सामग्री: इस्लामिक रिपब्लिक इराणशी पश्चिमेने संबंध ताणल्यामुळे ना इराणने कधी गुडघे टेकले, आणि ना कधी या परिसरामध्ये शांतता प्रस्थापित झाली. इतकंच नाही तर अमेरिकेत डोनाल्ड ट्रंप सत्तेत आल्यावर इराण-अमेरिका यांच्यातील शत्रुत्वात वाढच झाली आहे.

1971मध्ये युगोस्लावियाचे तत्कालीन राष्ट्रपती जोसेप ब्रॉज टिटो, मोनॅकोचे राजकुमार रेनिअर आणि राजकुमारी ग्रेस, अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष स्पिरो अग्नू आणि सोव्हिएत संघाचे नेते निकोलई पोगर्नी हे इराणच्या पर्सेपोलिस शहरात एकत्र आले.

हे सर्वजण एका शाही पार्टीसाठी आले होते. ही पार्टी इराणचे शाह रजा पहलवी यांनी आयोजित केली होती. पण त्यानंतर आठ वर्षांनी अयातोल्ला रुहोल्ला खोमेनी यांचं इराणमध्ये आले आणि त्यांच्या हातात इराणची सूत्रं आली. त्यांनी या शाही पार्टीचं वर्णन "शैतानो का जश्न" असं केलं होतं.

1979 मध्ये इराणच्या इस्लामिक क्रांतीच्या आधी खोमेनी टर्की, इराक आणि पॅरिसमध्ये विजनवासात होते. शाह पहलवींच्या नेतृत्वाखाली इराणच्या पाश्चात्त्याकरणाला तसंच अमेरिकेवर इराणची भिस्त वाढत असल्यामुळे खोमेनी त्यांच्यावर सतत टीका करायचे.

इराणमध्ये लोकशाही मार्गाने निवडल्या गेलेल्या पंतप्रधान मोहम्मद मोसादेग यांना पदच्युत करून अमेरिका आणि ब्रिटनने पहलवी यांच्याकडे सत्ता सोपवली होती. मोहम्मद मोसादेग यांनी इराणच्या तेल उद्योगाचे राष्ट्रीयीकरण केलं होतं. शाह यांना कमकुवत करण्याची त्यांची इच्छा होती.

परराष्ट्रातील एखाद्या नेत्याला शांततेच्या काळात पदच्युत करण्याचं काम अमेरिकेनं पहिल्यांदाच इराणमध्ये केलं. पण ही काही शेवटची वेळ नव्हती. यानंतर ही पद्धत अमेरिकेच्या परराष्ट्र नीतीचा एक भागच बनून गेली.

1953मध्ये अमेरिकेनं ज्या पद्धतीनं इराणमध्ये सत्तापालट करून दाखवला, त्याच्यामुळेच 1979 साली इराणी क्रांती झाली होती. परंतु गेल्या 40 वर्षांमध्ये इराण आणि पाश्चिमात्य देशांमधील संबंधांत आलेली कटुता संपलेली नाही.

इराणी क्रांतीनंतर तिथे वाढलेल्या रूढिवादावर जर्मन तत्त्वज्ञ हॅना अॅरेंट यांनी प्रोजेक्ट सिंडिकेटने केलेल्या अहवालात एक टिप्पणी केली आहे. त्यात एरेंट म्हणतात, "क्रांती झाल्यावर बहुतांश उग्र क्रांतिकारक रूढिवादी होतात."

खोमेनी यांच्याबाबतही असंच घडल्याचं सांगितलं जातं. सत्तेत आल्यावर खोमेनी यांच्या उदार भूमिकेत अचानक परिवर्तन झालं. त्यांनी स्वतःला डाव्या आंदोलनांपासून वेगळं केलं.

विरोधी आवाज दडपायला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इराणी क्रांतीला नुकतीच 40 वर्षं पूर्ण झाली. या क्रांतीचा वर्धापनदिन ही सर्व पाश्चिमात्य शक्तींना आत्ममंथनाची सुवर्णसंधी आहे, असं म्हटलं जातंय.


सामग्री: इस्लामिक रेजिस्टंस मूव्हमेंट या संघटनेच्या अरबी नावाच्या आद्याक्षरांना जोडून 'हमास' हे नाव ठेवण्यात आलं आहे.

1987 साली वेस्ट बँक आणि गाझा पट्टीत इस्रायलने केलेल्या कब्जाचा विरोध सुरू झाल्यावर पॅलेस्टाईनने पहिला विद्रोह केला. तिथूनच हमासची सुरुवात झाली.

इस्रायलला धुळीस मिळवण्यास कटीबद्ध असल्याचं या संघटनेच्या चार्टरमध्ये लिहिलं आहे.

हमासची सुरुवात झाली त्यावेळी या संघटनेची दोन उद्दिष्टं होती. पहिलं उद्दिष्टं म्हणजे इस्रायलविरोधात शस्त्र हाती घेणं. त्यांच्या इज्जदीन अल-कसाम ब्रिगेडवर ही जबाबदारी होती. याशिवाय या संघटनेचं दुसरं उद्दिष्टं समाजकल्याणाची कामं करणं हे होतं.

मात्र, 2005 नंतर इस्रायलने गाझातून आपलं सैन्य आणि वस्त्या मागे घेतल्या. तेव्हापासून हमासने पॅलेस्टाईनच्या राजकीय प्रक्रियेत सहभागी व्हायला सुरुवात केली.

2006 साली हमासने पॅलेस्टाईनच्या अंतर्गत येणाऱ्या भागातून निवडणुकीत विजय मिळवला आणि पुढल्याच वर्षी गाझाचे अध्यक्ष महमूद अब्बास यांच्या 'फतह' या प्रतिस्पर्धी गटाला बाजूला सारत तिथली सत्ता काबिज केली.

तेव्हापासून गाझाच्या या कट्टरवाद्यांनी इस्रायलसोबत तीन युद्ध केली आहेत. हमासला एकट पाडून त्यांच्यावर हल्ले बंद करण्याचा दबाव यावा, यासाठी इस्रायलने इजिप्तच्या सहकार्याने गाझापट्टीची नाकाबंदी केली आहे.

हमास किंवा किमान त्यांच्या सैन्य गटाला इस्रायलसह अमेरिका, युरोपीय महासंघ, ब्रिटन आणि इतर अनेक राष्ट्र एक अतिरेकी संघटना मानतात.

आत्मघातकी बॉम्बहल्ले

पहिल्या विद्रोहानंतर प्रमुख पॅलेस्टाईन गट म्हणून हमासचा उदय झाला. या संघटनेने 1990 साली इस्रायल आणि बहुतांश पॅलेस्टाईनचं प्रतिनिधित्व करणाऱ्या पॅलेस्टाईन मुक्ती संघटना (PLO) यांच्यात ओस्लोत झालेल्या शांतता चर्चेचा विरोध केला.

इस्रायलने अनेक मोहिमा आखल्या. तर पॅलेस्टाईन प्राधिकरण या पॅलेस्टाईनच्या प्रमुख शासकीय संस्थेनेही कारवाया केल्या. मात्र, तरीही हमासने आत्मघातकी बॉम्बहल्ले करत सुरू असलेली शांतता चर्चा रोखण्याची आपली क्षमता असल्याचं सिद्ध केलं.

