कोलंबोमध्ये पार पडलेल्या संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या प्रतिनिधी सोबतच्या बैठकीत राजपक्षे यांनी ही कबुली दिली. या सर्व लोकांच्या मरणाचे दाखले देण्याची प्रक्रिया सुरू केली जाईल, असं राजपक्षे यांच्या कार्यालयाकडून प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे.

बेपत्ता झालेल्या लोकांचे कुटुंबीय काही वर्षांपासून आपल्या प्रिय व्यक्ती कोठे आहेत, हे जाणून घेण्यासाठी धडपडत आहेत. त्यासाठी त्यांनी आंदोलनंही केली आहेत.

आपले नातेवाईक जिवंत आहेत, अशी आशा आजही अनेकांना आहे. बेपत्ता झालेले लोक हे लष्कराच्या ताब्यात आहेत, असाही त्यांचा समज आहे. हे सर्व लोक दररोज एकत्र येऊन आंदोलन करतात आणि त्यांच्या आप्तेष्टांच्या स्मृती जिवंत ठेवतात.

यादवी युद्धाची पार्श्वभूमी काय?

श्रीलंकन लष्करानं मे 2009 मध्ये तामिळ टायगर बंडखोरांचा बीमोड केला. लष्कर आणि बंडखोरांमधला संघर्ष हा जवळपास 26 वर्षं सुरू होता.

या संघर्षामुळे श्रीलंकेत वांशिक आधारावर उघडउघड दोन तट पडले होते- बौद्ध सिंहलींचा प्रभाव असलेलं सरकार विरुद्ध स्वतंत्र राज्याची मागणी करणारे तामीळ बंडखोर.

या संघर्षात जवळपास लाखभर लोकांनी प्राण गमावले आणि 20 हज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ार जण बेपत्ता झाले.

राष्ट्राध्यक्ष राजपक्षे हे तेव्हा संरक्षण सचिव होते आणि बंडखोरांचा बीमोड करण्यामध्ये त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. अनेक सिंहलींसाठी ते 'हिरो' होते, पण तामीळ समुदाय मात्र त्यांच्या पाठीशी नव्हता.

तमीळ लोकांसाठी स्वतंत्र राज्याची मागणी करत LTTE ने श्रीलंका सरकारविरोधात संघर्ष सुरू केला होता.

युद्ध संपल्यानंतर संयुक्त राष्ट्रांनी दोन्ही बाजूंना संघर्षातील हिंसाचारासाठी जबाबदार धरलं होतं. शरण आलेल्या किंवा ताब्यात घेतलेल्या तामीळ बंडखोरांच्या हत्येच्याही अनेक घटना घडल्या होत्या. यासंबंधीचे अनेक व्हीडिओ प्रसिद्ध झाल्यानंतरही सरकारनं हे आरोप फेटाळून लावले होते.

हळूहळू राजपक्षे आणि त्यांचे भाऊ महिंदा, जे तेव्हा राष्ट्राध्यक्ष होते, यांना विरोध करणारे उद्योजक, पत्रकार आणि सामाजिक कार्यकर्तेही युद्धकाळात 'गायब' झाले होते.

राजपक्षे यांनी अर्थातच यामध्ये सरकारचा हात असल्याचं नाकारलं होतं. यावर्षी गोटाभाया राजपक्षे यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत सांगितलं होतं, की त्यांच्याविरोधातील युद्ध गुन्ह्यांचे आरोप हे पूर्णपणे निराधार आहेत.

सरकारचं काय आहे म्हणणं?

राष्ट्राध्यक्ष गोटाभाया राजपक्षे यांच्या संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या समन्वयक हाना सिंगर यांच्यासोबतच्या बैठकीनंतर प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात म्हटलं होतं, की अनेक बेपत्ता झालेल्या लोकांना लिबरेशन टायगर्स ऑफ तामीळ ईलमनं जबरदस्तीनं भरती करून घेतलं होतं.

"हे बेपत्ता लोक मृत झाल्याचं राष्ट्रध्यक्ष राजपक्षे यांनी स्पष्ट केलं आहे," असं निवेदनात म्हटलं आहे.

गोटाभाया राजपक्षे

"त्यांच्या कुटुंबीयांना याची खातरजमा पटवून देणं आवश्यक आहे. कारण त्यांना आपल्या स्वकीयांसोबत काय झालंय हे निश्चित माहीत नाही आणि त्यामुळेच ते त्यांना बेपत्ता समजतात."

श्रीलंकेच्या कायद्यानुसार मृत्यूचा दाखला नसेल तर संबंधित व्यक्तिचे कुटुंबीय त्याच्या मालमत्तेवर, बँकेतील तसंच वारसाहक्कानं मिळणाऱ्या संपत्तीवर हक्क सांगू शकत नाहीत.

संयुक्त राष्ट्रसंघ आणि इतर मानवी हक्क आयोगांनं श्रीलंका सरकारवर युद्ध गुन्ह्यांच्या चौकशीसाठी लवाद स्थापन करण्यासाठी वारंवार दबाव आणला आहे. मात्र सध्याच्या सरकारनं ही भूमिका फेटाळून लावली आहे. हा देशांतर्गत प्रश्न असून त्याची अंतर्गत चौकशी होईल अशी भूमिका श्रीलंकन सरकानं व्यक्त केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...


कोलकाताचा नऊ विकेटने पराभव झाला आणि या पराभवामुळे सनरायजर्स हैदराबादसाठी प्लेऑफ्सचं दार उघडलं. पराभवानंतरही कोलकाताच्या 14 सामन्यात सहा विजयांसह 12 गुण तर होते, मात्र नेट रनरेटमध्ये ते हैदराबादपेक्षा कमी पडले.

आता होणाऱ्या प्लेऑफ्सच्या पहिल्या क्वालिफायरमध्ये मंगळवारी चेन्नईचा सामना मुंबईशी होईल तर बुधवारी दिल्लीचा सामना हैदराबादशी होईल.

पंजाबने केला चेन्नईचा पराभव

रविवारी झालेल्या पहिल्या सामन्यात नाणेफेक जिंकून चेन्नई सुपर किंग्सने पहिले फलंदाजी केली. फॉफ डू प्लेसीच्या 96 आणि सुरेश रैनाच्या 53 धावांच्या जोरावर चेन्नईने 20 षटकात 170 धावा केल्या.

किंग्स इलेव्हन पंजाबने विजयासाठी 171 धावांचं लक्ष्य 18 षटकात चार गड्यांच्या मोबदल्यात पूर्ण केलं. सलामीचा फलंदाज के.एल. राहुलने 36 चेंडूत सात चौकार आणि पाच छटकारांच्या मदतीने 71 धावा केल्या. तर निकोलस पुरनने 36 आणि ख्रिस गेलने 28 धावा केल्या.

हरभजन सिंहने 57 धावात तीन गडी बाद केले.

पण या विजयानंतरही पंजाबचा संघ प्लेऑफमध्ये स्थान पटकावू शकला नाही.

'करो या मरो'

कोलकातासाठी रविवारचा सामना 'करो या मरो' अशी परिस्थिती होती. नाणेफेक जिंक... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ून पहिल्यांदा फलंदाजी केल्याचाही त्यांना फायदा झाला नाही.

कोलकाताचे फलंदाज सातत्याने मुंबईच्या गोलंदाजाच्या दबावाखाली होते आणि निर्धारित 20 षटकात फक्त 133 धावाच करू शकले. सलामीचा फलंदाज क्रिस लिनने 29 चेंडूत दोन चौकार आणि चार षटकारांच्या मदतीने 47 धावा केल्या.

दुसऱ्या बाजूला रॉबिन उथप्पाने 47 चेंडूत अवघ्या 40 धावा केल्या. त्यांच्या या संथ खेळीमुळे कोलकाताचा प्लेऑफचा मार्ग हळूहळू बंद होत गेला.

क्रिस लिन आणि रॉबिन उथप्पाशिवाय नीतीश राणाने केवळ 13 चेंडूत 26 धावा केल्या. यांच्याशिवाय कोलकाताचा एकही फलंदाज मुंबईच्या गोलंदाजीपुढे टिकला नाही. त्यांनी अगदी दहाचा आकडाही पूर्ण केला नाही.

मुंबईकडून लसिथ मलिंगाने 35 धावात तीन, बुमराहने 31 धावात दोन आणि हार्दिक पांड्याने 20 धावा देऊन दोन गडी बाद केले.

मुंबईसमोर विजयासाठी 134 धावांचं लक्ष्य होतं. सलामीचा फलंदाज रोहित शर्माच्या नाबाद अर्धशतकी खेळीच्या भरवशावर मुंबईने 16.1 षटकांत त्यांनी निर्धारित लक्ष्य पूर्ण केलं. रोहित शर्माने 48 चेंडूत आठ चौकारांच्या मदतीने 55 धावा केल्या.

त्याचा साथीदार क्विंटन डी कॉकने 23 चेंडूत एक चौकार आणि तीन षटकारांच्या मदतीने 30 धावा केल्या आणि कोलकाताच्या गोलंदाजीची लय बिघडवली.

बाकीचं काम सूर्यकुमार यादवने केवळ 27 चेंडूत पाच चौकार आणि दोन षटकारांच्या मदतीने नाबाद 46 धावा करत पूर्ण केलं.

मुंबईच्या हार्दिक पंड्याला मॅन ऑफ द मॅच चा पुरस्कार मिळाला.

प्लेऑफ्सची गुणतालिका

IPL मध्ये झालेल्या 56 सामन्यात मुंबई इंडियन्स गुण तालिकेत 14 सामन्यात 9 विजय आणि 18 गुणासह पहिल्या स्थानावर आहे.

चेन्नई सुपर किंग्सने 14 सामन्यात 9 विजय आणि 18 गुण प्राप्त करूनही सरासरी कमी असल्यामुळे दुसऱ्या स्थानावर आहे.

सात वर्षांनंतर प्लेऑफ्समध्ये पोहोचलेल्या दिल्ली कॅपिटल्सने 14 सामन्यात 9 विजयासह 18 गुण प्राप्त केले. मात्र त्यांची सरासरी मुंबई आणि चेन्नईपेक्षा कमी आहे. त्यांनी या तालिकेत तिसरं स्थान पटकावलं आहे.

तर हैदराबाद 14 मॅचेसमध्ये सहा विजय मिळवून 12 गुणांसह चौथ्या क्रमांकावर आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


कोलकात्याच्या विद्यासागर कॉलेजमधील विद्यासागर यांची प्रतीमा.

पश्चिम बंगालची राजधानी कोलकात्यात सातव्या आणि अंतिम टप्प्यातील मतदानाच्या आधी भाजप अध्यक्ष अमित शहा यांच्या रोडशोदरम्यान झालेल्या गोंधळात आणि तोडफोडी दरम्यान ईश्वरचंद्र विद्यासागर एका रात्रीत राजकीय मुद्दा झाला आहे.

या गोंधळादरम्यान अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेच्या कथित समर्थकांनी कॉलेज स्ट्रीट भागात असलेल्या विद्यासागर कॉलेजमध्ये घुसून तोडफोड केलीच मात्र तिथे असलेल्या ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांचा पुतळाही फोडला.

मुख्यमंत्री आणि तृणमूल काँग्रेसच्या अध्यक्ष ममता बॅनर्जी यांनी लगोलग या मुद्द्याला बंगालच्या लोकांच्या भावनेशी जोडलं आणि त्याचा मुद्दा केला.

त्यांनी भाजपवर बंगालच्या महापुरुषांचा अपमान केल्याचा आरोप लावला आणि पुतळा फोडणाऱ्यांची गय केली जाणार नाही, असं सांगितलं.

ममता बॅनर्जी यांनी मंगळवारी रात्री शिक्षणमंत्री पार्थ चॅटर्जी यांच्याबरोबर घटनास्थळाची पाहणी केली. त्या म्हणतात, "भाजप बंगालच्या महापुरुषांचा अपमान करत आहे. लोक निवडणुकीच्या माध्यमातून या अपमानाचं योग्य ते उत्तर देतील. ही अतिशय लाजिरवाणी घटना आहे. आता प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाणी डोक्यावरून गेलं आहे."

ममता बॅनर्जी यांच्या मते जो लोक महापुरुषांचा अशा प्रकारे अपमान करतात त्यांना राजकारणात राहण्याचा अजिबात अधिकार नाही. या घटनेचा निषेध म्हणून ममता बॅनर्जी यांनी फेसबुकवर ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांचा फोटो लावला आहे.

हा मुद्दा तापू लागताच भाजपने याबाबतीत लगेच स्पष्टीकरण दिलं आहे भाजपाचे प्रदेशाध्यक्ष दिलीप घोष म्हणतात, "पुतळा फोडण्यात भाजपचा हात नाही. कॉलेजमध्ये असलेल्या समाजकंटकांचं हे काम आहे."

त्यांनी ममता बॅनर्जींवर विनाकारण राजकारण करण्याचा आरोप लावला आहे.

या तोडफोडीत सहभाग असल्याच्या आरोपाचा भाजपने इन्कार केला आहे. पोलिसांनी या प्रकरणी 26 लोकांना अटक केली आहे. पुतळा फोडणाऱ्या लोकांचा शोध घेतला जात आहे.

दुसऱ्या बाजूला विद्यासागर कॉलेजचे मुख्याध्यापक गौतम कुंडू म्हणतात, "ही अतिशय लाजिरवाणी घटना आहे. कॉलेजच्या आवारात येऊन असं नुकसान कुणी कसं करू शकतं? भाजपच्या लोकांनी फर्निचर आणि विद्यासागरांचा पुतळाही फोडला आहे.

मुख्याध्यापकांनीही पोलिसात या प्रकरणी तक्रार दिली आहे, कुंडू यांचा आरोप आहे की, हल्लेखोर एक लॅपटॉप आणि एका महिलेची पर्स घेऊन पळाले.

ईश्वरचंद्र विद्यासागर कोण होते?

ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांचा जन्म पश्चिम बंगालमधील मेदिनीपूरमध्ये एका ब्राह्मण कुटुंबात झाला. पुढे जाऊन ते एक महान समाजसुधारक, शिक्षणतज्ज्ञ आणि स्वातंत्र्यसैनिक म्हणून नावारुपाला आले.

त्यांनी स्त्री शिक्षणाला चालना दिली आणि विधवा विवाहाच्या विरोधात आवाज उठवला. इंग्रजी आणि संस्कृत भाषेच्या समन्वयामुळेच भारतीय आणि पाश्चिमात्य परंपरांचं ज्ञान मिळू शकतं असं त्यांचं मत होतं.

गावात प्राथमिक शिक्षण घेतल्यानंतर ते आपल्या वडिलांबरोबर कोलकात्याला गेले. त्यांची आकलनक्षमता उत्तम होती. हुशार असल्यामुळे त्यांना अनेक शिष्यवृत्त्या मिळाल्या. म्हणून त्यांना विद्यासागर ही पदवी मिळाली.

1839 मध्ये त्यांनी कायद्याचा अभ्यास केला. 1841 मध्ये वयाच्या 21व्या वर्षाी  ते फोर्ट विलियम कॉलेजमध्ये संस्कृत विभाग प्रमुख म्हणून रुजू झाले.

ममता बॅनर्जी महाविद्यालयात पोहोचल्या तेव्हाचा क्षण.

1849 मध्ये साहित्याचे प्राध्यापक म्हणून पुन्हा त्यांचा संस्कृतशी संबंध आला. आपल्या समाज सुधारणेच्या अभियानाअंतर्गत ईश्वरचंद्र विद्यासागर यांनी स्थानिक भाषा आणि मुलींच्या शिक्षणासाठी शाळांची एक साखळी उघडली आणि कोलकात्यात मेट्रोपॉलिटन कॉलेजची...


कोलकात्यातील महिला (साल 1870)

शरीरसंबंधातून पसरणारे आजार रोखण्यासाठी ब्रिटिश राजवटीत संसर्गजन्य आजार कायदा आणण्यात आला होता. या कायद्यांतर्गत देहविक्री करणाऱ्या महिलांना नोंदणी अनिवार्य करण्यात आली होती. त्याचसोबत या महिलांना वैद्यकीय तपासणी करुन घेणं बंधनकारक करण्यात आलं होतं.

सुकीमोनी रौर यांनी आपल्या अटकेला आव्हान देत कोर्टात सुटकेसाठी याचिका दाखल केली होती.

"मी महिन्यातून दोन वेळा होणारी वैद्यकीय तपासणी केली नाही. याचं कारण मी देहविक्री करत नाही," असं त्यांनी आपल्या याचिकेत सांगितलं होतं.

नाचणाऱ्या महिलांनाही वेश्या मानलं जाई

सुकीमोनी यांनी म्हटलं होतं, "पोलिसांनी चुकीने माझं नाव देहविक्री करणाऱ्या महिलांच्या यादीत समाविष्ट केलं आणि आपण कोणत्याही पद्धतीचं तसं काम केलेलं नाही."

मार्च 1869 मध्ये कलकत्ता हायकोर्टाने आपला निकाल सुकीमोनी यांच्या बाजूने दिला होता.

कोर्टाने आपल्या निकालात स्पष्ट केलं की, "सुकीमोनी नोंदणीकृत देहविक्री करणाऱ्या नाहीत. देहविक्री करणाऱ्या महिलेला नोंदणी करण्यासाठी जबरदस्ती केली जाऊ शकत नाही. ही नोंदणी स्वेच्छेनुसार करण्यात आली पाहिजे."

हॉर्वर्ड व... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

िद्यापीठात लिंग, महिला औणि लैंगिकता यासंदर्भातील विषयाच्या प्रोफेसर दरबा मित्रा यांनी ब्रिटिश काळातील काही कागदपत्रांचा अभ्यास केला आहे. त्यांच्या असं लक्षात आलं की, ब्रिटिश काळामध्ये हजारो महिलांना आपल्या जननेंद्रियांची तपासणी न करण्याच्या आरोपाखाली अटक करण्यात आली होती.

प्रोफेसर मित्रा यांच्या 'इंडियन सेक्स लाइफ' या पुस्तकाचं प्रकाशन प्रिंसटन युनिव्हर्सिटी प्रेसद्वारे करण्यात आलं.

भारतातील वेश्याव्यवसाय करणाऱ्या महिलांबाबत ब्रिटीश अधिकाऱ्याचा लेख

मित्रा यांच्या माहितीनुसार, "ब्रिटिश सरकारी अधिकारी आणि समाजातल्या उच्चशिक्षित वर्गातील लोकांनी भारतात आधुनिक समाजाला नियंत्रित करण्यासाठी महिलांची कामेच्छा नियंत्रित करण्याबाबत विचार सुरू केला."

महिलांची सेक्स वर्कर किंवा देहविक्री करणारी महिला म्हणून नोंदणी करणं, जननेंद्रियांची तपासणी करणं ही महिलांची कामेच्छा नियंत्रित करण्याचाच एक भाग होता.

जुलै 1869 मध्ये कोलकात्यातील काही सामाजिक कार्यकर्त्यांनी जननेंद्रियांची वैद्यकीय तपासणी, देहविक्री करणाऱ्या महिलांची नोंदणी याविरोधात याचिका दाखल केली होती. हे महिलांच्या स्त्रीत्वाच्या भावनेला  आहे असं त्यांचं म्हणणं होतं.

महिलांनी त्यावेळी वैद्यकीय तपासणीचा विरोध केला होता. कारण त्यांना डॉक्टर आणि इतर लोकांसमोर नग्न व्हावं लागत होतं.

1870 साली कोलकाता असा दिसायचा

आपल्या याचिकेत या महिला म्हणतात, "आम्हाला डॉक्टर आणि इतर कर्मचाऱ्यांसमोर नग्न व्हावं लागतं. महिलेच्या सन्मानाची भावना अजून पूर्णपणे आमच्या हृदयातून निघालेली नाही."

मात्र, अधिकाऱ्यांनी ही याचिका फेटाळून लावण्यात अजिबात उशीर केला नाही.

शहरातील प्रभावशाली अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्याप्रमाणे, नोंदणीकृत नसलेल्या गुपचूप देहविक्री करणाऱ्या महिला नवीन कायद्यासाठी धोका आहेत.

कोलकात्यातील एका प्रमुख रुग्णालयाचे मुख्य अधिकारी राहिलेले रॉबर्ट पेन यांच्या युक्तिवादानुसार, बंगालमध्ये देहविक्री करणाऱ्या महिलांवर नियंत्रण आणणं अशक्य गोष्ट आहे. त्यांच्या मतानुसार, महिलांची त्यांच्या इच्छेविरोधात सेक्स वर्कर किंवा देहविक्री करणारी महिला म्हणून नोंदणी करण्यात आली पाहिजे.

डॉ. मित्रा यांच्या माहितीनुसार, 1870 ते 1888 च्या काळात कलकत्यात दररोज 12 महिलांना या कायद्याचं उल्लंघन केल्याप्रकरणी अटक करण्यात येत होती.

अधिकाऱ्यांना ही गोष्ट लक्षात आली होती की, अनेक महिला...


कोल्हापुरात भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनी शुक्रवारी (22 मे) आंदोलन केलं, तर विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मुंबईतल्या भाजप कार्यालयाबाहेर आंदोलन केलं.

