती रेल्वे मला कराचीला घेऊन गेली."

"तिथल्या पोलिसांनी मला विचारलं. तू कुठून आलीस पण मला काहीच बोलता येत नसल्यामुळे त्यांनी मला अधिकाऱ्यांच्या हवाली केलं आणि मग मला पाकिस्तानमध्ये राहावं लागलं."

गीताने पाकिस्तानमध्ये 15 वर्षं काढली. तेथील ईधी सेंटरमध्ये ती राहत होती. कराचीतील ईधी सेंटरच्या बिल्किस आणि फैजल ईधी यांनी तिचा सांभाळ केला. तिकडून भारतात यावं का वाटलं असता गीता सांगते की "माझं मन तिकडे लागत नव्हतं. मला सतत माझ्या आई-वडिलांची आठवण यायची. मला माझं गाव आठवतं. आमच्या गावात नदी होती, मंदिर होतं, शेतं होती त्या सगळ्यांची ओढ मला लागलेली होती."

भिंतीवर असलेल्या विठ्ठल-रुखमाईच्या फोटोकडून पाहून हात जोडत ती म्हणते "तिथे हे देव नव्हते." गीताच्या इंटरप्रिटरने सांगितले की "धार्मिक प्रवृत्तीची आहे. तिला मंदिरांची, देवाची आवड आहे. पाकिस्तानमध्ये मंदिरामध्ये जात येत नसल्यामुळेही तिला करमत नसे." ईधी सेंटरच्या बिल्कीस यांनी डॉनला देखील हे सांगितलं आहे की "ती धार्मिक प्रवृत्तीची होती. तिला त्या स्वामी नारायण मंदिरात घेऊन जात असत पण लोक सातत्याने आमच्याकडे बघत असत तेव्हा तिच्याच खोलीत आम्ही देवांचे फोटो लावले होते."

गीता पाकिस्तानमधून भारतात कशी आली?

गीताला भारतातून पाकिस्तानमध्ये येण्याची इच्छा आहे ही गोष्ट...


गीता गोपीनाथ

यंदाच्या वर्षी जागतिक अर्थव्यवस्थेत तीन टक्क्यांची घसरण होण्याची शक्यता आहे, असा अंदाजसुद्धा IMFने व्यक्त केला आहे. कोव्हिड-19 ची साथ लवकर आटोक्यात आली नाही तर हे संकट सांभाळताना वेगवेगळ्या देशांची सरकारं आणि केंद्रीय बँकांच्या पात्रतेची कसोटी लागणार आहे, असंही IMFने पुढे म्हटलं.

IMFच्या मुख्य अर्थतज्ज्ञ गीता गोपिनाथ म्हणाल्या, "कोरोनामुळे पुढच्या दोन वर्षात जागतिक GDPचं 900 अब्ज डॉलर्सचं नुकसान होईल."

ऐतिहासिक लॉकडाऊन

IMFने जागतिक अर्थव्यवस्थेसंबंधी प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या 'वर्ल्ड इकॉनॉमिक आउटलुक'मध्ये ब्रिटन, जर्मनी, जपान आणि अमेरिकेसारख्या देशांनी उचललेल्या 'तातडीच्या आणि ठोस उपायां'ची प्रशंसा करण्यात आली आहे. मात्र कोरोनामुळे होणाऱ्या तोट्यातून कुठलाच देश वाचू शकणार नाही, असंही त्यात सांगण्यात आलं आहे.

2020च्या दुसऱ्या सहामाहीत कोव्हिड-19 संक्रमणावर नियंत्रण मिळवलं तर पुढच्या वर्षी जागतिक विकास दर 5.8 टक्के असू शकतो.

गीता गोपीनाथ मंगळवारी म्हणाल्या की 'ऐतिहासिक लॉकडाऊन'ने कोरोना संकटामुळे 'गंभीर अनिश्चितते'चा सामना करणाऱ्या सरकारांसमोर एक 'क्रूर वास्तव' वाढून ठे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वलं आहे.

"2021 साली काही प्रमाणात भरपाई होईल, अशी शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. मात्र GDP वाढीचा दर कोरोनाच्या आधीच्या काळापेक्षा कमीच असणार आहे. शिवाय परिस्थिती कितपत सुधारेल, याबाबत अनिश्चितता कायम असणार आहे. कदाचित विकासाच्या आघाड्यांवर अत्यंत वाईट परिणाम येऊ शकतात."

अमेरिका आणि चीनची परिस्थिती

1930 साली आलेल्या आर्थिक महामंदीनंतर यावेळी पहिल्यांदा प्रगत आणि विकसनशील या दोन्ही गटातील राष्ट्र मंदीच्या गर्तेत अडकण्याची शक्यताही गीता गोपीनाथ यांनी व्यक्त केली आहे.

विकसित राष्ट्र कोरोनाच्या आधीच्या काळात ज्या पातळीवर होती ती पातळी 2022च्या आधी गाठता येणार नाही, असा इशाराही आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने दिला आहे.

अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेला यंदा 5.9 टक्क्यांचं नुकसान सोसावं लागू शकतं. 1946 नंतर अमेरिकेचं हे मोठं नुकसान असणार आहे. अमेरिकेत यंदा बेरोजगारीचा दर 10.4% असेल, असा अंदाज आहे. 2021 मध्ये अमेरिकी अर्थव्यवस्थेत 4.7% दराने वाढण्याची आशा व्यक्त करण्यात आली आहे.

तर यंदा चीनची अर्थव्यवस्था 1.2 टक्के दराने वाढू शकते, असं IMFचं म्हणणं आहे. 1976 नंतर चीनचा ही सर्वात कमी विकासदर आहे.

