रशियाने शोधलेल्या लसीचं व्यावसायिक स्तरावर उत्पादन कधी सुरू होणार ही माहिती अद्याप गुलदस्त्यातच आहे. स्वयंसेवकांवर कोव्हिड-19 च्या लसीचं यशस्वी परीक्षण करण्यात आलं असल्याचा दावा रशियाच्या सेकनॉफ युनिव्हर्सिटीने केला आहे.

'ही लस प्रभावी आहे'

रशियाची वृत्तसंस्था तास बरोबर बोलत असताना विद्यापीठाचे प्रमुख संशोधक इलिना स्मोलयारचुक यांनी म्हटलं आहे की 'ही लस प्रभावी आहे.'

त्यांनी सांगितलं "संशोधन पूर्ण झालं असून ही लस सुरक्षित आहे असंही आढळलं आहे. स्वयंसेवकांना 15 आणि 20 जुलैला डिस्चार्ज देण्यात येणार आहे."

भारतातील रशियन दुतावासाने ट्वीट करून ही माहिती दिली आहे.

इन्स्टिट्यूट फॉर ट्रान्सलेशनल मेडिसिन अँड बायोटेक्नॉलजीचे संचालक वादिम तरासोव यांनी जगातली पहिली कोरोना लस क्लिनिकल ट्रायलमध्ये यशस्वी झाली आहे, अशी माहिती रशियन वृत्तसंस्था स्पुटनिकने दिली आहे.

मॉस्कोमधील सेकनॉफ विद्यापीठात ज्या लोकांवर चाचणी घेण्यात आली ते सुरक्षित आहेत. चाचणीतील सहभागी पहिल्या चमूला 15 जुलै रोजी आणि दुसऱ्या चमूला 20 जुलै रोजी रुग्णालयातून सोडण्यात येईल.

या विद्यापीठाने 18 जून रोजी 'गेमली इन्स्टीट्यूट ऑफ एप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िडेमियॉलॉजी अँड मायक्रोबायोलॉजी'द्वारा तयार करण्यात आलेल्या या लशीची चाचणी सुरू केली होती.

सेकनॉफ विद्यापीठाचे आणखी एक वरिष्ठ अधिकारी अलेक्झांडर लुकाशेव यांच्या माहितीनुसार, लोकांसाठी ही लस सुरक्षित आहे की नाही हे पाहणं हा मूळ उद्देश होता. चाचणी यशस्वी झाली आहे आणि ती सुरक्षित असल्याचं दिसून आलं आहे. आता लस उत्पादनासाठी काय काय तयारी करायची ते ठरवलं जात आहे.

स्वयंसेवकांवर काय परिणाम झाले?

ही लस दिल्यानंतर काही स्वयंसेवकांना डोकेदुखी आणि ताप आला. पण काही काळानंतर ही लक्षणं गेली असं सेकनॉफ विद्यापीठाने आपल्या प्रसिद्धिपत्रकात म्हटलं आहे.

या संशोधनाच्या प्रमुख इलिना स्मोलयारचुक यांनी म्हटलं आहे की स्वयंसेवकांनी असा प्रतिसाद देणं साहजिकच आहे. डोकेदुखी आणि ताप ही लक्षणं 24 तास राहिली आणि नंतर ती निवळली असंही त्यांनी सांगितलं. पण आता सर्व स्वयंसेवकांची प्रकृती चांगली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


रशियामध्ये वर्ल्डकप दरम्यान आंतरराष्ट्रीय कार्निव्हलसारखं वातावरण होतं.

मी ब्रिटनमध्ये राहिले आहे, युरोपमध्ये सुट्ट्यांचा आनंद लुटला आहे. तर, थायलंडमधल्या देवस्थानांना भेटी दिल्या आहेत. एवढंच नव्हे तर हवाईमध्ये जाऊन मोठ्या व्हेल्सही पाहिल्या आहेत आणि कोलंबियन नॅशनल पार्कमध्ये कँपिंग करून राहिले देखील आहे.

थोडक्यात, गेल्या 34 वर्षांच्या काळात मी अनेक परदेशी नागरिकांना भेटले आहे. त्यामुळे केवळ वर्ल्डकप पाहण्यासाठी जगभरातले चाहते आमच्या मॉस्कोमध्ये येतील असं मला वाटलं देखील नव्हतं.

USSRचा पाडाव होऊन आता 30 वर्षं होऊन गेली. त्यामुळे परदेशी नागरिकांना रशियाला भेट देणं सोपं झालं आहे.

मॉस्को हे खूप मोठं आणि आधुनिक, काहीसं बहुभाषिक शहर आहे अशा समजुतीतच माझी पिढी मोठी झाली. पण, वर्ल्डकपच्या निमित्तानं मॉस्को शहरात सळसळतं चैतन्य बघायला मिळालं, विविध देशांतील नागरिक आणि त्यांच्या झेंड्यामुळे या शहरांचा रंगच पालटल्याचं दिसून येत होतं.

मॉस्कोतला निकोलस्काया रस्ता सर्वच देशांच्या चाहत्यांचं आवडतं ठिकाण होतं. कोलंबियन चाहत्यांनी या रस्त्यावर येऊन वेगळाच रंग भरला.

वर्ल्डकपचे सामने सुरू झाले जगभर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ातल्या फुटबॉल चाहत्यांनी रशियात धाव घेतली. सरान्स्क या छोट्या शहरांत हे सामने होते होते. त्या शहरांतल्या परदेशी नागरिकांचं प्रमाण आश्चर्यकारकरीत्या 235 पटीनं वाढलं होतं.

जेव्हा मॉस्कोतल्या विद्यापीठात मी मोठ्या प्रमाणात अर्जेंटिनाचे झेंडे पाहिले, तेव्हा मी खरोखरच भारावून गेले होते.

रशियातल्या जवळपास 70 टक्के नागरिकांकडे परदेशात जाण्यासाठी पासपोर्टही नाहीत. त्यामुळे इतक्या मोठ्या प्रमाणावर जगभरातून आलेले परदेशी नागरिक पाहणंही ही इथल्या स्थानिकांसाठी पर्वणी ठरली.

खूप वेगळं वाटतंय...

मॉस्कोसाठी गेला महिना खऱ्या अर्थानं आगळा-वेगळा गेला आहे. रस्त्यावर मोठ्या संख्येनं वावरणाऱ्या चाहत्यांच्या समूहांकडे पोलिसांनी चक्क दुर्लक्षच केलं होतं. कारण, एरवी असं फिरण्यासाठी परवानगी घ्यावी लागते. जर, विरोधकांचा मोर्चा असेल तर परवानगी मिळतच नाही.

FIFA World Cup 2018ची सुरुवात झाली आणि प्रशासनानं या सगळ्याकडे काणाडोळा करण्यास सुरुवात केली. थेट रस्त्यावर दारु पिणं आणि पार्ट्या करणं या सगळ्याकडे दुर्लक्षच करण्यात आलं. एरवी असं करणाऱ्यांना अटकच होते.

रशियाने स्पेनवर विजय मिळवल्यावर रशियन चाहत्यांनी आपला आनंद साजरा केला.

इतकंच काय तर रेफ्युजींसाठीची फुटबॉल मॅच रेड स्क्वेअरवर झाली. (साधारणतः रशिया रेफ्युजींना प्रवेश देत नाही आणि फार क्वचित राजकीय शरणार्थींना स्थान देतो.)

या सगळ्यामुळेच इथल्या नागरिकांना वेगळं वागण्याचा अनुभव मिळाला.

चिडखोरपणा कमीच...

गेल्या अनेक वर्षांपासून आमच्या रशियात 'Rossia dlya grustnyh' हे वाक्य प्रसिद्ध आहे. याचा अर्थ आहे की, रशिया केवळ दुःखितांचा प्रदेश आहे.

पण, वर्ल्डकप सुरू झाला आणि आम्ही जगभरातील चाहत्यांचं जोरदार स्वागत करण्यास सुरुवात केली. जसे हे चाहते येऊ लागले आमच्या लोकांमधला काहीसा चिडखोरपणाही कमी होत गेला आणि आम्हालाही आनंदासाठी नवं कारण मिळालं.

दिवसांतले 24 तास, सगळे प्रहर केवळ 'पार्टी मूड'मध्ये कसं राहता येतं, हे सगळ्यांनाच जवळून पाहता आलं.

रशियन प्रशासनानं परदेशी नागरिकांना फार चांगली वागणूक या वर्ल्डकप दरम्यान दिली.

या सगळ्या वातावरणामुळे भारावून गेलेल्या एका 40 वर्षीय शिक्षिकेशी मी या विषयावर गप्पा मारल्या. तिला कोणतीही परकीय भाषा येत नाही. यावेळी तिनं आवर्जून मध्य मॉस्कोचा परिसर पिंजून काढला. कारण, इथलं सर्व देशाच्या झेंड्यांनी रंगीबेरंगी झालेलं वातावरण तिनं तिच्या...


रशीद खान

हैदराबादने पहिल्यांदा बॅटिंग करताना 162 रन्सची मजल मारली. प्रत्युत्तरादाखल खेळताना दिल्लीला 147 रन्सचीच मजल मारता आली.

हैदराबादसाठी डेव्हिड वॉर्नर आणि जॉनी बेअरस्टो जोडीने 77 रन्सची सलामी दिली. अमित मिश्राने वॉर्नरची खेळी संपुष्टात आणली. मनीष पांडे केवळ तीन रन्स करून आऊट झाला. मात्र यानंतर बेअरस्टोला केन विल्यमसनची साथ मिळाली. या दोघांनी तिसऱ्या विकेटसाठी 52 रन्सची भागीदारी केली.

आततायीपणे धोकादायक फटके खेळण्याचा मोह या दोघांनी टाळला. रबाडाने बेअरस्टोला आऊट करत ही जोडी फोडली. विल्यमसनने चौकार आणि एकेरी-दुहेरीची सांगड घालत बॉलमध्ये 41 रन्सची खेळी केली. आयपीएल पदार्पण करणाऱ्या अब्दुल समदने 7 बॉलमध्ये 12 धावा केल्या. दिल्लीकडून कागिसो रबाडा आणि अमित मिश्रा यांनी प्रत्येकी 2 विकेट्स घेतल्या.

जॉनी बेअरस्टो

आव्हानात्मक लक्ष्याचा पाठलाग करताना दिल्लीने पृथ्वी शॉला झटपट गमावले. भुवनेश्वर कुमारने त्याला आऊट केलं. रशीद खानच्या बॉलिंगवर मोठा फटका खेळण्याचा श्रेयस अय्यरचा प्रयत्न अब्दुल समदच्या हातात जाऊन विसावला. शिखर धवन-ऋषभ पंत जोडीने डावाला आकार देण्याचा प्रयत्न केला. रशीद खान... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नेच शिखर धवनला चकवलं. त्याने 34 रन्स केल्या.

भुवनेश्वरने शिमोरन हेटमायरला आऊट करत दिल्लीच्या डावाला ब्रेक लावला. रनरेटचं दडपण वाढत असताना ऋषभला रशीद खानने आऊट केलं. त्याने 32 रन्स केल्या. मार्कस स्टॉनिस नटराजनच्या यॉर्करवर एलबीडब्ल्यू झाला. दिल्लीच्या एकाही बॅट्समनला मोठी खेळी करता आली नाही.

हैदराबादसाठी रशीदने तीन तर भुवनेश्वर कुमारने दोन विकेट घेतल्या. अभिषेक शर्माने सलग चार ओव्हर टाकताना शिखर धवन आणि ऋषभ पंत यांना मोकळेपणे बॅटिंग करू दिली नाही. नटराजनने यॉर्कर कसे टाकावेत याचा वस्तुपाठ सादर केला. रशीदला मॅन ऑफ द मॅच पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

हैदराबादचे खेळाडू विकेटचा आनंद साजरा करताना

हैदराबादने तिसऱ्या मॅचमध्ये भरवशाच्या केन विल्यमसनला खेळवलं. 41 रन्सची खेळी करत कठीण खेळपट्टीवर कसं खेळावं याचा आदर्श संघसहकाऱ्यांसमोर ठेवला. मोहम्मद नबीच्या जागी केनला घेण्यात आलं. वृद्धिमान साहाऐवजी अब्दुल समदला संधी देण्यात आली.

आक्रमक फटकेबाजी आणि लेगब्रेक बॉलिंगसाठी प्रसिद्ध अब्दुल जम्मू काश्मीरचा आहे. आयपीएल स्पर्धेत खेळणारा अब्दुल हा जम्मू काश्मीरचा चौथा खेळाडू आहे. याआधी परवेझ रसूल, मन्झूर दर, रसीख सलाम हे आयपीएल स्पर्धेत खेळले आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


रशीद खान

हैदराबादने वॉर्नर-बेअरस्टो यांच्या 160 रन्सच्या भागीदारीच्या बळावर 201 रन्स केल्या. प्रत्युत्तरादाखल खेळताना निकोलस पूरनने पंजाबला आशा दाखवल्या. मात्र पूरन आऊट झाला आणि पंजाबने हाराकिरी केली.

मोठ्या लक्ष्याचा पाठलाग करताना मयांक अगरवाल झटपट माघारी परतला. त्याने 9 रन्स केल्या. तिसऱ्या क्रमांकावर बढती मिळालेल्या सिमरन सिंग 11 रन्स करून तंबूत परतला. अभिषेक शर्माने लोकेश राहुलला फसवलं. त्याने 11 रन्स केल्या.

निकोलस पूरन-ग्लेन मॅक्सवेल जोडीने चौथ्या विकेटसाठी 47 रन्सची भागीदारी केली. प्रितम गर्गच्या अफलातून थ्रोच्या बळावर मॅक्सवेल रनआऊट झाला. त्याने 7 रन्स केल्या.

मनदीप सिंग रशीदच्या गुगलीवर त्रिफळाचीत झाला. त्याने 6 रन्स केल्या.

निकोलस पूरनने 5 चौकार आणि 7 षटकारांच्या साह्याने 37 बॉलमध्येच 77 रन्सची अविश्वसनीय खेळी करत पंजाबच्या विजयाच्या जिवंत ठेवल्या. मात्र रशीद खानने त्याला आऊट करताच हैदराबादने मॅचवरची पकड घट्टी केली.

हैदराबाचा डाव 132 रन्समध्ये आटोपला. रशीदने 3 तर खलील अहमद आणि टी.नटराजन यांनी प्रत्येकी 2 विकेट्स घेतल्या.

दरम्यान त्यापूर्वी हैदराबादने 201 धावांचा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डोंगर उभारला.

जॉनी बेअरस्टो आणि डेव्हिड वॉर्नर यांनी 160 रन्सची खणखणीत सलामी दिली. वॉर्नरने 40 बॉलमध्ये 5 चौकार आणि एका षटकारासह 52 रन्सची खेळी केली. रवी बिश्नोईने त्याच ओव्हरमध्ये बेअरस्टोला एलबीडब्ल्यू केलं.

जॉनी बेअरस्टो-डेव्हिड वॉर्नर

बेअरस्टोने 55 बॉलमध्ये 7 चौकार आणि 6 षटकारांसह 97 रन्सची खेळी साकारली. 15 ओव्हर्समध्ये हैदराबादला 160 रन्सची सलामी मिळाली. पुढच्या 5 ओव्हर्समध्ये 41 रन्स करताना त्यांनी 6 विकेट्स गमावल्या.

अब्दुल समद, मनीष पांडे, प्रितम गर्ग यांनी दुहेरी धावसंख्या नोंदवता आली नाही. केन विल्यमसनने नाबाद 20 तर अभिषेक शर्माने 12 रन्स केल्या.

जॉनी बेअरस्टो

पंजाबतर्फे रवी बिश्नोईने 3 तर अर्शदीप सिंगने 2 विकेट्स घेतल्या.

पंजाबने या मॅचसाठी अर्शदीप सिंग, प्रभसिमरन सिंह आणि मुजीब उर रहमान यांना संधी दिली.

जॉनी बेअरस्टोला मॅन ऑफ द मॅच पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


रश्मी शुक्ला

सुप्रीम कोर्टात दाखल केलेल्या याचिकेत त्यांनी खुलासा केला केला आहे की गृहमंत्री अनिल देशमुख हे पोस्टिंग आणि बदल्याच्या मोबदल्यात पैसे घेत होते. ही बाब टेलिफोन इंटरसेप्शनमधून समोर आली आहे.

म्हणजेच गृहमंत्र्यांचा फोन टॅप करून त्यामार्फत माहिती घेण्यात आल्याचा दावा परमबीर सिंह यांनी केला आहे. यानंतर गृहमंत्र्यांचा फोन टॅप करण्याचा ठपका रश्मी शुक्ला यांच्यावर ठेवण्यात आला आहे.

महाराष्ट्र पोलीस दलात पोस्टिंग आणि बदलीमध्ये गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्या गैरवर्तनाबाबत 'टेलिफोन इंटरसेप्शन' मधून माहिती मिळाल्याचं, विश्वसनीय सूत्रांनी सांगितल्याचा दावा मुंबईचे माजी पोलीस आयुक्त परमबीर सिंह यांनी सुप्रीम कोर्टात दाखल याचिकेत केला.

त्यामुळे गृहमंत्र्यांचे फोन टॅप करण्यात येत होते का? हा प्रश्न उपस्थित झाला.

मंगळवारी या प्रकरणाला राजकीय वळण मिळालं. रश्मी शुक्ला यांनी ऑगस्ट 2020मध्ये पोस्टिंग आणि बदलीत भ्रष्टाचार होत असल्याचा रिपोर्ट मुख्यमंत्र्यांना दिल्याचा दावा विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केला.

फडणवीसांच्या दाव्याचा विरोध करताना राष्ट्रवादीने म्हटले की रश्मी शुक्ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा या अवैध फोन टॅपिंग करायच्या.

या आरोप-प्रत्योरोपानंतर रश्मी शुक्ला चर्चेत आल्या आहेत. त्या कोण आहेत?

कोण आहेत रश्मी शुक्ला?

राष्ट्रवादी काँग्रेसने आरोप केलेल्या रश्मी शुक्ला महाराष्ट्र कॅडरच्या वरिष्ठ IPS अधिकारी आहेत.

1988 बॅचच्या IPS अधिकारी असलेल्या रश्मी शुक्ला फेब्रुवारी 2021 केंद्रीय राखीव पोलीस दलात अतिरिक्त पोलीस महासंचालकपदी प्रतिनियुक्तीवर गेल्या आहेत.

देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना 2018 मध्ये रश्मी शुक्ला यांची राज्य गुप्तचर विभागाच्या आयुक्त म्हणून नेमणूक करण्यात आली होती.

2019 मध्ये राज्यात सत्ताबदल झाला आणि महाविकास आघाडी सरकार सत्तेवर आलं. सप्टेंबर 2020 मध्ये शुक्ला यांना सरकारने पोलीस महासंचालकपदी (DG) प्रमोशन दिलं. त्यांची बदली सिव्हिल डिफेन्सच्या प्रमुख म्हणून करण्यात आली.

रश्मी शुक्ला यांची कारकीर्द

हैद्राबादच्या नॅशनल पोलीस अकॅडमीतून पास आउट झाल्यानंतर त्यांनी महाराष्ट्र कॅडर जॉइन केलं. राज्यात विविध ठिकाणी काम केल्यानंतर त्यांनी महिलांविरोधात होणाऱ्या अत्याचारावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी काम सुरू केलं. ईटी ह्युमन फोरमच्या मोहितीनुसार त्यांनी राज्यातील विविध जिल्ह्यात महिलांसाठी समुपदेशन केंद्र सुरू केली.

रश्मी शुक्ला

नोव्हेंबर 2008 मध्ये मुंबईत झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यावेळी त्यांनी केंद्र आणि राज्य सरकारमध्ये कोऑर्डिनेटर म्हणून काम केलं होतं.

2016 मध्ये रश्मी शुक्ला यांची पुण्याच्या पोलीस आयुक्त म्हणून नेमणूक करण्यात आली होती. 2018 पर्यंत त्या पुण्याच्या पोलीस आयुक्त होत्या.

रश्मी शुक्ला यांना 2004 साली चांगल्या कामगिरीसाठी पोलीस महासंचालक पदक, 2005 मध्ये उत्कृष्ठ सेवेसाठी राष्ट्रपती पदक आण् 2013 मध्ये पोलीस मेडल मिळालं आहे.

देवेंद्र फडणवीसांच्या निकटवर्तीय?

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्यांनी रश्मी शुक्ला अवैध पद्धतीने फोन टॅपिंग करत असल्याचा आरोप केलाय.

नवाब मलिक यांनी शुक्ला "भाजपच्या एजंट असल्यासारखं काम करतात" असा आरोप केलाय.

राजकीय विश्लेषक सांगतात, "रश्मी शुक्ला देवेंद्र फडणीसांच्या खूप जवळच्या अधिकारी असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सतत होत असते."

