विशेष म्हणजे, रेल्वे विभागानंही महाराष्ट्र सरकारचं पत्र स्वीकारलं आहे. मात्र त्यावर अद्याप निर्णय घेण्यात आला नाही.

मध्य रेल्वेचे जनसंपर्क अधिकारी शिवाजी सुतार यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, "महाराष्ट्र सरकारनं 16 ऑक्टोबर रोजी पत्र लिहून विनंती केली की, 17 ऑक्टोबरपासून महिलांना लोकल प्रवासाची परवानगी द्यावी. महाराष्ट्र सरकारनं काही निश्चित वेळा सुद्धा सांगितल्या आहेत."

"मात्र, सध्या कोरोनाचा काळ आहे. त्यामुळे याबाबत असा एका दिवसात निर्णय घेता येणार नाही. आम्ही सरकारची विनंती नाकारली नाहीय. पण सरकारसोबत बैठक घेऊन, किती लोक प्रवास करू शकतील, किती गाड्या सोडाव्या लागतील, याबाबत चर्चा करू. त्यानंतर निर्णय घेऊ," असं शिवाजी सुतार यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

महाराष्ट्र सरकारनं पत्रात काय म्हटलंय?

या मागणीसाठी महाराष्ट्र शासनाच्या आपत्ती व्यवस्थापन, मदत आणि पुनर्वसन विभागाने रेल्वेच्या मध्य आणि पश्चिम विभागातील विभागीय व्यवस्थापकांना पत्र लिहिलं आहे.

लोकल रेल्वेमध्ये सर्व महिलांना 17 ऑक्टोबरपासून प्रवासाची परवानगी देण्यात यावी. सकाळी 11 ते दुपारी 3 आणि संध्याकाळी सा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त वाजेपासून रात्री लोकलसेवा बंद होईपर्यंत महिलांना लोकल ट्रेनने प्रवासाची परवानगी मिळावी. त्यांना प्रवासादरम्यान क्यू आर कोड विचारण्यात येऊ नये. वैध तिकीट काढून सर्व महिलांना प्रवासाची परवानगी देण्यात यावी.

या काळात अत्यावश्यक सेवांसाठी सुरू असलेली लोकल प्रवासाची परवानगी दिवसभर कायम असावी. तसंच या काळात रेल्वेंच्या फेऱ्याही वाढवण्यात याव्यात, अशी मागणी राज्य सरकारने रेल्वे प्रशासनाकडे केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


विशेषतः मुंबई परिसरात RT-PCR चाचण्यांना नेहमीपेक्षा बराच जास्त वेळ लागतो आहे.

खरं तर RT-PCR टेस्ट ही कोव्हिडविरुद्धच्या युद्धातली पहिली पायरी आहे. या तपासणीसाठीच अडथळे आले, तर पुढच्या लढाईवरही परिणाम होतो. उपचारांना विलंब होणं, मधल्या काळात इतरांना संसर्ग होणं अशा घटनाही घडत आहेत.

नेमकं लोकांना कुठल्या अडचणींना सामोरं जावं लागतंय? त्यामागची कारणं काय आहेत आणि टेस्टचा निकाल येईपर्यंत कोणती काळजी घ्यायला हवी?

टेस्टिंगमध्ये अडचणींची भर

नवी मुंबईत राहणाऱ्या कृणाल शिंदे यांना पाच एप्रिल रोजी कोव्हिडची लक्षणं जाणवू लागली. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानं त्यांनी दुसऱ्या दिवशी टेस्ट करायचं ठरवलं आणि परिसरातल्या खासगी लॅब्सशी संपर्क साधला.

पण घरी तपासणीसाठी कोणीही लगेच येऊ शकणार नसल्याचं त्यांना सांगण्यात आलं. एका प्रयोगशाळेकडून त्यांना आठ एप्रिलची वेळ मिळाली, पण निकाल यायला त्यापुढे दोन दिवस लागणार होते.

कृणाल यांनी मग सरकारी तपासणी केंद्रांमध्ये जायचं ठरवलं. स्वतःच्या खासगी वाहनातून ते नेरुळच्या मीनाताई ठाकरे रुग्णालयात ते पोहोचले. तिथे मोठी रांग होती आणि किमान दोन-तीनशे लोक तपासणीसाठी आले होते... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

.

कृणाल यांना दुसऱ्या केंद्रांवर जाण्याचा सल्ला देण्यात आला. पण दोन-तीन सेंटर्समध्ये किट्स संपल्याचं सांगण्यात आलं.

शेवटी दुपारी एका खासगी प्रयोगशाळेत कृणाल यांचा स्वाब घेण्यात आला, पण त्यासाठीही त्यांना तासभर थांबावं लागलं. आठ तारखेला, म्हणजे स्वाब घेतल्यापासून दोन दिवस उलटून गेल्यावर निकाल आला. कृणाल यांना कोव्हिड झाल्याचं त्यातून स्पष्ट झालं.

कृणाल यांनी स्वतःला आधीच घरात विलगीकरणात ठेवलं होतं आणि त्यांची परिस्थिती पाहून फॅमिली डॉक्टरांनी टेस्टचा निकाल येण्यापूर्वीच उपचार सुरू केले होते. पण एखाद्यानं अशी काळजी घेतली नाही, त? असा प्रश्न मात्र त्यांना पडला आहे.

तपासणी केंद्रांवर भार वाढला

आरटी-पीसीआर टेस्टबाबतीत गेल्या काही दिवसांत असा अनुभव आलेले कृणाल एकटेच नाहीत. नवी मुंबई, कल्याण-डोंबिवली, वसई-विरारमध्येही अनेकांना असाच अनुभव आला आहे. तर मुंबई परिसराबाहेरही काही ठिकाणी अडचणी जाणवत आहेत.

अहमदनगरमध्ये तपासणीचा निकाल येण्यासाठी काहींना पाच ते सहा दिवस वाट पाहावी लागली. त्याविषयी स्थानिक पत्रकार केदार भोपे सांगतात, "अहमदनगरमध्ये जिल्हा रुग्णालयात दिवसाला दोन ते अडीच हजार जणांची तपासणी करण्याची क्षमता शकते. पण तिथे रोज तीन ते सव्वातीन हजार लोक तपासणीसाठी येत आहेत. त्यांचे सॅम्पल घेतले जातात, पण चाचण्या होऊन निकाल लागेपर्यंत वेळ लागतो आहे."

नगरमध्ये काही प्राथमिक केंद्रांवर तपासण्या होत होत्या, पण तिथे आता लसीकरण सुरू झालं आहे. त्यामुळे तिथल्या तपासण्या थांबल्या आहेत. केदार भोपे सांगतात, "खासगी लॅब्ज पुरेशा नाहीत आणि अनेकांना त्या परवडणाऱ्या नाहीत. लोक तपासण्यांसाठी येतायत, पण निकाल येईपर्यंत वेळ लागतो आहे. मधल्या काळात ते नियम पाळत नाहीत आणि संसर्ग पसरत राहतो."

नाशिकमध्येही तपासण्यांचा निकाल येईपर्यंत 48 ते 72 तास लागत आहेत. बीबीसी मराठीच्या प्रतिनिधी अनघा पाठक यांनी त्याविषयी एका खासगी लॅबचालकाकडून माहिती घेतली. "गर्दी वाढली आहे आणि त्या तुलनेत किट्स किंवा कर्मचारी कमी आहेत. काही काही सरकारी केंद्रांवर एकच व्यक्ती स्वाब जमा करण्यासाठी आहे."

नाशिकमध्ये रुग्णसंख्या वाढते आहे. त्यामुळे तपासणीसाठी येणाऱ्या लोकांचं प्रमाण एवढं वाढलं आहे, की जिल्ह्याचे प्रलंबित निकाल दहा हजारांवर गेले आहेत, अशी माहिती अनघा यांनी दिली आहे.

टेस्टिंगमधल्या उशिरानं प्रवासात अडचणी

अंधेरीला राहणाऱ्या प्रेरणा मीडियात काम...


विश्वचषकासाठीच्या स्टेडियमचं प्रस्तावित चित्र

'कॉर्नरस्टोन ग्लोबल' या मॅनेजमेंट क्षेत्रातील कंपनीने तयार केलेला हा अहवाल बीबीसीकडे असून, त्यानुसार कतार विश्वचषकाचं आयोजन अधांतरी आहे.

विश्वचषकासाठी कतारमध्ये विविध वास्तू उभारणीसाठी 200 अब्ज डॉलर्स एवढी प्रचंड रक्कम गुंतवण्यात आली आहे. मात्र कॉर्नरस्टोन कंपनीनं विश्वचषकाचं आयोजन धोक्यात असल्याचं सांगितलं आहे.

विश्वचषकासाठी उभारण्यात येणार असलेल्या स्टेडियमचं संगणकप्रणाली निर्देशित चित्र

स्पर्धेशी निगडित महत्त्वाच्या व्यक्ती आणि आखाती देशांच्या तज्ज्ञांनी दोहा म्हणजेच कतारच्या राजधानीत विश्वचषक आयोजित होणं अवघड आहे, असा दावा या अहवालात करण्यात आला आहे.

मात्र विश्वचषकाच्या डिलिव्हरी आणि लिगसी समितीनं स्पर्धेच्या आयोजनाला कोणताही धोका नसल्याचं स्पष्ट केलं आहे.

राजकीय घडामोडींचा परिणाम कतार विश्वचषकावर होणार नसल्याचं समितीनं स्पष्ट केलं आहे आणि अहवाल तयार करणाऱ्या कंपनीच्या हेतूबद्दल शंका व्यक्त केली आहे.

जागतिक फुटबॉलचं नियंत्रण करणाऱ्या फिफानं 2010 मध्ये कतारला 2022 विश्वचषक आयोजनाचे अधिकार बहाल केले. मात्र हा निर्णय वादाच्या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भोवऱ्यात सापडला.

पार्श्वभूमी

उन्हाळ्याच्या महिन्यांमध्ये कतारमधील वातावरण अतिउष्ण असते. हवेत प्रचंड आर्द्रता असते. या भौगोलिक कारणांमुळे विश्वचषकाच्या तारखा बदलून हिवाळ्याच्या हंगामात करण्यात आल्या.

विश्वचषकासाठीच्या स्टेडियमच्या उद्घाटनप्रसंगी

प्रादेशिक एकतेच्या दृष्टीनं ही स्पर्धा महत्त्वाची असेल असं संयोजकांनी सांगितलं. मात्र यंदा जूनमध्ये सौदी अरेबिया, बहरीन, इजिप्त यांच्यासह संयुक्त अरब अमिराती या शेजारी देशांनी कतारशी सर्वप्रकारचे संबंध तोडले.

आखाती प्रदेशाच्या एकात्मतेला धक्का लावणं आणि दहशतवादाचं समर्थन केल्याप्रकरणी शेजारी देशांनी कतारशी असलेले व्यवहार बंद केले आहेत.

दरम्यान आपल्यावरील आरोपांचं कतारने खंडन केलं असून संबंध पूर्ववत करण्यासाठीच्या सहकारी देशांनी सादर केलेल्या अटी स्वीकारायला नकार दिला आहे.

सौदी अरेबियाने कतारशी असलेली सीमारेषा सील केली आहे तर सौदीसह बहरीन, इजिप्त आणि संयुक्त अरब अमिरातीने कतारशी हवाई आणि समुद्रामार्गे वाहतूक बंद केली आहे.

अहवाल काय म्हणतो?

कतारची प्रतिक्रिया

अहवाल तयार करणाऱ्या कंपनीचे कतारशी असहकार पुकारणाऱ्या देशांशी दृढ संबंध आहेत. स्पर्धेच्या आयोजनाविषयी गोंधळ निर्माण करणं हाच अहवालाचा हेतू आहे, असं कतारनं म्हटलं आहे.

यामुळे कतारच्या नागरिकांमध्ये विदेशी संस्था आणि नागरिकांविषयी असंतोष वाढण्याची शक्यता आहे. विश्वचषक आयोजनाला कोणताही धोका नाही, असं कतारच्या आयोजकांचं म्हणणं आहे.

विश्वचषकासाठी कतारमध्ये मोठ्या प्रमाणावर बांधकाम सुरू आहे.

दरम्यान सर्वंकष संशोधन करूनच अहवाल तयार करण्यात आल्याचं कॉर्नरस्टोन कंपनीनं म्हटलं आहे. हा अहवाल स्वतंत्र असून, यावर सरकार किंवा कोणत्याही संस्थेचा दबाव नाही.

प्रक्षेपण अडचणीत

कतार विश्वचषकाच्या प्रक्षेपणाचे अधिकार beIN Sports या वाहिनीकडे आहेत. सहकारी देशांनी साथ सोडल्यामुळे सामन्यांच्या प्रक्षेपणासाठी आवश्यक वस्तू कतारमध्ये पोहोचवणं अवघड होईल असं या चॅनेलनं बीबीसी स्पोर्ट्ला सांगितलं.

याप्रकरणी परिस्थितीवर आमचं लक्ष असल्याचं फिफाने म्हटलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


विश्वास निर्माण करण्यासाठी हावभाव महत्त्वाचे असतात.

मोहक व्यक्तिमत्वाच्या काही नशिबवान व्यक्तींना हे सहज जमतं, पण इतर अनेकांना यासाठी फार परिश्रम करावे लागतात. अर्थात लोकांचं मन जिंकणं ही कला जरी असली तरी, यामागे एक शास्त्रही आहे.

खरं तर आपण लोकांवर कसा प्रभाव टाकतो, याची सुरुवात त्यांना प्रत्यक्ष भेटण्याच्या आधीच झालेली असते. बऱ्याचदा एखाद्या व्यक्तीला भेटताना लोक त्याच्या दिसण्यावरून त्याच्याबद्दलचं मत तयार करत असतात.

प्रिन्सटनमधील मानसशास्त्र विषयाचे प्राध्यापक अलेक्झांडर टोड्रोव्ह यांनी दाखवून दिलं आहे की, एखाद्या व्यक्तीकडे एक दशांश सेकंद इतका कमी वेळ पाहूनही लोक ती व्यक्ती किती आवडण्यासारखी आहे, विश्वासार्ह आहे, सक्षम आहे याबद्दल आपलं मत तयार करत असतात.

एखाद्या व्यक्तीच्या स्वभावातला दरारा व्यक्तीच्या शारीरिक ठेवणीवर अवलंबून असू शकतो, त्याचप्रमाणे विश्वासार्हता आणि आकर्षकपणा हे बहुतांशी चेहऱ्याच्या हावभावावर अवलंबून असतात, असं टोड्रोव्ह म्हणतात.

या संपूर्ण विषयावर त्यांनी त्यांच्या 'Face Value: The Irresistible Influence of First Impressions' या पुस्तकात सविस्तर विवेचन क... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेलं आहे.

एखाद्या व्यक्तीबद्दल अशा पद्धतीने गडबडीत अंदाज बांधणं योग्य नाही, हे माहीत असलं तरी आपण हे सातत्यानं आणि नकळतपणे करत असतो. पण याचे काही गंभीर परिणाम असू शकतात का? उदाहरणार्थ, तुम्ही कोणाला मत द्यायचं यावर याचा काही प्रभाव पडतो का?

एका अभ्यासातून असं दिसून आलं आहे की चेहऱ्याच्या हावभावावरून अमेरिकेच्या निवडणुकांच्या निकालांचा अंदाज करता येऊ शकतो. तसंच चेहऱ्याच्या हावभावांचा सक्षमतेशी काय संबंध आहे याचा अभ्यास करून बल्गेरिया, फ्रान्स, मेक्सिको आणि ब्राझीलमधील निवडणुकांच्या निकालांचा अंदाज करता येईल, असाही एका अभ्यासाचा निष्कर्ष आहे.

एखाद्याच्या चेहऱ्यावरून आपण जे अंदाज बांधतो, त्याचा प्रभाव आपल्या आर्थिक निर्णयांवरसुद्धा होत असतो.

चेहरा हसरा ठेवा

चेहऱ्याची ठेवण काही बदलता येत नाही. पण आपलं हास्यानं चेहऱ्यावरचे हावभाव मात्र बदलणं शक्य आहे. टोड्रोव्ह यांनी डेटावर आधारित मॉडेलच्या साहायाने अल्गोरिदम बनवले आहेत. त्यावरून चेहरा अधिक विश्वासार्ह कसा बनवता येईल, याची मांडणी केली आहे.

टोड्रोव्ह यांच्या मते, चेहरा हसरा ठेवल्यानं व्यक्ती अधिक विश्वासार्ह बनते. टोड्रोव्ह म्हणतात, "हसरा चेहरा अधिक विश्वासार्ह आणि समाजशील मानला जातो."

सुरुवातीलाच आपली छाप वाईट पडली, असं जर आपल्याला वाटत असेल तर त्यात बदल होण्याचीसुद्धा संधी असते.

ज्या व्यक्तींना आपण भेटणार आहोत, त्यांच्याबद्दल जर आपल्याला माहिती असेल तर आपण त्यांच्यावर चांगला प्रभाव पाडू शकतो. आपण जर एखाद्या व्यक्तीला प्रभावित करू शकलात तर त्यांचं पहिल्या भेटीत तुमच्याविषयी बनलेलं मत बदलू शकतं, असं टोड्रोव्ह म्हणतात.

'The Charisma Myth' या पुस्तकाच्या लेखिका ओलिव्हिया फॉक्स केबेन यांनी मोहकतेची व्याख्या 'आवडणारे' आणि एखाद्याशी संवाद साधायला किती छान वाटतं, यावरून केली आहे.

एक स्मित खूप काही करू शकतं.

ज्या व्यक्ती इतरांना आवडतात त्या व्यवसायातही यशस्वी होतात. उत्तम सामाजिक कौशल्य असणाऱ्या व्यक्ती अधिक यशस्वी होताना दिसतात. हे कर्मचाऱ्यांबद्दलही खरं ठरतं.

सिअॅटल युनिव्हर्सिटीमधील व्यवस्थापन विषयाच्या प्रा. सुझेन जॅन्साज म्हणतात, "व्यवस्थापनातील जुनी आणि श्रेणीबद्ध व्यवस्था जवळपास संपुष्टात आली असल्याने, व्यक्ती-व्यक्तीतील संबंधांच्या कौशल्यांना मोठं महत्त्व आलं आहे. टीममध्ये काम करणं आणि हे करत असताना तुम्ही पदाधिकारी असलात काय किंवा तुमच्याकडे...


विश्वासदर्शक ठराव सुरू असताना

कर्नाटक विधानसभेत पार पडलेल्या विश्वासदर्शक ठरावात बहुमत सिद्ध न करता आल्यामुळे काँग्रेस-जेडीएस सरकार पडलं. कुमारस्वामी हे चित्रपट निर्माते होते आणि त्यांच्या वादग्रस्त सरकारचा शेवटही फिल्मी झाला.

पाहा नेमकं काय घडलं

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

हरदनहळ्ळी देवेगौडा कुमारस्वामी यांना सिनेमाची मोठी आवड. सूर्यवंशा, गलाते अलियांद्रु, चंद्र चकोरी अशा कानडी चित्रपटांची निर्मिती कुमारस्वामी यांनी केली आहे. होलेनरसीपुरा या त्यांच्या शहरात त्यांच्या मालकीचं एक चित्रपटगृहसुद्धा आहे. त्यांच्या कारकिर्दीवर टाकलेली एक नजर.

37व्या वर्षी राजकारणात प्रवेश

हसन जिल्ह्यात 1959 साली जन्मलेल्या कुमारस्वामींनी बंगळुरूमध्ये B.Sc. केलं. सहा भावडांपैकी ते एक. त्यांना राजकारणापेक्षा चित्रपटसृष्टीत जास्त रस होता. कॉलेज संपल्यावर ते सिनेमा इंडस्ट्रीत निर्माता-वितरक म्हणून काम करू लागले.

वडील HD देवेगौडा राजकारणात असले, तरी कुमारस्वामींनी राजकारणात काहीसा उशीराच प्रवेश केला - वयाच्या 37व्या वर्षी!

1996 साली अटलबिहारी वाजपेयी याचं सरकार 13 दिवसांत पडल्यानंतर HD देवेगौडा यांना पंतप... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्रधान होण्याची संधी मिळाली होती. याच निवडणुकीत कुमारस्वामींचा राजकीय प्रवेश झाला होता. पदार्पणातच त्यांनी लोकसभा निवडणूक जिंकली होती.

सुरुवातीला कुमारस्वामी यांच्याबद्दल फारसं कुणाला माहीत नव्हतं. देवेगौडा पंतप्रधान झाल्यावर आणि त्याआधीही त्यांचं राज्यातलं राजकारण त्यांचा थोरला मुलगा HD रेवण्णा सांभाळायचे, असं बीबीसीसाठी बंगळुरूहून रिपोर्टिंग करणारे इम्रान कुरेशी सांगतात.

कुमारस्वामी यांनी 1996मध्ये कनकपुरा मतदारसंघातून लोकसभा निवडणूक जिंकली. पण त्या वेळचं केंद्रातलं अस्थिर सरकार पडलं आणि 1998मध्ये पुन्हा निवडणुका झाल्या. यावेळी कुमारस्वामींचा पराभव इतका मानहानिकारक होता की त्यांचं डिपॉझिट जप्त झालं.

त्यानंतर 1999मध्ये त्यांनी सथनूर विधानसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवली. इथंही त्यांच्या पदरी पराभवच आला. दोन वेळा सपशेल पराभूत झालेल्या कुमारस्वामी यांना राजकारणात विजय मिळवण्यासाठी 2004पर्यंत प्रतीक्षा करावी लागली.