ऑस्ट्रेलियाला 1991 नंतर पहिल्यांदा मंदीचा सामना करावा लागणार आहे. IMFने हासुद्धा इशारा दिला आहे की कोरोना संकट दीर्घकाळ कायम राहिलं आणि 2021 मध्ये कोरोनाने पुन्हा मुसंडी मारली तर परिस्थिती अत्यंत वाईट होऊ शकते. त्या परिस्थितीत जागतिक GDPला आणखी 8 टक्क्यांचं नुकसान होऊ शकतं.

ज्या अर्थव्यवस्थांवर खूप जास्त कर्ज आहे, त्यांच्यासाठी परिस्थिती हाताबाहेर जाऊ शकते. अशा देशांना कुणीही कर्ज द्यायला धजावणार नाही. त्यामुळे त्यांच्यावर अधिकच्या दराने कर्ज घेण्याची वेळ येऊ शकते.

आर्थिक संकट

लॉकडाऊन दीर्घकाळ राहिल्यामुळे आर्थिक व्यवहार ठप्प झाले आहेत. असं असलं तरी क्वारंटाईन आणि सोशल डिस्टन्सिंग महत्त्वाचे उपाय असल्याचं IMFचंही म्हणणं आहे.

विषाणूचा फैलाव रोखण्यासाठी हे महत्त्वाचं पाऊल आहे आणि यामुळे आरोग्य क्षेत्राला सावरण्यासाठी वेळ मिळाल्याचं IMFने म्हटलं आहे.

या जागतिक आरोग्य संकटाच्या आर्थिक दुष्परिणामांमधून सावरण्यासाठी IMFने चार प्राधान्यक्रम सांगितले आहेत.

पहिलं म्हणजे आरोग्य क्षेत्रात अधिकचा निधी ओतला पाहिजे. कर्मचारी आणि व्यावसायिकांना आर्थिक मदत करायला हवी. केंद्रीय बँकांनी त्यांच्याकडून करण्यात येणारं अर्थसहाय्य कायम...


गीताई आणि इतर पुस्तकांमधून विनोबा भेटले असले तरी त्यांच्या गागोद्याला जायला मिळेल असं वाटलं नव्हतं.

वरसईतल्या लोकांनी इथं आलाच आहात तर गागोद्यालाही जाऊन या असं सांगितलं, म्हणून तिकडे जायचं ठरवलं. या गागोद्याचे दोन भाग होते एक छोटं गागोदे आणि एक मोठं गागोदे. त्यातलं छोटं गागोदे पाण्याच जाणार होतं.

विनोबांचं घर मोठ्या गागोद्यात होतं. त्या गावातल्या लोकांची घरं वाचणार असली तरी काही शेतजमीन जाणार असल्याचं कळलं. त्यामुळे आता  गागोद्याला जायलाच हवं असं पक्कं केलं. वरसईतल्याच एका रिक्षानं गागोद्याच्या फाट्यावर सोडलं.

कदाचित पावसाळ्याच्या सुरुवातीचा काळ असल्यामुळं दोन्ही गावांमध्ये शुकशुकाट दिसत होता. इथं विनोबांचं घर कुठं आहे हे विचारायला लागलंच नाही. एक चढ चढून गेल्यावर समोरच एक छान रंगवलेलं उत्तम घर समोर होतं. तेच विनोबांचं घर होतं.

एकदम स्वच्छ आवार, रंगवलेलं. लाकडाला तेल-पाणी केलेलं, सारवलेली जमीन असं ते नेटकं घर होतं. गावातल्या इतर घरांपेक्षा मोठं दिसत असल्यामुळं आणि या टापटिपीमुळे ते आणखी वेगळं दिसत होतं.

त्यांच्या घरासमोर गेल्यावर लक्षात आलं, आपल्याला विनोबांच्या संदर्भातील एखाद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या ठिकाणी अचानक जायला मिळण्याची ही दुसरी वेळ आहे. पूर्वी एकदा तेलंगणमधल्या पोचमपल्ली गावात जातानाही अशीच वेळ आली होती. पोचमपल्ली हे 'इक्कत' साड्या तयार करणारं गाव हैदराबादपासून थोड्या अंतरावर आहे.

भूदान पोचमपल्ली

हैदराबादमधून बाहेर पडताना गुगलवर पोचमपल्ली असं सर्च करून पाहात होतो तर Bhoodan Pochampally अशी अक्षरं दिसू लागली. वाटलं कदाचित हे दुसरं गाव असावं. पण पोचमपल्ली गावालाच आता भूदान पोचमपल्ली म्हणून ओळखलं जात असल्याचं समजलं. याच गावात विनोबांनी भूदान चळवळीला सुरूवात केली असं तिथे गेल्यावर समजलं.

भारतभर फिरणारे विनोबा एकेदिवशी पोचमपल्लीला उतरले होते. तिथं भूदानाची कल्पना मांडल्यावर गावातल्या एका श्रीमंत शेतकऱ्याने आपली जमीन दान देण्याचा निर्णय घेतला. झालं तेव्हापासून विनोबांचा भूदानाचा यज्ञ सुरू झाला. विनोबांच्या भूदान चळवळीनं स्वातंत्र्योत्तर काळात अत्यंत शांततेत एक सामाजिक क्रांतीच केली होती.

आजच्या काळात असं कोणी केलं असतं तर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्या चळवळीला नक्की नावाजलं गेलं असतं. भूदान चळवळीत पहिलं पाऊल टाकणाऱ्या पोचमपल्लीला 'भूदान' बिरूद कायमचं मिळालं.

भूदान पोचमपल्लीमध्ये 'इक्कत' साडी तयार होते.

पोचमपल्लीचं ते डोक्यात घोळवतच विनोबांच्या घरात गेलो. आजही हे घर उत्तम स्थितीत ठेवण्यात आलं आहे.