यावेळी भाजपचे नेते विनोद तावडे, मंगलप्रभात लोढा आणि इतर कार्यकर्ते काळे कपडे घालून उपस्थित होते. चेहऱ्यावर काळे मास्क आणि हातात पोस्टर दाखवून त्यांनी राज्य सरकार विरोधात 'महाराष्ट्र वचाव'चा नारा दिला. महाराष्ट्राचे राज्यशिष्टाचार मंत्री आदित्य ठाकरे यांनी भाजपवर टीका करुन कोरोना विसरुन भाजपाला राजकारण प्रिय आहे का असा प्रश्न त्यांनी विचारला आहे. आदित्य ठाकरे यांनी एक ट्वीट करुन त्यात लहान मुलांनी तोंडावरुन मास्क काढल्याचे लक्षात आणून दिले. या स्थितीमध्ये मुलांना घरात ठेवणं गरजेचं असताना त्यांना संकटात लोटलं आहे अशी टीका त्यांनी भाजपवर केली आहे.

सोशल डिस्टसिंगचं पालन करत भाजपच्या नेत्यांनी हे आंदोलन केलं आहे.

चंद्रकांत पाटील यांनी त्यांच्या घराबाहेर आंदोलन केलं. 'मेरा आंगन, मेरा रणांगण' असा नारा यावेळी त्यांनी दिला. राज्यासाठी 50 हजार कोटींच्या पॅकेजची भाजपची मागणी आहे.

माजी मुख्यमंत्री आणि सध्याचे विरोधी प... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

क्षनेते देवेंद्र फडणावीस यांनी मंगळवारी राज्यपालांना निवेदन दिलं होतं. त्यानंतर 'महाराष्ट्र बचाओ' असं आंदोलन पुकारत भाजपाचे राज्यातले वेगवेगळ्या ठिकाणचे नेते जिल्हाधिकारी, तहसिलदार, आयुक्त यांना भेटत आहेत आणि निवेदन देत आहेत.

सुरुवातीला कोरोना संकटाच्या काळात विरोधी पक्ष राजकारण करतो आहे या आरोपाच्या भीतीनं सरकारवर मर्यादित टीका करणाऱ्या भाजपानं आता अधिक आक्रमक भूमिका घेतल्याचं चित्र आहे.

कोरोना संकट हाताळणीत राज्य सरकार सपशेल अपयशी ठरले आहे असं म्हणत देवेंद्र फडणवीस काल विनोद तावडे, आशिष शेलार या नेत्यांसह राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी यांना जाऊन भेटले.

"कोरोनामुळे जे संकट उभे ठाकले आहे त्याचा सामना करण्यासाठी जी प्रभावी पावले टाकण्याची गरज होती ती टाकलेली दिसत नाहीत.  त्यामुळेच महाराष्ट्रात देशातील सर्वाधिक कोरोना रुग्ण आणि मृतांची संख्या आहे आणि ही संख्या दररोज वाढते आहे," असा आरोप फडणवीस यांनी केलेला आहे.

सोबतच राज्यात आणि राज्याबाहेर जाणाऱ्या मजुरांचे होणारे हाल, शेतकरी आणि इतर वर्गांना राज्य सरकारनं अद्याप जाहीर न केलेलं आर्थिक पॅकेज यावरूनही त्यांनी ठाकरे सरकारला टीकेचं लक्ष्य केलं आहे. "राज्यात सरकार नावाची यंत्रणा अस्तित्वात आहे की नाही असा गंभीर प्रश्न तयार झाला आहे," असंही फडणवीस म्हणाले.

एकटे फडणवीसच नव्हे तर भाजपाचे इतर नेतेही पुढे सरसावले आहे असं दिसतं आहे. 'महाविकास आघाडी' सरकारसोबतच भाजपा उद्धव ठाकरेंवरही टीका करते आहे.

"कोरोनाच्या संकटात राज्यातल्या जनतेला दिलासा देण्यात राज्य सरकार अपयशी ठरलं आहे.  मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे घराबाहेर पडायला तयार नाहीत. मुख्यमंत्री फेसबुकवरच संवाद साधतात.  त्यामुळे सरकारचा कारभार आता फेसबुकवरच चालणार का?," असा सवाल राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी केला आहे.

हाच प्रश्न गिरोश महाजनांनीही विचारला आहे. "उद्धव ठाकरेंनी आमदारकीची शपथ घेतली.  त्यांचं मुख्यमंत्रीपद कायम राहिलं.  त्यासाठी त्यांचं अभिनंदन.  मात्र राज्यात कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी ज्यापद्धतीनं काम झालं पाहिजे तसं होतांना दिसत नाही.  मुख्यमंत्री तर घराच्या बाहेरच पडत नाहीत. शपथविधीसाठी मात्र ते कुटुंबासह बाहेर पडल्याचं पाहिलं," अशी बोचरी टीका गिरिश महाजनांनी केली आहे.

फडणवीसांपासून विरोधी पक्षातल्या सगळ्या नेत्यांनी केलेल्या या टीकेला आणि 'महाराष्ट्र बचाओ' आंदोलनाला उद्धव ठाकरे वा त्यांच्या...


कोल्हापुरी मिसळ

जोरदार थंडी आणि तिखटजाळाची मिसळ हे समीकरण कोल्हापूरकरांना आवडलं.

'Continental of Hotel Management' च्या वतीनं शेफ दिग्विजय भोसले यांनी बनवलेल्या कोल्हापूरी मिसळवर अनेकांनी ताव मारला.

मिसळीचा रटरटणारा रस्सा

सकाळच्या गुलाबी थंडीत, कोवळ्या उन्हात आबालवृद्ध मिसळ खाण्यासाठी रंकाळा तलावाकाठी असलेल्या पदपथ उद्यानात आवर्जून आले होते.

या चविष्ट उपक्रमाची नोंद लिम्का बुक ऑफ World Record मध्ये करण्यात आली आहे.

सर्व वयोगटातल्या व्यक्तींनी मिसळीवर ताव मारला

कोल्हापूर म्हटलं की खवय्यांच्या डोळ्यासमोर येतो तो तांबडा पांढरा रस्सा, कोल्हापुरी गूळ, कोल्हापुरी मटण. त्यातही मिसळ म्हटलं तर तोंडाला पाणी सुटलं नाही तरच नवल.

तरुण मंडळी मिसळीचा आस्वाद घेताना

खवय्यांची ही आवडीची कोल्हापुरी मिसळ world record मध्ये गेलीय. कारण म्हणजे 2500 हून अधिक लोकांनी मिसळ खाण्याचा हा उपक्रम...

पर्यावरण पूरक ताटामध्ये मिसळचा चिवडा, कांदा, कोथिंबीर, लिंबू, लालभडक कट, आणि ब्रेड slice असा भन्नाट बेत रविवारी पूर्ण झाला. मिसळ खाण्याच्या या उपक्रमात कोल्हापूरकर हौसेने सहभागी झाले आणि त्यांनी झणझणीत मिसळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ीवर ताव मारला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


कोल्हापूर जिल्ह्यातील पंचगंगा नदीची पाणी पातळी 36.9 इतकी आहे, तर कृष्णा नदीच्या पाणी पातळीत वाढ होऊन ही पाणी पातळी 32 फुटांवर गेली आहे.

राधानगरी, कोयना, वारणा धरणांमधून मोठया प्रमाणात विसर्ग सुरू आहे. राधानगरी धरणाचे 4 दरवाजे सुरू आहेत. यातून होणाऱ्या विसर्गामुळे पंचगंगा नदीची पाणी पातळी झपाट्याने वाढत आहे.

कोयना धरणाचे 6 दरवाजे 10 फुटांवर उघडण्यात आलेत. त्यातून 55 हजार क्युसेक विसर्ग सुरू आहे. अलमट्टी धरणातून 2 लाख 22 हजार क्युसेक विसर्ग सुरू आहे. पण सततच्या पावसामुळे सातारा, कोल्हापूर, सांगली जिल्ह्यातील नद्यांच्या पाणी पातळीत झपाट्याने वाढ होत आहे.

दरम्यान, नदीकाठच्या लोकांना सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे. जिल्ह्यातील सर्व नद्या नाले दुथडी भरून वाहत आहेत.

राधानगरीचे 4 दरवाजे उघडले

कोल्हापूर जिल्ह्यात चंदगड तालुक्यातही मुसळधार पाऊस सुरू आहे. तिलारीनगर, हेरे, कानुर या भागात रात्री अतिवृष्टी झाली आहे. त्यामुळे शेतीचं मोठं नुकसान झालं आहे.

कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या आजरा तालुक्यातील जवळपास चार बंधारे पाण्याखाली गेलेत. साळगाव बंधारा पाण्याखाली गेल्याने सहा गावांचा अंशतः संपर्क तु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टला आहे.

बेळगाव वेंगुर्ला राज्यमार्गावर दाटे या गावाजवळ दुसऱ्यांदा पुराचं पाणी आल्याने वाहतूक पूर्णपणे बंद आहे

राधानगरी धरणातून27112 क्युसेक पाण्याचा विसर्ग सुरू आहे. धरणाचे 4 स्वयंचलित दरवाजे खुले झाले आहेत. धरणाला एकूण 7 दरवाजे आहेत. सतत पाऊस सुरू असल्याने आणखी दरवाजे उघडण्याची शक्यता आहे.

सांगलीत कृष्णा नदीने 31 फुटाची पाणी पातळी ओलांडली आहे. तर कोयना धरणातून विसर्ग सुरुच असल्याने आज आणखी पाणी पातळी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. कृष्णा नदीची इशारा पाणी पातळी 40 फुटांची आहे.

या भागात नदी काठच्या लोकांचं स्थलांतर सुरू करण्यात आलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


कोल्हापूर- पुराचे संग्रहित छायाचित्र

गेल्यावर्षी कोल्हापूर शहर आणि आजूबाजूच्या तालुक्यांना पुराचा मोठा फटका बसला होता. यावर्षीही ऑगस्ट महिन्यातल्या चार दिवसांच्या पावसामुळे पुन्हा पाण्याची पातळी झपाट्याने वाढली आहे.

कोल्हापूरमध्ये पूर का येतो, गेल्या काही वर्षांमध्ये कोल्हापूरमध्ये नक्की कोणते बदल झाले आहेत?  कोल्हापुरातला पूर आणि अलमट्टी धरण यांचा काही संबंध आहे का, असे अनेक प्रश्न उपस्थित होतात. त्यांची उत्तरे शोधण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

कोल्हापूर जिल्ह्याची रचना आणि नद्या

कोल्हापूर शहर आणि करवीर, हातकणंगले, शिरोळ या पूर येणाऱ्या तीन तालुक्यांचा विचार करता कोल्हापूर जिल्ह्यातील तुळशी, कुंभी, कासारी, भोगावती या नद्यांच्या थेट संबंध दिसून येतो.

2005 च्या पूरक्षेत्राचे अवलोकन

कोल्हापूर जिल्ह्याची रचना पाहिल्यास पश्चिमेस उंच प्रदेश आणि हळूहळू त्याची उंची पूर्वेस कमी होताना दिसते. त्यामुळे जिल्ह्याच्या पश्चिम भागातून पूर्वेस वाहाणाऱ्या या नद्या पावसाचं पाणी वेगाने घेऊन खाली येतात.

पन्हाळा, शाहूवाडी, गगनबावडा, राधानगरी, भुदरगड हे तालुके पश्चिमेला आहेत. या तालुक्यांमध्ये पावसाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े प्रमाण पूर्वेच्या तालुक्यांच्या तुलनेत फारच जास्त आहे. राधानगरी, काळम्मावाडीसारखी मोठी धरणं आणि इतर लहान पाटबंधारे प्रकल्प याच भागात आहेत.

पावसाचं प्रमाण आणि त्यातले बदल

कोल्हापुरात येणाऱ्या पुराचा विचार करता पावसाच्या बदललेल्या प्रमाणाकडेही पाहिलं पाहिजे. कोल्हापूरमध्ये कमी दिवसांमध्ये जास्त पाऊस पडण्याचं प्रमाण वाढलेलं दिसून येतं. यामुळे धरणांची पाणी साठवण्याची क्षमता लवकर संपते आणि त्यांचे दरवाजे उघडावे लागतात.

राधानगरीपेक्षा गगनबावडा येथे पावसाचं प्रमाण जास्त आहे, तेथून येणारं तसंच इतर तालुक्यांमधलं पाणी कुंभी-कासारी नद्यांमधून पंचगंगा नदीमध्ये वेगानं येतं.

शिवाजी विद्यापीठातील भूगोल विभागातील प्राध्यापक डॉ. सचिन पन्हाळकर यांच्या निरीक्षणानुसार कुंभी आणि कासारी खोऱ्यामधील पाटबंधारे प्रकल्पांची क्षमता कमी असल्यामुळे तेथे पाणी साठवून ठेवणं अशक्य आहे. त्याचप्रमाणे या नद्यांमधील पाणी राधानगरीमधून सोडलेल्या पाण्यापेक्षा कमी वेळात कोल्हापूरपर्यंत येऊन पोहोचतं.

कोल्हापूर- पुराचे संग्रहित छायाचित्र

कोल्हापूरच्या पूर येणाऱ्या प्रदेशातले पाणी चटकन का ओसरत नाही याबद्दल सांगताना डॉ. पन्हाळकर म्हणाले, "कोल्हापूर शहर समुद्रसपाटीपासून 540 मीटर उंचीवर आहे. परंतु त्याच्या पूर्वेस म्हणजे ज्या दिशेने नद्या वाहतात त्या बाजूला सपाट प्रदेश आहे. साहजिकच तेथून पाण्याचा निचरा वेगाने होत नाही, तेथे पाणी साचून राहातं."

नद्यांमध्ये, धरणांमध्ये साचलेला गाळ

डॉ. सचिन पन्हाळकर आणि शिवाजी विद्यापीठातले अभ्यासक अमोल जरग यांनी गेली काही वर्षं कोल्हापूरच्या पूरस्थितीचा अभ्यास करून त्यामागची काही कारणं समोर आणली आहेत.

जरग यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना पुरामागच्या कारणांमध्ये जमिनीचा बदलता वापरही असल्याचं सांगितलं.

ते म्हणाले, "पश्चिमेच्या तालुक्यांमध्ये झालेली मोठी वृक्षतोड, शेतजमिन तयार करण्यासाठी झालेली तोड यामुळे मोठ्या प्रमाणात धूप होते. पावसाच्या पाण्यामुळे वाहून आलेला गाळ साचल्यामुळेही नद्यांची पाणी साठवण्याची क्षमता कमी होते. त्यामुळे जेव्हा मुसळधार आणि सतत पाऊस पडतो तेव्हा पावसाचं पाणी कमी वेळात पात्राबाहेर पडतं."

कोल्हापूरच्या पश्चिमेच्या तालुक्यांमध्ये होणाऱ्या बॉक्साइटच्या खाणकामाचाही गाळाशी संबंध आहे असं कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक उदय गायकवाड सांगतात.

"खाणकाम केल्यावर मातीचा जो दहा ते बारा फुटांचा थर बाहेर...


कोल्हापूरचा शाही दसरा आणि त्याचं महत्वं

शारदीय नवरात्री नंतर दशमीला येणारा सण म्हणजे दसरा. छत्रपती घराण्यांचा परंपरागत असलेला हा सण प्राचीन काळापासून साजरा केला जातो. पूर्वी छत्रपती शिवाजी महाराजांनी दक्षिण दिग्विजयाच्या मोहिमेची सुरूवात विजयादशमीच्या मुहूर्तावर केली होती.

पावसाळ्यात असलेली शेतीची कामं उरकून पूर्वी सैन्य आपल्या प्रदेशाची सीमा ओलांडून मोहिमेवर जायचं. मोहिमेवर लागणाऱ्या साहित्याची तयारी करून सज्ज व्हायचं. त्यामुळे खंडेनवमीच्या दिवशी शस्त्रपूजन केलं जातं  आणि दशमीला विजय साजरा करण्यासाठी सीमोलंल्घन केलं जात असे.

त्यानंतरच्या काळात या सणाला प्रतिकात्मक स्वरूप मिळालं. त्यात गावाची सीमा ओलांडून आपट्याची पानं म्हणजे सोनं लुटण्याचा कार्यक्रम व्हायचा. संस्थान काळात सीमोलंल्घनासाठी मिरवणूक काढली जायची. ही मिरवणूक गावाच्या बाहेर गेल्यानंतर सोनं लुटण्यासाठी लोक गर्दी करायचे.

देशात म्हैसूर आणि कोल्हापूर संस्थानचा शाही दसरा लक्षवेधी

 कोल्हापूर संस्थानाचे मुख्यस्थान 1788 पर्यंत पन्हाळगडावर होते. त्यावेळी हा सण गडावर साजरा केला जायचा. त्यानंतरच्या काळात शिवाजी महाराजांनी ही गाद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी कोल्हापूरमध्ये आणली. तेव्हापासून हा सण करवीरनगरीत साजरा केला जाऊ लागला.

त्यावेळी कोटातून बाहेर येऊन म्हणजे तटबंदीच्या बाहेर येऊन गावाच्या बाहेर गंजीमाळ इथं हा सण साजरा व्हायचा. त्यानंतर नवीन राजवाडा बांधला गेला. राजर्षी शाहू महाराज नव्या राजवाड्यात राहायला गेल्यानंतर हा दसरा सण चौफाळा माळ इथं साजरा केला जाऊ लागला. त्यावरुनच या परिसराला दसरा चौक असे नाव पडलं.

राजर्षी शाहू महाराजांच्या काळात जुना राजवाडा ते दसरा चौक अशी भव्य मिरवणूक निघायची. या मिरवणुकीत छत्रपती घराण्याकडून सरदार, जहागीरदार यांना आमंत्रण दिलं जायचं. ही सगळी मंडळी आपल्या लवाजम्यासह या मिरवणुकीत सहभागी व्हायची.

यात सर्वोत्तम घोडे, उंट, शिकारखान्यातील वाघ, चित्ते यासह लष्करी दल, पायदळ सहभागी व्हायचं. छत्रपती घराण्याचं पारंपरिक वाद्य 'पी ढबाक' वाजवलं जायचं. हत्तीवर राजघराण्याचं निशाण आणि जरिपटका असायचा. पारंपरिक वेषात सैन्य सहभागी व्हायचे. अशी भव्य स्वरुपातील मिरवणूक पाहायला आजूबाजूच्या गावातून खूप लोक यायचे.

पुढे संस्थानकाळातील लवाजम्याचं स्वरुप बदलत गेलं, पण या मिरवणुकीचा थाट आजही कायम आहे.

जर्मनीतून मागवण्यात आलेली मेबॅक कार

1936 मध्ये राजाराम महाराजांनी जर्मनीतून मेबॅक कार मागवली होती. या गाडीचं वैशिष्ट्य म्हणजे देशभरात असलेल्या 4 कारपैकी ही एक कार आजही छत्रपती घराण्यात चालू अवस्थेत आहे.

या गाडीच्या समोर करवीर संस्थानचा भगवा ध्वज आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांना तुळजाभवानी तलवार देतानाचा तांब्याचा लोगो आहे. राजाराम महाराजांनी  ही गाडी घरात वापरण्यासाठी मागवलेली होती. पुढे 1986 पासून याच गाडीतून छत्रपती घराण्यातील मंडळी दसरा चौकात येतात. वर्षभरात एकदाच कोल्हापूरकरांना ही गाडी पाहण्याची संधी असते.

दसरा चौकात छत्रपती घराण्यातील राजे-महाराजे यांच्या हस्ते पंरपरेनुसार शमीपूजन केलं जातं.  त्यानंतर तोफेचा आवाज झाल्यानंतरच आपट्याची पाने लुटण्याचा म्हणजे सोनं लुटण्याचा कार्यक्रम होतो. या सोहळ्यासाठी दसरा चौकात हजारो नागरिक उपस्थित असतात.

प्लेगच्या साथीमुळे रद्द झाला होता सोहळा

कोल्हापूरमध्ये 1899 ते 1900 च्या दरम्यान प्लेगची साथ आली होती. त्यावेळी प्लेग हा संसर्गजन्य आजार असल्याने त्याचा फैलाव रोखण्यासाठी राजर्षी शाहू महाराजांनी जाहीरनामा प्रसिद्ध केला होता. त्यानुसार लोकांना स्थानत्याग म्हणजे राहती घरं सोडून जाण्याचा आदेश दिला होता....


कोव्हिड - 19 च्या जगभर पसरलेल्या साथीचा जगभरातल्या सर्वात मोठा फटका बसणाऱ्या 15 अर्थव्यवस्थांची यादी युनायटेड नेशन्स कॉन्फरन्स ऑन ट्रेड अँड डेव्हलपमेंट - UNCTAD ने जाहीर केलीय. यामध्ये भारताचाही समावेश आहे.

चीनमधल्या मंदावलेल्या अर्थव्यवस्थेचा परिणाम व्यापारावर झालेला आहे आणि यामुळे भारताला 34.8 कोटी डॉलर्सपर्यंतचा तोटा होण्याचा अंदाज आहे.

ऑर्गनायझेशन फॉर इकॉनॉमिक कोऑर्डिनेशन अँड डेव्हलपमेंट (OECD)ने देखील भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या वृद्धीचा अंदाज वर्ष 2020च्या 6.2% वरून घटवून आर्थिक वर्ष 2020-21 साठी 5.1% वर आणलेला आहे.

घाबरून जाण्याची गरज नसल्याचं एकीकडे भारतीय सरकार वारंवार सांगतंय तर दुसरीकडे विरोधकांनी कोरोना व्हायरसच्या अर्थव्यवस्थेवर होणाऱ्या परिणामांविषयी प्रश्न विचारायला सुरुवात केलेली आहे.

