पाच राज्यात मतमोजणी

11 डिसेंबरला सकाळी आठ वाजता सुरू झालेली मतमोजणी 12 डिसेंबरच्या सकाळपर्यंत सुरू होती. 24 तासांनंतरच 230 जागांसंदर्भात अधिकृत घोषणा करण्यात आली. आकडा होता - भाजप 109, काँग्रेस 114, बहुजन समाज पार्टी 02 आणि इतर 05.

मध्य प्रदेशातल्या निकालांना यायला एवढा उशीर झाला की कागदी मतपत्रिकांचे दिवस आठवले. पण Electronic Voting Machines अर्थात EVM असतानाही एवढा उशीर का व्हावा?

EVMमुळे साधारण निकालादिवशी दुपारपर्यंत चित्र स्पष्ट होतं. त्याला यंदा मध्य प्रदेशात पहिल्यांदाच साथ होती ती Voter-verifiable Paper Audit Trail (VVPAT) मशीनची.

निवडणूक आयोगाच्या दाखल्याने सांगण्यात आलं की असंख्य VVPAT यंत्र पुन्हा मिळाल्याने निकालांना उशीर झाला.

VVPAT मशीनमुळे मध्य प्रदेशात मतमोजणीला उशीर झाला आहे.

मध्य प्रदेशातील 230 विधानसभा क्षेत्रातील सर्व ठिकाणच्या मतमोजणी केंद्रांमध्ये किमान एका EVMचं मताधिक्य VVPAT नुसार करण्यात आलं. यामुळेच उशीर झाल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

VVPAT आकड्यांबाबत साशंकता

मध्य प्रदेशातील 306 मतमोजणी केंद्रांवर सुरुवातीचा अर्धा तास पोस्टल बॅलट म्हणजेच पोस्टाने झालेल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या मतदानाची मोजणी झाली. त्यानंतर EVM मशीनद्वारे नोंद झालेल्या मतांची मोजणी सुरू झाली.

निवडणूक आयोगाच्या अधिकाऱ्यांना मोजणीच्या प्रत्येक फेरीनंतर VVPATच्या माध्यमातून मिळालेल्या आकड्यांशी पडताळणी करावी लागली.

उमेदवाराला मतमोजणीत काही गडबड झाली आहे, अशी शंका वाटल्यास VVPATशी त्याची पडताळणी करून पाहण्यात आली.

छत्तीसगढ, मिझोराम आणि तेलंगणाच्या तुलनेत राजस्थान आणि मध्य प्रदेशात मतमोजणीला उशीर झाला.

VVPAT आणि EVM यांची पडताळणी करण्याच्या प्रक्रियेत वेळ लागल्याने निकाल जाहीर करण्यास उशीर झाल्याचं मध्य प्रदेशचे निवडणूक अधिकारी आनंद कुमार यांनी सांगितलं. नेमका किती उशीर होईल, याबाबत ठोस सांगता येणार नाही, असंही कुमार मंगळवारी म्हणाले.

मतमोजणीचे सगळे टप्पे पूर्ण झाल्यानंतरच उमेदवारांना प्रमाणपत्र देण्यात आल्याचं मध्य प्रदेशचे मुख्य निवडणूक अधिकारी V. L. कांता राव यांनी सांगितलं.

मतमोजणी

मंगळवारी पाच वाजेपर्यंत मध्य प्रदेशातील बहुतांश केंद्रावर मतमोजणी पूर्ण झाली नव्हती. अनेक ठिकाणी जेमतेम दहा फेऱ्या झाल्या होत्या तर काही ठिकाणी 32. निवडणूक अधिकाऱ्यांच्या मते काही ठिकाणी 21 पर्यंत तर अन्य ठिकाणी 10-11 फेऱ्या पार पडल्या होत्या.

मध्य प्रदेश काँग्रेसचे प्रमुख कमलनाथ आणि राज्यातील निवडणुकांची धुरा हाती असलेले ज्योतिरादित्य सिंधिया यांनी दिल्लीतील मुख्य निवडणूक आयुक्तांची भेट घेतली. मतमोजणीच्या सगळ्या फेऱ्या झाल्यानंतर सर्टिफिकेटची मागणी केली होती.

यामुळेही मध्य प्रदेशात निकाल जाहीर करायला वेळ लागला अशी चर्चा आहे. ज्या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर उमेदवार होते, त्याठिकाणी मतमोजणीला अधिक वेळ लागला. या सगळ्या उमेदवारांना सर्टिफिकेट देणंही बाकी होतं.

काही मतदारसंघांमध्ये विजयाचं अंतर इतकं कमी होतं की प्रतिस्पर्धी उमेदवारांनी पुनर्मोजणीची मागणी केली. यामुळेही प्रक्रियेला उशीर झाला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पाच लॉकडाऊन झाल्यानंतर 8 जूनपासून महाराष्ट्र 'अनलॉक' करण्यास सुरुवात झाली. मुंबईतल्याही काही भागात लहान-मोठी दुकानं उघडण्यास सुरुवात झाली खरी, पण काही भागात रुग्णांची संख्या पुन्हा वाढू लागलीय.

मुंबईच्या उत्तर भागातील म्हणजेच, गोरेगाव, मालाड, कांदिवली, बोरिवली, दहिसर या उपनगरांमधील काही भागात कोरोनाच्या रुग्णवाढीचा दर वाढतच चालला असल्यानं, या भागात पुन्हा लॉकडाऊन जारी करण्यात आलंय.

या भागात आता केवळ अत्यावश्यक सेवा आणि जीवनावश्यक वस्तूंची दुकानंच सुरू राहतील. म्हणजेच, हॉस्पिटल, औषधांची दुकानं, किराणा इत्यादी जीवनावश्यक गोष्टी वगळता सर्व गोष्टी बंद राहतील.

उत्तर मुंबईचे अतिरिक्त पोलीस आयुक्त दिलीप सावंत यांनी ही माहिती दिली.

मुंबईतल्या 'या' भागात पुन्हा लॉकडाऊन

मुंबईतील कोणत्या भागात कोरोनाचा प्रसार वाढतोय, याची माहिती देणारा नकाशा मुंबई महापालिकेने जारी केलाय. त्याद्वारेही आपल्या लक्षात येऊ शकतं की, उत्तर मुंबईत कोरोनाच्या रुग्णवाढीचा दर जास्त आहे.

उत्तर मुंबईत कोरोनाचे रुग्ण वाढले

R/C, P/N, R/N हे वॉर्ड उत्तर मुंबईतील आहेत.

उत्तर मुंबईतील अनेक भागात झोपडपट्ट्या सुद्धा आहेत. ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

त्यामुळे या भागाकडे विशेष लक्ष देण्याची गरजही अनेकांनी व्यक्त केलीय.

गणेशोत्सव साध्या पद्धतीने साजरा करा - मुख्यमंत्री

आज पत्रकारांसोबत घेतलेल्या व्हीडिओ कॉन्फरन्समध्ये उद्धव ठाकरे म्हणाले, "लोकमान्यांची परंपरा आपल्याला पुढे न्यायची आहे पण ती सुरक्षित व्हायला पाहिजे. मी मुख्यमंत्री झाल्यावर एका पाठोपाठ वादळ संकटं येत आहेत... मी कुठल्याही वादळाला आणि संकटाला घाबरत नाही. आता आपली परीक्षा आहे. विघ्नहर्ताही आपल्याकडे पहात असतील की आपण काय शिकलो आणि कसं वागतोय.""गणेश मूर्तींची उंची हा प्रश्न आहेच. जर आपण उत्सव साधेपणाने करतोय तर मग गणेश मूर्ती संदर्भात आपण निर्णय घेतला पाहिजे," असं उद्धव ठाकरे म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


पाच सामन्यांच्या या मालिकेतील पहिल्या सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने भारतासमोर 237 धावांचं उद्दिष्ट ठेवलं होतं. भारताने 48.2 ओवर्समध्ये सहा गडी राखून हे उद्दिष्ट पूर्ण केलं.

भारताकडून केदार जाधवने सर्वाधिक 81 धावा केल्या. धोनीने 59 धावा केल्या.

कर्णधार विराट कोहलीने 44 तर रोहित शर्माने 37 धावांचं योगदान दिलं. दोन टी-20 सामन्यात भारताचा 2-0 असा पराभव करणाऱ्या ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध पाच सामन्यांची मालिका खेळत आहे.

पहिल्यांदा फलंदाजी करताना ऑस्ट्रेलियाच्या संघाने 50 ओवर्समध्ये 7 विकेट गमावून 236 धावा केल्या.

भारतीय संघाकडून जसप्रित बुमराह, मोहम्मद शमी आणि कुलदीप यादव यांनी 2-2 विकेट्स घेतल्या. केदार जाधवने एक विकेट घेतली.

हैदराबाद येथील राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय स्टेडिअम मध्ये खेळल्या गेलेल्या या सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने फिरकी गोलंदाज अश्टन टर्नरला एकदिवसीय सामन्यामध्ये पदार्पणाची संधी दिली. त्याचवेळी कर्णधार एरॉन फिंचचा हा 100 वा सामना होता.

फिंचने नाणेफेक जिंकून पहिल्यांदा फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. मात्र तो खातेही उघडू शकला नाही.

फिंचची खराब खेळी

फिंचचा फॉर्म गेली काही दिवस बिघडल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा आहे. जून 2018ला त्याने इंग्लड विरोधात शतक झळकवलं होतं. पण त्यानंतर आठ वनडेमध्ये त्याने फक्त 83 धावा केल्या आहेत.

वनडे सिरीजच्या आधी झालेल्या टी20मध्ये दोन सामन्यात फिंचची खेळी खराब राहिली. दोन सामन्यात त्याने 0 आणि 8 धावा केल्या.

2013मध्ये वनडे क्रिकेटमध्ये करिअर सुरू करणाऱ्या फिंचने 100 वनडेमध्ये 11 शतकं आणि 18 अर्धशतकांसह 3,444 धावा केल्या आहेत.

दुसऱ्या ओव्हरमध्ये फिंच बाद झाल्यानंतर ऑस्ट्रेलियाची दुसरी विकेट 21व्या ओव्हरमध्ये मार्कस स्टोईनिसच्या रूपात गेली. मार्कसला 37 धावांवर केदार जाधवने बाद केलं. त्यानंतर 24व्या ओव्हरमध्ये उस्मान ख्वाजा आणि 30व्या ओव्हरमध्ये पीटर हँडसकाँबला कुलदीप यादवने बाद केले. तर मोहम्मद शमीने 38व्या ओव्हरमध्ये एश्टन टर्नर (21)ला बाद केलं. ग्लेन मैक्सवेल 40व्या ओव्हरमध्ये शमीच्या चेंडूवर बादल झाला, त्यानंतर ऑस्ट्रेलियला मोठी धावसंख्या उभारण्याची आशा सोडावी लागली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पाटीदार आंदोलनाचे नेते हार्दिक पटेल

गुजरातमध्ये आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राजकीय हालचालींना वेग आला आहे. आज राहुल गांधी गुजरात दौऱ्यावर आहेत.

हार्दिक पटेल यांचे दोन सहकारी भारतीय जनता पक्षासोबत गेले आहेत. त्यावर प्रतिक्रिया देताना पटेल यांनी ट्वीट केले की "माझ्यासोबत जनता आहे. मी जनतेच्या भल्यासाठी काम करत राहील."

पुढे ते म्हणाले, " मी कोणत्याही राजकीय पक्षासोबत जाणार नाही. माझ्या तीन मागण्या आहेत. पाटीदार समाजाला आरक्षण, युवकांना नोकऱ्या आणि शेतकऱ्यांना कर्जमाफी.

जो पक्ष या तीन मागण्या मान्य करेल त्यांना आम्ही पाठिंबा देऊ," असं वृत्त इंडियन एक्सप्रेसने दिले आहे.

महाराष्ट्रात गोवा अवतरणार?

गोव्याच्या धर्तीवर महाराष्ट्रातील बीचेसचा विकास करण्याचा शासनाचा मानस आहे.

गोव्याच्या धर्तीवर महाराष्ट्र सरकार महाराष्ट्रातील बीचेसचा विकास करणार असल्याची बातमी टाईम्स ऑफ इंडियाने दिली आहे. महाराष्ट्राला 720 किमीची समुद्री किनारपट्टी लाभलेली आहे.

या किनारपट्टीचा उपयोग महाराष्ट्राच्या पर्यटन विकासासाठी करण्याचा महाराष्ट्र सरकारचा मानस आहे. कोकणातल्या बीचेसवर छोट्या हॉटेल्स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ना परवानगी मिळेल.

त्या ठिकाणी मद्यपानाचीही व्यवस्था असेल आणि सीफूडचा आस्वादही पर्यटकांना घेता येईल, असं या बातमीत म्हटलं आहे. ही हॉटेल्स सकाळी 7 ते रात्री 11.30 पर्यंत चालतील.

ही हॉटेल्स कशी चालवायची त्याबद्दल महाराष्ट्र शासनाने अनेक सूचना दिल्या आहेत. किनाऱ्यांवर जागोजागी सीसीटीव्ही बसवले जातील, अशी माहितीही टाइम्स ऑफ इंडियाच्या बातमीत दिली आहे.

माझी हकालपट्टी होणार : सायरस मिस्त्रींनी पत्नीला केला होता मेसेज

सायरस मिस्त्री

सायरस मिस्त्रींना गेल्या वर्षी टाटा सन्सच्या चेअरमनपदावरून काढून टाकण्यात आलं होतं.

24 ऑक्टोबर 2016 ला टाटा सन्सची बैठक सुरू होण्याआधी त्यांनी आपल्या पत्नीला टेक्स्ट मेसेज केला होता, असं वृत्त इकॉनॉमिक टाइम्स आणि टाईम्स ऑफ इंडियानं दिलं आहे.

मिस्त्री यांचे माजी सहकारी निर्मलय कुमार यांनी त्यांच्या ब्लॉगमधून या टेक्स्ट मेसेजविषयी माहिती दिल्याचं वृत्त आहे.

मिस्त्री हे 2 वाजता बैठकीला हजर राहणार होते. त्याआधीच त्यांनी आपल्या पत्नीला मेसेज केला होता.

कुमार हे त्यावेळी टाटा समूहाचे एक्झिक्युटिव्ह काउन्सिलचे सदस्य होते. मिस्त्री यांना काढून टाकण्याचा निर्णय चांगल्या प्रकारे हाताळता आला असता.

त्यांचा अपमान करण्याची काही गरज नव्हती असे त्यांनी आपल्या ब्लॉगमध्ये म्हटल्याचं वृत्त इकॉनॉमिक टाइम्सने दिले आहे. निर्मल कुमार हे सध्या सिंगापूर विद्यापीठमध्ये प्राध्यापक आहेत.

युनायटेड ब्र्युअरीजच्या संचालकपदावरून विजय मल्ल्या पायउतार होणार

विजय मल्ल्या

भारतीय स्टेट बॅंक आणि समूहाचे हजारो कोटी रुपयांचे कर्ज बुडवून इंग्लंडमध्ये पळून गेलेले उद्योजक विजय मल्ल्या यांच्या अडचणीत वाढ होणार आहे.

सेबीने त्यांना युनायटेड ब्र्युअरीजच्या संचालकपदावरून पायउतार व्हा असा आदेश दिला होता.

या आदेशाकडे त्यांनी काणाडोळा केला होता पण आता संचालक मंडळाने दबाव आल्यानंतर ते आपले संचालकपद सोडणार आहेत, असं वृत्त इकॉनॉमिक टाइम्सनं दिलं आहे.

त्यांच्या जागी कोण संचालक होईल याचा निर्णय अद्याप जाहीर झाला नसल्याचे इकॉनॉमिक टाइम्सनं म्हटलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पाटीदार समाज आंदोलनातील भाग घेतलेल्या अश्विन पटेल यांनी सोशल मीडियाच्या या मताला दुजोरा दिला आहे. पण हार्दिक पटेल यांनी त्यांच्यावर झालेल्या आरोपांचं खंडन केलं आहे. तसंच निवडणुकीसाठी महिलेचा वापर करणं निंदनीय असल्याचं हार्दिक पटेल यांनी म्हटलं आहे.

व्हीडिओतील व्यक्ती हार्दिक पटेल आहे की नाही यावर गदारोळ सुरू असतानाच काही लोक असंही म्हणत आहेत, की हे त्यांचं वैयक्तिक आयुष्य आहे. राजकीय फायद्यासाठी कथित सेक्स टेप प्रकरण उजेडात आणण्याची पद्धत जुनीच आहे असं देखील म्हटलं जात आहे.

"ही बातमी चर्चेत आल्यावर मला काही आश्चर्य वाटलं नाही. प्रादेशिक राजकारणात कथित सेक्स टेप प्रकरणाचा याआधीही वापर करण्यात आला आहे," असं मत जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाचे माजी प्राध्यापक आणि राजकीय विश्लेषक घनश्याम शहा यांनी मांडलं आहे.

"या व्हीडिओमुळं हार्दिक पटेल यांच्यावर काही परिणाम होण्याऐवजी त्या महिलेचा अनादर झाला आहे," असंही शहा यांनी म्हटलं.

महिलांनी केला निषेध

बीबीसी गुजरातीनं काही महिला नेत्यांशी आणि समाजशास्त्रज्ञांशी चर्चा केली. एका महिलेशी नातं असणं हा राजकीय चर्चेचा विषय आणि निवडणुकीचा मुद्दा ठरू ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शकतो का, असा प्रश्न महिला विचारत आहेत. सर्वच पक्षातील महिलांनी या कथित सीडीला राजकीय मुद्दा बनवण्याचा निषेध केला आहे.

आम्ही महिलांचं रक्षण करतो असं म्हणण्याचा नैतिक अधिकार कोणत्याही पक्षाला नसल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. अशा व्हीडिओमुळं कोणत्याही राजकीय पक्षाला दीर्घकालीन फायदा होऊ शकत नाही असं त्या म्हणाल्या.

"अशा व्हीडिओंमुळं महिलांचं मनौधैर्य कमी होईल आणि त्यांना राजकीय प्रवेशासाठी अडचणी निर्माण होऊ शकतील," असं मत गुजरात विद्यापीठातील समाजशास्त्र विभागाच्या प्रमुख आनंदीबेन पटेल यांनी मांडलं आहे.

"या व्हीडिओमुळं महिलांची प्रतिमा मलीन करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. हा व्हीडिओ म्हणजे महिलांचा अपमान आहे," असं गुजरात महिला काँग्रेसच्या अध्यक्ष सोनल पटेल दत्ता यांनी म्हटलं.

"जर कथित व्हीडिओमध्ये असणारी व्यक्ती जरी हार्दिक पटेल असेल तर काय झालं? हार्दिक पटेलांचा विरोधच करायचा असेल तर त्यांनी काही ठोस मुद्द्यांवर चर्चा व्हायला हवी," असं दत्ता यांचं म्हणणं आहे.

"जर त्यांनी भ्रष्टाचार केला असेल किंवा काही बेकायदा कृत्य केलं असेल तर ते विरोधकांनी शोधावं. पण महिलेचा वापर करून राजकारण करणं अयोग्य आहे," असं दत्ता यांनी म्हटलं आहे.

महिला भाजप नेत्याही वैतागल्या

हा व्हीडिओ म्हणजे भाजपचं षड्यंत्र आहे असा आरोप हार्दिक पटेल यांनी केला आहे.

पण राजकीय स्वार्थासाठी एखाद्याचं नाव महिलेसोबत जोडून भांडवल करणं अयोग्य आहे, असं भाजप नेत्या जसूबेन कोराट यांनाही वाटतं.

"एखाद्या महिलेशी संबंध असल्यामुळं एखाद्या व्यक्तीला लक्ष करणं अयोग्य आहे असं त्या म्हणाल्या. पक्ष कोणताही असो अशा गैरमार्गाचा अवलंब करणं स्वीकारलं जाणार नाही," असं त्यांनी म्हटलं.

"संबंधित व्हीडिओवर मे 2016 ही तारीख दिसत आहे. मग या व्हीडिओची चर्चा आताच का होत आहे?" असा सवाल त्यांनी केला.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पाणबुडीचे अवशेष

फ्रान्समधील कॅले शहरातील विसंट समुद्रकिनाऱ्यावर UC-61 या जर्मन पाणबुडीचे अवशेष पाण्यातून वर येत आहेत. जुलै 1917 मध्ये ही पाणबुडी या ठिकाणी आणण्यात आली होती.

या पाणबुडीत पाणी शिरल्यानंतर त्यातील खलाशांनी पाणबुडीला या समुद्रकिनाऱ्यावर सोडून जीव वाचवला. त्यानंतर 1930 पर्यंत ही पाणबुडी या समुद्रकिनाऱ्यावरील वाळूत खाली रुतून बसली होती.

ही पाणबुडी वर येत असल्यामुळे ती आता पर्यटकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र बनली आहे. मात्र पाणबुडीचं हे दर्शन क्षणिक ठरू शकतं, असं स्थानिक महापौरांचे म्हणणे आहे.

डिसेंबरपासून ओहटीच्या वेळी या पाणबुडीचे दोन भाग दिसत आहेत.