हमासची सशस्त्र शाखा इज्जदीन अल-कसाम

हमासचे बॉम्ब निर्माते याहिया अय्याश यांची डिसेंबर 1995 मध्ये हत्या करण्यात आली. याला प्रत्युत्तर म्हणून 1996 सालच्या फेब्रुवारी आणि मार्च महिन्यात हमासने अनेक आत्मघातकी बॉम्बहल्ले केले ज्यात 60 इस्रायली नागरिकांचा मृत्यू झाला.

इस्रायलने ओस्लो करार तोडण्याचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हमास ही पॅलेस्टाईनच्या कट्टरवादी संघटनांपैकी सर्वांत मोठी संघटना आहे.


सामग्री: इस्लामिक स्टेटच्या नव्या ऑडियोत म्होरक्या अबू बगदादीचा आवाज असल्याची चर्चा आहे.

गेल्या काही दिवसांपासून बगदादीच्या मृत्यूसंदर्भात अनेक बातम्या पसरल्या होत्या. बगदादीचा शेवटचा ऑडियो साधारण वर्षभरापूर्वी जाहीर करण्यात आला होता. मात्र कथित इस्लामिक स्टेटनं जाहीर केलेल्या ताज्या ऑडियोमध्ये उत्तर कोरियानं जपान आणि अमेरिकेला दिलेल्या धमक्यांचा उल्लेख आहे.

या ऑडियोमध्ये ISचा बालेकिल्ला असलेल्या इराकच्या मोसूल शहरातील लढाईचाही उल्लेख आहे. जुलै महिन्यात इराक सैन्यानं जोरदार आक्रमण करत मोसूलवर ताबा मिळवला होता.

जुलै 2014 नंतर कोणीही बगदादीला सार्वजनिक ठिकाणी पाहिलेलं नाही. त्याला पकडून देणाऱ्याला अमेरिकेनं अडीच कोटी डॉलरचं इनाम जाहीर केलं आहे.

तीन वर्षांपूर्वी जाहीर करण्यात आलेल्या व्हीडिओमध्ये बगदादी होता, ज्यात तो मोसूलच्या अल नूरी मशिदीत आपल्या समर्थकांना संबोधित करताना दिसत होता.

इराक सैन्याने मोसूलवर केलेल्या कारवाईला बगदादीने खिलाफत म्हणून घोषित केले होते.

मोसूल शहरातले दृश्य

बगदादीचा मृत्यू झाल्याचे पुरावे नसल्याने तो जिवंत आहे असाच विश्वास ठेवावा लागतो, असं अमेरिकेच्या लष्कराचे प्रवक्ते रायन डिल्लन यांनी सांगितलं.

दरम्यान, नवा ऑडिओमधील आवाज बगदादीचाच आहे की नाही, हे तपासण्याचं काम सुरू आहे. मात्र तो आवाज बगदादीचाच आहे, असं अमेरिकेच्या गुप्तचर संघटनेचं म्हणणं आहे.

सामान्य नागरिक आणि कैद्यांना क्रुर वागणूक देणाऱ्या इस्लामिक स्टेटला मोसूलमधला मोठा भाग गमवावा लागला होता.

46 मिनिटांचा ऑडिओ

IS शी संलग्न एका वेबसाइटनं 46 मिनिटांचा हा ऑडियो पोस्ट केला आहे. गेल्यावर्षी नोव्हेंबरनंतर पहिल्यांदाच IS तर्फे ऑडियो पोस्ट करण्यात आला आहे.

मोसूलच्या लढाईव्यतिरिक्त या ऑडियोमध्ये सीरियामधील रक्का आणि हामा तसंच लिबियातल्या शहरांमध्ये झालेल्या संघर्षाचा उल्लेख आहे.

ज्यांनी रक्त सांडलं, ते योगदान वाया जाणार नाही, असं या ऑडिओमधील व्यक्ती म्हणते.  रशियाच्या पुढाकारानं सीरियाप्रश्नी सुरू झालेल्या शांती चर्चेचा संदर्भ या ऑडियोत आहे. उर्वरित रेकॉर्डिंगमध्ये धार्मिक गोष्टींचा उल्लेख आहे.

इराक-सीरियाच्या सीमेवरील ISचं वर्चस्व असलेल्या भागात अल बगदादीनं आश्रय घेतल्याचं समजतं.

मोसूलवरी कारवाईचा क्षण

ताहीर इन्स्टिट्यूट फॉर मिडल इस्ट पॉलिसी संस्थेचे हासन हसन यांनी नुकताच बीबीसीकरता याच विषयावर लेख लिहिला होता. अबू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कथित इस्लामिक स्टेट अर्थात ISने एक ऑडियो प्रसिद्ध केली आहे, ज्यात या जहालवादी संघटनेचा प्रमुख अबू बक्र अल-बगदादीचा आवाज असल्याचा मानलं जात आहे.


सामग्री: इस्लामी कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे.

कट्टरतावादी संघटना अल-शबाबने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे. या हल्ल्याची सुरुवात रविवारी दुपारी एका कारमध्ये झालेल्या बॉम्बस्फोटाने झाली.

वृत्तसंस्था रॉयटर्सने आतापर्यंत नऊ लोकांचा या हल्ल्यात मृत्यू झाला असल्याचं म्हटलं आहे.

अल-शबाब या कट्टरतावादी गटाचे संबंध अल-कायदाशीही आहेत. हा गट सतत सरकारविरुद्ध हल्ले करत असतो.

प्रत्यक्षदर्शींच्यामते मोगादिशूमधल्या 'आफ्रिक' हॉटेलच्या मुख्यदारावर एक कार येऊन आदळली आणि तिचा स्फोट झाला. यानंतर सशस्त्र बंदूकधारी हॉटेलमध्ये गोळीबार करत शिरले.

"तो स्फोट इतका शक्तिशाली होता की संपूर्ण हॉटेल हादरलं. आम्ही आत गप्पा मारत बसलो होतो पण हल्ला झाला आणि प्रचंड घाबरलो. काय घडतंय कळत नव्हतं," तिथले प्रत्यक्षदर्शी अहमद नूर यांनी रॉयटर्सशी बोलताना सांगितलं.

इस्लामी कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे.

घटनास्थळी असलेल्या एका पोलिसाने रॉयटर्सला सांगितलं की, "आता मोहीम संपलेली आहे. या हल्ल्यात 9 जणांचा मृत्यू झाला आहे ज्यात 4 हल्लेखोरांचाही समावेश आहे. जवळपास 10 लोक जखमी झाले आहेत."

मृतांमध्ये सोमालियाचे माजी सैन्य जनरल मोहम्मद नूर गुलाल यांचाही समावेश आहे असं सोमालियाचे पंतप्रधान मोहम्मद हुसेन रोबेल यांनी आपल्या पत्रकात म्हटलंय.

बीबीसी प्रतिनिधी बेला हसन मोगादिशूमध्ये आहेत. यांनी सांगितलं की 'आफ्रिक' हॉटेल विमानतळाच्या जवळ आहे आणि या भागात प्रचंड सुरक्षा व्यवस्था असते. असं असतानाही कट्टरतावाद्यांनी या हॉटेलला लक्ष्य बनवलं आहे.

हल्ला झाला तेव्हा अनेक उच्चपदस्थ सरकारी अधिकारी आणि लोकप्रतिनिधी या हॉटलमध्ये उपस्थित होते असं स्थानिक पोलिसांनी सांगितलं.

सोशल मीडियामधल्या व्हीडिओमध्ये हॉटेलमधून आगीचे लोळ उठताना दिसत आहेत.