विजय आणि मुख्यमंत्रिपदही

2004मध्ये स्थापन झालेल्या काँग्रेसच्या धरमसिंह यांच्या सरकारला JDSनं पाठिंबा दिला होता. कुमारस्वामी यांनी त्यांच्या पक्षाच्या 40 आमदारांसह सरकारचा पाठिंबा काढून घेतला आणि 28 जानेवारी 2006 रोजी काँग्रेसचं सरकार कोसळलं.

"या घडामोडी एवढ्या वेगानं आणि गुप्तपणे घडल्या की हा कुमारस्वामी यांच्या मुत्सद्दीपणाचा विजय मानला गेला," असं इम्रान कुरेशी सांगतात.

"भाजपचे येडियुरप्पा त्यावेळी भाजप श्रेष्ठींचं काहीच ऐकण्यास तयार नव्हते. त्यांना आवरण्यासाठी भाजपनं विद्यमान रेल्वेमंत्री पियुष गोयल यांचे वडील वेदप्रकाश गोयल यांना बंगळुरूमध्ये पाठवलं होतं. पण त्याआधीच येडियुरप्पांशी संगनमत करत कुमारस्वामी यांनी सत्ता स्थापन केली," कुरेशी पुढे सांगतात.

कुमारस्वामी आणि येडियुरप्पा यांनी एकत्र सत्ता स्थापन केली होती

त्यानंतर भाजपच्या पाठिंब्यासह आणि भाजपशी झालेल्या करारानुसार कुमारस्वामी यांनी 4 फेब्रुवारी 2006 रोजी मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली. तडजोडींनुसार 20 महिन्यांसाठी हे पद त्यांच्याकडे राहणार होतं.

त्यानुसार 9 ऑक्टोबर 2007 रोजी त्यांनी राजीनामा देणं अपेक्षित होतं. पण कुमारस्वामी यांनी राजीनामा द्यायला नकार दिला. भाजपनं त्यांना दिलेला पाठिंबा काढून घेतला आणि त्यांचं सरकार पडलं. अखेर JDSशी तडजोड झाल्यावर येडियुरप्पा यांनी सरकार स्थापन केलं. पण हे सरकारही अल्पकालीन ठरलं.

भावासोबत पटत...


विषाणू कुठून आला, याबाबत अनेक तर्क-वितर्क लढवले जात आहेत. काहीजणांना वाटतं, की हा  विषाणू चीनमधील ‘वेट मार्केट’मधून आला. चीनमध्ये अनेक जंगली प्राण्यांचा वापर खाण्यासाठी किंवा औषधांसाठी केला जातो. कोरोना व्हायरसचा संसर्ग तिथूनच माणसांमध्ये झाल्याचं बोललं जातं.

वटवाघूळ हाच कोरोना व्हायरसचा मूळ स्रोत असल्याचं मानलं जातं होतं. वुहान शहरातल्या प्राण्यांच्या बाजारातून हा विषाणू माणसांमध्ये शिरला आणि नंतर जगभरात पसरला, असा दावा केला गेला होता.

त्यानंतर एका संशोधनातून असाही दावा करण्यात आला, की कोरोना व्हायरस खवल्या मांजरातून माणसात आला.

हे संशोधन सध्या प्राथमिक स्तरावरच आहे. मात्र, संशोधकांनी हेही सांगितलंय, की खवल्या मांजरावर लक्ष ठेवण्याची गरज आहे. जेणेकरून कोरोना व्हायरसमधील त्याची भूमिका आणि भविष्यात माणसांमध्ये संक्रमणाचा धोका याबाबत निश्चित निष्कर्षाला पोहोचता येईल.

कोरोना व्हायरस आता जगभरात पसरलाय. त्यामुळं काही लोक या व्हायरसला ‘चीनचं जैविक आक्रमण’ असंही म्हणत आहेत.

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी तर आपल्या भाषणात अनेकदा कोरोना व्हायरसचा उल्लेख ‘चिनी व्हायरस’ आणि ‘वुहान व्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हायरस’ असा केलाय. या कॉन्स्पिरसी थिअरीला सध्या अधिक बळ मिळू लागलंय. कारण जगभरातील बहुतांश देश लॉकडाऊन असताना, जिथून हा विषाणू पसरला त्या वुहान शहरावरील बंधनं हळूहळू हटवली जात आहेत.

सोशल मीडियावर तर चर्चा सुरू आहे की, आजच्या घडीला सर्वाधिक सुरक्षित शहर कोणतं असेल तर ते म्हणजे वुहान. याच वुहान शहरात दोन-अडीच महिन्यांपूर्वी कोरोना व्हायरसनं थैमान घातलं होतं.

मात्र, या 'कॉन्स्पिरसी थिअरी'लाही आव्हान देण्यात आलंय.

कॅलिफोर्नियात जेनेटिक सिक्वेंसेसबाबत एक अभ्यास करण्यात आला. त्यात या कॉन्स्पिरसी थिअरींना नाकारण्यात आलं. हा विषाणू प्रयोगशाळेत तयार केला जाऊ शकतो किंवा जेनेटिक इंजिनिअरिंगच्या मदतीनं तयार केला जाऊ शकतो, हे दावे या अभ्यासात फेटाळण्यात आलेत. त्यामुळं चीनबाबत ज्या कॉन्स्पिरसी थिअरी मांडण्यात येत आहेत, त्यांनाही एकप्रकारे या अभ्यासानं आव्हानंच दिलंय.

कोरोना व्हायरसबाबत एक गोष्ट स्पष्ट आहे, की सातत्यानं होणाऱ्या विकासाचा परिपाक म्हणजे हा विषाणू आहे. त्यामुळे कोरोना व्हायरस प्राण्यांमधून माणसात आला, हे निश्चितपणे सांगता येत नाही.

शास्त्रज्ञांच्या दाव्यानुसार, कोरोना व्हायरसचा संसर्ग झालेला प्राणी माणसाच्या संपर्कात आला आणि त्या व्यक्तीला कोरोना व्हायरसची लागण झाली. त्यानंतर वाईल्ड लाईफ मार्केटमधील कामगारांमध्ये हा विषाणू पसरला आणि त्यातूनच पुढे जागतिक संसर्गाला सुरूवात झाली.

कोरोना व्हायरस प्राण्यांमधूनच माणसात आला, या दाव्याला सिद्ध करण्याचा प्रयत्न शास्त्रज्ञ करत आहेत. त्यासाठी काही घटना जोडून पाहिल्या जात असल्याचं प्राध्यापक अँड्र्यू कनिंगम सांगतात. प्रा. कनिंगम हे झूलॉजिकल सोसायटी ऑफ लंडनशी संबंधित आहेत.

मात्र, प्रश्न असा आहे की, कोरोना व्हायरसच्या संक्रमणाबाबत आपल्याला किती माहिती आहे?

एखाद्या रुग्णाच्या शरीरात असणाऱ्या विषाणूबद्दल ज्यावेळी नेमकी माहिती शास्त्रज्ञांना मिळेल, तेव्हाच चीनमधील वटवाघूळ किंवा खवल्या मांजरांबाबत शंका दूर होईल.

प्राणी माणसाला आजारी पाडू शकतात?

गेल्या 50 वर्षांतील संसर्गजन्य रोगांची आकडेवारी पाहिल्यास लक्षात येईल, की प्राण्यांमधून माणसांमध्ये संक्रमणाची प्रकरणं वाढली आहेत.

1980 च्या दरम्यान आलेला HIV/AIDS, 2004-2007 दरम्यान पक्ष्यांपासून होणारा बर्ड फ्लू, 2009 साली डुकरांपासून आलेला स्वाईन फ्लू हे सर्व आजार प्राण्यांपासून माणसात आले.

गेल्या काही वर्षातील सर्वात भयंकर...


विषुववृत्त पार केल्यानंतर 'INSV तारिणी'च्या टीमचं जंगी सेलिब्रेशन

"अथांग समुद्रात शिडाच्या बोटीने विषुववृत्त पार करणं खूपच थरारक अनुभव होता," लेफ्टनंट कमांडर बी. स्वाती 'आयएनएस तारिणी'वरून एका कॉलद्वारे सांगत होत्या.

"ती 25 सप्टेंबरची पहाट होती. आमच्या बोटीच्या इलेक्ट्रॉनिक नकाशात विषुववृत्त जवळ आल्याचे संकेत दिसत होते. आम्ही काउंटडाऊन सुरू केलं... बरोबर पहाटे साडेचार वाजता आम्ही पृथ्वीच्या बरोबर मध्यावरची ही रेषा पार केली."

स्वातीच्या सहा महिलांनच्या या टीमने 10 सप्टेंबरला गोव्याहून ही मोहिम सुरू केली. आणि दोनच आठवड्यांत त्यांनी हा महत्त्वाचा टप्पा पार केला.

विषुववृत्त पार केल्याचं सेलिब्रेशन केक कापून झालं.

तसं तर या टीमने पाच वेळा विषुववृत्त पार केलं आहे. "पण प्रत्येक वेळी ही रेषा पार करण्याचा अनुभव वेगळाच असतो," असं त्या सांगतात.

विषुववृत्तावर म्हटलं की ढगांची गर्दी, धुवाँधार पाऊस. आणि अशा वातावरणात दिवस-रात्र सेल करून नौका पार नेणं, हे मोठं आव्हानच.

आयएनएस तारिणी चा मार्ग

म्हणूनच या यशाचं सेलिब्रेशन केक कापून झालं.

भारतीय नौदलाच्या या अधिकारी आता पूर्वेकडे ऑस्ट्रेलियाच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा दिशेनं निघाल्या आहेत. सध्या तरी या प्रवासात हवेची चांगली साथ असल्याचं त्या सांगतात.

पण पुढे दक्षिण समुद्राचं आव्हान आहे. जोराचे वारे, उंचच उंच लाटांचा सामना करून त्यांना दक्षिण अमेरिका आणि पुढे केप टाऊनपर्यंतचा पल्ला गाठायचा आहे.

या मोहिमेचं पूर्ण अंतर आहे 21,600 सागरी मैल, आणि यासाठी त्यांना सात महिने लागणार आहेत.

वर्तिका जोशी

या मोहिमेची कॅप्टन लेफ्टनंट कमांडर वर्तिका जोशी सध्या बोटीवर कामात व्यग्र आहे. ती सांगते, "आम्ही सध्या तीन हजार सागरी मैल आत आहोत. अशावेळी नौदलाचं हेलिकॉप्टरही तुमच्या मदतीला येऊ शकत नाही. तुमच्या समस्या तुम्हालाच सोडवाव्या लागतात."

ही मोहीम नौदलाची असल्याने या बोटीवर हायटेक जीपीआरएस सारखी अत्याधुनिक यंत्रणा आहे, ज्यांच्या मदतीने ही टीम नौदलतळाच्या संपर्कात आहे. याआधी शिडाच्या बोटीतून एकट्याने प्रवास करणारे कॅप्टन दिलीप दोंदे आणि निवृत्त व्हाईस अॅडमिरल मनोहर औटी, त्यांना मार्गदर्शन करत आहेत.

पायल गुप्ता

उत्तराखंडच्या पहाडी भागातून आलेल्या लेफ्टनंट पायल गुप्ता सांगतात, "आयएनएस तारिणीचा प्रवास पूर्वेच्या दिशेने सुरू आहे. त्यामुळे बोटीवरची सकाळ खूप लवकर होते. स्वच्छ हवा आणि चांगला सूर्यप्रकाश असला की कामासाठी नवी ऊर्जा मिळते."

सेलिंगबद्दल बोलताना तिला 'लाईफ ऑफ पाय' सिनेमाची आठवण होते. या सिनेमात वादळातून बचावलेला पाय नावाचा तरुणाचा एका वाघासोबत एकाच बोटीत जगण्याचा संघर्ष दाखवलाय.

तसाच काही अनुभव या टीमचा 'तारिणी'वर आहे.

बोटीवर धान्य, डाळी, कांदे, बटाटे यांचा भरपूर साठा आहे. पण फ्रीज मात्र नाही. त्यामुळे हा सगळा साठा जरा जपूनच वापरावा लागतो.

ती म्हणते, "हलत्याडुलत्या बोटीत डाळ-भात शिजवणं हा काय अनुभव आहे हे तुम्ही बोटीवर येऊनच पाहायला हवं."

कधीकधी बोटीवर कॉफी पिताना मैफलही रंगते.

विजया देवी

मणिपूरची लेफ्टनंट विजया देवी निसर्गप्रेमी आणि रोमँटिक आहे. तिला बोटीच्या डेकवर उभं राहून सूर्यास्त न्याहाळायला खूप आवडतं.

बोटीच्या बाजूने विहरत जाणाऱ्या डॉल्फिन्सचे फोटो काढताना तिचा सगळा ताण हलका होतो. "अशा वेळी गजबजलेल्या जगाची आठवणही राहत नाही," ती आवर्जून सांगते.

'आयएनएस तारिणी'वर आता जरी सगळं आलबेल असलं तरी पुढे मात्र दक्षिण समुद्राचं आव्हान आहे. शिडाच्या बोटीतून प्रवास करताना इंजिन वापरण्याची परवानगी नसते. त्यामुळे खवळलेल्या समुद्रातून इंजिनाशिवाय बोट पुढे नेताना कसोटी लागणार...


विसाव्या शतकात त्याची मोड-तोड झाली होती. आता अनेक वर्षांच्या दुरुस्तीनंतर हा हमाम नव्याने उभारण्यात आला आहे.

जेरुसलेमच्या गल्ल्यांच्या मागे लपलेला हा हमामचा पुन्हा सुरू करण्यात आला आहे.

हे सार्वजनिक स्नानगृह 1970च्या दशकापासूनच बंद पडलं आणि अगदी मोडकळीला आलं होतं.

14व्या शतकात बांधलेला अल-एन हमाम, त्याच्या वर बांधलेला खान टंकीज प्लाझा आणि जवळचाच अल-शिफा हमाम या सर्वांची मोठ्या प्रमाणावर दुरुस्ती करण्यात आली आहे.

अल-एन हमामला याचवर्षी पूर्णपणे सुरू करण्यात आलं आहे. इथे येणारे पाहुणे इथे स्टीम बाथ घेऊ शकतात. शिवाय स्पाच्या इतर सुविधांचाही आनंद लुटता येतो.

या सम हा

इ. स. 1336च्या आसपास हा हमाम बांधण्यात आला. आजूबाजूच्या अल-अक्सा मशीद आणि कुबत्तुल सखरह (डोम ऑफ द रॉक) या ठिकाणी प्रार्थनेच्या आधी ज्यांना वजू (नमाज पठणाआधी हात-पाय धुणे) करायचा असायचा, त्या मुस्लीम बांधवांसाठी हा हमाम बांधण्यात आला होता.

व्यापारी आणि स्थानिक रहिवाशीदेखील इथे स्नान करायचे. जवळपास एका शतकापूर्वी इथल्या घरांमध्ये पाईपद्वारे पाणी पोहोचवण्याची सोय आली. त्यानंतर या हमाममध्ये स्नान करायला येणाऱ्यांची संख... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या घटू लागली.

विसाव्या शतकाच्या मध्यात असे स्नानगृह हद्दपार झाले.

जेरुसलेममधल्या काही हॉटेल्सनी त्यांच्या स्पा कॉम्प्लेक्समध्ये आधुनिक स्नानगृह उभारली आहेत. त्याव्यतिरिक्त पुन्हा सुरू करण्यात आलेला अल-एन हमाम हा एकमेव हम्माम सध्या अस्तित्वात आहे.

जवळचा अल-शिफा हमाम आता आर्ट गॅलरी आणि इव्हेंट स्पेस म्हणून वापरला जातो.

अल-कुद्स विद्यापीठातल्या सेंटर फॉर येरुशलेम स्टडीजचे डायरेक्टर अमन बशीर म्हणतात, "हा हमाम म्हणूनच पुन्हा नव्याने सुरू करणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे. सांस्कृतिक वारशांचं जतन करण्याची हीच योग्य पद्धत आहे."

इथली डागडुजी करणं आणि ते पुन्हा वापरात येण्यायोग्य बनवण्यामध्ये या सेंटरचा वाटा महत्त्वाचा आहे.

भेटीगाठीचं ठिकाण

रिसेप्शन रुममध्ये लाकडाच्या जाळ्या आणि लाल, पांढऱ्या आणि काळ्या रंगाची बनावट हम्मामच्या मूळ शैलीची आठवण करून देतात.

डागडुजी करताना या वास्तूचं डिझाईन बदलण्यात आलं नाही. मात्र, उजेडासाठी नव्याने लाइटिंग करण्यात आलं आणि शॉवरही नवे बसवण्यात आले आहेत.

हा हमाम पहिला पाऊस आणि डोंगरांमधल्या झऱ्यांच्या पाण्यावर चालायचा. पावसाचं पाणी गोळा करण्यासाठी मोठे हौद बनवण्यात आले होते.

डोंगऱ्यातल्या झऱ्यांचं पाणी या हमाममध्ये आणण्यासाठी शहराच्या बाहेरून इथपर्यंत चर खणण्यात आले होते. मात्र, आता इथल्या शॉवर आणि कारंज्यांमध्ये पाईपद्वारे पाणी पुरवलं जातं.

पाहुणे इथे विश्रांती करू शकतात आणि स्पा करण्याआधी लोकांच्या भेटीगाठी घेऊ शकतात. इथे खास कार्यक्रमही करता येतात.

बशीर सांगतात, "भूतकाळात या हम्मामने महत्त्वाची सामाजिक भूमिका बजावली होती. तीच भूमिका पुन्हा जिवंत करण्याचा आमचा प्रयत्न आहे. जुन्या शहरात यासाठी जागा नाही."

ओळखीची वास्तूरचना

अल-एन हमाममध्ये वेगवेगळ्या आकाराचे घुमट आहेत. त्यांना छिद्रं आहेत. या छिद्रांच्या निळ्या आणि पिवळ्या काचांमधून उजेड आत येतो.

दमास्कस शहरातल्या (सीरियाची राजधानी) स्नानगृहात होते, अगदी तसेच हे घुमट आहेत. सीरियाच्याच राजदरबारातले मिस्त्री आणि कलाकार यांनी जेरुसलेममध्ये येऊन हे घुमट बांधले असावे, असं जेरुसलेममधल्या हिब्रू विद्यापीठातले पुरातत्व शास्त्रज्ञ तौफिक डाडली यांना वाटतं.

दुरुस्ती करताना खोदकामादरम्यान एका तिसऱ्या स्नानगृहाचाही शोध लागला. हा तिसरा हमाम ज्यू धर्मियांच्या ओहेल यित्जाक या प्रार्थनास्थळाखाली आहे.

हा तिसरा हमाम सध्या सामान्य...


विहिरीत पडलेल्या बिबळ्याला खाटेच्या मदतीनं विहिरीतून बाहेर काढण्यात आलं.

हे असे फोन त्यांच्यासाठी नेहमीचेच आहेत. आनंद हे पेशानं शिक्षक आहेत. वन्यजीवांची फोटोग्राफी हा त्यांचा छंद आहे. त्यांनी आजवर वनखात्याच्या अनेक बचाव कार्यांची फोटोग्राफी केली आहे.

त्या दिवशीचा तो फोन येताच, ते तत्काळ बुबळी या गावी निघाले. तिथं त्यांनी साडेतीन तास चाललेल्या बचाव कार्याचे फोटो काढले आणि तो थरार फोटोबद्ध केला.

त्यातलाच एका फोटोला गेल्या आठवड्यात देशातील मानाचा सँच्युरी पुरस्कार मिळाला.

तो फोटो पाहिल्यावर अनेक प्रश्न निर्माण होतात... नेमकं काय घडलं हे जाणून घेण्याची इच्छा निर्माण होतेच.

विहिरीत पडलेल्या बिबट्याला गुंगीचं इंजेक्शन देऊन जाळ्यात बांधून बाहेर काढण्याची नेहमीची पद्धत आहे.

"जेव्हा त्यानं वर पाहिलं, तेव्हा त्याच्या डोळ्यांत कृतज्ञेची जाणीव आम्हाला दिसली," बोरा यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत त्या प्रसंगाला उजाळा दिला.

विहिरीत पडल्यापासून गेले 25 तास बिबळ्या विहिरीत पोहतोच आहे, त्याची जीव वाचण्यासाठी धडपड सुरू आहे, अशी माहिती वनखात्याच्या अधिकाऱ्यांना गावकऱ्यांनी दिली.

पाऊस पडत होता. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यामुळे गावकऱ्यांनी साचलेलं पाणीही विहिरीकडे वळवलं... पाण्याची पातळी वाढून बिबट्याला बाहेर पडणं शक्य होईल, अशी गावकऱ्यांची कल्पना होती.

"पण एवढ्या काळात तो बिबट्या बुडून मरेल, याची कल्पना आम्ही गावकऱ्यांना दिली," असं वरिष्ठ वनाधिकारी सुरेश वाडेकर यांनी बीबीसीला सांगितलं. बचाव कार्य वाडेकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली सुरू होतं.

थकलेल्या बिबट्याला काही काळ विश्रांती देण्याचं वाडेकर यांनी ठरवलं.

त्यासाठी गावकऱ्यांच्या मदतीनं दोन टायर बांधलेली एक फळी विहिरीत सोडली. त्याचा आधार घेत बिबट्या थोडासा विसावला. काही जणांनी ती फळी दोरखंडानं धरून ठेवली. तर काही लोक तेवढ्या काळात खाट शोधायला धावले.

दीड तास त्या बिबट्याला विश्रांती घेऊ दिल्यावर ती खाट विहिरीत उतरवण्यात आली. बिबट्यानं फळीवरून तत्काळ खाटेवर उडी मारली.