शुक्ला 1996 ते 1999 मध्ये नागपूर ग्रामीणच्या पोलीस अधीक्षक होत्या. त्यानंतर 1999-2002 नागपूरमध्ये पोलीस उपायुक्त म्हणून काम केलं.

नागपूरचे वरिष्ठ पत्रकार राहुल पांडे सांगतात, "1990 च्या दशकात रश्मी शुक्ला...


रश्मी शुक्ला यांनी केलेलं फोन टॅपिंग बेकायदेशीर असल्याचा दावा नवाब मलिक यांनी केला आहे.

महाराष्ट्रात पोलिसांच्या बदल्यांचे रॅकेट असल्याचा आरोपही देवेंद्र फडणवीस यांनी केला आहे. फोन टॅपिंगची कार्यवाही ही पोलीस महासंचालक आणि मुख्य अतिरिक्त सचिवांच्या परवानगीनंतर झाली आहे असा दावा फडणवीस यांनी केला आहे. तसंच आपल्याकडे फोन टॅपिंगचा 6.3 जीबीचा डेटा असल्याचंही ते म्हणाले आहेत.

यात गृहमंत्री अनिल देशमुख यांचा फोन टॅप केला आहे की नाही याचा उल्लेख मात्र देवेंद्र फडणवीसांनी टाळला.

याप्रकरणी केंद्रीय गृह सचिवांची भेट घेण्यासाठी आपण दिल्लीला रवाना होत असल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

"फोन टॅपिंगचा डेटा मी सार्वजनिक करणार नाही कारण तो अत्यंत संवेदनशील आहे. यात अनेक वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची नावं आहे. ही सर्व माहिती केंद्रीय गृह विभागाला देणार आहे. यासाठी केंद्रीय गृह सचिवांची भेट घेणार आहे. या प्रकरणाची सीबीआय चौकशी व्हावी अशी आमची मागणी आहे," असंही देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.

यावेळी त्यांनी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्यावरही गंभीर आरोप केले. मुख्यमंत्र्यांना पोलीस अधिकाऱ्यांच्या बदल्यांबाबत फोन ट... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ॅपिंगचे सर्व पुरावे दिले गेले होते. मात्र मुख्यमंत्र्यांनी काहीही कारवाई केली नाही, असं देवेंद्र फडणवीस म्हणाले आहेत.

फोन टॅपिंग बेकायदेशीर - मलिक

"देवेंद्र फडणवीस राज्याचे मुख्यमंत्री होते. गृहमंत्री होते. बदल्या करण्यासाठी समिती असते. थेट मंत्री किंवा मुख्यमंत्री स्वत:च्या अधिकारात बदली करत नाहीत. तसंच रश्मी शुक्ला यांनी केलेलं फोन टॅपिंग बेकायदेशीर होतं. म्हणून त्यांना शिक्षा म्हणून त्यांची बदली करण्यात आली," असं राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी म्हटलंय.

परवानगी शिवाय फोन टॅप करणं हा गुन्हा आहे, असं मलिक यांनी म्हटलंय. सरकार स्थापन होताना रश्मी शुक्ला महाविकास आघाडीच्या लोकांचे फोन टॅप करण्याचं काम करत होत्या, अस दावाही मलिक यांनी केला आहे.

"देवेंद्र फडणवीस राज्याचे मुख्यमंत्री होते. गृहमंत्री होते. बदल्या करण्यासाठी समिती असते. थेट मंत्री किंवा मुख्यमंत्री स्वत:च्या अधिकारात बदली करत नाहीत. केंद्रीय समितीच्या मान्यतेनंतरच बदल्या होतात. सरकार यात हस्तक्षेप करत नाही. खोट्या रिपोर्टच्या आधारे फडणवीस कटकारस्थान करण्याचा प्रयत्न करत आहेत," असं नवाब मलिक यांनी म्हटलंय.

रश्मी शुक्ला भाजपच्या एजंट असल्यासारखं काम करतात. रश्मी शुक्ला बेकायदेशीरपणे फोन टॅप करत होत्या. सत्यपरिस्थिती बाहेर आल्यानंतर सरकारने त्यांना पाठिशी घालण्याचे काम केले नाही, असं मलिक यांनी सांगितलं आहे.

बहुमत असेपर्यंत आम्हाला कोणीही सत्तेपासून दूर करू शकत नाही, फडणवीस दिल्लीत जाऊन कट-कारस्थान करत असल्याचं स्पष्ट झालं आहे, असंही मलिक म्हणालेत.

शरद पवारांना चुकीची माहिती दिली - फडणवीस

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांना चुकीची माहिती देण्यात आली आहे ,असा दावा विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केला आहे.

15 फेब्रुवारीला अनिल देशमुख हॉस्पिटलमध्ये किंवा विलगीकरणात नव्हते. तर ते खासगी विमानाने मुंबईला आले होते असा दावाही फडणवीस यांनी केला. एवढेच नव्हे तर या दरम्यान त्यांनी अनेकांच्या भेटीगाठी घेतल्या असून आपल्याकडे त्याचे कागदपत्र आहेत असंही देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.

अनिल देशमुख

देवेंद्र फडणवीस यांनी नुकतीच मुंबईत एक पत्रकार परिषद घेतली.

पोलिसांच्या रेकॉर्ड्सचा हवाला देऊन अनिल देशमुख यांनी 17 फ्रेब्रुवारीला सह्याद्री अतिथीगृहावर दुपारी 3 वाजता काही लोकांच्या भेटीगाठी घेतल्याचा दावा देवेंद्र फडणवीस...


रसायनीतील पाताळगंगा परिसरातील हिंदुस्थान ऑरगॅनिक केमिकल कंपनीत वायूगळती झाल्यामुळे 31 माकडं आणि 14 पक्षी मृत्यूमुखी पडल्याची बातमी लोकमतने  दिली आहे. मात्र त्याचा काहीही थांगपत्ता न लागू देता कंपनीच्या अधिकाऱ्यांना मृत प्राण्यांची विल्हेवाट लावली, असंही या बातमीत म्हटलं आहे.

शनिवारी रात्री यासंबंधी अधिकारी आणि कर्मचारी आणि वन्यजीव सुरक्षा कायद्याअंतर्गत गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. हिंदुस्थान ऑरगॅनिक केमिकल कंपनी इस्रोसाठी इंधननिर्मितीचं काम करते, असं या बातमीत म्हटलं आहे.

2. उद्धव ठाकरेंची आता चंद्रभागेतीरी पूजा

अयोध्येतील राममंदिराच्या निमित्ताने भाजपविरोधात आक्रमक झालेली शिवसेना येत्या २४ डिसेंबरला पंढरपुरात शक्तिप्रदर्शन करणार आहे. ही बातमी  महाराष्ट्र टाइम्सने दिली आहे. शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे हे अयोध्येतील शरयूप्रमाणेच चंद्रभागेच्या तीरावर आरती करणार आहेत. तसेच पंढरपुरात विठुरायाचे दर्शन घेणार आहेत, असं या बातमीत म्हटलं आहे.

यावेळी मुंबई ते पंढरपूर दरम्यान धावणाऱ्या 'विठाई' या नव्या एसटी सेवेचा शुभारंभ ठाकरे यांच्या हस्ते होणार असल्याचंही या बातमीत पुढे म्हटलं आहे.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

3. काश्मीर: जवानांच्या गोळीबारात सात नागरिक ठार

दक्षिण काश्मीरमध्ये पुलवामा जिल्ह्यात शनिवारी झालेल्या सुरक्षा दलांनी अनियंत्रित जमावाला रोखताना केलेल्या गोळीबारात सात नागरिक ठार झाल्याची बातमी लोकसत्ताने  दिली आहे. या घटनेमुळे तणावपूर्ण परिस्थिती निर्माण झाली आहे. या कारवाईत तीन कट्टरपंथी ठार झालेअसून एक जवानही मृत्युमुखी पडला आहे.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

सिरनू खेड्यात एका वस्तीत कट्टरपंथी लपल्याची माहिती गुप्तहेरांनी दिल्यानंतर सुरक्षा दलांनी या परिसराला वेढा घातला होता.

4. जैतापूर प्रकल्पाबाबत स्वराज यांची फ्रान्सच्या मंत्र्यांशी चर्चा

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि फ्रान्सचे परराष्ट्र मंत्री जेन युवास ली ड्रायन यांच्यात भारत आणि फ्रान्स या दोन देशात संबंध दृढ करण्याबाबत चर्चा झाली.  इंडियन एक्सप्रेसने यासंबंधी बातमी दिली आहे.

ले ड्रायन आणि परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांची जैतापूरमधील युरोपियन प्रेशराईज्ड रिअक्टर (EPR) बद्दल चर्चा केली.  "पुढील काही महिन्यात हा प्रकल्प उभा रहाण्याबाबतचा अंतिम निर्णय व्हावा यासाठी काय करता येईल या मुद्दयावर चर्चा झाली," असं ले ड्रायन म्हणाले.

5. मुंबईत पोलीस आणि ड्रग्स माफियांमध्ये चकमक

मुंबईतील भायखळ्यामध्ये पोलीस आणि नायजेरियन ड्रग्ज माफियांमध्ये मोठी चकमक उडाल्याची बातमी  नेटवर्क18 लोकमतने दिली आहे. नायजेरियन माफियांचा पाठलाग करत असताना या माफियांनी पोलिसांवर गोळीबार केला.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

भायखळ्यात नायजेरियन ड्रग्स माफिया हे ड्रग्स विकण्यासाठी आल्याची माहिती मिळाली होती. पोलिसांनी झोन क्रमांक 3मध्ये दुपारी 3 वाजेच्या सुमारास पाच ते सात नायजेरियन तरुणाची टोळीला पाहिलं. जेव्हा पोलिसांनी या टोळक्याची तपासणी सुरू केली असता. त्यांनी पळ काढला आणि पोलिसांवर रिव्हॉल्व्हरमधून गोळीबार केला. पोलिसांनीही प्रतिउत्तर दाखल नायजेरियन टोळीवर गोळीबार करून जेरबंद केलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


रस्त्याच्या कडेलाच एका दगडावर थकलेल्या अवस्थेत ती महिला बसलेली होती. खोलवर आत गेलेले डोळे आणि डोळ्याखालची काळी वर्तुळं.

तिचा चेहरा बरंच काही सांगत होता. ती कदाचीत काहीतरी चावत होती. प्रश्न ऐकल्यानंतर तिथंच बाजूला एका कोपऱ्यात थुंकत म्हणाली, "हो माहिती आहे. व्हॅलेंटाईन्स डे आहे. मगं काय?"

"तुम्ही कोणावर प्रेम करतात का? म्हणजे तुमच्या जीवनात असं कुणीतरी ज्याच्यावर तुम्ही..."

अजून प्रश्न पूर्णही झाला नव्हता की त्या मध्येच वाक्य तोडत म्हणाल्या. "आमच्यासारख्या वेश्यांवर कोण प्रेम करणार मॅडम? कुणी प्रेम करत असतं तर इथं बसलो असतो का?"

एवढं बोलून त्यांनी मला बसायचा इशारा केला. मी तिथंच त्यांच्या बाजूला जमिनीवर बसून त्यांच्याशी गप्पा सुरू केल्या.

रस्त्याच्या कडेला एका अरुंद जागेत काही महिला थोड्या-थोड्या अंतारवर बसल्या होत्या. गल्ली आणि मुख्य रस्ता यांच्या तोंडावर जी काही थोडीशी मोकळी जागा होती, तिथून पायी चालणारे ये-जा करत होते.

मी दिल्लीतल्या जीबी रोडवर असलेल्या अशा परिसरात उभी होती, जिथं महिला देहविक्री करून दोन वेळेच्या जेवणाची सोय करत असतात.

प्रातिनिधीक छायाचित्र

इथं येण्यापूर्वी म... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ला 'जरा संभाळून' आणि 'सतर्क' राहण्याचे सल्ले देण्यात आले होते. मी पण माझ्याकडून पूर्ण सतर्कता बाळगत होती.

मला जाणून घ्यायचं होतं, की ज्या महिलांकडे लोक फक्त सेक्ससाठी येतात त्यांच्या जीवनात प्रेम किंवा प्रेमाची भावना यासारखं काही असतं की नाही? 'व्हॅलेंटाईन्स डे'चा उल्लेख त्यांच्या डोळ्यांमध्ये चमक आणतो की नाही?

याच प्रश्नांनी मला या गल्ल्यांकडे ओढलं. मी विचार केला होता की, मी अशा जागेवर जात आहे, जिथं रंग-बेरंगी पडदे लावलेले असतील, चमचमणारे दिवे असतील. जसं हिंदी सिनेमांमध्ये दाखवतात तसं. पण तिथं तर असं काहीच दिसलं नाही.

तो एक गर्दीचा परिसर होता. जिथं नजरेच्या टप्प्यात एक पोलीस स्टेशन, हनुमान मंदिर आणि काही लहान-मोठी दुकानं होती. थोडीशी विचारपूस केल्यावर एकानं गल्लीकडे बोट केलं. जिथं एक मजबूत बांध्याची महिला कमरेवर हात ठेऊन उभी होती.

चेहऱ्यावर जेवढं हास्य ठेवता येईल तेवढं ठेवत मी त्यांना भेटली. जसं की माझी आणि त्यांची फार आधीपासून ओळख असावी. त्यांच्याशी चर्चा केल्यावर त्यांनी इतर महिलांची भेट घडवून देण्याचं मान्य केलं.

'जब तक है बोटी, मिलती रहेगी रोटी'

अशारीतीनं माझी भेट 'त्या' सडपातळ महिलेशी झाली ज्यांचा उल्लेख मी वर केला आहे. कर्नाटकातल्या या महिलेचं म्हणणं होतं की, त्यांनी प्रेम-वगैरे गोष्टी कचऱ्याच्या कुंडीत फेकून दिल्या आहेत.

आपल्या चेहऱ्याकडे इशारा करत त्या म्हणाल्या, "जब तक है बोटी, मिलती रहेगी रोटी. आमच्याकडे सगळेजण एखाद्या तासासाठी येतात. एंजॉय करण्यासाठी. बस! किस्सा खत्म."

याच गल्लीत ग्राहकांची प्रतिक्षा करतात महिला

कोलकताची निशा मागील 12 वर्षांपासून या धंद्यात आहे. त्या म्हणाल्या, "तसं तर पुरुष मंडळी इथं मोठमोठ्या गप्पा मारतात. पण कुणाची एवढी औकात नाही की आमच्याशी प्रेम करण्याची हिंमत दाखवतील. कुणात एवढा दम नाही की इथून ते आम्हाला त्यांच्या घरी घेऊन जातील."

गेल्या 12 वर्षांत त्यांनी इथं कुणालच प्रेमात पडताना नाही पाहिलं का? याचं उत्तर देताना त्या म्हणाल्या, "बघीतलं ना! लोक येतात. प्रेमाच्या आणाभाका घेतात. लग्न करतात. मुलबाळही होतं. पण काही वर्षांनी तेच सोडून निघून जातात."

'प्रेम पण केलं आणि लग्नही...'

36 वर्षांच्या रिमा यांची कथाही काहीशी अशीच आहे. त्या म्हणतात, "तुम्ही विचारलं म्हणून सांगते. मी प्रेमात पडले होते. माझ्याच एका ग्राहकाच्या. आम्ही लग्न केलं आणि मला तीन मुलंही झाली."

रिमाला...


रस्त्यात अनेक दानशूर भेटतात, जेवणाची पाकिट हातात सरकवतात, ज्या श्रमिकांनी आपल्या बळावर महानगरं उभी केली, देशाची अर्थव्यवस्था सावरली त्यांना दोन वेळेच्या जेवणासाठी दुसऱ्यांवर अवलंबून राहावं लागतंय. हात पसरताना सन्मान पणाला लागतो, पण मिटीमिटी डोळ्यांनी पाहाणाऱ्या उपाशी पोरांकडे पाहून अपमान गिळावा लागतो.

"गाव में जायेंगे, खेती कर के खायेंगे, पर शहर में रहे तो भूके मरेंगे, या शरम से," बसच्या लायनीत उभ्या असणाऱ्या पन्नाशीच्या गृहस्थांनी सांगितलं. इतके लोक दिसलेत, बोललेत, की सगळी नावं लिहायला जागा कमी पडेल. सगळ्यांचं एकच म्हणणं, आम्ही आता काय करायचं?

गेल्या कित्येक दिवसांपासून देशातला श्रमिक रस्त्यावर आहे, कोणी चेन्नई ते गोंदिया प्रवास करतोय, कोणती लेक हरियाणाहून बिहारपर्यंत बापाला सायकलवर आणतेय, कोणते बाबा पायाला हातभर जखम घेऊन पायी चालताहेत, कोणती पिटुकली पाय दुखले तर पेनकिलर घ्यायच्या तयारीत आहे आणि असेच शेकडो लोक दिसले आम्हाला आमच्या जवळपास 800 किलोमीटरच्या प्रवासात.

आधीचे दोन आठवडे रोजच मुंबई-आग्रा हायवेवरून येणारे श्रमिक पाहात होते, त्यातले कित्येक पायीच असायचे. नंतर गाड्यांची संख्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा वाढली, सरकारने ट्रेन चालवल्या, बस सुरू केल्या पण त्या पुरेशा नव्हत्याच, मग जीवनावश्यक गोष्टी वाहाणारे ट्रक माणसांनी भरून वाहायला लागले.

लॉकडाऊनचे निर्बंध शहरात शिथिल व्हायला लागले, आणि हायवे जाम व्हायला लागला. दिवस जात होते, माणसांचे लोंढे कमी व्हायचं नावच घेत नव्हते. तेव्हा ठरवलं, या लोकांसोबत प्रवास करायचा. जितका शक्य होईल तितका. खरं सांगायचं तर या लोकांसारखा प्रवास करण्याची हिंमत, ताकद आणि दानत काहीही नव्हती, पण ज्यांना आपण सतत मजूर, श्रमिक म्हणतोय, त्यांच्या लोढ्यांची वर्णनं करतोय तीही माणसं आहेत आणि त्यांच्या माणूसपणाच्या गोष्टी शक्य तितक्या समोर आणाव्या वाटलं.

श्रमिकांसाठी पॅकेज घोषित करताना केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन म्हणल्या होत्या, 'खरंतर या लोकांना पंतप्रधानांनी आवाहन केलं होतं, आहात तिथेच राहा, पण (हे लोक) भावनावश झाले.'

कशाला निघतायेत मजूर, शहरांवर संकट आलं म्हणून गावांकडे धावत सुटलेत हे असं म्हणणारे अनेक लोक आहेत. यातल्या अनेक गोष्टी तुम्हीही सोशल मीडियावर ऐकल्या-वाचल्या असतील. पण दोन मिनिटं थांबवून विचारलं का निघालात बाबानो असं सगळं काही पणाला लावून?

कसारा घाटात भेटले मोहम्मद कासीम, त्यांना उत्तर प्रदेशातल्या बरेलीला जायचं होतं. घाटात रिक्षा चढणार नाहीच, तरी प्रयत्न करून करून चढवलेली. एका रिक्षात पोरबाळं धरून कमीत कमी 6 माणसं. सकाळी सहा वाजता सगळे धापा टाकत घाट चढत होते. घाट उतरला की पुन्हा रिक्षात बसणार. रिक्षात असणाऱ्या सामनाच्या बोचक्यात लोक बसू तरी कसं शकत होती देव जाणे.

मोहम्मद कासीम यांचा परिवार दोन दिवस झाले घराबाहेर आहे. घरमालकाने भाडं नाही म्हणून घराबाहेर काढलं. आता त्यांना मुंबईत राहायला घर नाही. रात्री 12 वाजता त्यांनी प्रवास सुरू केला. घाट संपल्यावर थोडं पुढे जाऊन रिक्षा लावली. कुटुंबातले मेंबर चटई पसरून पडले. पुढे कमीत कमी 1500 किमीचा प्रवास त्यांना असंच अंग आंबवून करायचा होता. दोन-दोन, तीन-तीनचा गट करून रिक्षावाले निघालेत. रस्त्यात रिक्षा खराब झाली तर ती नीट कशी करायची, रस्त्यात खायचं काय याचा काही अंदाज नाही फक्त निघालेत. का ? कारण मुंबईत राहायला डोक्यावर छप्पर नाही.

तिथून थोडं पुढे दोन टॅक्सीवाले आणि त्यांची कुटुंब दिसली. अशीच कोंबून कोंबून गाडीत भरलेली. एकाची गाडी खराब झाली म्हणून गाडी साईडला लावून मेकॅनिकची वाट पाहात होते. त्यांना विचारलं तुम्ही का...