तेलगू देसम पक्षाचे खासदार जयदेव गल्ला लोकसभेत बोलताना म्हणाले, "कोरोना व्हायरसचा आपल्या देशावर काय आर्थिक परिणाम होणार आहे, हे आपण जाणून घेणं गरजेचं आहे."

कोणत्या क्षेत्रांवर सर्वाधिक परिणाम?

औषध उत्पादक कंपन्या

औषधांचं उत्पादन करणाऱ्या फार्मा कंपन्यांच्या महसुलावर तर परिणाम झालेलाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आहे. पण याचा आपल्या आयुष्यावरही परिणाम होणार आहे.

औषधांच्या दुकांनांमधला साठा संपतोय. देशभरातल्या मोठ्या शहरांमधले केमिस्टसनी सॅनिटायझर्स आणि मास्कसाठीची नवीन मागणी नोंदवलेली आहे, पण त्यांना गेले आठवडाभर या गोष्टींचा पुरवठा मिळालेला नाही.

लोकं आपल्याकडे गोष्टी साठवून ठेवत असल्याने आता किंमतीपेक्षा जास्त भावाने या वस्तूंची विक्री व्हायला लागली आहे.

मुंबईच्या मालाडमधील जे. के. मेडिकल स्टोअरच्या हेमंत येवलेंनी बीबीसीला सांगितलं, "आम्ही गेल्या आठवड्यातच N95 मास्कची मागणी नोंदवलेली आहे, पण ते आम्हाला अजून मिळालेले नाहीत. सॅनिटायजर्सचीही तीच स्थिती आहे. आमच्याकडे लहान बाटल्या नाहीत. सॅनिटायजर्स आणि मास्कसाठीची मागणी या आठवड्यात वाढलेली आहे आणि ती आणखीन वाढेल असं आम्हाला वाटतंय."

खारमधल्या नोबल प्लस फार्मसीचे बिचेंद्र यादव यांचंही हेच म्हणणं आहे, "आमच्याकडे मास्क आहेत पण त्यावर ते N95 आहेत असं लिहिलेलं नाही. पण तरीही लोकं ते घेत आहेत. आमच्याकडे सॅनिटायजर्सच्या फक्त 500 बाटल्या आहेत आणि नवीन स्टॉक येत नाहीये. आमचा भरपूर स्टॉक विकला गेलाय आणि तरीही मागणी कायम आहे," यादव सांगतात.

वांद्य्रातल्या मेडिकल स्टोअर्समध्ये कुठे मास्क उपलब्ध आहेत का हे शोधण्यात धवल जैन यांची आख्खी दुपार गेली.

 ते सांगतात, "मी नेहमी प्रदूषणापासून बचाव म्हणून मास्क वापरतो. पण आता मला तेच मास्क तिप्पट किंमतीत घ्यावे लागतायत. आणि ती किंमत मोजायची तयारी असली तरी दुकानांमध्ये मास्क मिळत नाहीयेत. मी N95 मास्कची ऑनलाईन ऑर्डर दिलीय. सोमवारी डिलीव्हर करणार असल्याचं त्यांनी सांगितलं होतं. आता आठवडा संपत आला तरी मला मास्क मिळालेला नाही."

 गेल्या तीन महिन्यांमध्ये सॅनिटायजर्स आणि मास्कसाठीची मागणी 316 टक्क्यांनी वाढली असल्याचं ट्रेडइंडिया डॉट कॉमने म्हटलंय. "देशांतर्गत आणि जागतिक बाजारपेठेतली वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी आता या गोष्टींचं उत्पादन करणाऱ्या भारतीय कंपन्या मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करण्याचा प्रयत्न करत आहेत." ट्रेडइंडिया डॉट कॉमचे सीओओ संदीप छेत्री यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

भारत हा जगासाठीचा जेनेरिक औषधांचा सगळ्यात मोठा पुरवठादार आहे. चीनमधले व्यवहार ठप्प झाल्याने भारत सरकारने खबरदारीचा उपाय म्हणून काही औषधांच्या निर्यातीवर निर्बंध आणले.

भारतामध्ये या औषधांचा तुटवडा निर्माण होऊ नये म्हणून ही पावलं उचलण्यात आली. पॅरासिटमॉल,...


कोव्हिड 19साठीची लस साऱ्या जगामध्ये देणं हे जगण्या-मरण्यातला फरक ठरवणारं आहे.

लसीकरणाची ही प्रक्रिया गुंतागुंतीची आहे. त्यात अनेक देशांमधल्या कंपन्यांचा सहभाग आहे, जगभरातल्या सरकारांनी याविषयीची वेगवेगळी वक्तव्यं केलेली आहेत आणि देशांच्या नियामक संस्था आणि अधिकाऱ्यांचा या प्रक्रियेत महत्त्वाचा सहभाग आहे. म्हणूनच लस उपलब्ध होणं, तिला मान्यता मिळणं आणि जगामध्येच लसीकरण मोहीम राबवली जाणं, ही सरळसोपी प्रक्रिया नाही.

द इकॉनिमिस्ट इंटेलिजन्स युनिट (EIU) मधले ग्लोबल फोरकास्टिंग विभागाचे संचालक अगाथे डेमरैस यांनी याविषयी सखोल संशोधन केलंय.

लशीसाठीची जगातली एकूण उत्पादन क्षमता, ही लस लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी आवश्यक आरोग्यव्यवस्था, त्या देशाची एकूण लोकसंख्या आणि या देशाला किती लस परवडणार आहे यांचा अभ्यास करण्यात आला.

या संशोधनातून निष्पन्न झालेल्या गोष्टी या श्रीमंत विरुद्ध गरीब या फरकानुसार काहीशा अपेक्षित आहेत. सध्याच्या घडीला युके आणि अमेरिकेमध्ये लशींचा चांगला पुरवठा आहे. कारण लशीच्या विकास प्रक्रियेमध्ये भरपूर पैसे गुंतवणं या देशांना शक्य होतं आणि परिणामी लस मिळवण्याच्या शर्यतीत हे... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

देश आघाडीवर होते.

कॅनडा आणि युरोपातले काही श्रीमंत देश या दोघांच्या पाठोपाठ आहेत.

कमी उत्पन्न गटामधल्या बहुतांश देशांमध्ये अद्याप लसीकरणाला सुरुवात झालेली नाही. पण याला काही अपवाद आहेत.

जगभरातल्या विविध देशांमध्ये लसीकरण कशा पद्धतीने सुरू आहे यावर एक नजर टाकूया.

जागतिक लसीकरण मोहीम

स्त्रोत: Our World in Data, ONS, gov.uk dashboard

जगभरातील लसीकरण मोहीम

                        दर 100 लोकांमागे देण्यात आलेले डोस

                            संपूर्ण मजकूर नीट पाहण्यासाठी तुमचा ब्राउजर अपडेट करा

                    सूचना : ही माहिती नियमितपणे अपडेट केली जाते. पण यामध्ये प्रत्येक देशाची ताजी आकडेवारी असेलच असं नाही. एकूण लसीकरण म्हणजे एकूण किती डोस देण्यात आले याची संख्या असून किती लोकांना लस देण्यात आली याची आकडेवारी नाही. त्यामुळे 100 लोकांमागे 100पेक्षा जास्त डोस देण्यात आले असण्याची शक्यता आहे.

                    स्त्रोत: Our World in Data, ONS, gov.uk dashboard

                    शेवटचा अपडेट २२ मार्च, २०२१, ३:४१ म.उ. IST

आपल्या देशाच्या लोकसंख्येच्या गरजेपेक्षा पाच पटींनी जास्त लशी विकत घेतल्यामुळे 2020च्या अखेरीस कॅनडावर टीका झाली होती. पण त्यांना लशींची प्राधान्याने डिलिव्हरी मिळणार नसल्याचं दिसतंय.

डोनाल्ड ट्रंप राष्ट्राध्यक्ष असताना कदाचित अमेरिका लशींच्या निर्यातीवर बंदी घालेल असा विचार करत कॅनडाने युरोपातल्या लस उत्पादक कंपन्यांच्या लशीमध्ये गुंतवणूक केली. पण त्यांचा हा निर्णय चुकीचा ठरलेला दिसतोय.

युरोपातल्या कंपन्या लस पुरवठा सुरळीत ठेवू शकलेल्या नाहीत आणि गेल्या काही काळात युरोपातल्या देशांनीच निर्यातीवर बंदी घालण्याची धमकी दिलेली आहे.

"जोपर्यंत युरोपातल्या बाजारपेठांमध्ये पुरेसा लस पुरवठा होत नाही, तोपर्यंत कॅनडासारख्या देशांसाठी मोठी निर्यात करण्यात   प्राधान्याने करण्यात येणार नसल्याचं मला वाटतं," अगाथे डेमरैस सांगतात.

पण अपेक्षेपेक्षा चांगली कामगिरी करणारेही काही देश आहेत.

लोकसंख्येच्या तुलनेमध्ये जास्तीत जास्त लोकांना लस देणाऱ्या जगातल्या देशांच्या यादीमध्ये, हा लेख लिहीतेवेळी सर्बिया आठव्या क्रमांकावर होता. युरोपियन युनियनमधल्या...


कोव्हिड काळात विमान प्रवासासाठीचे नवे नियम चीनच्या विमान वाहतूक मंत्रालयाने नुकतेच जाहीर केले. त्यामध्ये नॅपी वापरण्याच्या नव्या नियमाचा समावेश करण्यात आला आहे.

कोव्हिडचा प्रसार मोठ्या प्रमाणात झालेल्या ठिकाणी जाणाऱ्या चार्टर विमानांसाठी ही नियमावली लागू असेल, असं विभागाने म्हटलं आहे.

जगभरात सर्वत्रच विमान वाहतुकीच्या प्रक्रियेत बदल करण्यात आला आहे. लोकांचा प्रवास थांबू नये तसंच कोरोनाचा प्रसार रोखावा, असं दुहेरी आव्हान विमान कंपन्यांसमोर आहे.

त्यामुळे कोरोना रोखण्यासाठी विमान कंपन्यां तसंच विमान वाहतूक मंत्रालयाकडून विविध प्रकारचे निर्बंध लावण्यात येत आहेत.

त्या पार्श्वभूमीवर चीनच्या विमान वाहतूक प्रशासनाने एक 49 पानी नियमावली विमानप्रवासासाठी प्रसिद्ध केली आहे.

कोरोना रुग्णांची संख्या प्रति दशलक्ष 500 पेक्षा जास्त असलेल्या देशात प्रवास करायचा असल्यास केबिन क्रूच्या कर्मचाऱ्यांना विमानातील स्वच्छतागृहाचा वापर करता येणार नाही.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

केबिन क्रूमधील कर्मचाऱ्यांनी प्रवासादरम्यान मास्क, हातमोजे, टोपी, गॉगल, फेसशिल्ड, कपडे आणि शूज झाकले जातील अशी डिस्पोजेबल आवर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

णं तर वापरावीतच, शिवाय त्यांनी डायपरही वापरावेत, अशी सूचना चीनच्या विमान वाहतूक मंत्रालयाने केली आहे.

सध्याच्या कोरोना संकटाचा मोठा फटका विमान वाहतूक क्षेत्राला बसला आहे. विस्कटलेली घडी बसवण्याच्या प्रयत्न या कंपन्यांकडून केला जात आहे.

विमान प्रवास सुरू राहावा यासाठी अनेक निर्बंध प्रवासी तसंच कर्मचाऱ्यांवरही घालण्यात आले आहेत.

नव्या नियमांनुसार, परदेशप्रवास करणाऱ्या विमानांसाठीचं धोरण आणखी कठोर आहे. काहींनी दोन प्रवाशांमधील एक जागा कठोरपणे रिकामी ठेवण्याचा नियम ठरवला आहे. तर काही विमानांमध्ये मास्क वापरणं अनिवार्य आहे. तसंच दोन प्रवाशांच्या मध्ये बसलेल्या प्रवाशाने पीपीई किट किंवा डिस्पोझेबल आवरण वापरावं, असा नियमही आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


कोव्हिड काळातही ऑक्सिजनचा पुरवठा हा इंडस्ट्रियल भागाला जास्त प्रमाणात केला जात असल्याचा आरोप काही खासगी रुग्णालयांच्या डॉक्टरांकडून तसेच व्यवस्थापनाकडून करण्यात येत आहे. त्यामुळे पुण्याचे जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश देशमुख यांनी ऑक्सिजन उत्पादकांसोबत बैठक घेऊन 80 टक्के ऑक्सिजनचा पुरवठा हा रुग्णालयांसाठी करण्याचे आदेश दिले आहेत.

प्रत्यक्ष परिस्थिती

पुण्यात ऑक्सिजनचा पुरवठा योग्य प्रमाणात होत नसून त्यामुळे कोव्हिडचे रुग्ण दगावण्याची शक्यता असल्याची भीती डॉक्टरांकडून व्यक्त करण्यात येत आहे. औंध भागात श्वास कोव्हिड केअर चालविणारे डॉ. आनंद यन्नावार याबाबत म्हणाले, ''गेल्या आठवड्यापासून कोव्हिडच्या रुग्णांसाठी लागणारे ऑक्सिजन सिलेंडर मिळविण्यास आम्हाला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे."

"आमच्याकडे दाखल असलेल्या रुग्णांपैकी 80 टक्के रुग्णांना सध्या ऑक्सिजनची गरज आहे. आम्ही ऑक्सिजन सिलेंडर भाडेतत्त्वावर घेतो. आम्हाला जेवढ्या ऑक्सिजन सिलेंडरची गरज आहे, त्याच्या पन्नास टक्केच पुरवठा केला जात आहे. सात सप्टेंबरला ऑक्सिजनचा मोठा तुटवडा जाणवला. ऑक्सिजन सिलेंडरची ने आण करणाऱ्या गाड्या या ऑक्सिजन प्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

लॅन्टच्या बाहेर आठ तास उभ्या होत्या. परंतु त्यात सिलेंडर भरले गेले नाहीत,'' यन्नावार सांगतात.

''इंडस्ट्रियल भागाला ऑक्सिजनचा जास्त पुरवठा करण्यात येत असल्याने हॉस्पिटलसाठी ऑक्सिजनच्या तुटवडा भासत असल्याचे आम्हाला पुरवठा करणाऱ्या काही पुरवठा दारांकडून सांगण्यात आले. याबाबत खरी माहिती घेणे आवश्यक आहे. गेल्या आठवड्यापासून ऑक्सिजन न मिळण्याची समस्या मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. आम्हाला वेळेवर ऑक्सिजन मिळाला नसता तर आम्हाला आमच्या इकडे येथे दाखल असलेले रुग्ण दुसरीकडे पाठवावे लागले असते,'' यन्नावार सांगतात.

सात सप्टेंबर रोजी पुण्याचे जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश देशमुख यांनी ऑक्सिजन उत्पादकांसोबत बैठक घेतली. सार्वजनिक आरोग्य विभागाच्या आदेशानुसार ऑक्सिजन उत्पादकांनी एकूण उत्पादनाच्या 80 टक्के ऑक्सिजन वैद्यकीय उपचारासाठी तर 20 टक्के ऑक्सिजन औद्योगिक उत्पादनासाठी उपलब्ध करुन द्यावा, अशा सूचना त्यांनी ऑक्सिजन उत्पादकांना केल्या.

ऑक्सिजन सिलेंडर भरणाऱ्या उत्पादकांनी त्यांच्याकडे भरण्यात आलेले सिलेंडर केवळ वैद्यकीय उपचारासाठी वितरित करावेत. रुग्णालय व ऑक्सिजन सिलेंडर भरणाऱ्या छोट्या उत्पादकांपर्यंत टँकर जलदगतीने पोहोचवण्यासाठी द्रवरुपातील ऑक्सिजन टँकरच्या वाहतूक वितरणादरम्यानच्या त्रुटी उत्पादकांनी दूर कराव्यात व पुरवठा सुरळीत होण्यासाठी नियोजन करावे. असेही ते यावेळी म्हणाले.

या बैठकीमध्ये ऑक्सिजन उत्पादकांनी तसेच पुरवठादारांनी आपल्या अडचणी मांडल्या. तसेच प्रशासनाला सहकार्य करण्याचे आश्वासन देखील त्यांनी यावेळी दिले.

'तरी ऑक्सिजनचा तुटवडा आहेच'

या बैठकीच्या दिवशीच ऑक्सिजनचा तुटवडा जाणवल्याचे श्वास कोव्हिड सेंटरचे संचालक संदीप पिंगळे यांच्याकडून सांगण्यात आले. पिंगळे म्हणाले, ''आम्हाला डीलरकडून सांगण्यात आले की लिक्विड ऑक्सिजन हे इंडस्ट्रीला सप्लाय करण्यात आल्याने वेळेवर ऑक्सिजन हॉस्पिटलसाठी उपलब्ध होऊ शकले नाही. ऑक्सिजन वेळेवर न मिळाल्यास रुग्णांचा प्राण जाण्याची देखील शक्यता आहे. सध्या पुण्यात ऑक्सिजनचा मोठा तुटवडा जाणवतो आहे. आम्हाला दुसरीकडून ऑक्सिजनची व्यवस्था करावी लागली.''

पुण्यातील रुग्णालयांना ऑक्सिजनचा पुरवठा योग्य पद्धतीने व्हावा यासाठी करण्यात आलेल्या उपाययोजनांची माहिती देण्यासाठी मंगळवारी ऑनलाईन प्रत्रकार परिषद घेण्यात आली. या पत्रकार परिषदेमध्ये पुण्याचे विभागीय आयुक्त सौरभ राव तसेच जिल्हाधिकारी डॉ. राजेश...


कोव्हिड काळातील ही पहिलीच परीक्षा आहे. त्यामुळे परीक्षा देतानाची मार्गदर्शक तत्त्वंही बदलली आहेत. आयोगाने जारी केलेल्या ओळखपत्रात त्यांचा उल्लेख आहेच. मात्र उल्लेख नसलेल्या बाबी सुद्धा लक्षात घेणं तितकंच गरजेचं आहे.

केंद्रावर जाताना

केंद्रावर जाताना एकाच वाहनाने शक्यतो जावं. स्वत:ची गाडी असल्यास उत्तम. कॅबने जात असल्यास वेगवेगळ्या लोकांबरोबर जाणं टाळावं. म्हणजे जाताना एक गट आणि येताना वेगळा गट असं करू नये. एकटं गेल्यास उत्तम. साधारणत: परीक्षेच्या आदल्या दिवशी परीक्षा केंद्र पाहून यावं असा संकेत असतो. मात्र सध्या तसं करू नये.

गुगल मॅपचा आधार घेऊन साधारण अंदाज घ्यावा आणि तसं नियोजन करावं. केंद्रावर जाताना बाहेरचं खाणं आणि पिणं शक्यतो टाळावं. सध्या अनेक भागात निर्बंध आहेत. त्यामुळे पोलिसांनी अडवल्यास त्यांना नम्रपणे परिस्थितीची जाणीव करून द्या. त्यांच्याशी हुज्जत घालू नका.

केंद्रावर पोहोचल्यावर

केंद्रावर गेल्यावर परिस्थितीचा आढावा घ्या. घोळक्यात जाणं अर्थातच टाळावं.  आपले जुने अगदी जिवाभावाचे मित्र मैत्रिणी भेटल्यावर त्यांना अलिंगन देणं टाळा. त्यांच्याशी अंतर ठेवून बोला. कमी बोललं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तर अगदीच उत्तम (मास्कच्या आड ते दिसण्याची शक्यता कमी आहे.)

आपला वर्ग कुठे आहे, याची नोंद उमेदवार घेतातच. सोशल डिस्टन्सिंगचं पालन कटाक्षाने करावं. तिथलं वॉशरुम वापरताना काळजी घ्यावी. आयोगाने सांगितल्याप्रमाणे आरोग्य सेतू अॅप फोनवर असू द्या.

परीक्षा हॉलमध्ये गेल्यावर...

परीक्षा हॉलमध्ये गेल्यावर आपल्या जागेवर सॅनिटायझरचा फवारा मारा. मगच बसा. आपल्या हॉलमध्ये योग्य सुविधा आहेत किवा नाही याची काळजी घ्या. नसल्यास लक्षात आणून द्या.

मास्क सतत तोंडावर असू द्या. आयोगाने ग्लोव्हज घालणं अनिवार्य केलं आहे. ते उपलब्ध करून देणार असल्याचंही आयोगाने म्हटलं आहे. सध्या उन्हाळा आहे. तसंच परीक्षेचा ताण असतो. त्यामुळे हाताला घाम येणं स्वाभाविक आहे. तेव्हा ग्लोव्हज ओला होण्याची शक्यता आहे. तेव्हा एक अतिरिक्त ग्लोव्ह्ज असल्यास उत्तम, तसं पर्यवेक्षकांना लक्षात आणून द्या.

एकदा पेपर सुरू झाला की कोव्हिडचा फारसा विचार करू नका. कारण तुमच्यासारखी सगळ्यांनाच ती काळजी आहे. फक्त प्रश्नांवर लक्ष केंद्रित करा. एखादा शिंकला किंवा खोकलला तर त्याच्याकडे जळजळीत कटाक्ष टाकणं, मास्क लावण्याच्या सूचना करणे हे प्रकार टाळावेत.

दोन पेपरच्या मध्ये...