"खाट वर येत असताना तो बिबट्या त्यावर शांत बसून वर जमलेल्या लोकांकडे पाहात होता. काठाशी येताच एका क्षणाचाही विलंब न लावता त्यानं बाहेर उडी मारली आणि जंगलात पळून गेला," असं बोरा म्हणाले.

बोरा यांनी आतापर्यंत 100हून अधिक बचाव कार्याचे फोटो काढले आहेत.

या घुबडाची सुटका केल्यावर वनखात्यानं दोन महिने त्याची काळजी घेतली.

बुबळीतलं हे बचाव कार्य एकदम वेगळंच ठरल्याचं बोरा सांगतात. कारण, गावकऱ्यांनी त्या बिबट्याला गुंगीचं इंजेक्शन देण्याची मागणी केली नव्हती. शिवाय जमलेले सगळे गावकरी शांतपणे घडामोडी पाहात होते.

आधीच्या एका बचाव मोहिमेत बिबट्याला गुंगीचं इंजेक्शन दिलं नाही, तर वनाधिकाऱ्यांना मारहाण करण्याची धमकी त्या गावकऱ्यांनी दिल्याची आठवण बोरा यांनी सांगितली.

बोरा यांनी आतापर्यंत 100हून अधिक बचाव कार्यांचे फोटो काढले आहेत.

वाडेकर यांनी आजवर 137  बचाव कार्यं केली आहेत. 100 पेक्षा जास्त वेळा गुंगीचं इंजेक्शन वापरावं लागलं. "पण बुबळी हे आदिवासी लोकांचं गाव आहे. ते प्राण्यांविषयी अधिक सजग असतात," असं वाडेकर म्हणाले.

सगळे फोटो आनंद बोरा यांनी काढलेले आहेत.

हे पण वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वीजपुरवठा

सायबर हल्ल्याच्या मुद्यावरून राज्य आणि केंद्र सरकारने परस्परविरोधी भूमिका घेतली आहे.

ठाकरे सरकारचा सायबर हल्ल्यामुळे मुंबईत बत्तीगुल झाल्याचा दावा केला. मोदी सरकारने 'हा सायबर हल्ला नाही' ही तर मानवीय चूक होती असं म्हणून फेटाळून लावलाय.

दरम्यान, राज्याचे उर्जामंत्री सायबर सेलचा चौकशी रिपोर्ट बुधवारी विधीमंडळात सादर करणार आहेत.

मुंबईत सायबर हल्ला नाही-केंद्र

केंद्रीय उर्जामंत्री आर. के. सिंह यांनी ठाकरे सरकारचा चिनी सायबर हल्ल्यामुळे मुंबईत बत्तीगुल झाल्याचा दावा फेटाळून लावलाय.

पत्रकारांशी दिल्लीत बोलताना केंद्रीय उर्जामंत्री आर. के. सिंह म्हणाले, "मुंबईत ग्रीड बंद होण्यामागे सायबर हल्ला नव्हता. ही एक मानवीय चूक होती."

"मुंबईतल्या पॉवर कट घटनेची दोन पथकांनी चौकशी केली. चौकशी समितीने रिपोर्ट सूपूर्द केलाय. बत्तीगुल होण्यामागे मानवीय चूक कारणीभूत आहे, सायबर हल्ला नाही," असं एएनआय न्यूज एजेंसीशी बोलताना केंद्रीय उर्जामंत्री पुढे म्हणाले.

"लोड डिस्पॅच सेंटरवर झाला सायबर हल्ला"

महाराष्ट्र सरकारचा मुंबईत बत्तीगुल होण्यामागे सायबर हल्ल्याचा दावा फेटाळून लावताना. केंद्रीय उर... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्जामंत्र्यांनी उत्तर आणि दक्षिणेच्या लोड डिस्पॅच सेंटरवर सायबर हल्ला झाल्याचं मान्य केलं.

"उत्तर आणि दक्षिण विभागातील लोड डिस्पॅच सेंटरवर सायबर हल्ला करण्यात आला. पण, वीज कंपन्यांच्या ऑपरेटिंग सिस्टिमपर्यंत ते पोहोचू शकले नाहीत." अशी माहिती केंद्रीय उर्जामंत्र्यांनी दिली.

वीजपुरवठा कसा होतो?

सायबर हल्ला चीन किंवा पाकिस्तानकडून करण्यात आला. याबाबत आमच्याकडे पुरावे नाहीत. हल्ल्यामागे परदेशी हात असल्याचे पुरावे नसल्याचं, केंद्रीय उर्जामंत्री म्हणाले.

बत्तीगुलमागे सायबर हल्ला- अनिल देशमुख

एकीकडे, मोदी सरकारने मुंबईत बत्तीगुल होण्यामागे सायबर हल्ला नसल्याचं स्पष्ट केलंय. मात्र, राज्यसरकार यामागे सायबर हल्ला असल्याचा दावा करत आहे.

राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख पत्रकारांशी बोलताना मुंबईत म्हणाले, "मुंबईतील घटनेमागे सायबर हल्ला असू शकतो, ही शक्यता सायबर विभागाने वर्तवली आहे. 14 ट्रोजन हॉर्सेस (व्हायरस) सर्व्हरमध्ये टाकल्याचे पुरावे मिळाले आहेत. त्याचसोबत, 8 जीबी टाडा परदेशातून एमएसईबीच्या सर्व्हरमध्ये ट्रास्फर झाल्याचं आढळून आलंय."

मुंबईतील बत्तीगुल घटनेची महाराष्ट्राच्या सायबर क्राइम विभागाने चौकशी केली. हा चौकशी रिपोर्ट गृहमंत्र्यांनी उर्जा विभागाला सूपूर्द केला आहे.

मुंबईला वीजपुरवठा वादाचा मुद्दा का ठरते आहे?

"ब्लॅकलिस्टेड इंटरनेट प्रॉटोकॉल अड्रेसच्या माध्यमातून एमएसईबीच्या सर्व्हरमध्ये लॉगइन करण्याचा प्रयत्न करण्यात आल्याची शक्यता सायबर विभागाने चौकशी रिपोर्टमध्ये वर्तवली आहे," असं गृहमंत्री पुढे म्हणाले.

दरम्यान केंद्रीय उर्जामंत्री आर. के. सिंह यांनी मंगळवारी राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांच्याशी सायबर हल्ल्याच्या रिपोर्टबाबत चर्चा केली.

गृहमंत्र्यांनी न्यूयॉर्क टाईम्सच्या बातमीचा उल्लेख पत्रकारांशी बोलताना केला. ज्यात मुंबईच्या घटनेमागे सायबर हल्ला असू शकतो अशी शक्यता वर्तवण्यात आली होती.

विधी मंडळासमोर ठेवणार अहवाल-नितीन राऊत

केंद्र सरकारने जरी सायबर हल्ल्याची शक्यता नाकारली असली. तरी, राज्य सरकार सायबर विभागाचा अहवाल विधीमंडळासमोर ठेवणार आहे.

याबाबत माहिती देताना उर्जामंत्री नितीन राऊत म्हणाले, "माझी केंद्रीय उर्जामंत्र्यांशी चर्चा झालेली नाही. मात्र, सायबर हल्ल्याच अहवाल मी सदनासमोर ठेवणार आहे."

महाराष्ट्राचे ऊर्जामंत्री नितीन राऊत

केंद्रीय उर्जामंत्र्यांनी सायबर हल्ल्याचा दावा...


वीजबिलाच्या मुद्यावरून भाजप आणि मनसेने राज्यातील महाविकास आघाडी सरकारविरोधात रणशिंग फुंकलं आहे. जनतेला दिलासा देण्यावरून ठाकरे सरकारने घूमजाव केल्यानंतर भाजप आणि मनसे आक्रमक झाले आहेत. दोन्ही पक्षांनी रस्त्यावर उतरून आंदोलन करण्याचा पवित्रा घेतलाय.

मनसेने सोमवारी (23 नोव्हेंबर) मुंबईत सरकारला धारेवर धरण्यासाठी 'एक पत्र मुख्यमंत्र्यांना' असं म्हणत पोस्ट कार्ड आंदोलन केलं. दुसरीकडे, भाजप नेत्यांनी राज्यभरात वीजबिल होळी आंदोलन करून मुख्यमंत्र्यांवर निशाणा साधला.

भाजप आणि मनसेचं आंदोलन सरकारविरोधात असलं, तरी, खरं टार्गेट आहेत, मुख्यमंत्री आणि शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे. मुख्यमंत्र्यांना टार्गेट करून त्यांच लक्ष आहे 2022 मध्ये होणाऱ्या मुंबई महापालिका निवडणुकांवर.

मनसे सुपारीबाज- अनिल परब

भाजप आणि मनसेने वीजबिलावरून मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंना टार्गेट केलं. दोन्ही पक्ष एकाच अजेंड्यावर मुंबईत शिवसेनेविरोधात मैदानात उतरले आहेत. त्यामुळे मुंबईत भाजप-मनसे जवळ येऊ लागलेत का? असा प्रश्न विचारला जातोय.

यावर पत्रकारांशी बोलताना शिवसेनेचे वरिष्ठ नेते आणि मंत्री अनिल परब म्हणाले, "ही ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

नव्या राजकीय समीकरणाची नांदी आहे का माहित नाही. मनसे सुपारी घेतल्याशिवाय काम करू शकत नाही. त्यांच्या पक्षाचं अस्तित्व त्यावरच आहे. त्यामुळे कोणाची तरी सुपारी घ्यावी लागेल."

लोकसभा निवडणुकीवेळी राज ठाकरे यांच्या 'लाव रे व्हीडिओ'ची चर्चा होती. त्यावेळी त्यांनी भाजपविरोधात प्रचार केला होता. या गोष्टीवर परब यांनी निशाणा साधला आहे. ते म्हणाले की ज्यांच्याविरोधात त्या काळात प्रचार केला आता त्यांच्यासोबतच गेल्यावर काय होतं हे पाहण्यासारखं राहील.

अनिल परब यांनी केलेल्या वक्तव्यावर बोलताना महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे नेते नितीन सरदेसाई म्हणाले, "अशा वक्तव्यांवर आम्ही फारसं लक्ष देत नाही."

राज ठाकरे

"सरकारने सामान्यांना दिलासा देऊ असं आश्वासन दिलं. त्यानंतर जनतेचा विश्वासघात केला. याबद्दल शिवसेनेला काय म्हणायचं आहे? त्यांच्या सरकारने वीज फुकट देऊ, वीजबिलात दिलासा देऊ असं आश्वासन दिलं होतं," असं ते पुढे म्हणाले.

मनसे भाजपच्या जवळ येत आहे का? यावर बोलताना नितीन सरदेसाई म्हणाले, "आम्ही विरोधीपक्ष आहोत. लोकांची भूमिका सरकारपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न करतोय. भाजपसोबत जाण्याबद्दल चर्चा अजिबात नाही. हा फार दूरचा विचार आहे."

ठाकरे सरकारचा प्रयत्न मुद्यावरून लक्ष हटवण्याचा-भाजप

शिवसेना नेत्यांनी केलेल्या वक्तव्यावर बोलताना भाजपचे माजी खासदार आणि नेते किरिट सोमय्या म्हणाले, "भष्टाचार, घोटाळे, गोंधळ आणि सरकारची अकार्यक्षमता यांच्यावरून लक्ष हटवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. मुळ मुद्यांवरून लक्ष भरकटवण्याचा प्रयत्न करणं ही ठाकरे सरकारची स्टाईल आहे."

"वीजबिलाप्रकरणी सरकारने घूमजाव केलं. आम्ही त्याविरोधात सरकारला जाब विचारत आहोत. त्याचं उत्तर ठाकरे सरकारने द्यावं," असं म्हणत या चर्चांना पूर्णविराम दिला.

समान शत्रू शिवसेना

शिवसेना वारंवार, भाजपच्या केंद्रीय नेतृत्वावर टीका करते. त्यामुळे भाजप नेते नाराज आहेत.

बृहन्मुंबई महानगर पालिका मुख्यालय

तर, 2017 च्या मुंबई महापालिका निवडणूक निकालानंतर, आपली सत्ता स्थिर राहावी यासाठी शिवसेनेने मनसेच्या 7 पैकी 6 नगरसेवकांना फोडून आपल्या बाजूने केलं होतं. सत्तेसाठी शिवसेनेतर्फे करण्यात आलेली ही राजकीय कुरघोडी मनसे अध्यक्ष राज ठाकरेही विसरलेले नसतील.

2017 ची मुंबई महापालिका निवडणूक

राज्याच्या सत्तेत जरी एकत्र होते तरी, शिवसेना-भाजपने 2017 ची मुंबई महापालिका निवडणूक स्वबळावर...


वीस वर्षांपूर्वी कॉंग्रेस पक्षांतर्गत मतभेद होऊन शरद पवार यांनी मेघालयचे पी. ए. संगमा आणि बिहारचे तारीक अन्वर या अन्य दोन प्रमुख सहकार्‍यांसमवेत राष्ट्रवादी कॉंग्रेस पक्ष स्थापन केला. त्यापैकी संगमा आणि पवार यांचे रस्ते २००४ पासूनच वेगळे होऊ लागले होते आणि त्यांनी यथावकाश मेघालयपुरता नॅशनल पीपल्स पार्टी नावाचा पक्ष स्थापन केला तर तारीक अन्वर अलीकडे २०१८ मध्ये कॉंग्रेस मध्ये परत गेले.

त्यामुळे आता कितीही दावा केला तरी राष्ट्रवादी काँग्रेस हा महाराष्ट्राचा पक्ष झाला आहे. अर्थात तरीही तो गोवा, गुजरात वगैरे ठिकाणी उमेदवार उभे करतो आणि लक्षद्वीपमधून त्या पक्षाचे खासदार निवडून येतात.

पण हे सगळे नंतरचे. १९९९ मध्ये पक्ष स्थापन झाला तेव्हा त्याला स्वतःविषयी बर्‍याच मोठ्या अपेक्षा होत्या. कॉंग्रेसला उतरती कळा लागून दहा वर्षं तेव्हा उलटली होती आणि कॉंग्रेसमधले इतर अनेक जण आपल्याला पाठिंबा देतील अशी या तिघांची अटकळ होती.

शिवाय, कोणत्याच पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळणार नाही आणि मग आपल्याला जास्त महत्त्वाची भूमिका निभावता येईल असाही एक अंदाज होता. पण कॉंग्रेसमधून फारसा कोणाचा पाठिंबा मिळाला नाही आण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ि भाजपच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीला १९९९ मध्ये बहुमत मिळालं आणि राष्ट्रीय राजकारणात मध्यवर्ती भूमिका बाजवण्याची राष्ट्रवादी कॉंग्रेसची अटकळ धुळीला मिळाली.

पक्षाच्या स्थापनेनंतर लगोगलग महाराष्ट्रात कॉंग्रेस पक्षाबरोबर युती करून राष्ट्रवादीने नव्या परिस्थितीशी जुळवून घ्यायला सुरुवात केली. ती जुळणी मधूनमधून मोडतोड होत अजूनही शिल्लक आहे.

आता पक्षाला वीस वर्षं पूर्ण होत असताना हा इतिहास राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला आपलं स्वतःचं मूल्यमापन करायला खरं तर कामी यायला पाहिजे.

कधीतरी हा पक्ष कॉंग्रेस पक्षात मिसळून जाईल असं अधूनमधून म्हटलं जातं. अगदी अलीकडे लोकसभेतील कॉंग्रेसच्या दुसर्‍या दारूण पराभवानंतर राहुल-पवार भेटीनंतर देखील अशाच बातम्या आल्या आणि मग त्यांचा इन्कार केला गेला.

राष्ट्रवादीने काय करून दाखवलं?

पण पश्चिम बंगालमध्ये ममता बॅनर्जी यांनी वेगळा कॉंग्रेस पक्ष काढला आणि आता तिथली कॉंग्रेस जवळपास संपली आहे. तर तृणमूल सत्ताधारी पक्ष बनला आहे; आंध्रात जगनमोहन रेड्डी यांनी वेगळी कॉंग्रेस काढली आणि ती आता राज्यात सत्तेवर आली आहे आणि त्याही राज्यात कॉंग्रेस जवळपास खलास झाली आहे. तशी कामगिरी महाराष्ट्रात राष्ट्रवादी कॉंग्रेस पक्ष करून दाखवू शकलेला नाही.

त्यामुळे आपण नेमके कोणते राजकारण करीत आहोत आणि इथून पुढे कोणते राजकारण आपण करायला पाहिजे असे प्रश्न राष्ट्रवादीला पडले तर नवल नाही.

त्यातच, प्रत्यक्षात भाजपाच्या बरोबर न जाऊन देखील हा पक्ष भाजपाबरोबर जाईल का अशी चर्चा सतत चालू असते. गेल्या विधानसभेच्या निवडणुकीनंतर शिवसेनेचे तळ्यात की मळ्यात चालले होते तेव्हा भाजपाला जवळपास पाठिंबा देण्याची तयारी राष्ट्रवादीने दाखवली होती.

पण आता तोही रस्ता तसा बंदच झाला आहे, कारण देशपातळीवर आता मोदींना ना पवारांच्या सल्ल्याची गरज आहे, ना त्यांच्या चारपाच खासदारांच्या मतांची.

महाराष्ट्रात सध्या तरी सेना-भाजपचा दुसरा संसार बरा चालला आहे आणि केंद्रातल्या विजयामुळे भाजपाच्या कानात वारे शिरले असल्यामुळे एकूणही तो पक्ष राष्ट्रवादीला किती जवळ करेल याची शंकाच आहे. त्यामुळे आपला स्वतंत्र बाणा चालू ठेवण्याखेरीज राष्ट्रवादी कॉंग्रेस पक्षाला फारसा पर्याय नाही.

राष्ट्रवादीची ताकद

गेल्या वीस वर्षांत राष्ट्रवादी कॉंग्रेसने महाराष्ट्रात पहिली १९९९ ची निवडणूक एकट्याच्या जिवावर लढवली आणि २०१४ची लोकसभेची निवडणूक देखील...


वुहान व्यतिरिक्त चीनच्या बीजिंग आणि शेन्झेन प्रांतात विषाणू संसर्गाचे नवीन रुग्ण सापडले आहेत. या विषाणुची लागण झालेल्या रुग्णांची एकूण संख्या आता 200 वर पोहोचली आहे आणि मृतांची संख्या चारवर पोहोचली आहे.

89 वर्षाच्या एका वृद्धाचा कोरोना विषाणूमुळे मृत्यू झाला आहे.  या विषाणुमुळे न्युमोनिया होतो आणि त्यामुळे मृत्यू ओढवतो. जागतिक आरोग्य संघटनेने या विषाणूमुळे आलेलं संकट सार्वजनिक आरोग्याची आणीबाणी असल्याचं जाहीर करण्याबाबत विचार करत आहे. स्वाईन फ्लू आणि इबोलाच्यावेळी अशा प्रकारचं पाऊल उचलण्यात आलं होतं. बुधवारी होणाऱ्या बैठकीत याबाबत निर्णय घेतला जाईल.

हा विषाणू व्यक्तीद्वारे पसरतो यावर चीनमधील राष्ट्रीय आरोग्य आयोगाने शिक्कामोर्तब केलं आहे. यामुळेच दोन लोकांचा मृत्यू झाला आहे. त्यांना वेगळ्या वॉर्डात ठेवलं होतं.

विषाणू संसर्ग झालेल्यांचा शोध आणि चाचण्या घेण्यात वाढ झाल्यामुळे अधिकाधिक रुग्णांची माहिती समोर येत असल्याचं जागतिक आरोग्य संघटनेनं म्हटलं आहे.

हा नवीन विषाणू पहिल्यांदा डिसेंबर महिन्यात चीनमधील वुहान प्रांतात आढळून आला होता. आता तो चीनबाहेरही पसरला आहे. थायलंडमध्ये विषाण... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ू संसर्ग झालेले दोन रुग्ण आढळून आले आहेत, तर जपानमध्ये एक रुग्ण सापडला आहे.

युकेमधील तज्ज्ञांच्या मते संसर्ग झालेल्या रुग्णांची संख्या ही अधिकृत संख्येपेक्षा प्रचंड असू शकते.

काय आहे सध्याची परिस्थिती?

वुहान प्रांतातील अधिकाऱ्यांनी सांगितलं, की गेल्या दोन दिवसांमध्ये 136 नवीन रुग्ण सापडले असून या विषाणूमुळे तीन रुग्ण मृत्यूमुखी पडले आहेत.

रविवारपासून (19 जानेवारी) वुहानमध्ये 170 जणांवर हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत. त्यापैकी 9 जणांची प्रकृती चिंताजनक आहे.

बीजिंगच्या डाक्झिंग जिल्ह्यातील आरोग्य अधिकाऱ्यांनी सांगितलं, की जे दोन लोक वुहानला जाऊन आले होते, त्यांच्यावर न्यूमोनियाचे उपचार सुरू करण्यात आले असून त्यांना या विषाणूचीच लागण झाली असावी.

वुहानला जाऊन आल्यानंतर एका 66 वर्षीय वृद्धामध्येही विषाणू संसर्गाची लक्षणं दिसून आल्याचं शेन्झेनच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. जेवढा अंदाज होता, त्यापेक्षा अधिक लोकांना विषाणुची लागण झाल्याची भीती शास्त्रज्ञ व्यक्त करत आहेत.

कोणतीही काळजी न घेता प्राण्यांच्या संपर्कात येऊ नका, सर्दी-खोकला किंवा फ्ल्यूची लक्षणं असणाऱ्या व्यक्तीशी कोणतीही जवळीक टाळा, असा सल्ला डॉक्टरांकडून देण्यात येक आहे.