रहकीम कॉर्नवाल

रहकीम कॉनवाल

अंतिम संघात स्थान मिळाल्यास कॉर्नवाल पाच दिवस फिटनेस राखू शकेल का हे पाहणं रंजक ठरेल. संधी मिळाल्यास कॉर्नवाल सर्वाधिक वजनाचा क्रिकेटपटू ठरू शकतो.

रहकीम कॉर्नवाल

2007 वर्ल्डकप स्पर्धेत बर्म्युडाचा संघ सहभागी झाला होता. भारताच्या रॉबिन उथप्पाचा अफलातून कॅच घेणारा ड्वेन लिव्हरॉक तुम्हाला आठवतोय का? लिव्हरॉकपेक्षा कॉर्नवालचं वजन जास्त आहे. कॉर्नवाल हा कॅरेबियन बेटसमूहापैकी लीवर्ड आयलंडचा. फिरकीपटू कॉर्नवालच्या नावावर फर्स्टक्लास क्रिकेटमध्ये 55 मॅचेसमध्ये अडीचशेहून अधिक विकेट्स आहेत. प्रचंड ताकदीच्या बळावर पल्लेदार षटकार लगावण्यात कॉर्नवाल माहीर आहे.

रहकीम कॉर्नवाल

तीन वर्षांपूर्वी भारताच्या वेस्ट इंडिज दौऱ्यात सराव सामन्यात रहकीमने दिमाखदार प्रदर्शन केलं होतं. दोन वर्षांपूर्वी कॅरेबियन प्रीमिअर लीगमध्ये कॉर्नवाल आणि कायरेन पोलार्ड यांच्यात बाचाबाची झाली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:


रा. 9.00 - पुण्यात 40 कार्यकर्ते ताब्यात

जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर आंदोलकांनी 10 तासांपेक्षा जास्त काळ ठिय्या आंदोलन केलं. रात्री पोलिसांनी आंदोलनकर्त्यांना ताब्यात घेण्यास सुरुवात केली. लाठीचार्जही करण्यात आला. आतापर्यंत 40 जणांना ताब्यात घेण्यात आलं आहे.

आजच्या 'महाराष्ट्र बंद'मध्ये दिवसभरात काय काय घडलं? पाहा...

सायं. 5.00 - पुण्याला चांदणी चौकात लाठीचार्ज, रस्ता मोकळा केला

पुण्यात चांदणी चौक येथे झालेल्या आंदोलनात पोलिसांच्या एका वाहनाचे नुकसान झालं. तेथे झालेल्या दगडफेकीत चार हवालदार जखमी झाले. दुपारी 3.30च्या सुमारास पोलिसांनी लाठीचार्ज केला. जमावाला पांगवण्यासाठी अश्रूधूरही सोडण्यात आला. आता रस्ता मोकळा झाला आहे.

दु. 4.35 - नाशिक - द्वारका पॉइंटवर रास्ता रोको

नाशिकमध्ये युवकांचा जमाव अचानक हायवेवर आला. त्यांनी द्वारका पॉइंटवर रास्ता रोको केला आहे.

दु. 4.30 - औरंगाबाद - वाळूजमध्ये आंदोलनाला हिंसक वळण

औरंगाबादच्या वाळूजमध्ये आंदोलनाला हिंसक वळण, पोलिसांना बळाचा वापर करावा लागला. तसंच पोलिसांनी हवेत गोळीबार केला. या भागात 2 पत्रकार जखमी झाले आहेत.

वाळूज MIDC मध्ये आज सका... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ळपासूनच कंपन्यांच्या कामगारांना रोखण्यात येत होतं. दुपारी 3.30-4च्या सुमारास बजाज नगर भागात संतप्त जमावानं दगडफेक केली. वाळूज परिसरात पोलिसांच्या वाहनांसह एक ट्रक आंदोलकांनी पेटवून देण्यात आल्याची माहिती स्थानिक पत्रकार R. K. भराड यांनी दिली.

त्यामुळे जमावाला पांगवण्यासाठी पोलिसांनी अश्रूधूराच्या नळकांडाच्या फोडल्या. पोलीस आयुक्तांसह मोठा ताफा सध्या घटनास्थळी परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी प्रयत्न करत आहे. या ठिकाणी जलद कृती दल (QRT) दाखल झालं आहे.

स्थानिक पत्रकार श्यामसुंदर गायकवाड आणि सुदाम गायकवाड यांना संतप्त जमावाने मारहाण केल्याची घटना घडली.

श्यामसुंदर यांनी सांगितलं की, "वाळूजमध्ये आज काही कंपन्यांचं कामकाज सुरू होतं. या कंपन्या बंद करण्यासाठी आंदोलक तोडफोड करत असल्याचं कळताच आम्ही तिकडे गेलो. साजापूर फाटा भागामध्ये घटनेचं चित्रण करताना जमाव आमच्यावरच चालून आला. यामध्ये मला आणि सुदाम गायकवाड यांना मारहाण करण्यात आली."

मोरे चौकात संतप्त जमावाच्या दगडफेकीमुळे PSI प्रतीक चिलवंत हे जखमी झाले आहेत, असं भराड यांनी सांगितलं.

दु. 4.00 - कोल्हापूर दसरा चौकात सभा

कोल्हापूर जिल्ह्यातील गावागावातून मराठा तरुण दसरा चौकात आले. या ठिकाणी गेल्या 17 दिवसापासून ठिय्या आंदोलन सुरू आहे. या आंदोलनाला सर्वपक्षीय नेत्यांनी पाठिंबा दिला. सभेत बोलताना सकल मराठा समाजचे इंद्रजित सावंत म्हणाले की, "मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना महाराष्ट्रात फिरू द्यायचं नाही. गेली 4 वर्षं आरक्षण देतो म्हणून दिलं नाही. सोशल मीडिया बंद करूनही मराठ्यांचं वादळ थांबणार नाही."

दसरा चौकात सभा

दु. 3.45 - सांगलीमध्ये कडकडीत बंद

सांगलीमध्ये अत्यावश्यक सेवा वगळता सहकारी संस्था, कारखाने, शाळा ,कॉलेज, खाजगी संस्था बंद ठेवण्यात आल्या. जिल्ह्यातील एस टी सेवा बंद ठेवण्यात आली होती. सांगली स्टेशन चौकात ठिय्या आंदोलन करत आंदोलकांनी सरकार विरोधी घोषणा दिल्या.

दु. 3.30 -  मुंबईत संमिश्र प्रतिसाद

मुंबई आणि परिसरात बंदला संमिश्र प्रतिसाद आहे. आजच्या 'महाराष्ट्र बंद'चा मुंबई आणि राज्यावर काय परिणाम झाला, हे सांगत आहेत बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर.

दु. 2. 00 - पुण्यात जिल्हाधिकारी कार्यालयात ठिय्या

पुणे जिल्हाधिकारी कार्यालयात मराठी आरक्षणासाठी आंदोलकांचे ठिय्या आंदोलन. 200 ते 250 लोकांचा जमाव जिल्हाधिकारी कार्यालयाच्या आत ठिय्या देऊन ...


रांची येथे 'राष्ट्रीय स्वयंसेवक संस्थे'ची पूरक संस्था असलेल्या 'प्रज्ञा प्रवाह' या संघटनेच्या बॅनरखाली आयोजित 'लोकमंथन' या चार दिवसीय संमेलनाच्या समारोपाच्या भाषणात लोकसभेच्या सभापती सुमित्रा महाजन यांनी आरक्षणाबाबतची ही भूमिका मांडली.

सुमित्रा महाजन यांच्या वक्तव्यानंतर प्रसारमाध्यमं आणि सोशल मीडियावर पुन्हा एकदा आरक्षणाच्या बाजूने आणि विरोधात लोकांनी भूमिका मांडायला सुरूवात केली आहे.

त्यामुळे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी भारतीय राज्यघटनेमध्ये दहा वर्षांच्या आरक्षणाची तरतूद नेमकी कोणत्या संदर्भात केली होती याची सत्यता पडताळून पाहण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं केला.

डॉ. आंबेडकरांना फक्त १० वर्षांसाठी आरक्षण हवं होतं का?

आरक्षणाविषयी जाणून घेण्याकरता आम्ही ज्येष्ठ विचारवंत प्रा. हरी नरके यांच्याशी संपर्क केला.

"आरक्षण तीन प्रकारचे आहे. राजकीय प्रतिनिधित्व (निवडणूकीतील जागा), शैक्षणिक आरक्षण आणि नोकऱ्यातील आरक्षण. घटनेच्या कलम 334 अन्वये यातील राजकीय आरक्षणाला फक्त दहा वर्षांची मुदत घातलेली आहे. शिक्षण आणि नोकरीतल्या आरक्षणासाठी घटनेने कोणतीही मुदत ठरवून दिलेली नाही," आरक्षणाच्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मुदतीबाबत नरके सांगतात.

लोकसभा सचिवालयाद्वारे प्रकाशित घटना परिषद वृत्तांताच्या आठव्या खंडातील उल्लेखाचा संदर्भ देत नरके यांनी विस्तारानं सांगितले की, "राजकीय आरक्षणालाही दहा वर्षांची मुदत ठेवायला डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तयार नव्हते. लोकशाहीवादी असलेल्या बाबासाहेबांना स्वत:च्या इच्छेला मुरड घालून दहा वर्षांची ही मुदत घालणं भाग पडलं.

पुढे 25 ऑगस्ट 1949ला आंध्र प्रदेशातले सदस्य नागप्पा यांनी बाबासाहेबांकडे मागणी केली की, राजकीय आरक्षण 150 वर्षं ठेवावं किंवा देशातील अनुसुचित जाती, जमातींचे नागरिक इथल्या प्रगत जातींच्या बरोबरीला जोवर पोचत नाहीत तोवर आरक्षण राहील अशी व्यवस्था करावी."

"त्यावर बोलताना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी असा खुलासा केला की, 'व्यक्तीश: मला आरक्षण जास्त काळ ठेवावे लागेल असे वाटत होते. या सभागृहाने अनुसुचित जातींच्या या आरक्षणाला दीर्घकालीन मुदत द्यायला हवी होती. परंतु मी आधी सांगितल्यप्रमाणे या सभागृहाने 10 वर्षांच्या मुदतीचा निर्णय घेतला. पण जर या दहा वर्षांत अनुसुचित जातींची पुरेशी प्रगती झाली नाही, तर ही मुदत वाढवण्याची तरतूद मी संविधानात करून ठेवलेली आहे."

राजकीय आरक्षण म्हणजे काय?

राज्यघटनेतील राजकीय आरक्षणाचं मूळ शोधण्यासाठी गोलमेज परिषद आणि गांधी-आंबेडकर राजकीय संघर्षांपर्यंत जावं लागतं, असं 'लोकसत्ता'चे सहसंपादक मधु कांबळे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

"आंबेडकरांनी अस्पृश्यांना राजकीय हक्क मिळण्यासाठी स्वतंत्र मतदारसंघांची मागणी केली होती. त्याला गांधीजींनी प्राणांतिक उपोषणाने कडाडून विरोध केला. अखेर तडजोडीचा भाग म्हणून आंबेडकरांना स्वतंत्र मतदारसंघाचा आग्रह सोडून द्यावा लागला आणि राखीव मतदारसंघावर समाधान मानावं लागलं. 'पुणे करार' म्हणून त्याची नोंद इतिहासात झाली."

"स्वतंत्र भारताच्या राज्यघटनेत तीच संकल्पना पुढे चालू ठेवण्यात आली. म्हणजे लोकसभा आणि राज्याच्या विधानसभांमध्ये अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींना त्यांच्या लोकसंख्येच्या प्रमाणात राखीव मतदारसंघ ठेवणे अशी तरतूद करण्यात आली. त्यालाच राजकीय आरक्षण म्हणतात."

"त्याला सुरुवातीला दहा वर्षांची मुदत ठेवण्यात आली होती; परंतु प्रस्थापित राजकीय पक्षांनी आणि राज्यकर्त्यांनी मागासवर्गीयांची मतं मिळवण्यासाठी ही मुदत वेळोवेळी वाढवत नेली. राज्यसभा आणि विधान परिषदेत मात्र राजकीय आरक्षण नाही.

पुढे स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये...


राकेश आस्थाना आणि आलोक वर्मा

आलोक वर्मा आणि राकेश अस्थाना यांच्यावर सक्तीच्या रजेवर पाठवण्यासंदर्भात कारवाईची माहिती अरुण जेटली यांनी पत्रकार परिषदेत दिली.

दरम्यान या कारवाईची माहिती वकील गोपाल शंकर नारायण यांनी सुप्रीम कोर्टात दिली, अशी माहिती ANI या वृत्तसंस्थेने दिली आहे.

जेटली म्हणाले, "केंद्रीय दक्षता आयोगाची बैठक काल झाली. त्यामध्ये हे दोन अधिकारी आणि त्यांच्या अधिकाराखालील कोणतीही संस्था त्यांच्यावरील आरोपांचा तपास करू शकत नाही, असं मत केंद्रीय दक्षता आयोगाने नोंदवलं. अंतरिम उपाय म्हणून हे दोन अधिकारी रजेवर जातील. दक्षता आयोगाच्या सूचना आणि सरकारची कारवाई संस्थेची विश्वासार्हता टिकवण्यासाठी आवश्यक आहे."

जेटली यांनी या संपूर्ण प्रकरणावर पत्रकार परिषद घेऊन सरकारची भूमिका मांडली. ते म्हणाले, "संचालकांवर विशेष संचालकांनी आरोप केला आहे. CBIने विशेष संचालकांवर आरोप केले आहेत. दोन वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवर आरोप आहेत. आता या आरोपांचा तपास कोण करणार? सरकार तर तपास करू शकत नाही. निःपक्षपाती वातावरण असलं पाहिजे. CBIसर्वोच्च तपास संस्था आहे, त्यामुळे तिची विश्वासार्हता महत्त्वाची आहे."

य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा दोन उच्च अधिकाऱ्यांसह CBIच्या इतरही वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या बदल्या करण्यात आल्या आहेत. राकेश अस्थाना यांच्याविरोधातील केसचा तपास करणारे अधिकारी उपाधीक्षक ए. के. बस्सी, अतिरिक्त अधीक्षक एस. एस. गुम, उपमहासंचालक पदावरील (डीआयजी) मनीष कुमार सिन्हा, तरुण गुबा,  जस्बीर सिंग, अनीष प्रसाद, के. आर. चौरसिया, अधीक्षक सतीश डगर, वरिष्ठ अधिकारी राम गोपाल, अरुण शर्मा, ए. साई मनोहर, व्ही. मुर्गसेन, अमित कुमार, यांच्या तातडीने बदल्या करण्यात आल्या आहेत. ही माहिती एएनआयने दिली आहे.

एम. नागेश्वर राव

या बदलीचे आदेश मंगळवारी काढण्यात आले आहेत. या अधिकाऱ्यांना बदलीच्या ठिकाणी मंगळवारीच हजर होण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.

एनआयला दिलेल्या मुलाखतीत अतिरिक्त सॉलिसिटर जनरल विकास सिंग म्हणाले, "CBI या संस्थेचं विश्वासर्हता महत्त्वाची आहे. अशा प्रकारच्या अभूतपूर्व परिस्थितीमध्ये सरकारला दखल देण्याचे पूर्ण अधिकार आहेत. दोन वरिष्ठ अधिकाऱ्यांतील असा खुला वाद संस्थेसाठी दुर्भाग्यपूर्ण दिवस आहे."

कारवाईचे अधिकार कुणाला?

अधिकार काढून घेतल्यानंतर आलोक वर्मा यांनी सुप्रीम कोर्टात धाव घेतली आहे. यावर शुक्रवारी सुनावणी होणार आहे. तर नागेश्वर राव यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर कार्यालयातील 10व्या आणि 11व्या मजल्यावरील कार्यालयं सील केली आहेत. वर्मा आणि आस्थाना यांची कार्यालयं सील केली आहेत, अशी बातमी पीटीआयने दिली आहे.

ज्येष्ठ वकील प्रशांत भूषण यांनी वर्मा यांना पदावरून हटवणं बेकायदेशीर आहे, असं म्हटलं आहे. या विरोधात सुप्रीम कोर्टात जाऊ, असंही त्यांनी म्हटलं आहे. तर काँग्रेसचे नेते मनीष तिवारी म्हणाले, "लोकपाल कायद्यानुसार सीबीआयच्या संचालकांचा कार्यकाल 2 वर्षांचा असतो. सरन्यायाधीश आणि विरोधी पक्षाच्या नेत्यांच्या समितीच्या निर्णयाशिवाय सरकारला त्यांचा कार्यकाल कमी करता येत नाही."

CBIचे माजी अतिरिक्त संचालक एन. के. सिंह म्हणाले, "संचालकांच्या नियुक्तीचा अंतिम निर्णय पंतप्रधान, सुप्रीम कोर्टाचे सरन्यायाधीश आणि विरोधी पक्षांचे नेते यांची समिती घेते. संचालकांचा कार्यकाल 2 वर्षांचा असतो. कायद्यानुसार त्यांना हटवण्याचा निर्णय ही समितीच करते. आता हा वाद सुप्रीम कोर्टात गेला असल्याने तिथं यावर निर्णय होईल."

दोन वर्षांपासूनचा वाद

हा वाद 2016पासून सुरू असल्याचं सांगितलं जातं. त्यावेळी CBIमधील क्रमांक 2चे अधिकारी आर. के. दत्ता यांची अचानक...


राकेश टिकैत

गुरुवारी रात्री गाझीपूर बॉर्डरवर त्यांनी एक मुलाखत दिली होती. यामध्ये त्यांनी अत्यंत भावनिकरित्या आपलं मत मांडलं होतं. या व्हीडिओमुळे फक्त उत्तर प्रदेशचा पश्चिम भागच नव्हे तर हरयाणा, पंजाब आणि राजस्थानच्या शेतकरी नेत्यांमध्ये नवी चेतना जागृत झाल्याचं दिसून आलं.

या मुलाखतीत राकेश टिकैत यांना भावनिक झाल्याचं पाहून आपल्या घरात जेवण बनलं नाही. आपल्या मुलाच्या हाकेवरून आपण गाझीपूर बॉर्डरवर पुन्हा आलो असल्याची प्रतिक्रिया लोकांकडून मिळत आहे.

26 जानेवारी रोजी लाल किल्ल्यावर झालेल्या प्रकारानंतर शेतकरी संघटनांवर नैतिक दबाव निर्माण झाला होता. टिकैत यांच्या मुलाखतीनंतर हा दबाव कमी होताना दिसत आहे. तसंच शेतकरी नेते राकेश टिकैत यांचा प्रभावही आता वाढला आहे.

नोव्हेंबर 2020 मध्ये या आंदोलनाची सुरुवात झाली होती. त्यावेळी टिकैत यांची भूमिका अत्यंत मर्यादित असल्याचं सांगितलं जात होतं. टिकैत हे बिकाऊ असल्याचा आरोप त्यावेळी करण्यात येत होता. तसंच त्यांच्यामुळे आंदोलनाचं नुकसान होईल, असंही काहीजण म्हणत होते.

देशाचा शेतकरी छातीवर गोळी झेलण्यास तयार आहे, पण आंदोलन मागे घेणार नाही, अशी घो... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

षणा 52 वर्षीय राकेश टिकैत यांनी गुरुवारी केली होती.

कृषि कायदे मागे घेतले नाही तर ते आत्महत्या करतील, पण आंदोलनस्थळ रिकामं करणार नाही, अशी भूमिका टिकैत यांनी घेतली होती.

त्यांच्या या भूमिकेमुळे लोकांना लोकप्रिय शेतकरी नेते महैंद्र टिकैत यांची आठवण आली.

महेंद्र टिकैत यांना उत्तर प्रदेशच्या पश्चिम भागात बाबा टिकैत किंवा महात्मा टिकैत म्हणून संबोधलं जातं.

महेंद्र सिंह टिकैत

बाबा टिकैत यांचा वारसा

महेंद्र सिंह टिकैत उत्तर प्रदेशातील लोकप्रिय शेतकरी नेते होते. ते भारतीय किसान यूनियनचे अध्यक्षसुद्धा होते. सुमारे 25 वर्ष ते शेतकऱ्यांच्या समस्यांबाबत संघर्ष करत होते.

त्यांना जवळून ओळखणारे लोक सांगतात, "1985 पर्यंत अनेकजण महेंद्र टिकैत यांना ओळखत नव्हते. पण त्यानंतर स्थानिक पातळीवर वीजदर आणि त्याच्याशी संबंधित समस्यांबाबत आंदोलनं झाली. त्यानंतर तरूण शेतकऱ्यांनी बाबा टिकैत यांना प्रशासनाविरुद्ध लढ्याचं नेतृत्व करण्याची विनंती केली. टिकैत संपूर्ण जबाबदारी स्वीकारत तरूण शेतकऱ्यांसोबत उभे राहिले.