विसंटचे महापौर बर्नार्ड ब्रॉक सांगतात, "भरती-ओहोटी आणि वाऱ्याच्या विशिष्ट वेगामुळे वाळूची हालचाल झाल्याने दर दोन-तीन वर्षांत पाणबुडी दिसते. मात्र जोरदार वारे वाहू लागले की वाळू आणखी सरकते आणि ही पाणबुडी पुन्हा दिसेनाशी होते."

मात्र स्थानिक गाईड विंसेंट शमिट यांच्या मते सध्याचा वाऱ्याचा वेग आणि भरती-ओहोटीची परिस्थिती बघता पाणबुडी आणखी वर येईल.

ते सांगतात, "विसंटमधील सर्व रहिवाशांना इथे पाणबुडी आहे, हे माहिती आहे. मात्र हे अव... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

शेष बहुतांश गाळाखालीच असतात. त्यामुळे दिसत नाहीत."

"ते अधेमधे दिसतात. मात्र यावेळी पहिल्यांदाच पाणबुडीचा एवढा मोठा सांगाडा दिसला."

जर्मनीच्या पाणबुड्यांना यू-बोट म्हटले जायचे. या पाणबुड्या युरोपातून धान्यसाठा आणि इतर जीवनावश्यक वस्तू घेऊन जाणाऱ्या ब्रिटिश जहाजांना लक्ष्य करायच्या. अशी शेकडो जहाजं या यू-बोट्सनी बुडवली होती.

यूसी-61 पाणबुडीने पाण्याखाली सुरुंगस्फोट घडवून किंवा पाण्याखालून मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्राच्या सहाय्याने जवळपास 11 जहाजं बुडवली होती, असं इतिहासकार सांगतात.

ही पाणबुडी बेल्जियममधील झिब्रुगा बंदराहून निघून फ्रान्समधील बुलॉयन-सूर-मेर आणि ली हॅवरे बंदराजवळ सुरुंग पेरण्याच्या कामगिरीवर निघाली होती तेव्हा शत्रुराष्ट्राच्या नौदलाने तिला ताब्यात घेऊन विसंटच्या समुद्रकिनाऱ्यावर आणले.

आणि त्यानंतर पाणबुडीवरील 26 खलाशांनी फ्रान्सच्या अधिकाऱ्यांसमोर शरणागती पत्करली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पाणी टंचाई : पेलाभर पाणी त्यात आजाराची देणी

"सहा दिवसांनी दोन किंवा तीन ड्रम पाणी मिळतं. आरोग्याचं काय विचारता? मध्ये आमची तारांबळ चालू होती तर हे पाणी आम्ही पीत होतो. आमच्या पोराला आठ-नऊ हजार रुपये घातले आम्ही दवाखान्यात. डॉक्टर म्हणाले की जारचं पाणी पित जा, तेव्हापासून आम्ही तेच पितो," तांदूळवाडीच्या नंदाबाई सालगरे त्यांची व्यथा सांगत होत्या.

हे फक्त नंदाबाईंच्याच कुटुंबाबाबत होतंय, असं नाही.

औरंगाबाद जिल्ह्यात जवळपास एक हजार सरकारी टँकर सध्या पाणीपुरवठा करत आहेत. आठवड्यातून मिळणाऱ्या दोन-तीन ड्रम पाण्यात संपूर्ण कुटुंबाची गरज कशी भागवायची, याची चिंता एकीकडे आहेच. दुसरीकडे या पाण्यामुळे नको त्या आजारांना आमंत्रण मिळतंय.

मराठवाड्यात आठवड्यातून एकदाच टँकरचं पाणी मिळतं.

गंगापूर तालुक्यात तुम्ही टंचाईग्रस्त गावांना भेट दिली तर अशाच पद्धतीच्या तक्रारी तुम्हाला ऐकायला मिळतील. गोदावरी नदी पात्रातील स्रोतातून तालुक्यामध्ये सरकारी टँकरने पाणीपुरवठा केला जात आहे.

गंगापूर-लासूर स्टेशन रस्त्यावर धावणारे टँकर आणि रस्त्यांवर मांडून ठेवलेले ड्रम दुष्काळाची दाहकता दर्शवण्यास पुरेसे आहेत.

नं... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

दाबाई सालगरे टँकरचं पाणी का नको याविषयी बोलता

रस्त्यावरच्या तांदूळवाडी गावात पोहोचलो तेव्हा सगळीकडे घरासमोर ड्रम रचून ठेवलेले होते. गावातल्या पाणीटंचाईवर महिला भरभरून बोलत होत्या. आठवड्यातून एकदाच टँकरने पाणी मिळतं. तेही दोन किंवा तीन ड्रम. साधारणतः चारशे ते पाचशे लीटर. हे पाणी पिण्यासाठी वापरणं आता गावकऱ्यांनी बंद केलं आहे.

असं फक्त याच गावात होत नाही. जवळपास प्रत्येक गावात तुम्हाला हे ऐकायला मिळेल.

मराठवाड्यात लोकांनीच पाणीटंचाईवर पर्याय शोधला आहे. सरळ वीस रुपयांचा एक पाण्याचा जार विकत घ्यायचा. ते पाणी पिण्यासाठी वापरायचं. कुटुंब मोठं असेल तर रोजचा खर्च दुप्पट.

आशाबाई सारख्यांना टँकरचं पाणी पिण्याशिवाय दुसरा पर्याय नसतो

पण सर्वांनाच हा पर्याय परवडणारा नाही. आशा राशिनकर सांगतात, "घराकडे चला. तुम्हाला टँकरचं पाणी कसं मिळतं, ते दाखवते." त्या क्षारयुक्त पाणी प्यायला देतात.

"गावात तीन वर्षांपासून पाणी टंचाई आहे. ज्याच्याकडं पैसे आहेत ते जारचं पाणी पितात. आमची हिंमत नाही होत. मग आम्ही टँकरचंच पाणी पितो. सिमेंटसारखा थर या पाण्यावर जमतो, पण आम्ही सहन करतो," आशाबाई सांगत होत्या.

त्यांच्यासाठी समाधानाची बाब एकच आहे. "आम्ही घरात दोनच जण असल्यानं दोन ड्रम पाणी आम्हाला पुरतं," त्या सांगतात. घरात संडास नाही, हेही एक कारण त्यामागे आहे.

अनिता म्हस्के यांचा प्रश्न असतो, "रोजचे वीस रुपये म्हणजे मोठा खर्च. साठ-सत्तर रुपये कुठून आणायचे? "

आता गावात टँकर आलं की पूर्वीसारखं टँकरवर गर्दी तुटून पडत नाही. कोणत्या भागात कोणत्यादिवशी टँकरने पाणी मिळेल, याचं नियोजन केलं जातं. घरासमोर ठेवलेले ड्रम भरून दिले जातात किंवा थेट गावाच्या विहीरीमध्ये पाणी ओतलं जातं. तिथून तुम्ही तुमचं भरा, असा सोईचा उपाय.

पिण्याच्या पाण्यासाठी आता जारचं पाणी वापरण्याचा पर्याय नागरिकांनीच शोधला आहे

याच रस्त्यावर पुढे शेकटा गाव आहे. गावात नुकताच टँकर आलेला. मुख्य रस्त्यावरच अंगणवाडीसमोरच्या मोकळ्या जागेत काही मुलं खेळत होती. टँकर आल्याने अंगणवाडी कार्यकर्ती आणि मदतनीस यांनी रस्त्यावर पिंप आणून ठेवला.

"मुलं हे पाणी पितात काय?" त्यांना प्रश्न केला. समोरून उत्तर आलं "नाही. नाही. "टँकरचं पाणी खराब असतं. ते वापरायला लागतं. आम्ही मुलांसाठी घरून जारचं पाणी आणतो."

शेकट्याहून थोडं पुढं गेलं की उजव्या हाताला आडवाटेवर गोळेगाव आहे. गावात प्रवेश करतानाच...


पाणी भरण्याच्या कामातून लहान मुलंही नाही सुटत

"आधी दारातला बॅरल भरतो. मग घरातल्या घागरी भरून ठेवतो. मग स्टीलची टाकी. आणि मग एक माठ, दोन हंडे, दोन कळशा, दोन बादल्या, एखादं टोपलं, पाण्याच्या २५-२५ बाटल्या, जग, एवढेच काय तांबेसुध्दा भरून ठेवतो. एवढं भरलं की मग पाच दिवस पाण्याची चिंता नाही," अशी त्यांची पाण्याच्या दिवसाची कहाणी.

खरंतर ही कहाणी फक्त उज्ज्वला सुतार यांची किंवा घोंगडे वस्तीची नाही तर अख्ख्या सोलापूर शहराची आहे. शहरातल्या कुठल्याही वस्तीत घराबाहेर पिवळा, पांढरा, निळा नाहीतर काळ्या रंगाचा बॅरल ड्रम दिसतो, ज्यात लोक आपापलं पाणी साठवतात.

सुरुवातीपासून औद्योगिक शहर अशी ओळख राहिलेल्या सोलापूर शहरातल्या बहुतेक सूत गिरण्या आता बंद झाल्या. पण इथं आलेला कामगार वर्ग आता इथंच स्थायिक झालाय. कालांतराने शहर वेडंवाकडं वाढलं आणि काही मूलभूत सोयीसुविधांचं नियोजन मात्र झालं नाही. आणि त्यातूनच उभा राहिलेला एक भीषण प्रश्न, तो म्हणजे पाणी टंचाईचा.

पाण्याच्या दिवशी कामाला खाडा

पाणी टंचाईविषयी बीबीसी मराठीने अनेकांना बोलतं केलं. सगळ्यांचं एकच म्हणणं - महानगरपालिका म्हणते चार दिवसांआड पाणी सोडल... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ं जातं. पण अनेक वस्त्यांमध्ये पाच दिवसांनी पाणी येतं, कुठे सहा दिवसांनी तर कुठे आठ!

घरांच्या बाहेर ड्रमच ड्रम

भवानी पेठेत राहणारे रेणुका आणि बाबू लंगोटे यांच्याकडे दर पाच दिवसात एकदा पाणी येतं.

"पती टेलरिंगचं काम करतात. मीही तंबाखू भरायला कारखान्यात जाते. पण पाण्याच्या दिवशी दोघांचा खाडा होतो. पुढच्या दिवसांसाठी पाणी भरायचं असतं," रेणुका सांगतात.

"लवकर आधी आमची आंघोळ उरकतो. ती सुद्धा त्याच दिवशी मनासारखी करता येते. एरवी एका बादलीत कसंबसं काम चालतं. मग कपडे धुवायचा वारही तोच. हे सगळं झालं की घरातलं प्रत्येक भांडं पाण्याने भरायचं," अशी पाण्याच्या दिवसाची दिनचर्या रेणुका यांनी सांगितली.

दोन खोल्यांच्या त्यांच्या घरात पाण्याची भांडीच जास्त आहेत.

सोलापूर शहराची लोकसंख्या आहे साडे दहा लाख. शहर नियोजनाच्या अभावामुळे यातली साडेचार लाख लोकसंख्या पाणी टंचाईला सामोरी जाते आहे.

स्थानिक प्राध्यापक नवनाथ काळदाते यांनी सोलापूरची परिस्थिती उलगडून सांगितली. "चाळीस टक्के जनता रोजंदारीवर जगणारी आहे. विडी कारखाने, वस्त्रोद्योग आणि MIDC कारखान्यात हे लोक काम करतात. त्यांचा जीवनमान बेताचाच. त्यामुळे महानगरपालिकेच्या नळावर ही छोटी माणसं अवलंबून. म्हणून उन्हाळ्यात ही परिस्थिती दिसते," असं काळदाते यांनी सांगितलं.

मुलांची बुडते शाळा, काहींना पाहुणे नकोत

मड्डी वस्तीतल्या मंगल साळुंखे यांना आता वयामानाने नळावर पूर्वीसारखं पाणी काढणं जमत नाही.

"ड्रम आणि भांड्यातलं पाणी पिण्यासाठी पुरतं. वापरायच्या पाण्याचं काय? त्यामुळे कुणी नातेवाईक येऊच नये, असं वाटतं. येऊ नका असं कळवावं लागतं," मंगलबाई सांगत होत्या.

घरात पाण्याची भांडीच जास्त

अशी कितीतरी उदाहरणं आहेत.

अशोक चौकातले सदाशिव लाटे यांना साप्ताहिक सुटीचा दिवस बदलून घ्यावा लागला. त्यासाठी दुकान मालकाबरोबर त्यांचा वादही झाला. तर जोडभावी पेठेतल्या गिरीष लोका यांना जवळच्या एका लग्नालाही पाण्यामुळे जाता आलं नाही.

पाण्याच्या दिवशी पाणी भरणं हे काम इतकं महत्त्वाचं की अनेक जण मुलांना शाळेलाही पाठवत नाहीत. मुलांची आवरासावर कोण करणार? शिवाय मुलं घरी राहिली तर पाणी भरायला तेवढीच मदत.

पुणा नाका परिसरात राहणाऱ्या भागवत नाटीकर यांनी आम्हाला ही वस्तुस्थिती सांगितली. आणि अवंतीनगरमधल्या लोकमंगल शाळेच्या सहशिक्षिका प्रीती कांबळे यांनी त्याला दुजोरा दिला.

"ज्या दिवशी पाणी येतं त्या दिवशी...


पाण्याअभावी मोसंबी सुकून गेली, असं शेतकरी बाळू अदाने सांगतात.

राज्य सरकारनं 31 ऑक्टोबरला राज्यातील 151 तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर केला. या तालुक्यांपैकी मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्रातल्या गावांत जाऊन तिथल्या कामांचा बीबीसी मराठीनं केलेला हा ग्राउंड रिपोर्ट.

राज्य सरकारनं जाहीर केलेल्या दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या यादीत मराठवाड्यातील सर्वाधिक म्हणजेच 47 तालुक्यांचा समावेश आहे.

यामध्ये औरंगाबाद जिल्ह्यातील खुलताबाद तालुक्यात गंभीर स्वरुपाचा दुष्काळ आहे. या तालुक्यात जलयुक्त शिवार योजनेची कामं झाली आहेत. या तालुक्यातील आखातवाडा गाव आम्ही गाठलं.

"आमच्या गावात 'जलयुक्त शिवार'च्या कामाला २०१६ला मंजुरी मिळाली. पण प्रत्यक्षात कामं २०१७मध्ये सुरू झाली. यंदा नागपंचमीला फक्त दोन दिवस पाऊस पडला. त्यामुळे आम्हाला निदान प्यायचं पाणी तरी मिळतंय. पण पंधरा दिवसानंतर पाणी संपेल. सरकारला टँकरची सोय करून द्यावी लागेल," गावचे सरपंच नाना दुधारे सांगतात.

मराठवाड्यातल्या जिल्ह्यांतील पाणीटंचाईचा आराखडा नुकताच तयार करण्यात आला आहे. त्यानुसार येत्या 2 महिन्यांत मराठवाड्यासाठी 1425 पाण्याच्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा टँकरची आवश्यकता भासणार आहे.

'शिवार जलयुक्त झालंच नाही'

जलयुक्त शिवार योजनेच्या कामांबद्दल विचाल्यावर दुधारे सांगतात की, "पाणी फाऊंडेशनच्या कामामध्ये कुठे कुठली कामं करायची याचा गावकऱ्यांना पूर्ण अधिकार आहे. पण जलयुक्त शिवारचं तसं नाही. सरकारच्या कामांची पध्दत आणि नियम ठरलेले आहेत, त्यानुसारच होतं.

सोमनाथ कामटे यांच्या शेतात जलयुक्त शिवार योजनेअंतर्गत शेततळ खणण्यात आलं आहे.

खरंतर सरकारनं लोकांशी बोलून गावातील शेतकरी, संरपंच, जुनी-जाणती मंडळी, अभ्यासक यांना एकत्र घेऊन कामांची आखणी करायला हवी पण तसं होताना दिसत नाही. 'जलयुक्त'अंतर्गत खोलीकरणाची कामं अर्धवट केली गेली. काम पूर्ण न करताच मशीन बाहेर काढल्या गेल्या."

दुधारे यांच्याशी बोलल्यानंतर आम्ही सोमनाथ कामटे यांच्या शेतात गेलो. त्यांच्या शेतात जलयुक्त शिवार मोहिमेअंतर्गत शेततळं खणण्यात आलं आहे.

शेततळं दाखवताना कामटे सांगतात, "जलयुक्त शिवार आणि पाणी फाऊंडेशनची कामं झाली. पण पाणी हवं त्या प्रमाणात साचलं नाही. आता शेततळ्यात दहा फूट पाणी उरलंय पण पुढील काही दिवसात त्याचं बाष्पीभवन होऊन जाईल. पाण्याअभावी कापसाला बुरशी आलीय, डाळींब आणि मोसंबी सुकून गेली आहे."

पाण्याअभावी कापसाला बुरशी आलीय, असं सोमनाथ कामटे सांगतात.

याच गावातील विठ्ठल बोडकेवाड यांच्या मते, "शेतीला पाणीच मिळालेलं नाही. दोन दिवस पाऊस पडला त्यावरच कापूसच लावला. आता सगळं पीक सुकून गेलंय. आलं ते पीकही उपटून टाकावं लागणार आहे. जेवढा खर्च केला तेवढा खर्चही फिटणार नाही.

पाणी असेल तर गहू, ज्वारी, हरभरे होतात. पण पहिलंच पीक नाही तर पुढची पीकं कधी येणार? सरकारने जलयुक्तची योजना राबवली खरी पण शिवार जलयुक्त झालंच नाही."

सरपंच दुधारे यांना तर दुष्काळामुळे जनांवरांवर होणाऱ्या परिणामांची चिंता आहे.

"जिथे पिकाला आणि माणसांनाच पाणी नाही तिथं जनावरांना कसं पाळणार? आता गेल्या पंधरा दिवसात आजूबाजूच्या दोन-तीन गावातले मिळून पन्नास टक्के बैल विकले गेले आहेत. प्राणी दारात हंबरडा फोडत असेल तर शेतकरी कसा राहिल? जनावरांचा तळतळाट नाही घेऊ शकत शेतकरी.

माझ्या वैयक्तिक 10 ते 11 गायी होत्या त्यातल्या दोन गायी फक्त ठेवल्या आहेत. बाकी विकून टाकल्या," दुष्काळाच्या परिणामाबद्दल दुधारे सांगतात.

जलयुक्त शिवार अंतर्गत करण्यात आलेली खोलीकरणाची कामं.

यानंतर आम्ही शेतकरी नेते जयाजी सूर्यवंशी यांच्याशी संपर्क केला....


पाण्याचा विसर्ग वाढवणं गरजेचं - मुख्यमंत्री

सांगली आणि कोल्हापूरमध्ये पूरस्थिती भीषण कशामुळे झाली याची माहिती मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पत्रकार परिषदेत दिली. कर्नाटकातल्या आलमट्टी धरणाचा विसर्ग मोठ्या प्रमाणात नसल्यामुळे बॅकवॉटरमुळे गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे. 5 लाख क्युसेक्यने विसर्ग झाला तर लवकर पाणी कमी होईल, हे आमच्या लक्षात आलं आणि हा विसर्ग वाढवण्यात यावा अशी विनंती आम्ही कर्नाटककडे केल्याचं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं.

यासाठी कर्नाटकचे मुख्यमंत्री बी. एस. येडियुरप्पा यांच्याशी चर्चा झाली आहे. त्यांनी 5 लाख क्युसेक्सनी विसर्ग करण्याची तयारी दर्शवली आहे, असं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी म्हटलं.

आर्मी, नेव्ही, कोस्टगार्ड यांची मदत घेतली. ओरिसा, गुजरात, गोवा राज्यातून टीम आल्या आहेत.

सांगलीमध्ये उतरण्याची परवानगी न मिळाल्यामुळे सांगलीत पोहोचता आलं नाही त्यामुळे आम्ही हवाई पाहणी केली. कराडची पाणी पातळी कमी झाली आहे. कोल्हापूरमध्ये रेस्क्यू ऑपरेशन सुरू आहेत. कोल्हापुरात 97,000 हून अधिक लोक स्वतःहून स्थलांतरित झाले आहेत. 157 कॅंपमध्ये 40,000 जणांची व्यवस्था करण्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

यात आली आहे.

सध्या जनादेश यात्रा स्थगित करण्यात आली आहे. 18 ऑगस्टनंतर परिस्थिती पाहून यात्रा सुरू करणार असल्याचं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं.

सांगलीत बोट उलटून 9 जणांचा मृत्यू,3 बेपत्ता

ब्रह्मनाळ (तालुका पलूस जि. सांगली) येथे ग्रामपंचायतची बोट उलटून झालेल्या दुर्घटनेत आतापर्यंत 9 जणांचे मृतदेह हाती आले असून 15 जणांना वाचवण्यात यश आले आहे. आणखी 3 जणांना बुडाल्याची शक्यता असून 3 जण बेपत्ता आहेत.शोधकार्य सुरू आहे. NDRF TEAM घटना स्थळी पोहोचली आहे.

बोटमध्ये एकूण 30 लोक होते, अशी माहिती जिल्हा प्रशासनाकडून देण्यात आली आहे. या बोटीमध्ये झाडीची फांदी अडकल्यामुळे बोट उलटल्याचं मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सांगितलं. ही बोट प्रशासनाची नव्हती. त्यामुळे या बोटीची नेमकी किती क्षमता होती हे सांगता येणं कठीण आहे. असं ते म्हणाले.