हा हल्ला नेमका अशावेळी झाला आहे जेव्हा अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सोमालियामधून अमेरिकन सैन्याच्या 700 तुकड्या मागे घेण्याचे आदेश दिले आहेत. अमेरिकचं सैन्य स्थानिक सुरक्षा यंत्रणांना कट्टरतावाद्यांच्या विरोधात, विशेषतः अल शबाबविरोधात, लढाई लढण्यात मदत करत होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कट्टरतावाद्यांनी सोमालियाची राजधानी मोगादिशूमध्ये हल्ला केला आहे. मोगादिशूमधल्या एका हॉटेलमध्ये इस्लामी कट्टरतावादी आणि सुरक्षा यंत्रणाची चकमक उडाली, त्यात एकूण नऊ जणांचा मृत्यू झाल्याचे रॉयटर्सने सांगितले आहे.


सामग्री: ई कॉमर्स कंपन्यांनी त्यांच्या अॅपमध्ये विविध सेवा, खरेदी आणि माहिती मिळवण्यासाठीच्या भाषांच्या पर्यायामध्ये मराठीला डावललं असून ही माहिती मराठीतूनही मिळण्याचा पर्याय उपलब्ध करून देण्यात यावा, अशी मागणी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने केली आहे.

मनसेचे पदाधिकारी अखिल चित्रे यांनी ई-कॉमर्स कंपन्यांना याविषयीची मागणी करणारं पत्रं दिलंय. याविषयीचं ट्वीटही त्यांनी केलेलं आहे. बंगळुरूमध्ये स्थित असणाऱ्या या कंपन्यांनी दक्षिणी भाषांना प्राधान्य देत महाराष्ट्रात मराठी भाषेला डावलल्याचं त्यांनी या ट्वीटमध्ये म्हणतं आंदोलनाचा इशारा दिलाय.

अॅमेझॉनच्या अॅपवर सध्या इंग्लिशसोबतच हिंदी, तेलुगु, तमिळ, कन्नड आणि मल्याळम या भाषांचा पर्याय उपलब्ध आहे.

तर फ्लिपकार्टच्या अॅपवर हिंदी, इंग्लिश, तमिळ, तेलुगु आणि कन्नड भाषांचा पर्याय उपलब्ध आहे.

मनसेच्या या मागणीविषयी फ्लिपकार्टच्या अधिकृत प्रवक्त्यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "पुढच्या काही महिन्यांमध्ये आम्ही ग्राहकांसाठी आमच्या प्लॅटफॉर्मवर सध्याच्या भाषांसोबतच इतरही अनेक भाषांचे पर्याय घेऊन येणार आहोत. भारतात आम्ही स्थानिक भाषा आणि व्हॉईस सोल्यूशनमध्ये सातत्याने गुंतवणूक करत आहोत.

ज्या ग्राहकांना त्यांच्या स्वतःच्या भाषेत व्यवहार करायचे आहेत, असे नवे ग्राहक ई-कॉमर्सशी जोडले गेल्यास त्याचा फायदा भारतातल्या लघु आणि मध्यम उद्योगांना आणि कारागिरांनाही होईल. यामुळे त्यांना आतापेक्षा मोठी बाजारपेठ उपलब्ध होईल."

याच मुद्द्याविषयीची अॅमेझॉनची प्रतिक्रिया जाणून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने अॅमेझॉनला संपर्क साधला. पण ही बातमी लिहीपर्यंत अॅमेझॉनचं उत्तर आलेलं नाही.

इंटरनेटवरच्या भारतीय भाषांमधल्या युजर्सचं प्रमाण

भारतीय भाषांमधल्या इंटरनेट युजर्सबद्दलचा एक पाहणी अहवाल केपीएमजी आणि गुगलने 2017मध्ये प्रसिद्ध केला होता. भारतातल्या इंटरनेटच्या प्रसारामध्ये यापुढे भारतीय भाषांची भूमिका महत्त्वाची असेल आणि 2021पर्यंत इंग्लिश इंटरनेट युजर्सपेक्षा भारतीय भाषांमध्ये इंटरनेट वापरणाऱ्यांचं प्रमाण 2.5 पटींनी जास्त असेल, असं यात म्हटलं होतं.

पुढच्या (2017 नंतरच्या) 5 वर्षांच्या काळात भारतातल्या 10 पैकी 9 इंटरनेट युजर्स हे भारतीय भाषांमध्ये इंटरनेटचा वापर करणारे असतील असंही या रिपोर्टमध्ये म्हटलं होतं.

2017च्या या अहवालातल्या आकडेवारीनुसार 2021मधल्या एकूण इंटरनेट युजरबेसपैकी 30%  युजर्स मराठी,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अॅमेझॉन - फ्लिपकार्ट या कंपन्यांनी त्यांच्या अॅप्समध्ये मराठी भाषेचा पर्याय उपलब्ध करून द्यावा, अशी मागणी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेने केलेली आहे. पण ऑनलाईन जगामध्ये मराठीच्या वापराबद्दल आताची परिस्थिती काय आहे? आणि ऑनलाईन सेवा मराठीत आणण्यातल्या अडचणी काय आहेत?


सामग्री: ई-दिवाळीचा ट्रेंड आपल्यासाठी तसा नवीन नाही. अमेझॉन, फ्लिपकार्ट, स्नॅपडीलच्या बंपर ऑफर्समुळे घरबसल्या दिवाळीची खरेदी करणं खूप सोपं झालं आहे.

त्यात स्मार्टफोन आणि डेटा प्लॅनही स्वस्त झाल्यामुळे फक्त शहरातच नाही तर अगदी गावागावांत आता इंटरनेट पोहोचलं आहे.

आजकाल फेसबुक, ट्विटर, व्हॉट्सअॅप आणि इन्स्टाग्रामसारख्या सोशल मीडियावर जवळपास प्रत्येकाचं अकाऊंट आहे. त्यामुळे यशस्वी उद्योजक होण्याचं स्वप्न पाहणाऱ्यांसाठी सोशल मीडिया ही एक नामी संधी आहे.

तसं तर कोणताही बिझनेस करायचा असेल गरज असते एका भन्नाट आयडियाची. सोबतच लागतो भरपूर पैसा.

पण आता तुमच्याकडे जर कल्पना असेल तर तुम्हाला गरज आहे ती सोशल मीडियाच्या एका बिझनेस अकाऊंटची. हे अकाऊंट सुरू झाल्यानंतर कोणतीही पायपीट न करता तुम्ही अगदी घरबसल्या पैसे कमवू शकता.

सध्या सोशल मीडिया शॉपिंग करण्यासाठी एक सोपं माध्यम झालं आहे. कपडे असो किंवा शोभेच्या वस्तू, ग्राहकांबरोबरच विक्रेत्यांसाठीही आता हे जास्त सोयीचं माध्यम बनलं आहे.

फराळासोबतच सोशल मीडियावरचा हा बिजनेस यंदा अनेकांची दिवाळी मोठी करत आहे.

'यंदाची दिवाळी जोरदार!'

डोंबिवलीत राहणारी श्वेता चावरे ही एक आर्टिस्ट आहे. तिच्या घरी गेल्या 40 वर्षांपासून घरातच कंदील तयार केला जोतो.

यंदा घरातल्या या पंरापरेला बिझनेसमध्ये रुपांतर करायचं तिने ठरवलं आणि ती कामाला लागली.