ज्येष्ठ पत्रकार रामदत्त त्रिपाठी सांगतात, "महेंद्र सिंह टिकैत यांची सर्वात मोठी शक्ती म्हणजे ते अखेरपर्यंत धर्मनिरपेक्षता पाळत राहिले. त्यांच्या समाजाच्या (जाट) शेतकऱ्यांशिवाय मुस्लीम शेतकरीसुद्धा त्यांच्या एका हाकेने उभे राहायचे. याच बळावर त्यांनी लोकप्रिय शेतकरी नेते चौधरी चरण सिंह यांच्यानंतर निर्माण झालेली पोकळी भरण्याचं काम केलं."

स्पष्टवक्ते म्हणून ओळखले जाणारे महेंद्र सिंह टिकैत एक सामान्य शेतकरी नेते होते. त्यांचं संपूर्ण आयुष्य त्यांच्या गावातच गेलं. त्यांची शेतकरी आंदोलनं आणि त्यांच्या वक्तव्यांमुळे त्यांचा सरकारसोबत बऱ्याच वेळा संघर्ष झाला.

रामदत्त त्रिपाठी पुढे सांगतात, "उत्तर प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री मुलायम सिंह यादव यांनी एकदा त्यांना अटक केली होती. माजी मुख्यमंत्री मायावती यांनीसुद्धा त्यांना अटक करण्यासाठी पोलीस पाठवले होते. पण टिकैत यांना अटक करण्यात पोलिसांना यश आलं नाही. अशा प्रकारच्या प्रत्येक घटनांनी या वयस्कर शेतकरी नेत्याच्या लोकप्रियतेत भर पडत गेली.

महेंद्र सिंह टिकैत यांचा उल्लेख ज्या-ज्या वेळी होतो, त्यावेळी दिल्लीच्या बोट क्लबमध्ये झालेल्या शेतकरी आंदोलनाची आठवण केली जाते. या आंदोलनानंतर बोट क्लबजवळ आंदोलन करण्यावरच बंदी घालण्यात आली होती.

ही आठवण सांगताना रामदत्त त्रिपाठी म्हणतात,...


राकेश मारिया

पाचही पर्यायांच्या जागी एका उमेदवाराने लिहीलं होतं - IPS

त्याला विचारण्यात आलं - तुझ्याकडून चूक झालीय का?

या उमेदवाराचं उत्तर - मला IPSच द्या. दुसरं काही नको.

या उमेदवाराचं नाव होतं - राकेश मारिया.

तब्बल 36 वर्षांच्या सेवेनंतर फेब्रुवारी 2017मध्ये  राकेश मारिया निवृत्त झाले तेव्हा ते महाराष्ट्राचे डायरेक्टर जनरल ऑफ पोलीस म्हणजेच पोलीस महासंचालक होते.

आपल्या संपूर्ण कारकीर्दीत राकेश मारिया वेगवेगळ्या कारणांमुळे, वेगवेगळ्या केसेसमुळे चर्चेत होते. शेवटच्या काळात वादांमुळेही चर्चेत होते.

सध्या ते चर्चेत आहेत त्यांच्या नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या आत्मचरित्रामुळे. या पुस्तकाचं नाव आहे - लेट मी से इट नाऊ

उत्कृष्ट तपास अधिकारी

1981च्या बॅचचे आयपीएस अधिकारी असणारे राकेश मारिया त्यांनी सोडवलेल्या काही मोठ्या केसेससाठी प्रसिद्ध आहेत.

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

मार्च 1993मध्ये मुंबईत झालेले साखळी बॉम्बस्फोट, 25 ऑगस्ट 2003ला मुंबईत गेटवे ऑफ इंडिया आणि झवेरी बाजार इथे झालेले दोन बॉम्बस्फोट, पुण्यातला जर्मन बेकरी बॉम्बस्फोट, आणि 26/11 चा मुंबई हल्ला या सगळ्या प्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रकरणांच्या तपासात राकेश मारियांची महत्त्वाची भूमिका होती.

1993साली मुंबईत झालेल्या 13 साखळी बॉम्बस्फोटांचा तपास राकेश मारियांनी केला. त्यावेळी ते ट्राफिक विभागाचे डेप्युटी कमिशनर म्हणजेच पोलीस उपायुक्त होते.

माटुंग्यामध्ये पोस्टिंग असणाऱ्या मारियांचा खरंतर त्यावेळी गुन्हे तपासाशी थेट संबंध नव्हता.

राकेश मारिया

12 मार्चला मुंबईतल्या 13 विविध ठिकाणी 13 बॉम्बस्फोट एकामागोमाग एक झाले. त्याचवेळी दादर पूर्वेतल्या आपल्या क्लिनिकसमोर निळ्या रंगाची स्कूटर बऱ्याचवेळापासून उभी असल्याचं सांगणारा डॉ. जयचंद मंदोत यांचा फोन माटुंगा पोलीस स्टेशनला आला.

ज्या ठिकाणी ही स्कूटर होती ती जागा स्टेशनपासून अगदी हाकेच्या अंतरावर होती. मारियाच्या नेतृत्त्वाखालचं एक पथक या ठिकाणी पोहोचलं आणि या स्कूटरमध्ये स्फोटकं असल्याचं उघडकीला आलं.

वरळीमध्येही पोलिसांना स्फोटकांनी भरलेली एक व्हॅन सापडली. ही व्हॅन होती माहिममधल्या अल्- हुसैनी इमारतीत राहणाऱ्या रुबिना मेमन यांच्या नावावर.

मारियांच्या नेतृत्त्वाखालचं पथक मेमन यांच्या घरी पोहोचलं तेव्हा घराला कुलुप होतं. दरवाजा तोडून या घरात शिरल्यावर मारियांना दादर स्टेशनबाहेर पार्क असलेल्या त्या निळ्या स्कूटरची चावी सापडली. यावरूनच पुढे या स्फोटांशी असणारा टायगर आणि याकूब मेमनचा संबंध उघडकीला आला.

वाहतूक शाखेतल्या राकेश मारियांनी अशाप्रकारे बॉम्बस्फोटांचा उलगडा केला.

त्यानंतर मग महाराष्ट्र सरकारने त्यांच्यासाठी म्हणून खास पोलीस उपायुक्त (तपास) (Deputy Commissioner of Police - Detection)  या पदाची निर्मिती केली आणि सगळा तपास त्यांच्याकडे सोपवला.

मारियांच्या या 93च्या स्फोट तपासातल्या भूमिकेविषयी उज्ज्वल निकम सांगतात, "मारिया एक चांगले अधिकारी होते. गुन्ह्याच्या तपासात ते रस घ्यायचे. त्यांची स्मरणशक्ती चांगली होती. 1993च्या बॉम्बस्फोटांच्या वेळी त्यांची तपासकार्यात बरीच मदत झाली होती. गुन्ह्यांविषयीच्या पोलिस तपासाचा त्यांचा अनुभव फार मोठा आहे."

त्यानंतर ते मुंबईच्या गुन्हे शाखेचे आधी उपायुक्त आणि नंतर सह-आयुक्त (Joint CP -Crime) झाले.

मुंबई आणि परिसरातल्या माफियाची दहशत मोडून काढण्यात राकेश मारियांचा मोठा वाटा आहे. अरूण गवळीसह इतर अनेक गँगस्टर्सना त्यांनी तुरुंगात धाडलं.

एटीएस - म्हणजेच दहशतवाद विरोधी पथकाचे प्रमुख असताना मुंबईत गेटवे ऑफ इंडिया आणि झवेरी बाजारमध्ये झालेल्या...


राकेश मारिया

राकेश मारिया यांच्या या पुस्तकामुळे आलेल्या भूकंपाचे झटके मुंबई पोलीस आयुक्तालयालाच नाही, तर थेट मंत्रालयात बसण्याची शक्यता आहे. याचं कारण म्हणजे राकेश मारिया यांनी शीना बोरा खून प्रकरणाच्या तपासाच्या वादात तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उभं केलंय.

तर तत्कालीन पोलीस सहआयुक्त देवेन भारती यांच्यावर शीना बोराचे सावत्र वडील पीटर मुखर्जी यांच्याबाबतची महत्त्वाची माहिती लपवल्याचा, तर मंत्रालयातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांवर फडणवीसांना चुकीची माहिती दिल्याचा आरोप केला आहे.

देवेंद्र फडणवीसांनी सध्या यावर बोलायला नकार दिलाय. पण 2015 मध्ये मीडियाशी बोलताना "तपास अधिकाऱ्यांनी तपास करावा, पोलीस आयुक्तांचं काम देखरेख करणं आहे, जर मारिया अनेकदा खार पोलीस स्टेशनला गेले नसते तरी चाललं असतं," असं म्हटलं होतं. या प्रकरणी वाद टाळण्यासाठी त्यांची उचलबांगडी केली, असंही फडणवीस पीटीआयला दिलेल्या मुलाखतीत म्हणाले होते.

राकेश मारिया यांना महाराष्ट्र पोलीस दलात 'सुपरकॉप' म्हणून ओळखले जात. 1993 च्या मुंबई बॉम्ब स्फोटानंतर दाऊद इब्राहिमच्या अंडरवर्ल्ड साम्राज्याची कंब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

र मुंबई पोलिसांनी मोडून काढली. त्यात राकेश मारिया यांची मोलाची भूमिका होती. नंतर बाँबस्फोटांची मालिका घडवून आणणाऱ्या इंडियन मुजाहिद्दीनच्या आरोपींना अटक करण्याचं श्रेय राकेश मारिया आणि त्यांच्या टीमला जातं.

राकेश मारिया यांच्या या पुस्तकावरून सुरू झालेल्या वादाला किनार आहे शीना बोरा खून प्रकरणी अचानक सरकारकडून झालेल्या त्यांच्या बदलीची.

शीना बोरा खून प्रकरणी जातीने लक्ष घातल्या प्रकरणी 8 सप्टेंबर 2015 ला सरकारने राकेश मारिया यांची मुंबई पोलीस आयुक्त पदावरून अचानक बदली केली. तेव्हापासूनच तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मारिया यांची तडकाफडकी बदली का केली, हा प्रश्न विचारला जात होता. राकेश मारियांसारख्या अधिकाऱ्याची अचानक झालेली बदली, हा मंत्रालयात आणि महाराष्ट्र पोलीस दलात मोठा चर्चेचा विषय बनला होता.

शीना बोरा हत्या प्रकरणाचा तपास पुढे सीबीआयकडे गेला आणि अजूनही या प्रकरणी आता कोर्टात सुनावणी सुरू आहे. आता राकेश मारिया यांच्या पुस्तकाने वरिष्ठ IPS अधिकाऱ्यांमधील वादाला पुन्हा तोंड मोकळं करून दिलं आहे.

शीना बोरा हत्याकांड काय आहे?

ऑगस्ट 2015 मध्ये  पोलीस इन्स्पेक्टर दिनेश कदम यांच्या नेतृत्वाखाली खार पोलिसांच्या टीमने अवैध हत्यार बाळगल्याप्रकरणी श्यामवर राय नावाच्या एका व्यक्तीला मुंबईतून अटक केली.

पोलीस चौकशीदरम्यान श्यामवर रायने पोलिसांना शीना बोरा हत्या प्रकरणाची माहिती दिली. शीना बोरा कोण होती? तिच्यासोबत काय झालं? हे ऐकून पोलिसांच्या चौकशीची दिशाच बदलली. शीना ही माध्यमसम्राज्ञी इंद्राणी मुखर्जींची मुलगी तर, पीटर मुखर्जींची सावत्र मुलगी होती.

शीना बोरा हत्या प्रकरण मुंबईतील सोशल सर्किटमधील एका उच्चभ्रू कुटुंबाशी जोडलेलं होतं. श्यामला अटक झाली त्यावेळी राकेश मारिया मुंबईचे पोलीस आयुक्त तर देवेन भारती कायदा आणि सुव्यवस्था पोलीस सहआयुक्त पदावर कार्यरत होते. तपासाची सूत्रं राकेश मारियांनी स्वतःच्या हाती घेतली.

श्यामवरने दिलेल्या माहितीच्या आधारे  इंद्राणी मुखर्जींना अटक करण्यात आली. या दरम्यान, मुंबई पोलीस आयुक्त म्हणून राकेश मारिया खार पोलीस स्टेशनमध्ये स्वत: जाऊन आरोपींची चौकशी करत होते. तपास अधिकाऱ्यांना मार्गदर्शन करत होते. शीना बोरा खून प्रकरणी होणाऱ्या चौकशीवर राकेश मारिया यांचं बारीक लक्ष होतं.

खुनाच्या प्रकरणाच्या चौकशीवर मुंबई पोलीस आयुक्त राकेश मारिया यांचं जातीने लक्ष का? या...


राखी पौर्णिमेच्या दिवशी बहीण भावाच्या घरी जाऊन राखी बांधते तर भाऊबीजेच्या दिवशी भाऊ बहिणीच्या घरी जातो. तिथं बहीण भावाला ओवाळते, भाऊ बहिणीला ओवाळणी देतो. विविध प्रकारचे गिफ्ट देतो. वर्षभरातील कटू-गोड आठवणी विसरून बहीण आणि भावांचं नातं वृद्धींगत करण्यासाठी हा सण साजरा केला जातो.

या निमित्ताने विशेषतः शेवटच्या काही दिवसांत इथं झालेलं भावनिक राजकारण उभ्या महाराष्ट्राने पाहिलं. या पार्श्वभूमीवर भाऊबीजेच्य दिवशी राजकारणातील भाऊ-बहीण आणि त्यांचं राजकारण कसं आहे हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने केला.

राजकारणात सक्रिय असलेल्या प्रमुख भावाबहिणींवर एक नजर टाकूया.

1. राहुल गांधी-प्रियांका गांधी

देशाचं राजकारण गेली अनेक वर्षं गांधी कुटुंबाभोवती केंद्रीत राहिलेलं आहे. राहुल गांधी आणि प्रियांका गांधी हे दोघंही राजकारणात सक्रिय आहेत.

2004 मध्ये राहुल यांनी पहिल्यांदा अमेठीमधून निवडणूक लढवली आणि लोकसभेत गेले. तर प्रियांका गांधी या वर्षाच्या सुरूवातीलाच काँग्रेसच्या सरचिटणीस बनल्या.

नुकत्याच झालेल्या बिहारच्या निवडणुकांमध्ये राहुल गांधी आणि प्रियंका गांधी यांनी फारसं लक्ष न घातल्यामुळे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आमचा पराभव झाल्याचा आरोप आरजेडीचे नेते शिवानंद तिवारी यांनी केल आहे.

निवडणुकांच्या काळात राहुल गांधी हे शिमल्यामध्ये प्रियंका गांधींच्या पिकनिक करत होते असा आरोप तिवारी यांनी केला आहे.

या दोघांमधलं नातं नेमकं कसं आहे हे मीडियात किंवा सोशल मीडियावर वारंवार समोर आलं आहे.

राहुल यांनी लोकसभा निवडणुकांच्या प्रचारादरम्यान एका फेसबुक लईव्हमध्ये दोघांमधल्या प्रेमळ नात्याची माहिती दिली होती.

नवी दिल्लीतील ज्येष्ठ पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक सुनील चावके सांगतात, "प्रियांका गांधींना राजकारणात आणण्यासाठी काँग्रेसमधल्या एका गटाने नेहमीच आग्रह धरला आहे. प्रियांका राजकारणात येण्यापूर्वी त्यांचं आणि राहुल यांचं नातं एका सर्वसामान्य भाऊ-बहिणीप्रमाणे होतं. पण कुणीही राजकारणात आल्यानंतर राजकीय महत्त्वाकांक्षा वाढतात, मग ते भाऊ-भाऊ असो की भाऊ-बहीण.

"काही वेळा नातं कितीही घट्ट असलं तरीसुद्धा त्यांच्यामध्ये राजकीय कुरघोडी सुरू होतात. अनेकदा नात्यात कटुता आलेली असली तरी राजकारण आणि वैयक्तिक जीवन यांच्यातील फरक समजून त्यांना सार्वजनिक जीवनात वावरावं लागतं. अशा प्रकारचं राजकारण देशात-विदेशात सगळ्याच ठिकाणी पाहायला मिळतं," असं चावके सांगतात.

2. अजित पवार-सुप्रिया सुळे

शरद पवारांच्या कन्या सुप्रिया सुळे आणि अजित पवार हे चुलत बहिण-भाऊ आहेत. अजित पवार यांच्या पहाटेच्या शपथविधीनंतर दोघांमध्ये सर्वकाही अलबेल नसल्याच्या चर्चा होत्या. पण, त्यानंतर गेल्या वर्षभरात सुप्रिया सुळे यांनी वेगवेगळ्या वेळेला अजित पवार यांच्याबरोबरचे फोटो ट्विटरवर टाकत सर्व काही पूर्वीसारखंच असल्याचं सांगण्याचा प्रयत्न केला आहे.

अजित पवार यांनी याआधी आमचे संबंध अतिशय सलोख्याचे आहेत असं म्हटलं आहे. इतकचं नाही तर सुप्रिया सुळे या राज्याच्या मुख्यमंत्री झाल्या तर मला आनंदच होईल असंही अजित पवार यांनी बीबीसीच्या मुलाखतीमध्ये म्हटलं होतं.

3. धनंजय मुंडे-पंकजा मुंडे

बीडमधील मुंडे भाऊ-बहिणीमधल्या निवडणुकीने महाराष्ट्रात मोठी चर्चा घडवून आणली. बीडच्या स्थानिक निवडणुका या दोघांच्याच अवतीभोवती होताना दिसतात.

गोपीनाथ मुंडे हयात असतानाच त्यांचे पुतणे धनंजय मुंडे राज्याच्या राजकारणात सक्रिय झाले होते. तेव्हा बीडमधला गोपीनाथ मुंडेंचा वारसदार म्हणून धनंजय मुंडे यांच्याकडे अनेक जण पाहत होते. मुंडे महाराष्ट्र पातळीवर राजकारण करत होते तर धनंजय मुंडे परळी आणि...


राखीपौर्णिमा (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

हिंदू संस्कृतीत आणि पुराणात तिला देवीचं स्थान आहे. कधी ती समृद्धी आणि शांतीची देवी आहे तर कधी ती शक्तीचं रूप आहे.

कधी ऐश्वर्य देणारी ती लक्ष्मी आहे आणि कधी संतापली तर ती काली आहे. कुणासाठी ती जगतजननी आहे तर कुणासाठी ती लोकशोकविनाशिनी.

पण एवढं सगळं असूनही समाजाला वाटतं की तिला संरक्षणाची गरज असते. तिच्यावर येणारी संकटं ती स्वतः परतवून लावू शकत नाही, म्हणून तिला पुरुष राखणदार लागतोच.

आणि या पुरुष राखणदाराची गरज अधोरेखित करणारा एक सणही आहे - राखीपौर्णिमा!

एकीकडे शक्ती म्हणून तिला पूजायचं आणि दुसरीकडे तिलाच संरक्षणाची गरज आहे, असं ठसवायचं? हा विरोधाभास नाही का?

"यात काही नवीन नाही. स्त्रीला देवी बनवलं की तिला माणूस म्हणून सन्मानाने वागवण्याची जबाबदारी नाकारता येते. म्हणूनच हे गौरवीकरण असतं देवी म्हणण्याचं," स्त्रीवादी कार्यकर्ते अॅड. एकनाथ ढोकळे सांगतात.

"राखीपौर्णिमेसारखा सण म्हणजे पुरुषी सत्ता कायम ठेवण्यासाठी केलेला एक प्रकारचा प्रपोगंडाच म्हणायला हवा," ते सांगतात.

स्त्रियांना गुलामगिरीत जखडवणारा सण

"स्त्रियांना मुळात संरक्षणाची वगैरेची ग... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रज नसते," ढोकळे सांगतात. "गुलामगिरी कायम ठेवण्यासाठी समाजाची एक मानसिकता कायम घडवणं गरजेचं असतं, तेव्हाच दीर्घकाळ सत्ता गाजवता येते. ही मानसिकता सत्ता चालवणाऱ्यांचीही असते आणि गुलामांचीही."

"अशा प्रकारच्या सणांमागे एकच हेतू असतो, स्त्रियांच्या मनात न्यूनगंड तयार करायचा की आपण स्वतःचं रक्षण स्वतः करू शकत नाही. त्यामुळे तुम्हाला नेहमीच संरक्षणकर्त्याची गरज आहे, हे सतत वर्षानुवर्ष, पिढी दर पिढी ठसवलेले संस्कार आहे," ते पुढे सांगतात.

एकनाथ ढोकळे यांच्या मते हे संस्कार एकदा दोन्ही बाजूंनी मान्य केले की सत्तेच्या विरोधात प्रश्न उभे राहत नाहीत आणि स्त्रियाही आवडीने राखीपौर्णिमेचा सण साजरा करतात.