परीक्षेत दोन पेपर असतात आणि दोन पेपरमध्ये ब्रेक असतो. त्या कालावधीत एकमेकांच्या डब्यातून खाणं, पाणी पिणं कटाक्षाने टाळावं.

परीक्षा केंद्राच्या बाहेर अजिबात जाऊ नये. स्वत:भोवती एक प्रकारचा बायोबबल तयार करावा. आपला डबा आणणं शक्य नसल्यास आजूबाजूच्या स्वच्छ आणि सुरक्षित हॉटेलमध्ये जावं.

प्रश्नपत्रिकेची चर्चा करायची कितीही इच्छा झाली तरी ती टाळावी. नंतर फोनवर ती अखंड करता येईल. आपल्या मित्र मैत्रिणींशी प्रत्यक्षात कमी संवाद झाला तरी हरकत नाही. ते तुमचे खरे मित्र मैत्रिणी असतील तर ते नक्कीच समजून घेतील.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

परीक्षा संपल्यानंतर

चारवेळा परीक्षा पुढे गेल्यानंतर ती पार पडल्याचा आनंद वेगळा असेल हे मान्यच. मात्र परीक्षा संपल्यानंतर थेट घरचा रस्ता पकडावा. कारण हा पहिलाच टप्पा आहे.

पुढच्या टप्प्यांसाठी सुदृढ राहणंही तितकंच आवश्यक आहे. एवढी मोठी परीक्षा झाल्यानंतर मन सैल सुटण्याची ग्वाही देत असतं. मात्र मनावर ताबा मिळवा. गेल्या एक वर्षात तो तसाही आपण मिळवलेला आहेच.

त्यामुळे परीक्षा संपली म्हणजे कोव्हिड संपला या भ्रमात राहू नका. सध्या महाराष्ट्रात रुग्णसंख्या वेगाने वाढतेय. आपल्या...


कोव्हिड निवारणासाठी नेमलेल्या कार्यकारी गटाचे प्रमुख डॉ. एन के अरोरा यांनी एका संशोधनात तशी शिफारस आरोग्य मंत्रालयाकडे केली होती. हे अंतर वाढल्यामुळे लशीची परिणामकारकता वाढते, असं संशोधनात म्हटलं होतं.

सध्या भारतात लशीच्या तुटवड्यामुळे अनेकांना दुसरा डोस मिळवण्यात अडचणी येत आहेत. अशा लोकांसाठी हा मोठा दिलासा म्हणावा लागेल. लशीचा दुसरा डोस उशिरा घेतल्यामुळे नेमका काय फरक पडणार आहे हे जाणून घेऊया.

कोव्हिशिल्ड लशीच्या दोन डोसमधील अंतर का वाढवलं?

बहुतेक कोरोना लशींचे दोन डोस घ्यायचे असतात. लशींमुळे तुमच्या शरीरात त्या आजाराशी लढा द्यायला अँटीबॉडीज तयार होऊ लागतात.

पहिल्या डोसनंतर सावकाश म्हणजे 2-3 आठवड्यात काही प्रमाणत अँटीबॉडीज निर्माण होतात. पण दुसरा डोस घेतल्यावर या प्रक्रियेला गती मिळते.

लशीच्या या दुसऱ्या डोसला बुस्टर डोस असं म्हटलं जातं. म्हणजे पहिल्या डोसला पूरक आणि वर त्याची ताकद वाढवणारा डोस.

भारतात कोव्हिड निवारणासाठी नेमलेल्या कार्यकारी गटाचे प्रमुख डॉ. एन के अरोरा यांनी अलीकडेच सरकारला शिफारस केली होती की, कोव्हिशिल्ड लशीच्या दोन डोसमधलं अंतर वाढवण्यात यावं.

ऑक्सफर्ड ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

विद्यापीठातच मार्च 2021मध्ये यावर संशोधन झालं होतं. आणि त्यानंतर असा निष्कर्ष काढण्यात आला की, दोन डोसमधलं अंतर 12 ते 16 आठवडे असेल तर लशीची परिणामकारकता वाढते.

युके, ब्राझील आणि दक्षिण आफ्रिकेतल्या 17187 लोकांवर यासाठी लशीचे प्रयोग करण्यात आले. सहा आठवड्यांपेक्षा कमी अंतराने दुसरा डोस दिला असेल तर परिणामकारकता 55.1% आणि किमान 12 आठवड्यांचं अंतर असताना हीच परिणामकारकता 81.3% असल्याचं दिसून आलं.

भारत सरकारने सुद्धा आता या अहवालावर आधारित भारतीय सल्लागार समितीचे निष्कर्ष मान्य करून डोसमधलं अंतर अधिकृतरित्या वाढवलं आहे.

परिणामकारकता आणि लशीपासून मिळणारं संरक्षण

कोव्हिशिल्डच्या दोन डोसमधलं अंतर दुसऱ्यांदा वाढलंय. यापूर्वी मार्च महिन्यात केंद्रसरकारने आधीच्या 4 आठवड्यांच्या अंतरावरून दोन डोसमधलं अंतर 6 ते 8 आठवडे करा असं राज्यांना कळवलं होतं.

आता काल काल केंद्र सरकारने जे अधिकृत पत्रक काढलंय त्यात त्यांनी स्पष्ट केलंय की डोसमधलं अंतर वाढवण्याचा निर्णय रियल लाईफ एक्स्पिरियन्स म्हणजे लस दिली जात असताना येणारे अनुभव आणि ताजा डेटा बघून घेण्यात आलाय.

लस शरीरावर कसं काम करते यासाठी दोन निकष वापरता येतात एक म्हणजे लशीची परिणामकारकता आणि दुसरं म्हणजे रोगापासून ही लस किती संरक्षण देते याचा अभ्यास.

लशीची परिणामकारकता वाढते हे तर ऑक्सफर्डमध्येच झालेल्या संशोधनातून स्पष्ट झालंय. रोगापासून संरक्षण देण्याविषयी जागतिक आरोग्य संघटनेच्या सल्लागार डॉ. सौम्या स्वामीनाथन यांनी अलीकडेच प्रतिक्रिया दिली होती. त्या म्हणाल्या, "लशीच्या दोन डोसमध्ये नेमकं किती अंतर हवं हे तुम्ही कुठली लस घेताय यावर अवलंबून आहे. शिवाय त्या त्या देशात सरकारने डोस नेमके कधी घ्यायचे याविषयी मार्गदर्शक तत्त्वंही घालून दिलेली असतात. सध्या उपलब्ध असलेल्या बऱ्याचशा लशी या तीन ते चार आठवड्यांच्या अंतराने दिल्या जातायत. पण, कोव्हिशिल्ड लशीच्या बाबतीत एक संशोधन असं सांगतं की, दुसरा डोस बारा आठवड्यांनी दिला तर लोकांमध्ये रोगप्रतिकारकशक्ती जास्त प्रमाणात वाढते."

लशीच्या दोन डोसमधलं अंतर वाढवण्याच्या निर्णयाचं कोव्हिशिल्ड लशीचं भारतात उत्पादन करणाऱ्या सिरम इन्स्टिट्यूटच्या आदर पुनावाला यांनीही स्वागत केलंय.

तर अमेरिकन सरकारचे कोव्हिड सल्लागार डॉ. अँथनी फाऊची यांनीही सकारात्मक प्रतिक्रिया दिली आहे. त्यांच्या मते, "दोन डोसमधलं अंतर वाढवणं हा समजूतदारपणाचा...


कोव्हिड बरा झालेल्या काही रुग्णांमध्ये डोळे आणि नाकाच्या इन्फेक्शनच्या तक्रारीमध्ये वाढ झाली आहे. प्रसंगी काही जणांना आपला डोळा देखील गमवावा लागला आहे. एका बुरशीमुळे होणाऱ्या संसर्गामुळे अनेकांच्या मनात चिंता निर्माण झाली आहे.

बुरशीमुळे होणाऱ्या या आजाराला 'म्युकर मायकॉसिस' म्हणतात. काळी बुरशी म्हणूनही ही ओळखली जाते.

कोरोना संसर्गाचा सर्वाधिक धोका हा सहव्याधी म्हणजेच मधुमेह, उच्च-रक्तदाब, हृदयरोग असलेल्या लोकांना अधिक आहे. कोव्हिड-19 ची लागण झालेल्यांपैकी 70 टक्क्यांपेक्षा जास्त रुग्ण सहव्याधीने ग्रस्त आहेत. त्यापैकी अनेकजणांचा कोव्हिड बरा होत आहे पण तरीदेखील त्यांना या व्याधींचा त्रास होत आहे.

कोव्हिड बरा झाल्यावर काही रुग्णांना आणखी एका आजाराचा धोका आहे, तो म्हणजे म्युकर मायकॉसिस. आम्ही तज्ज्ञांकडून जाणून घेतलं हा आजार काय आहे, आणि कोणाला या आजाराचा जास्त धोका आहे.

काळ्या बुरशीचा फटका बसलेल्या रुग्णांना मोफत उपचार कसे मिळतील, याबाबत राज्य सरकारने काय म्हटले आहे हे देखील आपण पाहाणार आहोत. त्या आधी हा आजार नेमका काय आहे हे समजून घेऊत.

काय आहे 'म्युकर मायकॉसिस'?

राज्यात फेब्रु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वारी महिन्यात कोरोना संसर्गाची दुसरी लाट येऊन धडकली. तज्ज्ञांच्या मते, दुसऱ्या लाटेत कोरोनामुक्त झालेल्यांमध्ये डोळे आणि नाकामध्ये होणाऱ्या संसर्गाच्या तक्रारीत वाढ झालीये.

मुंबईच्या सर जे.जे रुग्णालयाचे नाक-कान घसातज्ज्ञ विभागप्रमुख डॉ. श्रीनिवास चव्हाण सांगतात, "सोप्या शब्दात सांगायचं झालं. तर, म्युकर मायकॉसिस हा बुरशीमुळे होणारा आजार आहे."

तज्ज्ञ सांगतात, बुरशीच्या (Fungus) संसर्गाचा धोका अनेकांना असतो. सायनसमध्ये (Sinus) नाकाभोवती असलेल्या मोकळ्या जागेत ही बुरशी साठून राहाते. "ही बुरशी हवेतून पसरते. ज्या व्यक्तीला याचा संसर्ग झाला आहे, अशा व्यक्तीकडून दुसऱ्याला संसर्ग होण्याची शक्यता असते," असं डॉ. चव्हाण पुढे सांगतात.

'म्युकर मायकॉसिस' आजाराची लक्षणं?

तज्ज्ञांच्या सांगण्यानुसार, देशभरात या आजाराचे रुग्ण वाढत आहेत. यासाठी रुग्णांनी आजाराची लक्षणं वेळीच ओळखणं गरजेचं आहे.

नवी मुंबईच्या अपोलो रुग्णालयाचे नाक-कान घसातज्ज्ञ डॉ. शरद भालेकर या आजाराची चार प्रमुख लक्षणं सांगतात.

·      नाकातून रक्त येणं

·      मेंदूत संसर्ग झाल्यास तीव्र डोकेदुखी

·      डबल व्हिजन म्हणजे, एखादी गोष्ट दोन दिसून येते

'म्युकर मायकॉसिस' ची कारणं?

डॉ. चव्हाण म्हणतात, "रोगप्रतिकारशक्ती चांगली असलेल्यांना याचा त्रास होत नाही. पण, ज्या रुग्णांची रोगप्रतिकारशक्ती कमी आहे. त्यांच्यासाठी ही बुरशी घातक आहे."

मुंबईच्या व्हॉकार्ट रुग्णालयाच्या फिजीशिअन डॉ. हनी सावला 'म्युकर मायकॉसिस'ची चार प्रमुख कारणं सांगतात.

·      अनियंत्रित मधुमेह. शरीरातील सारखेचं अनियंत्रित प्रमाण

·      स्टीरॉईडचा अतिरिक्त किंवा गरजेपेक्षा जास्त वापर

·      ब्रॉड स्पेक्ट्रम एन्टीबायोटिक्स

·      शरीरातील न्यूट्रोफिल्स कमी होणं

रोगप्रतिकारशक्ती कमी असणाऱ्यांना हा आजार होत असल्याने, सर जे. जे. रुग्णालयाच्या नेत्रशल्यचिकित्सा विभागप्रमुख डॉ. रागिनी पारेख म्युकर मायकॉसिसला संधीसाधू आजार म्हणतात.

कोरोनासंसर्ग आणि म्युकर मायकॉसिसचं नातं काय?

तज्ज्ञांच्या मते, कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत म्यूकर मायकॉसिसचं प्रमाण प्रचंड वाढल्याचं दिसून आलंय.

डॉ. भालेकर याची कारणं सांगतात,

·      कोरोनारुग्णांची उपचारादरम्यान कमी झालेली रोगप्रतिकारशक्ती

·      कोव्हिड रुग्णांना दिले जाणारे स्टीरॉईड्ज

·      शरीरातील व्हायरसची संख्या कमी करण्यासाठी कोरोनाग्रस्तांना जाणारी...


कोव्हिड-19 आजारावर नेमके उपचार करण्यासाठी सध्या जगभरात मोठ्या पातळीवर संशोधन आणि चाचण्या सुरू आहेत.

उपचारांवर नेमकं काय काम सुरू आहे?

कोव्हिड-19 आजारावर जगभरात 150 हून अधिक औषधांवर संशोधन करण्यात आलं आहे. यातली बरीच औषधं चलनात आहेत आणि कोव्हिड-19 च्या उपचारांमध्येही त्यांचा वापर केला जातोय. तसंच, काही औषधं आणि लशींची निर्मितीही अंतिम टप्प्यात आली आहेत.

कुठल्या प्रकारचं औषधं उपयोगी ठरू शकेल?

कोव्हिड-19 आजारात आतापर्यंत तीन प्रकारची औषधं वापरली जात आहेत.

'डेक्सामेथासोन आणि रेमडिसिव्हर औषधं प्रभावी'

डेक्सामेथासोन, हे औषध सध्या कोरोनाग्रस्तांवर उपचार करताना सर्वाधिक प्रभावी ठरतंय. कोव्हिड-19 झालेल्या रुग्णांचे प्राण वाचवण्यात या औषधाने महत्त्वाची भूमिका महत्त्वाची बजावली आहे.

अत्यंत स्वस्त दरात मिळणाऱ्या या स्टिरॉईडमुळे व्हेंटिलेटरव असलेल्या दर तिसऱ्या रुग्णाची आणि ऑक्सिजनवर असणाऱ्या दर पाचव्या रुग्णाचे जीव या औषधामुळेच वाचले आहेत. कोरोना व्हायरसशी लढताना शरीरांतर्गत सूज वाढते. कारण, आपली रोगप्रतिकारक शक्ती कोरोना व्हायरसशी लढत असते. रोगप्रतिकारक शक्तीचा जास्तीचा प्रतिकार आपल्याच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शरीराला घातक ठरू शकतो.

डेक्सामेथासोन औषध नेमकं रोगप्रतिकारक शक्तीचा असा जास्तीचा प्रतिकार कमी करतं. डेक्सामेथासोनबद्दल WHO सुद्धा आशादायी आहे.

 तसंच जागतिक आरोग्य संघटनेचे डॉ. ब्रूस आइलवर्ड यांचं म्हणणं आहे की चीन भेटीनंतर त्यांच्या लक्षात आलं की रेमडेसिवीर हे औषधही कोव्हिड-19 वर प्रभावी असल्याचं दिसतं.

इबोलावर उपचार म्हणून हे औषध तयार करण्यात आलं होतं. मात्र, या औषधाचा प्राण्यांवर ट्रायल केल्यानंतर इतर अनेक प्राणघातक विषाणुंपासून उत्पन्न होणाऱ्या आजारांवरही हे औषध उपयोगी असल्याचं दिसलं.

उदा. मर्स किंवा श्वसनाशी संबंधित इतर आजारांवर. हेच औषध कोव्हिड-19 आजारावरही उपयुक्त ठरेल, अशी आशा व्यक्त होतेय.

अमेरिकेत रेमडिसिव्हर औषधाची चाचणी 1 हजार रुग्णांवर घेण्यात आली. या औषधाने त्या रुग्णांची कोरोनाची 15 दिवसांची लक्षणं 11 दिवसांवर आणली. काही रुग्णांना हेच औषध दिलं गेलं तर काही रुग्णांना वेगळ म्हणजेच प्लासिबो उपचार पद्धतीचं औषध देण्यात आलं.

जागतिक आरोग्य संघटना सॉलिडॅरिटी ट्रायलअंतर्गत ज्या औषधांवर संशोधन करतंय त्यात या औषधाचाही समावेश आहे. हे औषध तयार करणाऱ्या गिलीड कंपनीनेसुद्धा स्वतः एक स्वतंत्र संशोधन करायला सुरुवात केली आहे.

रेमडिसिव्हर औषधामुळे लोक बरे होत असले किंवा अनेक जण ICU मधून बाहेर येत असले तरी कोरोना व्हायरसमुळे होणारे मृत्यू हे औषध थांबवत याबद्दल अजून तरी ठोस उत्तर मिळालेलं नाही. भारतात ही औषधं काहीशी महाग मिळत असल्याने अनेक रुग्ण आणि त्यांच्या नातेवाईकांनी नाराजी व्यक्त केली आहे.

रेमडिसिव्हर आणि डेक्सामेथासोन औषधांचा रुग्णांवर चांगला परिणाम पडत असल्याने युके सरकारने NHS म्हणजचे तिथल्या राष्ट्रीय आरोग्य सेवेतील हॉस्पिटल्सना ही औषधं उपलब्ध करून दिली आहेत.

तसंच, या औषधांची निर्मिती करणाऱ्या गिलीड कंपनीकडून पुढे निर्मिती केली जाणारी सगळीच औषधं अमेरिकेनं विकत घेतली आहेत. अमेरिकेतल्या दि डिपार्टमेंट ऑफ हेल्थ अँड ह्युमन सर्व्हिसेसने या औषधाचे 5 लाख डोस देशात वितरित केले आहेत. जुलै महिन्यातलं हे गिलीड 100 टक्के उत्पादन त्यांनीच विकत घेतलंय.

तसंच, ऑगस्ट आणि सप्टेंबरमधलं 90 टक्के उत्पादनही अमेरिकेनं विकत घेतलेलं आहे.

एचआयव्हीची औषधं परिणामकारक आहेत का?

याबाबत बरीच चर्चा आहे. मात्र, एचआयव्हीच्या उपचारांसाठी वापरली जाणारी लोपीनावीर आणि रिटोनावीर ही औषधं कोव्हिड-19 आजारातही चांगले परिणाम दाखवत...


कोव्हिड-19 चा संसर्ग झाल्यास गर्भपाताची शक्यता?

मुंबईतील एका महिलेचा गरोदर असताना अचानक गर्भपात झाला. संशोधनानंतर स्पष्ट झालं, या महिलेचा गर्भपात कोव्हिड-19च्या संसर्गामुळे झाला. मुंबईच्या राष्ट्रीय प्रजनन आरोग्य संशोधन संस्थेने केलेल्या संशोधनात ही धक्कादायक गोष्ट समोर आली आहे.

का करण्यात आलं संशोधन?

मुंबईत राहणारी ही महिला दोन महिन्यांची गरोदर असताना एका कोव्हिड-19 पॉझिटिव्ह व्यक्तीच्या संपर्कात आली. या महिलेची कोरोना तपासणी करण्यात आली. या महिलेला कोरोनाची लक्षणं दिसून येत नव्हती. पण, तिचा रिपोर्ट पॉझिटिव्ह आला. 14 दिवस आयसोलेशनमध्ये राहून औषधोपचारांनंतर ही महिला कोरोनामुक्त झाली.

डॉक्टरांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, कोरोनामुक्त झाल्यानंतर 13 व्या आठवड्यात ही महिला रुटीन तपासणीसाठी रुग्णालयात सोनाग्राफी करण्यासाठी गेली. तेव्हा गर्भ मृत असल्याचं डॉक्टरांच्या लक्षात आलं. याचं कारण काय असावं? याबाबत माहिती घेत असताना, गर्भपातास COVID-19 चा संसर्ग कारणीभूत असल्याचा संशय डॉक्टरांना आला.

कांदिवलीच्या ईएसआईसी (ESIS) रुग्णालयातील डॉक्टरांनी संशोधनासाठी राष्ट्रीय प्रजनन आरोग्य संशोधन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

संस्थेकडे संपर्क केला. ज्यानंतर या महिलेच्या गर्भपातास कोव्हिड-19 चा संसर्ग कारणीभूत आहे का? या दिशेने संशोधन सुरू झालं.

'कोव्हिड-19 मुळे झाला गर्भपात'

कोरोनाची लागण झाल्यामुळे गर्भपात झाल्याची घटना समोर आली नव्हती. राष्ट्रीय प्रजनन आरोग्य संशोधन संस्थेच्या संशोधकांच्या माहितीनुसार, कोव्हिड-19 मुळे गर्भपात झाल्याची ही बहुदा पहिलीच घटना आहे.

याबाबत बीबीसीशी बोलताना संस्थेच्या मॉलिक्युलर आणि सेल्युलर बायलॉजी विभागाचे शास्त्रज्ञ डॉ. दिपक मोदी सांगतात, "आम्ही या महिलेची पुन्हा कोरोना तपासणी केली. ही महिला कोरोनामुक्त होती. मात्र, गर्भपाताचे कारण शोधण्यासाठी आम्ही प्लॅसेंटा, गर्भाशयातील अॅमनिऑटीक फ्लूईड आणि गर्भाची कोरोना चाचणी केली. धक्कादायक म्हणजे, या तिन्हीमध्ये कोव्हिड-19 व्हायरस असल्याचं आम्हाला आढळून आलं. याचा अर्थ, आईच्या गर्भाशयात गर्भाला कोरोनाची लागण झाली होती. कोरोना व्हायरस गर्भाच्या मृत्यूला कारणीभूत आहे."