ब्रह्मनाळ येथील दुर्घटनेतील पीडितांच्या नातेवाईकांना 5 लाख रुपयांची मदत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी जाहीर केली आहे.

पश्चिम महाराष्ट्रात पुरामुळे बळी गेलेल्या व्यक्तींचा आकडा 27 वर पोहचला आहे. तर 2 लाखांहून अधिक लोक पुरामुळे विस्थापित झाले आहेत.

कोल्हापूर पूर परिस्थिती-  स्वयंसेवी संस्थाकडून मदतीचा ओघ

कोल्हापूर आणि परिसरात पुन्हा एकदा मुसळधार पावसाला सुरुवात झाली आहे. कोल्हापुरात पुरात अडकलेल्या लोकांच्या सुटकेसाठी कोल्हापूरकर पुढे सरसावले आहेत. पूरग्रस्तांच्या मदतीसाठी अनेक लोक आणि स्वयंसेवी संस्था पुढे आल्या आहेत. पूरग्रस्तांना जेवण, कपडे, ब्लॅंकेट्स आणि औषधं देण्यासाठी लोक स्वयंसेवी संस्था आणि तरुण पुढे येत असल्याचं लोकमतनं सांगितलं आहे.

महापुरामुळे हजारो घरं पाण्याखाली गेल्याने अंगावरच्या कपड्यानिशी आणि हाताला येईल तेवढे जीवनावश्यक सामान घेवून हे नागरिक सोमवारी आणि मंगळवारी मध्यरात्री घराबाहेर पडले. सीता कॉलनी येथील ६० नागरिकांचे दिगंबर जैन बोर्डिंगमध्ये स्थलांतर केले. येथे जैन सोशल ग्रुप सिल्व्हर लीप या संघटनेने जेवण, ब्लँकेटस, चादरी दिल्या. स्वरा फाउंडेशन, स्मार्ट वन, राजारामपुरी मंडळ, इस्कॉनचे दिपक सपाटे आदींनी मदत केली. चित्रदुर्ग मठात २७ कुटुंब आणि ९० माणसे वास्तव्यास आहेत. त्यांच्यासाठी श्रृंगार ग्रूपने जेवणाची सोय केली, असं लोकमतनं सांगितलं.

मुस्लिम बोर्डिंगमध्ये सोमवारी केवळ आठ कुटुंब स्थलांतरित झाली होती बुधवारी ही संख्या ५० कुटुंब आणि १०२ नागरिकांवर गेली. महालक्ष्मी...


पानिपत सिनेमाचं पोस्टर

'मराठी साम्राज्याच्या भाळावरची भळभळणारी जखम', असं पानिपतच्या युद्धाचं वर्णन केलं जातं. दोन मोती, सत्तावीस मोहरा आणि असंख्य चिल्लरखुर्दा गमावलेल्या या युद्धाने मराठा साम्राज्याचा कणा खिळखिळा केला. पण हे युद्ध मराठा सैन्य नेमकं का हरलं?

याची कारणं शोधणं महत्त्वाचं आहे. पानिपतच्या युद्धाला 257 वर्षं पूर्ण झाली. आजही या प्रदेशात गेलं, की पानिपतमधले स्थानिकही या युद्धाबद्दल माहिती देतात.

या युद्धात मराठा सैन्य शौर्यानं लढलं, पण अखेर त्यांचा पराभव झाला. या पराभवामागची नेमकी कारणं काय, पाहू या!

... त्या अनाम वीरांसाठी!

निसर्ग शत्रू ठरला!

कुंजपुऱ्यावरून दिल्लीच्या दिशेने निघालेल्या मराठा सैन्याने नोव्हेंबर 1760मध्ये पानिपतमध्ये तळ ठोकला. नोव्हेंबर, डिसेंबर आणि जानेवारी हे तीन महिने उत्तरेत कडाक्याच्या थंडीचे असतात.

इतिहास अभ्यासक पांडुरंग बलकवडे सांगतात, "मराठा सैन्य दक्षिणेतून मोहिमेला निघालं, तेव्हा 1760चा जानेवारी महिना संपत आला असल्याने गरम कपडे वगैरे काहीच घेण्यात आले नव्हते. त्यामुळे मराठे उत्तरेच्या थंडीत गारठून गेले होते."

मोहिमेच्या शेवटच्या दिवसांपर्यंत... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

पानिपतच्या आसपासच्या गावांमधली झाडंही शिल्लक राहिली नव्हती. त्यामुळे सरपणाला लाकडं मिळणं मराठा फौजेला कठीण झालं होतं. परिणामी मराठा सैन्याचे हाल होत होते, असं अनेक ऐतिहासिक संदर्भ ग्रंथांमध्ये नमूद केलं आहे.

"त्या उलट अफगाण सैनिकांचा पेहराव मात्र थंडीचा सामना करण्यासाठी योग्य होता. अफगाण सैनिक अंगावर चामड्याच्या कोटासारखा पोशाख करायचे. थंडीपासून रक्षण करण्यासाठी हा पोशाख योग्य होता," असं बलकवडे यांनी नमूद केलं.

इथे झालं पानिपतचं युद्ध... गूगल मॅपमध्ये सध्याचं पानिपत

सूर्य माथ्यावर आला आणि...

या युद्धात सूर्याची दिशा निर्णायक होती, असं अनेक इतिहासकार मानतात. अयोद्धेचा नवाब शुजा उद्दौला याच्या छावणीत असलेल्या काशीराज पंडितानंही याबाबत लिहून ठेवलं आहे.

मराठे पानिपतावरून दिल्लीकडे म्हणजेच दक्षिण दिशेला चालले होते. सकाळी नऊपासून सुरू झालेल्या या युद्धात दुपारनंतर सूर्य दक्षिणेकडे झुकू लागला आणि मराठा सैन्याच्या डोळ्यांवर, डोक्यावर तिरीप येऊ लागली. त्यामुळे मराठे हवालदिल झाले.

"मराठा सैन्याला पाण्याची भ्रांत होती, त्यातच सूर्य माथ्यावर आल्यानं ते आणखीनच हैराण झाले," बलकवडे यांनी या युद्धातली सूर्याची निर्णायक भूमिका स्पष्ट केली.

बखरकारांनी याचं वर्णन 'भानामती' असं केलं आहे. मराठा सैनिक भानामती झाल्यासारखे पाण्यासाठी कासावीस झाले. त्यांच्या डोळ्यांसमोर अंधारी आली, असं वर्णन भाऊसाहेबांच्या बखरीतही केलं आहे.

पानिपतच्या युद्धाचा चित्ररूप पट

व्यूहरचना आणि प्रत्यक्ष युद्ध

पानिपत आणि आसपासचा मैदानी, सपाट मुलूख लक्षात घेता इथे मराठ्यांचा गनिमी कावा चालणार नाही, हे ओळखून मराठ्यांनी गोलाची लढाई करण्याचं धोरण अवलंबलं होतं.

गोलाची लढाई म्हणजे तोफखाना पुढे ठेवून त्याच्या मागे घोडदळ आणि पायदळ यांचा गोल करून पुढे सरकत जाणं. पांडुरंग बलकवडे यांच्यानुसार, अशा प्रकारच्या लढाईची सवय मराठा फौजेला नव्हती.

युद्धाला तोंड फुटल्यावर इब्राहिमखान गारदी याच्या तोफखान्याने अब्दालीच्या मधल्या फळीचं कंबरडं मोडलं होतं. मात्र त्याच वेळी विठ्ठलपंत विंचुरकरांच्या तुकडीने गोल मोडला आणि रोहिल्यांच्या दिशेने धाव घेतली.

"तोफखान्यासमोर आपलंच सैन्य आलेलं बघून इब्राहिमखानाने तोफखान्याचा मारा बंद केला. याचा फायदा अब्दालीने घेतला आणि उंटांवरच्या आपल्या हलक्या तोफा पुढे करत मराठ्यांना भाजून काढलं," बलकवडे यांनी सांगितलं.

सदाशिवराव भाऊ पेशवे...


पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत अफगाणिस्तानच्या अहमद शाह अब्दालीने मराठा सैन्याचा पराभव केला. या युद्धात मराठा सैन्याची अपरिमित जीवितहानी झाली. या पराभवाने मराठ्यांच्या वर्चस्वावर, राजकीय वाटचालीवरही परिणाम झाला आणि सदाशिवराव भाऊ या पराजयाचे धनी ठरले.

चिमाजी अप्पांचे चिरंजीव असलेल्या सदाशिवरावांचं आयुष्य जेमतेम तीस वर्षांचं. पेशवाईच्या कालखंडातलं अल्प पण निर्णायक पर्व. सदाशिवरावांच्या नेतृत्वात लढल्या गेलेल्या पानिपताच्या लढाईत मराठा सैन्याला पराभवाला सामोरं जावं लागलं. मात्र त्यांनी दाखवलेल्या शौर्याचं उदाहरण आजही दिलं जातं. एका दिवसात खरंतर काही तासात मराठी सैन्याने सेनापती, सैन्य आणि प्रचंड प्रमाणावर माणसं गमावली.

सदाशिवरावांचं बालपण

4 ऑगस्ट 1730 रोजी सदाशिवराव भाऊंचा जन्म झाला. ते केवळ एक महिन्यांचे असताना त्यांच्या आईचे निधन झाले. दहा वर्षांचे असताना पितृछत्र हरपले. त्यांचा सांभाळ आजी राधाबाई यांनी केला. रामचंद्रबाबा हे सदाशिवरावभाऊंचे गुरु होते.

उमाबाई या सदाशिवराव भाऊंच्या पहिल्या पत्नी. त्यांच्यापासून त्यांना दोन अपत्यं होती. मात्र त्यांचा लहानपणीच मृत्यू झाला. पार्वतीबाई या ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सदाशिवरावांच्या दुसऱ्या पत्नी. त्यांच्यापासून त्यांना कोणतंही अपत्य नव्हतं.

सातारला छत्रपती शाहूंच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी राजकारण, प्रशासन यांची धुळाक्षरं गिरवली. 1746 मध्ये कर्नाटकातील तुंगभ्रदा दोआबात महादजीपंत पुरंदऱ्यासोबत मोहिमेस रवाना झाले. 1747 मध्ये आजऱ्याच्या लढाईत पहिला विजय मिळवला आणि बहादूर भोंड्याचा किल्ला जिंकला. तुंगभद्रेपर्यंत जाऊन सावनूरकर नवाब देसाईंना जरब बसवली. त्यावेळी कित्तूर, मोकाक, परसगड, यादवाड असे 35 परगणे काबीज केले.

1750 मध्ये त्यांनी छत्रपती राजाराम यांच्याकडून मुखत्यारी मिळवली. त्याच वर्षी कोल्रहापूर छत्रपतींकडून पेशवाई वस्त्रं आणि जहागिरी मिळवली. 1759 मध्ये त्यांनी  निजामाविरुद्धची उदगीरची लढाई यशस्वी केली.

उदगीरच्या या लढाईनेच सदाशिवरावांच्या नेतृत्वावर शिक्कामोर्तब केलं.

आधुनिक युद्धशास्त्राची तत्वं अंगीकारत सदाशिवराव भाऊंनी तोफखान्याचं महत्त्व ओळखलं. बुसी या फ्रेंच अधिकाऱ्याच्या नेतृत्वाखालील तोफखान्याचा पराक्रम पाहिल्यानंतर त्यांनी इब्राहिम खान गारदी यांना ताफ्यात समाविष्ट केलं.

इब्राहिम यांच्याआधी मुजफ्फरखान याचं तोफखान्यातलं कौशल्य सदाशिवरावभाऊंनी ओळखलं होतं. मात्र मुजफ्फरखान शिस्तशीर नाही आणि तो फितूर होऊ शकतो हे ओळखून त्यांनी मुजफ्फरखानाला दूर ठेवलं. 3 फेब्रुवारी 1760 रोजी उदगीरच्या लढाईत मराठा सैन्याने निझामाला निष्प्रभ करत बुऱ्हाणपूर, औरंगाबाद आणि बिजापूर हा टापू काबीज केला.

झेपावे उत्तरेकडे...

उदगीरच्या मोहिमेनंतर उत्तरेकडे फौजा पाठवण्यासाठी तयारी सुरू झाली. रघुनाथराव यांनी उत्तरेकडच्या मोहिमेत 80 लाखांचं कर्ज ओढवून घेतल्याने त्यांच्याऐवजी सदाशिवराव भाऊ यांना पाठवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. त्यांच्याबरोबर विश्वासराव यांनाही पाठवण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

6 लाख रुपये आणि 50 हजाराचं सैन्य अशा ताकदीसह मराठ्यांचं सैन्य उत्तरेकडे रवाना झालं. अहमद शाह अब्दाली म्हणजे मुघल नाही, तुर्की घोड्यांवर स्वार होऊन ते आगेकूच करतात. त्यांना गनिमी काव्याचं ज्ञान आहे, असा सल्ला सदाशिवरावांना देण्यात आला होता.

पानिपतच्या लढाईआधीच्या घडामोडी

इतिहासाचे अभ्यासक आणि लेखक डॉ. उदय कुलकर्णी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ''सदाशिवराव भाऊंना शुजा, राजपूत, सूरजमल जाट यांची मदत मिळण्याची शक्यता होती तर अब्दालीला नजीब उद्दौला, बंगश आणि बरेलीचे रोहिल्ले यांची मदत मिळणार होती. युद्ध...


पानिपतच्या युद्धानंतरही सदाशिवराव भाऊ जिवंत होते?

"दोन मोती गळाले, दहा-वीस अश्रफी गेल्या, खुर्दा-रुपयांची तर गणतीच नाही…" पानिपतच्या युद्धात मराठा सैन्याच्या झालेल्या हानीचं हे वर्णन अनेक पिढ्यांनी ऐकलं आहे.

या दोन मोत्यांपैकी एक मोती म्हणजेच पानिपत मोहिमेतले मराठा सैन्याचे सेनापती सदाशिवराव भाऊ पेशवे. सदाशिवराव भाऊ या युद्धात कामी आले हा इतिहास महाराष्ट्रात सर्वश्रुत आहे. पण हरियाणाच्या रोहतकमधले लोक वेगळा इतिहास सांगतात.

मध्यभागी सदाशिवराव भाऊ, डावीकडे इब्राहिमखान गारदी आणि पेशव्यांचे अन्य सेवक.

पानिपतपासून थोड्याच अंतरावर हरियाणातला रोहतक जिल्हा आहे. याच रोहतक जिल्ह्यात सांघी हे गाव आहे.

या गावातल्या लोकांचा असा विश्वास आहे की, युद्धानंतर सदाशिवराव भाऊ या गावात येऊन राहिले होते आणि त्यांनी याच गावात समाधी घेतली.

पाहा व्हीडिओ : सदाशिवराव भाऊ पेशवे यांच्या स्मृतिदिनी हरियाणामध्ये जत्रा

रोहतक शहरापासून साधारण 25 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या या सांघी गावात सदाशिवराव भाऊंच्या नावाने एक आश्रम आहे. या आश्रमाचं नाव 'डेरा लाधिवाला'! या डेऱ्यातच श्री सिद्ध बाबा सदाशिवराय तथा भाऊ राव यांच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी 'गद्दी' आहे.

गावकरी सांगतात की...

सांघी गावातल्या लोकांचं म्हणणं असं आहे की, 1761मध्ये पानिपतच्या युद्धात मराठ्यांच्या फौजेचा पराभव निश्चित झाला त्या वेळी सदाशिवराव भाऊ पेशवे जखमी अवस्थेत आपल्या घोड्यावरून युद्धभूमीतून बाहेर पडले.

जखमी आणि अर्धवट शुद्धीत ते उग्राखेडी गावात पोहोचले. तिथून ते सोनीपत जिल्ह्यातल्या मोई हुड्डा गावात आले. त्यापुढे रूखी गावात त्यांनी आसरा मागितला.

सांघी ग्रामस्थ मानतात हीच सदाशिवराव भाऊंची समाधी.

त्यावर त्यांना तिथल्या लोकांनी पुढे सांघी गावात जाण्याचा सल्ला दिला. या गावाजवळ पिंपळ आणि वडाची झाडं आणि घनदाट जंगल आहे. तिथे आसरा घेता येईल, असं त्यांना सांगण्यात आलं.

गावातल्या लोकांच्या म्हणण्यानुसार, अखेर  22 जानेवारी 1761 रोजी म्हणजे पानपितपच्या युद्धानंतर आठ दिवसांनी सदाशिवराव भाऊ सांघी गावात पोहोचले. इथे त्यांना गावकऱ्यांनी आसरा दिला, असं गावातले लोक सांगतात.

श्री भाऊनाथजी की गद्दी

डेरा लाधिवाला हा भाऊसाहेबांचा मठ सांघी गावाच्या परिघावर आहे. सांघी गावही मुख्य रस्त्यापासून चांगलंच आतमध्ये आहे. दोन्ही बाजूला हिरवीगार शेतं असलेला रस्ता गावात जातो.

गावातल्या कोणालाही डेरा लाधिवाला किंवा श्री भाऊनाथजी की गद्दी कुठे, असं विचारलं की, कोणीही रस्ता दाखवतं. गावातल्या हमरस्त्यापासून एक फाटा आत वळतो.

२० एकर जमिनीवर हा मठ पसरला आहे.

त्या रस्त्यावरूनही शेतात जाणारा एक छोटासा कच्चा रस्ता लागतो. त्या रस्त्यानं पुढे गेलं की, मठाचं मुख्य प्रवेशद्वार लागतं. हा मठ २० एकर जमिनीवर पसरला आहे.

पिंपळ, वड असे वृक्ष, पेरूची, कडुलिंबाची झाडं आणि आसपासची थोडीशी शेती यांच्या मध्यभागी हा मठ उभा आहे. या मठाची स्थापना भाऊसाहेबांनी केली, असं इथले लोक मानतात.

पानिपतच्या युद्धाचं चित्रण.

सांघी गावचे रहिवासी आणि या गावातली भाऊरावजी की गद्दी ही कहाणी सांगत असले तरी ऐतिहासिक संदर्भ वेगळाच इतिहास सांगतात.

ऐतिहासिक संदर्भ सांगतात वेगळाच इतिहास

इतिहासकार एस. जी. सरदेसाई यांनी आपल्या 'सिलेक्शन्स ऑफ पेशवा दफ्तर' मध्ये उल्लेख केल्याप्रमाणे २४ फेब्रुवारी १७६१ रोजी नानासाहेब पेशव्यांना काशीराजकडून आलेल्या पत्रात सदाशिवराव भाऊ आणि विश्वासरावांचे अंत्यसंस्कार झाल्याचं कळवलं होतं. नानासाहेब पेशव्यांना हे पत्र मिळालं त्यावेळी ते मजल-दरमजल करत झाशी जवळच्या पिछोडी गावापर्यंत येऊन पोचले होते, अशीही या दफ्तरात नोंद...


पाब्लो एस्कोबारला मारण्यासाठी मोठी टोळीच निघाली होती.

जगातल्या सगळ्यांत धोकादायक समजल्या जाणाऱ्या माणसाचा खात्मा करणं हे त्यांचं उद्दिष्ट होतं. या तुकडीचं नेतृत्व करत होते स्कॉटलंडचे पीटर मॅक्लेज.

फक्त कोलंबियात नव्हे तर जगात सर्वांत भीतीदायक मानलं जाणाऱ्या मॅडलिन ड्रग्स कार्टेलचा तो सर्वेसर्वा होता.  गुन्हेगारी जगतात पाब्लो हा सगळ्यांत श्रीमंत गँगस्टर मानला जातो.

कोकेनचा सगळ्यांत मोठा निर्माता आणि वितरक यासाठी तो जगात ओळखला जात असे. जगभरात चालणाऱ्या कोकेनच्या एकूण व्यापारापैकी 80 टक्के हिस्सा पाब्लोच्या नावावर होता.

ब्रिटिश सैन्यातील स्पेशल एअर सर्व्हिसचे माजी कर्मचारी मॅक्लेज यांच्यावर पाब्लोला मारण्याची जबाबदारी कोलंबियातील त्याच्या प्रतिस्पर्ध्यांनी सोपवली होती.

अपयशी ठरलेल्या या मोहिमेबद्दल आणि त्यासाठी कारणीभूत ठरलेल्या माणसाबद्दल 'किलिंग एस्कोबार' नावाच्या डॉक्युमेंटरीत सविस्तर ऐकायला आणि पाहायला मिळतं.

ग्लासगो इथे 1942मध्ये जन्मलेल्या मॅक्लेज यांचं व्यक्तिमत्व गुंतागुंतीचं होतं आणि त्यांनी आयुष्यात खूप चढउतार पाहिल्याचं चित्रपट निर्माते डेव्हिड व्हिटनी सांगतात.

स्कॉ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

टलंडमधल्या सगळ्यांत मोठ्या शहराच्या उपनगरात म्हणजेच रिडडिरी या ठिकाणी ते लहानाचे मोठे झाले.

यापासून जवळच बर्लिननेचा कुख्यात असा तुरुंग होता. तिथेच त्यांचे वडील होते. त्यांचे बाबा कठोर आणि हिंसक स्वभावाचे होते.

आता 78 वर्षांचे झालेले मॅक्लेज डॉक्युमेंटरीत सांगतात, कोणाचीही हत्या करण्याचं प्रशिक्षण मला लष्करात मिळालं होतं. परंतु माझ्यातली विजीगिषु वृत्ती ग्लासगो इथली होती.