"जेव्हा कोणत्याही व्यक्तीला वाटतं की मी सक्षम आहे, तेव्हा ती दुसऱ्या व्यक्तीवर अवलंबून राहत नाही. ती स्वतंत्र बुद्धीने विचार करायला सुरुवात करते आणि मग सत्तेला हादरे बसू लागतात," ते तर्क सांगतात.

पण सणांचा उलटा अर्थ का काढायचा?

आजकाल आपल्याच देशातल्या लोकांना आपल्या सणांचं विडंबन करण्याची सवय लागली आहे, असं कीर्तनकार क्रांतिगीता महाबळ यांना वाटतं. सणांचा उलटा अर्थ का काढला जावा, असा प्रश्नही त्या उपस्थित करतात.

"राखीपौर्णिमा हा आपल्या संस्कृतीतला महत्त्वाचा सण आहे. तुम्ही असं कसं म्हणू शकता की महिलांना संरक्षणाची गरज नाही? सतत महिलांवरच्या अत्याचारांच्या बातम्या येतच असतात."

"महिला कार्यकर्त्या काहीही म्हणोत... की आम्ही स्वयंपूर्ण आहोत, आम्हाला संरक्षणाची गरज नाही, आम्ही चंद्रावर चाललो, तरीही त्यांना संरक्षणाची गरज आहेच. सध्याच्या काळातल्या घटना बघता तर जास्तच," असं महाबळ सांगतात.

मग आजही राखपौर्णिमा का साजरी होते?

पूर्वी परिस्थिती वेगळी होती. स्त्रियांना वैयक्तिक स्वातंत्र्य नव्हतं, ना व्यावसायिक ना आर्थिक. त्यांना घराबाहेर विश्व नव्हतं. त्यामुळे अशा प्रकारचे सण साजरे करणं ही आपली गरज आहे, कर्तव्य आहे, असं त्यांना वाटणं साहजिक होतं.

पण आता काळ बदलला आहे. स्त्रिया बऱ्याच प्रमाणात स्वावलंबी आणि स्वतंत्र झाल्या आहेत. आर्थिक स्वातंत्र्याने त्यांच्याकडे निर्णयक्षमता आली, त्यामुळे विचारानेही त्या स्वतंत्र झाल्यात, मुक्त झाल्यात.

महत्त्वाचं म्हणजे आर्थिक स्वातंत्र्याने आपल्या संरक्षणाची सोय स्वतः करणं त्यांना शक्य झालं आहे. मग तरीही त्या राखीपौर्णिमा का साजरी करतात? आपल्याला पुरुषाच्या संरक्षणाची गरज आहे, असं...


राघव चढ्ढा आणि बेबी मफलरमॅन

दिल्ली विधानसभा निवडणुकीत 70 पैकी 62 जागा जिंकत आम आदमी पक्षानं घवघवीत यश मिळवलं.

निकालाच्या दिवशी दुपारनंतर 'आप'च्या दिल्लीतल्या मुख्यालयाबाहेर कार्यकर्त्यांची गर्दी जमू लागली होती. यात एक चिमुकलाही आला होता.

बेबी मफलरमॅन

हा चिमुकला त्या दिवशी चर्चेचा विषय बनला होता. माध्यमांनी त्याचं नामकरण 'बेबी मफलरमॅन' असं केलं होतं.

या 'बेबी मफलरमॅन'ला आम आदमी पक्षानं केजरीवालांच्या शपथविधीसाठी खास आमंत्रण दिलं होतं.

रामलीला मैदानावर 'आप'च्या अनेक नेत्यांनाही 'बेबी मफलरमॅन'सोबत फोटो घेण्याची मोह आवरता आला नाही.

संजय सिंह आणि बेबी मफलरमॅन

आम आदमी पक्षाचे आमदार राघव चढ्ढा, खासदार संजय सिंह यांच्यासोबतचे  'बेबी मफलरमॅन'चे फोटो तर आज दिवसभर सोशल मीडियावर चर्चेचा विषय ठरलेत.

गेल्यावेळी शपथविधी सोहळ्यासाठी विरोधकांनाही निमंत्रणं गेली होती. मात्र, यावेळी कार्यक्रमात विरोधी पक्षातलं कुणी दिसणार नसलं तरी एका खास पाहुण्याला आमंत्रण देण्यात आलं होतं.

कोण आहे हा 'बेबी मफलरमॅन'?

हा पाहुणा आहे 'बेबी मफलरमॅन'. एक वर्षाचं हे बाळ निवडणूक निकालाच्या दिवशी चर्चेत आलं. आम आद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मी पक्ष विजयी होणार, असं दिसू लागल्यावर पक्ष कार्यालयात कार्यकर्त्यांची गर्दी वाढू लागली होती.

तेवढ्यात तिथे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांच्यासारखा पेहराव करून एक वर्षभराचं बाळ आलं. गळ्यात मफलर, डोक्यावर टोपी, लाल स्वेटर, डोळ्यांवर चश्मा आणि मुख्यमंत्री केजरीवाल यांच्यासारखी मिशी असलेला हा क्युट केजरीवाल लगेच सोशल मीडियावर व्हायरल झाला. लोकांनी त्याला 'बेबी मफलरमॅन' असं नावही देऊन टाकलं.

आता आम आदमी पक्षाने आपल्या अधिकृत ट्विटर हँडलवरून ट्वीट करत या छोट्या केजरीवालला शपथविधी सोहळ्याचं निमंत्रण दिलं आहे.

'मोठा झाल्यावर आव्यानने केजरीवाल यांच्यासारखं व्हावं'

या मुलाचं खरं नाव आव्यान आहे. 11 फेब्रुवारी म्हणजे निकालाच्या दिवशी त्याचे वडील त्याला केजरीवाल बनवून आम आदमी पक्षाच्या कार्यालयात घेऊन गेले होते.

या छोट्या केजरीवालला बघून त्याच्यासोबत सेल्फी काढण्यासाठी एकच तारांबळ उडाली होती. आव्यानचे आई-वडील केजरीवल यांचे समर्थक आहेत. आव्यानने मोठा झाल्यावर केजरीवालसारखं व्हावं, असं त्याच्या आईने म्हटलं आहे.

ज्या रामलीला मैदानात 2011 मध्ये अरविंद केजरीवाल यांनी ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे यांच्यासोबत भ्रष्टाचारविरोधात ऐतिहासिक आंदोलान केलं त्याच रामलीला मैदानात सकाळी 10 वाजता शपथविधी सोहळ्याचं आयोजन करण्यात आलं आहे. दिल्ली विधानसभेत 70 पैकी 62 जागा जिंकत आम आदमी पक्ष प्रचंड बहुमताने विजय झाला. भाजपला 8 जागा मिळाल्या. तर काँग्रेसला भोपळाही फोडता आला नाही.

वाचकांच्या प्रतिक्रिया

आपच्या निमंत्रणानंतर 'मफरलमॅन इज बॅक' अशा प्रतिक्रिया ट्विटरवर यायला लागल्या आहेत.

नंदन वशिष्ठ यांनी 'छोटा मफलरमन' असं आव्यानचं वर्णन केलं आहे.

आशुतोष कृष्णा यांनी लिहिलंय, "या शपथविधी सोहळ्याचं या छोट्या बाळालं महत्त्व कळत नसेल, पण भविष्यात त्याला याचा अभिमान वाटेल की तो भविष्यातील पंतप्रधानासोबत व्यासपीठावर होता."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


राघव बहल

'द क्विंट'नं एक निवेदन प्रसिद्ध करून म्हटलं आहे की, आयकर विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी 'द क्विंट'चं कार्यालय, मुख्य संपादक राघव बहल तसंच त्यांच्या पत्नी आणि कंपनीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी रितू कपूर यांच्या घरावर छापे टाकले आहेत.

शिवाय, बंगळुरूतल्या 'द न्यूज मिनिट'च्या कार्यालयातही आयकर अधिकारी पाहणी करत आहेत.

'द न्यूज मिनिट' या न्यूज वेबसाईटच्या सहसंपादक धन्या राजेंद्रन यांनी याप्रकरणी आम्ही अधिकाऱ्यांना पूर्ण सहकार्य करत असल्याचं सांगितलं आहे. द न्यूज मिनिटमध्ये 'द क्विंट' आणि राघव बहल यांची भागीदारी आहे.

राघव बहल यांनी या छाप्यांविषयी चिंता व्यक्त केली आहे. एडिटर्स गिल्डला पाठवलेल्या एका निवेदनात त्यांनी म्हटलं आहे की, "हा छापा टाकण्यात आला तेव्हा मी मुंबईला होतो आणि पत्रकारितेशी संबंधित कोणत्याही ईमेल किंवा कागदपत्राला हात लावू नका, अशी मी त्यांना विनंती केली आहे."

कार्यालयातल्या पहिल्या मजल्यावर चौकशीचं काम सुरू असून दुसऱ्या मजल्यावर पाहणी सुरू आहे, असं आयकर खात्याच्या अधिकाऱ्यांनी म्हटलं आहे.

शिवाय, नॉयडाच्या त्यांच्या घरावरही छापे टाकण्यात आले आहेत. रितू कपूर यांनी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

केलेल्या एका ट्वीटनुसार अधिकारी त्यांच्या फोन तसंच इतर गॅजेट्समधला डेटा कॉपी करण्याच्या प्रयत्न करत होते.

आयकर चोरीसंबंधी हे छापे टाकण्यात आले आहेत आणि अशा प्रकारचे छापे अनेक व्यावसायिकांच्या कार्यालयात टाकण्यात येत आहेत, असं PTI या वृत्तसंस्थेनं म्हटलं आहे.

"आयकराशी संबंधित नियमांचं पालन झालं की नाही याची अधिकारी चौकशी करू शकतात. पण या अधिकाराचा उपयोग सरकारवर टीका करणाऱ्यांना धमकावण्यासाठी केला जाऊ नये," असं एडिटर्स गिल्डनं एका निवेदनात म्हटलं आहे.

एडिटर्स गिल्डचे प्रमुख आणि 'द प्रिंट' वेबसाईटचे संपादक शेखर गुप्ता यांच्यासह अनेक ज्येष्ठ पत्रकारांनी हा छापा म्हणजे 'धमकी' आहे, अशी प्रतिक्रिया दिली आहे.

ही कारवाई म्हणजे मीडियाला धमकावण्याचा प्रयत्न आहे का, असं माहिती प्रसारण मंत्री रविशंकर प्रसाद यांना विचाल्यानंतर ते म्हणाले की, "आम्ही पत्रकारितेच्या स्वातंत्र्यावर आणि लोकशाहीवर विश्वास ठेवतो. एखादा मीडिया समूह भ्रष्टाचारात सहभागी असेल तर त्यांना त्याचं उत्तर द्यावं लागेल."

राघव बहल हे राष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांमधलं एक मोठं नाव आहे. जवळपास 25 वर्षांपूर्वी त्यांनी नेटवर्क-18 ही कंपनी थाटली, ज्याअंतर्गत CNN-IBN (आजचं CNN-न्यूज18), IBN-7 (आजचं न्यूज18 इंडिया), CNBCआवाज (आजचं CNBC-TV18), MTV, ColorsTV सारखे अनेक चॅनेल येतात.

2014 साली रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे मालक मुकेश अंबानी यांनी हा माध्यमसमूह बहल यांच्याकडून विकत घेतला. त्यानंतर बहल यांनी 'द क्विंट' या न्यूज पोर्टलची स्थापना केली. शिवाय अमेरिकेच्या ब्लूमबर्ग संस्थेबरोबर त्यांनी 'ब्लूमबर्ग क्विंट' हे व्यापार चॅनल सुरू केलं आणि द न्यूज मिनिट या प्रामुख्याने दक्षिण भारतावर वार्तांकन करणाऱ्या न्यूज पोर्टलमध्ये भागीदारी घेतली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


राघवेंद्रराव आलमपुरी यांच्या या ओळींमध्ये घुसखोरी करुन हैदराबादच्या जागी औरंगाबाद केलं तरी चालू शकेल इतकं हैदराबाद आणि औरंगाबादमध्ये साम्य आहे. ही दोन्ही शहरं त्यांच्या बहुरंगी बहुपेडी संस्कृतीमुळे सतत चर्चेत असतात. एकेकाळी संपूर्ण दख्खनवर लक्ष ठेवू शकेल इतकी ताकद औरंगाबादला प्राप्त झाली होती. याच प्रदेशात अनेक राजवटींनी आपापली राजधानी स्थापन केली होती.

1724 ला निजामाने (आसफजाही) राजवट स्थापन केली तेव्हाही औरंगाबादला महत्त्व होतंच. संस्थानाची राजधानी हैदराबादला गेली तरी औरंगाबादला उपराजधानीसारखा दर्जा होताच. संस्थानाच्या टोकावरचं मोठं आणि महत्त्वाचं शहर म्हणून त्याला विशेष स्थान होतं. आता मात्र या दोन्ही शहरांच्या नामांतराने पुन्हा उचल खाल्ली आहे. तिकडे हैदराबादचं भाग्यनगर आणि औरंगाबादचं संभाजीनगर व्हावं अशी मागणी होत आहे.

लव्ह औरंगाबाद ते सुपर संभाजीनगर

औरंगाबाद शहराचं किंवा संपूर्ण औरंगाबाद जिल्ह्याचं नामांतर हा ठराविक काळाने चर्चेत येणारा विषय असतो. 'लव्ह औरंगाबाद' आणि 'सुपर संभाजीनगर' अशी भलीमोठी अक्षरं औरंगाबाद शहरात प्रकटल्यावर आता हा विषय पुन्हा चर्चेत आला आहे. तसेच विविध रा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जकीय पक्षांनीही यात उडी घेतली आहे.

इतकी वर्षे शिवसेनेने लावून धरलेली मागणी आता स्वतःचं सरकार असताना पूर्ण करावी आणि या जिल्ह्याचं संभाजीनगर नाव करावं असं भाजपानं सुचवल्यावर काँग्रेसने मात्र आपला पक्ष त्याला विरोधच करेल असं सांगितलं.

 महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने आपण नामांतराच्या बाजूने असल्याचं स्पष्ट केलं. त्यानंतर शिवसेनेने सामना मुखपत्रातून आपण आपल्या भूमिकेवर ठाम असल्याचं जाहीर केलं. औरंगाबादचं नामांतर संभाजीनगर असं नामांतर बाळासाहेब ठाकरे यांनी केलं आणि ते जनतेने मान्य केलं आहे असं सामनाने आपल्या संपादकीयात म्हटलं आहे.

परंतु औरंगाबाद हे त्याच्या राजकारणामुळे अनेकदा चर्चेत असतं. शहराची मतदाररचना पाहिली की त्याला विविध राजकीय पक्ष का महत्त्व देत असावेत आणि शहराच्या नामांतराचा विषय वारंवार का पुढे येत असावा हे लक्षात येईल. औरंगाबादमध्ये हिंदूंप्रमाणेच मुस्लीम लोकसंख्याही तितकीच लक्षणीय असल्यामुळे या मुद्द्याचा राजकीय वापर केला जात असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

राजतडाग ते औरंगाबाद

"आज औरंगाबादचा इतिहास साधारणतः यादवांच्या काळापासून सांगितला जात असला तरी या परिसरातील मानवी अस्तित्वाच्या खुणा सातवाहन काळापासून दिसतात," असे औरंगाबादमधील इतिहास अभ्यासक आणि निवृत्त प्राध्यापक दुलारी कुरेशी सांगतात.

देवगिरी, दौलताबाद

बीबीसी मराठीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "सातवाहनांनी कान्हेरी लेणींमध्ये औरंगाबाद येथील जागेचा राजतडाग असा उल्लेख केला आहे. त्या लेणी औरंगाबादमध्ये विद्यापीठाच्या परिसरात आहेत. राजतडाग हे एका व्यापारी मार्गावरचं केंद्र होतं. उज्जैन-महिष्मती-बुर्हाणपूर-अजंठा-भोकरदन-राजतडाग-प्रतिष्ठान-तेर असा तो मार्ग होता."

त्यानंतर यादवांच्या काळामध्ये देवगिरी म्हणजेच दौलताबादला महत्त्व प्राप्त झाले. त्यानंतर याच दौलताबाद किल्ल्यावर दिल्लीच्या अल्लाउद्दिन खिलजीने ताबा मिळवला.

दौलताबाद

त्याच्यानंतर 1327 साली मोहम्मद बिन तुघलकाने आपली राजधानी दिल्लीहून दौलताबादला न्यायचं फर्मान काढलं आणि तसं मोठ्या प्रमाणात स्थलांतरही घडवून आणलं. परंतु 1334 साली हा निर्णय बदलून राजधानी पुन्हा दिल्लीत आणायचं त्यानं ठरवलं. असं असलं तरी दौलताबादचं पर्यायाने या जवळच्या प्रदेशाचं दख्खनवर सत्ता गाजवण्यासाठी असलेलं महत्त्व सिद्ध झालं होतंच. त्यामुळे दौलताबादचं विशेष महत्त्व प्राप्त झालं.

तुघलकाबाद किल्ला, दिल्ली

1499 साली...


राज कपूर

1996 मध्ये जेव्हा राज कपूर यांचा मुलगा रणधीर कपूर आणि मुलगी ऋतू नंदा चीनला गेले त्यावेळी चिनी लोकांनी त्यांना पाहताच 'आवारा हू' हे गाणं गायलं. त्यावेळी दोघांच्या डोळ्यात अश्रू आले.

हे दोघं राज कपूर यांची मुलं आहेत, हे त्यांना माहिती नव्हतं पण या गाण्याद्वारे ते राज कपूर आणि भारताप्रती आदर व्यक्त करत होते. असंही म्हटलं जातं की, 'आवारा' हा माओ त्से तुंग याचा आवडता चित्रपट होता.

ऋतु नंदा सांगतात की, 1993 मध्ये जेव्हा रशियाचे राष्ट्रपती बोरिस येल्तसीन भारतात आले आणि ऋतू नंदा यांनी त्यांना भेटण्याची इच्छा व्यक्त केली. त्यावेळी ते तयारही झाले आणि त्यांनी त्यांच्या पुस्तकावर एक संदेशही लिहिला. "मी तुमच्या वडिलांवर प्रेम करत होतो. ते आजही आपल्या आठवणींमध्ये जीवंत आहेत" असं त्यावर लिहिलेलं होतं.

पण अखेर राज कपूर यांच्या एवढ्या लोकप्रियतेचं गमक काय होतं? एकदा राज कपूर लंडनमध्ये बीबीसीच्या बुश हाऊस कार्यालयात आले होते. त्यावेळी त्यांनी याचं उत्तर देताना म्हटलं होतं की, "हा 1954 मधील किस्सा आहे. त्यावेळी मी माझे दोन फोटो घेऊन रशियाला गेलो होतो. त्यापैकी एक होता 'आवारा'चा. या फोटोमुळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े रशियाबरोबर आमची पहिली ओळख झाली. त्यांना भारताबद्दल फार माहिती नव्हती, पण याफोटोंमुळं ते भारताच्या आणखी जवळ आले."

"आवारामधील पात्राचा चेहरा जरूर राज कपूर सारखा होता, पण त्याचं मन सामान्य जनतेचं होतं, आजही तेवढ्याच प्रेमानं धडधडणाऱ्या भारताच्या तरुणाचं ते मन होतं. खरंतर त्या लोकांनी राज कपूरला नव्हे तर भारताच्या त्या तरुणाला स्वीकारलं होते, ज्याचं मन वारंवार हेच म्हणत होतं..."

"आबाद नहीं, बर्बाद सही, गाता हूँ खुशी के गीत मगर

अनजान मगर सुनसान डगर का प्यारा हू, आवारा हू!"

पृथ्वीराज कपूर यांनी बनवलं कणखर

राज कपूर यांना वाढवण्यात आणि त्यांना राज कपूर बनवण्यात त्यांचे वडील पृथ्वीराज कपूर यांचा सर्वाधिक वाटा होता. त्यांनी राज कपूर यांच्या म्हणण्यानुसार त्यांना 1 रुपया महिन्याची नोकरी दिली होती. त्यांचं काम होतं स्टुडिओमध्ये झाडू मारणं.

राज कपूर यांच्या कन्या ऋतू नंदा सांगतात की, "राज कपूर इतर मुलांप्रमाणेच ट्राममध्ये शाळेत जायचे. एक दिवस जोरदार पाऊस होत होता. राज कपूर यांनी आईला विचारलं की, आज मी कारमधून शाळेत जाऊ का? त्यांची आई म्हणाली मी तुझ्या वडिलांना विचारून सांगते. पृथ्वीराज कपूर यांना हे समजलं तेव्हा ते म्हणाले की, या पावसामध्ये पाणी अंगावर झेलत भिजत शाळेमध्ये जाण्यातही एक वेगळं 'थ्रिल' आहे. त्याचाही अनुभव घेऊ द्या."