विनोबांच्या घरात कोणीच नव्हतं. जवळच विनोबांची जन्मखोली आहे. तिथे त्यांची पत्रं, जन्मपत्रिका आणि काही वस्तूही आहेत. 19 व्या शतकाच्या सुरुवातीला आंग्रे सरदारांनी भावे कुटुंबाला इथे जमीन दिली आणि त्यांना वास्तव्यास यायला सांगितलं. आंग्र्यांनी सनद दिल्यापासून या कुटुंबाचं गावाशी नातं जोडलं गेलं ते कायमचंच.

या खोलीत 11 सप्टेंबर 1895 रोजी विनोबांचा जन्म झाला.

याच घरात 11 सप्टेंबर 1895 रोजी विनोबांचा जन्म झाला. बालपणीची पहिली दहा वर्षं या घरात गेल्यावर ते पुढे बडोद्याला गेले. त्यानंतर त्यांचा या घराशी फारसा संपर्क राहिला नाही. पण पुढे 1920 आणि 1936 साली ते काही दिवसांसाठी इथे राहायला आले होते. त्यांचा आयुष्याचा बहुतांश काळ भ्रमणामध्ये आणि उत्तरायुष्य पवनारला गेलं.

विनोबांची पत्रं आणि भावे घराण्यासंदर्भातील काही कागदपत्रं. त्यांच्या मृत्यूची बातमी प्रसिद्ध झालेलं वर्तमानपत्रही इथे ठेवण्यात आलं आहे.

विनोबांच्या कुटुंबातील काही सदस्य इथं काही काळा राहात होते. स्वातंत्र्यानंतर विनोबांच्या कुटुंबानं आपली...


गुंतवणूकदारांनी रस दाखवल्याचं पाहून सरकारच्या मालकीच्या हा सर्वांत मोठा तेल समूह लवकरच IPO दर जाहीर करणार आहे.

कंपनी 1 ते 2 टक्के बाजारपेठेतील भाग जाहीर करेल असे व्यावसायिक सूत्रांकडून समजते. तसंच ही ऑफर कंपनी शेअर्ससाठी लागू होईल.

सौदी अरामको कंपनीचं बाजारपेठेत मूल्य सध्या 1.2 ट्रिलियन डॉलर्स म्हणजेच अंदाजे साडे आठ लाख कोटी रुपये इतकं आहे.

अरामको कंपनी या कंपनीचं नाव भारतात आणि त्यातही महाराष्ट्रात चर्चेला येण्याचं कारण म्हणजे नाणार प्रकल्प. गेल्या वर्षी रत्नागिरीमध्ये येऊ घातलेल्या तेल शुद्धीकरण प्रकल्पावरून मोठं आंदोलन पेटलं होतं. या प्रस्तावित तेल रिफायनरीच्या प्रकल्पात सौदी अरामकोची गुंतवणूक आहे.

या प्रकल्पाला बऱ्याच प्रतिकार झाला होता, त्यानंतर तो दुसरीकडे स्थलांतरित केला जाणार, अशी चर्चा होती. सध्या शिवसेना आणि भाजपमध्ये या मित्रपक्षांमध्ये फक्त सत्तेवरूनच नाही तर काही विषयांवरील भूमिकांवरूनही वाद आहेत, त्यापैकीच एक म्हणजे नाणार. यामुळेच आपल्यासाठीही या कंपनीमध्ये होणाऱ्या घडामोडींना महत्त्व आहे.

'ऐतिहासिक'

दीर्घकाळ चर्चिल्या गेलेल्या परकीय एक्सेंजवरील दोन स्तरीय आयपीओ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

योजना तूर्तास बाजूला ठेवण्यात आल्या असून, सध्या तरी त्या राबवणार नसल्याचे कंपनीतर्फे सांगण्यात आले आहे.

"नोंदणीकृत (आंतरराष्ट्रीय स्तरावर) करण्याविषयी आम्ही लवकरच माहिती देऊ. सध्यातरी आमची कंपनी टाडवुल (सौदी अरेबियामधील स्टॉक एक्सेंज) साठीच नोंदणी करणार आहे," असे अरामकोचे अध्यक्ष यासीम अल रमय्यान यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

पर्यावरणवादी कार्यकर्ते कंपन्यांनी जीवाश्म इंधनाचं उत्खनन कमी करण्याची मागणी करत आहेत.

आयजी ग्रूपमधल्या व्यापाऱ्यांसाठीचे मार्केटचे प्रमुख विश्लेषक ख्रिस बीचंप म्हणाले की, "तेलाच्या किंमती वाढण्यासाठी अर्थात फार संघर्ष करावा लागणार आहे. अरामको कंपनीत गुंतवणूक जोखमीची असणार हे नक्की.

"याशिवाय प्रदेशात ऑपरेट करणाऱ्या कोणत्याही फर्मसाठी राजकीय आणि धोरणात्मक जोखीम मोठी असणार आहे. सौदीची महत्त्वाची कंपनी असलेल्या कंपनीलाही हा धोका असणार आहेच. याशिवाय अरामको कंपंनीला आउटपुट या सौदी अरेबियाच्या मुख्य व्यवस्थापन पॉलिसीमध्ये मर्यादित नियंत्रण आहे,'' असं बीचंप म्हणाले.

सौदी अरेबियातल्या अरामकोच्या अधिपत्याखालील अबाकिक ऑइल फॅसिलिटी आणि कुरैस ऑइल फिल्डवर सप्टेंबर महिन्यात झालेल्या ड्रोन हल्ल्यानंतर हा धोका अधोरेखित झाला आहे.

अरामको कंपनीचे प्रमुख अमिन नासिर यांनी मात्र ही नोंदणी ऐतिहासिक असणार आहे असं म्हटलं आहे, जागतिक स्तरावरील अद्याप सर्वांत विश्वासार्ह कंपनी म्हणून अरामको कंपनी असल्याचं वक्तव्य त्यांनी पत्रकार परिषदेत केलं.