ते पुढे सांगतात, घर सोडल्यानंतर 17व्या वर्षी मी लष्करात भरती झालो. माझ्या आक्रमकतेला तिथे दिशा मिळाली. ते ब्रिटिश लष्कराच्या पॅराशूट रेजिमेंटचा भाग झाले. त्यानंतर लष्कराच्या अतिमहत्त्वाच्या अशा एलिट22 रेजिमेंटचे सदस्य झाले.

स्पेशल एअर सर्व्हिस युनिटचा भाग म्हणून ते बोर्नियाच्या जंगलात झालेल्या युद्धात देखील होते. 1969 मध्ये त्यांनी ब्रिटिश लष्कराला रामराम केला. आयुष्यातला तो सगळ्यांत चुकीचा निर्णय असल्याचं ते सांगतात.

त्यानंतर एकामागोमाग एक नोकऱ्या बदलत राहिले. अनेक नोकऱ्यांमध्ये ते स्वत:ला सामावून घेऊ शकत नसत. त्यामुळे ते अलिप्त राहू लागले. त्यांच्यातली आक्रमकता वाढीस लागली होती. गर्लफ्रेंडचा छळ केल्याप्रकरणी त्यांना तुरुंगवासही भोगावा लागला.

मॅक्लेज यांना या चित्रपटासाठी भाडोत्री मारेकरी म्हणून अंगोलियातील नागरी युद्ध, झिम्बाब्वे तसंच दक्षिण आफ्रिकेतील आठवणींना उजाळा द्या असं सांगण्यात आलं.

पाब्लोला मारण्यासाठी मॅक्लेज कार्यरत होते.

अंगोला इथं 1976मध्ये मॅक्लेज यांची भेट डेव्ह टॉमकिंस यांच्याशी झाली. टॉमकिंस सैन्याचा भाग नव्हते. मात्र व्यवहार ठरला की ते हत्यारं पुरवत असत. हे दोघं घट्ट मित्र बनले. पाब्लो एस्कोबारच्या हत्येसाठी टॉमकिंस यांनीच मॅक्लेज यांच्याशी संपर्क साधला होता.

जॉर्ज सालसेडो कोलंबियात एस्कोबारविरोधी काली कार्टेलचा भाग होते. ते एस्कोबारवर हल्ला करण्याची योजना तयार करत होते. त्यासाठी टॉमकिंस यांना त्यांनी एक चमू तयार करायला सांगितलं. मॅक्लेज यांना सगळ्यांत आधी पाचारण करण्यात आलं.

मॅक्लेज सांगतात की, तुमच्याकडे पुरेसा अनुभव नसेल तर पाब्लोची हत्या करण्यासाठी तुम्हाला संपर्कच केला जाणार नाही. त्याची हत्या करण्याबाबत माझ्या मनात कोणतीही साशंकता नव्हती. मी याकडे हत्या म्हणून पाहतच नव्हतो. मी याकडे माझं लक्ष्य अशा पद्धतीने बघत असे.

पाब्लो त्याच्या नेपल्स इस्टेटमधल्या आलिशान फार्महाऊसवर असतानाच त्याला मारलं जाऊ...


पायल तडवीच्या आता फक्त आठवणीच...

अवघ्या 26 वर्षांची त्यांची लेक मुंबईच्या नायर हॉस्पिटलशी संलग्न टोपीवाला वैद्यकीय महाविद्यालयात पदव्युत्तर शिक्षण घेत होती. तिला स्त्रीरोगतज्ज्ञ म्हणून आदिवासी भागात जाऊन काम करायचं होतं.

"ती माझा आधारस्तंभ होती. माझाच नाही, माझ्या सगळ्या समाजाचा. कारण आमच्या समाजात ती पहिली महिला एमडी डॉक्टर होणार होती. आमच्या समाजात अजूनही कोणी एमडी महिला नाही," आबेदा सांगतात.

पायल ती कसर भरून काढेल असा विश्वास त्यांना होता. पण ते स्वप्न आता अधुरं राहिलं आहे.

तीन सीनियर महिला डॉक्टर्सकडून रॅगिंग आणि जातीवाचक छळवणुकीमुळे पायलनं हे पाऊल उचलल्याचं तिच्या कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे.

हुशार, महत्त्वाकांक्षी आणि सेवाभावी

हा सगळा प्रकार कळल्यापासून जळगावातल्या त्यांच्या घरी लोकांची गर्दी होत आहे. घरचे, शेजारचे, आसपासचे सगळेच जण शोक आणि हळहळ व्यक्त करतायत. आणि पायलच्या आठवणी सांगताना भावूक होतायत. आम्ही काहीजणांशी बातचीत केली.

"पायल खूप हुशार होती. तिला दहावीला 88 टक्के मिळाले होते. तिनं जिद्दीनं मेडिकलचं शिक्षण घेतलं होतं. तिनं कमी काळातच अनेकांवर उपचार केले होते,"आब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेदा पुढे सांगतात.

पायलचा धाकटा भाऊ जन्मापासूनच पायानं अधू आहे. त्याची अवस्था पाहून पायलला डॉक्टर बनण्यासाठी आणखीनच प्रेरणा मिळाली असावी. लोकांची सेवा करायची हाच तिचा उद्देश होता. आपल्या पहिल्या स्टायपेंडमधूनही तिनं कुष्ठरोगग्रस्तांना मदत केली होती.

"चार महिने मी तिला आदिवासी भागात सेवा करायला लावली. ती म्हणाली आई माझ्या समाजासाठी मला सेवा करायची आहे. जो रुग्ण यायचा तो म्हणायचा, आम्हाला पायल मॅडमकडूनच उपचार घ्यायचे आहेत."

त्याचदरम्यान पायलला गेल्या वर्षी मुंबईच्या टोपीवाला महाविद्यालयात प्रवेश मिळाला. पायलचे पती डॉ. सलमान तडवी हे मुंबईतल्याच कूपर रुग्णालयात असिस्टंट प्रोफेसर म्हणून काम करतात. पायलच्या स्वप्नांना त्यांचाही पाठिंबा होता. त्यामुळे वर्षभरापूर्वी पायल मुंबईत राहायला आली.

पण त्यानंतर तिला आपल्याशी बोलण्यासही वेळ मिळेनासा झाला, असं आबेदा सांगतात.

सीनियर्सवर आरोप

आपल्या तीन सहकारी त्रास देत असल्याचं पायलनं आपल्याकडे बोलून दाखवलं होतं, असं आबेदा सांगतात.

"ती सांगायची, आई, या तिघी मला येण्या-तेण्या कारणावरून अगदी क्षुल्लक कारणावरून सगळ्या रुग्णांच्या समोर टोचून बोलतात. खूप अपमान करतात, फाईल तोंडावर फेकून देतात. डबाही खाऊ देत नाहीत."

आदिवासी तडवी भिल्ल समाजाची असलेल्या पायलला तिच्या जातीवरूनही टोचून बोललं जात होतं, असा आरोप आबेदा यांनी केला आहे.

त्याच दरम्यान कॅन्सरवर उपचारांसाठी आबेदाही अधूनमधून मुंबईला नायर हॉस्पिटलमध्ये येऊ लागल्या. "मला इथे आल्यावर मुलीशी भेट होईल असं वाटायचं, पण तिला तेवढाही वेळ मिळत नसे. मी दुरूनच तिला पाहायचे आणि निघून जायचे."

मुलीला मिळत असलेली वागणूक आपण पाहिली आणि त्याविरुद्ध तक्रार करायचं ठरवलं, पण आधी पायलनंच आपल्याला रोखलं, असं आबेदा सांगतात.

"ती तक्रारीसाठी नाहीच म्हणत होती. आई, तू लेखी तक्रार करू नकोस, त्यांचं नुकसान होईल, त्या पण शिकायला आलेल्या आहेत. त्यांच्यापण आईवडिलांची खूप उमेद आहे. आणि तक्रार केली तर त्या मला आणखीनच त्रास देतील."

तरीही डिसेंबर 2018 मध्ये पायलच्या आई आणि पती सलमान यांनी आधी तिच्या सीनियर्सशी, प्राध्यापकांशी आणि विभागप्रमुखांच्या कार्यालयात पायलला सहन कराव्या लागत असलेल्या त्रासाची कल्पना दिली होती. पायल ज्या युनिटसाठी काम करत होती ते बदललं जावं, अशी त्यांची मागणी होती. पायलला काही काळ paediatricians सोबत काम करण्याची संधी...


पायाभूत सुविधांची कमतरता आणि खालावलेला शैक्षणिक दर्जा अशी इथल्या सरकारी शाळांची ओळख बनली होती. पण दिल्लीतील सरकारी शाळांचा दर्जा आता इतर खासगी शाळांप्रमाणेच उंचावल्याचं सांगत नोबेल पुरस्कार विजेते अभिजित बॅनर्जी यांनीही त्यांचं कौतुक केल्याचं दिसून आलं.

या क्षेत्रात अजून खूप काम करावं लागणार असलं तरी सरकारी शाळांच्या स्थितीत पूर्वीपेक्षा बरीच सुधारणा झाल्याचं दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी म्हटलं आहे.

पण खरंच खासगी शाळांच्या तुलनेत दिल्लीतल्या सरकारी शाळांची कामगिरी कशी आहे?

उत्तीर्ण होण्याची सरासरी वाढली?

दिल्लीच्या सरकारी शाळांमधले विद्यार्थी उत्तीर्ण होण्याची सरासरी वाढल्याचा दावा आम आदमी पक्षाने केला आहे.

मागच्या वर्षी सरकारी शाळांतील बारावीच्या वर्गातील 96.2% तर खासगी शाळांतील 93% विद्यार्थी उत्तीर्ण झाल्याचं आप सांगतो.

याबाबतची अधिकृत आकडेवारी 94 % विरुद्ध 90.6% अशी आहे. त्यामुळे सरकारी शाळेतील विद्यार्थी पास होण्याचं प्रमाण पूर्वीपेक्षा वाढल्याचा पक्षाचा दावा खरा मानता येईल.

पण दहावीतील विद्यार्थ्यांच्या निकालावर नजर टाकली तर वेगळंच चित्र समोर येतं. शालेय ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

विद्यार्थी दहावीच्या वर्षात पहिल्यांदाच बोर्ड परिक्षांना सामोरे जात असतात. सरकारी शाळांतील दहावीच्या विद्यार्थ्यांची पास होण्याची टक्केवारी 2018 आणि 2019 या वर्षांत अनुक्रमे 70% आणि 72% होती. पण 2017 च्या तुलनेत हा आकडा अत्यंत कमी आहे. 2017 ची उत्तीर्ण होण्याची सरासरी तब्बल 92 टक्के होती.

खासगी शाळांचा विचार केल्यास 2018 आणि 2019 मध्ये इथल्या दहावीच्या विद्यार्थ्यांची पास होण्याची सरासरी अनुक्रमे 89% आणि 94 टक्के इतकी होती.

पण आपचं याबाबतच मत वेगळं आहे. आप सांगतो, दशकभरापूर्वी अपेक्षित कामगिरी करू न शकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना नापास करण्यात येऊ नये, अशी सूचना शाळांना करण्यात येत होती. आठवीपर्यंत हा नियम लागू होता त्यामुळे पुरेशी तयारी नसलेले विद्यार्थीसुद्धा दहावीच्या परिक्षेला सामोरे जात असत.. पण मागच्या वर्षी हा नियम स्थगित करण्यात आला.

प्रजा फाऊंडेशन या स्वयंसेवी संस्थेच्या सदस्या पल्लवी काकाजी सांगतात, अपेक्षित कामगिरी नसलेल्या विद्यार्थ्यांना नववीच्या वर्गात नापास करण्याची संधी शाळांकडे होती.

2015-16 या शैक्षणिक वर्षात नववीच्या 2 लाख 88 हजार 94 विद्यार्थ्यांपैकी 1 लाख 64 हजार 65 विद्यार्थी दहावीत गेले. याचाच अर्थ, मोठ्या संख्येने विद्यार्थी अनुत्तीर्ण झाले. त्यांना पुढे जाण्याची संधी मिळाली नाही.

तरीसुद्धा, हे नापास न करण्याच्या नियमाबाबतचं स्पष्टीकरण जर खरं मानलं, तर या पद्धतीचे निकाल खासगी शाळांमध्येही लागणं अपेक्षित होतं. इथंही नापास न करण्याचा नियम लागू होता. पण इथं असं झालं नाही.

दिल्ली सरकारने विद्यार्थ्यांच्या गळतीचं प्रमाण रोखण्यासाठीही एक योजना 2016 मध्ये लागू केली होती.

पण प्रजा फाऊंडेशनच्या मते, शाळेतील विद्यार्थ्यांच्या गळतीचं प्रमाण वाढलं आहे. 2015-16 मध्ये हा आकडा 3.1% होता. तर 2018-19 मध्ये 3.8%  टक्के गळतीचं प्रमाण सरकारी शाळांमध्ये दिसून आलं.

सरकारी शाळेत प्रवेश घेण्याचं प्रमाण वाढल्याचा दावाही आप करतो. पण 2015-16 ते 2018-19 दरम्यान हे  प्रमाण फक्त 0.5 टक्क्यांनी वाढल्याची प्रजा फाऊंडेशनचं म्हणणं आहे.

ही आकडेवारी माहितीच्या अधिकारातून समोर आल्याचं प्रजा फाऊंडेशनने सांगितलं. याबाबत अधिकृत अहवाल येण्याचीही ते वाट पाहत आहेत.

शाळांवरचा खर्च वाढला का?

दिल्ली सरकारने शालेय शिक्षणासाठीची आर्थिक तरतूद तिप्पट वाढवल्याची माहिती आपने दिली. पण हे म्हणणं चुकीचं असल्याचं आकडेवारीवरून...


पारनेर प्रकरणी बोलताना अजित पवार यांनी म्हटलं, "ते नगरसेवक भाजपमध्ये चालले होते, असं मला सांगण्यात आलं. पण, नंतर कळालं की ते शिवसेनेचे नगरसेवक आहेत. आमचं महाविकास आघाडीचं सरकार असल्यामुळे फोडाफोडीचं राजकारण करायचं नाही, हे ठरलं आहे. त्यामुळे मी त्यांना बोलावून घेतलं आणि त्यांचे प्रश्न सोडवू असं म्हटलं."

"मुख्यमंत्री नाराज नव्हते, पण माझ्या मनाला ते पटलं नाही. म्हणून मी त्यांना बोलावून घेतलं आणि त्यांना या वादावर पडदा टाकायला सांगितलं," असंही पवार म्हणाले.

नेमकं काय घडलं होतं?

"आता आमचं ठरलं आहे आम्ही निलेश लंके यांच्या बरोबर राहणार आहे. शिवसेनेनं परत बोलावलं तरी जाणार नाही. आम्ही पदाचा राजीनामा देऊ, पण शिवसेनेत परत जाणार नाही," पारनेरचे नगरसेवक नंदकिशोर देशमुख यांनी पुन्हा शिवसेनेत प्रवेश करण्याआधी बरोबर 24 तास आधी बीबीसी मराठीशी बोलताना ही प्रतिक्रिया दिली होती.

पण, फक्त 24 तासांमध्ये असं काय घडलं की हे पाचही नगरसेवक पारनेरमधून थेट मुंबईत पोहोचले आणि नंतर पुन्हा शिवसेनेत गेले. महत्त्वाचं म्हणजे ज्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या निलेश लंके यांच्यासाठी या मंडळींनी शिवसेना सोडली होती, ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

तेच राष्ट्रवादीचे निलेश लंके त्यांना मातोश्रीवर शिवसेना प्रवेशासाठी घेऊन गेले हे विशेष.

प्रथम दर्शनी सध्या तरी शिवसनेचे 5 नगरसेवक राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये गेले आणि मग ते पुन्हा शिवसेनेत गेले असं सरळसोपं दिसत असलं तरी ते तितकं सोपं आणि सरळ खरंच आहे का की त्यामागे खूप मोठं राजकारण आणि राजकीय खेळी आहे, हेच आपण तपासून पाहूया.

त्याआधी थोडी क्रोनोलॉजी समजून घेऊया.

पारनेर घटनेची क्रोनोलॉजी

निलेश लंके आत्ता राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार आहेत ते आधी शिवसेनेचे पारनेर तालुका प्रमुख होते. तत्कालीन स्थानिक शिवसेना आमदार विजय औटी यांच्याविरोधात जाऊन त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून 2019ची विधानसभा निवडणूक लढवली.

स्थानिक शिवसेना कार्यकर्त्यांमध्ये विजय औटी यांच्याविरोधात नाराजी होती. तसंच बंडखोरी करणाऱ्या नगरसेवकांनीसुद्ध ते निलेश लंके यांचे जुने कार्यकर्ते असल्याचं बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं आहे.

त्यातच पारनेर नगर पंचायतीच्या निवडणुकीला अवघे 3 महिने असताना 5 शिवसेना नगरसेवकांनी लंकेंच्या साथीनं राष्ट्रवादीमध्ये जाण्याचा प्रयत्न केला. अजित पवार यांच्या उपस्थितीत बारामतीमध्ये तो झाला सुद्धा. आमचा विरोध स्थानिक माजी आमदारांना आहे उद्धव ठाकरेंना नाही असं त्यावेळी त्यांनी स्पष्ट केलं होतं.

या प्रवेशाआधी अजित पवार यांचे पुत्र पार्थ पवार यांनी 26 जून रोजी पारनेरचा दौरा केला. पण त्यांची ही कौटुंबिक भेट असल्याचा दावा निलेश लंके यांनी केला होता. त्यानंतर 4 जुलैला बारामतीमध्ये अजित पवार यांच्या उपस्थितीत शिवसेनाच्या 5 नगरसेवकांचा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश झाला.

स्थानिक पाण्याचा प्रश्न सोडवण्यासाठी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये गेल्याचं या नगरसेवकांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं होतं. पुढे 2 दिवसांना म्हणजेच 6 जुलै रोजी खुद्द शरद पवार यांनी मातोश्रीवर जाऊन उद्धव ठाकरे यांची भेट घेतली. त्यांच्यात वेगवेगळ्या मुद्द्यांवर प्रदीर्घ चर्चा झाली.

7 जुलैला सकाळपासून शिवसेनेच्या अधिकृत सुत्रांच्या हवाल्यानं उद्धव ठाकरे यांनी त्यांचे 5 नगसेवक पुन्हा पक्षात पाठवण्यासाठी अजित पवारांकडे निरोप पाठवल्याचं वृत्त आलं.

त्यानंतर आम्ही परत जाणार नाही असा पवित्रा घेणारे नगरसेवक मुंबईत पोहोचले, त्यांनी अजित पवार यांची भेट घेतली आणि नंतर मातोश्रीवर जाऊन पुन्हा शिवसेनेत प्रवेश केला.

पण यातून एक मुलभूत प्रश्न उपस्थित होतो तो...


पारुल परमार

इतर कुठल्याही करियरपेक्षा क्रीडा क्षेत्रातलं करियर सहसा अल्पायुषी असतं. सलग चाळीस वर्ष सक्रीय असणारे अॅथलिट विरळेच.

या निकषावर पारूल परमार यांना 'सुपरवुमन' म्हटलं तर वावगं ठरू नये. वयाच्या 47 व्या वर्षीदेखील त्यांनी पॅरा बॅडमिंटनच्या वुमेन्स सिंगल स्टँडिंग (WS SL3) श्रेणीत जागतिक क्रमवारीत पहिलं स्थान कायम ठेवलं आहे.

इतकंच नाही तर हे स्थान इतकं बळकट आहे की जागतिक क्रमवारीत दुसऱ्या स्थानी असणाऱ्या मानसी जोशी पारूलपेक्षा तब्बल एक हजार अंकांनी मागे आहे.

पारूल परमार 3210 अंकांसह पहिल्या स्थानावर आहेत तर मानसी जोशी 2370 अंकांसह दुसऱ्या स्थानी आहे.

बॅडमिंटन मैदानावरच्या आपल्या या उत्तुंग कामगिरीमुळे 2009 सालीच त्यांचा अर्जुन पुरस्काराने सन्मान करण्यात आला होता.

संकटांचं संधीत रूपांतर

गुजरातमधल्या गांधीनगरमधून येणाऱ्या पारूल परमार यांना लहानपणीच पोलिओ झाला.

वयाच्या तिसऱ्या वर्षी आणखी एक संकट ओढावलं. झोक्यावरून पडल्यामुळे त्यांच्या मानेच्या हाडाला दुखापत झाली आणि उजवा पायही फ्रॅक्चर झाला.

पारूलसाठी पुढचं आयुष्य म्हणजे संघर्षच होता. त्यांचे वडील बॅडमिंटनपटू होते आणि त... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

े जवळच्याच जिमखान्यात खेळायला जायचे.

पारूलसाठी काहीतरी व्यायाम किंवा अॅक्टिव्हिटी असायला हवी, असा सल्ला दिला. त्यामुळे पारूल वडिलांसोबत जिमखान्यात जाऊ लागल्या.

पुढे त्या शेजारच्या मुलांसोबतही खेळू लागल्या. सुरुवातीला त्या फक्त बसून मुलांचा खेळ बघायच्या. पण पुढे त्या स्वतःही खेळू लागल्या.