"कंदील बनवणं तसं सोप होतं. पण तो विकायचा कसा, हा प्रश्न माझ्यासमोर होता. पण इन्स्टाग्राम आणि सोशल मीडियामुळे हे फारच सोपं झालं. मला अपेक्षेपेक्षाही चांगला प्रतिसाद मिळाला. आणि यातून मला तब्बल 10 हजार रुपयांचा फायदा झाला. त्यामुळे यंदा घरबसल्या आमची दिवाळी  जोरदार झाली," असं श्वेता सांगते.

फायदे तसे तोटेही

श्वेता सारखंच मुंबईतल्या शलाका पाटकरलाही इन्स्टाग्राम आणि फेसबुकच्या बिझनेस अकाऊंटचा चांगलाच फायदा झाला आहे.

शलाकाने एक वर्षापूर्वी 'कोरल ब्लश' या नावे तिने पर्स आणि बॅग्सचा बिझनेस सुरू केला. ती स्वत: या पर्सेस डिझाईन आणि तयार करते. पण त्या पर्सेस विकायला दुकान टाकायचं नाही, असं तिनं आधीच ठरवलं होतं.

मग दुकानात पैसे गुंतवण्याऐवजी तिने तेच पैसे सोशल मीडियावर ब्रँडिंगसाठी वापरले. तिने प्रत्येक पोस्टवर भरपूर मेहनत घेतली. त्यामुळे ती कमीत कमी वेळात जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहोचली.

आपला अनुभव शेअर करताना ती सांगते - "मी एक वर्षापासून हा बिझनेस करत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोशल मीडियाचा वापर तसा एकमेकांशी कनेक्ट होण्यासाठी केला जातो. पण सध्या तरुणाई सोशल मीडियाचा बिझनेस करायला पुरेपूर वापर करताना दिसत आहे. जाहिरातींवर लाखो रुपये खर्च करण्याऐवजी सोशल मीडियावरची एक पोस्ट आता त्यांच्या कमाईचं माध्यम बनली आहे.


सामग्री: ई. श्रीधरन

केरळचे भाजप प्रदेशाध्यक्ष के. सुरेंद्रन यांनी ई. श्रीधरन यांच्या नावाची घोषणा केली.

येत्या एप्रिल महिन्यात केरळमध्ये विधानसभेच्या निवडणुका होणार आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर भाजपने मेट्रो मॅन श्रीधरन यांचा चेहरा पुढे केला आहे.

दिल्ली मेट्रोचं प्रमुख सल्लागार पद सोडून मेट्रो मॅन ई. श्रीधरन यांनी नुकताच भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला आहे.

आगामी काही महिन्यांमध्ये केरळमध्ये होत असलेल्या विधानसभा निवडणुकीत ते भाजपकडून उभे राहणार आहेत.

89 वर्षांचे इंजिनिअर ई. श्रीधरन यांचा चेहरा भारतात सर्वत्र परिचित आहे. त्यांना भारतातील दळणवळण क्षेत्रात आमुलाग्र बदल करण्यासाठी ओळखलं जातं.

कोकण रेल्वेची यशस्वी बांधणी केल्यानंतर त्यांचं नाव देशभरात सर्वत्र पोहोचलं होतं.

ई. श्रीधरन यांनी गुरुवारी (18 फेब्रुवारी) आपल्या भाजप प्रवेशाची अधिकृत घोषणा केली. बीबीसी हिंदीशी बोलताना ते म्हणाले, "मी भाजपमध्ये प्रवेश केला आहे. मी विधानसभेची निवडणूक लढवावी, असं पक्षाला वाटतं. अद्याप मतदारसंघ ठरलेला नाही."

राजकारणात येण्याचं कारण सांगताना श्रीधरन म्हणतात, "तुम्हाला देशाची चांगली सेवा करायची असेल तर राजकारण हा एक आदर्श मार्ग आहे. तुम्ही टेक्नोक्रॅटच्या तुलनेत जास्त सेवा करू शकता. इतकी वर्षे मी सरकारी सेवेत असल्यामुळे मला ही गोष्ट समजली नव्हती. पण तो आता काळ बदलला आहे. मला वाटतं मी अजूनही देशासाठी काहीतरी करू शकतो.

श्रीधरन यांचा दिल्ली मेट्रोच्या सल्लागारपदाचा कार्यकाळ जून महिन्यात संपणार आहे. पण त्याआधीच ते पद सोडू शकतात. कारण, एप्रिल-मे महिन्यात केरळमध्ये निवडणुका होऊ शकतात.

गेल्या तीन-चार महिन्यांच्या दरम्यानच मी भाजपमध्ये प्रवेश करण्याचा निर्णय घेतला होता. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे गुजरातचे मुख्यमंत्री असल्यापासूनच मी त्यांचा चाहता होतो. मी मोदी आणि भाजपवर प्रेम करणारा एक उत्साही प्रशंसक आहे, असं श्रीधरन म्हणाले.

भाजपमध्ये प्रवेश करण्याआधी श्रीधरन यांची पंतप्रधान मोदींसोबत काही चर्चा झाली का, हा प्रश्न विचारल्यानंतर ते उत्तरले, "नाही. त्यांनी मला भाजपमध्ये प्रवेश करण्यासाठी सांगितलं नाही. त्यांच्याशी माझी काहीच चर्चा झाली नाही."

अशा स्थितीत केरळ विधानसभा निवडणुकीत श्रीधरन यांची नजर कोणत्या मुद्द्यावर असेल?

या प्रश्नाच्या उत्तरादाखल ते म्हणाले, "मी केरळचा इंफ्रास्ट्रक्चर मजबूत करण्याचा प्रयत्न करेन. यानंतर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय जनता पक्षाचे केरळचे मुख्यमंत्रीपदाचे उमेदवार म्हणून मेट्रो मॅन ई. श्रीधरन यांची निवड करण्यात आली आहे.


सामग्री: ईडन गार्डन

होय, भारतीय भूमिवर 22 नोव्हेंबरपासून पहिली डे-नाईट टेस्ट होणार आहे. भारत आणि बांगलादेश यांच्यादरम्यानच्या कसोटी सामन्यांच्या मालिकेत कोलकातामध्ये होणारा दुसरा कसोटी डे-नाईट स्वरूपात खेळवला जाईल, याची घोषणा भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे (BCCI) अध्यक्ष सौरव गांगुली यांनी केली आहे.

भारतीय क्रिकेट संघाचा कर्णधार विराट कोहली आणि बांगलादेश क्रिकेट बोर्डाचे अध्यक्ष तसंच त्यांच्या संघाने डे-नाईट कसोटी खेळण्याची तयारी दर्शवल्याबद्दल सौरव गांगुली यांनी त्यांचे आभार मानले.

सौरव गांगुली म्हणाले, "ईडन गार्डन्स मैदानावर पहिला डे-नाईट कसोटी सामना खेळवला जाणार आहे, याचा मला अभिमान वाटत आहे. बांगलादेश क्रिकेट बोर्डाचे अध्यक्ष आणि त्यांच्या संघाने इतक्या कमी कालावधीत माझी विनंती मान्य केली. त्याबद्दल मी त्यांचा आभारी आहे. भारतीय संघाचा कर्णधार विराट कोहलीनेही सहकार्य केल्याबद्दल मी त्याचे आभार मानतो."

आतापर्यंत 11 डे-नाईट कसोटी सामने

BCCIची धुरा हाती घेतल्यानंतर सौरव गांगुलीने प्रेक्षकांची संख्या वाढवण्याच्या दृष्टिकोनातून डे-नाईट कसोटी सामन्यांचे आयोजन करण्याचा विचार असल्याचं स्पष्ट केलं होतं.