या प्रसंगी अरामको कंपनीतर्फे "या हल्ल्यांचा व्यवसायावर, आर्थिक किंवा प्रक्रियांच्या निकालांवर वास्तविक परिणाम होणार नाही,'' असं सांगण्यात आलं आहे.

सौदी अरामको आहे तरी काय?

1933 साली सौदी अरेबिया आणि स्टँडर्ड ऑईल कंपनी ऑफ कॅलिफोर्निया यांच्यातील व्यवहार पणाला लागलेला असताना सौदी अरामको कंपनीनं आपले हातपाय पसरले. यानंतर ही कंपनी शेवरन बनली, सर्वेक्षण करणारी आणि ऑइल खणणारी नवी फर्म तयार करण्यात आली.

1973 आणि 1980 या कालावधीत सौदी अरेबिया सरकारनं संपूर्ण कंपनी विकत घेतली.

व्हेनेझुएलानंतर सौदी अरेबिया दुसऱ्या क्रमांकावरील सर्वांत मोठा तेलसाठा असणारा देश आहे, अशी माहिती ऊर्जा माहिती प्राधिकरणातर्फे देण्यात आली आहे. याशिवाय अमेरिकेनंतर दुसऱ्या क्रमांकावरील उत्पादन कंपनी आहे. परंतु सर्व तेल काढणाऱ्या देशांमध्ये वर्चस्व असल्यानं या देशाला प्राधान्य दिलं जातं,...


गुंदेचा बंधू

मोनिकाचा आरोप आहे की, ती धृपद संस्थान या संगीत शाळेत शिकत असताना प्रसिद्ध भारतीय शास्त्रीय गायक रमाकांत गुंदेचा यांनी तिच्यावर बलात्कार केला. धृपद संस्थान हे मध्य प्रदेशात आहे.

रमाकांत गुंदेचा यांचं नोव्हेंबर 2019 मध्ये निधन झालं. मात्र, त्यांच्यावर आणि त्यांचे दोन भाऊ उमाकांत आणि अखिलेश यांच्यावर त्यांच्या विद्यार्थिनींनी लैंगिक छळाचे आरोप केले आहेत.

तीन महिन्यांच्या शोधादरम्यान अनेक विद्यार्थिनींशी चर्चा केली. त्या दरम्यान त्यांनी सांगितलं की गुंदेचा बंधूंनी त्यांच्यावर लैंगिक अत्याचार केले.  उमाकांत आणि अखिलेश यांनी हे आरोप फेटाळले आहेत.

रमाकांत हे धृपद शैलीतले नावाजलेले शास्त्रीय गायक होते. उमाकांत गुंदेचा अजूनही या शैलीत गातात, तर अखिलेश गुंदेचा हे पखवाजवादक आहेत.

2012 साली रमाकांत आणि उमाकांत यांना संगीत क्षेत्रातील योगदानासाठी 'पद्मश्री' या भारतातील चौथ्या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

धृपद संस्थान

धृपद संस्थानात संगीत शिकण्यासाठी केवळ भारतातूनच नव्हे, तर जगभरातील विविध देशांमधून शेकडो विद्यार्थी-विद्यार्थिनी येतात. युनिस्कोनं धृपद संस्थानाला अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मूर्त सांस्कृतिक वारसा म्हणून मान्यता दिल्याचा दावाही या संस्थेकडून करण्यात येतो. बीबीसीने याची युनिस्कोकडे स्वतंत्ररीत्या पडताळणी केली असता असं समजलं की त्यांच्या या दाव्यात तथ्य नाही. धृपद संस्थान संगीत शाळेशी आमचा काहीही संबंध नाही असं युनिस्कोने स्पष्ट केलं. त्यांनी युनिस्कोचं नाव वापरणं थांबवावं अशी नोटीस देखील त्यांना पाठवू असं युनिस्कोच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

हे गुंदेचा बंधू प्रसिद्धी आणि कलेचा दर्जा याबाबत शिखरावर पोहोचले आहेत असं मानलं जातं. मात्र, त्यांच्यावर झालेल्या आरोपांमुळे शास्त्रीय संगीत जगताला मोठा धक्का बसला आहे.

या आरोपांमुळे गुरू-शिष्य ही प्राचीन पंरपराही प्रकाश झोतात आलीय. या परंपरेत अलिखित नियम असा असतो की, शिष्यानं गुरूला पूर्णपणे शरण जायचं.

या तिन्ही भावांविरोधात अश्लील संदेश पाठवण्यापासून वर्गात विनयभंग करण्यापर्यंत आरोप आहेत. रमाकांत यांच्यावर तर बलात्काराचाही आरोप आहे.

मोनिका सांगतात, "संगीत शाळेतला माझा पहिलाच आठवडा होता, जेव्हा रमाकांत यांच्याकडून अयोग्य व्हॉट्सअप मेसेज यायला सुरुवात झाली. एका संध्याकाळी तर रमाकांत यांनी मला काळोख असलेल्या कार पार्कमध्ये नेलं आणि गाडीच्या मागच्या सीटवर माझ्याशी गैरवर्तन करण्यास सुरुवात केली."

"ते माझं चुंबन घेऊ लागले. मी त्यांना मागे सारलं, पण त्यांनी त्यांचे प्रयत्न सुरुच ठेवले. त्यांनी माझ्या शरीराला स्पर्श केला आणि माझे कपडे काढण्याचा प्रयत्न केला. त्यावेळी माझ्या लक्षात आलं की, माझी हालचाल होत नाहीय. मी एखाद्या दगडाप्रमाणे झाली होती. मी काहीच प्रतिसाद देत नसल्याचे त्यांच्या लक्षात आले. त्यामुळे त्यांनी म्हटलं, तुला परत शाळेत सोडू का? पण त्या प्रश्नालाही उत्तर देऊ शकले नाही," असं मोनिका सांगतात.