कोरोनामुळे गर्भपाताची शक्यता निर्माण होते का?

खरंतर, प्लॅसेंटा आईपासून गर्भाला कोणताही संसर्ग होऊ नये यासाठी एक मजबूत भिंत म्हणून काम करते. मग असं का व्हावं? प्लॅसेंटाला छेद देवून कोव्हिड-19 व्हायरस गर्भापर्यंत पोहोचण्याचं कारण काय?

"कोव्हिड-19 हा फुफ्फुसांमध्ये झपाट्याने पसरणारा व्हायरस आहे. पण, आमच्या संशोधनात आढळून आलं की, फुफ्फुसांमध्ये या व्हायरसला वाढण्यासाठी असणारी पोषक परिस्थिती किंवा मशिनरी प्लॅसेंटामध्येही उपस्थित असते. या पोषक परिस्थितीत कोव्हिड-19 व्हायरस प्लॅसेंटामध्ये राहून वाढू शकतो. गर्भधारणेच्या पहिल्या तीन महिन्यात प्लॅसेंटा मजबूत झालेली नसते. ती तयार होत असल्याने कमकुवत असते. त्यामुळे व्हायरसची वाढ झाल्यानंतर ही भिंत तुटते आणि व्हायरस गर्भापर्यंत पोहोचतो," असं डॉ. मोदी सांगतात.

डॉ. मोदी यांच्या माहितीनुसार, प्लॅसेंटामध्ये व्हायरस मोठ्या संख्येने वाढला तर अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. ज्यामुळेच गर्भाचा मृत्यू झाला आहे. सर्व तपासणी केल्यानंतर गर्भाच्या मृत्यूला फक्त कोव्हिड-19 कारणीभूत आहे असा निष्कर्ष त्यांनी काढला आहे.

व्हर्टिकल ट्रान्समिशनमध्ये, आईच्या रक्तातून व्हायरस प्लॅसेंटामध्ये, त्यानंतर अॅम्निऑटीक फ्लूइडमधून गर्भापर्यंत पोहोचतो, असं शास्त्रज्ञांचं मत आहे.

गरोदर महिलांनी सतर्क रहावं

राष्ट्रीय प्रजनन आरोग्य संशोधन संस्थेने 22 ऑगस्टला कोव्हिड-19 ची...


कोव्हिड-19 च्या प्रादूर्भावाचा विचार करता अमेरिका आणि ब्राझीलनंतर भारत तिसऱ्या क्रमांकावर आहे.

कोरोना व्हायरसच्या आकड्यांच्या बाबतीत भारतासाठी सप्टेंबर महिना सर्वात वाईट ठरला. या महिन्यात देशात दररोज सरासरी 1100 मृत्यूंची नोंद झाली. काही राज्यांमध्ये मृत्यूंची संख्या दिवसांगणिक वाढत चालली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, कोरोना व्हायरसने भारतात आपले हातपाय खोलवर पसरले आहेत.

कोरोना व्हायरसच्या प्रसाराच्या संदर्भात भारताची परिस्थिती सध्या काय आहे, याचा आढावा बीबीसीने घेतला आहे.

महाराष्ट्रात सर्वाधिक प्रसार

कोरोनाच्या प्रसारात महाराष्ट्र भारतात सर्वात पुढे आहे. राज्यात आतापर्यंत 13 लाख जणांना कोरोनाची लागण झाली असून त्यापैकी 36 हजार रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे.

कोरोनाने पहिल्या टप्प्यातच राज्यात प्रवेश केला. सुरुवातीच्या काळात महानगरं आणि नंतर ग्रामीण भागात कोरोनाने हातपाय पसरले.

राज्यात सप्टेंबर महिन्यात दररोज सरासरी 300 ते 500 मृत्यूंची नोंद होत होती. ही संख्या देशातील इतर राज्यांपेक्षा कित्येक पटीने जास्त आहे.

सुरुवातीच्या काळात मुंबईला कोरोनाने घेरलं होतं. नंतर पुण्याकडे कोरोनाचा के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंद्रबिंदू वळला. राज्यात मुंबईमध्येच सर्वाधिक कोरोना मृत्यू झाले असून त्यानंतर पुण्यात 5 हजार 800 मृत्यूंची नोंद झाली आहे.

डॉ. अर्णब घोष यांच्या मते, "मुंबई हे कोरोनाव्हायरसचं भारतातलं प्रवेशद्वार ठरलं. डॉ. घोष यांनी राज्यात अँटीबॉडीच्या सिरो सर्व्हे करणाऱ्या पथकातही काम केलं आहे. प्रशासनाने केलेल्या सिरो सर्व्हेमध्ये पुण्यात तब्बल 50 टक्के लोकांच्या शरीरात कोरोना व्हायरसच्या अँटीबॉडी आढळून आल्या."

डॉ. घोष सांगतात, "सर्वांचं लक्ष मुंबईकडे होतं, त्या काळात पुणे आणि परिसरात तसंच ग्रामीण भागातही हळूहळू कोरोनाचा प्रसार झाला."

एकीकडे, रुग्णांची संख्या वाढत असताना पुण्यातील जम्बो कोव्हिड सेंटरमधील गैरसोयीबाबत मोठ्या प्रमाणात आरोप आणि चर्चा झाली.

पंजाबमधील परिस्थिती बिकटच

पंजाबमध्ये कोरोना मृत्यूंचं प्रमाण 3 टक्क्यांच्या आसपास आहे. देशातील मृत्यूंच्या प्रमाणापेक्षा पंजाबमधील मृत्यूंचं प्रमाण जवळपास दुप्पट आहे.

देशात कोरोना मृत्यूंच्या बाबतीत पंजाब नवव्या क्रमांकावर आहे. पण राज्यातील इतर काही जिल्ह्यांमध्ये मृत्यूचं प्रमाण 4 टक्क्यांपर्यंतही गेल्याचं दिसून येईल.

पंजाबमधील परिस्थितीबाबत आम्ही ब्रुकिंग इन्स्टिट्यूशनच्या डॉ. शमिका रवी यांच्याशी बातचीत केली. त्या सांगतात, "पंजाबमधील स्थिती खरंच गंभीर आहे. इथला मृत्यूदर दिवसेंदिवस वाढतच चालला आहे.

"भारतातील व्यापक चाचणी आणि उपचारांमुळे मृत्यूदर कमी होत असल्याचं चित्र होतं. पण पंजाबची ही परिस्थिती चिंताजनक असून भारतातील घटनाक्रमाच्या पूर्ण विरुद्ध आहे."

डॉ. रवी यांच्या मते, "महाराष्ट्र आणि पंजाब या दोन्ही राज्यांत एकसारख्या समस्या आहे. मर्यादित चाचणीमुळे पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्या जास्त आढळून येते. तसंच मृत्यूंचं प्रमाणही वाढू शकतं. संसर्ग झाल्यानंतर रुग्णालयांपर्यंत उशीरा पोहोचल्यामुळे ते धोकादायक ठरू शकतं."

चाचणीत कोणत्या अडचणी?

पंजाबमध्ये रुग्ण पॉझिटिव्ह येण्याचं प्रमाण 6.2 टक्के इतकं आहे. महाराष्ट्रात हेच प्रमाण 24 टक्के आहे. हेच प्रमाण बिहारमध्ये 2.5% आणि झारखंडमध्ये 3.7% आहे. याचा अर्थ प्रति दशलक्ष चाचण्यांचं प्रमाण कमी असूनही पंजाबमध्ये पॉझिटिव्ह येण्याचा दर कमीच आहे.

"तुम्ही कमी चाचण्या केल्यास रुग्ण पॉझिटिव्ह येण्याचं प्रमाण जास्त असतं. म्हणजेच संसर्ग मोठ्या प्रमाणात पसरला आहे. तुम्हाला ते उशीराने आढळून येत आहेत," असं डॉ. शमिका सांगतात.

डॉ. शमिका...


कोव्हिड-19 च्या विषाणूचा प्रसार रोखण्यासाठी भारतात 24 मार्चपासून लॉकडाऊन लागू करण्यात आला. त्यानंतर दोन-तीन दिवसांनी म्हणजे 27 मार्च 2020 रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'प्राईम मिनिस्टर्स सिटिझन असिस्टन्स अँड रिलीफ इन इमर्जन्सी सिच्युएशन फंड'ची सुरुवात केली. 'PM केअर्स फंड' म्हणून तुम्हा-आम्हाला हे एव्हाना माहीत झालंय.

"सर्व भारतीयांना मी विनंती आहे की, PM केअर फंडमध्ये देणगी द्या," असं आवाहन करणारं पंतप्रधान मोदींनी ट्वीटही केलं होतं. या निधीमुळे कोरोनाविरुद्धच्या लढाईसह अशाच तणावाच्या स्थितींशी लढण्यासाठी बळ मिळेल. तसंच निरोगी भारत बनवण्यासाठी हे सर्व महत्त्वाचं असेल, असंही मोदी म्हणाले होते.

मोदींच्या आवाहनानंतर उद्योजक, सेलिब्रेटी, कंपन्या आणि सर्वसामान्य लोकांकडून शक्य तितकी भरघोस मदत देण्यास सुरुवात झाली. जवळपास आठवड्याभरातच PM केअर्स फंडातील देणग्यांची रक्कम 65 अब्जांवर पोहोचली. आता ही रक्कम 100 अब्जांच्या वर गेली असेल, असा अंदाज आहे.

PM केअर्स फंड सुरुवातीपासून वादात अडकला होता. 1948 सालापासून सुरू असलेला पंतप्रधान मदतनिधी म्हणजेच PM नॅशनल रिलीफ फंड (PMNRF) असताना PM के... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अर्स फंडाची गरज काय, असा प्रश्न उपस्थित केला गेला.

PM केअर्समध्ये जमा झालेला निधी PMNRF मध्ये वळवला पाहिजे, अशी मागणी काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी यांनी केली. शिवाय, हा सर्व निधी स्थलांतर करणाऱ्या मजुरांच्या कल्याणासाठी वापरला गेला पाहिजे, अशीही काँग्रेसनं मागणी केली.

PM केअर्स फंड स्थापन झालं त्या काळात, भारतातील आजवरचं सर्वाधिक मोठं स्थलांतर सुरू झालं होतं. वेगवेगळ्या राज्यात कामधंद्यासाठी गेलेले मजूर आपापल्या राज्यात परतत होते. कुणी शेकडो किलोमीटर उन्हा-तान्हातून उपाशीपोटी पायी चालत परतत होतं, तर कुणी मिळेल त्या गाडीने घरी पोहोचण्याचा प्रयत्न करत होतं. या स्थलांतरादरम्यान 100 हून अधिक नागरिकांचा मृत्यूही झाला.

त्यामुळे PM केअर्समधील रक्कम स्थलांतरित मजुरांच्या प्रवासासाठी खर्च करावी, अशी मागणी पुढे आली होती. मात्र, तसं प्रत्यक्षात सरकारी पातळीवरून घडलं नाही. विरोधी पक्षाच्या एका खासदारानं तर सरकारचा निष्काळजीपणा पाहून PM केअर्स फंडाला नाव ठेवलं - 'PM डज नॉट रिअली केअर'.

जगभरातील आकडेवारी -

कोरोना व्हायरसचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या देशांतील आकडेवारी-

PM केअर्स फंडाची सुरुवात झाल्याच्या आठवड्याभरात आणखी काही प्रश्न उपस्थित होऊ लागले. म्हणजे, PM केअर्स फंडाची स्थापना कुठल्या कायद्यान्वये केली गेलीय, त्याचं व्यवस्थापन कोण पाहतंय, आतापर्यंत किती रक्कम जमा झाली, कुणाकडून रक्कम आलीय, या रकमेचा वापर कसा केला जातोय?

यातल्या कुठल्याच प्रश्नाचं उत्तर PM केअर्सच्या वेबसाईटवर आणि पंतप्रधान कार्यालयाकडे नाही. या प्रश्नांची उत्तरं देण्यास, माहिती पुरवण्यास पंतप्रधान कार्यालयानं नकार दिला.

आता विरोधी पक्षातील नेते, सामाजिक कार्यकर्ते आणि पत्रकार प्रश्न विचारत आहेत की, यात काही लपवण्यासारखे आहे का?

या सर्व प्रकरणात अधिक पारदर्शकता यावी, या हेतून माहिती अधिकाराअंतर्गत याचिकाही दाखल करण्यात आली. मात्र, PM केअर्स पब्लिक प्राधिकरण नसल्याचं सांगत कुठलीही माहिती देण्यास नकार देण्यात आला. याचा अर्थ, PM केअर्स सरकार नियंत्रित करत नाही आणि अर्थसहाय्यही दिले जात नाही. शिवाय, त्यामुळे हा निधी माहिती अधिकारात सुद्धा येत नाही. याचा अर्थ असा की, PM केअर्स फंड सरकारी ऑडिटर्सकडून तपासला जाऊ शकत नाही.

प्रातिनिधिक फोटो

PM केअर्स फंड सार्वजनिक प्राधिकरण नसल्याचं सांगायलाही हास्यास्पद वाटतं, असं...


कोव्हिड-19 देशभरात त्सुनामीसारखा पसरतोय. एका दिवसातच 3 लाखांपेक्षा जास्त रुग्ण आढळल्याने, देशभरात हाहा:कार उडालाय. कोरोनासंसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेत कुटुंबच्या-कुटुंब बाधित होत आहेत. प्रत्येकाच्या मनात मला कोरोना संसर्ग होईल, किंवा झाला असेल ही भीती घर करून बसलीये.

बाजूला जरा कोणी खोकलं किंवा शिंकलं तर, लगेच आपण त्या व्यक्तीकडे संशयानं पहातो. त्या व्यक्तीपासून लांब जाण्याचा प्रयत्न करतो. अनेकांना सारखं वाटतं मला दम लागतोय. खोकला नाहीये, पण बेचैन वाटतंय. सतत एक भीती मनात रहाते, मला कोरोनासंसर्ग तर झाला नाही?

तुमच्यासोबत कधी असं घडलंय? हो ना! तुम्ही असा विचार नक्कीच केला असेल. डॉक्टरांच्या माहितीनुसार, '6 मिनिट वॉक टेस्ट' ही तुमच्या मनातील सर्व प्रश्नांचं सोपं उत्तर आहे.

'6 मिनिट वॉक टेस्ट' काय आहे?

कोरोनाव्हायरस फुफ्फुसांवर आघात करतो. ज्यामुळे श्वास घेण्यास अडथळा निर्माण होतो. कोव्हिड-19 संसर्ग झाल्यामुळे फुफ्फुसांची कार्यक्षमता कमी होते, असं तज्ज्ञ सांगतात.

महाराष्ट्राच्या आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार, "कोव्हिड-19 काळात फुफ्फुसांचं आरोग्य किंवा कार्यक्षमता चांगली आहे का नाही. य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाची तपासणी करणारी सहज आणि सोपी पद्धत म्हणजे '6 मिनिट वॉक टेस्ट' किंवा '6 मिनिटं चालण्याची चाचणी."

फोर्टिस रुग्णालयाच्या इंटेन्सिव्ह केअर विभागाचे संचालक डॉ. राहुल पंडीत सांगतात, "6 मिनिट वॉक टेस्ट, व्यायामानंतर हृदय आणि फुफ्फुसांची सहनशीलता किती आहे हे शोधण्यासाठी विकसित करण्यात आली. आता याचा वापर कोव्हिडग्रस्त रुग्ण, ज्यांची ऑक्सिजन लेव्हल आराम करताना 94 पेक्षा जास्त आहे. जे लोक हाय-रिस्क आहेत. ज्यांना हृदयरोगासारखे इतर आजार आहेत. त्यांच्यासाठी केला जातोय."

महाराष्ट्राच्या आरोग्य विभागाने लोकांना 6 मिनिट वॉक टेस्टबद्दल माहिती देण्यासाठी एक परिपत्रक जारी केलंय.

आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार, '6 मिनिट वॉक टेस्ट'च्या माध्यमातून रक्तातल्या ऑक्सिजनची लपलेली कमतरता (Happy Hypoxia) जाणून घेण्यास मदत होते. जेणेकरून गरजू रुग्णांना वेळीच रुग्णालयात दाखल करता येईल.

हॅप्पी हायपॉक्सिया म्हणजे काय?

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, रुग्णाच्या शरीरातील ऑक्सिजनची पातळी कमी झाली, तरी रुग्ण सामान्यच दिसत असतो. रुग्णाला श्वास घेण्यास अडथळा होण्याची कोणतीही लक्षणं दिसून येत नाहीत. वैद्यकीय भाषेत याला 'हॅप्पी हायपॉक्सिया' (Happy Hypoxia) म्हणतात.

कशी करावी 6 मिनिट वॉक टेस्ट?

आरोग्य विभागाच्या माहितीनुसार -

नानावटी मॅक्स सूपर स्पेशालिटी रुग्णालयाचे फिजीओथेरपी विभागाचे प्रमुख, डॉ. अली इराणी सांगतात, "ही टेस्ट करताना काहींना दम लागण्याची शक्यता आहे. किंवा थांबण्याची गरज पडल्यास थांबावं. पण, घड्याळ सहा मिनिटं सुरूच ठेवावं. दम लागणं बरं झाल्यानंतर पुन्हा टेस्ट सुरू करू शकता. काठी किंवा वॉकरची मदत घेऊनही चालू शकता."

वॉक टेस्ट झाल्यानंतर काय करावं?

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, घरच्या घरी वॉक टेस्ट केल्यानंतर पुन्हा रक्तातील ऑक्सिजनची पातळी मोजावी. टेस्ट आधी आणि टेस्टनंतर ऑक्सिजनची पातळी किती आहे याची तूलना करावी. जेणेकरून ऑक्सिजनच्या पातळीत झालेला फरक कळून येईल.

"रक्तदाब, ऑक्सिजनची पातळी आणि हृदयाचे ठोके टेस्ट झाल्यानंतर तात्काळ, एक मिनिटाने आणि पाच मिनिटाच्या अंतराने मोजावेत. आपला रिकव्हरी पिरिएड किती आहे हे समजण्यासाठी याची नोंद गरजेची आहे," असं डॉ. इराणी पुढे सांगतात.

कोणी करावी '6 मिनिट वॉक टेस्ट'?

आरोग्य विभागाने जारी केलेल्या पत्रकानुसार, ताप, सर्दी, खोकला किंवा कोरोना संसर्गाची इतर लक्षणं असलेल्या व्यक्तींनी, तसंच...


कोव्हिड-19 मधून बरे झालेल्या रुग्णांना रुग्णालयातून घरी पाठवण्याबाबतचे नियम बदलून यात अधिक मोकळीक देण्याचा निर्णय केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने शनिवारी घेतला आहे. त्यानुसार, अतिसौम्य-सौम्य आणि मध्यम तीव्रतेच्या रुग्णांमध्ये सलग तीन दिवस ताप नसेल तर नमुना चाचणी न करताही त्यांना घरी पाठवता येईल, असं केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्ट केलं.

पण गंभीर रुग्णांना सोडण्यापूर्वी नमुना चाचणी तसेच अन्य वैद्यकीय चाचणी करावी लागणार आहे.

सध्या देशात दररोज 95,000 टेस्ट करण्याची क्षमता आहे. यामध्ये वाढ करून रोज 1 लाख 20 हजार टेस्ट करण्यात येतील. गंभीर स्वरूपाच्या रुग्णांसाठी टेस्ट किट उपलब्ध होण्यासाठी फक्त गरज असेल तेव्हाच याचा वापर करण्याची सूचना देण्यात आली आहे. या धोरणात अतिसौम्य, सौम्य व मध्यम तीव्रतेच्या रुग्णांना विनाचाचणी घरी सोडण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. ही बातमी लोकसत्ताने दिली.

2. कर्जदार 411 कोटी बुडवून पळाले, स्टेट बँकेची सीबीआयकडे तक्रार

सहा बँकांची सुमारे 411 कोटी रुपयांची फसवणूक केल्याप्रकरणी सीबीआयने गुन्हा दाखल केलेले 'राम देव इंटरनॅशनल'चे तीन संचालक देशाबाहेर पळून गेल्याची मा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हिती स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या अधिकाऱ्यांनी दिली आहे. त्यांनी याप्रकरण सीबीआयकडे तक्रार दाखल केली आहे.

त्यानुसार संचालक नरेश कुमार, सुरेश कुमार आणि संगीता यांच्याविरोधात सीबीआयने गुन्हा दाखल केला आहे. या प्रकरणात बँकेचं 173 कोटी रुपयांचे नुकसान झालं आहे.

राम देव इंटरनॅशनल ही कंपनी पश्चिम आशिया आणि युरोपातील देशांत बासमती तांदूळ निर्यात करते. कर्नाल जिल्ह्यात त्यांच्या तीन राइस मिल, आठ निवड आणि प्रतवारीचे युनिट आहेत. सौदी अरेबिया आणि दुबईत कार्यालये आहेत, असे स्टेट बँकेने दाखल केलेल्या तक्रारीत म्हटलं आहे. ही बातमी महाराष्ट्र टाईम्सने दिली आहे.