चीनच्या राष्ट्रीय आरोग्य आयोगानं सुरूवातीला म्हटलं होतं, की हा विषाणू नियंत्रणात येऊ शकतो आणि त्याचा प्रतिबंधही करता येईल. मात्र या विषाणूवर बारकाईनं लक्ष ठेवणं गरजेचं आहे कारण त्याचा स्रोत, संक्रमण आणि वाढ कशी होते हे स्पष्ट नसल्याचंही राष्ट्रीय आरोग्य आयोगानं म्हटलं होतं.

चीनमध्ये या आठवड्यात चांद्र कालगणनेवर आधारित नवीन वर्ष सुरू होत आहे. नवीन वर्षाच्या सेलिब्रेशनसाठी हजारो लोक प्रवास करतील. त्यादरम्यान या विषाणूचा संसर्ग होऊ नये, यासाठी काळजी घेण्यात येत आहे.

काय आहे हा विषाणू?

या विषाणूचे नमुने गोळा केले जात असून त्याची प्रयोगशाळेत तपासणी सुरू आहे. चीन आणि WHO नं हा विषाणू coronavirus असल्याचं स्पष्ट केलं आहे.

Coronavirus हा विषाणूमधील एक प्रकार आहे. पण त्यांपैकी केवळ सहा (सध्याचा नवीन विषाणू गृहीत धरल्यास सात) विषाणुंमुळेच लोकांना संसर्ग होतो.

सुरूवातीला या विषाणुमुळे सर्दी-पडशाचीच लक्षणं दिसतात. पण नंतर मात्र श्वसनाला त्रास होतो. 2002 साली चीनमध्ये पसरलेला सार्स (severe acute respiratory syndrome) हा coronavirus मुळेच झाला होता.

या नवीन विषाणूच्या genetic...


वृत्तसंस्था एएनआयनं ही बातमी दिली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

दरम्यान, महाराष्ट्रात कृषी विधेयकांवर अंमलबजावणी होणार नाही, असं महसूल मंत्री बाळासाहेब थोरात यांनी म्हटलं आहे.

त्यांनी म्हटलं, "संसदेत पारित केलेली विधेयकं शेतकरी विरोधी आहेत. त्यामुळे आम्ही याचा विरोध करत आहोत. महाविकास आघाडीसुद्धा या विधेयकांना विरोध करणार आहे आणि या विधेयकांची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी होणार नाही. शिवसेनाही आमच्यासोबत आहे."

कृषी विधेयकं काय आहेत?

केंद्र सरकारने शेती क्षेत्राशी संबंधित तीन अध्यादेश आणले होते ज्यांचं रुपांतर आता कायद्यात करण्यात आलं आहे.

या विधेयकांमध्ये काय तरतुदी आहेत आणि त्यावर काय आक्षेप घेतले जातायत, ते आधी पाहूया.

पहिलं विधेयक आहे ते शेतकरी उत्पादने व्यापार व वाणिज्य (प्रोत्साहन व सुविधा) विधेयक. हे विधेयक कृषीमालाच्या विक्रीसंबंधी तरतुदी करतं. यातल्या प्रमुख तरतुदी काय आहेत -

विरोधकांचे आक्षेप काय आहेत?

शेतकऱ्यांना चांगली किंमत मिळावी आणि त्यांच्या मालाला लवकरात लवकर गिऱ्हाईक मिळावं यासाठी या सुविधा केल्या जात असल्याचं सरकारचं म्हणणं आहे. पण याबद्दल काही आक्षेपही आहेत.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

हे झालं कृषीमालाबद्दल. दुसरं विधेयक कंत्राटी शेतीबद्दल बोलतं. शेतकऱ्यांना ते घेत असलेल्या पिकासाठी आगाऊ स्वरुपात करार करता येण्याची तरतूद यात केलेली आहे. भारतात सध्याही काही प्रमाणात अशाप्रकारची कंत्राटी शेती पाहायला मिळते. पण याला कायदेशीर स्वरूप देण्याचा हा प्रयत्न आहे.

शेती क्षेत्राचं उदारीकरण?

शेती क्षेत्राचं उदारीकरण करण्याचा हा प्रयत्न आहे असंही म्हटलं जातंय. पण यात खरंच शेतकरी फायदा करून घेऊ शकतील का ही शंका उपस्थित केली जातेय.

 Essential Commodities (Amendment) Bill म्हणजे अत्यावश्यक वस्तू (दुरुस्ती) विधेयक हे तिसरं विधेयक आहे ज्यावरून वाद होतोय. सरकारने अनेक कृषी उत्पादनं या यादीतून वगळण्याचा निर्णय घेतलाय. याच्या तरतूदी काय आहेत?

डाळी, कडधान्यं, तेलबिया, कांदा, बटाटे यांना अत्यावश्यक वस्तूंच्या यादीतून वगळणे. यामुळे साठा करण्यावर निर्बंध राहणार नाहीत. अपवाद: युद्धसदृश असामान्य परिस्थिती

या तरतूदींमुळे शेतकऱ्यांचं नुकसानच होईल असाच आरोप केला जातोय. नेमके काय आक्षेप आहेत ते आपण पाहू या.

केंद्र सरकारचे प्रमुख आर्थिक सल्लागार संजीव सन्याल यांनी हिंदुस्तान टाईम्समध्ये लिहिलेल्या एका लेखात या विधेयकांचं समर्थन करताना म्हटलंय, "अत्यावश्यक वस्तू कायद्यात बदल करून निर्मला सीतारमण यांनी शेती क्षेत्रात लायसन्स परमिट राज आणि इन्सपेक्टर राज संपवण्याच्या दिशेने पाऊल टाकलंय.

2019-20 च्या आर्थिक सर्वेक्षण अहवालात दिसून येतं की ECA मुळे साखर, कांदा आणि डाळींच्या किंमती वाढायच्या आणि साठेबाजांवर धाडी टाकण्यात फक्त व्यापारांचं शोषण व्हायचं."

किसानपुत्र आंदोलनाचे अमर हबीब यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "अत्यावश्यक वस्तूंच्या यादीतून कृषीमाल वगळण्याचं आम्ही स्वागत करतो पण त्याबरोबरच सीलिंग कायदाही रद्द झाला पाहिजे. 1960 पूर्वी बाजार समित्यांशिवायच व्यवहार व्हायचे. आता पुन्हा शेतकऱ्यांना तसा पर्याय उपलब्ध होणार असेल तर ती चांगलीच गोष्ट आहे."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)


वृद्धाश्रमातलं जगणं

इंग्लंड, स्कॉटलँड या देशांमध्ये वृद्धाश्रमात कोरोनाचा फैलाव मोठ्या प्रमाणात झाला आहे. 25 एप्रिलपर्यंत 16% कोरोना रुग्णांचा मृत्यू हा वृद्धाश्रमात झाल्याचं सरकारी अहवाल सांगतो.

"माझ्या मनात कधी कधी येतं आमच्यासारख्या वृद्धांचा काहीच उपयोग नाही. प्रॉडक्टिव्ह असं आम्ही काहीच करत नाही. आम्ही आता घेणारे आहोत, देणारे नाही. त्यामुळे कधी कधी वाटतं इच्छा मरणाला परवानगी असती तर कधीच स्वीकारली असती. पृथ्वीवरचा भार कमी झाला असता," या भावना आहेत वृद्धाश्रमात राहणाऱ्या 90 वर्षांच्या सूर्यकांत कुलकर्णी यांच्या.

नवी मुंबईतील नेरुळ इथल्या आनंदाश्रम वृद्धाश्रमात सूर्यकांत कुलकर्णी आपल्या पत्नीसोबत राहतात. त्यांच्याप्रमाणेच आणखी 30 ज्येष्ठ नागरिक इथे राहतात. कोरोना व्हायरसच्या संसर्गापासून खबरदारी म्हणून आनंदाश्रम वृद्धाश्रमात कुणालाही खोलीबाहेर येण्याची परवानगी आता नाहीय.

यावर कुलकर्णी आजोबा सांगतात, "हे सगळं आमच्यासाठी फारच कंटाळवाणं आहे. आधी शुद्ध हवेत जाता येत होतं. पण आता बाहेरही पडता येत नाही. पण याचा सामना करावा लागतोय."

सूर्यकांत कुलकर्णी आणि त्यांची पत्नी

वृद्धाश्रमात... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सध्या सगळ्यांना एकत्र जमता येत नाहीय. टीव्ही पाहता येत नाहीय. मग सगळे काय करतायत? तर कुणी फोनवर गप्पा मारत दिवस घालवतं. तर कुणी देवाचं नामस्मरण करतं. कुणी वाचन करत आहे तर कुणी मौनात आहे.

याविषयी सूर्यकांत कुलकर्णी सांगतात, "मी मोबाईलवर वेळ घालवतो. माझी पत्नी काहीतरी कलाकुसर करत असते. ती सध्या फाटक्या कपड्यांपासून पर्स बनवण्याचं काम करत आहे. त्यातच तिचा दिवस जातो."

'नातेवाईकांनी फिरवली पाठ'

महाराष्ट्रात कोरोना व्हायरसचा वाढता फैलाव लक्षात घेता विविध वृद्धाश्रमांमध्ये बैठका घेण्यात आल्या. अशा परिस्थितीमध्ये वृद्धाश्रम कशी चालवायची ? यावर चर्चा करण्यात आली.

आनंदाश्रम वृद्धाश्रमात सगळ्या वृद्धांना मास्क देण्यात आले आहेत. पुरेसे सॅनिटायझर वापरण्यात येत आहे.

आनंदाश्रम

सगळ्यांना खोलीतच जेवण आणि इतर वस्तू दिल्या जातील असाही निर्णय घेण्यात आला आहे.

"वृद्धाश्रमातील वृद्ध स्वेच्छेने आपआपल्या घरी गेले तर त्यांच्या प्रकृतीसाठी उत्तम होईल असं आम्हाला वाटलं आणि आम्ही सगळ्यांच्या मुलांना, नातेवाईंकांना फोन केले. पण तुम्हाला काय सांगणार?" नातेवाईकांकडून नकारात्मक प्रतिसाद आल्यावर वृद्धाश्रमाच्या कार्यकर्त्या कल्पना साठे यांनी बोलून दाखवली.

त्या म्हणाल्या, "काही मुलं परदेशात असल्याने ते आई वडिलांना घेऊन जाऊ शकत नव्हते. काहींनी सांगितलं आमचं घर एवढं लहान आहे की उलट या काळात ते वृद्धाश्रमात अधिक सुरक्षित राहू शकतील. पण काही मुलांना आपल्या म्हाताऱ्या आई वडिलांना घेऊन जाणं सहज शक्य आहे. पण त्यांनी कळवतो म्हणून सांगितलं आणि नंतर साधा फोनही केला नाही."

वृद्धाश्रमातल्या एका खोलीत दोन बेड आहेत. खबरदारी म्हणून सध्या बहुतांश वृद्धाश्रमांमध्ये ज्येष्ठ नागरिकांना सर्वकाही खोलीतच आणून दिलं जात आहे. पण वृद्धाश्रमात काम करणाऱ्या कर्मचारी वर्गाला वाहतूक व्यवस्था बंद असल्याने आश्रमात पोहचता येत नाहीय.

याबाबत कल्पना साठे सांगतात, "आता आजी आजोबांनाही वृद्धाश्रमाची सवय झाली आहे. कर्मचारी आले नाहीत तरी भाजी निवडणं, त्याची थोडी तयारी करणं अशी मदत ते स्वत:च करतात. पण स्वयंपाक करण्यासाठी कुणीही येऊ शकलं नाही तर मोठी अडचण होते. याबाबत स्थानिक सरकारी व्यवस्थेकडून आम्हाला मदत अपेक्षित आहे."

कुटुंबाची आठवण

कुटुंबाची साथ असेल तर कोणत्याही संकटावर मात करण्यासाठी धीर मिळतो असं म्हणतात. पण उतारवयात संकट प्रसंगी कुटुंब सोबत नसल्याची भावना...


वॅट्स यांनी त्यांच्यावरील नऊ आरोपांची कबुली दिल्यानं न्यायालयानं फाशीची शिक्षा रद्द करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

34 वर्षीय शॅनॉन वॉट्स 15 आठवड्यांच्या गरोदर होत्या. ख्रिस आणि शॅनॉन दांपत्याच्या सेलेस्ट (3) आणि बेला (4) या दोन मुली होत्या. या तिघीजणी ऑगस्ट महिन्यापासून गायब होत्या.

ख्रिसवर खून, मृतदेहांची विटंबना तसंच बेकायदेशीर पद्धतीने गर्भ पाडून टाकण्याचे आरोप होते.

ख्रिसच्या दाव्यानुसार, त्यानं आपल्या अफेयरची कबुली पत्नीला दिली होती. हे समजल्यावर तिनं एका मुलीला मारून टाकलं असं ख्रिसनं न्यायालयासमोर सांगितलं होतं. त्याने पत्नीवर हल्ला केला तेव्हा ती दुसऱ्या मुलीला मारत होती असा दावा ख्रिसनं केला.

19 नोव्हेंबरला होणाऱ्या सुनावणीवेळी वॉट्स याला आता सलग तीन जन्मठेपांची शिक्षा सुनावली जाऊ शकते.

ख्रिस, शॅनॉन आणि दोन मुली

'खटल्याची सुनावणी पूर्ण होण्यासाठी लागलेल्या विलंबामुळे शॅनॉन यांच्या कुटुंबीयांनी ख्रिस याला फाशीच व्हावी हा आग्रह सोडून दिला', असं जिल्ह्याच्या अटॉर्नी मायकेल रुके यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

वॉट्स कुटुंबीयांची भूमिका या खटल्याच्या सुनावणीत महत्त्वाची आह... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े, असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

ऑगस्ट महिन्यात पत्नी आणि मुलं बेपत्ता झाल्यानंतर ख्रिसने प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधला होता. मुलींसह ती सुरक्षित असेल असं विधान ख्रिसनं त्यावेळी केलं होतं.

त्यानंतर 24 तासांच्या आत पोलिसांनी ख्रिसला अटक केली होती.

काय झालं होतं नक्की?

शॅनॉन यांचा मृतदेह ख्रिस काम करत असलेल्या पेट्रोलियम कंपनीच्या परिसरातील एका तेलसाठ्याजवळच्या परिसरात आढळला होता. बेला आणि सेलस्टी या दोन मुलींचे मृतदेह त्यांच्या आईचा मृतदेह सापडला त्याठिकाणीच आढळले.

न्यायालयाला सादर करण्यात आलेल्या प्रतिज्ञापत्रानुसार ख्रिस यांचं ऑफिसातीलच एका सहकारी महिलेबरोबर प्रेमप्रकरण होतं. पोलिसांना जवाब देताना मात्र ख्रिसने या गोष्टीचा इन्कार केला होता.

ख्रिस वॉट्स याने गरोदर पत्नी आणि दोन मुलींचा खून केल्याची कबुली दिली आहे.

'या दोन्ही मुली माझं जग आहे. माझं त्यांच्यावर प्रचंड प्रेम आहे. त्या किती वेगाने मोठ्या होत आहेत', असं शॅनॉन यांनी एका इन्स्टा पोस्टमध्ये म्हटलं होतं.

इन्स्टाग्रामवरच शॅनॉन यांनी पती ख्रिस यांच्याबद्दलच्या भावना व्यक्त केल्या होत्या. 'माझ्या आयुष्यात ख्रिसला आणल्याबद्दल देवाचे आभार. तो माझा सर्वोत्तम समर्थक आहे. तो आमच्या मुलींचा खंबीर बाप आहे. नवरा म्हणूनही तो भारी आहे', असं शॅनॉन यांनी म्हटलं होतं.

आपण विभक्त होऊया असं पत्नी शॅनॉन यांना ख्रिसने सांगितलं होतं. घटस्फोटाच्या प्रक्रियेसाठी मी पुढाकार घेईन असं ख्रिसने प्रतिज्ञापत्रात म्हटलं होतं. पत्नीबरोबरचं संभाषण नेहमीसारखं होतं आणि आम्ही भांडत नव्हतो असा दावाही ख्रिसने केला.

शॅनॉन यांची इन्स्टा पोस्ट

त्यानंतर बेला पलंगावर गतप्राण स्थितीत दिसल्याचं ख्रिसने न्यायालयाला सांगितलं. शॅनॉन दुसरी मुलगी सेलस्टी हिचा गळा दाबण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा दावा ख्रिसनं केला. हे पाहून रागाच्या भरात शॅनॉनची गळा दाबून हत्या केली असं ख्रिसनं मान्य केलं.

तिन्ही मृतदेह ऑफिसच्या कामासाठी वापरण्यात येणाऱ्या ट्रकमध्ये भरून तेलसाठ्यांच्या दिशेने गेल्याचं ख्रिसने सांगितलं.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी दहा वाजता डॉक्टरांच्या क्लिनिकमध्ये शॅनॉन न आल्यानं एका मित्रानं विचारणा केली. गॅरेजमध्ये शॅनॉन यांची गाडी आणि त्यात लहान मुलींसाठी बसण्याची व्यवस्था होती.

त्या मैत्रिणीने ख्रिसला फोन करून घरी येण्यास सांगितलं. शॅनॉन यांना त्वचेचा एक आजार असल्यानं आजारी असतील असं...


वॅलेरी स्टीफन आरोग्यदक्ष. व्यायामाचं महत्त्व त्यांना मनापासून पटलेली महिला. रोजचा मॉर्निंग वॉक ठरलेला.

त्या सांगतात, "मी जेव्हा धावते तेव्हा मी काहीतरी साध्य करत आहे, असं वाटतं. हळूहळू माझ्या धावण्याचा वेग वाढला, शारीरिक ताकदही वाढली. हे माझ्यासाठी यशाच्या छोट्या-छोट्या पायऱ्या चढण्यासारखं होतं."

वॅलेरी यांनी जवळपास 10 वर्षांपूर्वी फिटनेससाठी केवळ जॉगिंग सुरू केलं. कालांतराने त्यांनी 5 किलोमीटर पळण्याच्या शर्यतीत भाग घेतला. मग 10 किलोमीटर शर्यतीत भाग घेतला. त्यानंतर मॅरेथॉन. मात्र, हळूहळू केवळ जॉगिंग करण्यासाठी त्या सकाळी खूप लवकर उठू लागल्या आणि इतर कुठल्याही गोष्टीपेक्षा जास्त महत्त्व धावण्याला देऊ लागल्या.

त्या  सांगतात, "मला जाणवू लागलं, की मी हळूहळू व्यायामाच्या अधीन होत आहे आणि लवकरच याचं रुपांतर व्यसनात झालं."

"माझं कुटुंब, माझं काम, माझ्या आयुष्यातील प्रत्येक गोष्टीवर याचा परिणाम झाला. हळूहळू व्यायामामुळे माझं नुकसान होऊ लागलं."

व्यायामाचं व्यसन जसजसं वाढतं गेलं वॅलेरी आपल्या जीवाभावाच्या लोकांपासून दुरावू लागल्या.

त्या म्हणतात, "माझ्या नात्यावर याचा विपरित परिणाम होऊ ल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ागला. काहींना मी काय करतीये हे कळतच नाही किंवा मी व्यायाम का करते, हे ते बघतच नाहीत. त्यांना वाटायचं मला वेड लागलं आहे."

भेटल्यानंतर आपण स्क्वॅश खेळू किंवा पोहायला जाऊ, याच अटीवर वॅलेरी मित्र-मैत्रिणींनाही भेटायच्या. दिवसभरासाठी व्यायामाचं टार्गेट पूर्ण झाल्यावरच त्या आराम करायच्या.

"मित्र-मैत्रिणींना वाटायचं मला त्यांना भेटायची इच्छा नाही. पण, मला त्यांना भेटायची इच्छा असायची. फक्त मी माझा व्यायाम योग्य प्रकारे केला नाही तर मला फार अपराधी वाटायचं. हे माझ्यासाठी दोन दगडांवर पाय ठेवण्यासारखं होतं."

व्यायामाच्या अतिरेकाचा त्यांच्या इतर महत्त्वाच्या नात्यांवरही परिणाम झाला होता.

त्या सांगतात, "मी कधीच आराम करायचे नाही. मी सतत पळायला जायचे. घरी वेळ घालवावा, असं मला कधीच वाटायचं नाही."

"मला दाखवायचं होतं, की मी 'सुपरह्युमन' आहे आणि सगळं माझ्या नियंत्रणात आहे. पण, भावनिकदृष्ट्या हे सगळं माझ्यासाठी किती अवघड होतं, हे मला जाणवू द्यायचं नव्हतं."

अनेक वर्षं स्वतःचं शरीर आणि मन दोघांनाही अतिरेकी ताण दिल्याने वॅलेरी यांना नैराश्याने ग्रासलं. त्यांना यातून बाहेर पडण्यासाठी वेळ हवा होता. त्यासाठी त्यांनी ऑफिसमधून चार महिन्यांची रजा घेतली.

व्यायामाचा अतिरेक हे 'वर्तनासंबंधीचं व्यसन' या श्रेणीत मोडतं, असं मानसोपचार तज्ज्ञ सांगतात. यात व्यक्ती अगदी वेडीपिशी होते. एखादीच गोष्ट त्याच्यासाठी अनिवार्य होऊन जाते किंवा मग ती व्यक्ती स्वतःच्या खाजगी आयुष्यात अगदी निष्क्रिय होऊन जाते. खाजगी आयुष्याकडे दुर्लक्ष करते.