इथूनच त्यांना बॅडमिंटनची आवड निर्माण झाली. बॅडमिंटनमधलं त्यांचं कौशल्य पहिल्यांदा हेरलं ते प्रशिक्षक सुरेंद्र पारिख यांनी. त्यांनी तिला खेळण्यासाठी आणि व्यावसायिक प्रशिक्षण घेण्यासाठी प्रवृत्त केलं.

भक्कम साथ

आपल्याला यशाच्या मार्गावर नेण्यासाठी आई-वडिलांनी आणि भावंडांनी अनेक त्याग केल्याचं पारूल सांगतात.

पारूलची भावंडं स्वतःच्या इच्छा बाजूला करून पारूलला प्राधान्य द्यायचे.

बॅडमिंटनमध्ये करियर घडवण्यासाठी पारूलला आवश्यक ते सर्व पुरवणं, हेच त्यांच्या कुटुंबाचं एकमेव उद्दिष्ट बनलं.

माझ्या क्रीडा कारकिर्दीत कुणीही मी दिव्यांग आहे किंवा इतरांपेक्षा कमी आहे, याची जाणीवही होऊ दिली नाही.

एकदा शाळेत पारुलच्या शिक्षकाने, 'मोठी झाल्यावर तुला काय व्हायचं आहे', असं विचारलं. पारूलकडे याचं उत्तर नव्हतं. त्यांनी तो प्रश्न वडिलांना विचारला. त्यावर एका क्षणाचाही विचार न करता ते म्हणाले - 'उत्तम बॅडमिंटनपटू'.

पुढे पारूल यांनी वडिलांची ही इच्छा पूर्ण करून दाखवली.

सुरुवातीला व्यावसायिक पॅरा बॅडमिंटन खेळू शकतात, हे पारूल यांना माहिती नव्हतं. मात्र, कुटुंबाची त्यांना भक्कम साथ होती.

त्यामुळे पॅरा बॅडमिंटनमध्ये करियरला सुरुवात केल्यानंतर कुटुंबाने तर मदत केलीच, शिवाय सोबतचे खेळाडू आणि इतरही अनेकांनी आर्थिक मदतीचे हात पुढे केले.

मात्र, मला माझ्या कुटुंबाची आणि समाजाची जशी भक्कम साथ मिळाली तशी अनेक दिव्यांग खेळाडूंना मिळत नाही, अशी खंत पारुल व्यक्त करतात.

महत्त्वाचे पुरस्कार

2007 साली पारूल यांना सिंगल्स आणि डबल्स अशा दोन्ही प्रकारांमध्ये जागतिक मानांकनं मिळाली आहेत. 2015 आणि 2017 साली झालेल्या जागतिक चषकांमध्येही त्यांनी पुरस्कार पटकावले.

2014 आणि 2018 साली झालेल्या एशियन पॅरा गेम्समध्येही त्यांनी सुवर्ण पदकांची कमाई केली. या संपूर्ण काळात या श्रेणीत त्या राष्ट्रीय विजेत्या होत्या.

पारुल यांचं संपूर्ण लक्ष आता यावर्षी होणाऱ्या टोकियो पॅरा ऑलिम्पिक्सकडे लागलं आहे. 2009 साली भारताच्या राष्ट्रपती प्रतिभा देवी सिंह पाटील...


पार्थ पवार यांनी कार्ला गडावर जाऊन एकवीरा देवीच दर्शन घेत मावळ दौऱ्याला सुरुवातही केली आहे.

"एकाच कुटुंबातून किती जणांनी निवडणूक लढवायची याबद्दल आम्ही चर्चा केली. माझी राज्यसभेची मुदत शिल्लक आहे. त्यामुळे स्वतः निवडणुकीला उभं न राहता नव्या पिढीतले जे लोक काम करताहेत त्यांना संधी द्यावी असा निर्णय मी घेतला," असं शरद पवार माध्यमांशी बोलताना म्हणाले.

मावळ मतदार लोकसभा मतदार संघात पार्थ पवार गेले सहा महिने संपर्क दौरे करत आहेत. अनेक स्थानिक कार्यक्रमांमध्ये हजार राहिले आहेत. या भागात त्यांचा चांगला जनसंपर्क तयार झाला आहे.

"गेल्या सहा महिन्यांपासून पार्थ पवार यांनी मावळ मतदार संघ पिंजून काढलाय. तरुण कार्यकर्त्यांनी पार्थ पवार यांच्या नावाची शिफारस करण्याविषयी इच्छा व्यक्त केली होती. त्यानुसार शेतकरी कामगार पक्षाने शरद पवार यांना त्यासंबंधी सांगितलं. शरद पवार यांनी या विनंतीला सकारात्मक प्रतिसाद दिला होता," असं शेकापचे राज्य अध्यक्ष जयंत पाटील यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

मावळ मतदारसंघातील राजकीय गणितं

मावळ लोकसभा मतदार संघातील सहा विधान सभांपैकी पाच विधानसभा मध्ये शिवसेना ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

भाजपाचे आमदार आहेत. भाजपाचे तीन आणि शिवसेनेचे दोन आमदार आहेत. तर केवळ कर्जत विधानसभेत राष्ट्रवादीचे सुरेश लाड आमदार आहेत.

"मावळ लोकसभा मतदार संघातून शिवसेनेचा उमेदवार असेल की भाजपचा हे अजून स्पष्ट झालेलं नाहीये. हा मतदारसंघ जर भाजपला मिळाला तर लक्ष्मण जगताप यांना उमेदवारी मिळण्याची शक्यता जास्त आहे. लक्ष्मण जगताप पार्थ पवारांना जोरदार टक्कर देऊ शकतात,"  असं मत ज्येष्ठ पत्रकार एस.एम.देशमुख यांनी व्यक्त केलं."

२०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादीचे उमेदवार राहुल नार्वेकर  यांना तिसऱ्या क्रमांकाची मतं मिळाली होती. शेकाप आणि मनसेच्या पाठिंब्यावर उभे राहिलेले अपक्ष उमेदवार लक्ष्मण जगताप यांना ३ लाख ५४ हजार ८२९ मते मिळाली होती. शिवसेनेचे श्रीरंग बारणे हे तब्बल ५ लाख १२ हजार २२६ मतांनी विजयी झाले होते.

मावळ लोकसभा मतदारसंघामध्ये पुणे आणि रायगड अशा दोन जिल्ह्यांतील विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो. रायगडमधील पनवेल, उरण आणि कर्जत तर पुण्यातील मावळ, पिंपरी आणि चिंचवडचा समावेश मावळ लोकसभा मतदारसंघामध्ये होतो. पुण्यामध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस बऱ्यापैकी प्रभावी आहे, तर रायगडमध्ये शेतकरी कामगार पक्षाचा प्रभाव आहे.

"उमेदवार जर शेतकरी कामगार पक्षाचा असेल तर त्याला शेकाप समर्थकांची एकगठ्ठा मतं मिळतात. मात्र दुसऱ्या पक्षाच्या उमेदवाराला अशी एकगठ्ठा मतं मिळत नाहीत," असं मत ज्येष्ठ पत्रकार एस.एम.देशमुख यांनी व्यक्त केलं.

जर ही जागा शिवसेनेला मिळाली तर श्रीरंग बारणे उमेदवार असतील. मात्र नाराज लक्ष्मण जगताप बारणेंना सहकार्य करतील का याबद्दलही देशमुख यांनी शंका व्यक्त केली.

युतीच्या उमेदवारांमध्ये समन्वय राखण्यासाठी दोन्ही पक्षांकडून समन्वयक नेमण्यात आले आहेत. मावळसाठी शिवसेनेच्या उपनेत्या नीलम गोऱ्हे आणि भाजपाचे ज्येष्ठ नेते गिरीश बापट काम पाहत आहेत.

"राष्ट्रवादी एवढी हतबल झाली आहे की त्यांना स्वत: च्या कुटुंबातील माणूस दिल्याशिवाय पर्याय नव्हता. गेल्या निवडणुकीत शिवसेनेच्या राहुल नार्वेकरांना आयात करण्यात आलं होतं. आम्ही व्यक्ती म्हणून प्राधान्य देण्यापेक्षा पक्ष म्हणून उमेदवारांकडे पाहतो, असं नीलम गोऱ्हे बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाल्या.

राष्ट्रवादीला पार्थ यांच्या उमेदवारीचा किती फायदा होणार?

"गेल्या दोन लोकसभा निवडणुकांमध्ये आम्ही मावळ मतदारसंघातून हरलो होतो. 2014 च्या निवडणुकीत तर आम्हाला तिसऱ्या क्रमांकाची...


पार्थ पवार यांनी मात्र यानंतर सत्यमेव जयते असं ट्वीट केलं आहे. त्यांनी या प्रकरणी सीबीआय चौकशीची मागणी केली होती. त्यावर शरद पवारांनी त्यांना फटकारलं होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सुप्रीम कोर्टाच्या निकालाची प्रत पाहिल्यानंतर त्याचा अभ्यास करू आणि मग त्यावर प्रतिक्रिया देऊ, असं गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी म्हटलं आहे.

आता सर्वोच्च न्यायालयाने निर्णय दिल्यानंतर राजकीय बाबी बोलणं योग्य नसल्याचं शिवसेना नेते संजय राऊत यांनी म्हटलंय.

महाराष्ट्र सरकार या निर्णयाला आव्हान देणार का याविषयी संजय राऊत म्हणाले, "याबाबत ऍडव्होकेट जनरलच बोलू शकतील. किंवा मग डीजी वा मुंबईचे कमिशनर सांगतील. याविषयी मी बोलणं उचित नाही. महाराष्ट्र राज्याची अशाप्रकारे बदनामी करणं योग्य नाही. महाराष्ट्राचं शासन, प्रशासन, गृहमंत्रालय, न्याय व्यवस्था नेहमीच या देशात सर्वोत्तम राहिलेली आहे."

तर सर्वोच्च न्यायालयाने निकाल सुनावल्यानंतर नितेश राणेंनी ट्वीट केलंय, "अब बेबी पेंग्विन तो गियो!!! इट्स शोटाईम!"

विरोधी पक्ष नेते देवेंद्र फडणवीस यांनी ट्वीटमध्ये लिहीलंय, "न्यायव्यवस्थेवर विश्वास वाढविणारा निर्णय! या प्रकरणाच... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

्या हाताळणीबद्दल महाराष्ट्र सरकारने आत्मचिंतन करण्याची गरज. सुशांत सिंग राजपूत प्रकरणी आणि त्यांच्या चाहत्यांना न्याय मिळेल ही अपेक्षा!"

या सगळ्यामध्ये पार्थ पवारांच्या 'सत्यमेव जयते' या ट्वीटने सगळ्यांचं लक्ष वेधून घेतलेलं आहे. याविषयी विचारल्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार रोहित पवार यांनी सांगितलं, "कुठल्याही गोष्टीचा कुठलाही अर्थ आपल्याला काढता येतो. त्याच्यात आपल्याआपल्या विचारावर खरंतर असतं. याचा अर्थ तुम्ही काय काढताय, हे मला त्याठिकाणी सांगता येणार नाही. मी एवढंच सांगतो सुशांतला न्याय मिळायला पाहिजे आणि महाराष्ट्र पोलिसांवर आमचा सगळ्यांचा विश्वास आहे. त्या ट्वीटमध्ये काय लिहीलं, कसं लिहीलं, का लिहीलं हे मला आत्ता लगेच सांगता येणार नाही."

तर सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचं आपण स्वागत करत असल्याचं भाजप नेते आशिष शेलार यांनी म्हटलंय. ते म्हणाले, "सुरुवातीपासूनच आम्ही म्हणत होतो की ज्या पद्धतीने या चौकशीला अयोग्य दिशेने मुंबई पोलीस घेऊन जात आहेत, त्यामागचा बोलविता धनी, त्यामागचा हात कोणाचा आहे आम्हाला याचं स्पष्टीकरण आणि याचं उत्तर हवंय. सुशांत सिंह राजपूतच्या प्रकरणामध्ये मुंबई पोलिसांना योग्य दिशेने काम करू दिलं जात नव्हतं, ही आमच्या मनातली शंका आहे. आणि राज्य सरकारमध्ये बसलेल्या पक्षांना आम्ही खडसावतोय आणि खबरदार म्हणून इशारा सुद्धा देतोय की यापुढे सीबीआयला जेव्हा चौकशी जाईल तेव्हा सकारात्मक भूमिका घ्या."

रिया चौकशीला उपस्थित राहील - वकील

"सुप्रीम कोर्टाने या प्रकारणी तथ्य आणि मुंबई पोलिसांच्या रिपोर्टचा अभ्यास केल्यानंतर हे प्रकरण सीबीआयकडे दिलं आहे," रियाने ही हीच मागणी केली होती, असं तिचे वकील सतीश मानेशिंदे यांनी म्हटलंय.

"या प्रकरणी दोन्ही राज्यांनी एकमेकांवर राजकीय हस्यक्षेपाचा आरोप केला होता. त्यामुळे कोर्टाने या प्रकरणाची चौकशी न्यायाच्या दृष्टीने करण्यासाठी प्रकरण सीबीआयकडे देत आहे," असंही त्यांनी म्हंटलंय.

या प्रकरणाची चौकशी सीबीआयकडे गेल्याने रिया चौकशीला उपस्थित राहील. ज्याप्रकारे तिने मुंबई पोलीस आणि ईडीला सहकार्य केलं होतं, असं रियाचे वकील सतीश मानेशिंदे यांनी सांगितलं आहे.

कोर्टानं काय म्हटलं?

सुशांत सिंह राजपूत मृत्यू प्रकरणात रिया चक्रवर्तीने दाखल केलेल्या याचिकेवर सर्वोच्च न्यायालयाने महत्त्वाचा निर्णय दिला आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने सीबीआयला या प्रकरणाचा तपास...


पार्थ पवार वडील अजित पवार यांच्यासमवेत

1. पार्थ पवार म्हणतात 'जय श्रीराम'

राम मंदिराच्या भूमिपूजनाने कोरोना जाणार का? असा प्रश्न राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार यांनी केला होता. मात्र शरद पवार यांचे नातू आणि अजित पवार यांचे पुत्र पार्थ पवार यांनी जय श्रीराम म्हणत राम मंदिर निर्माणाला शुभेच्छा दिल्या आहेत.

दरम्यान पार्थची ही वैयक्तिक भूमिका आहे. लोकशाहीत प्रत्येकाला भूमिकाला मांडण्याचा अधिकार आहे असं खासदार सुप्रिया सुळे यांनी म्हटलं आहे. सगळ्यांना दडपशाहीची इतकी सवय झाली आहे की व्यक्तीस्वातंत्र्याचा विसर पडला आहे असा टोलाही त्यांनी लगावला. 'एबीपी माझा'ने यासंदर्भात बातमी दिली आहे.

अयोध्येत 5 ऑगस्ट रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते राम मंदिराचं भूमिपूजन झालं. याबाबत पार्थ यांनी ट्वीट करून राम मंदिर निर्माणाला शुभेच्छा देणारं पत्र लिहून जय श्रीरामचा जयघोष केला आहे. पार्थ यांची भूमिका शरद पवारांना पटणार का? असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.

पार्थ पवार पत्रात म्हणतात, अयोध्येत श्री राम जन्मभूमीचे भूमिपूजन होत आहे. श्रद्धा आणि सांस्कृतिक अस्मितेचं प्रतीक असलेले श्री रा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

म अखेरीस शांतपणे आपल्या घरी येतील. हा लढा कडवट आणि प्रदीर्घ होता. अखेरीस एक पूर्ण पिढी एका ऐतिहासिक दिवसासाठी येऊन ठेपली आहे. त्यामुळे आपण हिंदू श्रद्धेच्या पुनर्स्थापनेचा क्षण अनुभवणार आहोत. राम जन्मभूमी प्रकरणातून आणखी एक मोठा धडा आपण शिकला पाहिजे. विजयात आपण विनम्र असलं पाहिजे.

युक्तिवाद कितीही तर्कहीन, सदोष किंवा दुबळे असले तरीही बाबरी मशिदीविषयी एक भावना होती. जे हरले त्यांचा आपण सन्मान केला पाहिजे. त्यांचे तर्क आणि दावे पूर्णपण पराभूत झाले आहेतच, आता आपण थोडे पुढे गेले पाहिजे. आपला पराभव झाला आहे, असं ज्यांना वाटत आहे, त्यांना या विजयाच्या क्षणी आपण बरोबर घेतलं पाहिजे.

आजच्या आधुनिक भारतात रामलल्ला यांना अयोध्येत हक्काचे जे होते ते मिळाले. या क्षणी रामराज्याची आठवण आपल्याला होणे साहजिक आहे. रामराज्य ही संकल्पना बापूंना प्रिया होती. रामराज्यात रामाची पूजा होत असे. कारण रामराज्यात प्रत्येक मनुष्यमात्र नव्हे तर प्राणीमात्रालाही सन्मानाने वागवलं जात असे.

2. कोरोना म्हणजे चायनीज फॅड म्हणणाऱ्या डॉक्टरांचे निधन

वेदिक्युअर उपचार पद्धतीचे संचालक आणि संस्थापक डॉ. अनिल पाटील यांचं प्रदीर्घ आजाराने निधन झाले. एक महिन्यापासून त्यांच्यावर उपचार सुरू होते. कोरोना म्हणजे चायनीज फॅड आहे, त्याला गांभीर्याने घेऊ नका असं वक्तव्य त्यांनी केलं होतं.

या वक्तव्याप्रकरणी त्यांना राज्य वैद्यकीय परिषदेकडून नोटीस बजावण्यात आली होती. मार्च महिन्यात मुंबईत कोरोनाचं संकट थैमान घालत असताना डॉ. पाटील यांनी हे वक्तव्य केलं होतं. सोशल मीडियावर हे वक्तव्य व्हायरल झालं होतं. 'महाराष्ट्र टाईम्स'ने यासंदर्भात बातमी दिली आहे.

8 जुलैला अस्वस्थ वाटू लागल्याने त्यांना मुलुंडच्या फोर्टिस रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं. त्यानंतर त्यांना जुहू इथल्या आरोग्य निधी रुग्णालयात आणण्यात आलं. डॉ. पाटील यांना रक्तदाब तसंच डायबेटिसचा त्रास होता. त्यांच्या पश्चात पत्नी, दोन मुली असा परिवार आहे. कोरोनाची भीती निरर्थक आहे, कोरोना नव्हे तर मलेरिया, तीव्र श्वसन त्रास, डायरिया या गंभीर समस्या आहेत. करोनाऐवजी त्यांच्याकडे लक्ष द्यायला हवं असंही ते म्हणाले होते.

3. परीक्षा रद्द करण्याचे अधिकार राज्यांना नाहीत

अंतिम वर्षांच्या परीक्षा रद्द करण्याचा अधिकार राज्य सरकारांना नाही. पदवी देण्याचा अधिकार फक्त विद्यापीठ अनुदान आयोगाला असताना राज्ये परीक्षा रद्द...


पार्वती बोगती यांची सासू सकाळी त्यांना उठवायला गेली तेव्हा त्या मरण पावल्याचं समजलं.

"दुसऱ्या दिवशी तिची पाळी संपणार होती त्यामुळं ती आदल्या दिवशी खूश होती. पण बिचारीनं त्याआधीच डोळे मिटले," लक्ष्मी बोगती यांनी काठमांडू पोस्टला सांगितलं.

"थंडीत झोपडी गरम राहावी म्हणून त्याठिकाणी शेकोटी पेटवली होती. झोपडीचं दार लावलं होतं आणि तिला खिडक्यापण नव्हत्या. त्यामुळं रात्रभर धुरानं तिचा गुदमरून मृत्यू झाला असावा," असं स्थानिक पोलिस अधिकारी लाल बहादूर धामी यांनी AFPला सांगितलं.

नेपाळमध्ये पाळी आलेल्या किंवा बाळंत झालेली महिला अपवित्र मानली जाते किंवा त्यांना अपशकुनी मानलं जातं. या जुन्या प्रथेला 'चोपडी' असं म्हणतात.

त्यांना घराबाहेर एका झोपडीत किंवा जनावरांच्या गोठ्यात  झोपवलं जातं. अन्न, धार्मिक गोष्टी आणि पुरुषांना स्पर्श करु दिलं जात नाहीत.

हिवाळ्यात त्या झोपड्या खूप थंड पडतात. आत झोपलेल्या महिलांवर हल्लेही झाले आहेत. याआधी गुदमरण्याच्या अनेक घटना घडल्या आहेत. एका मुलीचा साप चावून मृत्यूही झाला आहे.

पाहा व्हीडिओ : ‘मासिक पाळीदरम्यान मला गोठ्यात झोपावं लागतं’

गे्लया महिन्यात (जानेवार... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ी 2019) बजुरा या नेपाळच्या पश्चिम भागातल्या जिल्ह्यात एक महिला आणि तिच्या मुलाचा याच प्रकारात मृत्यू झाला होता. त्यानंतर तिथल्या गावकऱ्यांनी गावातल्या 'चौपडी झोपड्या' पाडल्या होत्या.

2005मध्ये नेपाळ सरकारने पाळी आलेल्या मुली आणि महिलांना घराबाहेर झोपवण्यावर बंदी घातली आहे. 2017पासून याला गुन्हा म्हणून घोषित केलं आहे. तरीही नेपाळच्या ग्रामीण भागात ही प्रथा चालूच आहे.