गुंदेचा बंधू

मोनिका यांना या आठवणी नकोशा वाटतात. त्यांनी तातडीनं शाळा सोडली नाही. कारण त्यांना संगीताची आवड होती. संगीत क्षेत्रात काही करण्याची इच्छा होती. किंबहुना, मोनिका यांनी त्यांची नोकरी सोडून, सर्व पैसा संगीत शिकण्यासाठी गुंतवला होता. त्यासाठीच त्या धृपद संस्थानात आल्या होत्या.

मात्र, धृपद संस्थानात प्रवेश घेतल्याच्या तीन महिन्यानंतर रमाकांत गुंदेचा यांनी बलात्कार केल्याचा आरोप मोनिका करतात. त्या म्हणतात, "त्यांनी माझ्या रुममध्ये प्रवेश केला. माझे कपडे काढले आणि माझ्यावर बलात्कार केला. नंतर ते निघून गेले. मी लगेच दारापाशी गेले आणि...


गुगल

आज जगभरात या सर्च इंजिनचा वापर केला जातो.

पण याच गुगलबद्दलच्या या 21 गोष्टी तुम्हाला माहिती आहेत का?

1. गुगल ही जगातली सर्वांत जास्त पाहिली जाणारी वेबसाईट आहे. खरंतर यात आश्चर्य वाटायला नको. पण गंमतीची गोष्ट म्हणजे 'बिंग' (Bing) या दुसऱ्या एका सर्च इंजिनवरून सगळ्यांत जास्त शोधला जाणारा शब्द आहे - गुगल!

2. लॅरी पेज आणि सर्गे ब्रिन या दोन कॉलेज तरुणांनी गुगलची सुरुवात केली. त्यांना अशी एक वेबसाईट तयार करायची होती जी त्यांच्याशी निगडित असलेल्या एकूण पेजेसच्या जाळ्यातून या वेबपेजेसची क्रमवारी तयार करेल.

3. गुगल - Google हा शब्द आला Googol वरून. Googol म्हणजे एकावर 100 शून्य असणारा आकडा. आपल्या वेबसाईटवरून किती मोठ्या प्रमाणात माहिती सर्च करता येईल हे या वेबसाईटच्या निर्मात्यांना सुचवायचं होतं.

गुगल

4. एखादी महत्त्वाची घटना वा व्यक्ती यांच्या प्रित्यर्थ जेव्हा गुगलच्या पेजवर खास लोगो वा चित्रं झळकतं, त्याला म्हणतात - गुगल डूडल. 1998मध्ये पहिलं-वहिलं गुगल डुडल झळकलं ते बर्निंग मॅन फेस्टिव्हलच्या निमित्ताने. आपण ऑफिसमध्ये नसल्याचं या संस्थापकांना लोकांना सांगायचं होतं आणि त्यासा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ठी त्यांनी हे डूडल तयार केलं.

5. या डूडलच्या माध्यमातून आतापर्यंत अनेक गोष्टी साजऱ्या करण्यात आल्या आहेत. अगदी चंद्रावर पाण्याचे अंश आढळल्यानंतर त्याबद्दलच डूडलही झळकलं.

तर जॉन लेनन यांचा 70 वा वाढदिवस साजरा करण्यासाठी पहिल्यांदा व्हिडिओ डूडल करण्यात आलं.

युट्यूबही गुगलचाच भाग आहे.

6. लेगोज (Lego) पासून बनवण्यात आलेल्या केसमध्ये गुगलचा पहिला सर्व्हर ठेवण्यात आला होता.

7. गुगलच्या मुख्यालयाला गुगलप्लेक्स (गुगल + कॉम्प्लेक्स) म्हणतात. ते आहे कॅलिफोर्नियातल्या सिलिकॉन व्हॅलीमध्ये.

8. या गुगलप्लेक्समध्ये एका टी - रेक्स ( T-Rex) डायनॉसोरचा एक भलामोठा पुतळा आहे. कंपनीला कधीही या डायनॉसरप्रमाणे नामशेष होऊ देऊ नका, असा संदेश कर्मचाऱ्यांना यातून देण्याचा प्रयत्न असल्याचं बोललं जातं.

9. गुगलचं हे मुख्यालय अतिप्रचंड मोठं आणि हिरवंगार आहे. पण इथलं गवत कापण्यासाठी कंपनी 'लॉन मोअर्स' म्हणजेच गवत कापायची यंत्रं वापरत नाही. तर त्याऐवजी बकऱ्यांना या कामी लावलं जातं.

10. आपल्या कर्मचाऱ्यांना मोफत जेवणं देणारी गुगल ही पहिली मोठी टेक कंपनी होती. शिवाय इथल्या कर्मचाऱ्यांना आपले पाळीव कुत्रे सोबत ऑफिसमध्ये आणायचीही परवानगी आहे.

गुगल

11. जुलै 2001मध्ये गुगल इमेज सर्चला सुरुवात झाली. 2000 साली ग्रॅमी पुरस्कार सोहळ्यासाठी जेनिफर लोपेझने घातलेल्या हिरव्या व्हर्साची ड्रेसवरून यासाठीची प्रेरणा घेण्यात आली. कारण त्यावेळी गुगलवर हा ड्रेस सर्वांत जास्त शोधला गेला होता, पण त्या ड्रेसचा फोटो बघणं तेव्हा शक्य नव्हतं.

12. 2004मध्ये एप्रिल फूलच्या दिवशी गुगलने त्यांची ईमेल सेवा - जीमेल जाहीर केली. 1 एप्रिलला घोषणा करण्यात आल्याने हा एक विनोद असल्याचं तेव्हा अनेकांना वाटलं होतं!

13. 2006मध्ये मेरियम - वेबस्टर डिक्शनरीमध्ये (Merriam - Webster Dictionary)मध्ये Google हा शब्द समाविष्ट करण्यात आला.