जवळपास 3% लोक या व्यसनाला बळी पडतात आणि धावणाऱ्या लोकांमध्ये याचं प्रमाण 10% असल्याचं सांगितलं जातं.

नॉर्थ लंडनमधल्या प्रायोरी हॉस्पिटलमध्ये सल्लागार मानसोपचार तज्ज्ञ असलेले डॉ. चेत्ना कँग सांगतात, वॅलेरीप्रमाणे खाजगी ताणापासून मुक्तता हवी असणाऱ्या हौशी धावपटूना हे व्यसन जडण्याची भीती अधिक असते.

ते म्हणतात, "बरेचदा लोक आमच्याकडे नात्यातील दुरावा, चिंता, नैराश्य या कारणांसाठी येतात. मात्र, तुम्ही जेव्हा खोलात जाता तेव्हा लक्षात येतं, की यामागचं मुख्य कारण व्यायाम आहे."

ते पुढे सांगतात, "हे खूप कॉमन नसलं तरी याचं प्रमाण वाढत आहे."

व्यायामाचं व्यसन म्हणजे काय?

डॉ. कॅझ नॅमन बाल आणि किशोरवयीन मुलांच्या मानसोपचारतज्ज्ञ आहेत. खानपानविषयक विकारांमध्ये त्यांनी स्पेशलायझेशन केलं आहे. त्या सांगतात, की त्यांच्या...


वेगवेगळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या पाच महत्त्वाच्या बातम्या या आहेत :

राज्यभरातून आतापर्यंत (13जून) केवळ अडीच हजार विद्यार्थ्यांनी प्रवेशासाठी अर्ज केले आहेत. दरवर्षी महाराष्ट्र राज्य शैक्षणिक, संशोधन व प्रशिक्षण परिषदेतर्फे डीएड अभ्यासक्रमाची प्रवेश प्रक्रिया राबविली जात आहे. लोकमतनं ही बातमी दिली आहे.

डीएड प्रवेशासाठी 16 जूनपर्यंत यासाठी प्रवेश अर्ज भरता येणार आहेत.

विद्यार्थ्यांना आवश्यक कागदपत्रं मिळविण्यास उशीर होत असल्यानं प्रवेश अर्ज करण्यास मुदतवाढ द्यावी, अशी मागणी प्रशिक्षण परिषदेकडे करण्यात आली आहे.

17 जूनपर्यंत विद्यार्थ्यांच्या कागदपत्रांची पडताळणी केली जाणार आहे. प्रवेश अर्ज भरणाऱ्या विद्यार्थ्यांची प्राथमिक गुणवत्ता यादी 20 जून रोजी प्रसिध्द केली आहे. तर प्रवेशाची अंतिम गुणवत्ता यादी येत्या 23 जून रोजी प्रसिध्द करण्यात येणार आहे, असंही या बातमीत म्हटलं आहे.

2) पीककर्ज वेळेत मिळण्यासाठी जिल्हाधिकाऱ्यांनी दर सोमवारी बँकांची बैठक घ्यावी - मुख्य सचिव

 शेतकऱ्यांना पीक कर्ज वेळेवर मिळावं यासाठी दर सोमवारी जिल्हाधिकाऱ्यांनी बॅंकांच्या प्रमुख अधिकाऱ्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंची बैठक घेऊन अडचणींवर मार्ग काढावा, असं मुख्य सचिव अजोय मेहता यांनी सांगण्यात आलं आहे. ABP माझानं ही बातमी दिली आहे.

तसंच प्रधानमंत्री शेतकरी सन्मान योजनेसाठी राज्यातील पात्र शेतकऱ्यांची माहिती 30 जूनपर्यंत केंद्र शासनाच्या पोर्टलवर अपलोड करावी, असंही त्यांनी सांगितलं.

या योजनेच्या निकषात बदल केल्यानं राज्यातल्या 1 कोटी 20 लाख शेतकऱ्यांना फायदा होणार आहे.

3) राज्यातल्या निवासी डॉक्टरांचा एक दिवसीय बंद

कोलकत्ता येथील डॉक्टरांच्या अमानुष हल्ल्याविरोधात आज (14 जून) राज्यातले निवासी डॉक्टर एका दिवसाचा बंद पाळणार असल्याचं MARD संघटनेनं सांगितलं आहे. सकाळनं ही बातमी दिली आहे.

महाराष्ट्रात सरकारी आणि बाह्य रुग्ण विभाग बंद ठेवण्यात येईल. तर आपत्कालीन सेवा मात्र चालू ठेवण्यात येईल, अशी माहिती MARDच्या अध्यक्ष्य डॉ. कल्याणी डोंगरे यांनी दिल्याचं या बातमीत म्हटलं आहे.

पश्चिम बंगालमधल्या डॉक्टरांना सुरक्षा द्या, हल्ल्यातल्या आरोपींना कडक शिक्षा द्या, अशी MARDनं मागणी केली आहे.

4) नायर रुग्णालयातून नवजात बाळ चोरीला

मुंबईतल्या नायर रुग्णालयातील वॉर्ड क्रमांक सातमधून एका महिलेनं पाच दिवसाचं मूल पळवल्याची बातमी महाराष्ट्र टाइम्सनं दिली आहे.

याप्रकरणी आग्रीपाडा पोलिस ठाण्यात अपहरणाचा गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. नायर रुग्णालयात गर्भवती महिलांसाठी सात नंबर वॉर्डमध्ये व्यवस्था करण्यात येते.

या ठिकाणी एक महिला पाच दिवसांच्या बाळासह झोपली होती. काही वेळाने जाग आली त्यावेळी मूल शेजारी नव्हते. तिने आजूबाजूला शोध घेतला, रुग्णालयातील इतर कर्मचाऱ्यांनीही शोधले मात्र मूल सापडले नाही.

शेवटी मुलाच्या आईसह रुग्णालय प्रशासनानं पोलिसांत तक्रार दाखल केली.

5) भारत अवकाशात स्वत:चं स्पेस स्टेशन बनवणार

भारत अवकाशात स्वतःचे स्पेस स्टेशन निर्माण करण्याची योजना आखत असल्याचं भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे (इस्रो) प्रमुख डॉ. के. सिवन यांनी म्हटले आहे. लोकसत्तानं बातमी दिली आहे. नुकतंच इस्रो पुन्हा चंद्रावर आपलं यान पाठवणार असल्याची घोषणा केली आहे.

स्पेस स्टेशन हा 'गगनयान' मोहिमेचा पुढील भाग असेल असेही डॉ. सिवन यांनी स्पष्ट केलं आहे.

अंतराळात माणूस पाठवण्याच्या मोहिमेनंतरही आपल्याला 'गगनयान' कार्यक्रम टिकवून ठेवायचा आहे. त्यासाठीच भारत अवकाशात स्वतःचे अंतराळस्थानक निर्माण करण्याची तयारी करीत असल्याचे डॉ. सिवन यांनी गुरुवारी...


वेगवेगळ्या औषध कंपन्या आणि संशोधन संस्थांकडून 140 इतर लशींवरसुद्धा काम सुरू आहे. यांच्या मदतीने कोरोना व्हायरसला रोखता येईल, अशी अपेक्षा आहे.

गेल्या दोन आठवड्यांमध्ये लशीच्या संशोधनाने चांगलीच प्रगती केली आहे. सुरुवातीला अमेरिका, नंतर ब्रिटन आणि आता चीन, रशिया तसंच भारतातून लशीबाबत चांगल्या बातम्या येऊ लागल्यात. या सर्व ठिकाणी लस तयार केली जात आहे. इथं बनवण्यात येत असलेल्या कोरोना लशींना सुरुवातीच्या टप्प्यात चांगलं यश मिळालं.

बीबीसीच्या अनेक वाचकांनी लशीबाबतच्या प्रश्न आम्हाला पाठवले होते. बीबीसीचे आरोग्यविषयक संपादक मिशेल रॉबर्ट्स यांनी वाचकांच्या प्रश्नांचं निरसन करण्याचा प्रयत्न केला आहे. पाहूया.. वाचकांनी कोणकोणते प्रश्न विचारले?

प्रश्न: कोरोना लस 100 टक्के सुरक्षित असेल का? याचे काही दुष्परिणाम असू शकतात का?

उत्तर: कोणतीही लस बनवल्यानंतर तिला कठोर सुरक्षितता चाचण्यांमधून जावं लागतं. यासाठी अनेक चाचण्या करण्यात येतात. पण कोव्हिड-19 ची लस बनवण्यासाठीचं संशोधन अत्यंत वेगाने करण्यात आलं आहे.

लसीचा शोध घेण्याचं काम तुलनेने अतिशय वेगाने सुरू आहे. तरीसुद्धा मानवी चाचणीदरम्यान सर्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

व प्रकारची निरीक्षणं करण्यात येत आहेत. कोणत्याही लशीला मंजुरी देण्याआधी ही निरीक्षणं होणं गरजेची असतात.

वैद्यकशास्त्रानुसार, कोणत्याही उपचाराचे काही दुष्परिणाम असू शकतात. हा नियम लशींना सुद्धा लागू होतो. शरीरावर लस टोचलेल्या ठिकाणी सूज येणं, त्वचा लालसर होणं, डाग पडणं अशा प्रकारचे परिणाम दिसू शकतात. पण ही बाब सामान्य मानली जाते.

प्रश्न: फ्लूवरच्या जुन्या लशीलाच कोव्हिड-19 च्या अनुषंगाने विकसित करण्यात आलं का?

उत्तर: सर्वसाधारण फ्लूपासून बचाव करण्यासाठी बनवण्यात आलेली लस कोरोना व्हायरसच्या संसर्गापासून वाचवू शकत नाही. फ्लू (इंफ्लूएंझा) आणि कोरोना व्हायरसचा संसर्ग हे दोन्ही वेगवेगळे आजार आहेत. हे दोन्ही आजार वेगवेगळ्या विषाणूंमुळे होतात.

पण फ्लूवरची लस तुमच्या आरोग्याचं संरक्षण करण्याचंच काम करते. त्यामुळे सध्याच्या कोरोना साथीच्या काळात इतर मार्ग नसल्यामुळे फ्लूची लस घेणं एक चांगला पर्याय असू शकतो.

फ्लूमुळे काही लोक गंभीररित्या आजारी पडतात. अशा स्थितीत त्यांना कोरोना व्हायरसची लागण झाल्यास त्यांना जास्त धोका आहे. विशेषतः इतर आजारांनी ग्रासलेल्या किंवा 65 वर्षांवरील वयाच्या व्यक्तींना कोरोनामुळे जास्त त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे खबरदारी म्हणून फ्लूची लस घेता येऊ शकते.

प्रश्न: अवयव प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया झालेले लोकसुद्धा लस घेऊ शकतात का?

उत्तर: शास्त्रज्ञ सध्या अनेक संभाव्य लशींवर काम करत आहेत. या लशींची चाचणी वेगवेगळ्या पद्धतीने करण्यात येत आहे. पण यापैकी कोणती लस सर्वात प्रभावी ठरली, हे अद्याप निश्चित सांगता येत नाहीय.

या सर्व प्रश्नांचं उत्तर शोधण्यासाठीच चाचण्या करण्यात येत आहेत. या लशीचा कुणाला किती लाभ होऊ शकतो, याचं निरीक्षण करणं सुरू आहे.

अवयव प्रत्यारोपण झालेल्या रुग्णांचा विचार केल्यास हा थोडा वेगळा विषय आहे. अवयव प्रत्यारोपण झालेल्या व्यक्ती आपली प्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी नव्हे तर कमी करण्यासाठीची काही औषधं घेत असतात. तुमच्या शरीराने ते प्रत्यारोपण स्वीकारावं यासाठी ही औषधं दिली जातात. जैविक लशींमध्ये विषाणू किंवा बॅक्टेरियांचं कमजोर स्वरुप असतं, त्यामुळे त्यांच्यासाठी ही लस घेणं धोक्याचं ठरू शकतं.

प्रश्न: व्हायरसने स्वतःचं स्वरूप बदलल्यास लस प्रभावी ठरू शकते का?

उत्तर: सध्या जगभरात पसरत असलेल्या कोरोना व्हायरसच्या नमुन्यांवर आधारित लस विकसित होत आहे. व्हायरस स्वतःचं स्वरूप बदलू शकतो,...


वेगवेगळ्या घटकांसाठी यातून आर्थिक मदत दिली जातेय. पण भारताच्या जीडीपीच्या १० टक्के असलेल्या आर्थिक पॅकेजसाठी इतका मोठा निधी कुठून उभा राहाणार याबबात अजूनही स्पष्टता नाही. केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी बोलताना इतकंच सांगितलंय की आर्थिक पॅकेजच्या घोषणा जाहीर करून झाल्यानंतर निधी कुठून उभारला जाईल याबाबतचीही माहिती सरकार देईल. आणि म्हणूनच निधी उभारण्यावरून सरकारला काही सूचना केल्या जातायत.

महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी सरकारला सुचवलंय की देशातल्या धार्मिक ट्रस्ट्सकडे जमा असलेलं सोनं सरकारने अल्पव्याजावर कर्जाने घ्यावं, आणि त्यातून पैसा उभा करून सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीतून मार्ग काढावा.

देशातल्या अनेक धार्मिक संस्थांकडे हजारो कोटी रुपयांचं सोनं आहे आणि त्यामुळे या आर्थिक संकटाच्या काळात हा पर्याय असू शकतो का? सोनं, मग ते या धार्मिक ट्रस्ट्सकडे असो किंवा आपल्या घरांमध्ये साठवलेलं, ते आता देशाची आर्थिक घडी बसवण्यात मदत करू शकेल का?

संशोधन - गुलशनकुमार वनकर

निवेदन - विनायक गायकवाड

एडिटिंग - शरद बढे

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


वेगवेगळ्या व्यासपीठांवरून भारतानं सातत्यानं ही मागणी मांडली आहे.

जगभरातील अनेक देश हे भारताला सुरक्षा परिषदेचं स्थायी सदस्यत्व मिळावं या मागणीच्या बाजूने आहेत. पण त्यादृष्टिनं अजूनही कोणती ठोसं पावलं उचलण्यात आली नाहीयेत.

यावर्षी संयुक्त राष्ट्रांच्या स्थापनेला 75 वर्षं पूर्ण होत आहेत. त्यानिमित्तानं संयुक्त राष्ट्रांमधील सुधारणा तसंच सुरक्षा परिषदेच्या विस्ताराबाबत भारताचा पवित्रा काहीसा आक्रमक दिसत आहे.

गेल्या काही दिवसांत भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी तसंच केंद्र सरकारमधील मंत्री, ज्येष्ठ राजनयिक अधिकारी संयुक्त राष्ट्रांच्या भूमिकेवर भाष्य करताना दिसले. संघटनात्मक सुधारणा घडवून आणण्यात संयुक्त राष्ट्रांना आलेल्या अपयशाबद्दलही टीका केली आहे.

सोमवारी (16 नोव्हेंबर) संयुक्त राष्ट्रांमधील भारताचे स्थायी प्रतिनिधी टी. एस. तिरूमूर्ती यांनी याच विषयावर कठोर शब्दांत टीका करताना म्हटलं, की संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद एक 'खराब झालेला अवयव' बनली आहे.

पुरेसं प्रतिनिधीत्व नसल्यामुळे यूएनएससी विश्वासार्ह पद्धतीनं काम करण्यात पूर्णपणे अपयशी ठरली असल्याचंही तिरुमूर्ती यांनी म्हटलं.

... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तिरूमूर्ती यांनी ही टिप्पणी युनायटेड नेशन्सच्या सर्वसाधारण सभेच्या 75 व्या अधिवेशनातील आपल्या भाषणादरम्यान केली.

आयजीएनवरही प्रश्नचिन्ह

दिल्लीमधील ऑब्झर्व्हर रिसर्च फाउंडेशनमध्ये (ओआरएफ) स्ट्रॅटेजिक स्टडीज प्रोग्रामचे संचालक असलेल्या प्राध्यापक हर्ष पंत यांच्या मते भारताने आक्रमक भूमिका घेण्याची दोन कारणं आहेत.

ते सांगतात, "पहिलं म्हणजे भारत जानेवारीपासून संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेचा अस्थायी सदस्य म्हणून आपला कार्यकाळ सुरू करेल. त्यामुळेच भारत हे दाखवून देत आहे की आमच्या भूमिकेला तितकं महत्त्व भलेही नसले, पण आम्ही पूर्ण जबाबदारीनं काम करत आहोत."

"दुसरं म्हणजे चीन सुरक्षा परिषदेचा स्थायी सदस्य असताना ज्यापद्धतीनं जागतिक आरोग्य संघटना आणि अन्य संस्थांचं शोषण करत आहे, ते पाहता भारतासारख्या देशांकडे दुलर्क्ष करणं संयुक्त राष्ट्रांच्या कार्यशैलीवरच प्रश्नचिन्ह निर्माण करणारं असल्याचं दाखवून देणं."

तिरूमूर्ती यांनी इंटरगव्हर्नमेंटल निगोसिएशन्स फ्रेमवर्क (आयजीएन) वरही महत्त्वाचे प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यांनी म्हटलं की, आयजीएनला आतापर्यंत कोणतंही ठोस यश मिळवता आलेलं नाहीये.

आयजीएन हा यूएन सुरक्षा परिषदेमध्ये सुधारणा घडवून आणण्यासाठी काम करणाऱ्या देशांचा समूह आहे.

तिरूमूर्ती यांनी म्हटलं, "सुधारणांच्या आवश्यकतेसंबंधीची वक्तव्यं सोडली तरी गेल्या दशकभरात आयजीएनकडून इतरही कोणती कामं झालेली नाहीत."

सुधारणांसाठीचे विषय

तिरूमूर्ती यांनी म्हटलं की, सुधारणांच्या दिशेनं गांभीर्यानं प्रक्रिया सुरू व्हायला हवी असं भारताला वाटतं.

सुधारणांच्या प्रयत्नात अडथळा बनत असलेल्या काही निवडक देशांनाही तिरूमर्ती यांनी खडे बोल सुनावले.

जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातील (जेएनयू) प्रोफेसर चिंतामणि महापात्रा यांच्या मते नरेंद्र मोदी सरकार सक्रीयपणे सुरक्षा परिषदेमध्ये सुधारणांचा मुद्दा लावून धरत आहे.

ते सांगतात, "आतापर्यंत आपण भारत महान देश आहे, हे इतरांनी म्हणावं याची वाट पाहत रहायचो."

"भारताचा पवित्रा आक्रमक नाहीये. भारताला सुरूवातीलाच डिप्लोमॅटिक एंगेजमेंट करायला हवी होती, जे झालं नाही. आता मोदी सरकार जोडतोड करून या मुद्द्यावर पुढं जाण्याचा प्रयत्न करत आहे," असं महापात्रा यांनी म्हटलं.

ते म्हणतात, "आपण स्थायी सदस्य बनायला हवं ही भारताची अपेक्षा आहे."

यावर्षी ऑगस्ट महिन्याच्या शेवटी भारताने संयुक्त...


वेदांतचे प्रमुख अनिल अगरवाल

तुतिकोरिनमधलं हे आंदोलन म्हणजे हितसंबंध असलेल्या स्वार्थी माणसांचं वेदांता आणि भारताला बदनाम करण्याचं कुटील कारस्थान आहे, असा आरोप वेदांता कंपनीचे प्रमुख अनिल अगरवाल यांनी केला आहे.

बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत आपली भूमिका मांडताना ते म्हणाले, "हा विशिष्ट लोकांचा डाव आहे. परकीय गुंतवणुकीसाठी भारताचा प्राधान्याने विचार होतो आहे. भारताची ही चांगली प्रतिमा बदनाम करण्याचं कारस्थान आहे."

इमेलद्वारे माध्यमातून अगरवाल यांनी वेदांतच्या धोरणाविषयी सांगितलं. ते म्हणाले, "तामिळनाडू सरकारने याप्रकरणी चौकशीचे आदेश दिले आहेत. सत्य परिस्थिती जनतेसमोर येईल. तुतिकोरिन येथे झालेल्या आंदोलनात जीव गमावलेल्या पीडित कुटुंबीयांच्या दु:खात मी सामील आहे. या घटनेने मला खूप वाईट वाटलं."

तुतिकोरिनच्या नागरिकांचा स्टरलाईट कंपनीला विरोध होता. त्यांच्या दावा आहे की कॉपर प्लांटमधून बाहेर पडणाऱ्या औद्योगिक कचऱ्यामुळे जमीन, हवा आणि पाण्याचं प्रचंड प्रदूषण होतं. या कारखान्यातून होणाऱ्या प्रदूषणामुळे आरोग्यावर विपरीत परिणाम झाला आहे, अनेकांचा जीव गेला आहे. म्हणूनच हा कारखाना बंद व्हावा, अशी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

मागणी त्यांनी लावून धरली होती.

दुसरीकडे, स्टरलाईटने हे सगळे आरोप नाकारले आहेत.

तुतिकोरिन इथल्या स्टरलाइट कंपनीविरोधातील आंदोलनाला हिंसक वळण लागलं.

देशातल्या सगळ्यात मोठ्या खाण कंपन्यांमध्ये वेदांताचा समावेश होतो. अनिल अगरवाल यांनी मुंबईत वेदांता कंपनीची स्थापना केली होती. लंडन स्टॉक एक्स्चेंजमध्ये वेदांता नोंदणीकृत आहे. स्टरलाईट वेदांता समूहातील एक कंपनी आहे.

'प्रकल्प लोकांच्या हिताचा'

तुतिकोरिनमध्ये आजही पोलिसांचा प्रचंड बंदोबस्त आहे. इंटरनेट सेवा स्थगित करण्यात आली आहे. राज्य सरकारने याप्रकरणाची न्यायालयीन चौकशी करण्याचे आदेश दिले आहेत.