एखाद्या महिलेला घराबाहेर झोपायला भाग पाडलं तर तिच्या घरच्या लोकांवर 3 महिने तुरुंगवास आणि 2 हजार रुपये दंड आकारला जातो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पालकांनी तरुण मुलींचा खून केला.

इथे एका शिक्षक जोडप्याने स्वतःच्याच दोन उच्चशिक्षित तरुण मुलींचा त्रिशूळ आणि डंबेलने खून केल्याचे आरोप होतोय.

अंधश्रद्धेतून हे खून करण्यात आल्याचं सांगण्यात येतंय. अंगावर काटा आणणारी ही घटना आंध्र प्रदेशमधल्या चित्तूर जिल्ह्यातल्या मदनपल्ली शहरात रविवारी रात्री घडली.

जोडप्याला मदनपल्ली पोलिसांनी अटक केली असून या कथित खुनाचा पुढील तपास सुरू आहे.

या दोन मुलींपैकी एक साई दिव्या हिने काही दिवसांपूर्वी सोशल मीडियावर पोस्ट टाकली होती. ही पोस्ट या प्रकरणात महत्त्वाचा पुरावा ठरण्याची शक्यता आहे. खुनाच्या तीन दिवस आधी तिने ही पोस्ट केली होती. त्यात ती लिहिते, "शिव आलेला आहे. काम झालं आहे."

गेल्या आठवडाभरापासून तिचं वागणंही बदललं होतं. शिवाय गेल्या काही दिवसांपासून काही अनोळखी लोकांचं तिच्या घरी जाणं-येणं होतं, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

पोलिसांच्या हाती सीसीटीव्ही फुटेज लागलं आहे आणि यात दिसत असलेल्या सर्व व्यक्तींची चौकशी करणार असल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

काय घडलं?

या प्रकरणातील आरोपी वडील पुरुषोत्तम नायडू मदनपल्लीमधल्या गव्हर्नमेंट वुमेन्स डिग्री ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

कॉलेजमध्ये उप-प्राचार्य आहेत. तर त्यांच्या पत्नी पद्मजा एका खाजगी शिक्षण संस्थेत प्राचार्या आहेत.

या जोडप्याला आलेख्या (27) आणि साई दिव्या (22) अशा दोन मुली होत्या. त्यांच्या मोठ्या मुलीने भोपाळमधल्या इंडियन मॅनेजमेंट ऑफ इंडियन फॉरेस्ट सर्विसमधून पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केलं होतं.

तर धाकटी मुलगी बीबीएचं शिक्षण पूर्ण करून ए. आर. रहमान म्युझिक अकॅडमीमध्ये संगीताचं शिक्षण घेत होती. ऑगस्ट 2020 मध्येच ते नवीन घरात रहायला गेले होते.

दोन मुली

हे जोडपं घरात कायमच वेगवेगळ्या पूजा करायचे, असं शेजारी सांगतात. रविवारी रात्रीदेखील त्यांनी घरात पूजा केली आणि धाकटी मुलगी साई दिव्याचा त्रिशुळाने खून केला. त्यानंतर थोरली मुलगी आलेख्याच्या तोंडात तांब्या ठेवून तिच्या डोक्यात डंबेलने वार करत तिचाही खून केला, असं पोलिसांच्या एफआयआरमध्ये म्हटलं आहे.

मुलींच्या वडिलांनीच त्यांच्या एका सहकाऱ्याला ही माहिती दिली. त्याने ती पोलिसांना सांगितली. पोलीस ताबडतोब या जोडप्याच्या घरी गेले. मात्र, तोवर दोन्ही मुलींचा मृत्यू झाला होता. एकीचा मृतदेह देवघरात पडला होता तर दुसरीचा मृतदेह पहिल्या मजल्यावरच्या बेडरूममध्ये होता.

पोलिसांनी आई-वडील दोघांनाही ताब्यात घेऊन खुनाचा गुन्हा दाखल केला आहे.

घरातच चौकशी

पोलिसांनी दोघांना ताब्यात घेतलं असलं तरी दोघांना त्यांच्या घरीच ठेवण्यात आलं आहे आणि पोलीस तिथेच तपास करत आहेत. दोघंही वेगळं आणि विचित्र वागत असल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

आमच्यावर दबाव आणू नका, अशी धमकीच या जोडप्याने दिली आहे. परिस्थिती बघता पोलीस काळजीपूर्वक तपास करत असून मानसोपचारतज्ज्ञांची मदत घेण्याचाही त्यांचा विचार आहे.

असं हे कुटुंब

पोलीस चौकशीदरम्यान या जोडप्याला शांत ठेवण्यासाठी केवळ जवळच्या नातेवाईकांना घरात प्रवेश दिला जातोय.

पोलिसांनी घटनास्थळावरून काही पुरावेही जप्त केले आहेत. यात देवी-देवतांच्या फोटोसोबतच काही विचित्र फोटोही पोलिसांना सापडले.

दरम्यान दोन्ही मुलींच्या मृतदेहांचं शवविच्छेदन झालं आहे. या प्रकरणात नेमकं काय घडलं, हे कळायला थोडा वेळ लागेल, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

वैद्यकीय चाचणी

आरोपींचीही वैद्यकीय चाचणी करण्याचा पोलिसांचा प्रयत्न आहे.

मदनपल्लीचे डीसीपी रवी मनोहर पत्रकारांशी बोलताना म्हणाले, "हे कुटुंब आध्यात्म आणि धार्मिक श्रद्धेच्याही खूप पुढे गेलं होतं. आध्यात्माच्याही पलिकडे काहीतरी...


पालघरमध्ये लँडफॉल होईल. आम्ही तयारी केली आहे. NDRFच्या तुकड्याही इथे आल्या आहेत," अशी माहिती पालघरचे उपजिल्हाधिकारी सौरभ कटियार यांनी दिली.

NDRF अर्थात राष्ट्रीय आपत्ती निवारण पथकाला हे नाव आपण प्रत्येक मोठ्या आपत्कालीन परिस्थितीच्या वेळी ऐकतो. महाराष्ट्रातील तिवरे धरणफुटी, मुंब्रा इमारत दुर्घटना, सावित्री पूल दुर्घटना, माळीण भूस्खलन यांसारख्या आपत्तींमध्येही NDRFने आपल्या कामाचा प्रत्यय दिला आहे.

गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये कोल्हापूर, सांगली, पुणे आणि पश्चिम महाराष्ट्रात आलेल्या पुरात लोकांना वाचवण्यासाठी NDRFला पाचारण करण्यात आलं होतं.

त्यामुळे कुठल्याही नैसर्गिक आपत्तीत सर्वांत आधी NDRFच्या पथकाला पाचारण करण्यात येतं. त्यांनी आतापर्यंत हजारो लोकांचे प्राण वाचवले आहेत.

मात्र अशा अनेक अचानक ओढवणाऱ्या प्रसंगांसाठी NDRF नेहमी कसं तत्पर असतं? ते यासाठी तयारी कशी करतात? हे जाणून घेण्यासाठी पुण्याच्या तळेगाव येथील प्रशिक्षक, कृती, प्रशासन आणि जनसंपर्क विभागात कार्यरत असलेले सेकंड-इन-कमांड सच्चिदानंद गावडे  यांच्याशी बीबीसी मराठी प्रतिनिधी हर्षल आकुडे यांनी बातचीत केली.

1. आपत्ती व्यवस्थ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ापन कायदा 2005

देशातील आपत्तींना तोंड देण्यासाठी भारत सरकारने 2005 साली आपत्ती व्यवस्थापन कायदा लागू केला. भारतात सर्वच ठिकाणी हा कायदा लागू आहे. एखाद्या नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित आपत्तीच्या वेळी होणारी हानी टाळण्यासाठी पथक स्थापन करण्याचे आदेश देण्यात आले.

त्याअंतर्गत 2006 मध्ये NDRFची स्थापना करण्यात आली. याचं कामकाज गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत येतं. कोणतीही दुर्घटना घडल्यानंतर तातडीने बचावकार्य करण्याची जबाबदारी NDRFकडे असते.

2. NDRFची संरचना

हे पथक राष्ट्रीय, राज्य, जिल्हा तसेच स्थानिक पातळीवर तयार करण्यात यावेत, असे सरकारचे निर्देश आहेत.

स्थापनेच्या वेळी NDRFचे देशभरात आठ बटालियन होते. सध्या बटालियनची संख्या वाढवून ती 12 करण्यात आली आहे. प्रत्येक बटालियनमध्ये सुमारे 1,149 अधिकारी आणि जवान कार्यरत असतात.

आणि प्रत्येक बटालियनमध्ये काही ठराविक तुकड्या असतात. प्रत्येक तुकडीत 45 जवान असतात, ज्यात अभियंता, इलेक्ट्रिशियन, तंत्रज्ञ, डॉग स्क्वाड आणि आरोग्यसेवेसाठी विशेषरीत्या प्रशिक्षित जवान असतात.

3. महाराष्ट्रात 18 तुकड्या

महाराष्ट्र आणि गोवा ही राज्यं पाचव्या बटालियनच्या कार्यक्षेत्रात येतात. पाचव्या बटालियनमध्ये एकूण 18 तुकड्या आहेत - तीन तुकड्या मुंबईत कार्यरत आहेत, पुण्यातील मुख्यालयात 14 तुकड्या तैनात असतात तर नागपूरमध्ये एक तुकडी नेहमी सज्ज असते.

सध्या सत्यनारायण प्रधान हे NDRFचे महासंचालक आहेत तर महाराष्ट्र NDRFचे प्रमुख हे अनुपम श्रीवास्तव आहेत.

4. निवड आणि प्रशिक्षण

आता प्रत्येक आपत्तीत लोकांचे जीव वाचवण्याचं काम किती प्रेरणादायी वाटतं ना? मग NDRFमध्ये कसं जाता येईल, हेही पाहा...

भारतातील केंद्रीय पोलीस सेवेतील विविध उपसंस्थांमध्ये निवड झालेल्या जवानांना प्रतिनियुक्तीच्या माध्यमातून NDRFमध्ये निवडण्यात येतं. प्रतिनियुक्तीचा कालावधी सात ते नऊ वर्षं इतका असू शकतो. BSF, CRPF, CISF, ITBP आणि SSB यांसारख्या पॅरामिलिटरी पथकांतील जवानांची यामध्ये निवड करण्यात येते.

नियुक्ती केलेल्या जवानांना 19 आठवड्यांच्या प्रशिक्षणातून जावं लागतं. या प्रशिक्षणादरम्यान त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तराचं प्रशिक्षण दिलं जातं.

5. कोणकोणत्या आपत्तींशी सामना करावा लागतो?

जगभरातील विविध देशांमध्ये प्रशिक्षण आणि उपकरणं वापरण्याची पद्धत ही एकाच प्रकारची ठेवण्यात आलेली आहे, जेणेकरून जगात कुठेही काही अपघात घडला तर...


पालघरमध्ये सत्ताधारी भाजप आणि शिवसेनेमध्ये लढत होती, तर भंडाऱ्यात राष्ट्रवादी आणि भाजप एकमेकांसमोर ठाकले होते. पालघरमध्ये भाजपचा विजय झाला आहे.

महाराष्ट्रातल्या पालघर आणि भंडारा-गोंदिया लोकसभा पोटनिवडणुकाचे निकाल लागले आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना पक्षप्रमुख उध्दव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद होत आहे.

शिवाय, उत्तर प्रदेशच्या कैराना आणि नागालँडमध्ये लोकसभेच्या जागांसाठी लढत होत असून, देशभरातल्या इतर 10 विधानसभा मतदारसंघांतील पोटनिवडणुकांचाही निकाल आज लागले आहेत.

उत्तर प्रदेशच्या कैराना मतदारसंघात भाजपच्या उमेदवार पिछाडीवर असून राष्ट्रीय लोकदलाच्या उमेदवार आघाडीवर आहेत.

मतदान यंत्रामध्ये बिघाड झाल्याने काही ठिकाणी बुधवारी फेरमतदान घेण्यात आलं होतं. तेही निकाल आज लागणार आहेत.

भाजपचे खासदार चिंतामण वनगा यांच्या निधनामुळे पालघरची जागा रिकामी झाली होती, तर भाजपला सोडचिठ्ठी देत नाना पटोले यांनी खासदारकीचा राजीनामा दिल्यामुळे भंडारा-गोंदिया लोकसभा मतदारसंघात पोटनिवडणुका झाल्या.

दिवसभर अशाप्रकारे झाल्या घडामोडी

सायंकाळी 6.40 - 'EVM बिघाडाचा सगळ्यात मोठा फटका भाजपला'

EVM बिघाडाचा सगळ्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ात मोठा फटका भाजपाला बसला अशी तक्रार पत्रकार परिषदेत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.

मुख्यमंत्री म्हणाले -

सायंकाळी 5.05 - उद्धव ठाकरे यांची भाजपवर चौफेर टीका

उद्धव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद शिवसेनाभवनात झाली.

त्यात, भाजपला आता मित्रांची गरज नाही. शिवरायांचा अपमान योगींनी केला. त्याबद्दल भाजपनं खुलासा केलेला नाही, असं ठाकरे म्हणाले.

निवडणूक आयोगाच्या भू्मिकेबद्दल ठाकरे यांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

हा मी पराभव मानत नाही, असंही ठाकरे म्हणाले.

उद्धव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद लाइव्ह येथे पाहता येईल.

दुपारी 4.40 - समविचारी पक्षांना कौल मिळाला - अजित पवार

"भंडारा-गोंदियामध्ये आघाडीसाठी सगळं जुळून आलं. नाना पटोले स्वत: उमेदवार असल्यासारखे लढले. समविचारी पक्षांनी मतविभागणी होणार नाही हे पाहिलं पाहिजे. पालघरमध्ये मात्र काँग्रेसचे कार्यकर्ते असलेले राजेंद्र गावित हे अगदी कालपर्यंत पक्षात होते. त्यांना भाजपमध्ये घेऊन उमेदवारी देण्यात आली. आघाडीचा उमेदवार पहिल्यापासून मागे पडला होता.  " असं अजित पवार यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

दुपारी 4.10 - उध्दव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद

पालघरच्या निकालाच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेनेचे पक्षप्रमुख उध्दव ठाकरे हे पत्रकार परिषद घेणार आहेत. त्यात ते काय बोलतात याकडे सगळ्यांचं लक्ष लागलेलं आहे.

दुपारी 4.00 - 'पुढे जाण्यासाठी दोन पावलं मागे यावं लागतं'

पोटनिवडणुकीत झालेल्या पराभवावर प्रतिक्रिया देताना गृहमंत्री राजनाथ सिंह म्हणाले, "मोठी झेप घेण्यासाठी दोन पावलं मागे यावं लागतं. आम्ही भविष्यात मोठी झेप घेऊ."

दुपारी 3.00 - पालघरमध्ये भाजप विजयी

भाजपचे उमेदवार राजेंद्र गावित यांना पालघर मतदार संघात विजय मिळवला आहे.

दुपारी 1.00 - पालघरमध्ये EVM मशीनमध्ये दोष असल्याची सेनेची टीका

#पालघर पोटनिवडणुकीत मतदार याद्यांचे घोळ होते. 50 ते 60 हजार मतदारांची नावं यादीतून गायब होती. मतदान संपल्यानंतर 12 तासांच्या आत निवडणूक आयोगानं मतदानाची टक्केवारी बदलली. हे सगळं शंकास्पद आहे, असा आरोप शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी केला आहे.

दुपारी 12.40 - पालघरमध्ये कौल स्पष्ट

#पालघर लोकसभा पोटनिवडणुकीच्या मतमोजणीत 16 व्या फेरीअखेर भाजपच्या राजेंद्र गावित यांनी स्पष्ट आघाडी घेतली आहे. 22000 मतांची ही आघाडी आहे.

सकाळी 11.45 - केरळच्या जागेवर CPIMची मुसंडी

#केरळच्या चेंगान्नूर...


पाळीच्या रक्ताच्या डागाविषयी मुलींच्या आणि स्त्रियांच्या मनात खूप भीती असते.

''मी शाळेत गेल्यावर शिक्षिकेला पोटात खूप दुखत असल्याचं सांगितलं. त्यांनी मला पोटदुखीचं औषध दिलं. औषध घेतल्यावर मी वर्गात जाऊन बसले. मधल्या सुट्टीच्या अगोदर पीटीचा तास होता. मैदानावर जाण्यासाठी मी उठले आणि माझ्या मागे बसलेल्या मुला-मुलींमध्ये कुजबूज सुरू झाली''

"माझ्या कपड्यांवर रक्ताचे डाग लागले होते. ती कुजबूज, त्या नजरा, ते हसणं आणि माझं रडणं हा सगळा प्रसंग मला आजही तसाच लक्षात आहे."

डोंबिवलीत राहणारी अनुजा तिला पहिल्यांदा मासिक पाळी आली, त्यावेळचा हा किस्सा सांगत होती.

"माझ्या आयुष्यातला अत्यंत वाईट दिवस म्हणता येईल तो. काही मुलं माझ्याकडे बघून हसत होती. काही जणांची कुजबूज सुरू होती. मला काही कळेना नेमकं काय झालं आहे?"

"इतक्यात एका मैत्रिणीनं मला कानात सांगितलं की, तुझ्या कपड्यावर रक्ताचे डाग आहेत. ते डाग बघून मला धक्काच बसला. मला जखम झाली नव्हती, पण रक्ताचे डाग दिसत होते. मला रडूच कोसळलं."

"माझ्या एक शिक्षिका कागदात काही तरी गुंडाळून घेऊन आल्या आणि मला वॉशरूममध्ये घेऊन गेल्या. त्यांनी कागदात गुंडा... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ळून आणलेला एक पॅड माझ्या हातात दिला आणि मला पाळी आल्याचं त्यांनी सांगितलं."

सॅनिटरी पॅड कसं वापरायचं हे अनुजाला माहीत नव्हतं. शेवटी त्यांनीच तिला मदत केली.

"मासिक पाळी' म्हणजे काय, मुलींना मासिक पाळी का येते, हे त्यांनी मला समजावून सांगितलं. पण रक्ताचे डाग बघून बसलेला मानसिक धक्का आणि पोटातील वेदना यामुळे त्या काय बोलत होत्या हे मला नीटसं आठवत नाही. पण, 'आता तू वयात आलीस' हे त्यांचं वाक्य मला स्पष्ट आठवतंय."

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

पहिल्या पाळीचे प्रसंग अनेकींच्या आयुष्यात असे अचानक येतात. सॅनिटरी नॅपकीनच्या निमित्तानं आता कुठे मासिक पाळीवर हळूहळू बोललं जाऊ लागलंय.

आजही अनेकजणी गावात पाळी आली की 'अडचण आली', 'महिना आला', 'बाजूला बसवणं' असे शब्द वापरतात. शहरात चम्स, पिरिअड, एमसी असे शब्द तर कधी गंमत म्हणून 'मावशी आली' असे शब्द बोलण्यात असतात.

'मासिक पाळी ही लाजिरवाणी बाब आहे, अशी भावना अधिकच घट्ट होत गेली'

मासिक पाळी हा स्त्रीच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग असला तरी त्याबद्दची कुजबूज पाळी जाईस्तोवर तशीच असते. अगदी मेडिकलच्या दुकानातूनही सॅनिटरी नॅपकिन खरेदी केल्यावर ते कागदाच्या आवरणात गुंडाळून, काळ्या प्लास्टिक बॅगमध्ये दिलं जातं.

अनुजा सांगते, "पहिल्या प्रसंगानंतर पुढे मासिक पाळी ही लाजिरवाणी बाब आहे, अशी भावना अधिकच घट्ट होत गेली.'' अनुजासारख्या अनेकींच्या मनात पाळीतल्या रक्ताच्या डागानं भीतीचं घर केलं आहे.

नर्स सविता तायडे सांगतात, 'सफेद कपडे घालत असल्याने काळजी घ्यावी लागते.'

पांढऱ्या कपड्यांवर रक्ताचा डाग

सविता तायडे हॉस्पिटलमध्ये नर्स आहेत. "मी नाईट शिफ्टला होते. माझ्यासोबत एक पुरुष सहकारी होता. आमची नाईट शिफ्ट तर १२ तासांची असते. त्यात दोघंच नाईटला असल्यामुळे खूपचं बिझी शेड्यूल असतं. इतकं की आम्हाला कधी-कधी वॉशरूममध्ये जायला देखील वेळ मिळत नाही."

"त्या रात्रीही असंच झालं. मी नेहमीप्रमाणे कामात अडकले होते, आणि वॉशरूमला जायलाही वेळ नव्हता. अशात माझ्या मागे रक्ताचा डाग लागला."

"माझ्या पुरुष सहकाऱ्यानं मला येऊन सांगितलं की- मॅडम, तुमच्यामागे डाग लागला आहे. तुम्ही चेंज करून या. मला काय बोलावं सुचत नव्हतं. मी त्यांना थँक्यू म्हटलं आणि...


पाळीदरम्यान सेक्स यात अशास्त्रीय काहीच नाही.