14. 2006मध्ये YouTube चा गुगल परिवार समावेश झाला. 1.5 अब्ज डॉर्लसपेक्षा जास्त किंमत मोजत गुगलने युट्यूबला विकत घेतलं. सध्याच्या घडीला 2 अब्ज लोक दरमहा युट्यूब वापरतात. तर दर मिनिटाला 400 तासांचे व्हिडिओज अपलोड केले जातात.

15. 2009 मध्ये गुगलच्या एका प्रोग्रॅमरच्या चुकीमुळे इंटरनेट कोलमडलं. '/' या खुणेचा समावेश गुगलच्या 'ब्लॉक्ड वेबसाईट्स'च्या यादीत चुकून करण्यात आला. पण बहुतेक सगळ्याच वेबसाईटच्या नावामध्ये '/' ही खूण असल्याने ऑनलाईन...


गुगल वेगवेगळ्या कंपन्यांमध्ये पैसा लावणार की भागीदारी करणार? याविषयी कंपनीचे सीईओ सुंदर पिचाई यांनी इकॉनॉमिक टाईम्सला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं आहे, "निश्चितच आम्ही दोन्ही प्रकारच्या शक्यतांचा अभ्यास करू. आम्ही इतर कंपन्यांमध्ये पैसा लावू. गुगल वेंचर्सच्या माध्यमातून याआधीही आम्ही ते करतच होतो. मात्र, हा फंड इतका मोठा आहे की आम्ही इतर मोठ्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्याचीही शक्यता आहे. आम्ही डेटा सेंटरसारख्या मोठ्या इन्फ्रास्ट्रक्चरशी संबंधित गुंतवणूकही करणार आहोत. आमच्या फंडचा मोठा वाटा भारतीय कंपन्यांमध्ये गुंतवू."

एकूणच गुगल पुढे काय करणार, याचे सगळे पत्ते अजूनतरी सुंदर पिचाई यांनी खुले केलेले नाहीत. त्यामुळे काही मूलभूत प्रश्न उपस्थित होतात -

गुगल कुठे पैसा गुंतवणार?

गुंतवणूक म्हटली की परतावा आलाच.

मग कुणाच्या खिशातून गुगलच्या तिजोरीत पैसे जाणार? आणि खिसा रिकामा करणाऱ्यांना मोबदल्यात काय मिळणार?

याचा सामान्य माणसावरही काही परिणाम होणार की ही फक्त टेक्नॉलॉजी कंपनीसाठीचीच बातमी आहे?

असे काही महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. मात्र, या प्रश्नांची उत्तरं जाणून घेण्याआधी हे जाणून घेणं गरजे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

चं आहे की गेल्या काही दिवसात भारतात पैसा गुंतवण्याची घोषणा करणारी गुगल काही एकमेव कंपनी नाही.

गुगलच्या आधी याचवर्षी अॅमेझॉननेही भारतात 1 अब्ज डॉलर्स गुंतवणूक करण्याची घोषणा केली होती. त्याआधीही 5 अब्ज डॉलर्स गुंतवणुकीची घोषणा केली होती.

यानंतर फेसबुकने रिलायंस जिओशी 5.7 अब्ज डॉलर्सचा करार केला होता.

आणि गेल्याच महिन्यात मायक्रोसॉफ्टची गुंतवणूक कंपनी असलेल्या एमवनटूने भारतात गुंवतणुकीच्या शक्यता पडताळून बघण्यासाठी भारतात ऑफीस उघडणार असल्याचं म्हटलं होतं. यात प्रामुख्याने बिझनेस-टू-बिझनेस सॉफ्टवेअर स्टार्टअप कंपन्यांवर विचार होईल.

भारतच का?

याचं सरळ उत्तर आहे - मार्केट. मात्र, भारतीय मार्केट तर पूर्वीही होतं. मग अचानक आताच या दिग्गज कंपन्या भारतात पैसा का ओतू इच्छित आहेत?

जाणकारांच्या मते भारतीय मार्केट आता बदलतंय. विशेषकरून डिजिटल क्रांती आणि स्मार्ट फोन क्रांती आल्यानंतर.

फायनॅन्शिअल एक्सप्रेसचे कार्यकारी संपादक आणि तंत्रज्ञान विषयाचे जाणकार ऋषी राज म्हणतात की गेल्या काही काळात या कंपन्यांच्या कामात एकप्रकारची कन्वर्जन्सची परिस्थिती येत असल्याचं दिसतंय.

ऋषी राज म्हणतात, "आज एकच कंपनी दूरसंचार सेवा देते. तीच कंपनी मनोरंजनही उपलब्ध करून देते. ई-कॉमर्सही करते. तीच ई-पेमेंटचं माध्यम आहे. तीच सर्च इंजीनचंही काम करते. नेव्हिगेशनचं कामही करते. पूर्वीही कॉन्व्हर्जन्स असायचं. मात्र, पूर्वी या गोष्टी फार ढोबळ होत्या. उदाहरणार्थ टिव्ही-मोबाईलचं कॉन्व्हर्जन्स. मात्र, सध्या त्याची व्याप्ती खूप वाढली आहे."

तंत्रज्ञान आणि संबंधित विषयांचे जाणकार ज्येष्ठ पत्रकार माधवन नारायण म्हणतात की "इंटरनेट सुपरमार्केट बनलं आहे. इथे सॉफ्टवेअरचीही विक्री होते आणि कॉन्टेंटचीसुद्धा. याचं उदाहरण देताना ते म्हणतात अॅमेझॉन आता निर्माता बनला आहे. तिथे चित्रपट प्रदर्शित होतात. फेसबुकची तर बातच निराळी आहे. फेसबुकवर मैत्रीपासून ते व्यापारापर्यंत सर्व होतं."