पृथ्वीराज कपूर, राज कपूर आणि रणधीर कपूर

राज कपूर दारामागे लपून त्यांची चर्चा ऐकत होते. त्यांनी स्वतः वडिलांना म्हटलं की, "सर, मी ट्राममधूनच शाळेत जाईल."

त्या सांगतात, "पृथ्वीराज कपूर यांनी जेव्हा बाल्कनीमधून राज कपूर यांना भिजत शाळेत जाताना पाहिलं तेव्हा ते पत्नी रामसमी यांना म्हणाले की, या मुलाकडे एक दिवस त्याच्या वडिलांपेक्षाही अधिक फॅन्सी कार असतील."

कपूर कुटुंबाबाबतचं बहुचर्चित पुस्तक 'द कपूर्स-द फर्स्ट फॅमिली ऑफ इंडियन सिनेमा', लिहिणाऱ्या मधू जैनही असाच एक किस्सा सांगतात.

त्या सांगतात, "एकदा जेव्हा पृथ्वीराज कपूर घरातून बाहेर निघाले तेव्हा त्यांना राज कपूर उभे असलेले दिसले. त्यांनी विचारलं की, तू आतापर्यंत स्टुडिओत का नाही गेला? एवढं विचारून ते कारमध्ये बसले आणि वेगानं पुढं निघून गेले. दोघांनाही एकाच ठिकाणी जायचं होते, पण त्यांच्या वडिलांनी त्यांना त्यांच्या कारमध्ये बसवलं नाही. राज कपूर यांना अखेर बसने स्टुडिओत जावं लागलं."

नेहमी जमिनीवर झोपायचे राज कपूर

राज कपूर...


राज ठाकरे

"इतकं खोटं बोलणारा पंतप्रधान मी माझ्या आयुष्यात कधीही पाहिला, सर्वांशी खोटं बोलणारा पंतप्रधान आहे. यांनी गेली पाच वर्षं फक्त पं. जवाहरलाल नेहरू आणि इंदिरा गांधी यांना शिव्या दिल्या. आता यांना शिव्या देण्याची वेळ आमच्यावर आली.

"नरेंद्र मोदी वापरत असलेला प्रधानसेवक हा शब्दही जवाहरलाल नेहरू यांचा आहे. आता भाजपचं चौकीदार कॅम्पेन हा एक सापळा आहे. त्यात अडकू नका," असंही राज ठाकरे यांनी सांगितलं.

राज ठाकरे यांनी याआधीच महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना लोकसभा निवडणूक लढवणार नाही, असं जाहीर केलं आहे.

राज ठाकरे मनसेच्या कार्यकर्त्यांना उद्देशून पुढे म्हणाले, "भाजपच्या विरोधात प्रचार करणं, हे तुमचं काम. निवडणुकीत भाजपने थैल्या रिकाम्या केल्या तर त्या घ्या. त्यांना लुटायची हीच वेळ आहे."

"काहीही झालं तरी या पक्षाच्या विरोधात काम करा. तुमच्या कामाचा कोणत्याही पक्षाला फायदा होणार असेल तर होऊ दे, पण हे दोन लोक (नरेंद्र मोदी आणि अमित शाह) यांना बाजूला करण्याची गरज आहे," असं ते म्हणाले.

बीबीसी मराठीच्या लेखाचा उल्लेख

बालाकोट हल्ल्यासंदर्भात बोलताना राज ठाकरे यांनी बीबीसी मराठीवर 27 फेब्रुवार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी रोजी प्रसिद्ध झालेला क्रिस्टीन फायर यांचा लेख जमलेल्या कार्यकर्त्यांना पडद्यावर दाखवून तो वाचण्याचं आवाहन केलं. IAF कारवाई : मोदी पुन्हा निवडून यावेत ही पाकिस्तानी लष्कराची इच्छा- क्रिस्टीन फायर हे शीर्षक वाचून दाखवत बालाकोट हल्ल्याचं आंतरराष्ट्रीय तज्ज्ञांनी कसं विवेचन केलं आहे, ते पाहा, असं ते म्हणाले.

त्याच प्रमाणे रिझर्व्ह बॅंकेकडे केंद्र सरकारनं 3 लाख कोटी मागितले होते आणि त्यातील 28 हजार कोटी सरकारला मिळाले. तसंच गेल्या वर्षी ऑगस्ट महिन्यातही 40 हजार कोटी सरकारला मिळाल्याचे माध्यमांत प्रसिद्ध झाल्याचं राज यांनी पडद्यावर दाखवले.

तसेच रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर ऊर्जित पटेल यांनी सहकार्य करण्यास नकार दिल्यामुळं त्यांना राजीनामा द्यावा लागला, असं त्यांनी सांगितलं.

'गुजरातचं खोटं चित्र उभं करण्यात आलं'

एकेकाळी राज ठाकरे यांनी गुजरातमध्ये जाऊन नरेंद्र मोदी यांचं कौतुक केलं होतं. मात्र नंतर त्यांनी आपली भूमिका बदलल्यामुळे त्यांच्यावर टीकाही केली जाऊ लागली.

याचं उत्तर देताना राज ठाकरे म्हणाले, "मी जेव्हा गुजरातला गेलो होतो तेव्हा माझ्यासमोर खोटं चित्र उभं केलं होतं. रतन टाटा यांनी मला गुजरातला जायला सांगितलं म्हणून मी गेलो होतो. तिकडचे IPS, IAS अधिकारी कामाची माहिती द्यायचे. परंतु दौऱ्याच्या शेवटी झालेल्या पत्रकार परिषदेत इतकं सगळं असूनही मी आमचा महाराष्ट्रच 1 नंबरला असल्याचं सांगितलं होतं."

"2014 नंतर वर्षभरात दाखवलेलं चित्र वेगळं होतं, हे कळलं. हा माणूस (मोदी) बदलला मग मीही माझी भूमिकाही बदलली," अशा शब्दांमध्ये त्यांनी स्वतःच्या सध्याच्या भूमिकेचं समर्थन केलं.

शेतकरी प्रश्नावर बोलताना ते म्हणाले, "2015 महाराष्ट्रात 14 हजार शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या. 'शरद पवारांना मरणाऱ्या शेतकऱ्यांकडे पाहायला वेळ नाही,' अशी टीका करणाऱ्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नंतर अनेक कार्यक्रमांमध्ये शरद पवार यांचं कौतुक केलं आहे."

त्यानंतर राज ठाकरे यांनी नरेंद्र मोदी यांच्या विविध भाषणांच्या ध्वनीचित्रफिती दाखवल्या आणि "पंतप्रधानांच्या भूमिकेत किती विसंगती आहे पाहा" असं कार्यकर्त्यांना सांगितलं. "मी बोलल्यावर माझी स्क्रिप्ट बारामतीवरून येते, अशी टीका मुख्यमंत्री करतात मग 'हे' (पंतप्रधानांनी शरद पवारांची स्तुती केलेली भाषणं) कुठून येतं?" असा प्रश्नही त्यांनी कार्यकर्त्यांपुढे उपस्थित केला.

'मनसेने डिपॉझिट वाचवून...


राज ठाकरे

'राज ठाकरे यांनी वास्तविकता स्वीकारली'

राजकीय विश्लेषक हेमंत देसाई यांना मात्र राज ठाकरे यांनी घेतलेली भूमिका व्यवहार्य वाटत आहे.

ते म्हणतात,"मला राज ठाकरे यांची ही भूमिका योग्य आणि व्यवहार्य वाटते. गेली 10-12 वर्षं ते म्हणत होते की, एकदा एकहाती सत्ता द्या, मग कायापालट करतो. पण लोकांनी त्यांना सत्ता दिली नाही. नाशिकच्या महापालिकेत सत्ता मिळाली, पण ती त्यांना टिकवता आली नाही. त्यामुळे आता त्यांनी वास्तविकता स्वीकारली."

देसाई पुढे सांगतात, "सध्या राज्यात विरोधी पक्ष नाही, हे अगदी खरं. काँग्रेस-राष्ट्रवादी हा अजिबात प्रभावी विरोधी पक्ष नाही, हे तर आपण गेली पाच वर्षं बघतोच आहोत. त्यामुळे विरोधी पक्षाची जबाबदारी ते पार पाडतील, असं ते म्हणत आहेत. त्यातही स्वप्नरंजन आहे, यात वाद नाही. पण निदान ते वास्तविकता स्वीकारून होतंय. आज त्यांनी भाषणात खड्ड्यात पडून जीव गेलेली मुलगी, झाड कोसळून तडफडून मेलेला बस ड्रायव्हर, शहरातील इन्फ्रास्ट्रक्चर आदी गोष्टी आणल्या."

"पण आता राज ठाकरे यांची पुढली भाषणं कशी होतात, त्यावर अनेक गोष्टी अवलंबून आहेत. त्यांनी सत्ताधाऱ्यांना धारेवर धरणं कायम ठेव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लं, तर लोकांचा त्यांच्यावर विश्वास बसेल. ते बचावात्मक भूमिका घेतील, असं त्यांच्या स्वभावावरून वाटत नाही. पण त्यांनी सध्या घेतलेली भूमिका व्यवहार्य आहे," असं त्यांना वाटतं.

भाजपनं मात्र राज ठाकरे यांच्या या भूमिकेला गांभिर्यानं घेण्याची गरज नाही अशी टीका केली आहे. भाजप प्रवक्ते केशव उपाध्ये यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना राज यांच्यावर टीका केली आहे.

"लोकशाहीत विरोधी पक्ष असलाच पाहिजे, या मताचे आम्ही आहोत. पण त्यासाठीही लोकांमध्ये एक विश्वासार्हता असावी लागते. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने आणि राज ठाकरे यांनी ती विश्वासार्हता गमावली आहे. महाराष्ट्राच्या जनतेने त्यांना आधीच नाकारलं आहे. त्यामुळे राज यांचं म्हणणं गांभीर्याने घेण्याची गरज नाही," असं उपाध्ये यांनी म्हटलं आहे.

राज ठाकरे यांच्या गोरेगावच्या सभेतील ठळक मुद्दे

राज यांच्या पहिल्या सभेतील ठळक मुद्दे

9 ऑक्टोबरला पुण्यात सभेचं आयोजन करण्यात आलं होतं. पण मुसळधार पावसामुळे मैदानात पाणी साचल्यानंतर ही सभा रद्द करण्यात आली होती.

ईडीनं केलेल्या चौकशीनंतर आपल्या पहिल्या प्रचारसभेत राज ठाकरे नेमकं बोलणार काय याकडे सर्वांचेच लक्ष होतं.

पावसामुळे राज ठाकरे यांची पुण्यातली सभा रद्द करण्यात आली.

माझं तोंड बंद होणार नाही - राज ठाकरे

मनसेच्या अधिकृत ट्विटर हॅंडलवर गेला की तुम्हाला हे ट्वीट दिसेल. "मी त्यांना एकच गोष्ट सांगून आलोय ह्या अशा कितीही चौकशा केल्या तरी माझं तोंड बंद होणार नाही."

ईडी चौकशी झाल्यानंतर राज ठाकरे हे शांत बसले झाले आहेत अशी टीका त्यांच्यावर होत होती त्यानंतर त्यांनी हे उत्तर दिलं. हे ट्वीट मनसेनी पिन करून ठेवलंय.

त्यामुळे आज ते काय बोलतील याकडे सर्वांचे कान लागले आहेत.

'लाव रे तो व्हीडिओ'

2019 ची लोकसभा निवडणूक न लढवणारी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना विधानसभा निवडणुकीच्या रिंगणात उतरणार, ही घोषणा राज ठाकरेंनी केल्यानंतर पहिल्या प्रचारसभेसाठी 5 ऑक्टोबरचा मुहूर्त निश्चित करण्यात आला होता. मात्र त्यानंतर प्रचारसभेची तारीख पुढे ढकलण्यात आली.

9 ऑक्टोबरची पुण्यातली सभा रद्द झाल्यानंतर आज मुंबईतल्या सभेकडे सर्वांचं लक्ष लागलं आहे.

लोकसभा निवडणुकीला राज ठाकरे यांनी उमेदवार उभे केले नव्हते. पण त्यांनी भाजपविरोधात सभा घेतल्या होत्या. त्यांचा 'लाव रे तो व्हीडिओ' हे वाक्य सर्वांनाच पाठ झालं होतं.

विधानसभा निवडणुकीसाठी मनसेनी राज्यात...


राज ठाकरे

1. राज ठाकरे यांना ईडी कडून नोटीस

महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांना अंमलबजावणी संचालनालनं (ईडी) नोटीस बजावली आहे. 22 ऑगस्टला त्यांना चौकशीला हजर राहण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. लोकसत्तानं ही बातमी दिलीय.

कोहिनूर मिल प्रकरणात आर्थिक गैरव्यवहार झाल्याचा ठपका ठेवत त्यांना ही नोटीस पाठवण्यात आली असल्याचं या वृत्तात म्हटलं आहे.

काही दिवसांपूर्वी राज ठाकरे यांनी ईव्हीएम ऐवजी पुन्हा एकदा बॅलेटपेपरवरच निवडणूक घ्यावी यासाठी विरोधी पक्षांची एक संयुक्त पत्रकार परिषद देखील त्यांनी घेतली होती.

यावेळी त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि गृहमंत्री अमित शहा यांच्यावर टीका केली होती. त्या पत्रकार परिषदेत ते म्हणाले होते, 'मला अजूनतरी ईडीवाले हॅलो करायला आलेले नाही'.

दरम्यान, ज्या लोकांवर गुन्हे दाखल झाले आहेत, त्यांच्यावर सरकार दबाव टाकत आहे, असं वक्तव्य राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केलं आहे.

2. कोल्हापूर - सांगलीतल्या पुरासाठी अलमट्टी धरणाला दोष देऊ नका - गिरीश महाजन

"कोल्हापूर आणि सांगलीतल्या पुरासाठी अलमट्टी धरणाला दोष देऊ नका," असं मत राज्याचे जलसंपदा मं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्री गिरीश महाजन यांनी व्यक्त केलं आहे. इंडियन एक्स्प्रेसला दिलेल्या मुलाखतीत ते बोलत होते.

गिरीश महाजन

अलमट्टी धरण या पुरास कारणीभूत ठरलं, अशी चर्चा आहे, या प्रश्नाला उत्तर देताना ते म्हटले, "अलमट्टी धरण सांगलीपासून 250 किलोमीटर अंतरावर आहे. त्यामुळे या पुरासाठी कर्नाटकला दोष देणं, जबाबदार धरणं योग्य नाही. धरणातील पाण्याच्या नियंत्रणाविषयी आमचे अधिकारी आणि कर्नाटकचे अधिकारी यांच्यात जुलै 2017पासून संवाद सुरू आहे."

"पुरादरम्यान मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस कर्नाटकचे मुख्यमंत्री बी. एस. येडियुरप्पा यांच्या सतत संपर्कात होते. तसंच पंतप्रधान आणि गृहमंत्र्याशी, संरक्षण मंत्र्यांशी त्यांनी चर्चा केली आहे," असंही ते म्हणाले.

3. आता चर्चा फक्त पाकव्याप्त काश्मीरवर : राजनाथ सिंह

"पाकिस्तान दहशतवादाला खतपाणी घालणं थांबवत नाही, तोपर्यंत त्यांच्याशी कोणतीही बोलणी होणार नाही. आता चर्चा व्हायची असेल, तर ती फक्त आणि फक्त पाकव्याप्त काश्मीर या एकाच विषयावर होईल," असं वक्तव्य संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी केलं आहे. टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिलीय.

हरियाणा विधानसभा निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान काल्कामध्ये भाजपच्या जनआशीर्वाद यात्रेचं आयोजन करण्यात आलं आहे, त्यावेळी ते बोलत होते.

राजनाथ सिंह

"भाजप केवळ सरकार बनवण्यासाठी नाही, तर देश बनवण्यासाठी राजकारण करत आहे. मोदींच्या नेतृत्वात कलम 370 आणि 35 ए हटवल्यानंतर जम्मू -काश्मीर आणि लडाखच्या विकासासाठी, तसंच स्थानिक युवकांच्या भविष्याचा विचार करता त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्यात येत आहे," असं ट्वीटही त्यांनी केलं आहे.

राजनाथ सिंह यांच्या वक्तव्यानंतर पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी यांनी म्हटलं की, "राजनाथ सिंह यांचं वक्तव्य दाखवून देतं की, भारत एका अवघड स्थितीत फसला आहे. कारण भारतानं जम्मू-काश्मीरच्या सुरक्षेला आणि शांतलेला धोक्यात ढकललं आहे."

4. झोमॅटोचं चुका सुधारण्याचं आश्वासन

झोमॅटो या घरपोच खाद्यपदार्थ पोहोचवणाऱ्या ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म कंपनीनं चुका सुधारण्यासाठी तयार असल्याचं जाहीर केलं आहे. हिंदुस्तान टाइम्सनं ही बातमी दिलीय.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

झोमॅटोनं दिलेल्या सवलतींमध्ये तग धरणं शक्य नसल्याचं कारण देत देशभरातील जवळपास 1200 रेस्टॉरंटनी झोमॅटो सेवेतून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला आहे.

या पार्श्वभूमीवर झोमॅटोचे संस्थापक दीपिंदर गोयल यांनी...


राज ठाकरे

आतापर्यंत मुंबई, नाशिक आणि पुण्यातल्या अनेक आमदार आणि नगरसेवकांनी मनसेला जय महाराष्ट्र केला आहे. त्यांनी मनसे का सोडली, हे आम्ही जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. त्यावर मनसेची प्रतिक्रियाही विचारली.

1. मनसेत दाबादाबीचं राजकारण - राम कदम

"मनसेच्या नेतृत्वाचा दृष्टिकोन संकुचित होता. तिथे दाबादाबीचं राजकारण सुरू होतं. राज ठाकरेंभोवती एक जोडगोळी आहे, जे कुणाला पुढे येऊ देत नव्हती. त्यामुळे मला मनसे सोडावी लागली," असं आता भाजपचे आमदार असलेले राम कदम म्हणतात.

2. दुसऱ्या फळीचं नेतृत्व नाही - हाजी अराफत शेख

"राज ठाकरे कार्यकर्त्यांना वेळ देत नाहीत. ते स्वतःच्या लोकांकडे लक्ष देत नाहीत. पक्षात दुसऱ्या फळीचं नेतृत्वच नाही. त्यामुळे नगरसेवक आणि स्थानिक नेते जातात, तेव्हा त्यांना कुणीच भेटत नाहीत," अशी प्रतिक्रिया आता शिवसेना वाहतूक शाखेचे प्रमुख असलेल्या हाजी अराफत शेख यांनी दिली.

राज ठाकरे

3. राज साहेब चौकडीचंच ऐकतात - वसंत गीते

"आम्ही पक्ष स्थापन होण्याच्या आधीपासून कामं केली. स्वतःच्या खिशातले पैसे खर्च केले. लोकांच्या अपेक्षा फार होत्या. पण ACमध्ये बसून राजकारण करणाऱ्या चौक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

डीचं राज साहेबांनी ऐकलं. त्यांनी तरुणांना वेळ दिला असता तर कुणी सोडून गेलं नसतं," अशी खंत नाशिकमधले भाजपचे नेते वसंत गीते यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केली.

4. पक्ष एकत्र पाठराखण करत नाही - हर्षवर्धन जाधव

"माझ्या मतदारासंघातली विकास कामं झाली पाहिजेत, असा माझा प्रयत्न असायचा. त्यासाठी शासनस्तरावर पाठपुरावा करण्यासाठी पक्षाकडून कधीच मला साथ मिळाली नाही. सरकारवर जो दबाव आणला पाहिजे, तो पक्षाने कधीच आणला नाही. पक्षाने एकत्रितरित्या कधी पाठराखण केली नाही.

मला मारहाण झाल्यावर राज साहेबांनी सभा घेऊन राग व्यक्त केला, पण त्यानंतर पुढे काहीच केलं नाही. त्यातच माझ्या मतदारसंघात पक्षाचा राजकीय हस्तक्षेप वाढायला लागला होता. या सर्व गोष्टींचा मला वीट आला होता," असं आता शिवसेनेचे कन्नडमधले आमदार हर्षवर्धन जाधव सांगतात.

राज ठाकरे

5. 'त्यांच्या'वर माझी नाराजी आहे - हेमंत गोडसे

आता शिवसेनेचे नाशिकमधले खासदार हेमंत गोडसे सांगतात, "तुझं भवितव्य माझ्या हातात आहे, असं राजसाहेबांनी मला सांगितलं होतं. महापौर करतो असंही म्हटले होते. त्याबद्दल मला काही वाटत नाही. ज्या लोकांवर त्यांनी जबाबदाऱ्या दिल्या होत्या, ते सोयीचं राजकारण करत होते. राजसाहेबही त्यांच्यावर डोळे झाकून विश्वास ठेवत होते. माझी राज ठाकरे यांच्यावर बिल्कुल नाराजी नाही. ज्यांनी त्यांना नको ते भरवलं, त्यांच्यावर नाराजी आहे."