3. मुंबईतून उत्तर प्रदेशसाठी जाण्यासाठी 10 ट्रेन सुटणार

मुंबईतून उत्तर प्रदेशला 10 रेल्वेगाड्या जाणार असल्याची माहिती विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी दिली आहे. ही बातमी झी 24 तासने दिली आहे.

देवेंद्र फडणवीस यांनी रेल्वेमंत्री पीयूष गोयल यांच्याशी चर्चा केली. मुंबईत काम करणाऱ्या उत्तर प्रदेशातील स्थलांतरीत मजुरांसाठी विशेष ट्रेन उपलब्ध करण्याची विनंती केली.

याला प्रतिसाद मिळाला देत पीयूष गोयल यांनी तात्काळ उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्याशी संपर्क साधला आहे. मुंबईतून 10 विशेष ट्रेन सोडण्यात येणार आहेत.

पण यासाठी लोकांना नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करावी लागणार आहे. ज्यांना परवानगी मिळाली त्यांनाच प्रवास करता येणार आहे. स्टेशनवरची गर्दी टाळण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आला आहे. लोकांनी रेल्वे स्थानकांवर गर्दी करू नये, असं आवाहन शासनाने वारंवार केलं आहे.

4. फक्त ग्रीन झोनमधील शहरांमध्ये सुरू होणार विमान वाहतूक

कोरोना व्हायरसच्या पार्श्वभूमीवर करण्यात आलेल्या रेड, ऑरेंज आणि ग्रीन झोनपैकी फक्त ग्रीन झोनमधील शहरांमध्येच देशांतर्गत विमान वाहतूक सुरू होईल, असं विमान वाहतूक मंत्री हरदीपसिंग पुरी यांनी स्पष्ट केलं आहे. ही बातमी लोकमतने प्रसिद्ध केली आहे.

17 मेनंतर देशांतर्गत विमान वाहतूक सुरू करण्याचा केंद्र सरकारचा विचार आहे. त्यासाठी विमान कंपन्यांशी बोलणी सुरू आहे. सुरुवातीला टप्प्या टप्प्याने परवानगी देण्यात येईल. विमान उड्डाणाचं ठिकाण आणि उतरण्याचं ठिकाण ही दोन्ही ठिकाणं ग्रीन झोनमध्ये असली पाहिजेत, असं हरदीपसिंग पुरी यांनी सांगितलं.

5. सीआरपीएफच्या 62 जवानांना कोरोना व्हायरसची लागण, एकूण संख्या 234 वर

राजधानी दिल्लीत सीलमपूर आणि रोहिणी भागात...


कोव्हिड-19 रुग्णांच्या उपचारासाठी या औषधाची क्लिनिकल ट्रायल सध्या सुरू आहे, ‘आपत्कालीन उपयोगासाठी’ डॉक्टर हे औषध रुग्णांना देऊ शकतात, असंही प्रशासनाने मान्य केलं आहे. पण हे औषध मिळवणं शर्मांसाठी अशक्यप्राय गोष्ट होऊन बसली – रेमडेसिव्हिर कुठेही मिळत नव्हतं.

शर्मांनी अनेक लोकांना फोन केले, सर्वत्र विचारपूस केली, पण त्यांच्या काकांची प्रकृती खालावत चालली होती. “मला अश्रू अनावर झाले होते. एकीकडे माझे काका मृत्यूशी झुंजत होते, आणि दुसरीकडे त्यांना आवश्यक असलेलं औषध मिळवायला मला संघर्ष करावा लागत होता.

“अनेक कॉल केल्यानंतर अखेर मला ते औषध मिळालं, पण त्यासाठी मला सात पट जास्त पैसे मोजावे लागले,” अभिनव म्हणाले. “मला खरंच खूप वाईट वाटतं त्या लोकांसाठी ज्यांना हे परवडणारं नसेल.”

औषधीचा धंदा अन् जुगाड

हा प्रत्यय एकट्या अभिनव शर्मांना आला असं नाही. दिल्लीत अनेक कुटुंबांना कोरोनावरच्या आवश्यक औषधींसाठी काही पट जास्त पैसे मोजावे लागत आहेत. त्यांना ही औषधं उपलब्ध होतायत पुरानी दिल्लीतील एका बाजारातून.

या बाजारात काम करणाऱ्या काही लोकांना बीबीसीने फोनवरून गाठलं, तेव्हा त्यांनी सांगितलं की योग्य ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तो मोबदला मिळाला तर औषधीचा जुगाड होऊन जाईल.

“मी तुमच्यासाठी तीन बाटल्यांचा जुगाड करतो, पण प्रत्येक बाटलीचे 30 हजार रुपये. आणि हो, आत्ताच्या आत्ता यावं लागेल,” एकाने आम्हाला सांगितलं. तो “औषधींचा धंदा” करत असल्याचं त्याने सांगितलं.

दुसऱ्या एकाने आम्हाला एका बाटलीचा भाव 38 हजार रुपये सांगितला. या बाटलीची अधिकृत किंमत आहे 5,400 रुपये. आणि प्रत्येक रुग्णाला सरासरी पाच ते सहा डोस लागतात.

काय असतं रेमडेसिव्हिर?

जगात जेव्हा सार्स आणि इबोलाची साथ आली होती, तेव्ही रेमडेसिव्हिर या औषधाची निर्मिती केली गेली. हे एक अँटी-व्हायरल ड्रग आहे.

अमेरिकेची औषध कंपनी गिलियाडनं हे औषध बनवलं होतं. तज्ज्ञांच्या मते खरं तर सार्स, मर्स आणि इबोलासारख्या साथीच्या रोगांमध्ये याचा उपयोग झाला खरा, पण ते तितक्या प्रमाणावर यशस्वी ठरलं नव्हतं.

पण आता SARC-CoV-2 या कोरोना व्हायरसविरोधात याचा सध्या फायदा होत असल्याचं समोर आलंय. रुग्णाच्या शरीरात जाऊन ते अशा एन्झाईम्सवर हल्ला करतं जे व्हायरसला एकाचे दोन व्हायला मदत करतात. त्यामुळे विषाणूंची शरीरात वाढ रोखता येते आणि रुग्णाचे वाचण्याची शक्यता बळावते.

जगभरात विविध रुग्णालयांमध्ये चाललेल्या क्लिनिकल ट्रायल्समध्ये असं लक्षात आल्यानंतर या औषधीची चर्चा अमेरिकेपासून महाराष्ट्रापर्यंत होऊ लागली. महाराष्ट्रात हे औषध क्रिटिकल रुग्णांना देण्यात येणार आहे, त्यासाठी सरकारने 10 हजारर डोस मागवले आहेत, असं आरोग्य मंत्री राजेश टोपे यांनी एकदा सांगितलं होतं.

पण हे औषध काही रामबाण नाही, असं तज्ज्ञांना वाटतं. सध्या कोरोनावर कुठलंही ठोस असं औषध नाही, लस नाही. त्यामुळे सध्यातरी डॉक्टर हे औषध मोठ्या प्रमाणावर रुग्णांना प्रिस्क्राईब करत आहेत. म्हणूनच दिल्ली आणि इतर शहरांमध्ये याची मागणी वाढली आहे.

काळाबाजार

पण याच औषधीसाठी अनेकांना आपल्या आयुष्यभराची कमाई पणाला लावावी लागत आहे. दिल्लीत आणि शेजारच्या काही जिल्ह्यांमध्ये अशी अनेक कुटुंबं आहेत,  ज्यांना रेमदेसिव्हिर खूप खूप महागात घ्यावं लागलं. आणि या नफेखोरीचं एक मुख्य कारण म्हणजे मागणी आणि पुरवठा यांच्यात असलेली प्रचंड मोठी तफावत.

रेमिडेसिव्हिर बनवणाऱ्या अमेरिकेच्या गिलियाड कंपनीने भारतात फक्त चार कंपन्यांना हे औषध बनवण्याची परवानगी दिली आहे – सिपला, ज्युबिलंट लाईफ, हेटरो ड्रग्स आणि मायलॉन. यापैकीही फक्त हेटरो ड्रग्सने आतापर्यंत उत्पादन सुरू केलं...


कोव्हिड-19 विरुद्ध लढण्यासाठी आपली प्रतिकारक्षमता वाढविण्याच्या दृष्टिनं व्हिटॅमिन डी उपयुक्त ठरू शकतं का, याची चाचणी घेण्यासाठी शास्त्रज्ञ स्वयंसेवकांच्या शोधात आहेत.

आधी या चाचणीत सहभागी होणाऱ्यांच्या रक्ताची चाचणी घेतली जाईल. त्यांच्यात व्हिटॅमिन डीची कमतरता असेल तर त्यांना सहा महिने दररोज व्हिटॅमिन डीची गोळी दिली जाईल.

लंडनमधील क्वीन मेरी विद्यापीठातील संशोधकांकडून ही चाचणी घेतली जाणार आहे. या चाचणीत नेहमीच्या सप्लिमेंटपेक्षा अधिक तीव्रतेचा व्हिटॅमिन डीचा डोस वापरला जाईल. प्रमुख संशोधक डेव्हिड जोलिफ यांनी म्हटलं आहे की, या चाचणीतून काही प्रश्नांची ठोस उत्तरं मिळू शकतील. व्हिटॅमिन डी कोव्हिडविरोधात लढण्यासाठी किती प्रभावी ठरू शकतं, हे स्पष्ट होईल.

व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंटची किंमत कमी असते, त्या वापरण्यामध्ये धोका नसतो आणि त्या सहज उपलब्धही होतात. जर व्हिटॅमिन डी परिणामकारक असेल तर कोरोना व्हायरसविरुद्धच्या या लढाईत त्याचा वापर करून घेता येईल, असं डेव्हिड जोलिफ यांनी म्हटलं.

व्हिटॅमिन डी सप्लिमेंट सुरक्षित असल्या तरी रोज शरीराला जेवढा पुरवठा आवश्यक आहे, त्यापेक्षा अधिक प्रमाणात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व्हिटॅमिन डीचं सेवन हे हानीकारक ठरू शकतं.

ब्रिटिश सरकारमध्ये आरोग्य आणि आहाराशी निगडीत काम करणाऱ्या सायंटिफिक अॅडव्हायझरी कमिशन ऑन न्यूट्रिशन इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थ अँड केअर एक्सलेंस या संस्थेनेही कोरोनासंदर्भात व्हिटॅमिन डीच्या भूमिकेबाबत एक अहवाल तयार केला आहे.

व्हिटॅमिन डीबद्दल कोणता सल्ला?

कोरोना व्हायरस साथीच्या काळात बहुतांश लोक घरांमध्ये बसून आहेत. यामुळे शरिरात व्हिटॅमिन डीची कमतरता निर्माण होणं स्वाभाविक आहे. सामान्यपणे इतर वेळी लोक घराबाहेर जास्त वेळ घालवतात.

यादरम्यान त्वचेवर पडणाऱ्या उन्हामुळे व्हिटॅमिन डी आपल्याला नैसर्गिकपणे मिळतं. हे व्हिटॅमिन आपल्या शरीरासाठी उपयोगी मानलं जातं.

व्हिटॅमिन डी

ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिस संस्थेनुसार, सध्याच्या काळात लोकांनी प्रतिदिन 10 मायक्रॉन व्हिटॅमिन डी घेतलं पाहिजे. विशेषतः घरातच बहुतांश वेळ घालवणाऱ्या लोकांनी हे व्हिटॅमिन घेतलं पाहिजे.

ब्रिटनमध्ये ऑक्टोबर ते मार्च महिन्यापर्यंत व्हिटॅमिन-डी घेण्याचा सल्ला पूर्वीपासूनच दिला जातो. किंबहुना, पब्लिक हेल्थ इंग्लंड (PHI) संस्थेने तर पूर्ण वर्षभर व्हिटॅमिन-डी सप्लिमेंट घेण्याचा सल्ला दिलेला आहे.

PHI च्या मते घराबाहेर न पडणाऱ्या, केअर होममध्ये राहात असलेल्या लोकांनी वेगळं व्हिटॅमिन डी घेणं गरजेचं आहे.

व्हिटॅमिन-डी वेगळं घेण्याची गरज कुणाला?

- बहुतांश वेळ घराबाहेर पडणाऱ्या लोकांना- केअर होममध्ये राहणाऱ्या लोकांना- त्वचा नेहमी कोणत्याही कापडाने झाकलेली असते अशा लोकांनास्कॉटलँड आणि वेल्सच्या प्रशासनाशिवाय उत्तर आयर्लंडच्या सार्वजनिक आरोग्य संस्थांनी लॉकडाऊनमध्ये अशाच प्रकारचा सल्ला दिला आहे.

व्हिटॅमिन-डीची आवश्यकता कशासाठी?

सामान्यपणे मजबूत आणि निरोगी हाड, दात आणि स्नायूंसाठी व्हिटॅमिन-डी महत्त्वाचं मानलं जातं. याच्या कमतरतेमुळे हाडं कमकुवत होतात. लहान मुलांना यामुळे मुडदूस हा आजार होतो. प्रौढ व्यक्तींना व्हिटॅमिन-डीच्या कमतरतेमुळे अॅस्टीमलेशा हा आजार होतो.

संशोधकांच्या मते, व्हिटॅमिन-डीमुळे शरिरात रोगप्रतिकारक क्षमता प्रभावीपणे कार्यरत राहाते. विषाणूंच्या संसर्गाशी लढण्यात हे उपयोगी ठरतं.

शरीरात व्हिटॅमिन-डी पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध असल्यास सतत होणारी सर्दी आणि फ्लू यांच्यापासून बचाव होऊ शकतो.

पण सायंटिफिक अॅडव्हायझरी कमिटी ऑन न्यूट्रीशनने (NACN) फुफ्फुसातील संसर्ग रोखण्यासाठी...


कोव्हिड-19 विरोधातील युद्ध जिंकल्यानंतर, खरी लढाई सुरू होते पूर्ववत आयुष्य जगण्याची. पुन्हा नव्या उमेदीने उभं राहण्याची. म्हणूनच शारीरिक आरोग्यासोबत मानसिक आरोग्य चांगलं ठेवणं महत्त्वाचं आहे.

ऑक्सिजन आणि व्हेंटिलेटरवर अधिक काळ राहून कोरोनामुक्त झालेल्या रुग्णांच्या फुफ्फुसांना इजा होण्याची प्रकरणं वाढली आहेत. या रुग्णांना दम लागणे, श्वास घेण्यास अडथळा यांसारखे त्रास सुरू झाले आहेत. त्यामुळे मुंबईतील काही कोव्हिडमुक्त रुग्णांना पुन्हा ऑक्सिजनवर ठेवावं लागत आहे.

डॉक्टरांच्या मते, कोरोनामुक्त झालो म्हणजे गाफिल राहून चालणार नाही. कोरोनामुक्त झालेल्यांनी स्वत:ची विशेष काळजी घेतली पाहिजे.

कोव्हिडमुक्त रुग्णांनी काय काळजी घ्यावी?

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या माहितीनुसार, रुग्णालयात राहिल्यानंतर श्वास घेण्यास अडथळा निर्माण होणं आणि आजारामुळे शरीरातील ताकद कमी होणं साहजिक आहे. त्यामुळे श्वास घ्यायला खूप त्रास होतो.

त्यामुळे खालील गोष्टी करणं आवश्यक आहे-

1) झोपताना डाव्या कुशीवर झोपावं. डोकं आणि मानेला आधारासाठी डोक्याखाली उशी घ्यावी. पाय गुडघ्यातून थोडे दुमडून घ्यावेत.

2) टेबलवर बसून का... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म करत असताना श्वास घेण्यास त्रास झाला, तर कमरेतून पुढे वाकून डोकं आणि मान टेबलवर ठेवलेल्या उशीवर ठेवावेत. हात टेबलवर आरामात ठेवावेत. उशी घेतली नाही तरी चालेल.

3) खुर्चीवर बसल्यावर त्रास झाल्यास, थोडं पुढे वाकावं आणि हात मांड्यांवर ठेवावेत

श्वास कसा घ्यावा?

एका ठिकाणी शांत बसावं. एक हात छातीवर आणि दुसरा पोटावर ठेवून डोळे बंद करून शांत बसावं. हळूवर नाकाने श्वास घ्यावा आणि तोंडाने सोडावा. नाकाने श्वास घेण्यास अडथळा होत असेल तर तोंडाने श्वास घ्यावा. शक्यतो श्वास हळूवार घेण्याचा प्रयत्न करावा.

रुग्णालयातून घरी आल्यानंतर करण्याचे व्यायाम

व्यायामामुळे श्वास घेण्यास होणारा अडथळा कमी होतो. स्नायू मजबूत होण्यास मदत होते. मानसिक ताण कमी होतो. आत्मविश्वास वाढतो. रुग्णालयात ऑक्सिजनवर ठेवण्यात आलं असेल, तर व्यायाम करताना कोणालातरी सोबत ठेवावं. व्यायाम करताना त्रास झाला तर तात्काळ डॉक्टरांना माहिती द्यावी.

सोपे व्यायाम - खांदे पुढे-मागे रोल करावेत. उभं राहून किंवा खुर्चीवर बसून डाव्या आणि उजव्या बाजूस थोडं वाकावं. पाय गुडघ्यात वाकवून उचलण्याचा प्रयत्न करावा. याला 'वॉर्मअप' असं म्हणतात.

थोडे कठीण व्यायाम- जागच्या जागी चालण्याचा प्रयत्न करावा. बाहेर चालताना शक्यतो सपाट जमीन असेल त्याठिकाणी चालावं. हळूहळू चालण्याचा वेग आणि अंतर वाढवावं.

रुग्णालयांमध्ये पोस्ट-कोव्हिड ओपीडी

दीर्घकाळ ऑक्सिजन आणि व्हेन्टिलेटरवर राहून कोव्हिड-19 मुक्त झालेल्या रुग्णांमध्ये फुफ्फुसांचे आजार होण्याचं प्रमाण वाढलं आहे. अशा रुग्णांसाठी मुंबईतील केईएम, फोर्टिस, सेंट जॉर्ज आणि इतर रुग्णालयात पोस्ट-कोव्हिड ओपीडी सुरु करण्यात आलीये.

कोव्हिडमुक्त झालेल्यांनी काय काळजी घ्यावी याबाबत बीबीसीशी बोलताना सेंट जॉर्ज रुग्णालयाचे जनरल फिजिशिअन डॉ. राहुल दारनुले सांगतात, "कोरोना व्हायरसमुळे फुफ्फुसांची कार्यक्षमता कमी होते. त्यामुळे कोव्हिडमुक्त रुग्णांच्या फुफ्फुसांची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी ब्रिदिंग एक्सरसाइज, प्राणायाम, शॉर्ट ब्रिस्क वॉकिंग फार महत्त्वाचं आहे. रुग्णालयातून घरी गेल्यानंतर सेल्फ मॉनिटरिंग वेळोवेळी करणं गरजेचं आहे. चालताना, काम करताना श्वास घेण्यास अडथळा निर्माण झाला तर त्वरित डॉक्टरांशी संपर्क करावा."

कोरोनामुक्त झालेल्यांमध्ये फुफ्फुसांना स्कारिंग (इजा) होण्याचं प्रमाण वाढलंय. त्यामुळे या पुढे कोरोनासोबत बरे झाल्यानंतर...


कोव्हिड-19 विरोधातील लढाईत रुग्णांचा जीव वाचवण्यासाठी 'रेमडेसिवीर' सामान्यांना आशेचा किरण वाटतंय. पण, कोव्हिड-19 टास्क फोर्सचे सदस्य डॉ. शशांक जोशी यांच्या सांगण्यानुसार, रेमडेसिवीरमुळे रुग्णांचा जीव वाचतो याचा कोणताच पुरावा नाही.

महाराष्ट्रात कोव्हिड-19 ची दुसरी लाट त्सुनामीसारखी पसरतेय. ज्यामुळे आरोग्यसेवा कोलमडून पडलीये.

रुग्णांना बेड मिळवण्यासाठी धावाधाव करावी लागतेय. ऑक्सिजन, ICU आणि व्हेन्टिलेटर बेड्स उपलब्ध नाहीयेत. काही ठिकाणी बेड न मिळाल्याने, तर, काही ठिकाणी ऑक्सिजनच्या अभावी रुग्णांना प्राण गमवावे लागेत आहेत.

एकीकडे बेड्सचा प्रश्न गंभीर बनलाय. तर, दुसरीकडे रेमडेसिवीरसाठी रुग्णांच्या नातेवाईकांची धडपड सुरू आहे. कोरोनाविरोधातील लढाईत रेमडेसिवीर फायदेशीर आहे? कोणत्या रुग्णाला दिलं पाहिजे? महाराष्ट्राच्या टास्क फोर्सचे सदस्य डॉ. शशांक जोशी यांच्याशी बीबीसीने बातचीत केली.

प्रश्न 1. - रेमडेसिवीरमुळे कोरोना रुग्णाचा जीव वाचतो?

डॉ. शशांक जोशी- रेमडेसिवीर जीव वाचवणारं औषध अजिबात नाही. हे व्हायरसला मारणारं, अॅन्टी व्हायरल औषध आहे. याचा वापर 'इबोला' व्हायरसविरोधात केला जात होता. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

आता आपण याचा वापर कोव्हिडविरोधात करतोय.