माधवन नारायण पुढे म्हणतात, "कॉन्टेंट, कॉमर्स, कनेक्टिव्हिटी आणि कम्युनिटी - हे चारही 'C' इंटरनेटवर उपलब्ध आहेत आणि फॅन्ग म्हणजेच फेसबुक, अॅमेझॉन, नेटफ्लिक्स आणि गुगल या चारही व्यासपीठांवर हे चारही सी उपलब्ध आहेत. नेटफ्लिक्सला थोडं वेगळं ठेवलं तरी उर्वरित तिन्ही कंपन्या छोट्या व्यावसायिकांच्या कामी येत आहेत.

इथे तुम्ही जाहिरात करू शकता, त्यांचे सॉफ्टवेअरही भाड्याने घेऊ शकता...


गुगलचे नवीन पिक्सल स्मार्टफोन

सॅन फ्रान्सिस्कोमध्ये गुगलने त्यांच्या पिक्स्ल फोनची नवीन सिरीज सादर केली. यावेळी पिक्सल 2 आणि पिक्सल 2 XL हे दोन नवीन स्मार्टफोन लॉन्च करण्यात आले.

हे दोन्ही नवीन फोन सुरूवातीला भारत, ऑस्ट्रेलिया, कॅनाडा, अमेरिका आणि युरोपच्या काही देशांमध्ये लॉन्च होतील.

आंतरराष्ट्रीय मार्केटमध्ये पिक्सल 2 (64 जीबी) ची किंमत 649 डॉलर पासून सुरू (जवळपास 42 हजार रुपये) होईल. पिक्सल 2 XL चा 64 जीबी स्टोरेज असलेला फोन 849 डॉलरला (साधारणतः 55,256 रुपये) येईल.

गुगल पिक्सल 2 XL मध्ये क्वालकॉम स्नॅपड्रगन 835 प्रोसेसरसह 4 जीबी रॅम देण्यात आल आहे, असं हिंदुस्थान टाईम्सच्या वृत्तात म्हटलं आहे.

'2018 मध्ये दोन्ही निवडणूका शक्य'

निवडणुकींसाठी अतिरिक्त मतदान यंत्रांची तयारीही करावी लागेल.

सप्टेंबर 2018 मध्ये विधानसभा आणि लोकसभेच्या एकत्रित निवडणूका आम्ही घेऊ शकतो, असं भारतीय निवडणूक आयोगाने सरकारला कळविले असल्याचे वृत्त द इंडियन एक्सप्रेसने दिले आहे.

"लोकसभेसोबतच राज्यांच्याही निवडणूका एकत्र घेऊ शकता का, अशी सरकारने आमच्याकडे विचारणा केली होती. निवडणुका घेण्याची आमची तयारी असल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्याचं आम्ही त्यांना सांगीतलं. पण हे आता सरकारवर अवलंबून आहे. त्यांना निर्णय घ्यायचा असून त्यासाठीच्या कायदेशीर तरतुदी करायच्या आहेत," असं निवडणूक आयुक्त ओ. पी. रावत यांनी भोपाळमध्ये सांगितलं.

राज्यात सहा तासापर्यंत भारनियमन

राज्यात कोळशाचा तुटवडा जाणवत असल्यामुळं बुधवारी आकस्मिक भारनियमन करावे लागलं. काही ठिकाणी चार ते सव्वासहा तासांपर्यंत भारनियमन करण्याची वेळ महावितरणवर आली.

राज्यात भारनियमन

लोकमतच्या वृत्तानुसार राज्यात 17, 470 मेगावॅट विजेची मागणी आहे. महावितरणकडून 15,073 मेगावॅट वीज पुरवठा करण्यात येत आहे. यामुळे 2,397 मेगावॅटचा तुटवडा निर्माण झाला आहे.

'जीडीपी पहिल्यांदाच खाली गेला का?'

विकास दर ५.७ टक्क्यांवर आला म्हणून होत असलेल्या टीकेवर बोलताना पंतप्रधान मोदींनी भारतीय अर्थव्यवस्था भक्कम असल्याचा दावा केला. विविध वर्तमानपत्रांच्या पहिल्या पानावर याबाबत वृत्त आलं आहे.

नरेंद्र मोदी

"जीडीपी काही पहिल्यांदा ५.७ टक्क्यांवर आलेला नाही. मागच्या सरकारच्या कार्यकाळात सहा वर्षांत आठ वेळा विकास दर ५.७ टक्क्यांहून खाली आला होता," याकडे मोदी यांनी लक्ष वेधलं.

काही लोकांना निराशा पसरवण्याची सवय असते, अशा लोकांना लगेच ओळखणं गरजेचं आहे, असं ते म्हणाले.

नवी दिल्लीच्या इन्स्टिट्यूट ऑफ कंपनी सेक्रेटरीज ऑफ इंडियाच्या (आयसीएसआय) सुवर्ण महोत्सवी कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशाच्या आर्थिकव्यवस्थेवर भाष्य केलं.

दरम्यान, काँग्रेस उपाध्यक्ष राहुल गांधी यांचा तीन दिवसीय अमेठी दौरा सुरू झाला आहे.

काँग्रेस राजवटीत राबवलेल्या योजनांची नावं बदलून त्या नव्याने राबवण्याचा धडाका चालवल्याचा आरोप गांधी यांनी केला. मोदी सरकारकडे स्वत:च्या अशा काहीच योजना नाहीत, असे ते म्हणाले.

झिम्बाब्वे मध्ये पत्रकाराला अटक

झिम्बाब्वेचे राष्ट्राध्यक्ष रॉबर्ट मुगाबे यांच्या पत्नी ग्रेस मुगाबे यांनी वापरलेली अंतर्वस्त्रं दान केली, ही बातमी केल्यावरून झिम्बाब्वे सरकारने एका पत्रकाराला अटक केली आहे.