डे-नाईट कसोटी सामन्यात लालऐवजी गुलाबी चेंडूचा वापर करण्यात येतो. तर मैदानात काळ्या रंगाचे 'साईडस्क्रीन' वापरले जातात.

क्रिकेटच्या इतिहासात आतापर्यंत 11 डे-नाईट कसोटी खेळवण्यात आले आहेत. पण भारत आणि बांगलादेशने आतापर्यंत एकही डे-नाईट कसोटी सामना खेळलेला नाही.

सुमारे साडेचार वर्षांपूर्वी पहिला डे-नाईट कसोटी सामना खेळवण्यात आला होता. ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडदरम्यान अॅडलेड मैदानावर हा सामना झाला होता. या सामन्या ऑस्ट्रेलियाने तीन गडी राखून विजय मिळवला होता.

ईडन गार्डनवर घडणार इतिहास

आतापर्यंत ऑस्ट्रेलियाने पाच, पाकिस्तान, वेस्ट इंडीज, श्रीलंका आणि इंग्लंड यांनी प्रत्येकी तीन, न्यूझीलंड आणि दक्षिण आफ्रिकेने प्रत्येकी दोन तर झिंम्बाब्वेने एक डे-नाईट कसोटी सामना खेळला आहे.

कोलकात्याच्या ईडन गार्डन्स मैदानावर यापूर्वीही अनेक इतिहास रचले गेले आहेत. ईडन गार्डन्स मैदान आशिया खंडातील सर्वात जुनं क्रिकेटचं मैदान म्हणून ओळखलं जातं. इथं पहिला कसोटी सामना 5 जानेवारी 1934 ला भारत आणि इंग्लंड यांच्यादरम्यान झाला होता.

इंग्लंडबाहेर पहिल्यांदा झालेल्या विश्वचषक स्पर्धेचा अंतिम सामनासुद्धा ईडन गार्डन्स मैदानावरच खेळवला गेला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुम्हाला माहितीये, भारतात डे-नाईट कसोटी सामना खेळवला जाणार आहे?


सामग्री: ईडी वाड्रांकडून नेमकी काय माहिती घेत आहे, वाड्रा या प्रकरणातून सुटणार का, याबद्दल माध्यमांमधून अनेक तर्क मांडले जात आहेत. रॉबर्ट वाड्रा मात्र या चौकशीसंबंधी काहीच बोलले नव्हते. रविवारी मात्र वाड्रांनी आपलं मौन सोडलं.

रविवारी वाड्रांनी एक फेसबुक पोस्ट लिहिली. यामध्ये त्यांनी म्हटलं,"मी ठीक आहे. नीट आहे. येईल त्या परिस्थितीला सामोरं जाण्याची माझी तयारी आहे. नेहमी सत्याचा विजय होतो."

"देशभरातून ज्या मित्र आणि सहकाऱ्यांनी मला पाठिंबा दिला, त्यांचा मी आभारी आहे," असंही वाड्रा यांनी आपल्या फेसबुक पोस्टमध्ये म्हटलं आहे.

मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणी समन्स

ईडीनं मनी लॉन्ड्रिंग प्रकरणात वाड्रा यांना समन्स बजावलं असून त्यांची चौकशी सुरू आहे. या प्रकरणी वाड्रा यांना अंतरिम जामीन मिळाला असून चौकशीत पूर्ण सहकार्य करण्याचं आश्वासन त्यांनी न्यायालयाला दिलं आहे.

बुधवारी वाड्रा यांना चौकशीसाठी बोलावण्यात आलं होतं. त्यांना नेमकं काय विचारलं या प्रश्नाचं उत्तर देताना वाड्रांचे वकील सुमन ज्योती खेतान यांनी सांगितलं, "तपास सुरू असल्यामुळे याबद्दल काही जास्त बोलता येणार नाही."

यानंतरही ईडीकडून बोलावणं आल्यास आम्ही चौकशीसाठी उपस्थित राहू, असंही रॉबर्ट वाड्रा यांच्या वकीलांकडून सांगण्यात आलं.

प्रियंका गांधींची खंबीर साथ

बुधवारी रॉबर्ट वाड्रा जेव्हा चौकशीसाठी ईडीच्या ऑफिसमध्ये गेले, तेव्हा त्यांच्यासोबत पत्नी आणि काँग्रेसच्या नवनियुक्त सरचिटणीस प्रियंका गांधीही होत्या. रॉबर्ट यांना ईडीच्या ऑफिसमध्ये सोडून त्या काँग्रेस मुख्यालयात पोहोचल्या होत्या.

2019च्या लोकसभा निवडणुका डोळ्यासमोर ठेवून काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधींनी प्रियंका यांना पक्षाच्या सरचिटणीसपदी नियुक्त केलं आहे. त्यासोबत त्यांच्याकडे पूर्व उत्तर प्रदेशचं प्रभारीपदही सोपविण्यात आलं आहे.

पत्रकारांनी प्रियंकांना नवीन जबाबदारीबद्दल विचारल्यावर त्यांनी म्हटलं, "राहुल यांनी माझ्यावर ही जबाबदारी सोपवल्यामुळं मी खूप खूश आहे." वाड्रा यांच्या चौकशीबद्दल विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना त्या म्हणाल्या, की काय चाललंय हे सगळ्या जगाला माहितीये.

लंडनमध्ये बेहिशोबी मालमत्तांचा आरोप

लंडनमधील घराच्या खरेदीप्रकरणी वाड्रा यांच्यावर मनी लॉन्ड्रिंगचा आरोप आहे. वाड्रांनी आपल्यावरचे सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत.

भाजप सरकारच्या दबावाखाली येऊन ईडीनं चौकशी सुरू केल्याचा आरोप...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांचे मेहुणे आणि प्रियंका गांधींचे पती रॉबर्ट वाड्रा यांच्यामागचा सक्तवसुली संचलनालयाचा (ED) ससेमिरा कायम आहे. शनिवारीदेखील ईडीने रॉबर्ट वाड्रा यांची कसून चौकशी केली. त्यापूर्वीही तीन दिवस वाड्रांची चौकशी सुरू होती.


सामग्री: ईडीच्या ऑफिसमधून बाहेर पडल्यानंतर ते त्यांच्या निवसस्थानी रवाना झाले.

ईडीनं राज यांना नेमके काय प्रश्न विचारले याची मात्र माहिती मिळू शकलेली नाही.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

राज ठाकरे यांनी मीडियाशी बोलणं टाळलं आहे. ज्या पद्धतीनं ते मीडियाकडे पाहात नमस्कार करत चौकशीसाठी आत गेले होते, त्याच पद्धतीनं बाहेर पडताना त्यांनी मीडियाकडे पाहून नमस्कार केला आणि निघून गेले.

राज यांच्यासोबत त्यांचे कुटुंबियसुद्धा आले होते. मात्र त्यांना आतमध्ये जाण्यास परवानगी देण्यात आली नव्हती.

सुप्रिया सुळेंचा पाठिंबा

दरम्यान, राज यांच्या समर्थनार्थ राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेतेसुद्धा पुढे आले आहेत. जे कोणी सरकारच्या विरोधात बोलत आहेत त्यांचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न सरकार करत आहे, असा आरोप खासदार सुप्रिया सुळे यांनी केला.

पैसा आणि बळाचा वापर करणारं सरकार हे देशाचं दुर्दैव असल्याचं मतही सुप्रिया सुळे यांनी व्यक्त केलं.

"मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना माझे इतकेच सांगणे आहे की विचाराची लढाई विचारांनी लढा. सत्याशी प्रामाणिक राहणाऱ्यांची मुस्कटदाबी करू नका. असं नीच राजकारण करू नका," असं ट्वीट राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते धनंजय मुंडे यांनी केलं आहे.

12.20 : मनसे कार्यकर्ते शांततामय मार्गाने निषेध व्यक्त करत आहेत.. "सत्ताधाऱ्यांची आम्ही चुकीचं पाऊल उचलावं अशी अपेक्षा आहे, पण आम्ही शांत राहणार"- संतोष धुरी, मनसेचे मुंबईतील नगरसेवक

11.40 :  ईडीच्या कार्यालयात फक्त राज ठाकरे यांना प्रवेश देण्यात आला आहे. तर राज यांची पत्नी शर्मिला आणि त्यांचा मुलगा अमित ईडी कार्यालयाजवळील ग्रँड हॉटेलमध्ये थांबले आहेत.

11.33 :राज ठाकरे चौकशीसाठी ईडीच्या कार्यालयात पोहोचले आहेत.

11.22: राज ठाकरे कुटुंबीयांसमवेत ईडीच्या कार्यालयाच्या दिशेने रवाना झाल्यावर सामाजीक कार्यकर्त्या अंजली दमानिया यांनी त्यांच्यावर टीका केली आहे. राज ठाकरे सहकुटुंब सहपरिवार चौकशीला निघालेत की सत्यनारायणाच्या पुजेला? असा प्रश्न त्यांनी ट्विटरवर विचारला आहे. बायको, मुलगा, सून, मुलगी आणि बहीण हे सगळे मिळून ईडीला माहिती देणार का?  हा सहानुभूती मिळवण्याचा प्रयत्न आहे अशी टीका त्यांनी केली आहे.

11.16 : राज ठाकरे ईडीच्या कार्यालयाच्या जवळ कोणत्याही क्षणी पोहोचतील. या परिसरात गर्दी होऊ नये यासाठी विशेष बंदोबस्त ठेवण्यात आला आहे.

10.32 : राज ठाकरे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तब्बल पावणे नऊ तासांच्या चौकशी नंतर राज ठाकरे यांची सुटका करण्यात आली आहे. कोहिनूर मिलप्रकरणी ईडीनं राज यांना चौकशीसाठी बोलवलं होतं.


सामग्री: ईडीने सरनाईक यांचे पुत्र विहंग यांची चौकशी केली.

'ईडी' च्या कारवाईमुळे दानवेंचा हा दावा निव्वळ योगायोग म्हणावा का? ही कारवाई राजकीय हेतूने प्रेरित आहे का? महाराष्टाची सत्ता काबीज करण्यासाठी ही भाजपच्या 'ऑपरेशन लोटस' ची सुरूवात आहे का? यासाठी केंद्रीय तपास यंत्रणांचा वापर केला जातोय का? असे प्रश्न उपस्थित होणं सहाजिक आहे.

याचं कारण, महाविकास आघाडीच्या नेत्यांनी ही कारवाई भाजपच्या 'ऑपरेशन लोटस' चा एक भाग असल्याचा आरोप केलाय.

'ऑपरेशन लोटस यशस्वी होणार नाही'

शिवसेना आमदार प्रताप सरनाईक यांच्यावर अंमलबजावणी संचलनालयाने (ED) मंगळवारी सकाळपासून छापेमारी सुरू केली. ही कारवाई सूडबुद्धीने, द्वेषातून करण्यात येत आहे असा आरोप महाविकास आघाडीच्या नेत्यांनी केला.

"एजन्सीचा वापर करून सरकावर दबाव आणण्याचा, आमदारांचं मनोबल तोडण्याचा हा प्रयत्न आहे. कोणत्याही सरकारी यंत्रणेने राजकीय पक्षाची शाखा असल्याप्रमाणे काम करू नये," असं शिवसेना खासदार संजय राऊत म्हणाले.

तर, कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या नेत्यांनी ही कारवाई म्हणजे 'ऑपरेशन लोटस' चा एक भाग असल्याचा आरोप केला.

"ईडीची कारवाई म्हणजे 'ऑपरेशन लोटस' चा भाग असू शकते," अशी शक्यता राष्ट्रवादीचे ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ यांनी व्यक्त केली.

"भाजपच्या विरोधात बोलणाऱ्यांना नोटीस येते. अंगावर केसेस टाकल्या जातात. भाजपविरोधात बोलणाऱ्यांना त्रास देण्यासाठी संस्थांचा वापर केला जातो," असं भुजबळ पुढे म्हणाले.

"भाजपचं राज्यात कोणतंही 'ऑपरेशन' यशस्वी होणार नाही. यामुळे कोणावरही दबाव येणार नाही. उलट लोक पक्के होतील. 'ऑपरेशन लोटस' सफल होणार नाही," असं राज्याचे महसूलमंत्री आणि कॉंग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष बाळासाहेब थोरात म्हणाले.

'ऑपरेशन लोटस' म्हणजे काय?

सत्तास्थापनेसाठी भाजपकडून खेळल्या जाणाऱ्या राजकीय डावपेचांना, फोडाफोडीच्या राजकारणाला राजकीय विश्लेषक 'ऑपरेशन लोटस' असं म्हणतात.

राजकीय विश्लेषक अभय देशपांडे सांगतात, 'ऑपरेशने लोटस' म्हणजे दुसऱ्या पक्षातील आमदारांना राजीनामा देण्यास भाग पडणं. त्यानंतर पोटनिवडणुकीत त्यांना पुन्हा निवडून आणणं."

कर्नाटक आणि मध्यप्रदेशमध्ये भाजपने सत्तांतर घडवून आणलं. या दोन्ही राज्यात भाजप 'ऑपरेशन लोटस' राबवण्यात यशस्वी झाली असं राजकीय विश्लेषक सांगतात.

राजकारणाचा जवळून अभ्यास करणारे धवल कुलकर्णी म्हणतात, "ईडी, सीबीआय, आयकर विभाग या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

केंद्रीय राज्यमंत्री रावसाहेब दानवेंनी "महाराष्ट्रात 2-3 महिन्यात भाजपचं सरकार येणार आहे. त्याची तयारी सुरू झालीये," असं वक्तव्य  सोमवारी (23 नोव्हेंबर) केलं. दानवेंच्या वक्तव्याला 12 तास उलटले नाहीत तोच अंमलबजावणी संचलनालयाने (ED) महाराष्ट्रात शिवसेना आमदार प्रताप सरनाईक यांच्या घर आणि कार्यालयावर छापा टाकला.


सामग्री: ईदच्या दिवशी जंतर-मंतरवर आलेल्या काश्मीरी मुलीला अश्रू आवरता आले नाहीत.

रविवार

संघर्षग्रस्त प्रदेशांनी इतका हिंसाचार आणि विश्वासघात अनुभवलेला असतो की, तिथली कोणतीही अपुरी माहिती अचूक असल्याप्रमाणे बाहेर पसरवली जाते. बनावट बातम्यांची खरी तीव्रता या प्रदेशांमध्ये राहिल्यावरच लक्षात येते.

 काश्मीरमध्ये जास्तीची सैन्यदलं तैनात करण्यात आली आणि अमरनाथ यात्रेकरूंना व बिगर काश्मिरी लोकांना खोऱ्यातून बाहेर पडण्याचे आदेश देण्यात आले, यासंबंधीची विविध कारणं विविध लोकांकडून ऐकायला मिळत होती.

 शुक्रवारपासून सोमवारपर्यंत आम्ही अजाण अवस्थेत ही श्रवणभक्ती करत राहिलो.