पाळीदरम्यान सेक्स हा विषय भारतीय समाजात कदाचित अगदी विचित्र वाटणारा असू असतो. पण पाश्चिमात्य देशांमध्ये यासंदर्भात संशोधन सुरू आहे. पाश्चिमात्य माध्यमांमध्ये याविषयी अनेक वेळा लिहिलं बोललं जातं. बीबीसी थ्रीच्या लेखिका एल. ग्रिफिथ यांनी यासंदर्भात लिहिलेलं हे मनोगत इथे देण्याचा उद्देश भारताबाहेरच्या जगात स्त्रिया याविषयी किती आणि कशा पद्धतीनं व्यक्त होत आहेत याची माहिती देणे हा आहे.

मासिक पाळीदरम्यान शरीरसुखाचा आनंद घ्यावा की नाही यासंदर्भात अनेक प्रवाद आहेत. शास्त्रीयदृष्ट्या यात काहीच वावगं नसल्याचं स्पष्ट होतंय. काय आहे हा विषय? पाळीदरम्यान सेक्स शारीरिक वेदना कमी करणारा असू शकतो का?

पलंगावर पडताच मला स्वत:ला सुखाच्या परमोच्च बिंदूवर असल्यारखं वाटलं.तृप्त झाल्यासारखं वाटलं. आयुष्यात अनेकदा सेक्सचा निखळ आनंद लुटला आहे. पण या अनुभवाचं गहिरेपण मला नि:शब्द करतं.

मी आणि माझा बॉयफ्रेंड आम्ही गेले सहा महिने एकत्र आहोत आणि नुकताच अख्खा वीकेंड आम्ही एकमेकांच्या सहवासात व्यतीत केला. त्यावेळचा हा अनुभव. हे वरचं सगळं वाचून तुम्हाला 'हनीमून सेक्स... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

'सारखा अनुभव वाटत असेल. पण या सगळ्यामध्ये तुम्ही एका तपशीलाची अपेक्षा केली नसेल. त्या अत्युच्य आनंदाच्या काळात माझी मासिक पाळी सुरू होती.

पाळीदरम्यान सेक्स करण्याबाबत मी सुरुवातीला साशंक होते. पौंगडावस्थेत आणि वयाच्या विशीत, पाळीमुळे महिन्यातील एक आठवडा संभोगापासून दूर राहावं लागत असे. दहा वर्षांपूर्वी पाळीच्या दिवसातही माझा पहिला बॉयफ्रेंड सेक्ससाठी आतूर झालेला असायचा. पण माझ्यासाठी ते सगळं तेव्हा कठीण असायचं.

आता 2018 साल सुरू आहे. आता या वयात मला सेक्समधून नेमका काय आनंद मिळतो याचा मला आत्मविश्वास आला आहे. मासिक पाळीदरम्यान सेक्स करावा या विचाराची मी आता पक्की समर्थक झाली आहे. वाढतं वय आणि आत्मविश्वासासह सेक्सविषयीच्या अपेक्षा स्पष्ट झाल्याने मला आता पाळीदरम्यान सेक्ससाठी संकोच वाटत नाही.

 अभ्यास काय सांगतो?

मला हळूहळू उमगलं की सेक्स मला मनापासून आवडतो आहे. मासिक पाळीदरम्यान सेक्सही मला आवडू लागला आहे. अनेकदा तर पाळीदरम्यान सेक्स मला फारच आनंददायी अनुभव वाटला.

मासिक पाळीदरम्यान सेक्स करावा की नाही यावर विविध स्तरातून संशोधन सुरू आहे.

 मला लक्षात आलं आहे की, असं वाटणारी मी एकटीच नाही. एका संशोधनानुसार, 500 लोकांपैकी 55 टक्के महिलांनी मासिक पाळीदरम्यान सेक्स हा अनुभव अगदीच नैसर्गिक आणि अनोखा असल्याचं सांगितलं.

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

मात्र 45 टक्के महिलांना हा अनुभव फारसा भावलेला नाही. मासिक पाळीदरम्यान सेक्स याविषयावर पुरेसं संशोधन झालं आहे. या संशोधनानुसार 45 टक्के महिलांना पाळीदरम्यान सेक्स करताना अधिक उत्तेजित वाटतं असं स्पष्ट झालं आहे.

मात्र एवढा अभ्यास होऊनही याविषयावर संशोधक ठोस असा निष्कर्ष काढू शकलेले नाहीत.

सेक्सची इच्छा

28 वर्षांच्या कॅथरीने तिचा अनुभव मला सांगितला. पाळीदरम्यान सेक्स करावंसं वाटण्याची इच्छा अन्य दिवसांच्या तुलनेत अत्यंत वेगळी असते. काही गोष्टी अगदीच संवेदनशील असतात. या काळात सेक्स करण्याबाबत मी उतावीळ नसते. सेक्सदरम्यानच्या वेगवेगळ्या पोझिशन्सबाबत मी आग्रही नसते. पण या काळात सेक्सची गरज खूप आतून जाणवते. ती शारीरिकपेक्षा मानसिक गरज असल्यासारखं वाटतं. सेक्समधून कंफर्ट मिळतो.

पाळीदरम्यान प्रत्येक स्त्रीच्या भावना...


पावसाचं पाणी अडवून भूजल पातळी वाढवणं हा या योजनेचा उद्देश आहे. त्यासाठी नाल्यांची आणि नद्यांची खोली आणि रुंदी वाढवण्याची कामं राज्यात सुरू आहेत.

दरवर्षी 5000 हजार गावात ही योजना राबवत 2019च्या अखेरीस 25000 गावे पाणीटंचाईमुक्त करण्याची घोषणा सरकारनं केली होती. पण या योजनेच्या 3 वर्षांनंतरही किती गावांमध्ये ही कामे पूर्ण झाली? याचा तपशील सरकारनं आतापर्यंत दिलेला नाही.

मात्र, या योजनेअंतर्गत नदीची खोली आणि रुंदी वाढवण्याचं काम मोठ्या प्रमाणावर झालं. पण नदीची खोली प्रमाणाबाहेर वाढवल्यानं ठराविक पाणलोट क्षेत्रात वर्षानुवर्षं वाहणाऱ्या नदीच्या प्रवाहावर वाईट परिणाम होऊ शकतो. तसंच, धरणाच्या पाणीसाठ्यात अनियमित वाढ झाल्यानं धरणाच्या वर आणि खाली राहणाऱ्या लोकांमध्ये पाण्यासाठी संघर्ष निर्माण होऊ शकतो, असं तज्ज्ञांचं मत आहे.

2019च्या अखेरीस 25000 गावे पाणीटंचाईमुक्त करण्याची घोषणा सरकारनं केली होती.

या सरकारनं जल संवर्धनासाठी राबवलेल्या 13 योजना एकत्र करून जलयुक्त शिवार योजना तयार केली. असं असलं तरी केवळ नद्यांची खोली आणि रुंदी वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.

"नदीची खोली आणि रुंदी कृत्रिमरीत्य... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा वाढवू नये. काही ठराविक पाणलोट क्षेत्रामध्ये प्रमाणाबाहेर खोली आणि रुंदी वाढवल्यानं शेजारच्या भागातील विहिरी कोरड्या पडू शकतात," असं जलतज्ज्ञ प्रा. प्रदीप पुरंदरे यांचं म्हणणं आहे.

"नदी ही हजारो वर्षांपासून तयार झालेली एक परिसंस्था आहे. नदीची खोली आणि रुंदी प्रमाणापेक्षा वाढवल्यानं भूगर्भातील पाणीसाठा (acquifer) बाहेर पडतो. जमिनीच्या पोटात पाणी धरून ठेवणारी प्रणाली उघडी पडल्यानं पावसाचं गढूळ पाणी जाऊन ती पूर्णपणे बंद पडू शकते. त्याचे धोके कालांतरानं दिसू लागतील," असं त्यांचं मत आहे.

याऐवजी केवळ नदी-नाल्यातील कचरा आणि गाळ काढण्यावर भर दिला पाहिजे, असं त्यांनी सांगितलं.

या सर्व प्रकारामुळे पाणी समस्या सोडवण्याऐवजी त्याचा भर दुसरीकडे सरकवला गेला आहे. या संदर्भात मुख्यमंत्र्यांना एक पत्रही पाठवल्याचं पुरंदरे म्हणाले.

जल व भूमी व्यवस्थापन संस्थेचे (औरंगाबाद) माजी संचालक एस. बी. वराडे यांच्या मते, "मोठी यंत्र, जेसीबी यांचा नदीच्या खोदकामासाठी वापर करण्यात येत आहे. त्यामुळे नदीचं पात्र बेसुमारपणे खोदलं जात आहे. अशाच प्रकारामुळे खोदकाम झालेल्या नदीच्या पात्राचे काठ ढासळत आहेत."

'साउथ एशिया नेटवर्क ऑन डॅम्स, रीव्हर्स अँड पीपल'मध्ये काम करणाऱ्या अमृता प्रधान सांगतात, "ही योजना राबवायच्या आधी पर्यावरणावर होणाऱ्या परिणामाचा अभ्यास केलेला नाही. अंमलबजावणी करताना वैज्ञानिक दृष्टिकोन लक्षात घेतलेला नाही. त्यामुळे नदीच्या पाणलोट क्षेत्राची हानी होण्याची शक्यता आहे."

राजकीय संघर्ष भडकू शकतो

आतापर्यंत राज्यात अनेक छोटी-मोठी धरणं बांधली आहेत. जलयुक्त शिवार योजने अंतर्गत या धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात कामं केली जात आहेत. काही ठराविक पाणलोट क्षेत्राची खोली जास्त वाढल्यानं पाण्याची अनियमित साठवण होऊ लागेल. त्यामुळे धरणांच्या वरच्या आणि खालच्या भागात राहणाऱ्या लोकांमध्ये पाण्यासाठी राजकीय संघर्ष निर्माण होऊ शकतो, अशी भीती पुरंदरे यांनी व्यक्त केली.

महाराष्ट्रातील बहूतेक भाग हा बसाल्ट खडकाचा बनला आहे. या खडकामध्ये पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता कमी असते.

तर, "जलयुक्त शिवार योजनेचा उद्देश चांगला आहे. पण याअंतर्गत कामाची योग्य अंमलबजावणी होत नाही. कामाचा दर्जा चांगला नाही," असं निरीक्षण जलतज्ज्ञ सुरेश खानापूरकर यांनी नोंदवलं.

नद्यांची खोली आणि रुंदी वाढवल्यानं भूगर्भातील पाण्याचा साठा उघडा पडेल. शिवाय, या उपक्रमामुळे राज्यातील...


पावसानं दिलासा, महाराष्ट्रातली धरणं तुडुंब भरली

शहरांमध्ये धुवांधार कोसळणाऱ्या पावसामुळे नागरिकांची तारांबळ उडाली असली, तरी गाव-शिवारांमध्ये या पावसानं दिलासा दिला आहे.

कोकण, मध्य महाराष्ट्रात तर आहेच, पण दुष्काळप्रवण मराठवाडा, विदर्भातही पाऊस पोहोचला असल्यानं तिथले शेतकरी काहीसे सुखावले आहेत.

राधानगरी धरण

पाणलोट क्षेत्रात अतिवृष्टीचा इशारा

आतापर्यंत मराठवाड्यात सरासरी 71.76 इतका पाऊस झाला आहे. यंदाची अपेक्षित वार्षिक सरासरी 85.15 टक्के इतकी आहे, जूनमधील पेरणीनंतर 17 ऑगस्टपर्यंत पावसानं हुलकावणी दिली होती.

त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या हातून खरीप हंगाम गेला होता. आता पाऊस चांगला होत असल्यानं शेतकरी सुखावले आहेत.

आशियातलं मोठं धरण भरलं

आशिया खंडातील सर्वात मोठं मातीचं धरण असलेल्या जायकवाडी धरणाच्या पाणी पातळीनं 90 टक्क्यांकडे झेप घेतली आहे.

हवामान खात्यानं 22  सप्टेंबरपर्यंत मराठवाड्यासह राज्यातील अनेक विभागात धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात अतिवृष्टी होणार असल्याचा इशारा दिला आहे.

गोसीखुर्दमध्ये 20.38 टक्के पाणीसाठा

पुणे जिल्ह्यात झालेल्या पावसामुळे उजनी धरण 107 टक्के भरलं आहे. ही ... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

सोलापूरच्या दृष्टीनं सकारात्मक बाब आहे. या पाण्याचं वर्षभराचं नियोजन करण्यात येणार आहे.

धरण क्षेत्रात जोरदार पाऊस

राधानगरी धरण क्षेत्रात जोरदार पाऊस सुरु असल्यानं धरणाच्या सात दरवाज्यांपैकी 3, 5 आणि 6 या क्रमांकाचे स्वयंचलित दरवाजे खुले आहेत. धरणात 234 दशलक्ष घनमीटर इतका पाणीसाठा आहे. धरणातून 9340 क्युसेक्स वेगानं पाण्याचा विसर्ग सुरू आहे.

पंचगंगा नदीची पाणीपातळी 23 फुटांवर गेली. त्यामुळं राजाराम बंधारा पाण्याखाली गेला आहे. जिल्ह्यातील एकूण 22 बंधारे पाण्याखाली गेले आहेत.

नाशिक विभागात गेल्या 24 तासात पाणलोट क्षेत्रात झालेल्या पावसामुळे सर्व मोठी धरणे 90 टक्के भरली आहेत. नाशिक विभागात सरासरी पाणीसाठा 78.23 टक्के आहे.

मुंबईतही चांगलाच पाऊस होत आहे.

मुंबईला पाणी पुरवठा करणाऱ्या तलावांपैकी मोडकसागर, तानसा, विहार, तुळशी, अप्पर वैतरणा, भातसा आणि मध्य वैतरणा या तलावांतील पाणीसाठा समाधानकारक आहे.

पैकी तानसा आणि मोडकसागर ऑगस्टमध्येच भरून वाहू लागले होते.

नागपूर विभागातील धरणांत गेल्या वर्षीच्या तुलनेत पाणीसाठा चांगला आहे. गोसीखुर्दमध्ये 20.38 टक्के, बानवथडीमध्ये 34.66 टक्के, नांदमध्ये 100 टक्के , निम्न वर्धामध्ये 40.05 टक्के पाणीसाठा आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)


पावसामुळे अनेकजण ठिकठिकाणी अडकतात. अशावेळी अनेकांना मदतीची गरज असते. त्यामुळे पालिका प्रशासन, पोलीस प्रशासन आणि हॉस्पिटलला संपर्क साधू शकता.

काही वेळा फोन व्यग्र असतील, तर संबंधित यंत्रणांना ट्विटरवर संदेश पाठवू शकता. त्यांना टॅग करून ट्वीट करून तुम्ही मदत मागू शकता. मुंबई महापालिका आणि मुंबई पोलिसांनी तसं आवाहन लोकांना केलं आहे.

मुंबईतील बहुतांश मोठ्या यंत्रणाचे महत्त्वाचे अपडेट्स स्थानिक प्रसारमाध्यमं तसंच ट्विटरवरून प्रसारीत होत असतात. तेव्हा तुम्ही मुंबईत राहात असाल तर या दूरध्वनी क्रमांकांची नोंद करून ठेवा आणि ही ट्विटर हॅंडल्स फॉलो करा.

मुंबई महापालिका

संकटकाळी मदत किंवा माहितीसाठी महापालिकेची हेल्पलाईन : 1916

महापालिकेचा आपात्कालिन कक्ष : 022-22694725

ट्विटर : @mybmc

मुंबई महापालिकेची वॉर्डनुसार हेल्पलाईन खालील प्रमाणे

मुंबई पोलीस

मुंबई पोलीस हेल्पलाईन : 1090

मुंबई पोलीस नियंत्रण कक्ष : 22621855, 22621983, 22625020, 22641449, 22620111

महिलांसाठी हेल्पलाईन : 22633333

मुंबई पोलीस ट्विटर हॅंडल : @MumbaiPolice

नवी मुंबई पोलीस

आयुक्तांचे ऑफिस :  02227561099

नवी मु... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ंबई पोलिसांचा Whatsapp No :  8424820686/8424820665

नवी मुंबई पोलिसांचे ट्विटर हँडल : @Navimumpolice

अग्निशमन

मुंबई फायर ब्रिगेड नियंत्रण कक्ष : 23085991, 23085992, 23085993, 23085994

हवामान खाते

मुंबई विभाग : 22150517, 22174707

ताज्या माहितीसाठी मुंबई विभागाची वेबसाईट : http://www.imdmumbai.gov.in/eindex.asp

हवामान खात्याचं ट्विटर हॅंडल:   @IMDWeather

हवामान विभागाचे मुंबईचे उपमहासंचालक के. एस. होसाळीकर यांचे ट्वीटर हँडल : @Hosalikar_KS

लोकल ट्रेन आणि ट्रॅफिकविषयी महितीसाठी:

मुंबई पोलीस वाहतूक नियंत्रण कक्ष : 24937755, 25937746, 24940303

ट्रॅफिकविषयी माहिती WhatsAppवर मिळवण्यासाठी क्रमांक : 8454999999

ट्रॅफिक अपडेटसाठी मुंबई पोलीसांचे ॲप - MTP app

BEST बस वाहतूक नियंत्रण कक्ष : 24136883, 24146262

मध्य रेल्वे नियंत्रण कक्ष : 022 22620173

मध्य रेल्वे ट्विटर हँडल : @Central_Railway

पश्चिम रेल्वे नियंत्रण कक्ष : 022-23094064

पश्चिम रेल्वे ट्विटर हँडल :  @WesternRly

मुंबई एअरपोर्ट

एअरपोर्ट हेल्पलाईन : +91 22 66851010

एअरपोर्ट पोलीस : 022 26156315

एअरपोर्ट नियंत्रण कक्ष :  26460102, 26460404,26156600 26154635

एअरपोर्ट वैद्यकीय सेवा : 022 26156799 | +91 22 26264525 | +91 22 26264460 | +91 983330131

वैद्यकीय/अॅंब्युलन्स

अपघात : 102

मुंबई हार्ट ब्रिगेड : 23079643

मुंबईतील महत्त्वाच्या हॉस्पिटल्सचे नंबर्स

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


पावसामुळे माजलेला हाहाःकार पाहता महाराष्ट्रात आलेल्या जलआपत्तीमागे नेमकं काय कारण आहे, असा प्रश्न पडणं स्वाभाविक आहे. हवामान खात्यानं दिलेल्या इशाऱ्यानंतरही अशा प्रकारची परिस्थिती ओढवल्यामुळं सरकारी यंत्रणांच्या सज्जतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होत असल्याचं तज्ज्ञ म्हणतात.

गेल्या काही दिवसांत राज्यातील पावसाबाबत हवामान खात्याने केलेला अंदाज काहीअंशी चुकल्याचं दिसून आलं. अनेकवेळा अतिवृष्टीचा अंदाज असताना त्या प्रमाणात पाऊस पडला नाही. काहीवेळा वर्तवलेल्या अंदाजापेक्षा जास्त प्रमाणात पाऊस पडल्याचंही चित्र पहायला मिळालं.

घडलेल्या प्रसंगातून बोध घेऊन येणाऱ्या काळात अशा समस्या निर्माण होऊ नयेत याचं नियोजन करता येऊ शकतं का, तसंच भविष्यात पुन्हा अशा प्रकारचं महापुरासारखं संकट टाळण्यासाठी पावसाचा अचूक अंदाज बांधणं शक्य आहे का, याचं उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

'पाऊस मोजण्याची पद्धत संभ्रमात टाकणारी'

सध्या हवामान विभाग (IMD) वापरत असलेली अतिवृष्टीबाबतची संकल्पना बदलण्याची गरज असल्याचं मत प्रा. किरणकुमार जोहरे नोंदवतात.

प्रा. जोहरे यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रॉपिकल मेटरोलॉजीमध्ये... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

(IITM) जवळपास 13 वर्षे शास्त्रज्ञ म्हणून काम केलं आहे. ते हवामानाचे अभ्यासक असून सध्या नाशिकच्या केटीएचएम महाविद्यालयात भौतिकशास्त्राचे प्राध्यापक आहेत.

जोहरे सांगतात, "पावसाचं पद्धतशीर वर्गीकरण केल्यास किती प्रमाणात पाऊस झाला याबाबत हवामान विभागाला (IMD) नीट सांगता येऊ शकते. चोवीस तासात 65 मिलीमीटरपेक्षा जास्त होणाऱ्या प्रत्येक पावसाला हवामान विभाग अतिवृष्टी म्हणतो. 65 मिलीमीटरपेक्षा अधिक पाऊस म्हणजे जास्त पाऊस (Heavy Rain), 65 ते 125 मिलीमीटरहून अधिक पाऊस म्हणजे खूप जास्त पाऊस (Very Heavy Rain) तर 250 मिलीमीटरपेक्षा जास्त पाऊस म्हणजे अतिवृष्टी (Extremely Heavy) अशी संकल्पना हवामान खाते (IMD) वापरते."

"पण फक्त अतिवृष्टी म्हटल्यानंतर नागरिकांना पावसाचा पुरेसा अंदाज येत नाही. सध्याची पद्धत अपुरी तसंच गोंधळात टाकणारी आहे. ठराविक परिमाणापेक्षा जास्त पाऊस झाल्यास ते मोजण्यासाठीची यंत्रणा IMD कडे नाही. पाऊस नेमका किती प्रमाणात होणार आहे हे सांगण्याची यंत्रणा निर्माण झाली पाहिजे. चोवीस तासांमध्ये कोणत्या तासात अधिक पाऊस होणार आहे, प्रत्येक तासाला किती मिलीमीटर पाऊस झाला, हे वर्गीकरण हवामान खातं नागरिकांना सांगू शकल्यास ते हवामान खात्याचं मोठं यश असेल," असं प्रा. जोहरे सांगतात

हवामान तज्ज्ञ डॉ. रामचंद्र साबळेसुद्धा याबाबत असंच काहीसं मत नोंदवतात. डॉ. साबळे हे महात्मा फुले कृषी महाविद्यालयात कृषी हवामान विभागाचे प्रमुख म्हणून कार्यरत होते.