हिंदुस्थान टाईम्सच्या वृत्तानुसार, झिम्बाब्वेचे राष्ट्राध्यक्ष रॉबर्ट मुगाबे यांच्या पत्नी ग्रेस यांनी वापरलेले अंतर्वस्त्र समर्थकांना दान केले, असे वृत्त एका खासगी वृत्तपत्राने दिलं. नंतर ते वृत्त लिहिणाऱ्या पकत्रकाराला अटक करण्यात आली, असं AFP वृत्तसंस्थेने कळवलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला...


गुगलच्या स्थापनेपासून गेल्या वीस वर्षात, या आणि अशा प्रश्नांची उत्तरं गुगल आपल्याला पुरवत आलं आहे. गुगल हे आता विशेषनाम झालं आहे. मात्र काही दिवसांपूर्वी गुगलला 5 अब्ज डॉलर इतक्या मोठा रकमेचा दंड भरावा लागला. आपल्या प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकण्यासाठी त्यांनी काढलेली क्लृप्ती महागात पडली आहे.

संशोधनावरआधारित कामं गुगलच्या आगमनानंतर खूपच सोपी झाली. गुगल नसतं तर या मंडळींचं काय झालं असतं ही कल्पनी करवत नाही.

पत्रकार गॅरेथ ह्यूज यांनी 1974 ते 2006 या काळात नॉर्थ वेल्स भागातल्या डेली पोस्ट न्यूजपेपरसाठी वार्ताहर म्हणून काम केलं. या लेखाच्या लेखकाचे ते वडील होत.

ह्युजेस

मला असंख्यविध विषयांवर लिहावं लागत असे. मला सगळ्यातलं सगळं यावं अशी कुणाचीही अपेक्षा नसे. माझ्याकडे विश्वकोश असे. जवळच एक ग्रंथालय होतं. पण सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ज्यांच्याकडे माहितीचं भांडार आहे अशा माणसांना मी ओळखत असे. प्रत्येक गावात कुणी ना कुणी आपल्या ओळखीचं आहे असा विचार करून मला आनंद होत असे.

लिव्हरपूलमध्ये एक सेंट्रल लायब्ररी होती. ते प्रत्येक बातमीचं कात्रण जतन करत असत. तुम्हाला एखाद्या विषयाशी संबंध... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ित काही हवं असेल तर ग्रंथपालांना सांगितलं की ते शोधून फॅक्स करत असत. फारच चांगली माणसं होती.

माझ्याकडे सगळा दस्तावेज असे. कडाक्याच्या थंडीत आसपास फारशी वस्ती नाही अशा एका घरी चिमुरडीचा जन्म झाला. साखरेच्या लहान पोत्याएवढंही तिचं वजन नव्हतं. रुग्णवाहिकेतून नेताना कॉटनच्या शालीत तिला गुंडाळलं होतं. बर्फाच्छादित रस्ते ओलांडत रुग्णवाहिका रुग्णालयापर्यंत पोहोचली. ती चिमुरडी जगेल याची कोणालाच शाश्वती नव्हती.

सहा महिन्यांनंतर त्या मुलीला घरी सोडलं तेव्हा मी एक बातमी केली होती. अनेक वर्षांनंतर कात्रणं चाळत असताना मला ती बातमी सापडली. माझ्या लक्षात आलं की काही दिवसातच ती मुलगी 21वर्षांची होईल. मी काही नंबर मिळवले. स्थानिक पोस्टऑफिसला संपर्क केला. ती मुलगी माझ्या कार्यालयापासून काही मिनिटांवर राहत होती हे मला समजलं.

तोपर्यंत गुगल आलं होतं याचा निश्चितच फायदा झाला. परंतु थेट संपर्क, बोलणं होण्याची त्याला सैर नाही.

बॅरिस्टर हिलरी हेलब्रॉन क्युसी यांनी ज्युनियर बॅरिस्टर म्हणून 1972मध्ये काम करायला सुरुवात केली. त्या आता लंडनमधल्या ब्रिक कोर्ट चेंबर्सच्या सदस्य आहेत. कमर्शियल लॉ आणि इंटरनॅशनल आर्बिट्रेशन यात त्यांनी काम केलं आहे.

ज्युनियर बॅरिस्टर असताना, तुम्हाला सूचना मिळतात, तुमचा अभ्यास तुम्हालाच करावा लागतो. विधि अहवाल, पाठ्यपुस्तकं, ग्रंथालयात जाणं. अन्य संशोधनासाठी मिडल टेंपलला जावं लागत असे. तिथे येणाऱ्या केसमधून एखादा धागा मिळत असे.

आता विधि अहवाल ऑनलाईन उपलब्ध आहेत. माझ्या बुकशेल्फमध्ये विधि अहवाल आहेत. ते दिसायला छान दिसतात पण प्रत्यक्षात त्यांचा काही उपयोग नाही.

ऑनलाईन संग्रहीकरणामुळे खूप सारा वेळ वाचला आहे. हे सोयीस्कर आहे. पण आता प्रचंड प्रमाणात माहिती उपलब्ध आहे. माहितीची शहानिशा करण्यात वेळ जातो. तुम्हाला काळजीपूर्वक राहावं लागतं.

त्या काळी जाहिरात करता येत नसे. विपणनाची कल्पना औपचारिक आहे. चांगलं काम करूनच तुम्ही माणसं जोडू शकत होतात. क्लाएंट परत येतील या आशेवर काम चालायचं.

ग्रंथपाल दशकांपूर्वी न्यूयॉर्क पब्लिक लायब्ररीतील मंडळी मानवी गुगलसारखं काम करत. सदस्यांचे प्रश्न ते टिपून घेत असतं. हाताशी असलेल्या संसाधनांमधून ते माहिती हुडकून काढत. गेल्या काही वर्षात, तिथल्या कर्मचाऱ्यांनी बॉक्स कार्डची व्यवस्था अंगीकारली आहे. लायब्ररीच्या इन्स्टाग्राम अकाऊंटवर त्याचा तपशील दिला जातो.

1948मध्ये...