कोरोना उपचार: रेमडेसिवीर कोव्हिड-19 उपचारांसाठी जादूची कांडी नाही - डॉ शशांक जोशी

या औषधाचा दुरुपयोग होऊ नये यासाठी इंडियन मेडिकल असोसिएशन, देशभरातील टास्क फोर्स आणि तज्ज्ञांनी एक पत्रक जारी केलंय.

रेमडेसिवीरला आपात्कालीन परवानगी देण्यात आली आहे. प्रायोगिक तत्त्वावर याचा वापर करण्यात येतोय.

प्रश्न 2. - रेमडेसिवीरचा फायदा काय?

डॉ. शशांक जोशी- योग्य वैद्यकीय सल्ल्याने रेमडेसिवीर घेतलं तर कोरोना रुग्णाचे रुग्णालयात राहाण्याचे दिवस कमी होतात. रेमडेसिवीरमुळे कोरोनाबाधितांची रिकव्हरी लवकर होण्यास मदत होते.

एक ते तीन दिवस रुग्णालयातील स्टे कमी होईल आणि रुग्ण लवकर बरा होण्यास मदत मिळेल.

प्रश्न 3. - रुग्णालयात दाखल झाल्यानंतर किती दिवसात रेमडेसिवीर फायदेशीर ठरतं?

डॉ. शशांक जोशी- कोरोनाग्रस्त रुग्णाला रुग्णालयात दाखल केल्यानंतर पहिल्या 10 दिवसातच हे औषध काम करतं. फक्त पाच दिवस हे औषध द्यावं लागतं. याबद्दल अजिबात दुमत नाही. जगभरातील वैद्यकीय तज्ज्ञांनी याबाबत स्पष्टीकरण दिलं आहे.

नाशिकमध्ये रेमडेसिविर मिळवण्यासाठी झालेली गर्दी

प्रश्न 4. - कोणत्या रुग्णाला रेमडेसिवीर द्यावं?

डॉ. शशांक जोशी- वैद्यकीय सल्ल्याने मॉडरेट म्हणजेच, मध्यम स्वरूपाचा कोरोनासंसर्ग झालेल्या, ऑक्सिजनवर असणाऱ्या रुग्णांना देण्यात यावं.

रुग्णालयात उपचारांसाठी दाखल रुग्णांना रेमडेसिवीर द्यावं. घरी असलेल्यांना रेमडेसिवीर अजिबात देऊ नये. लोकांना वाटलं सौम्य आजारात रेमडेसिवीर घरी घेता येईल. हा याचा दुरूपयोग आहे.

रुग्णालयात दाखल असलेल्या, पण ऑक्सिजनची गरज नाही अशा रुग्णांना रेमडेसिवीर देण्याची गरज नाही. योग्य रुग्णाला, योग्यवेळी रुग्णालयातच रेमडेसिवीर द्यावं.

पण, देशभरात रेमडेसिवीरसाठी रुग्णांचे नातेवाईक धावपळ करताना दिसून येत आहेत. लोकांच्या रांगा पहायला मिळत आहेत.

डॉ. शशांक जोशी- रेमडेसिवीरसाठी गोंधळून रुग्ण, त्यांचे नातेवाईक धावपळ करतात. याची अजिबात गरज नाही. कोरोनासंसर्गात योग्य औषध योग्यवेळी दिलं पाहिजे.

प्रातिनिधिक फोटो

लोकांच्या मनात भ्रम पसरला आहे. हे औषध म्हणजे जादूची कांडी आहे. ही जादूची कांडी अजिबात नाही.

लोकांच्या मनातील भ्रम दूर करण्याची गरज आहे. रेमडेसिवीरसाठी जीवाचा आटापिटा करू नका. नातेवाईक मोठ्या रांगेत उभं राहातात. सोशल डिस्टंसिंग पाळत नाहीत. यामुळे त्यांनाही कोरोनासंसर्ग होण्याची...


कोव्हिड-19 व्हायरस संक्रमणाची चेन ब्रेक करण्यासाठी लसीकरण एकमेव प्रभावी पर्याय आहे. लशीमुळे घरात संसर्ग पसरण्याची शक्यता कमी झाल्याचं संशोधनातून स्पष्ट झालंय.

लस घेतल्याने आजाराची तीव्रता कमी होऊन, मृत्यूदर कमी होण्यास मदत होईल, असं तज्ज्ञ म्हणतात. भारतात 15 कोटीपेक्षा जास्त लोकांना लस देण्यात आलीये. 18 ते 44 वयोगटासाठी लसीकरण खुलं करण्यात आलं.

केंद्रांच्या सूचनेनुसार, गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांनी सद्यस्थितीत लस घेऊ नये. त्यामुळे या महिलांना लस देण्यात यावी, अशी मागणी करत स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी सरकारचं लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केलाय.

स्त्रीरोगतज्ज्ञांच्या संघटनेचं मत?

'फॉग्सी' (Federation of Obstetric and Gynecological Society of India) देशभरातील स्त्रीरोगतज्ज्ञांची सर्वात मोठी संघटना आहे. गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांच्या लसीकरणाबाबत 'फॉग्सी'ने एक पत्रक जारी केलंय.

त्या पत्रकात खालील मुद्दे आहेत -

स्त्रीरोगतज्ज्ञांची संघटना फॉग्सीचे अध्यक्ष डॉ. अल्पेश गांधी सांगतात, "कोरोनाची लाट येण्यापासून प्रतिबंध करायचा असेल. तर लसीकरण प्रभावी आणि दिर्घकाळ उपाय आहे. त्यामुळे गर्भवती महिल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा आणि स्तनदा मातांना लशीची सुरक्षा मिळाली पाहिजे."

"गर्भवती महिला, स्तनदा मातांना लस दिल्यामुळे होणारे फायदे, सौम्य धोक्यांपेक्षा अधिक जास्त मोलाचे आहेत," असं डॉ. गांधी पुढे म्हणतात.

गर्भवती, स्तनदा मातांच्या लसीकरणाबाबत केंद्राची भूमिका?

केंद्र सरकारच्या माहितीनुसार, "गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांचा लशीच्या चाचणीत सहभाग नव्हता. त्यामुळे, गर्भवती आणि ज्यांना आपण गर्भवती आहोत का नाही. याची खात्री नसेल त्यांनी सद्य स्थितीत लस घेऊ नये. स्तनदा मातांनी सद्यपरिस्थितीत कोरोनाविरोधी लस घेऊ नये."

कोरोनाविरोधी लसीचे गर्भवती महिला आणि स्तनदा मातांवर प्रतिकुल परिणाम होऊ शकतात, असं केंद्राचं मत आहे. त्यामुळे स्त्रीरोगतज्ज्ञांनी याकडे सरकारचं लक्ष वेधण्यासाठी पत्रक जारी केलंय.

फॉग्सीच्या माजी अध्यक्ष डॉ. नंदिता पालशेतकर सांगतात, "केंद्र सरकारला मत बदलण्यासाठी आम्ही विनंती केलीये. आमची सरकारसोबत चर्चा सुरू आहे."

दुसऱ्या लाटेत गर्भवती महिलांना संसर्ग जास्त?

देशभरात कोरोनासंसर्गाच्या दुसऱ्या लाटेने हाहा:कार माजवलाय. गर्भवती महिलांनाही कोरोनासंसर्गाचा मोठा फटका बसलाय.

"कोरोनाच्या पहिल्या लाटेच्या तूलनेत, दुसऱ्या लाटेत गर्भवती महिलांना गंभीर संसर्ग होण्याचं प्रमाण जास्त आहे," असं फॉग्सीचे अध्यक्ष डॉ. गांधी सांगतात.

फोर्टिस रुग्णालयाच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. सोनल कुमटा सांगतात, "तज्ज्ञांच्या मते गर्भवती महिलांना लस मिळाली पाहिजे. याचं कारण संसर्गाचा धोका खूप वाढलाय."

स्त्रीरोगतज्ज्ञ काय म्हणतात?

डॉ. नंदिता पालशेतकर मुंबईतील प्रसिद्ध स्त्रीरोगतज्ज्ञ आहेत. स्त्रीरोगतज्ज्ञांची संघटना फॉग्सीच्या माजी अध्यक्ष राहिल्या आहेत. गर्भवती महिलांसाठी लस सुरक्षित आहे का?

त्या म्हणतात, "भारतात उपलब्ध असलेल्या कोणत्याही लशीमुळे गर्भवती महिलांना धोका नाही. गर्भवती महिलांवर याची चाचणी न झाल्यामुळे, त्यांना देण्यात येऊ नये असं सांगण्यात आलं होतं. पण, आता संशोधन स्पष्ट आहे."

भारतात कोव्हिशिल्ड आणि कोव्हॅक्सीन या दोन लशी उपलब्ध आहेत.

मुंबईतील व्हॉकार्ड रुग्णालयाच्या स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. गंधाली देवरूखकर सांगतात, "सामान्य व्यक्तीप्रमाणेच गर्भवती महिला आणि स्तनादा मातांना लस दिली जाऊ शकते. मधूमेहाचा त्रास असलेल्या गर्भवती महिलांना लस दिलीच पाहिजे. जेणेकरून गर्भावस्थेत संसर्ग झाला. तर आजार गंभीर होण्याची शक्यता कमी होईल."

लस...


कोव्हिड-19ची साथ आटोक्यात ठेवण्यासाठी 24 मार्चपासून देशात लॉकडाऊन घोषित झाला आहे. त्यानंतर पहिले काही दिवस शेतकऱ्यांचा गोंधळ उडाला. कारण, शेतमाल विकण्याची जुनी साखळी विस्कळीत झाली होती. त्यामुळे भाज्या आणि फळं शेताच्या बांधावर सडू लागले होते.

त्यामुळे काही शेतकऱ्यांचं आवसान गळालं होतं. तर काहींनी सावरत वेगळे मार्ग काढले. त्यांनी स्वत: शहरात आणि शेजारच्या गावात जाऊन सरळ ग्राहकांना शेतमाल विकायचं ठरवलं. शेतकरी यासाठी मोबाईल फोन आणि इंटनेटचा वापर करतायेत. लॉकडाऊन संपल्यावरही शेतकरी ते ग्राहक हे 'थेट विक्रीचं मॉडेल' यशस्वी होईल, असा तरूण शेतकऱ्यांना विश्वास वाटतोय.

'ट्रॅक्टर भरून खरबूज विकायला गेलो'

"लॉकडाऊननंतर शेतातला माल विकण्यासाठी काही शेतकरी व्यापाऱ्यांवर अवलंबून राहत नाहीयेत. ते स्वत: भाजीपाला आणि फळं विकत आहेत, असं मी बातम्यांत पाहिलं होतं. पण माल विकायचा कसा? हेच मला माहीत नव्हतं. एक दिवस मी धडा केला. टू व्हीलरवर एक कॅरेट खरबूज ठेवले आणि शेजारच्या गावात विकायला गेलो. माल कुणी घेईल की नाही याची मनात धाकधूक होती. पण तासाभरातच सगळे खरबूज विकले. दुसऱ्या दिवसापासून मग मी ट्रॅक्टर भ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रून खरबूज घेऊन जायला सुरुवात केली. सकाळी 8 ते 12च्या दरम्यान सगळी विकून यायचो," असं जालना जिल्ह्यातील जाफ्राबाद तालुक्यातल्या डोलखेडा बु. गावचा अभय राऊत हा तरूण शेतकरी सांगतो.

शेतकरी आणि ग्राहक यांच्यातलं अंतर कमी झालं आहे का?

अभयने एका एकरातून तब्बल 60 क्विंटल खरबूज विकत एक लाख रुपयांहून अधिक कमाई केली आहे.

आतापर्यंत शेतकऱ्याने शेतीत पिकवायण्यापुरतंच स्वत:ला मर्यादित ठेवलं होतं. पण शेतमाल विकायचा कसा? याचा आत्मविश्वास आणि कौशल्य शेतकऱ्यांकडे नव्हतं. पण येत्या काळात त्यांना हे शिकून घ्यावंच लागणार आहे, असं अभय सांगतो.

सध्या शेतकरी दोन पातळ्यांवर शेतमाल विकताना दिसत आहेत. एका बाजुला स्वत: फिरून माल विकत आहेत. तर दुसऱ्या बाजुला शेतकरी उत्पादक कंपनीचा (FPC) सभासद होऊन शेतमाल विकत आहेत. यापैकी शेतमाल उत्पादक कंपनीद्वारे विकण्याचं प्रमाण वाढतंय, असं दिसून येत आहे.

गुगल फॉर्म, व्हॉट्सअप मेसेज, मोबाईल अॅप्स

शेतमालाची थेट विक्री ही इंटरनेट आणि मोबाईल फोनमुळे आणखी सोपी झाली आहे. पुणे जिल्ह्यातल्या अनेक शेतकरी उत्पादक कंपन्या आधी ऑनलाईन ऑर्डर घेतात. त्यासाठी गुगल फॉर्म, व्हॉट्सअप मेसेज, फोन कॉल्स, SMS यांचा वापर करतात आणि नंतर थेट पुण्यातल्या सोसायटीत जाऊन फळं आणि भाजीपाला विकतात.

"लॉकडाऊनमध्येही पुणेकरांना सध्या फ्रेश भाजीपाला आणि फळं घरपोच मिळत आहेत. त्यामुळे ते अधिक किंमत द्यायलाही तयार आहेत. आम्ही ग्राहकांकडून दोन दिवसआधी ऑर्डर घेतो. त्याप्रमाणे शेतकऱ्यांना शेतातला माल काढायला सांगतो. त्याची व्यवस्थित पॅकिंग करतो. सगळा माल सॅनिटाईज केला जातो आणि रोज सकाळी गाडीतून पुण्यातल्या सोसायटीत पाठवतो," असं बारामतीमधल्या फार्मिगो शेतकरी उत्पादक कंपनींचे संस्थापक इंद्रजीत शिंदे सांगतात.

29 वर्षांच्या इंद्रजीत यांनी एक वर्षांपूर्वी (2019) ही कंपनी सुरू केली आहे.

शहरातल्या ग्राहकांना थेट शेतातून भाज्या मिळू लागल्या आहेत.

APMC मार्केटमधून शेतमाल ग्राहकाला पोहोचेपर्यंत अनेक मध्यस्थांकडून जातो. शेतकऱ्याकडे कोल्ड स्टोरेज किंवा ड्राय स्टोरेज नसल्याने त्यांना किमान आधारभूत किंमतीपेक्षा कमी दराने माल विकावा लागतो. तर अनेक मध्यस्थांच्या साखळीमुळे ग्राहकाला जास्त किंमत मोजावी लागते. पण शेतकऱ्यांना त्याचा काहीच फायदा व्हायचा नाही. आता शेतकऱ्यांनी स्वत: माल विकायला सुरुवात केल्यानं मधल्या व्यापारी साखळीला खिंडार पडली आहे,...


कोव्हिडची सौम्य लक्षणं असणाऱ्यांनी काळजी घ्यायला हवी.

यूकेतल्या नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ हेल्थ रिसर्चने लाँग कोव्हिडवर एक अहवाल सादर केला आहे. या अहवालातल्या निष्कर्षानुसार लाँग कोव्हिडचे लोकांवर चार प्रकारे परिणाम होऊ शकतात.

तसंच लाँग कोव्हिडचा सामना करत असलेल्या व्यक्तींवर मोठा मानसिक परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे अशा व्यक्तींना अधिक आधाराची गरज असते आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांनाही लाँग कोव्हिडविषयी परिपूर्ण माहिती असायला हवी.

कोरोनाने बदललं आयुष्य

कोव्हिड-19 चा सौम्य संसर्ग झालेले दोन आठवड्यात तर गंभीर संसर्ग झालेले रुग्ण तीन आठवड्यात बरे होतात, असं सांगितलं जातं.

मात्र, हजारो लोकांना लाँग कोव्हिडचा सामना करावा लागत असल्याचं या अहवालात म्हटलं आहे.

कोरोना रुग्णांच्या वाढत्या संख्येबरोबरच भविष्यात लाँग कोव्हिड रुग्णांची संख्याही वाढत जाणार, हे नक्की.

फेसबुकवरच्या लाँग कोव्हिड सपोर्ट ग्रुपच्या 14 सदस्यांच्या मुलाखती आणि ताज्या संशोधनावरून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे. कोरोनातून बरं होत असताना बरीच लक्षणं अधून-मधून दिसत असतात. याला 'रिकरिंग सिम्पटम्स' (recurring symptoms) म्हणतात. श्वा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सोच्छास, मेंदू, हृदय, रक्तवाहिन्या ते किडनी, आतडे, यकृत आणि त्वचेपर्यंत शरीरातल्या अनेक अवयवांवर रिकरिंग सिम्प्टम्सचा परिणाम दिसून येत असल्याचं अहवालात म्हटलं आहे.

चार वेगवेगळ्या सिंड्रोम्समुळे ही लक्षणं असू शकतात :

लाँग कोव्हिड असणाऱ्यांपैकी काही रुग्णांना गंभीर स्वरुपाची लागण झाल्याने त्यांना हॉस्पिटलमध्ये दिर्घकाळ उपचार घ्यावे लागले होते. मात्र, काही जण असेही होते की त्यांना कोव्हिड-19 ची अतिशय सौम्य लक्षणं होती आणि त्यांनी कोरोना चाचणीही केली नव्हती.

'लाँग कोव्हिडच्या क्रियाशील निदानामुळे (working dignosis)' लोकांना मदत होईल, असं या अहवालात म्हटलेलं आहे. वर्किंग डायग्नोसीस म्हणजे दोन किंवा त्यापेक्षा अधिक संभाव्य रोगनिदानांपैकी अधिक प्रभावी पद्धत.

काही रुग्णांसाठी कोव्हिड-19 एक दीर्घकाळ टिकणारा आजार असल्याचं स्पष्ट होत आहे.

अहवालात म्हटलेलं आहे, "काही रुग्ण हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज मिळाल्यानंतर घरी योग्य खबरदारी घेतल्यावर पूर्णपणे बरे होताच. मात्र, काहींसाठी हा अनुभव आयुष्य बदलून टाकणारा ठरतो. अनेक रुग्ण असे आहेत की ज्यांना सौम्य संसर्ग झाल्याने ते कधीच हॉस्पिटलला गेले नाही. मात्र, पुढे त्यांना अधिक गंभीर लक्षणं दिसून आली."

लाँग कोव्हिडविषयी बोलतान हा अहवाल तयार करणाऱ्या डॉ. एलेन मॅक्सवेल म्हणतात की ज्यांना गंभीर संसर्ग झाला आहे त्यांच्यावर या आजाराचा सर्वाधिक परिणाम होतो आणि ज्यांना या आजारामुळे मृत्यू ओढावण्याचा धोका कमी आहे त्यांना या आजाराच्या दिर्घकालीन परिणामांचा धोकाही कमी आहे, असं त्यांना पूर्वी वाटायचं.

मात्र, अभ्यासावरून वेगळंच सत्य पुढे आलं.

याविषयी सांगताना त्या म्हणाल्या, "कोव्हिडची कधी चाचणीसुद्धा न केलेल्यांना व्हेंटिलेटर लावण्याची वेळ आलेल्या रुग्णांपेक्षा जास्त त्रास झाल्याचीही उदाहरणं आढळली आहेत."

ब्रिस्टल विद्यापीठात प्राध्यापिक असणाऱ्या जो हाऊस यांना कोरोनाची लागण होऊन 6 महिने उलटले आहेत. मात्र, त्यांना अजूनही त्रास जाणवतो आणि म्हणूनच 6 महिन्यांनंतरही त्यांना कामावर परत जाता आलेलं नाही.

कोव्हिडच्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही

सुरुवातीला त्यांना खूप खोकला होता आणि श्वास घ्यायलाही त्रास जाणवत होता. पुढे प्रचंड थकवा आणि डोकदुखी जाणवू लागली आणि त्यानंतर तर त्यांना हृदयाच्या तक्रारी आणि स्नायूदुखीचा त्रासही झाला.

जो सांगतात, "एक दिवस मी उठले आणि मला खूप चक्कर येत...


कोव्हिडने मरणाऱ्या लोकांचे आकडे रोज समोर येतात, थोडं हळहळून, चुकचुकून सोडून देतो आपण, कामाला लागतो. दुसऱ्या दिवशी परत आकडे येतात. तेच घडतं, तोपर्यंत जोपर्यंत ही काळाची चाहूल तुमच्या घरात लागत नाही.

अचानक आकडे फक्त आकडे न राहाता आपल्या जगण्याची धावपळ बनते. काहीतरी शाप असावा माणसाला की आपला माणूस मरत नाही तोवर काही सिरीयसली घ्यावंसच वाटत नाही. तशीच गर्दी बाहेर वाढत असते.

आभाळच फाटलं त्याला कुठे कुठे ठिगळं लावणार असं माझी आजी म्हणायची.

कोरोनाने मरणारा माणूस कसा मरतो माहितेय? श्वास कोंडून, की शेवटी त्याला जगण्यासाठी एक श्वास घेणं मुश्कील व्हावं. जो/जी गेले ते तर सुटतात, मागे राहिलेल्यांचं काय?

जे कोरोनाने जातात ना त्यांचे जवळचे, रक्ताच्या नात्याचे सहसा त्याच आजाराने ग्रस्त असतात. काही तर हॉस्पिटलमध्येच असतात. आपल्या माणसाला शेवटचा निरोप द्यायलाही त्यांना येता येत नाही. मरण स्वस्त तर झालंच आहे, एकटंही झालंय.