"काही राजकारणी व्यक्ती आणि समाजकंटक या आंदोलनाचा भाग होते. त्यांच्यामुळेच आंदोलनाला हिंसक वळण लागलं," असं वक्तव्य तामिळनाडूचे मुख्यमंत्री ई. के. पलानीस्वामी यांनी केलं. या वक्तव्यावर सोशल मीडियात तीव्र प्रतिक्रिया उमटल्या.

वेदांता कंपनीचे अनिल अगरवाल यांनी ट्विटरच्या माध्यमातून तुतिकोरिनची घटना दुर्देवी असल्याचं सांगितलं. नागरिकांची इच्छा असेल तर कंपनीचा कारभार चालवू, हे त्यांच्या हिताचं आहे, असं ते म्हणाले.

"वेदांता कंपनी आरोग्य, सुरक्षा आणि पर्यावरणीय संदर्भातील अनेक नियमांचं पालन करते. केंद्र सरकार तसंच राज्य प्रशासनाने आखून दिलेल्या नियमावलीचं कठोर पालन करत आहोत. स्टरलाइट कंपनीच्या उत्पादनामुळे भूजल दूषित होत नसल्याचा निर्वाळा सर्वोच्च न्यायालयाने दिला आहे. कंपनीतून बाहेर पडणाऱ्या कचऱ्याची विल्हेवाट खास तयार करण्यात आलेल्या ठिकाणीच केली जाते," त्यांनी स्पष्ट केलं.

तुतिकोरिन आंदोलन

स्थानिकांनी मात्र अगरवाल यांचं म्हणणं खोटं असल्याचं सांगितलं.

'सन्मार्गाने व्यवसाय करण्याची परंपरा'

तुतिकोरिन आंदोलनात जीव गमावलेल्या पीडितांच्या नातेवाईकांना मदत देणार का? यावर अगरवाल यांनी स्पष्ट उत्तर देणं टाळलं.

"या कठीण प्रसंगी तुतिकोरिन पीडितांच्या आम्ही पाठीशी आहोत. कंपनी त्यांना योग्य ती मदत करेल. कंपनीजवळच्या परिसरातील तसंच कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षेची मागणी राज्य सरकारकडे केली आहे," असंही त्यांनी सांगितलं.

तामिळनाडूआधी ओडिशा आणि छत्तीगढ येथे उभारण्यात आलेल्या प्रकल्पांच्या वेळीही वेदांता कंपनी वादाच्या भोवऱ्यात सापडली होती. यासंदर्भात काहीही बोलण्यास अगरवाल यांनी नकार दिला.

तुतिकोरिन प्रकल्प

तुतिकोरिन आंदोलनात सहभागी लोकांवर पोलिसांनी गोळीबार केला, त्यांना मारहाणही...


वेबसाईट आणि विविध वर्तमानपत्रांमध्ये आलेल्या महत्त्वाच्या बातम्या

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी नातू पार्थला सुनावल्यामुळे पार्थ पवार नाराज असल्याची चर्चा होती. पण पार्थ पवार नाराज नसल्याचं राष्ट्रवादीचे नेते जयंत पाटील यांनी म्हटलंय.

महाराष्ट्र टाईम्सने याविषयीची बातमी दिली आहे.

पार्थ आणि अजित पवार नाराज नाहीत, शरद पवार हे आजोबा आहेत. आजोबांना बोलायचा अधिकार असल्याचं जयंत पाटील यांनी म्हटलंय. शरद पवारांच्या मुंबईतल्या सिल्व्हर ओक या निवासस्थानी जाऊन गुरुवारी पार्थ यांनी त्यांची भेट घेतली. सुप्रिया सुळेही गुरुवारी अजित पवारांना भेटल्या होत्या.

2. नवनीत राणांना श्वास घ्यायला त्रास, मुंबईकडे रवाना

अमरावतीच्या खासदार नवनीत राणा यांना कोव्हिड 19 वरच्या उपचारांसाठी मुंबईला हलवण्यात येतंय. गेले 7 दिवस त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत. काल (14 ऑगस्ट) त्यांना श्वास घ्यायला त्रास होऊ लागला. महाराष्ट्र टाईम्सने याविषयीची बातमी दिली आहे.

खासदार नवनीत राणा

नवनीत राणा यांच्यावर सुरुवातीला घरीच क्वारंटाईन करून उपचार करण्यात येत होते. पण त्यानंतर त्यांची प्रकृती ढासळल्याने त्यांन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा नागपूरच्या वोकहार्ट रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं. तिथेच त्यांना श्वास घ्यायला त्रास होऊ लागला.

मुंबईला आणण्यासाठी विमानाची व्यवस्था न झाल्याने त्या रस्तामार्गे मुंबईला येत आहेत. राणा कुटुंबातल्या 12 जणांना कोरोनाची लागण झाली आहे.

3. गणेशोत्सवासाठी कोकणात जाणाऱ्यांना टोल माफ : एकनाथ शिंदे

गणपतीसाठी कोकणात जाणाऱ्या चाकरमान्यांसाठी टोल माफ करण्यात आलाय. गणेशोत्सव सुरू होण्याच्या 2 दिवस आधी आणि परतीच्या प्रवासात 2 दिवस टोलमधून प्रवाशांना सवलत मिळणार आहे. राज्याचे सार्वजनिक बांधकाम मंत्री (सार्वजनिक उपक्रम) एकनाथ शिंदे यांनी याविषयीची माहिती दिली. झी न्यूजने याविषयीची बातमी दिली आहे.

कोकणात जाणाऱ्या नागरिकांनी टोल सवलतीसाठी स्थानिक पोलिस स्टेशनला वाहन क्रमांक, वाहन मालकाचं नाव आणि प्रवासाची तारीख नोंदवल्यानंतर त्यांना तात्काळ टोल माफीचा स्टिकर मिळेल. पण या प्रवासासाठी राज्य शासनाच्या नियमांनुसार कोरोना चाचणी आणि ई पास बंधनकारक असेल.

4. मुंबई, ठाणे, पालघर, नंदुरबार आणि नाशिकमध्ये मुसळधार पावसाची शक्यता

मुंबई, ठाणे, पालघर, नंदुरबार आणि नाशिक जिल्ह्यांमध्ये शुक्रवारी मुसळधार पाऊस कोसळण्याची शक्यता हवामान विभागाने वर्तवली आहे. लोकसत्ताने याविषयीची बातमी दिलेली आहे. कोकण किनारपट्टीवर काही ठिकाणी अतिमुसळधार पावसाची शक्यता आहे.

तर रायगड, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात काही ठिकाणी, पुणे, सातारा, कोल्हापूर जिल्ह्य़ांत घाट माथ्यावर मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस पडू शकतो.

5. ठाकरे कुटुंबीयांच्या मागे महाराष्ट्र उभा आहे : उदय सामंत

पद्म पुरस्कारांसाठी राज्य सरकारकडून स्थापन करण्यात आलेल्या समितीच्या अध्यक्षपदी महाराष्ट्र सरकारने पर्यावरण मंत्री आदित्य ठाकरे यांची निवड केली आहे. ही निवड योग्य असल्याचं उच्च आणि तंत्रशिक्षण मंत्री उदय सामंत यांनी म्हटलंय. लोकमतने ही बातमी दिली आहे.

आदित्य ठाकरे राजकारणात किती वर्षं आहेत, यापेक्षा त्यांच्यात गुणवत्ता किती आहे हे पहायला हवं, असं उदय सामंत यांनी सांगितलं. सोबतच एखाद्या प्रकरणात जर कुणी आदित्य ठाकरेंना बदनाम करण्याचा प्रयत्न करत असेल, तर जनता त्याला प्रत्युत्तर देईल, ठाकरे कुटुंबियांच्या मागे महाराष्ट्र उभा आहे, असंही उदय सामंत यांनी म्हटलंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...


वेस्ट इंडिजचं राष्ट्रगीत सुरू असताना

आयसीसीच्या स्पर्धांमध्ये कॅरेबियन बेटांवरील प्रसिद्ध गीतकार डेव्हिड रुडर यांचं 'रॅली राऊंड द वेस्ट इंडिज' हे गीत वाजवलं जातं.

हे गीत रुडर यांनीच लिहिलं आणि त्याला संगीतबद्ध केलं आहे.

डेव्हिड रुडर (लाल शर्टातले)

रुडर कॅरेबियन बेटांवरील त्रिनिदादचे रहिवासी आहेत.

या गाण्यात वेस्ट इंडिज क्रिकेटच्या गौरवशाली इतिहासाचं वर्णन आहे. दिग्गज खेळाडू निवृत्त झाल्यानंतर वेस्ट इंडिजची क्रिकेटला ओहोटी लागली. या कालखंडाबद्दल या गाण्यात उल्लेख आहे.

मायकेल होल्डिंग हे वेस्ट इंडिज क्रिकेटमधलं आदरणीय व्यक्तिमत्त्व. त्यांच्याबद्दल या गीतात वर्णन आहे.

वेस्ट इंडिज क्रिकेटची अधोगती होत असल्याचं गाण्यात म्हटलं आहे.

वेस्ट इंडिजचा संघ

वेस्ट इंडिज हा अनेक विविधांगी बेटांचा समूह आहे. प्रत्येक बेटाचं गुणवैशिष्ट्य वेगवेगळं आहे. विभिन्नता असली तरी बेटांची एकत्र येण्याच्या वृत्तीला गीतकाराने सलाम केला आहे.

सुरुवातीच्या काळात वेस्ट इंडिजचा कॅप्टन ज्या बेटाचा रहिवासी असेल त्या बेटाचं राष्ट्रगीत वाजवलं जायचं. मात्र कालौघात ही पद्धत बंद झाली आणि वेस्ट इंडिजचं राष्ट्रगीत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

वाजू लागलं.

एका गीताऐवजी प्रत्येक बेटाचं राष्ट्रगीत वाजवण्याची सूचना करण्यात आली होती. मात्र वेळ आणि संसाधनांचा विचार करता ते शक्य नसल्याने तो मुद्दा बारगळला.

वेस्ट इंडिज म्हणजे नेमके कोणते देश?

अँटिगा अँड बारब्युडा, बार्बाडोस, डॉमिनिका, ग्रेनेडा, गयाना, जमैका, सेंट लुसिआ, सेंट व्हिन्सेंट अँड ग्रेनेडियन्स, त्रिनिदाद अँड टोबॅगो, सेंट किट्स अँड नेव्हिस, अँग्युइला, माँटेसेराट, ब्रिटिश व्हर्जिन आयलंड्स, सिंट मार्टेन, युएस व्हर्जिन आयलंड्स.

वेस्ट इंडिजचं बोधचिन्ह

वेस्ट इंडिज क्रिकेट बोर्डाशी संलग्न असोसिएशन्स?

वेस्ट इंडिज क्रिकेट बोर्डाशी सहा क्रिकेट असोसिएशन्स संलग्न आहेत. यामध्ये बार्बाडोस, गयाना, जमैका, त्रिनिदाद अँड टोबॅगो, लीवर्ड आयलंड्स आणि विंडवर्ड आयलंड्स यांचा समावेश होतो. लीवर्ड आयलंड्स असोसिएशनमध्ये अँटिगा अँड बारबुडा, सेंट किट्स अँड नेव्हिस यांच्यासह अँग्युइला, माँटेसेराट आणि ब्रिटिश आयलंड्स आणि युएस व्हर्जिन आयलंड्स आणि सिंट मार्टेन यांचा समावेश होतो. विंडवर्ड आयलँड्स क्रिकेट बोर्डात डॉमिनिका, ग्रेनेडा, सेंट लुसिआ, सेंट व्हिन्सेंट अँड ग्रेनेडियन्सचा अंतर्भाव होतो.

देश नाही मग राष्ट्रध्वज कोणता?

वेस्ट इंडिज हे देशांचं कॉन्फडरेशन असल्याने अर्थातच ध्वज किंवा बोधचिन्ह नाही. वेस्ट इंडिज क्रिकेट बोर्डाने इनसिग्निआ तयार केला. इनसिग्निआ म्हणजे बोधचिन्ह.

वेस्ट इंडिजचं बोधचिन्ह

मरून रंगाच्या बॅकग्राऊंडवर, निसर्गरम्य बेटावर नारळाचं झाड आणि क्रिकेटचे स्टंप्स असं हे बोधचिन्ह आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


वेस्ट इंडिजचा अल्झारी जोसेफ

मायदेशातच नॉर्थ साऊंड इथे इंग्लंडविरुद्ध सुरू असलेल्या दुसरी टेस्ट मॅचमध्ये अल्झारी खेळत होता. पण त्याने खेळण्याचं कर्तव्य सोडलं नाही.

अल्झारीची आई शॅरोन जोसेफ यांना ब्रेन ट्युमर झाला होता. त्यावर उपचारही सुरू होते. मात्र रविवारी त्यांची प्राणज्योत मालवली.

कुठल्याही व्यक्तीसाठी हा धक्का पचवणं अवघडच. अवघ्या तासात खेळ सुरू होणार होता. वेस्ट इंडिजच्या संघाने अल्झारीचं सांत्वन केलं. त्याच्या आईला त्यांनी सगळ्यांनी मिळून आदरांजली वाहिली. मॅच सोडून अल्झारी घरी परतेल, अशी स्थिती होती. ते साहजिकही होतं. म्हणून "तुला खेळायलाच हवं असं अजिबात नाही. तू आईचं शेवटचं दर्शन घ्यायला जाऊ शकतोस," असं वेस्ट इंडिज संघानेही त्याला सांगितलं.

पण अल्झारीने हाती असलेल्या कर्तव्याला न्याय द्यायचं ठरवलं.  त्याने खेळण्याचा निर्णय घेतला.

खेळ सुरू होण्यापूर्वी वेस्ट इंडिज संघाने वॉर्मअप केला आणि हडल केलं, त्यावेळी अल्झारीला पाहून अनेकांना आश्चर्य वाटलं. अल्झारीच्या आईला आदरांजली म्हणून दोन्ही संघांच्या खेळाडूंनी दंडाला काळी फित बांधली. खेळ सुरू झाल्यानंतर तासाभराच्या आत अल्झारी फलंद... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ाजीला उतरला.

कर्तव्याप्रति त्याच्या निष्ठेसाठी मैदानात उपस्थित प्रेक्षकांनी टाळ्या वाजवून अभिवादन केलं. अल्झारीने 7 धावा केल्या. या धावांपेक्षा त्याने दाखवलेल्या धैर्याची सोशल मीडियावर चर्चा होती.

अल्झारी जोसेफ गोलंदाजी करताना

बॅटिंग झाल्यावरही अल्झारी घरी परतला नाही. बॉलिंग करताना त्याने इंग्लंडचा कर्णधार जो रूटला माघारी धाडलं. भारतासाठी विराट कोहली जसा, तसा इंग्लंडसाठी रूट आहे. त्यामुळे मॅचचं पारडं वेस्ट इंडीजकडे झुकवण्यात या विकेटचं महत्त्व मोलाचं होतं.

शिवाय, अल्झारीने पदार्पणवीर जो डेन्ली यालाही तंबूचा रस्ता दाखवला. अर्थातच अल्झारीने या विकेट्सचं सेलिब्रेशन केलं नाही. वेस्ट इंडिजच्या संघाने दिमाखदार खेळ करत तिसऱ्याच दिवशी सामना जिंकला.

पण वयाच्या 22व्या वर्षी आईचं छत्र हरवलेल्या अल्झारीच्या कणखर मानसिकतेचं जगभरातून कौतुक होत आहे.

माजी खेळाडू आणि समालोचक इयन बिशप यांनीही अल्झारीचं मॅच सुरू होण्यापूर्वी सांत्वन केलं.

इंग्लंडचा माजी कर्णधार आणि समालोचक मायकल वॉन यानेही ट्वीट करून त्याचं बळी दिला.

भारताचेही माजी खेळाडू VVS लक्ष्मण आणि मोहम्मद कैफ यांनीही त्याचं कौतुक केलं.

''अल्झारीची आई गेल्याची बातमी कळल्यानंतर खेळायला उतरणं आम्हा सगळ्यांसाठी कठीण होतं. त्याला आधार देणं आवश्यक होतं. त्याच्या आईसाठी आम्हाला ही मॅच जिंकायची होती. आई गेल्याची बातमी समजल्यानंतरही अल्झारी संघासाठी थांबला. त्याने धावाही केल्या, विकेट्सही काढल्या. त्याच्या मनोधैर्याला सलाम'', अशा शब्दांत वेस्ट इंडिजचा कर्णधार जेसन होल्डरने आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


वेस्ट इंडिजचा सलामीचा फलंदाज ख्रिस गेलने सोमवारी पुन्हा एकदा दाखवून दिलं की क्रिकेटच्या या स्वरुपात अजूनही युवा खेळाडूंपेक्षा तो सरस आहे. पंजाबकडून खेळताना त्याने 79 धावा केल्या आणि जयपूरमध्ये राजस्थान रॉयलवर 14 धावांनी विजय मिळवताना त्याची महत्त्वाची भूमिका होती.

गेल्यावेळी IPL च्या लिलावात गेलला फारसं महत्त्व कोणी दिलं नव्हतं. मात्र पहिल्याच सामन्यात  आपल्या फलंदाजीच्या जोरावर किंग्स इलेव्हन पंजाबचं नशीब बदलण्याचा उद्देश स्पष्ट दिसत होता.

गेल्या मोसमात पंजाबची टीम सातव्या क्रमांकावर होती. तेव्हा दोन कोटीच्या बेस प्राईजवर आलेला गेल फारसं काही करू शकला नाही. त्याने फक्त एक शतक केलं होतं. जायबंदी झाल्यामुळे त्याला मालिकाही अर्धवट सोडावी लागली.

किंग्स इलेवन पंजाबने आतापर्यंत एकही IPL जिंकलेली नाही. तसंच धावांचा डोंगर रचणारा ख्रिस गेल कोणत्याच विजेत्या संघाचा भाग नव्हता. मात्र सोमवारी गेलने जी खेळी केली त्यावरून पंजाबचं नशीब बदलण्याचा त्याचा स्पष्ट इरादा दिसून येतो.

त्याच्या खेळीमुळे पंजाबने राजस्थानचा त्यांच्या होम पीचवर पराभव केला.

जयपूरमध्ये गेल नावाचं वादळ

राजस्थानचा फलंदाज ज... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ोस बटलरनेही या सामन्यात रंग भरले. मात्र सामन्याचा खरा हिरो ख्रिस गेलच होता.

ख्रिस गेल मैदानात उतरल्यावर त्याने आपल्या खास शैलीत राजस्थानच्या गोलंदाजांचा आपल्या शैलीत समाचार घेतला. त्यांनी फक्त 47 चेंडूत आठ चौकार आणि सहा छटकारांसह 79 धावा केल्या.

ख्रिस गेलला सूर गवसण्यास थोडा वेळ लागला खरा, मात्र एकदा सूर सापडल्यावर मात्र तो थांबायला तयार नव्हता. ख्रिस गेलची बॅट जगात वजनाने सगळ्यात जड असल्याचं सांगितलं जातं. त्याने अगदी अर्ध्या ताकदीने जरी चेंडू टोलावला तरी तो सीमापार जातो.

चार हजार धावा पूर्ण

पंजाबचा सलामीचा फलंदाज एल. राहुल फक्त चार धावा करू शकला. त्यामुळे ख्रिस गेलच्या खेळीचं महत्त्व आणखी आधोरेखित होतं.

सगळ्यात महत्त्वाची गोष्ट अशी की गेल संपूर्ण सामन्यादरम्यान तंदुरुस्त होता. धावा करताना त्याच्या हालचाली अगदी सहज होत्या. ख्रिस गेल जेव्हा 79 धावा करून माघारी परतला तेव्हा फक्त 15वी ओव्हर सुरू होती.

गेल बाद झाला तेव्हा पंजाबचा स्कोअर तीन विकेटच्या मोबदल्यात 144 झाला होता. गेल बाद झाल्यानंतर सरफराज खानने धावफलकाला आकार आणला. त्याने केवळ 29 चेंडूंच्या मोबदल्यात सहा चौकार आणि एक छटकाराच्या मदतीने नाबाद 46 धावा केल्या.

गेलला मॅन ऑफ द मॅच पुरस्काराने गौरवण्यात आलं. "युवा खेळाडूंबरोबर खेळायला मजा येते."  असं गेल म्हणाला

राजस्थानची खेळी

राजस्थानसमोर 185 धावांचं उद्दिष्ट होतं. मात्र संपूर्ण 20 ओव्हर खेळूनही 170 धावांपर्यंतच त्यांची मजल गेली.

जोस बटलरने 43 चेंडूत दोन चौकार आणि एका छटकाराच्या सहाय्याने 69 धावा करत राजस्थानला विजयाकडे वाटचाल करून दिली होती. मात्र त्याचवेळी अश्विनने त्याला 'मंकडेड आऊट' करत सामन्याची दिशाच बदलली.

त्यावेळी फक्त 13 वी ओव्हर सुरू होती. आणि राजस्थानने एक गडी गमावून 108 धावा केल्या होत्या.

नॉन स्ट्रायकर एंडला उभ्या असलेल्या बटलरने बॉल टाकण्याआधीच क्रीजच्या बाहेर येण्याचा प्रयत्न केला आणि अश्विनने ही संधी सोडली नाही. बटलरशिवाय संजू सॅमसनने 30 आणि स्टीव्ह स्मिथने 20 धावा केल्या.