6. पक्षात सुसूत्रता नव्हती - सोनवणे

"मला चार वेळा कार्यक्षम नगरसेवकाचा पुरस्कार मिळाला, पण पक्षाला त्याची साधी दखल घ्यावीशी वाटली नाही. अडीच वर्षांत मला पक्षाची पद्धत समजली. कामात सुसूत्रता नव्हती. मी पोलीस खात्याचा माणूस असल्यानं मला शिस्त आवडते. या ठिकाणी ती दिसत नव्हती. इथं भवितव्य नाही हे कळून चुकलं होतं," अशी प्रतिक्रिया आता नाशिकमध्ये भाजप नगरसेवक असलेले सतीश सोनवणे सांगतात.

7. 'कृष्णकुंज'पर्यंत माझं म्हणणं पोहोचलं नाही - शिंदे

"राज ठाकरे यांच्याविषयी माझं कधीच वाईट मत नव्हतं. त्यांनी खूप दिलं. पण त्यांच्यानंतरची जी यंत्रणा पक्षात कार्यरत आहे, त्यांच्याविषयी चुकीचे अनुभव येत गेले. मी जिल्हाध्यक्ष असताना मला विश्वासात न घेता परस्पर वरूनच पदाधिकारी नेमले जायचे. पक्षानं वेगळ्या पद्धतीने काम करायला पाहिजे, असं आम्ही सांगत होते. पण राजसाहेबांपर्यंत हे पोहचू दिलं गेलं नाही," अशी खंत आता औरंगाबाद भाजपचे जिल्हा उपाध्यक्ष डॉ....


राज ठाकरे

उत्तर भारतीयांच्या समोर राज ठाकरे पहिल्यांदाच बोलत असल्याने ते काय बोलतील याबद्दल प्रचंड उत्सुकता होती. राज ठाकरे यांनी त्यांचं भाषण हिंदीत केलं.

"मी कोणताही खुलासा करण्यासाठी आलेलो नाही तर माझी भूमिका मांडण्यासाठी आलो आहे, असं ते म्हणाले. जिथं जाल त्या राज्याचा मान राखला पाहिजे, असं ते म्हणाले. महाराष्ट्रात नोकऱ्या असतील त्या प्राधान्याने महाराष्ट्रातील लोकांना मिळाल्या पाहिजेत, असं ते म्हणाले.  तुमच्या राज्यात विकास का झाला नाही, हा प्रश्न तुमच्या राजकारण्यांना का विचारत नाही, इतर राज्यांत जाऊन तुम्हाला अपमानित व्हावं लागतं यावर तुमचं रक्त का उसळत नाही?" असा सवालही त्यांनी केला.

"एक दिवस मी घरी बसलो होतो तर संदीप देशपांडेनी सांगितलं विनय दुबेंना भेटायचं आहे. त्यांना काही आमंत्रण द्यायचं आहे. लोकांच्या मनातले गैरसमज आहेत ते दूर करावेत अशी विनंती केली," असं ते म्हणाले.

"जास्तीत जास्त लोकांना समजावं म्हणून प्रथमच हिंदीत भाषण करत आहे. वडिलांमुळे आणि चित्रपटामुळे हिंदी सुधारलं," असं ते म्हणाले.

"देशाचा कायदा समजून घेतला पाहिजे. देशातील कोणत्याही राज्यात जाण्याची मुभा ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे. पण हा कायदा समजून घेतला पाहिजे. दुसऱ्या राज्यात गेलो तर आधी पोलिसांत नोंद करावी लागेत. कुठं काम करणार हेही सांगावं लागतं," असं ते म्हणाले. मी कोणाताही खुलासा देण्यासाठी आलेलो नाही, मी फक्त माझी भूमिका सांगण्यासाठी आलो आहे," असं ते म्हणाले.

"मी काही वेगळं सांगत नाही, महाराष्ट्रात रोजगार उपलब्ध असतील तर महाराष्ट्रातील भूमिपुत्रांना पहिली संधी मिळाली पाहिजे यात काय चुकीचं आहे, बिहारमध्येही उद्योग सुरू झालं तर तिथंही बिहारींना रोजगार मिळालं पाहिजे, असं ते म्हणाले.  माजी राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांचा दाखला त्यांनी दिला. ते म्हणाले राजेंद्र प्रसाद म्हणाले होते, 'स्थानिक लोकांना त्यांच्या भागातच काम मिळायला हवं.' स्थानिक लोकांचे रोजगार हिसकावले जाऊ नये,असं दिवंगत पंतप्रधान इंदिरा गांधींना वाटत होतं. तर मी काय वेगळं सांगत आहे," असं ते म्हणाले. पूर्वी मुंबईत दक्षिणेतून लोक यायचे, पण तिथंच रोजगार मिळाल्याने दक्षिणेतील लोंढे यायचे थांबले, असा दाखला त्यांनी दिला.

"70-80 टक्के पंतप्रधान हे उत्तर प्रदेशातील मतदार संघातून निवडून आले आहेत. जवाहर लाल नेहरू, इंदिरा गांधी, राजीव गांधी,अटल बिहारी वाजपेयी आणि नरेंद्र मोदी हे उत्तर प्रदेशातूनच निवडून जाऊन पंतप्रधान झाले. विचारा पंतप्रधान होण्यासाठी आमचा प्रदेश चालतो तर उद्योगांसाठी का नाही, हा प्रश्न त्यांना विचारा," असं ते म्हणाले.

"महाराष्ट्राचे चित्र दिल्लीत बसलेल्या मीडियाने बिघडवलं आहे. गोव्यातील एका मंत्र्याने बिहारवरून येणाऱ्या रेल्वेला भिकाऱ्यांची रेल्वे नको असं म्हटलं होतं. आसाममध्ये बिहाऱ्यांना मारलं होतं. इतकंच काय तर गुजरातमध्येही उत्तर भारतीयांना हुसकून लावण्यात आलं होतं, ही बातमी किती दिवस आली," असा सवाल त्यांनी केला. फेरीवाल्यांच्या नेत्यांनी वापरलेल्या भाषेमुळे संघर्ष झाला, असं ते म्हणाले.

"मनसेचं पहिल्यांदा आंदोलन रेल्वे भरतीला आलेल्या मुलांविरोधात झालं. राज्यात नोकऱ्या होत्या पण जाहिरात मात्र उत्तर प्रदेश-बिहारमध्ये देण्यात आली होती," असं ते म्हणाले.

आमच्या आंदोलनानंतर तत्कालीन रेल्वे मंत्री ममता बॅनर्जी यांनी रेल्वेत नोकरीसाठी स्थानिकांना प्राधान्य देण्यात यावे आणि त्या-त्या राज्यांच्या भाषांत परीक्षा घेण्याचे आदेश दिले. मी हेच सांगत होतो," असं ते म्हणाले.

काशीवरून आलेल्या पुरोहितांच्या हस्ते राज यांना आशीर्वाद देण्याचा कार्यक्रम...


राज ठाकरे

राज ठाकरे यांनी यासंबंधी आपली भूमिका मांडणारं पत्रकच प्रसिद्ध केलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मात्र राज ठाकरे यांनी याबाबत कोणतंही भाष्य करण्याआधी मनसे नेते बाळा नांदगावकर यांनी सकाळी एक पत्रकार परिषद घेतली होती.

राज ठाकरेंवर प्रेम करणारे जे लोक आहेत, ज्यांना राज ठाकरेंची भूमिका सत्याची, खरं ते मांडण्याची  होती, असं वाटतं,  त्या महाराष्ट्रातील किंवा महाराष्ट्राबाहेरील लोकांना ईडी कार्यालयाबाहेर जमावं, असं आवाहनच बाळा नांदगावकरांनी या पत्रकार परिषदेत केलं.

मोठ्या संख्येनं ईडी कार्यालयाबाहेर जमा असं आवाहन करणाऱ्या बाळा नांदगावकरांना काही तासांतच आपल्या विधानांपासून घूमजाव करावं लागलं. पत्रकार परिषदेनंतर बाळा नांदगावकर आणि पक्षाच्या पदाधिकाऱ्यांसोबत राज ठाकरेंची बैठक झाली.

या बैठकीमध्ये ईडीच्या कार्यालयाबाहेर कोणीही जमू नये अशी भूमिका मनसे प्रमुख राज ठाकरे यांनी मांडल्याचं बाळा नांदगावकर यांनी एबीपी माझा या वृत्तवाहिनीशी बोलताना सांगितलं.

राज यांनी कोणीही ईडी कार्यालयाबाहेर येऊ नये, असं सांगितल्याचं बाळा नांदगावकरांनी म्हटलं. सामान्य लोकांना कोणताही त्रास होऊ नये, य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ासाठी हा निर्णय घेण्यात आल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलं. सरकारच्या या निर्णयाचंही आपण आदर करु असंही बाळा नांदगावकर यांनी म्हटलं.

पक्ष प्रमुख आणि पक्षाच्या नेत्यांनी केलेल्या या परस्परविरोधी आवाहनामुळे मनसेमध्ये अंतर्गत गोंधळ आहे का? असा प्रश्न उपस्थित आहे.

राजकीय लाभ घेण्याचा प्रयत्न

गोंधळापेक्षाही मनसे या गोष्टीचा राजकीय लाभ घेण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं राजकीय विश्लेषक संतोष प्रधान यांनी म्हटलं.

बीबीसी मराठीशी बोलताना प्रधान यांनी सांगितलं, "मनसेसाठी पक्षाचं अस्तित्व कायम ठेवणं महत्त्वाचं आहे. आता त्यांना ती संधी मिळाली आहे. त्याचा फायदा मिळवण्याचा राज ठाकरे आणि मनसेचा प्रयत्न आहे. विधानसभेच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी ईव्हीएमचाही मुद्दा घेऊन पाहिला. पण तो लोकांना क्लिक करू शकला नाही. त्यामुळे ईडीची नोटीस येणं ही राजकीय दृष्टीने त्यांच्यासाठी फायदेशीर गोष्टच आहे. त्याच्या फायदा घेऊन ते वातावरण तापवत आहे."

हे सगळं मनसे ठरवूनच करत आहे. राज ठाकरे ईडीच्या कार्यालयात जातील. त्याठिकाणी शक्तिप्रदर्शन करतील, असं मतही प्रधान यांनी व्यक्त केलं.

या माध्यमातून नकारात्मक गोष्टीला सकारात्मक स्वरूपात बदलण्याचा त्यांचा प्रयत्न असल्याचं संतोष प्रधान यांनी म्हटलं.

घटना घडण्यापूर्वीच बचावाचा प्रयत्न

अशा प्रकारचं राजकारण करणं हा शिवसेना आणि मनसेचा इतिहास राहिला आहे, असं ज्येष्ठ पत्रकार योगेश पवार यांनी सांगितलं.

ते सांगतात, "सुरूवातीला काहीतरी विस्फोटक असं विधान करायचं आणि नंतर कायद्याचा बडगा दिसला की नमतं घ्यायचं. त्यानंतर पुन्हा काही घडलं तर कार्यकर्त्यांनी स्वतःहून हे केलं असं म्हणायचं, याभोवतीच मनसेचं राजकारण फिरत असतं."

"त्यांना लोकांमध्ये संभ्रमावस्था निर्माण करायची आहे. तुम्ही असं केलात तर शहरात अराजक माजेल असाही त्यांना संदेशही त्यांना सरकारला द्यायचा आहे. तसंच कायद्याच्या कचाट्यात अडकू नये म्हणून आम्ही असं करू नका हे आधीच म्हणालो होतो, असंही ते बोलू शकतात," असं पवार यांनी म्हटलं.

"याआधीही घाटकोपरमध्ये उत्तर भारतीय विद्यार्थ्यांना मनसे कार्यकर्त्यांनी मारहाण केली होती. पण नंतर स्पष्टीकरण देताना राज ठाकरे हे 'मी दोन दिवसांपूर्वीच मारहाण करू नका असं वक्तव्य केलं होतं,' असं म्हणाले होते. त्यामुळे पण माध्यमांसमोर आणि मागून काय सांगण्यात आलं हा खरा प्रश्न आहे. हा म्हणजे घटना घडण्याआधीच स्वतःचा बचाव करण्याचा...


राज ठाकरे

शिवसेनेचं मुखपत्र सामानातून याच मुद्यावर भाजपवर काडाडून टीका करण्यात आलीय. मंदिरांच्या श्रेयावरून शिवसेनेनं हा सोहळा व्यक्ती केंद्रीत केल्याचा आरोप केलाय.

'पंतप्रधान मोदी आज राम मंदिरासाठी पहिली कुदळ मारतील. त्या मातीत कारसेवकांच्या त्यागाचा गंध आहे हे विसरणारे रामद्रोहीच ठरतील. बाबरीच्या पतनाने संघर्ष संपला. राममंदिराच्या भूमिपूजनाने या प्रश्नाचे राजकारणही कायमचे संपावं. श्रीरामाचीही तीच इच्छा असेल!' असं सामनात लिहिण्यात आलंय.

शिवसेनेकडून भाजपवर जोरदार टीका करण्यात आली असली तरी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेकडून मात्र नरेंद्र मोदींचं कौतुक करण्यात आलं आहे.

ते म्हणतात, 'स्वतंत्र भारतातील जे काही मोजके मंगलमय क्षण आहे, त्यापैकी हा एक आहे. यासाठी न्यायालयीन लढाई असो वा सर्वसहमतीचं वातावरण निर्माण करण्यासाठी नरेंद्र मोदी ह्यांच्या सरकारने जे प्रयत्न केलेत ते वाखाणण्यासारखे आहेत. त्यासाठी त्यांचे अभिनंदन.'

राज ठाकरे यांच्या या भूमिकेविषयी बोलताना 'ठाकरे विरुद्ध ठाकरे' या पुस्तकाचे लेखक आणि पत्रकार धवल कुलकर्णी सांगतात, "जेव्हा मनसेचा जन्म झाला तेव्हा त्याचा वापर हा काँग्रेस आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णि राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून शिवसेना आणि भाजपचे पाय खेचण्यासाठी करण्यात आला होता. आता भाजप मनसेचा वापर शिवसेनेला अडचणीत आणण्यासाठी करत आहे."

महाराष्ट्राची राजकीय परिस्थिती सध्या अस्थिर आहे. परस्पर विरोधी विचारधार असूनही तीन पक्ष एकत्र सत्तेत आहेत. तर दुसऱ्या बाजूला सर्वाधिक मताधिक्य असलेला भाजप सत्तेबाहेर आहे. याच परिस्थितीत मनसे आपले अस्तित्व चाचपडून पाहते आहे का, असाही प्रश्न आहे.

उद्धव ठाकरे यांचं मुख्यमंत्री पदावर येणं हे सर्वांसाठी अनपेक्षित होते. " पण आता उद्धव यांच्यासाठी राज ठाकरे, नारायण राणे हे विषय संपलेत. पण राज ठाकरेंसाठी उद्धव ठाकरे हा विषय संपलेला नसावा," असंच राज यांच्या या भूमिकेतून दिसून येत असल्याचं विश्लेषण धवल करतात.

याबाबत ज्येष्ठ पत्रकार वैभव पुरंदरे सांगतात, "राम मंदिरावरबन देशाचा कल राज ठाकरे यांनी ओळखला आहे. त्यामुळे शिवसेनेपासून नाराज झालेली आणि भाजपला मत न देणारी वोट बँक त्यांच्याकडे वळेल का,  हे ते पाहत असावेत."

यामागे राजकीय समीकरणं तर आहेतच. पण यामागे दोन भावांमधलं प्रत्यक्षातलं नातंसुद्धा कारणीभूत असावं असं धवल यांना वाटतं.

ते सांगतात, "राज ठाकरे मध्यंतरी एका मुलाखतीत म्हणाले होते की उद्दधव ठाकरे मुख्यमंत्री बनण्यासाठी पात्र नाहीत. असं उघडपणे ते स्पष्ट बोलल्यानंतर आजही शंका उपस्थित होते की राज ठाकरेंना शिवसेनेतून बाहेर पडावं लागल्याची खदखद आजही त्यांच्या मनात असावी."

पण वैभव यांना मात्र असं वाटत नाही. "मनसेच्या या हालचाली पूर्णपणे राजकीय असून त्यामध्ये वैयक्तिक द्वेष असेल असे मला वाटत नाही," असं ते सांगतात.

मनसे शिवसेनेचं 'स्थान' घेणार?

महाराष्ट्र एकमेव असं राज्य आहे जिथं दोन हिंदुत्ववादी पक्षांना जनाधार आहे. पण कट्टर हिंदुत्ववादी असलेली शिवसेना काँग्रेससोबत गेल्यानंतर मनसेने आता हिंदुत्ववादी भूमिका स्वीकारली आहे.

जानेवारी 2020मध्ये मनसे अध्यक्ष राज ठाकरेंनी पक्षाच्या अधिवेशनात हिंदुत्वाचा नारा दिला. पक्ष स्थापन झाल्यानंतर 13 वर्षांनंतर राज ठाकरे यांनी पक्षाचं अधिवेशन घेण्याचं निश्चित केलं आणि मनसेचा बहुरंगी झेंडाही बदलला.

मनसेच्या अधिवेशनात सर्वांत महत्त्वाचा बदल दिसून आला तो म्हणजे सावरकरांच्या प्रतिमेला व्यासपीठावर मिळालेलं स्थान. शिवसेनेने आजवर सावरकरांच्या बाजूने भूमिका मांडली असली तरी आता काँग्रेस-राष्ट्रवादी काँग्रेसबरोबर सरकार स्थापन झाल्यानंतर स्पष्ट भूमिका...


राज ठाकरे आणि अहमद पटेल

पण दहा मिनिटांसाठी राज ताजमध्ये का आले होते? ते 10 मिनिटं कुणाला भेटले? याची उत्सुकता तुम्हाला लागली असेल. तर या व्यक्तीचं नाव आहे अहमद पटेल. गुजरात खासदार आणि काँग्रेसचे कोषाध्यक्ष.

ताज हॉटेलमधल्या सूत्रांनी ही माहिती दिली आहे, पण मनसेनं अशी भेट झाल्याचं ऑन रेकॉर्ड नाकारलं आहे.

एकेकाळी मोदींचे पाठीराखे, प्रशंसक असलेले राज 2014 नंतर मात्र मोदींवर नाराज झाले. वेळोवेळी राज यांनी मोदींवर गंभीर टीका केली. नोटाबंदी, GSTसकट इतर मुद्द्यांवर मोदींना त्यांनी आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभं केलं. दररोज कुंचल्याचा आसूड मारून भाजपला घायाळ केलं.

मात्र त्याचवेळी राज यांनी काँग्रेसला मात्र सहानुभूती दाखवली. राहुल गांधींवर देशभरातून टीका होत असताना राज मात्र त्यांना सॉफ्ट कॉर्नर देत राहिले.

राज ठाकरे यांचं राहुल गांधी आणि मोदींवरचं हे कार्टून

शिवाय शरद पवार आणि राज यांची वाढती जवळीकही राज यांना आघाडीजवळ घेऊन जाणारी ठरली. त्यामुळेच राज निवडणुकीआधी आघाडीच्या गोटात दाखल होण्याची जास्त शक्यता असल्याचं राजकीय जाणकार सांगतात.

राज यांनी राहुल गांधी यांना अमितच्या लग्नाचं आमंत्रण दिलं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

. प्रत्यक्षात गांधी घराण्याच्या अत्यंत जवळचे असणारे आणि सोनियांचे विश्वासू असलेले अहमद पटेल स्वत: या सोहळ्याला उपस्थितही राहिले.

आता हे सगळं आघाडीच्या दिशेनं जाणारं आहे का? या प्रश्नाचं उत्तर देताना माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण सांगतात, "हे सर्व राजकीय आघाडीसाठी सुरू आहे, असा अर्थ काढण्याची गरज नाही. या सोहळ्याला मी, अशोक चव्हाण, जयंत पाटील, नारायण राणे यांच्यासह इतर पक्षाचे नेतेही हजर होते. हा एक सभ्यतेचा भाग आहे. महाराष्ट्राची परंपरा पाहता हे खूपच स्वाभाविक आहे. राजकारणात वैयक्तिक मैत्री आणि संबंधही असतात. त्यामुळेही अहमद पटेल आले असतील."