डॉ. साबळे सांगतात, की पावसाचा अंदाज सांगण्याच्या पद्धतीत आमूलाग्र सुधारणा करण्याची गरज आहे. अचूक अंदाज वर्तवणं हे हवामान खात्याचं पहिलं उद्दिष्ट असलं पाहिजे."

जुन्या यंत्रणेनुसार मोजमाप

मुख्यमंत्री देंवेंद्र फडणवीस यांनी पूर परिस्थितीचा आढावा घेतल्यानंतर सांगलीमध्ये पत्रकार परिषद घेतली होती. यावेळी हवामान खात्याला अशा प्रकारच्या परिस्थितीचा अंदाज वर्तवणे शक्य आहे का, याबाबत मुख्यमंत्र्यांना विचारण्यात आलं.

उत्तरादाखल मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले, "मुळात अजूनही आपल्याकडे किती पाऊस पडणार आहे हे सांगणारी यंत्रणा नाही. तुरळक पाऊस पडणार की मोठ्या प्रमाणावर याबाबत अंदाज व्यक्त केले जाऊ शकतात.  हा आपल्या लेखी अतिवृष्टी प्रकारातला पाऊस आहे. चार दिवसांत किती मिलीमीटर पाऊस पडणार आहे, याची माहिती आपल्याकडे नसते. आता जेवढा पाऊस पडला त्या पाण्याचा निचरा करण्याची व्यवस्था...


पावसामुळे रस्ते तुंबणं, रहदारी मंदावणं, लोकल सेवा विस्कळीत होणं आणि हे असे अपघात मुंबईकरांसाठी फारसे नवे राहिलेले नाहीत. रोज अशा संकटांना तोंड देत ते कामावर जाण्याची आणि कामावरून घरी येण्याची लढाई लढत असतात.

पण अशा घटनांना, अपघातानांना जबाबदार कोण या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याचा हा प्रयत्न.

रेल्वे यात्री परिषदेचे अध्यक्ष सुभाष गुप्ता म्हणाले, "पादचारी पूल घटना दुर्दैवी आहे. एक तर पाऊस, फूटपाथ कोसळल्याने खोळंबलेली वाहतूक आणि वेस्टर्न एक्स्प्रेस वेवरील वाहतूक कोंडी याचा फार मोठा त्रास नागरिकांना सोसावा लागला. एल्फिन्स्टन इथल्या घटनेनंतर सगळ्याच फूट ओव्हर ब्रीज, रोड ओव्हर ब्रीज यांचं ऑडिट करण्यात आलं होतं. या ऑडिटमधून हा फूटपाथ आला नव्हता का?"

"आजच्या प्रकाराला महापालिका आणि रेल्वे दोन्ही जबाबदार आहेत, असं ते म्हणाले. रेल्वेवरून जे पूल जातात त्यांची जबाबदारी रेल्वेची असते. पण जर नागरिक हे पूल वापरत असतील तर त्याची जबाबदारी महापालिकेवरही येते. अशा फूटपाथची, फूट ओव्हर ब्रीजची किंवा रोड ओव्हर ब्रीजचं महापालिकेनही ऑडिट करायला नको का", असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला.

फूटपाथ कोसळल्यामुळे डब... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ेवाल्यांची सेवाही खंडित झाली आहे. अंधेरी ते विरारच्या दरम्यान काही डबेवाले अडकून पडले होते. त्यामुळे डबेवाल्यांची सेवा बंद राहाणार असल्याचे डबेवाल्यांचे प्रवक्ते सुभाष तळेकर यांनी सांगितलं.

मुंबईतील पत्रकार राजेंद्र आकलेकर यांनी ही जबाबदारी महापालिका आणि रेल्वेचे एकत्रित आहे, अशी प्रतिक्रिया दिली. ते म्हणाले, "एल्फिन्स्टन दुर्घटनेनंतर जे ऑडिट करण्यात आलं त्यात गर्दी आणि पुलांची क्षमात याचा विचार करण्यात आला. यात स्ट्रक्चरल ऑडिट करण्यात आलं नव्हतं. स्ट्रक्टचरल ऑडिटची स्वतंत्र व्यवस्था आहे. या पुलांची जबाबदारी महापालिका आणि रेल्वे यांची एकत्रित आहे."

सततच्या पावासाने मदत कार्यात अडथळे येत होते. गोखले पुलाच्या दुसऱ्या बाजूच्या फूटपाथची स्थितीही फारशी चांगली नसून त्याच्याही स्लॅबला तडे गेल्याचं दिसून आलं आहे.

मुंबईतील कार्यकर्ते समीर झवेरी यांनी मुंबई महापालिकेने पुलांसाठी गेल्या दहा वर्षांत रेल्वे प्रशासनाला किती निधी दिला ही माहिती माहितीच्या अधिकारात विचारली होती. यातून 117 कोटी इतका निधी दिला असल्याची माहिती महापालिकने दिली आहे. झवेरी म्हणाले, "या निधीचा रेल्वेने कसा विनियोग केला हे याचं ऑडिट महापालिकेने करायला हवं होतं. 2010ला अशीच घटना घडली होती. गेल्या वर्षी एल्फिन्स्टनची घटना घडली. आताही महापालिका आणि रेल्वे प्रशासन एकमेकांवर जबाबदारी ढकलताना दिसत आहेत. ही जबाबदारी दोघांची आहे, ती त्यांना घ्यावी लागेल."

(संकलन - मोहसीन मुल्ला)

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)


पाश्चिमात्य राष्ट्रांमध्ये ती थोडी सुलभ असली तरी मुल दत्तक घेताना वाटणारी काळजी, काहीशी चिंता आणि हुरहुर असतेच. मात्र, अमेरिकेतील मिशिगन प्रांतातील कोर्टात झालेली दत्तक सुनावणी काहीशी अनोखी आणि खास ठरली. कारण या दत्तक सुनावणीत साक्षीदार म्हणून चिमुकल्यांनी गर्दी केली होती.

अनाथ असलेल्या पाच वर्षांच्या मायकलला नुकतेच नवीन आई-वडील मिळाले आणि आपल्या आयुष्यातल्या इतक्या महत्त्वाच्या दिवसाचे साक्षीदार होण्यासाठी त्याने किंडरगार्टनमधल्या आपल्या सर्व वर्गमित्रांना आमंत्रित केलं होतं. गुरुवारी केंट काउंटी कोर्टात हा अनोखा दत्तक विधान सोहळा पार पडला.

केंट काउंटी कोर्टाने फेसबुकवर या सुनावणीचा एक फोटो शेअर केला आहे. यात पाच वर्षांचा मायकल मोठ्यांसाठीच्या एका खुर्चीत आरामात बसलेला दिसतोय. त्याच्या शेजारीच त्याचे नवीन आई-वडील आहेत. आणि या तिघांच्या मागे मायकलचे सर्व चिमुकले वर्गमित्र हातात कागदापासून बनलेले हार्ट्स उंचावून त्याच्या आनंदात सहभागी होताना दिसत आहेत.

या दत्तक सुनावणीत प्रत्येक मुलाने आपण इथे का आलोय, हे न्यायमूर्तींना सांगितलं.

स्टिव्हन नावाचा मुलगा म्हणला, "मायकल माझा बेस्ट फ्... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

रेंड आहे."

तर एक चिमुकली म्हणाली, "माझं नाव लिली आहे आणि मायकल मला आवडतो."

या खास सुनावणीसाठी केंट काउंटी कोर्टाच्या न्यायमूर्ती पॅट्रिका गार्डनर यादेखील सजून-धजून आल्या होत्या. त्यांनी गळ्यात ख्रिसमस डेकोरेशनसाठी तयार केलेला खास नेकलेस घातला होता.

मायकलच्या शिक्षिका म्हणाल्या, "आम्ही या शालेय वर्षाची सुरुवातच केली ती मुळी एका कुटुंबासारखी. कुटुंब केवळ डीएनएने एकत्र बांधलेलं हवं, असं गरजेचं नाही. जिथे आधार आणि प्रेम असतं ते कुटुंबच असतं."

न्यायमूर्तींनी दत्तक प्रक्रिया पूर्ण झाल्याची घोषणा करताच मायकल, त्याचे आई-वडील, शिक्षक, मित्र अशा उपस्थित सर्वांनीच एकच जल्लोष केला.

गुरुवारी केंट काउंटी कोर्टाचा वार्षिक दत्तक दिन होता. या दिवशी 37 मुलांचं "प्रेमाने आणि अधिकृतपणे नव्या कुटुंबात स्वागत करण्यात आलं", असं कोर्टाने आपल्या फेसबुक अकाउंटवर पोस्ट केलं.

या सोहळ्यावेळी माननीय न्यायमूर्ती पॅट्रिका गार्डनर म्हणाल्या, "कधी कधी त्यांचा प्रवास खूप मोठा असतो. त्यांनी मुलं आणि त्यांच्या कुटुंबांसाठी चमत्कार आणि परिवर्तन घडवलं आहे आणि भक्कम सामाजिक पाठिंबा मिळवला आहे. मायकलच्या दत्तक सुनावणीत याचा प्रत्यय आलाच आहे."

"किंडरगार्टनचा त्याचा संपूर्ण वर्ग आणि शाळा इथे उपस्थित आहे, त्याला हे सांगायला की "आम्हाला तू  आवडतोस", "आम्ही तुझ्यासोबत आहोत", "आणि आम्ही केवळ आज नाही तर भविष्यात येणाऱ्या प्रत्येक वर्षी आम्ही इथे असू"."

या विशेष दत्तक सुनावणीचं वार्तांकन करण्यासाठी कोर्टाबाहेर प्रसारमाध्यमांचे प्रतिनिधीही जमले होते. त्यांच्याशी बोलताना मायकल म्हणाला, "I love my daddy". मायकल बोलत होता आणि त्याचे वडील आनंदाश्रूंनी डबडबलेल्या डोळ्यांनी त्याच्याकडे कौतुकाने बघत होते.

केंट काउंटी कोर्टाने आपल्या फेसबुकवर टाकलेला मायकलच्या दत्तक सुनावणीचा फोटो फेसबुकवर 1 लाखवेळा शेअर करण्यात आला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)


पाहा काय म्हणते सृष्टी देशमुख

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

महाविद्यालयात प्रवेश घेतल्यानंतर एका वर्षानंतरच स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास करण्याचा निर्णय सृष्टी देशमुख यांनी घेतला होता. काहीही झालं तरी चांगला रँक मिळवायचाच असं मनाशी ठरवल्याचं त्यांनी सांगितलं. आणि त्यांनी जे ठरवलं, ते करूनही दाखवलं.

सृष्टी यांनी केमिकल इंजिनिअरिंगमध्ये पदवी मिळवली आहे. तरी स्पर्धा परीक्षेकडे वळण्याचं कारण सांगतात, "कॉलेजला असताना दुसऱ्या तिसऱ्या वर्षातच मी परीक्षेची तयारी सुरू केली होती. तेव्हा मला असं वाटलं की केमिकल इंजिनिअर होऊन मी तितकं काम करू शकणार नाही जितकं सनदी अधिकारी बनून करू शकेन."

सृष्टी यांचं शालेय शिक्षण ते नागरी सेवा परीक्षेपर्यंतचा प्रवास भोपाळमध्येच झाला. त्यांनी भोपाळच्या एका कॉन्व्हेंटमधून शिक्षण घेतल्यावर 2018 मध्ये LNCT या महाविद्यालयातून पदवी प्राप्त केली.

त्यांनी भोपाळमध्येच राहून नागरी सेवा परीक्षेची तयारी केली. त्या दिल्लीत फक्त मुलाखतीसाठी आल्या होत्या. त्यांनी भोपाळमध्येच प्रशिक्षण घेतलं. वेळोवेळी इंटरनेटचाही वापर केला.

सृष्टी देशमुख

मोठ्या शहरातील क्लासेस

स्पर्धा परीक्षेसाठी... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

साधारणत: विद्यार्थी मोठ्या शहरात क्लासेसला जातात. मात्र सृष्टी यांनी आपल्या घरीच राहून अभ्यास करण्याचा निर्णय घेतला.

याबद्दल त्या सांगतात, "इथे राहण्याचे काही फायदे आणि नुकसान दोन्ही आहेत. आईच्या हातचं जेवण हा सगळ्यात मोठा फायदा आहे. रात्री वडिलांबरोबर गप्पा मारत त्यांना अडचणी सांगू शकली. घरापासून दूर राहिलं तर सगळी कामं आपल्यालाच करावी लागतात. मात्र अनेक अडचणी आल्या हेही तितकंच खरं."

सृष्टी देशमुख आपल्या आईबरोबर

"क्लासेसमध्ये असं वाटायचं की काही उणीव रहायला नको. दिल्लीत जास्त चांगले क्लासेस आणि शिक्षक आहेत. मी स्वत:वर विश्वास ठेवला आणि इंटरनेटचा वापर करत राहिले. टेस्ट सिरीजच्या माध्यमातून तयारी केली. दिल्लीत अभ्यास करणाऱ्या लोकांसोबतही मी संपर्कात राहिले. त्यामुळेच कदाचित मला आजचा दिवस पहायला मिळत आहे."

सृष्टी देशमुख यांचे वडील इंजिनिअर आहे तर आई एका खासगी शाळेत शिक्षिका आहे. त्यांच्या घरी आजी आणि एक लहान भाऊ आहे. त्या आपल्या यशाचं श्रेय संपूर्ण कुटुंबीय, मित्रमैत्रिणी आणि शिक्षकांना देते. "UPSCची परीक्षा खूप मोठी परीक्षा आहे, या सगळ्यांच्या सहकार्याशिवाय ते शक्य नाही," त्या सांगतात.

अभ्यास कसा केला?

सृष्टी सांगतात की त्या प्रत्येक विषयांनुसार किती अभ्यास करायचा ते ठरवायच्या. समाजशास्त्र हा त्यांचा वैकल्पिक विषय होता. चालू घडामोडींवरही त्यांनी विशेष लक्ष दिलं. योग आणि संगीताच्या माध्यमातून त्या थकवा दूर करत असत.

सृष्टी देशमुख यांचं कुटुंब

या परीक्षेची तयारी करणाऱ्या स्पर्धकांना त्या सल्ला देतात, "चालू घडामोडींचा सतत अभ्यास करत रहा. या विषयाशी निगडीत अनेक प्रश्न पेपरमध्ये विचारले जातात. पेपर वाचत रहा. अभ्यास करण्याच्या एकाच पद्धतीवर विश्वास ठेवू नका. वेगवेगळ्या टेस्ट सीरिज देत रहाव्यात. मानसिक दृष्ट्या कणखर असणं अतिशय आवश्यक आहे. कधी कधी खूप ताण येणं अतिशय स्वाभाविक आहे. मात्र आपल्या प्रयत्नांवर विश्वास ठेवा."

महिलांसाठी आव्हान

या परीक्षेची तयारी करताना काय आव्हानं येतात या प्रश्नाचं उत्तर देताना त्या सांगतात, "हा प्रश्न मला मुलाखतीतसुद्धा विचारला होता. तेव्हा मी सांगितलं की आव्हानं प्रत्येक नोकरीत असतात. महिला असल्यामुळे माझ्या निर्णयाच्या स्वीकारार्हतेबद्दल प्रश्नचिन्ह निर्माण होऊ शकतात. मात्र मी माझं एकदम स्वच्छपणे आणि संपूर्ण तयारीसकट करेन. जेणेकरून काही अडचणी येणार नाहीत."

UPSCच्या मुख्य...


पाहा युतीची घोषणा

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरेंनी पंतप्रधान मोदी, भाजप अध्यक्ष अमित शाह, मुख्यमंत्री फडवणीस आणि अनेक भाजप नेत्यांवर टीका करताना केलेली ही 9 महत्त्वाची विधानं. शिवजयंतीच्या आदल्या दिवशी याच अफझल खानाला, कुंभकर्णाला, चोराला आणि थापाड्याला उद्धव मित्र म्हणून जवळ घेणार आहेत.

1. 'मोदी अफझल खान'

2014 सालच्या लोकसभा निवडणुका भाजप-सेना सोबत लढले. पण भाजपच्या दणदणीत विजयानंतर भाजपने विधानसभेत जागा वाढवून मागितल्या. त्या द्यायला शिवसेनेने नकार दिला आणि ऐन विधानसभा निवडणुकीआधी युती तुटली.

त्यानंतर प्रचार करताना शिवसेना आणि भाजपने एकमेकांवर जोरदार टीकास्त्रं सोडली. तुळजापूरमध्ये झालेल्या सभेत उद्धव ठाकरेंनी म्हटलं होतं, "मोदींचं अख्खं कॅबिनेट महाराष्ट्रात मतं मागत फिरत आहे. ते अफझल खानाच्या सेनेप्रमाणे महाराष्ट्र जिंकू पाहात आहेत. पण त्यांचे मनसूबे आम्ही पूर्ण होऊ देणार नाही."

2. 'अफझल खानाला उताणा पाडू'

उद्धव ठाकरे आणि अमित शाह

त्यानंतर साडे 4 वर्षांनी 'सामना' या शिवसेनेच्या मुखपत्रात  अफझल खानाचा उल्लेख पुन्हा करण्यात आला.

23 जानेवारी 2019 रोजी 'सामन... आणखी 4000 वर्णांसाठी लेख सुरू ठेवा:

ा'त छापून आलेल्या अग्रलेखात भाजपवर अशा शब्दांमध्ये टीका करण्यात आली होती: 'शिवसेना संपविण्याचा विडा उचलून महाराष्ट्रात अनेक अफझलखान आले व उताणे पडले. शिवसेनेला राजकीय मैदानात 'पटकण्या'ची पोकळ डरकाळी फोडणारेही काळाच्या ओघात नष्ट झाले.'

युतीच्या घोषणेवर संपादक आशिष दीक्षित यांचं विश्लेषण

3. 'भाजप कुंभकर्ण'

उद्धव ठाकरे यांनी गेल्यावेळेसच्या दसरा मेळाव्यात अयोध्येला जायची घोषणा केली. त्यांनी अयोध्या दौरा केला. या दौऱ्याचे एकच घोषवाक्य होते, 'हर हिंदू की यही पुकार, पहले मंदिर फिर सरकार.' मी कुंभकर्णाला जागा करायला आलोय, असं उद्धव ठाकरे या दौऱ्याविषयी म्हणायचे.

त्याचवेळी आमचा राम अजूनही वनवासातच आहे. निवडणुका आल्या की राम आठवतो, मग अयोध्येत राम मंदिर का बांधत नाहीत, असा प्रश्न 'सामना'च्या संपादकीय मधून विचारण्यात आला होता.

अयोध्येत उद्धव

4. 'पहारेकरीच चोर'

राम मंदिराच्या मुद्द्यावरूनच पंढरपुरातही शिवसेनेनी सभा घेतली. 'युती गेली खड्ड्यात' असं म्हणत 'हल्ली पहारेकरीही चोऱ्या करायला लागलेत' अशी अप्रत्यक्ष टीका उद्धव ठाकरे यांनी या सभेत केली होती. त्यावर मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले होते की योग्यवेळी शिवसेनेला उत्तर देऊ.

5. 'मोदी लाटेची वाट लावू'

लातूर इथं भाजपा कार्यकर्त्यांच्या मेळाव्यात भाजपचे अध्यक्ष अमित शहा यांनी मित्रपक्ष सोबत आले तर ठीक; अन्यथा त्यांनाही पटकू अशी भाषा वापरल्याचे वृत्त माध्यमांमध्ये झळकले होते.

उद्धव ठाकरे यांनी या विधानाला प्रत्युत्तर दिलं. "शिवसेनेला पटकणारा अजून जन्माला आला नाही. आम्हाला कोणी लेचेपेचे समजू नका. कित्येक लाटा आल्या आणि गेल्या. आम्ही लाटेची वाट लावतो," असं वरळीत एका अधिवेशनात ते म्हणाले.

6. 'मुख्यमंत्री शुद्धीवर आहेत का?'

पालघर लोकसभा पोटनिवडणुकीच्यावेळी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची कथित ऑडियो क्लिप चर्चेत आली होती. शिवसेनेच्या सभेत उद्धव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्र्यांची ऑडियो क्लिप जाहीर केली.

याच पोटनिवडणुकीत भाजपने पैसे वाटल्याचा आरोपही शिवसेनेने केला. "एके काळी बूथ ताब्यात घ्यायचे, आता EVMमध्ये घोळ होतो," असा आरोप खासदार संजय राऊत यांनी केला होता. 'मुख्यमंत्री शुद्धीवर आहेत का' अशी टीका सामानातून झाली.

7. 'मुका घेतली तरी...'

उद्धव ठाकरेंपेक्षाही जहाल भाषेत शिवसेना खासदार आणि 'सामना'चे संपादक संजय राऊत यांनी वेळोवेळी भाजपवर टीका केली. ते विरोधी पक्षांच्या...