पंजाबच्या विजयात कर्णधार अश्विनचंही योगदान होतं. त्याने चार ओव्हरमध्ये 20 धावांच्या मोबदल्यात एक गडी बाद केला.

मंकडेड आऊटमुळे विकेट घेण्याच्या पद्धतीवर काही दिवस चर्चा होईलही कदाचित. मात्र IPL असल्यामुळे चालून जातं. मात्र ख्रिस गेलने सामना गाजवला हे मात्र नक्की.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व...


वैद्यकीय भाषेत याला 'लाँग कोव्हिड' म्हणतात. लाँग कोव्हिडचा लोकांच्या आयुष्यावर मोठा परिणाम होत असल्याचं दिसतंय. अगदी थोडंसं चालल्यावरही दमायला होतं, असं सांगणाऱ्यांची संख्या वाढतेय.

कोरोना विषाणूच्या जागतिक आरोग्य संकटात आतापर्यंत लोकांचे प्राण वाचवण्यावरच प्रामुख्याने भर होता. पण कोव्हिड-19 संसर्गाच्या शरीरावर होणाऱ्या दीर्घकालीन परिणामांविषयीची चिंता आता वाढू लागली आहे.

कोव्हिड-19 आजार झाल्यानंतर काही जणांमध्ये त्याची लक्षणं दीर्घकाळ का टिकून राहतात किंवा या आजारातून बचावलेला प्रत्येक जण पूर्णपणे बरा होतो का, या प्रश्नाचं उत्तर अजूनही मिळालेलं नाही.

लाँग कोव्हिड म्हणजे काय?

याची वैद्यकीय व्याख्या नाही किंवा सर्व रुग्णांमध्ये समान लक्षणं आढळतातच, असंही नाही. लाँग कोव्हिडचा सामना करणाऱ्या दोन रुग्णांचे अनुभव वेगवेगळे असू शकतात.

पण शरीरातली सगळी शक्ती ओढून घेणारा थकवा येणं हे अनेकांमध्ये आढळणारं लक्षण आहे.

धाप लागणं, सतत खोकला येणे, सांधेदुखी, स्नायूदुखी, नीट ऐकू न येणं किंवा नीट न दिसणं, डोकेदुखी, गंध आणि चव न कळणं अशा इतर काही समस्या दीर्घकाळ जाणवतात. तर काही जणांमध्ये या आ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

जाराचा हृदय, फुफ्फुसं, किडनी आणि आतड्यांवरही परिणाम होतो.

याशिवाय, नैराश्य, ताण आणि स्पष्टपणे विचार करण्याची क्षमता बाधित होणे, अशा मानसिक समस्यांही काही जणांमध्ये दिसून आल्या आहेत.

या सगळ्याचा परिणाम रोजच्या आयुष्यावर होत असल्याचं जेड ग्रे-क्रिस्टी म्हणतात. जेड यांनीदेखील लाँग कोव्हिडचा सामना केला आहे. त्या म्हणतात, "असा थकवा मी यापूर्वी कधीही अनुभवला नव्हता."

लाँग कोव्हिड म्हणजे केवळ अतिदक्षता विभागातून बाहेर यायला वेळ लागणं नव्हे. तर बरेचदा सौम्य लक्षणं असणाऱ्या कोरोनाग्रस्तांमध्ये काही लक्षणं दीर्घकाळ कायम राहतात आणि कधीकधी परिस्थिती गंभीरही होऊ शकते.

युनिव्हर्सिटी ऑफ एक्झेटरमध्ये प्राध्यापक असलेले डेव्हिड स्ट्रेन म्हणतात, "लाँग कोव्हिड होतो, यात आता कुठलीच शंका नाही." प्रा. स्ट्रेन हे 'क्रोनिक फटिग सिन्ड्रोम क्लिनिक' चालवतात. या क्लिनिकमध्ये त्यांनी अनेक असे रुग्ण बघितले ज्यांना कोरोना विषाणूची लागण झाली. ते त्यातून बचावलेदेखील. पण या आजाराची लक्षणं त्यांच्यात दीर्घकाळ होती.

किती लोकांना याचा त्रास होतो?

रोममधल्या सर्वात मोठ्या हॉस्पिटलमध्ये 143 रुग्णांवर अभ्यास करण्यात आला. अमेरिकन मेडिकल असोसिएशनच्या जर्नलमध्ये याविषयीची पाहणी प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. हॉस्पिटलमधून डिस्चार्ज मिळाल्यानंतर या रुग्णांवर या संशोधनासाठी लक्ष ठेवण्यात आलं.

यापैकी 87% रुग्णांना दोन महिन्यांपर्यंत किमान एक लक्षण जाणवत राहिल्याचं यात आढळलं. तर जवळपास निम्म्या लोकांना दीर्घकाळ थकवा जाणवला.

मात्र, हा अभ्यास ज्यांना हॉस्पिटलमध्ये उपचार घ्यावे लागले होते त्यांच्यावरच करण्यात आला आणि अशा लोकांची संख्या खूप कमी आहे.

यूकेमध्ये जवळपास 40 लाख लोक कोव्हिड-19 सिम्पटम्स ट्रॅकर अॅप वापरतात. यापैकी 12% लोकांना लागण होऊन गेल्याच्या 30 दिवसांनंतरही लक्षणं जाणवतात. तर लागण झालेल्यांपैकी 2% लोकांना 90 दिवसांनंतरही लक्षणं जाणवत असल्याचा अंदाज आहे.

गंभीर रुग्णांनाच लाँग कोव्हिडचा त्रास जाणवतो का?

नाही.

डब्लिनमध्ये संशोधन करण्यात आलेल्या लोकांपैकी निम्म्या लोकांना 10 आठवड्यांनंतरही थकवा जाणवत होता. तर एक तृतियांश जण 10 आठवड्यांनंतरही कामावर परतू शकले नाहीत.

संसर्गाची तीव्रता आणि थकवा यात डॉक्टर्सना थेट संबंध अजून आढळलेला नाही. मात्र, इथे एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की अतिथकवा हे लाँग कोव्हिडच्या अनेक लक्षणांपैकी एक आहे....


वैद्यकीय शिक्षण मंत्री गिरीष महाजन यांनी राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या भाजप प्रवेशाची फक्त औपचारिकता बाकी आहे, असं म्हटलंय.

तसंच राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्याबरोबर काही काँग्रेसचे आमदारही भाजपमध्ये येणार असल्याचं महाजन यांनी सांगतिलंय. त्यामुळे राधाकृष्ण विखे पाटील यांचा भाजप प्रवेश आता कुठल्याही क्षणी होऊ शकतो असं बोललं जातय.

येत्या १७ जूनला राज्याच पावसाळी अधिवेशन सुरू होणार आहे. फडणवीस सरकारचं हे शेवटचं अधिवेशन आहे. या अधिवेशनात विरोधी पक्षनेते पद कोणाकडे असणार? राष्ट्रवादी काँग्रेस विरोधी पक्षनेते पदावर दावा करणार का? साडेचार वर्षं फडणवीस सरकारवर भ्रष्टाचाराचे आरोप केलेले विखे पाटील पाटीलांसाठी संपले आहेत का? असे अनेक प्रश्न समोर येत आहेत.

विखे पाटील यांची कारकीर्द

२०१४च्या निवडणुकीत मोदी लाटेतही राधाकृष्ण विखे पाटील हे शिर्डी मतदारसंघातून ७५,००० मताधिक्याने निवडून आले. ३१ ऑक्टोबर २०१४ ला देवेंद्र फडणवीस सरकारचा शपथविधी पार पडल्यानंतर राधाकृष्ण विखे पाटील यांची विरोधी पक्षनेतेपदी निवड करण्यात आली.

विरोधी पक्षनेते म्हणून विखे पाटील यांनी सरकारवर जितके आरोप केले तितकीच मुख्यमंत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी मैत्रीही वाढवली. मुख्यमंत्र्यांबरोबर असलेल्या मैत्रीमुळे आणि त्यांच्या कौतुकामुळे विखे-पाटील अनेकदा वादाच्या भोवऱ्यातही सापडले.

विरोधी पक्षनेते असताना केलेले आरोप

राज्यातील शेतकरी, बेरोजगार, मराठा समाज, धनगर समाज यांची फडणवीस सरकारने खोटी आश्वासनं देऊन फसवणूक केल्याचा आरोप त्यांनी वारंवार केला होता.

मुंबई विकास नियंत्रण आणि प्रोत्साहन नियमावलीत राज्यसरकारने केलेल्या बदल्यांमुळे निवडक बिल्डरांना १ लाख कोटी रूपयांहून अधिकचा लाभ झाला असून मुख्यमंत्री कार्यालयाने यात १० हजार कोटींची डील केल्याचा घणाघाती आरोप त्यांनी केला होता. यात मुख्यमंत्र्यांनी विखे पाटील यांना अब्रूनुकसानीची नोटीसही पाठवली होती.

पंकजा मुंडे यांच्यावर चिक्की खेरदी प्रकरणी, विनोद तावडेंवर बोगस डिग्री आणि पुस्तक खरेदी प्रकरणी, गिरीश बापट यांच्यावर तुरडाळ डाळ खरेदी प्रकरणी विखे पाटील यांनी आरोप केले आणि या मंत्र्यांच्या राजीनाम्याचीही मागणी केली होती.

जीएसटी, नोटाबंदी, शेतकरी कर्जमाफी, कायदासुव्यस्था यावरून विविध आंदोलनं आणि भाषणांमधून टीका केली होती.

विरोधी पक्षनेते असताना राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी फडणवीस सरकारमधल्या मंत्र्यांच्या भ्रष्टाचाराचे आरोप आता माझ्यासाठी संपले असल्याचं वक्तव्य राजीनामा दिल्यानंतर केलंय.

काँग्रेसचे नेते पृथ्वीराज चव्हाण यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्यावर टीका करताना म्हटलं होतं, "विखे यांनी विरोधी पक्षनेत्याची भूमिका कधी प्रभावीपणे मांडली नव्हती ते कधीच भाजपचे झाले आहेत. सत्ता स्थापनेच्या सुरुवातीपासूनच विखे पाटील यांच्यावर भाजपशी जवळीक असल्याचे आरोप झाले."

जुलै २०१७ मध्ये मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि राधाकृष्ण विखे पाटील हे एकाच मंचावर आले. त्यावेळी विखे पाटील यांनी केलेली वक्तव्य वादाच्या भोवऱ्यात सापडली होती.

या वक्तव्यांमुळे काँग्रेस पक्षातूनच विखेंवर विरोधी पक्षनेते की काँग्रेस विरोधी नेते अशी टीका झाली होती.

कोण होणार नवे विरोधी पक्षनेते?

काँग्रेसमध्ये तीन नावं चर्चेत होती. विजय वडेट्टीवार, बाळासाहेब थोरात, वर्षा गायकवाड या नावांची सुवातीला चर्चा झाली. राज्याचे प्रभारी मल्लिकार्जुन खर्गेबरोबर झालेल्या बैठकीनंतर ही नावं मागे पडली.

विजय वडेट्टीवार यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब झाल्याचं वृत्त प्रसारमाध्यमांमध्ये प्रसारित झालं. मल्लिकार्जुन...


वैभव 2014 साली पुण्यात एमपीएससीची तयारी करण्यासाठी आला होता. तो मूळचा अहमदनगर जिल्ह्यातल्या श्रीगोंद्याचा. त्याने याआधी अनेक परीक्षा देखील दिल्या होत्या. एमपीएससीची परीक्षा पुढे ढकल्यामुळे पुण्यात विद्यार्थ्यांनी केलेल्या आंदोलनात तो सहभागी झाला होता. आंदोलनानंतर तीन दिवसांनी त्याला श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागल्याने तो रुग्णालयात दाखल झाला होता. काही दिवसांपूर्वी त्याच्या प्रकृतीत सुधारणा दिसून येत होती परंतु शुक्रवारी त्याची प्रकृती खालावल्याने त्याचा मृत्यू झाला.

वैभवबद्दल सांगताना अविनाश म्हणाला, ''वैभव विद्यार्थ्यांच्या मोर्चात सहभागी झाला होता. त्यानंतर दोन दिवसांनी त्याला श्वास घ्यायला त्रास झाल्याने तो ससून रुग्णालयात दाखल झाला. त्याच्यावर तेथे उपचार सुरु होते. हळूहळू तो रिकव्हर होत होता. त्याला दुसरा कुठलाच त्रास नव्हता परंतु अचानक त्याची तब्येत खालावली आणि त्याचा मृत्यू झाला.''

''2014 पासून तो पुण्यात तयारी करत होता. त्याचं नाशिकला इंजिनिअरींग झालं आहे. आंदोलनानंतर झालेली परीक्षा त्याला देता आली नाही. त्याला एक बहीण आहे, तिचं नुकताच लग्न झालं. घरचे शेती करतात. आई-वडिलांना त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ो एकुलता एक होता.''

''त्याला पोलिसात जायचे होते, वर्दीची त्याला क्रेझ होती. तो लहानपासूनच हुशार होता. शाळेत देखील तो चांगल्या मार्कांनी पास होत होता. लॉकडाऊनमध्ये पुण्यातच होता तो, घरी गेला नव्हता.'' अविनाश सांगत होता.

 विद्यार्थ्यांमध्ये भीती

गेल्या काही दिवसांपासून पुण्यात कोरोनाचे रुग्ण झपाट्याने वाढत आहेत. दिवसाला 4 ते 5 पाच हजार नवीन कोरोनाबाधित रुग्ण आढळून येत आहेत. स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणारे हजारो विद्यार्थी पुण्यात आहेत. त्यातील अनेकांना कोरोनाची लागण झाली आहे. एकाच रुममध्ये अनेकजण राहत असल्याने एकमेकांना लवकर संसर्ग होतोय आणि त्यामुळेच आता विद्यार्थ्यांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झालंय.

कोरोनाची लागण झाल्यामुळे पुण्यातील जंम्बो कोव्हिड सेंटरमध्ये उपचार घेत असलेला महेश घरबुडेला वाढती रुग्णसंख्या पाहता 11 तारखेला होणारी संयुक्त पूर्व परीक्षा (कंबाईन) परीक्षा पुढे ढकलण्यात यावी असं वाटतंय. 'अनेक विद्यार्थ्यांना कोरोनाची लागण झाल्याने त्यांना परीक्षा देणे शक्य होणार नाही. त्यातच या काळात विद्यार्थ्यांचा जीव धोक्यात घालणे योग्य नाही' असे देखील तो म्हणतो.

विद्यार्थ्यांच्या जेवणाची अडचण

महेशप्रमाणेच अमित सोळंकेची परिस्थिती आहे. वाढती रुग्णसंख्या पाहून त्याच्याही मनात धडकी भरतीये. सध्या पुण्यात मिनी लॉकडाऊन असल्याने विद्यार्थ्यांना जेवण मिळणे कठीण झाले आहे. त्यातच एकाच ठिकाणी अनेक विद्यार्थी राहत असल्याने कोरोनाची लागण होण्याचा धोका देखील अधिक असल्याचं तो सांगतो.

लक्षणे असूनही कोरोना चाचणीला टाळाटाळ

पुढच्या रविवारी परीक्षा असल्याने कोव्हिडची लक्षणे दिसत असताना अनेक विद्यार्थी टेस्ट करत नसल्याचे निलेश निंबाळकर याने सांगितले. आपल्याला क्वारंटाईन करतील, परीक्षा देता येणार नाही म्हणून विद्यार्थी गोळ्या घेऊन अंगावर काढत आहेत, असंही तो म्हणाला.

कोरोनाच्या भीतीमुळे अनेक विद्यार्थ्यांनी आता गावाकडची वाट धरलीये. कोरोनाची लागण झाली तरी काळजी घेण्यासाठी कोणी नसल्याने आपलं कसं होणार अशी भीती अनेकांच्या मनात आहे. एकीकडे परीक्षा आहे तर दुसरीकडे वाढणारी रुग्णसंख्या त्यामुळे परीक्षा द्यावी की गावाकडे जावं या द्विधा मनस्थितीत सध्या अनेक विद्यार्थी आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर...


वैभव राऊत आणि सुधन्वा गोंधळेकर

वैभव राऊत, शरद कळसकर आणि सुधन्वा गोंधळेकर या हिंदुत्ववादी संघटनांशी संबंधित तीन व्यक्तींना ATSने (दहशतवादी विरोधी पथकाने) अटक करून शुक्रवारी मुंबईत कोर्टासमोर हजर केलं होतं. त्यांना न्यायालयाने 18 ऑगस्टपर्यंत पोलीस कोठडी दिली आहे.

या आरोपींची अधिक चौकशी करण्यात आली. त्यात सुधन्वा यांच्याकडे 10 मॅगझीनसह गावठी पिस्तूलं, 1 गावठी कट्टा, 1 एअर गन, 10 पिस्टल बॅरल, 6 अर्धवट तयार पिस्टल बॉडी, 6 पिस्टल मॅगझीन, 3 अर्धवट मॅग्झिन, 7 अर्धवट तयार पिस्टल स्लाईड, 16 रिले स्विच, 6 वाहनांच्या नंबर प्लेट, 1 ट्रिगर मेकॅनिझम, चॉपर, स्टील चाकू सापडले असल्याचा दावा ATSने प्रेसनोटमध्ये केला आहे.

तसेच इतर अर्धवट बनवलेले शस्त्रांचे सुटे भाग, टॉर्च, बॅटरी, हँड ग्लोव्हज इतर अनुषांगिक साहित्य, स्फोटकांबाबत हँडबूक, हार्डडिस्क, मेमरी कार्ड मिळाले इत्याही साहित्य जप्त करण्यात आलं असून संशयितांविरुद्ध आर्म्स अॅक्टच्या विविध तरतुदी वाढवण्यात येत असल्याचे ATSने म्हटलं आहे.

ATSने दिलेल्या माहितीनुसार वैभव राऊत यांच्या नालासोपारा इथल्या घरातून 22 गावठी बाँब आणि जिलेटिनच्या कांड्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सापडल्या. शरद कळसकर यांच्या घरातून बाँब कसा तयार करायचा हे लिहिलेली चिठ्ठी सापडली. हे दोघेही सुधन्वा गोंधळेकर यांच्या संपर्कात होते, असंही ATSने म्हटलं आहे.

'काही अज्ञात लोक पुणे, सातारा, नालासोपारा आणि मुंबई येथे दहशतवादी कारवाया करणार असल्याची माहिती ATSकडे होती. त्यानुसार नालासोपारा येथे मध्यरात्री 3 वाजल्यापासून सकाळपर्यंत पंचनामा सुरू होता. त्यानंतर तीन जणांवर दुपारी 2 वाजता गुन्हा दाखल करण्यात आला आणि सव्वा तीन वाजता त्यांना अटक करण्यात आली,' अशी माहिती ATSने कोर्टात दिली.

वैभव राऊत कोण आहेत?

वैभव राऊत हे सनातन संस्थेशी संलग्न असल्याचा हिंदू गोवंश रक्षा समितीचे कार्यकर्ते आहेत. "श्री. वैभव राऊत हे एक धडाडीचे गोरक्षक असून ते 'हिंदू गोवंश रक्षा समिती' या गोरक्षण करणार्या संघटनेच्या माध्यमातून कार्यरत होते. ते हिंदू जनजागृती समितीच्या सर्व हिंदू संघटनांच्या एकत्रीकरणातून केल्या जाणार्‍या हिंदू संघटनाच्या उपक्रमांमध्ये, तसेच आंदोलनांमध्ये सहभागी होत असत; मात्र गेल्या काही महिन्यांपासून त्यांचा कोणत्याही उपक्रमात सहभाग नव्हता," असं हिंदू जनजागृती समितीचे राज्य संघटक श्री. सुनील घनवट यांनी म्हटलं आहे. हिंदू जनजागृती समिती सनातन संस्थेशी संबंधित आहे.

"वैभव राऊत गोरक्षक होता. त्याच्याविरुद्धच्या आधीच्या आरोपांच्या प्रती माझ्या हाती आल्या आहेत. प्रत्येकवेळी वैभव राऊतला जिल्हा सोडून देण्याचा हुकूम देण्यात आला होता. बकरी ईदच्या दिवशी गाई रस्त्यावर कापल्या जात होत्या. त्यामुळे भावना दुखावल्या जातात. त्यामुळे वैभव राऊतने विरोध केला. विरोध केला तर आम्ही तुम्हाला चिरडून टाकू अशी राज्यकर्त्यांची भूमिका आहे. नालासोपाऱ्यात त्याचे नऊ सहकारी गोरक्षक आहेत. आठ-नऊ जणांचं जीवन उदध्वस्त करण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. ATS त्यांच्या मागे लागले आहे. गोमाफियाकडून ATS पैसे घेत असल्याचा आरोप आहे," असं आरोपींचे वकील संजीव पुनाळेकर यांनी कोर्टाबाहेर म्हटलं.

अॅड. संजीव पुनाळेकर

पुनाळेकर सनातन संस्थेचे कायदेशीर सल्लागार आहेत. "वैभव राऊत सनातनचे कार्यकर्ते नाहीत. ते हिंदुत्ववादी कार्यकर्ते आहेत आणि त्यांना शक्य ती मदत आम्ही करू" असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

वैभव राऊत यांचं नाव गूगलमध्ये सर्च केल्यावर सनातन संस्थेच्या वेबसाईटचे अनेक रिझल्ट्स येतात. पण त्यातल्या काही लिंक्स आता उघडत नाहीयेत.

वैभव राऊत यांचं नाव असलेले काही मजकूर...