पण राजकीय पत्रकार आणि विश्लेषक संदीप प्रधान यांनी अहमद पटेल यांची अमित ठाकरेंच्या लग्नातली हजेरी अत्यंत महत्त्वाची घडामोड असल्याचं म्हटलं आहे. ते सांगतात की, "महाराष्ट्रात आघाडी करताना मनसेला सामील करून घ्यावं यासाठी राष्ट्रवादी आग्रही आहे. पण त्याला काँग्रेसकडून विरोध होऊ शकतो. कारण राज यांची परप्रांतीयांविरोधातील भूमिका, वेळोवेळी मनसे कार्यकर्त्यांकडून परप्रांतीयांना झालेली मारहाण पाहता, या जखमांची उत्तरं काँग्रेसला हिंदी पट्ट्यात द्यावी लागणार.

अहमद पटेल हे सोनिया आणि राहुल गांधींच्या अत्यंत जवळचे मानले जातात.

"पण अशा स्थितीतही राहुल गांधींचं पर्व सुरू झालेलं असताना अहमद पटेलांची उपस्थिती काँग्रेसची अनुकुलता दर्शवणारी आहे. शिवाय ज्या उत्तर प्रदेशात काँग्रेसला मनसेला सोबत घेतल्याचं उत्तर द्यावं लागेल, असं म्हटलं जातंय, तिथं काँग्रेस मोठी स्टेकहोल्डर नाही आहे. तरीही काँग्रेसनं विरोध केला तर मनसेला राष्ट्रवादीशी जुळवून घेण्यासाठीही ही घडामोड महत्त्वाची आहे."

पण राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसला राज यांची गरज का आहे? किंवा राष्ट्रवादीला जर मनसेला सोबत घ्यायचं असेल तर त्यासाठी काँग्रेसची परवानगी का लागेल?

या प्रश्नांचं विश्लेषण करताना ज्येष्ठ पत्रकार समर खडस यांनी मुंबई आणि शहरी पट्ट्यातील मतदारसंघांवर बोट ठेवलंय. ते सांगतात की, "मुंबईत काँग्रेस किंवा राष्ट्रवादीचा बेस नाहीये. त्यात उत्तर भारतीय समाज काँग्रेसपासून दुरावला आहे. त्यामुळे राज यांना सोबत घेण्याचा प्रयत्न आहे.

"आता त्याला काँग्रेसमधील एका गटाचा विरोध आहे. त्यांना वाटतं, यामुळे काँग्रेसला युपी-बिहारमध्ये त्रास होईल. मग त्याच न्यायाने भाजपलाही शिवसेनेचा त्रास व्हायला पाहिजे. कारण सेनेचीही काही काळ...


राज ठाकरे आणि देवेंद्र फडणवीस

पत्रकार राजू परूळेकर यांना दिलेल्या मुलाखतीत फडणवीस यांना मनसे तसंच राज ठाकरे यांच्याबाबत प्रश्न विचारण्यात आला. त्यावेळी देवेंद्र फडणवीस यांनी सविस्तरपणे आपली भूमिका मांडली.

देवेंद्र म्हणाले, 'कोणाच्या म्हणण्याने त्यांनी हिंदुत्वाची कास धरली असं मला वाटत नाही. राज ठाकरेंना राजकीय परिस्थिती नीट समजते. कुठे पोकळी आहे तेही त्यांना कळतं. ही पोकळी कशी भरून काढायची हेही त्यांना उमगतं. त्यासाठी त्यांच्याकडे योजना असते. शिवसेना मोठी कधी झाली? जेव्हा त्यांनी मराठी माणसाच्या बरोबरीने हिंदुत्वाचा मुद्दा उचलला. मराठी माणूस प्राण आहे आणि हिंदुत्व आमचा श्वास आहे असं शिवसेनेने स्पष्ट केल्यानंतरच पक्षाने मजबूत वाटचाल केली. राष्ट्रीय पक्ष म्हणून त्यांना ओळख मिळाली'.

'महाराष्ट्रात मराठी माणूस केंद्रबिंदू असणं साहजिक आहे. मात्र त्यामुळे व्यापकतेला खीळ बसते. भूमिका मर्यादित होते. काही प्रश्नांवर भूमिका घेता येत नाही. हिंदुत्वाकडे वळा असं मी त्यांना सुचवलेलं नाही,' असं देवेंद्र यांनी स्पष्ट केलं.

ते पुढे म्हणाले, ' राज ठाकरे माझे मित्र आहेत. अनेक वर्षांचे आमचे संबंध आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेत. अनेकवेळा मीडियाला न समजता आम्ही भेटलो आहोत, बोललो आहोत. मुख्यमंत्री असतानाही भेटी झाल्या आहेत. राज ठाकरेंशी गप्पा मारायला मजा येते. त्यांच्याकडे नवीन गोष्टी असतात, नवीन ज्ञान असतं. त्यांनी माझ्यावर खूप टीका केली आहे. मीही त्यांच्यावर केली आहे. एकमेकांची उणीदुणी काढली आहेत. त्यांच्याकडे एक वेगळा विचार असतो. त्यांची प्रत्येक गोष्टीकडे पाहण्याची वेगळी पद्धत असते'.

'ते हिंदुत्वाकडे येत आहेत असं माझ्या लक्षात आलं (माझ्या भेटण्याने ते हिंदुत्वाकडे वळले नाहीत) त्यावेळी मी त्यांची भेट घेतली. नेमकं त्यांच्या मनात काय आहे हे समजून घेतलं. त्यांचा विचार योग्य होता. ते योग्य दिशेने जात आहेत,' असं देवेंद्र म्हणाले.

मनसेचा झेंडा भगवा झाला त्यासंदर्भात विचारलं असता देवेंद्र यांनी राज ठाकरे यांनी केलेला खुलासा उलगडून सांगितला. 'मनसे काढली तेव्हाच भगवा झेंडा घेणार होतो. परंतु आमच्या काही लोकांनी मिक्स झेंड्याचा विषय काढला. सगळ्या विचाराचे लोक आपल्याकडे आहेत. त्यावेळेस मी भगवा झेंडा रजिस्टर करून ठेवला आहे. आज आणलेला नाही', असं राज यांनी सांगितल्याचं देवेंद्र म्हणाले.

राज ठाकरे

'त्यांच्या हिंदुत्वाकडे जाण्याने माझा इंटरेस्ट वाढला आहे हे नक्की. दोन गोष्टीत आमचं निश्चित पटू शकतं. मराठी माणसाचा विषय, हिंदुत्व. शंभर टक्के मान्य. परप्रांतीय तसंच गैरमराठीभाषीयासंदर्भात टोकाची भूमिका मान्य होऊ शकत नाही. आताची त्यांची भूमिका फार टोकाची नाही. व्यापक होते आहे. आम्ही राष्ट्रीय पक्ष आहोत, आम्हाला सगळ्यांना सोबत घेऊन जायचं आहे. मराठी माणूस महत्त्वाचा आहे, परंतु बिगरमराठी माणसाचा तिरस्कार करून राजकारण करता येणार नाही. सर्वसमावेशक राजकारण करावं लागेल. त्या एका मुद्यावर आमचे विचार जुळत नाहीत तोपर्यंत प्रेमप्रकरण, मैत्री म्हणा, राजकीयदृष्ट्या होणं कठीण आहे', असं देवेंद्र यांनी सांगितलं.

राजकीय समीकरणांबाबत विचारलं असता ते म्हणाले, 'एकत्र येण्याची शक्यता किती वाढलेय हे तुम्ही त्यांना विचारू शकता. त्यांच्या मनात काय हे मी सांगू शकत नाही. यापूर्वीही अनेकदा मनात होतं की राज ठाकरेंसोबत गेलं पाहिजे. तत्वामुळे आम्ही गेलो नाही. व्यक्ती म्हणून वैर असण्याचं कारण नाही. जुनी मैत्रीच आहे. हिंदुत्व आणि मराठी माणूस यावर विवाद होऊ शकत नाही. परप्रांतीयांनी मराठी माणसाच्या डोक्यावर बसावं असं आम्हालाही वाटत नाही. परंतु परप्रांतीयासंदर्भात टोकाची...


राज ठाकरे आणि देवेंद्र फडणवीस

भारतीय जनता पक्षाचा सरकारच्या लॉकडाऊनला पाठिंबा आहे. पक्ष कार्यकर्त्यांनी सरकारला याबाबत सहकार्य करावं, असं आवाहन विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं आहे.

"राज्य सरकारनं लॉकडाऊनची किंवा पार्शल लॉकडाऊनची चर्चा बंद करावी आणि आरोग्य व्यवस्था उभी करण्याकरता आपण काय करणार आहोत, ते सांगावं," असंही देवेंद्र फडणवीस म्हणाले.

या निमित्ताने अनेक प्रश्न उपस्थित होतात. कोरोनासारख्या जीवघेण्या संकटात विरोधी पक्ष राजकारण करत आहे की विरोधक म्हणून आपले काम करत आहे?

राज्यात अटीतटीच्या परिस्थिती असताना विरोधी पक्षाची नेमकी काय भूमिका अपेक्षित आहे? विरोधी पक्षाने सत्ताधाऱ्यांना सहकार्य करावे की सरकारमधील त्रुटी समोर आणून विरोधी पक्षाचे काम करावे? याबाबत राज्यघटनेत काय सूचना दिल्या आहेत याचा आढावा आपण या बातमीत घेणार आहोत.

उद्धव ठाकरे यांचे विरोधकांना सहकार्याचे आवाहन

राज्यात वाढती कोरोना रुग्णसंख्या आटोक्यात आणण्याच्या दृष्टीने कडक निर्बंधांची नियमावली तयार करण्यासाठी मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी रविवारी (4 एप्रिल) तातडीची मंत्रिमंडळाची बैठक बोलवली.

ही बैठक ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

बोलवण्यापूर्वी उद्धव ठाकरे यांनी विरोधी पक्षातील नेत्यांना संपर्क साधला. विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांना मुख्यमंत्र्यांनी फोन करून सहकार्य करण्याचे आवाहन केले.

यासंदर्भात मनसेने अधिकृतरीत्या ट्वीट करून माहिती दिली. 'कोरोना राज्यात थैमान घालत असल्याने लॉकडॉऊन स्वीकारावा लागू शकतो. त्यामुळे सरकारी यंत्रणांना आपण सहाकार्य करावे. असे आवाहन मनसे करत आहे.'

दुसऱ्या बाजूला माजी मुख्यमंत्री आणि विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनीही आपला लॉकडॉऊनला पाठिंबा असल्याचं जाहीर केलं.

विशेष म्हणजे विरोधक असलेल्या या दोन्ही पक्षांनी यापूर्वी लॉकडॉऊनला विरोध दर्शवला होता. भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी लॉकडॉऊनला आमचा विरोध असल्याचं सांगितलं होतं.

राज्यघटना काय सांगते?

राज्यघटनेत विरोधी पक्षाची भूमिका स्पष्ट केलेली नाही असं राज्यघटनेचे अभ्यासक उल्हास बापट सांगतात.

बीबीसी मराठीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, "राज्यघटनेत विरोधी पक्ष असा वेगळा उल्लेख नाही. मुळात राजकीय पक्ष ही व्याख्या किंवा शब्दच 1984 साली घटनादुरुस्ती नंतर समाविष्ट करण्यात आला. पण राज्यघटनेच्या बाहेर काही गोष्टी असतात."

राज्यघटना

उल्हास बापट सांगतात, "दुसरं महायुद्ध सुरू होतं तेव्हा सत्ताधारी आणि विरोधक यांनी एकत्र मिळून निर्णय घेतले होते. त्याला वॉर कॅबिनेट असं म्हणतात."

"लोकशाहीत राष्ट्रीय किंवा राज्य आपातकालिन परिस्थितीत मुख्यमंत्र्यांनी विरोधकांशी चर्चा करून निर्णय घेणे अपेक्षितच आहे. अशा परिस्थितीत विरोधकांनीही सहकार्याची भूमिका घेणं अपेक्षित आहे. आरोप करत राहिले तर त्याला राजकारण करत आहेत असाच अर्थ निघतो. पण अशावेळी सत्ताधारी पक्षांनी विरोधकांचे मत आणि सूचनाही लक्षात घेणे अपेक्षित असते," बापट सांगतात.

ते पुढे सांगतात, "अमेरिकेवर 11/9 हल्ला झाला त्यावेळी विरोधी पक्ष हे राष्ट्राध्यक्ष बुश यांच्या भूमिका योग्य होत्या असं म्हणत होते कारण ते त्यांचे राष्ट्रीय संकट होते."

इतिहासात यापूर्वी कोणत्या घटनांमध्ये विरोधकांनी सत्ताधाऱ्यांना सहकार्य केलं होतं?

राज्यशास्त्राचे प्राध्यापक प्रकाश पवार यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "विरोधकांची भूमिका कशी असली पाहिजे याचा कायदेशीर उल्लेख नाही. पण संसदीय व्यवस्थेच्या चौकटीनुसार याचे काही संकेत आहेत. अगदी तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू...


राज ठाकरे आणि देवेंद्र फडणवीस यांच्यात भेट झाली

मंगळवारी संध्याकाळी मनसे प्रमुख राज ठाकरे यांनी देवेंद्र फडणवीस यांची मुंबईत भेट घेतली. आणि मनसे-भाजप अशी नवी सोयरिक महाराष्ट्राच्या राजकारणात घडून येण्याचे संकेत दिले.

शिवसेनेनं भाजपची साथ सोडणं आणि हिंदुत्वाच्या मुद्द्यावर नरमाईची भूमिका घेणं, इथेच मनसे स्वत:साठी नवी राजकीय संधी शोधते आहे. ती संधी साधण्यासाठीच आता मनसे हिंदुत्वाकडे झुकेल आणि भाजपचा राज्यातला नवा पार्टनर होईल, अशी शक्यता वर्तवली जाते आहे.

23 जानेवारीच्या मेळाव्यात राज ठाकरे आपल्या पक्षाची नवी राजकीय भूमिका स्पष्ट करतील, असं म्हटलं जातंय.

'मनसेसाठी एका तपानंतर आवश्यक आमूलाग्र बदल केले जातील', 'राजकारणात कोणी कायमचा शत्रू नसतो', अशा आशयाची विधानं बाळा नांदगावकर, नितीन सरदेसाई हे मनसे नेते माध्यमांशी बोलतांना गेल्या काही दिवसांमध्ये करत आहेत.

भाजप आणि शिवसेनेचा काडीमोड झाल्यावर नाशिक महानगरपालिकेच्या महापौरपदाच्या निवडणुकीत मनसेनं भाजपच्या उमेदवाराला मतदान केलं होतं. काही दिवसांपूर्वी भाजपा नेते आशिष शेलार यांनी राज ठाकरे यांची भेटही घेतली होती.

अशा अनेक घडामोडींच्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पार्श्वभूमीवर नव्या राजकीय समीकरणांची शक्यता वर्तवली जाते आहे.

"नांदगावकर म्हणाले ती खरीच गोष्ट आहे. राजकारणामध्ये कोणीही कायमचा शत्रू वा कायमचा मित्र नसतो," असं मनसे नेते संदीप देशपांडे बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले. "महाराष्ट्राच्या आणि देशाच्या राजकारणात आपण हे पाहिलं आहे - काश्मीरमध्ये भाजप आणि पीडीपी एकत्र आले. महाराष्ट्रात शिवसेना आणि कॉंग्रेस एकत्र येताना आपण पाहिलं. जो काही निर्णय असेल तो राजसाहेब जाहीरपणे सांगतील," देशपांडे म्हणाले.

अर्थ स्पष्ट आहे, मनसेनं सगळे पर्याय खुले ठेवले आहेत आणि भाजपसोबत जाण्याचं ते नाकारत नाही आहेत.

भाजपसोबत जाण्याच्या या पर्यायासोबतच त्याला सुसंगत अशा हिंदुत्ववादाकडेही 'मनसे' वळणार असल्याची चिन्हं आहेत. त्याचाच एक भाग म्हणून निळा, भगवा आणि हिरवा अशा तीन रंगांचा तिरंगा असणारा या पक्षाचा झेंडा आता संपूर्ण भगवा होणार असल्याचं सांगितलं जातंय.

अर्थात 'मनसे'चा कोणताही नेता हे अधिकृतरीत्या सांगत नाहीये, पण मनसेच्या अधिकृत ट्विटर हँडलच्या फोटोतून हा झेंडा आता गायब झाला आहे आणि त्या जागी केवळ त्यांचं निवडणूक चिन्ह 'रेल्वे इंजिन' ठेवण्यात आलं आहे. नव्या झेंड्यात भगव्या रंगाच्या साक्षीनं छत्रपती शिवाजी महाराजांची राजमुद्राही दिसणार असल्याचीही चर्चा आहे.

भाजप असेल वा हिंदुत्व, मनसे आता शिवसेना महाविकास आघाडीत समावेशानंतर तयार झालेली राजकीय संधी घेण्याच्या प्रयत्नात आहे. शिवसेनेला पर्याय म्हणून मनसे आता राजकीय भूमिका बदलेल, अशी शक्यता वर्तवण्यात येत होती. ती प्रत्यक्षात येते आहे.

ही शक्यता दोन मुद्द्यांवर आधारित आहे - त्यातला एक म्हणजे शिवसेनेचं हिंदुत्व. शिवसेनेनं कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादीशी हातमिळवणी केल्यावर त्यांना स्वत:च्या आक्रमक हिंदुत्वापासून फारकत घ्यावे लागते आहे. अनेक मुद्द्यांवर त्यांना नरमाईची भूमिकाही घ्यावी लागत असल्याचं दिसतंय. त्या हिंदुत्वाच्या मुद्द्यामुळे शिवसेनेकडे गेलेला आणि आता बदललेल्या भूमिकेमुळे नाराज झालेला मतदार आणि कार्यकर्ता आपल्याकडे ओढण्याचा प्रयत्न मनसे करत असल्याचं दिसतं आहे.

राज ठाकरेंनी आपण हिंदुत्वाचा मुद्दा कधीही सोडला नसल्याचं वारंवार म्हटलं आहे आणि मनसेच्या झेंड्यातला भगवा रंग त्याच हिंदुत्वाचा असल्याचंही म्हटलं होतं. आता ती हिंदुत्ववादी भूमिका अधिक प्रकर्षानं पुढे येऊन शिवसेनेला शह देण्याचा प्रयत्न होईल, असं म्हटलं जातं आहे.

दुसरा...


राज ठाकरे आणि शरद पवार

वाचकांनी राज ठाकरेंना अनेक प्रश्न सुचवले. त्यातलेच 11 निवडक प्रश्न आम्ही प्रसिद्ध करत आहोत.

1) हस्त्रू लक्रीबाग यांनी विचारलं आहे की, "भविष्यात राष्ट्रवादी काँग्रेसचं काँग्रेस पक्षात विलिनीकरण होण्याची काही शक्यता आहे की नाही?"

2) संदीप डोंगरे यांनी मिश्किल प्रश्न विचारला आहे. ते म्हणतात, "पवार साहेबांनी त्यांच्या पहिल्या प्रेमाच्या गोष्टी सांगाव्यात."

3) "पतंप्रधान होण्याचं स्वप्न अजून पडतं का?" असा प्रश्न विचारायला सांगितला आहे गणेश मानकोसकर यांनी.

4) "मनसे आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांची युती होऊ शकेल का?" असा प्रश्न विचारला आहे संजय कुंभार यांनी.

5) राजू गरूड यांनी विचारलं आहे की, "(तुमच्या) नास्तिक जीवनात प्रबोधनकारांच्या विचारांचा कितपत प्रभाव आहे."

6) "भुजबळ समर्थक तुमच्याकडे न येता माझ्याकडे न्याय मागायला का आले?" असा प्रश्न राज ठाकरेंनी शरद पवारांना विचारावा असं प्रणिल बडगुर्जर यांना वाटतं.

7) राजीव कुलकर्णी विचारतात की, "तुम्ही (शरद पवार) दिवसातले 16 ते 18 तास काम करता. आजही दौरे करता. ग्रामीण भागातल्या हजारो कार्यकर्त्यांना तुम्ही नावानं ओळखत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा तरीही तुम्हाला महाराष्ट्रात स्बवळावर सत्ता का मिळवता आली नाही?"

8) "देशाचं कृषीमंत्रीपद इतके वर्षं सांभाळूनही शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या थांबवण्यात अपयश का आलं," असा प्रश्न विचारायला सांगितला आहे मकरंद डोईजड यांनी.

9) सुदर्शन जाधव विचारतात की, "शरद पवार राजकारणातलं मुत्सदी व्यक्तिमत्व आहे, असं असूनही त्यांनी मराठी भाषेला अभिजात दर्जा का मिळवून दिला नाही?"

10) "मोदी म्हणतात की मला राजकारण पवारांमुळे कळालं. ते तुम्हाला गुरू मानतात तर तुम्ही भाजपविरोधी का?" हा प्रश्न विचारावा असं कृष्णा सोनारवाडकर यांना वाटतं.

11) "राज ठाकरे जर पुतण्या म्हणून लाभले असते तर?" असा प्रश्न विचारला आहे विराज कणेकर यांनी.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)