जम्मू-काश्मीर राज्याचे तीन भाग केले जाणार आहेत, काश्मीरला केंद्रशासित प्रदेश केलं जाईल, जम्मूला राज्याचा दर्जा मिळेल, अनुच्छेद 370 व 35 A रद्द केले जातील आणि यासिन मलिक यांचा मृत्यू झाला आहे, अशा विविध गोष्टी लोक बोलू लागले होते. आपली बातमी सत्य आहे असं शपथेवर लोक सांगत होते.

सोमवारी संचारबंदी लागू झाल्याच्या अफवा पसरल्या. दीर्घ कालावधीसाठी कठोर संचारबंदी लागू झाली तर अडचणी वाढतील, अशा भीतीने मी लाल बाजारहून नाईद कदलमधील माझ्या घराकडे निघाले.

रस्त्यावर सगळ्यांच्या हालचालींमध्ये लगबग जाणवत होती. एटीएमसमोर लांब रांगा लागल्या होत्या, प्रत्येक किराणा दुकानाबाहेर दहा-पंधरा कार थांबलेल्या होत्या, आणि पेट्रोल पंपांवर खडखडाट होता. शुक्रवारी रात्रीच नागरिकांना यासंबंधी नकार मिळू लागला होता.

माझा चुलतभाऊ पेट्रोलपंपावर गेला तेव्हा त्याला सांगण्यात आलं की, पंपावर पेट्रोल आहे, पण आता ते सीआरपीएफ व पोलिसांसाठी राखून ठेवण्याचे आदेश आले आहेत, त्यामुळे नागरिकांना इंधन उपलब्ध होणार नाही.

सहा ऑगस्टला माझ्या भावाची परीक्षा होती. तो संध्याकाळी अभ्यासात व्यग्र होता तेव्हाच काश्मीर विद्यापीठाने उरलेल्या परीक्षा रद्द केल्याची सूचना आली.

मी रात्री साडेदहा वाजता मैत्रिणीला मोबाईलवरून मेसेज करत होते, पण तो जातच नव्हता. तरी, माझ्या घरातलं इंटरनेट सुरू होतं, त्यामुळे फोन-इंटरनेट असं सगळंच बंद करण्यात आलं असेल, असं काही माझ्या मनात आलं नाही. माझे आईवडील दिल्लीला होते, त्यामुळे मी त्यांना तेवढा मेसेज केला आणि झोपले.

सोमवार

सोमवारी सकाळी मी उठले तेव्हा स्वयंपाकघरात विचित्र शांतता होती. एरव्ही मी सकाळी उठते तेव्हा गुलिस्तान वाहिनीवरील सकाळच्या कार्यक्रमाचे आवाज येत असतात. आज...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिल्ली विद्यापीठाच्या एका विद्यार्थिनीने श्रीनगरमध्ये पाच दिवस राहून वातावरणाचा अनुभव घेतला. रविवार दिनांक 4 ऑगस्ट ते गुरूवार दिनांक 8 ऑगस्टपर्यंत तिला आलेला अनुभव तिने शब्दांत व्यक्त करण्याचा प्रयत्न केला. बीबीसीच्या वाचकांसाठी तिने आपले अनुभव लिहिले आहेत.


सामग्री: ईशान्य दिल्लीत घडलेल्या हिंसाचारात 40 हून अधिक जणांचा जीव गेला. मृत्युमुखी पडलेल्यांमध्ये हिंदूही आहेत आणि मुस्लीमही. हजारो मुस्लीम महिला आणि मुलं बेघर झाली. त्यांचं भविष्यच अंधारमय झालंय.

दंगलग्रस्त भागातल्या मुस्लीम महिला आणि मुलांना इंदिरा विहारमधल्या एका सभागृहात आश्रय देण्यात आला होता. त्याला मी भेट दिली.

इंदिरा विहारमधल्या एका सभागृहात अनेक महिला आणि लहान मुलं बसली होती. कुणी जमिनीवर, तर कुणी चटईवर. काही महिलांच्या कुशीत चिमुकली मुलं होती, तर चालता-फिरता येणारी चिमुकली मुलं सभागृहात फिरत होती, खेळत होती.

ज्या ठिकाणी या महिला आणि मुलं जमली होती, ते सभागृह एका मुस्लीम व्यापाऱ्याच्या मालकीचं होतं. मात्र, त्या सभागृहात दंगलीमुळं विस्थापित झालेल्यांनी आश्रय घेतला होता.

हिंदू जमावानं हल्ला केल्यानंतर शिव विहारमधून आपलं घरदार सोडून पळून आलेले सर्वजण या सभागृहात आश्रयाला आले. दंगलीचा सर्वाधिक फटका या शिव विहार परिसरालाच बसला आहे.

शिव विहार हा कामगार वस्ती असलेला भाग. दुर्गंधीयुक्त नाल्याच्या काही अंतरावर अत्यंत अरूंद भागात शिव विहार वसलं आहे. शे-दोनशे मीटरवर पुन्हा एक तसंच नालं आहे आणि तिथं चमन पार्क आणि इंदिरा विहार नावाचा मुस्लीमबहुल भाग आहे.

हिंदूबहुल आणि मुस्लीमबहुल भागांना फक्त एक रस्ता विभागतो. अन्यथा, गेल्या अनेक दशकांपासून इथले हिंदू-मुस्लीम गुण्यागोविंदानं नांदत होते. मात्र, दिल्लीतल्या या दंगलीनंतर सगळं बदललंय.

नसरीन अन्सारी या दंगलीनंतर शिव विहारमधलं आपलं राहतं घर सोडून इथं आल्या. त्या सांगतात, "बुधवारी (25 फेब्रुवारी) दुपारी हे सगळं सुरू झालं. यावेळी आमच्या भागात महिलाच आपापल्या घरी होत्या. कारण घरातली पुरूषमंडळी इज्तिमासाठी दिल्लीतल्या दुसऱ्या भागात गेले होते."

नसरीन अन्सारी (डावीकडे) आणि त्यांची आई नूर जहाँ अन्सारी

नसरीन सांगतात, "आम्ही 50-60 जणांचा जमाव पाहिला. ते कोण होते माहित नाही. कारण आम्ही त्यांना याआधी कधीच पाहिलं नव्हतं. त्या जमावानं आम्हाला सांगितलं की, आम्ही तुमच्या संरक्षणासाठी आलोय, त्यामुळं तुम्ही घरातच राहा."

नसरीन आणि तिच्यासारख्याच इतर महिलांनी ज्यावेळी घरातल्या खिडक्यांमधून, टेरेसवरून जे पाहिलं, त्यावरून त्यांच्या लक्षात आलं की, हा जमाव आपलं संरक्षण करण्यासाठी आला नाहीये.

खिडकीतून बनवलेला एक व्हीडिओ नसरीननं मला दाखवला. काही पुरुषांचा तो जमाव होता, प्रत्येकानं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कुठल्याही दंगलीत प्रामुख्यानं महिला आणि लहान मुलंच बळी ठरतात, हे दिल्लीत झालेल्या भयंकर धार्मिक दंगलीनं पुन्हा एकदा दाखवून दिलं.


सामग्री: ईशान्य भारतात भाजपची ताकद वाढवण्यात देवधर यांचा महत्त्वाचा वाटा आहे.