वैभवचे वडील विकासचंद अग्रवाल यांच्यासाठी कुठूनतरी AB+ ग्रुपच्या प्लाझ्माची व्यवस्था होते का, यासाठी प्रयत्न करणं. तीन दिवस प्रयत्न करूनही कुठूनही प्लाझ्मा मिळाला नाही.

आग्र्यातल्या एका खाजगी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलेल्या विकासचंद अग्रवाल यांची प्रकृती दिवसेंदिवस ढासळतेय. तर दुसरीकडे वैभव यांची काळजी आणि चिंता इतकी वाढली आहे की आता ते प्लाझ्मासाठी काहीही करायला तयार आहेत.

प्लाझ्मा मिळवण्यासाठी जीवाचं रान करणारे वैभव एकटे नाहीत. गुरुवारी प्लाझ्मा मिळवण्यासाठी प्रयत्न करणाऱ्या दोघांचा आम्हाला फोन आला होता.

'ढूंढ' ही प्लाझ्मा मॅचमेकिंग संस्था आहे. ही संस्था डोनर आणि रिसिव्हर यांना एकत्र आणते. या संस्थेच्या वेबसाईटवर रोज डझनभर लोक नोंदणी करत आहेत.

ज्या व्यक्तीला कोरोनाचा संसर्ग होऊन ती व्यक्ती त्यातून पूर्णपणे बरी झाली आहे, अशा व्यक्तीच्या रक्तातला प्लाझ्मा इतर कोरोनाग्रस्त रुग्णाला दिल्यास त्याच्या प्रकृतीत झपाट्याने सुधारणा होत असल्याचं आढळलं आहे.

लंडनमध्ये सॉफ्टवेअर इंजिनिअर असणारे आणि 'ढूंढ' या संस्थेचे पार्टनर मुकूल पहावा सांगतात त्यांच्या वेबसाईटवर 'रिसिव्हर म्हणजे ज्या... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंना प्लाझ्मा हवाय' अशांची संख्या 'डोनर म्हणजे प्लाझ्मा देणाऱ्यांपेक्षा' कितीतरी जास्त आहे.

इतर वस्तूंच्या तुटवड्यात जी परिस्थिती बघायला मिळते तशीच परिस्थिती प्लाझ्माबाबतही दिसतेय. गरजवंताला प्लाझ्मासाठी अव्वाच्या-सव्वा किंमत मोजावी लागतेय.

एक युनिट म्हणजेच 525 मिलीलीटर प्लाझ्मासाठी 25 ते 30 हजार रुपये किंमत आकारली जात आहे. बऱ्याच ठिकाणी प्लाझ्माच्या व्यवहारासाठी डार्क-वेबची मदत घेतली जात असल्याचीही चर्चा आहे.

काही वृत्तपत्रांनी तर डोनरला पैसे देण्यासोबतच दुसऱ्या शहरात त्याच्या जाण्या-येण्याचा खर्च उचलावा लागत असल्याचंही म्हटलं आहे. असं असूनही सर्वांनाच प्लाझ्मा मिळतोय, असं नाही.

काही लोक प्लाझ्माच्या नावाखाली फसवणूक करत असल्याचं आणि काही लोकांकडून अव्वाच्या सव्वा पैसे उकळण्यात आल्याचा इशारा काही दिवसांपूर्वी महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी दिला होता.

प्लाझ्मा थेरपी ही काही कोव्हिड-19 आजारावरचा उपचार नाही. मात्र, आजारातून पूर्णपणे बरी झालेल्या व्यक्तीच्या शरीरातला प्लाझ्मा दिल्याने कोरोनाग्रस्ताच्या प्रकृतीत सुधारणा झाल्याचं दिसतं आणि म्हणूनच प्लाझ्माची मागणी मोठ्या प्रमाणावर वाढत असल्याचं देशमुख यांनी पत्रकारांशी बोलताना सांगितलं होतं.

प्लाझ्माचं महत्त्व लक्षात घेता काही दिवसांपूर्वी कर्नाटकच्या आरोग्य मंत्र्यांनी प्लाझ्मा डोनरला 5 हजार रुपये प्रोत्साहनपर भत्ता देण्याची घोषणा केली होती.

प्लाझ्माचा तुटवडा का आहे?

'नॅशनल ब्लड ट्रान्सफ्युजन काउंसील' ही संस्था रक्त, प्लेटलेट्स, प्लाझ्मा अशा रक्तघटकाशी संबंधित बाबींचं नियमन करणारी संस्था आहे. या संस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार एक युनिट प्लाझ्मासाठी 400 रुपये घेतले जाऊ शकतात.

अलिगढ मुस्लिम युनिव्हर्सिटी मेडिकल कॉलेजमध्ये कम्युनिटी मेडिसिन्सचे प्राध्यापक नफिस फैजी म्हणतात, "प्लाझ्माचा तुटवडा आहे. याचं एक मोठं कारण पॅथॉलॉजी लॅब, कलेक्शन-प्रिजर्वेशनच्या सोयी अशा मुलभूत सुविधांची वानवा आहे. दुसरं कारण म्हणजे लोकांमध्ये रक्तदान, अवयवदान याविषयी फारशी माहिती नाही आणि त्याची भीतीही आहे."

आरोग्य कर्मचाऱ्यांसाठी काम करणारी स्वयंसेवी संस्था 'जनस्वास्थ्य अभियान'चे डॉक्टर गार्गेया तेलकापल्ली यांच्याशी आम्ही बातचीत केली. या परिस्थितीसाठी संपूर्णपणे सरकार जबाबदार आहे, असं त्यांना वाटत नाही. ते म्हणतात, "प्लाझ्मा दान करणाऱ्यांमध्ये एक अशीही भीती आहे की...


वैविध्याच्या बाबतीतही भारतीय मुस्लीम लक्षणीयरीत्या वेगळे आहेत.

स्पेन, इटली आणि युनायटेड किंगडम या तीन देशांची एकत्रित लोकसंख्या सुमारे 17 कोटी 20 लाख इतकी आहे. भारतातील केवळ मुस्लिमांची संख्या साधारण इतकीच आहे, म्हणजे जगातील तिसऱ्या क्रमांकाची सर्वाधिक मुस्लीम लोकसंख्या भारतात आहे.

वैविध्याच्या बाबतीतही भारतीय मुस्लीम लक्षणीयरीत्या वेगळे आहेत. या देशातील 1,400 वर्षांच्या रहिवासामध्ये मुस्लिमांनी अन्न, संगीत, काव्य, प्रेम आणि भक्ती यांचा सामायिक इतिहास निर्माण केला आहे.

भारतीय मुस्लीम म्हणजे एकसंध 'उम्माह'चं (समुदायाचं) दुसरं टोक आहेत. त्यांच्यात सुन्नी, शिया, सुफी, बोहरा, खोजा, अहमदिया आणि इतर विविध पंथांची विभागणी आहेच, त्याचसोबत धर्मगुरूंनी कितीही नाकारलं तरी हिंदू जातीय समाजाशी निकटचं साधर्म्य सांगणारी विभागणीही त्यांच्यात आहे.

त्यामुळे भारतीय मुस्लिमांमध्ये अश्रफ, अजलफ आणि अर्झल असेही गट आहेत (ढोबळ मानानं उच्च जाती, मध्यम जाती आणि कनिष्ठ जाती, अशी ही विभागणी आहे).

प्रादेशिकदृष्ट्याही ते विखुरलेले आहेत आणि भिन्न सांस्कृतिक भूभागांमध्ये त्यांची मुळं रुजलेली आहेत. उदाहरणार्थ,... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तामिळी, मल्याळी, उर्दू भाषिक, तेलुगू, भोजपुरी आणि गुजराती.

अरबी समुद्रातील लक्षद्वीपचा भाग असलेल्या दक्षिण टोकावरील मिनिकॉय या कंकणद्विपावरचे लोक (93 टक्के मुस्लीम) माहल भाषा बोलतात. मालदीवमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या दिवेही भाषेचाच हा एक निराळा प्रकार आहे.

बंगाली मुस्लीम व्यक्तीचा भाषाभिमान आणि इलिश माशाविषयी त्यांचं तीव्र वेड (हिल्सा या नावानं प्रसिद्ध असलेला हा रुचकर, काटेरी राणीमासा आहे. काटे चुकवत त्याचं मांस बरोबर तोंडात सारण्याचं कसब केवळ जन्मानं बंगाली असलेल्या व्यक्तीलाच साधू शकतं), याची तुलना दुसऱ्या भूभागातील मुस्लिमांशी करता येणार नाही, तर इतर बंगाली लोकांशीच त्यांची ही वैशिष्ट्यं जुळतात.

'भाजपचा उदयासोबत मुस्लिमांच्या परकेकरणाची सुरुवात'

पाकिस्ताननं 1947 साली स्थापनेवेळीच स्वतःला इस्लामी देश जाहीर केलं, त्यामुळे तिथल्या मुस्लिमांची परिस्थिती वेगळी आहे. या उलट भारतीय मुस्लीम मात्र धर्मनिरपेक्ष लोकशाहीमध्ये अभिमानानं राहात आहेत.

भारतातील नागरिक घटनात्मकदृष्ट्या समान असले तरी ही परिस्थिती आता बदलते आहे.

प्रतिमांद्वारेच वास्तव निश्चित होणाऱ्या आजच्या 'सेल्फी युगा'नं स्वतःची किंमतही मोजायला लावली आहे. भारतातील वैविध्यपूर्ण मुस्लिमांनी हिजाब, दाढी, टोपी, नमाज़, मदरसा, जिहाद अशा जागतिक एकांगी संकेतांना आणि दृश्यात्मकतेला स्वीकारायला सुरुवात केली आहे. हा एकरंगी मुस्लीम सर्वत्र सारखाच असतो. द्विभाजनांवर विसंबून असलेल्या आणि निश्चिततेची विक्री करणाऱ्या वावदूक पुढाऱ्यासाठी ही परिस्थिती अगदी सोयीची असते.

जगभरातल्या टोकाच्या राष्ट्रवादी उजव्या चळवळींना स्वतःच्या संघटनेसाठी आणि शत्रुभावी वक्तव्यांसाठी 'परक्यां'ची गरज असते. ज्यू, कृष्णवर्णीय, जिप्सी, स्थलांतरित अशा विविध समुदायांना मग 'परकं' संबोधलं जातं.

भारतामध्ये हिंदू राष्ट्रवादी भारतीय जनता पक्षाचा (भाजप) उदय होण्यासोबत मुस्लिमांच्या तीव्र परकेकरणाची सुरुवात झाली. या द्वेषकथनाचा तपशील देशी बनावटीचा आहे. दक्षिण आशियाच्या वासाहतिक इतिहासाशी तो अनन्यरीत्या जोडलेला आहे, पण आता जागतिक इस्लामविरोधी भयगंडाशी या एतद्देशी कथनानं सोयीस्कर युती केलेली आहे. या नवीन युगातील इस्लामविरोधी लढ्याचं नेतृत्व मुक्त जगाचे 'ट्रम्प'वादक (ट्विटरवर कलकलाट करणारे) नेते स्वतः आघाडीवर येऊन करत आहेत.

भारतीय मुस्लिमांसमोरचं संकट मात्र 2014 सालच्या सार्वत्रिक निवडणुकांच्या...


वैशाली येडे असं त्यांचं नाव आहे. त्या मूळच्या यवतमाळ जिल्ह्यातील राजूर गावच्या रहिवासी आहेत.

खरंतर 92 व्या साहित्य संमेलनाचं उद्घाटन ज्येष्ठ लेखिका नयनतारा सहगल यांच्या हस्ते होणार होतं. मात्र राजकीय विरोधानंतर सहगल यांना संमेलनापासून दूर ठेवण्यात आलं.

त्यावर साहित्य क्षेत्रातून टीकाही झाली.  सर्वाधिक शेतकरी आत्महत्यांमुळे यवतमाळ जिल्हा देशभर चर्चेत आहे.

त्यामुळे आता आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्याच्या पत्नीच्या हस्ते साहित्य संमेलनाचं उद्घाटन करुन भावनांना हात घालण्याचा प्रयत्न होत असल्याचं दिसत आहे.

कोण आहेत वैशाली येडे?

28 वर्षाच्या वैशाली येडे या यवतमाळच्या राजूरच्या आहेत. त्या अंगणवाडी सेविका म्हणून काम करतात. वैशाली यांचं शिक्षण 10वी पर्यंत झालं आहे. 2009 मध्ये वैशाली यांचा विवाह सुधाकर यांच्याशी झाला. त्यानंतर दोन वर्षांनी म्हणजेच 2011 ला वैशाली यांचे पती सुधाकर यांनी कर्जबाजारीपणाला कंटाळून आत्महत्या केली.

त्यावेळी वैशाली यांचा मुलगा 1 वर्षांचा होता. तर त्या दोन महिन्यांच्या गरोदर होत्या.

पतीच्या निधनानंतर त्यांनी आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांच्या कुटुंबावर आधारीत नाटकांमध्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ये काम करायला सुरुवात केली. सध्या त्या हरिष इथापे यांच्या तेरवं या नाटकात मुख्य भूमिकेत आहेत. घरातल्या कर्त्या पुरुषाने आत्महत्या केल्यानंतर ओढावणारी संकटं आणि अडचणींची कथा या नाटकात आहे.

वैशाली यांच्या आयुष्यातील खऱ्याखुऱ्या संघर्षाचे तीन प्रसंगही या नाटकात आहेत.

शुक्रवारी सकाळी 8 वाजता ग्रंथदिंडीने साहित्य संमेलनाच्या कार्यक्रमाला सुरुवात होईल. तर औपचारिक उद्घाटन दुपारी 4 वाजता होईल.

नेमका वाद काय आहे?

साहित्य संमेलनाच्या उद्घाटक म्हणून ज्येष्ठ लेखिका नयनतारा सहगल यांना आमंत्रित करण्यात आलं होतं.

मात्र महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेसह अनेकांनी विरोधाचा सूर लावला होता. मराठी साहित्य संमेलनाचं उद्घाटन हे इंग्रजी साहित्यिकाच्या हस्ते करणं हा मराठी सारस्वतांचा अपमान आहे, अशी भूमिका मनसेनं घेतली होती.

शेतकऱ्यांच्या सर्वाधिक आत्महत्या होणाऱ्या यवतमाळमधल्या साहित्य संमेलनात लोकांना समजेल-उमजेल असा संवाद साधणाऱ्या साहित्यिकाऐवजी इंग्रजीमधून लिखाण करणाऱ्या लेखिकेला आमंत्रण का, असाही प्रश्न उपस्थित करण्यात येत होता.

यानंतर महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी नयनतारा सहगल यांना आपला विरोध नसल्याचं पत्रक जारी केलं.

ज्यात राज ठाकरे म्हणतात, "महाराष्ट्रातल्या मराठी साहित्य संमेलनाचं मराठीपण जपलं जावं, अशी माझ्या सहकाऱ्याची भूमिका आहे, जी योग्य देखील आहे. पण नयनतारा सहगल यांच्यासारख्या ज्येष्ठ लेखिका जर संमेलनात येणार असतील आणि त्यांच्यासमोर जर मराठी साहित्याची समृद्ध परंपरा खुली होणार असेल, आणि त्या जर ही परंपरा जगासमोर नेण्याच्या प्रक्रियेतील एक वाहक होणार असतील तर मला अथवा माझ्या पक्षाला आक्षेप असायचं कारणच नाही. हीच भूमिक स्पष्ट शब्दांत पक्षाचे नेते-प्रवक्ते अनिल शिदोरे यांनी परवाच मांडली होती. पण पक्षाचा अध्यक्ष या नात्याने तीच भूमिका पुन्हा एकदा मांडत आहे. नयनतारा सहगल यांना आमचा विरोध नाही, आम्ही त्यांचं मनापासून स्वागत करतो."

या सगळ्यानंतरही सहगल यांना संमेलनापासून दूर ठेवल्यानंतर त्यांनी भाजपच्या भूमिकेकडे बोट केलं होतं.

बीबीसी मराठीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "कोणताही विरोधी सूर दडपण्याचे प्रकार केवळ महाराष्ट्रातच नाहीत तर देशभर सुरू आहेत. मात्र महाराष्ट्रासारख्या सांस्कृतिकदृष्ट्या समृद्ध राज्यामधून असा नकार आल्यानं वाईट वाटतंय. मी अनेकदा साहित्यिक कार्यक्रमांच्या निमित्ताने...


वॉकर नावाच्या वाघाने हजारो किलोमीटरची भटकंती केली आहे.

भारतात नोंदली गेलेली ही सर्वाधिक मोठ्या स्वरुपाची पायपीट आहे. अभयारण्यात वसलेला हा एकमेव वाघ आहे.

वॉकर या नावाने हा वाघ वनअधिकाऱ्यांमध्ये प्रसिद्ध आहे. साडेतीन वर्षांच्या या वाघाने आपलं घर म्हणजे महाराष्ट्रातलं अभयारण्य त्याने गेल्या वर्षी जूनमध्ये सोडलं. साथीदाराच्या शोधात तो बाहेर पडला.

त्याच्या शरीरावर रेडिओ कॉलर बसवण्यात आलं होतं. ज्यामुळे तो कुठे जातो आहे हे वनअधिकाऱ्यांना टिपता येत होतं. या वाघाने राज्यातले सात जिल्हे पालथे घातले, 3000 किलोमीटरची पायपीट केली. शेजारच्या तेलंगणातही गेला. अखेर महाराष्ट्रातल्याच एका अभयारण्यात येऊन विसावला. एप्रिलमध्ये त्याच्या शरीरावर बसवलेली कॉलर काढण्यात आली.

205 स्क्वेअर किलोमीटर क्षेत्रफळावर पसरलेल्या ध्यानगंगा अभयारण्यात बिबटे मोठ्या प्रमाणावर आहेत. जंगली अस्वलं, हरणं आहेत. पण वाघ एकच आहे.

या वाघाला भौगोलिक सीमांची अडचण नाही. त्याला शिकारीसाठी पुरेसे खाद्य उपलब्ध आहे असं महाराष्ट्रातील वरिष्ठ वनअधिकारी नितीन काकोडकर यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

या वाघाला साथीदार मिळावा यासाठी ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

अन्य अभयारण्यातून एखादी वाघीण या अभयारण्यात आणावी का यासंदर्भात वनअधिकाऱ्यांचा विचार करत आहेत. तसं झालं तर ही खूपच अनोखी घटना असेल.

नैसर्गिकदृष्ट्या वाघ साथीदाराच्या शोधात असतात. मात्र अन्य अभयारण्यातून वाघासाठी साथीदार आणणं सोपं असणार नाही.

हे अभयारण्य लहान आहे. आजूबाजूला शेती आहे आणि जंगल आहे. वाघिणीने जन्म दिला तर शिकार म्हणून काय मिळणार याचा विचार करावा लागेल. नवीन बछडे इथून पळून जाण्याचा विचार करू शकतात असं काकोडकर यांनी सांगितलं.

वाघ

वाघांच्या लोकसंख्येपैकी 25 टक्के भारतात राहतात. जंगली वाघांपैकी सत्तर टक्के म्हणजेच साधारण 3,000 वाघ भारतात आहेत. वाघांची संख्या वाढली आहे मात्र त्यांच्या अधिवासाची ठिकाणी आक्रसत चालली आहेत. वाघ ज्यांची शिकार करतो असे प्राणीही कमी झाले आहेत असं तज्ज्ञांनी सांगितलं.

वाघांना आसपासच्या प्रदेशात पाचशे प्राणी लागतात जेणेकरून त्यांच्या खाण्यापिण्याची सोय होते.

गेल्या वर्षी फेब्रुवारीत वॉकरला रेडिओ कॉलर बसवण्यात आली होती. वॉकरने पावसाळा सुरु होईपर्यंत भरपूर मुशाफिरी केली. त्यानंतर तो या अभयारण्यात येऊन स्थिरावला.

वाघ सरळ आखीव रेखीव पद्धतीने आगेकूच करत नाही. जीपीएस सॅटेलाईट यंत्रणेद्वारे त्याचा माग ठेवण्यात आला. तो कुठे कुठे आणि किती वाजता गेला आहे याची नोंद ठेवण्यात आली. वॉकर 5,000 ठिकाणी हिंडला असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

गेल्यावर्षी हिवाळ्याचा हंगाम आणि उन्हाळ्यात वॉकर नद्या, कालवे, हायवे असा मनसोक्त भटकला. राज्यात हिवाळ्याच्या हंगामात कापसाचे पीक घेतले जाते. उंच पीकांमुळे वॉकरला शेतात लपण्यासाठी जागाही मिळाली. वॉकरने प्रामुख्याने रात्रीच प्रवास केला. वाटेत, जंगली डुकरं आणि मांजरांना तो फस्त करत असे.

माणसांबरोबर त्याचा संघर्ष एकदाच उडाला. एक माणूस वॉकरच्या पावलांचा माग घेत तो विश्रांती घेत असलेल्या ठिकाणी जात होता. त्यावेळी वॉकरने आक्रमण केलं. यामध्ये तो माणूस जखमी झाला आहे.

माणसांची लोकसंख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढल्यामुळे शहरं विस्तारत चालली आहेत. शेती, जंगलांचं प्रमाण कमी होतं आहे. निसर्गावर अतिक्रमण होतं आहे मात्र वॉकरच्या मुशाफिरीतून हे स्पष्ट झालं की आजही वाघ फिरू शकेल असं वातावरण गावांमध्ये आहे.

गावांमधला विकास प्राण्यांच्या विकासात अडथळा बनून उभा राहिलेला नाही असं डॉ. बिलाल हबीब यांनी सांगितलं. हबीब वाईल्डलाईफ इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाचे वरिष्ठ बायॉलॉजिस्ट...