मी पाहिलंय स्मशानभूमीत. एकाशेजारी एक सहा-सात चिता जळत असतात आणि दर तिसऱ्या मिनीटाला एक बॉडी येत असते. माझ्या नात्यातली व्यक्ती गेली तेव्हा माझ्या शहरात कोरोनाने 40 मृत्यू झाले... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

होते.

सविस्तरच सांगायला हवं कसं होतं ते. तुमचं शहर मोठं असेल आणि तुम्ही शहरात दोन स्मशानभूमी असण्याइतके लकी (!) असाल तर एक स्मशानभूमी कोव्हिडसाठी राखीव असते. दिवसभरात गेलेल्या लोकांच्या बॉडी दुपारनंतर रिलीज व्हायला सुरूवात होते आणि आग धगधगायला लागते.

शववाहिका येत असतात, चिता पेटत असतात. जो मेलाय त्याच्या जवळचं स्मशानभूमीत कोणीच नसतं. ते ऑलरेडी एकतर अॅडमिट असतात नाहीत क्वारंटाईन असतात. मेलेल्याला आग लावायला रक्ताचं नसतं कोणी.

नवरा, बायको, संसार, मुलं कोणीच नसतात. माझ्या नातेवाईकाच्या बाबतीत असंच झालं. लांबची चार माणसं सोडून कोणीच नव्हतं. अग्नी कोणी दिला, कोणाच्या लक्षातही नाही. तरी जी माणसं आली त्यांचं कौतुक मानायला पाहिजे की ती आली तरी. नाहीतर महानगरपालिकेची माणसं कुठे जाळतात, कशी जाळतात पत्ता नाही लागत. त्यांना तरी का दोष द्यावा? संपत नाहीये मृत्यूचा खेळ.

मेलेल्या माणसाला प्लास्टिकमध्ये गुंडाळलेलं असतं, घरी आणण्याचा प्रश्नच नसतो. थेट स्मशानात नेतात. जाळण्यासाठीही टोकन घ्यावं लागतं. काही ठिकाणी 24-36 तासांचा वेटिंग पीरियड आहे म्हणे. आमच्या माणसाला निदान स्मशानात आणल्या आणल्या आग नशिबी आली.

हॉस्पिटलमध्ये माणूस गेला रे गेला की त्याला बेडवरून उतरवायची घाई सुरू होते. रडायला तरी कोणाला आणि किती वेळ असणार? रिकामा (!) झालेला बेड बाहेर जगण्या-मरण्याच्या अध्येमध्ये टांगलेल्या माणसाला द्यायचा असतो. Life should trump death.

कमीत कमी ज्या जवळच्या माणसांना आपल्या माणसांचे अंतिम संस्कार करता येतात ते नशीबवान (!) म्हणायचे. खांदा द्यायचा नसतोच, पण निदान अग्नी द्यायला, शेवटचा निरोप द्यायला चार माणसं यावीत म्हणून प्रयत्नांची पराकाष्ठा करावी लागते. कोव्हिडने गेलेल्या माणसाचे अंतिम संस्कार करायला कोण परकी माणसं येणार? तरी काही येतात, घाबरत घाबरत का होईना कसेबसे सोपस्कार पार पडतात.

एका पत्रकार मित्राने सांगितलेला किस्सा. त्याचे वडील गेले मागच्या वर्षी कोरोनाने, लहानशा गावात. खांदा द्यायला माणूस नव्हता. याने एकट्याने खांद्यावर बॉडी नेऊन चितेवर ठेवली, अग्नी दिला आणि चिता शांत व्हायची वाट पाहात बसला. एकटाच.

आपला माणूस मरतो तेव्हा काय होतं माहितेय? कोणी नसतं तिथे... उद्या अस्थी गोळा करायला कोण येणार, पुन्हा ही रिस्क कोण घेणार म्हणून तू-तू-मी-मी चालत असते. पुढचे तुमच्या आठवणीत असतील एखाद्या चांगल्या माणसाच्या मयतीला...


कोव्हिडशी युद्धपातळीवर लढण्यासाठी बायडन यांनी 10 निर्णय घेतले आहेत.

यानुसार लसीकरणाचा वेग वाढवण्यात येणार आहे सोबतच कोव्हिड चाचण्यांचं प्रमाणही वाढवण्यात येईल. मास्कसारख्या अत्यावश्यक वस्तूंचं उत्पादन वाढवण्यासाठीही तातडीचे निर्णय घेण्यात आले आहेत.

या साथीवर मात करण्यासाठी काही महिन्यांचा कालावधी लागणार असला तरी सगळेजण एकत्र आल्यास आपण नक्कीच यातून बाहेर पडू, असं बायडन यांनी हे 10 निर्णय जाहीर करताना म्हटलंय.

अमेरिकेचे 46वे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून शपथविधी झाल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी बायडन यांनी हे निर्णय घेतले आहेत.

माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या धोरणांशी नवीन प्रशासनाने फारकत घेतली आहे. राज्यांनी स्वतःसाठीचे निर्णय घेण्याऐवजी आता एक राष्ट्रीय उपाययोजना वा कार्यपद्धती ठरवण्याचं धोरण असेल.

ट्रंप प्रशासनाने ज्याप्रकारे कोव्हिडच्या साथीचा प्रश्न हाताळला, त्यावर मोठी टीका झाली होती.

जगभरात अमेरिकेला कोरोना व्हायरसचा सर्वांत मोठा फटका बसला असून आतापर्यंत यामुळे 4 लाख 6 हजारांपेक्षा जास्ती जीव गेल्याचं जॉन्स हॉपकिन्स विद्यापीठाची आकडेवारी सांगते. आतापर्यंत तब्बल 2.45 कोटी अ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मेरिकन नागरिकांना कोरोनाचा संसर्ग झालेला आहे.

'युद्धजन्य परिस्थिती'

आपण घेत असलेल्या 'ठोस व्यवहारी निर्णयांसाठी' मोठी किंमत मोजावी लागणार असल्याचं बायडन यांनी म्हटलंय.

"एक गोष्ट मी स्पष्ट करतो - परिस्थिती आणखी चिघळेल आणि मग त्यात सुधारणा होईल," असा इशारा बायडन यांनी दिलाय. पुढच्या महिन्यापर्यंत अमेरिकेतल्या कोव्हिड बळींची संख्या 5 लाखांवर जाण्याचा अंदाज असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

'ही युद्धजन्य परिस्थिती आहे,' ते म्हणाले. दुसऱ्या महायुद्धाच्या तुलनेत या साथीदरम्यान अधिक अमेरिकन नागरिकांचा मृत्यू झाल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

आपल्य कार्यकाळाच्या पहिल्या 100 दिवसांमध्ये 10 कोटी लोकांना लस देण्याची आपली योजना असून 'हे आपल्या देशाने स्वीकारलेलं आतापर्यंतच सर्वांत मोठं प्रशासकीय आव्हान' असल्याचं बायडन म्बणाले आहेत.

परिस्थिती सुधारण्याआधी आणखीन बिघडेल, असं राष्ट्राध्यक्ष बायडन यांनी म्हटलंय.

अस्तित्वात असणाऱ्या लसीकरण योजनेची क्षमता आणि आवाका बायडन प्रशासन वाढवत असल्याचं मुख्य वैदयकीय सल्लागार अँथनी फाऊची यांनी म्हटलंय.

अपेक्षेनुसार जर उन्हाळा संपेपर्यंत 70 ते 85 टक्के लोकसंख्येला लस देता आली तर हिवाळा येईपर्यंत आयुष्यं काहीसं नॉर्मल होण्याची शक्यता असल्याचं त्यांनी म्हटलंय.

लस घेण्याबद्दल साशंक असणाऱ्यांना ही लस घेण्यासाठी राजी करणं हे महत्त्वाचं ठरणार असल्याचंही डॉ. फाऊची यांनी म्हटलंय.

लशीचं उत्पादन वाढवण्यासाठी प्रशासन काही उत्पादकांशी चर्चा करत असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. लसीच्या पुरवठ्यात अडथळा येत असून काही ठिकाणी लशीचा साठा संपल्याचं काही स्थानिक अधिकाऱ्यांनी म्हटलं होतं.

अमेरिकेत आतापर्यंत 1.65 कोटी लसीचे डोस देण्यात आले आहेत.

नवीन योजना काय आहे?

प्रशासनाने सात टप्प्यांची एक योजना जाहीर केली आहे. यामध्ये लसीचं अधिक चांगलं वितरण करण्यापासून ते कोरोनाच्या योग्य चाचण्या उपलब्ध करून देण्यापर्यंतच्या उपाययोजना आहेत.

कोव्हिडचा धोका सर्वात जास्त असणाऱ्यांचं आणि अत्यावश्यक सेवांमध्ये काम करणाऱ्यांचं संरक्षण करण्यासाठी आणि त्यांना मदत करण्यासाठी झपाट्याने आणि आक्रमकपणे पावलं उचलणं महत्त्वाचं असल्याचं बायडन प्रशासनाचं मत असल्याचं या योजनेत म्हटलंय.

कोव्हिडशी युद्धपातळीवर लढण्यासाठी बायडन यांनी 10 निर्णय घेतले आहेत.

बायडन यांनी मंजूर केलेल्या एक्झिक्युटिव्ह ऑर्डरना अमेरिकन काँग्रेसकडून मान्यता...


कोव्हिशील्ड आणि कोव्हॅक्सिन या दोन लशींना मान्यता देण्यात आली आहे. युकेमध्ये ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनकाने विकसित केलेली लस भारतामध्ये सीरम इन्स्टिट्यूट कोव्हिशील्ड नावाने तयार करतेय. तर कोव्हॅक्सिन ही भारत बायोटेक कंपनी आणि इंडियन काऊन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च - ICMR ने विकसित केलेली संपूर्णपणे भारतीय लस आहे.

ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनकाच्या लशीचा आणीबाणीच्या परिस्थितीत वापर करण्याला युकेमध्ये मान्यता देण्यात आल्यानंतर, भारतातही कोव्हिशील्डला अशी परवानगी मिळेल असा अंदाज बांधला जात होता. आणि अपेक्षेप्रमाणेच सीरम इन्स्टिट्यूटच्या लशीला परवानगी मिळाली.

पण कोव्हॅक्सिनच्या वापरासाठी इतक्या लवकर परवानगी देण्यात येण्याची अपेक्षा नव्हती.

कोव्हॅक्सिनला इतक्या लवकर मान्यता देण्यात आल्याबद्दल काँग्रेस पक्षासह इतर काही आरोग्य कर्मचाऱ्यांनीही याबद्दल आक्षेप घेतलाय.

काय आहेत आक्षेप?

कोव्हिशील्ड आणि कोव्हॅक्सिन या दोन्ही लशींच्या तिसऱ्या टप्प्यातल्या चाचण्यांचे आकडे जाहीर न करताच, ही परवानगी कशी देण्यात आली? असा आक्षेप घेतला जातोय.

एखाद्या लशीच्या तिसऱ्या टप्प्यातल्या चाचणीदरम्यान ही लस मोठ्या संख्येतल्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

या गटावर तपासली जाते आणि ही लस किती टक्के लोकांवर परिणामकारक आढळून येते, हे या चाचणीच्या निष्कर्षांवरून ठरवलं जातं.

जगभरात विविध देशांमध्ये मान्यता देण्यात आलेल्या फायझर बायोएनटेक, ऑक्सफर्ड-अॅस्ट्राझेनका आणि मॉर्डनाच्या लशींचं तिसऱ्या टप्प्यातल्या चाचण्यांचे निकाल वेगवेगळे आहेत. ऑक्सफर्डची लस 70 टक्के परिणामकारक असल्याचं सांगण्यात येतंय.

भारतामध्ये कोव्हॅक्सिनसोबतच कोव्हिशील्डही किती लोकांवर परिणामकारक ठरतेय, याविषयीही आक्षेप घेण्यात येतायत. पण ऑक्सफर्डच्या लसीच्या जगभरात इतरत्र झालेल्या चाचण्यांच्या आकडेवारीमुळे कोव्हिशील्डविषयी तुलनेने कमी आक्षेप आहेत.

भारतामध्ये 1600 स्वयंसेवकांवर कोव्हिशील्डची तिसऱ्या टप्प्यातली चाचणी करण्यात आली, आणि त्याची आकडेवारीही अद्याप जाहीर करण्यात आलेली नाही.

तर कोव्हॅक्सिनची पहिल्या आणि दुसऱ्या टप्प्यातली चाचणी 800 स्वयंसेवकांवर करण्यात आली होती, आणि तिसऱ्या टप्प्यातल्या ट्रायलमध्ये 22,500 लोकांवर ही लस तपासण्यात येण्याचं सांगण्यात येतंय, पण याविषयीची आकडेवारी सार्वजनिक करण्यात आलेली नाही.

कोणी घेतला आक्षेप?

कोव्हॅक्सिनला आणीबाणीसाठीच्या वापराची परवानगी देण्यात आल्यानंतर काँग्रेस नेते शशी थरूर यांनी ट्वीट केलं.

केंद्रीय आरोग्य मंत्र्यांना टॅग करत त्यांनी म्हटलंय, "कोव्हॅक्सिनची तिसऱ्या टप्प्यातली चाचणी अजून झालेली नाही. ही परवानगी योग्य वेळेपूर्वीच दिली जातेय आणि हे धोकादायक ठरू शकतं. डॉ. हर्षवर्धन कृपया याविषयीचं स्पष्टीकरण द्या. चाचण्या पूर्ण होईपर्यंत याचा वापर करणं टाळायला हवं. तोपर्यंत भारतात अॅस्ट्राझेनकाच्या लशीच्या मदतीने सुरुवात करता येईल."

शशी थरूर यांच्या या ट्वीटनंतर राजकीय चर्चेला सुरुवात झाली. काँग्रेस नेते जयराम रमेश आणि समाजवादी पक्षाचे प्रमुख अखिलेश यादव यांनीही कोव्हॅक्सिनच्या वापराबद्दलची काळजी व्यक्त केली.

या लशींविषयी डॉक्टर्स द्विधा मनस्थितीत असल्याचं साथीच्या रोगांचे तज्ज्ञ असणारे मुंबईतले डॉ. स्वप्निल पारिख म्हणतात.

"माझ्यामते नियामकांचे अडथळे दूर करत ही प्रक्रिया लवकरात लवकर पूर्ण करण्याची ही वेळ आहे. आकडेवारीबद्दल पारदर्शकता बाळगण्याची जबाबदारी सरकार आणि नियामकांवर आहे. सोबतच ही त्यांचीही जबाबदारी आहे ज्यांनी या लशीला परवानगी देण्यापूर्वी यासगळ्याचं परीक्षण केलं. कारण त्यांनी असं केलं नाही तर याचा परिणाम लोकांच्या या लशीवरच्या...


कोव्हॅक्सिन (Covaxin) असं भारत बायोटेकच्या कोरोनावरील लशीचं नाव असून, ही लस भारतीय बनावटीची आहे.

ड्र्ग्ज कंट्रोलर जनरल ऑफ इंडिया (DCGI) ही संस्था लशीच्या वापरासंदर्भात अंतिम निर्णय घेते. या संस्थेच्या तज्ज्ञांच्या समितीने भारत बायोटेकच्या लशीची शिफारस केली आहे.

कोव्हॅक्सिन ही स्वदेशी लस भारत बायोटेक कंपनीने इंडियन काऊन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) च्या नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हायरालॉजीसोबत मिळून तयार केली आहे.

हैदराबादस्थित भारत बायोटेक इंटरनॅशनल लिमिटेडने कोव्हॅक्सिनच्या आधी पोलिओ, रोटा व्हायरस आणि झिका व्हायरसवरील लसही विकसित केली आहे.

कोव्हॅक्सिन ही भारत सरकारने आपात्कालीन वापरासाठी परवानगी दिलेली दुसरी लस ठरली आहे.

कालच (1 जानेवारी 2020) ऑक्सफर्ड विद्यापीठ आणि अस्ट्राझेनकाद्वारा विकसित 'कोव्हिशिल्ड' लशीला केंद्र सरकारच्या एसईसीने (सब्जेक्ट एक्सपर्ट कमिटी) आपात्कालीन वापरासाठी परवानगी दिली आहे.

पुणेस्थित सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाकडे कोव्हिशिल्डच्या उत्पादनाची जबाबदारी आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


कोहली

1. पिण्याच्या पाण्याने गाडी धुतल्याबद्दल कोहलीला 500 रुपयांचा दंड

पिण्याच्या पाण्यानं गाडी धुतल्याप्रकरणी टीम इंडियाचा कर्णधार विराट कोहलीला गुरुग्राम महापालिकेनं 500 रुपयांचा दंड ठोठावला आहे. एबीपी माझानं ही बातमी दिली आहे.

तर झालं असं की, कोहलीच्या गुरुग्राममधील निवासस्थानी काम करणारे कर्मचारी गाड्या धुण्यासाठी पिण्याच्या पाण्याची नासाडी करत असल्याची तक्रार शेजाऱ्यांनी केली होती.

गुरुग्राममधील DLF फेज-1 मध्ये विराट कोहलीचं घर आहे. घराबाहेर कोहलीच्या मालकीच्या सहा गाड्या उभ्या असतात. या गाड्या धुण्यासाठी कोहलीचे कर्मचारी पिण्याचं पाणी वापरत असल्याची तक्रार त्याच्या शेजाऱ्यांनी दिली होती.

तक्रारीत तथ्य आढळल्यामुळे गुरुग्राम महापालिकेनं कोहलीच्या स्टाफकडून 500 रुपयांचा दंड वसूल केला आहे.

2. अर्ध्याच तासात जेऊन परत यायचं: सरकारी अधिकाऱ्यांना आदेश

सरकारी कार्यालयांमध्ये दुपारच्या जेवणाचा कालावधी दुपारी 1 ते 2 असला तरी आता जेवण अर्ध्या तासात उरकावं लागेल, असं परिपत्रक सरकारनं जारी केलं आहे. त्यामुळे आता अर्ध्या तासात जेवण आटोपून कर्मचाऱ्यांना कामावर परत यावं लागणार आहे.  ईटी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व्ही भारतनं ही बातमी दिली आहे.

सरकारनं काढलेल्या परिपत्रकात 21 ऑगस्ट 1988च्या सरकारी अध्यादेशाचा उल्लेख करण्यात आला आहे.

या शासन निर्णयानुसार, शासकीय कार्यालयीन वेळेत दुपारच्या भोजनासाठी अर्धा तासाची सुटी आहे.

सामान्य नागरिक शासकीय कार्यालयात गाऱ्हाणी घेवून आले असता अधिकारी, कर्मचारी यावेळेत उपलब्ध होत नाहीत. सरकारी अधिकारी किंवा कर्मचारी कामात टाळाटाळ करतात. या तक्रारींची दखल घेऊनच सरकारनं हे परिपत्रक काढलं आहे, असं बातमीत म्हटलं आहे.

3. देवेंद्र फडणवीस काँग्रेसचे कार्यकर्ते फोडत आहेत: अशोक चव्हाण

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांना फोन करून फोडाफोडीचं राजकारण करत आहेत, असा आरोप काँग्रेसचे नेते अशोक चव्हाण यांनी केला आहे. महाराष्ट्र टाइम्सनं ही बातमी दिली आहे.

विधानसभा निवडणुकीच्या तयारी संदर्भात काँग्रेसची मुंबईत बैठक झाली. बैठकीनंतर अशोक चव्हाण यांनी माध्यमांशी संवाद साधला. त्यावेळी ते म्हणाले, "काँग्रेसच्या काही नेत्यांना मुख्यमंत्री आणि काँग्रेस सोडून गेलेले नेते फोन करून भाजपमध्ये ओढण्याचा प्रयत्न करत आहेत. पण भाजपच्या गळाला काही लागणार नाही."

अशोक चव्हाण यांच्या आरोपांना जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी उत्तर दिलं आहे. ते म्हणाले, "आमच्या संपर्कात कोण आहेत, याची यादी मी अशोक चव्हाणांना सांगितली तर त्यांचे उजवे-डावेही त्यांच्यासोबत राहणार नाहीत."

4. पतीच्या 30 टक्के पगारावर पत्नीचा हक्क

पतीच्या 30 टक्के पगारावर पत्नीचा हक्क असल्याचा निर्णय दिल्ली हायकोर्टानं दिला आहे. न्यूज 18 लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

एका महिलेनं दाखल केलेल्या याचिकेवर सुनावणी करताना न्यायालयानं हा निर्णय दिला आहे.

यावेळी न्यायालयानं म्हटलंय, "कमाईच्या वाटपाचा फॉर्म्युला निश्चित आहे. पतीच्या पगारावर कुणीही अवलंबून नसेल तर पत्नीला पगाराचा 30 टक्के हिस्सा मिळाला पाहिजे."

7 मे 2006ला महिलेचं लग्न एका इन्स्पेक्टरशी झालं होतं. त्यानंतर 15 ऑक्टोबर 2006 रोजी दोघांनी वेगळं होण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर महिलेनं पोटगीसाठी न्यायालयात धाव घेतली.

2008मध्ये महिलेला सर्व प्रथम पोटगी देण्यात आली होती. या याचिकेवर निर्णय देताना न्यायालयानं पगारातील 30 टक्के हिस्सा पत्नीला देण्याचा निर्णय दिला होता.

या निर्णयाला पतीनं न्यायालयात आव्हान दिलं. त्यानंतर सुनावणीदरम्यान ही रक्कम 15 टक्के करण्यात आली. त्यानंतर...