सुनील देवधर - मला केवळ आशाच नव्हती तर विश्वास होता की, भाजप विजयी होणारच. गेल्या तीन वर्षांपासून मी लोकांशी बोलत होतो, संवाद साधत होतो. त्यावेळी मला लक्षात आलं की, इथल्या लोकांना परिवर्तन हवं आहे. इथल्या सरकारला ते कंटाळले होते. जनतेला सुशासन हवं होतं, जनतेला न्यायव्यवस्था सुरळीतपणे हवी होती. गेल्या 25 वर्षांच्या डाव्यांच्या कार्यकाळात जनतेच्या अपेक्षा पूर्ण झाल्या नाहीत. दिल्लीमध्ये NDAचं सरकार स्थापन झालं, मोदी पंतप्रधान झाले. मग येथील जनतेच्या आशा पल्लवित झाल्या. त्यामुळेच त्यांनी इथं भाजपला मतदान केलं.

सुनील देवधर

25 वर्षांपासून इथं डाव्यांचं सरकार होतं. त्यांचे अनेक कार्यकर्ते होते. अशा वेळी तुम्हाला कोणत्या आव्हानांचा सामना करावा लागला?

सुनील देवधर : CPMचे केडर जोपर्यंत सत्तेमध्ये येत नाहीत तोपर्यंत ते ध्येयवादी आणि विचारधारेनी प्रेरित झालेले असतात. पण जेव्हा ते सत्तेमध्ये येतात तेव्हा ते राजकीय हस्तक्षेप करतात. राजकारणाचे अपराधीकरण करतात. ते लोक स्वतःच सत्तेचे लाभार्थी बनतात. सरकारच्या निधीमधून त्यांना पैसा पुरवला जातो.  त्यामुळे ते सरकारवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून राहतात. तर दुसऱ्या हाताला भाजप किंवा राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक आहेत. जे सत्ता मिळण्याआधी आणि सत्ता मिळाल्यानंतरही कुणावर अवलंबून राहत नाही. जेव्हा लाभार्थी केडर आणि समर्पित स्वयंसेवक आमने-सामने येतात तेव्हा समर्पित स्वयंसेवकच जिंकतो हे आपण या निवडणुकीत पाहिलंच आहे.

असा आरोप केला जात आहे की, तुम्ही त्रिपुरात मोडतोडीचं राजकारण केलं, CPM, काँग्रेस या पक्षांतल्या लोकांना तुम्ही उमेदवारी दिली. यावर तुमचं काय स्पष्टीकरण आहे?

सुनील देवधर : आम्ही कुणाला तोडलं नाही. ते स्वतः त्यांच्या पक्षापासून दूर झाले आणि आमच्या पक्षात आले. त्यांना भाजपमध्ये आशा वाटली. जर त्यांना भाजपमध्ये यावंसं वाटत असेल तर आम्ही त्यांना दरवाजे बंद करणार का? पण एक गोष्ट तुम्हाला मान्य करावी लागेल की गेल्या वर्षभरातला या नेत्यांचा ट्रॅक रेकॉर्ड तुम्ही पाहिला तर तुमच्या लक्षात येईल की त्यांची वागणूक आता सुधारली आहे.

...म्हणजे तुम्ही त्यांचं शुद्धीकरण केलं का?

सुनील देवधर: हो बिल्कुल. गेल्या वर्षभरातली त्यांची वागणूक पाहिली तर आपल्या असं लक्षात येईल त्यांची वागणूक भारतीय जनता पक्षाशी अनुकूल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

त्रिपुरात भाजपची सत्ता येणार हे स्पष्ट झालं आहे.  भाजपचे त्रिपुरा राज्याचे प्रभारी सुनील देवधर यांचा या यशात सिंहाचा वाटा आहे असं म्हटलं जात आहे. भारतीय जनता पक्षाच्या विजयाची काय कारणं आहेत तसेच पुढील वाटचाल कशी असेल याबाबत बीबीसीनं सुनील देवधर यांच्याशी संवाद साधला. बीबीसी प्रतिनिधी सलमान रावी यांनी ही मुलाखत घेतली.

सर्वप्रथम मी आपलं अभिनंदन करतो. बीबीसीला आधी दिलेल्या मुलाखतीमध्ये देखील आपण म्हणाला होतात की, भाजप विजयी होणार. या आत्मविश्वासामागे काय कारण होतं?


सामग्री: ईशाला खेळाची गोडी लागली खरी...पण तिचा कल इतर कारपेक्षा बंदुकीकडे जास्त होता. 16 वर्षांच्या असलेल्या ईशाने नेमबाजीच्या सरावाला वयाच्या अवघ्या नवव्या वर्षी सुरूवात केली होती.

बंदुकीचे बार हे मला संगीतासारखे वाटायचे, असं ती सांगते. या खेळामध्ये धाडसाची गरज होती आणि ही गोष्टही मला आवडली होती, असंही ईशा सांगते. या आवडीतूनच तिचा नेमबाजीचा प्रवास सुरू झाला.

2014 साली लहान वयातच तिने बंदूक हातात घेतली आणि 2018 मध्ये तिनं राष्ट्रीय शूटिंग स्पर्धेत विजेतेपद मिळवलं. 13 वर्षांच्या ईशाने या स्पर्धेत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदक जिंकलेल्या मनू भाकेर आणि हिना सिधूसारख्या खेळाडूंचा पराभव करत युथ, ज्युनिअर आणि सीनिअर अशा तिन्ही वर्गांत खेळून तीन सुवर्णपदकंही जिंकली.

ईशा सिंहनं तिची गुणवत्ता सिद्ध केली आणि ती आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्येही खेळू लागली. ज्युनिअर वर्ल्ड कपमध्ये तिनं रौप्य पदक जिंकलं आणि एशियन शूटिंग चॅम्पियनशिपमध्ये तिनं सुवर्णपदक जिंकलं.

एखाद्या खेळाची केवळ आवड असून यश मिळवता येत नाही. यशापर्यंत पोहोचण्यासाठी अनेक अडथळे पार करावे लागतात. मूळ तेलंगणाची असलेल्या ईशाला जवळ कोणतंही शूटिंग रेंज नव्हतं.

एखादी स्पर्धा जवळ आली की तिला गच्चीबावली स्टेडिअमवर सरावासाठी जावं लागायचं. ते तिच्या घरापासून तासाभराच्या अंतरावर होतं. तिला मॅन्युअल रेंजवर प्रॅक्टिस करावी लागायची. अभ्यास, सराव आणि प्रवासातला येण्याजाण्याचा वेळ या तिन्हीचा मेळ साधणं हेच तिच्यासाठी सर्वांत मोठं आव्हान होतं.

नऊ वर्षांच्या लहान मुलीला तिच्या वयाप्रमाणे इतर अनेक गोष्टींचं आकर्षण वाटणं स्वाभाविक होतं. लहान वयातल्या छोट्यामोठ्या आनंदांपासून दूर राहून खेळावर लक्ष केंद्रीत करणं तितकं सोपं नव्हतं.

पण तिनं स्वतःसमोर एक लक्ष्य ठेवलं होतं. खेळाबद्दलचं प्रेम आणि समोर असलेलं उद्दिष्ट यांमुळे तिला या आव्हानांवर मात करता आली.

आव्हानांवर केली मात

नेमबाजीत करिअर घडवण्यासाठी ईशालाच आपल्या छोट्या-मोठ्या सुखांचा त्याग करावा लागला असं नाही. तिचं करिअर बहरावं म्हणून तिच्या वडीलांनाही त्यांच्या स्वप्नांचा त्याग करावा लागला. ईशासोबत राहण्यासाठी मोटार रॅलीमधला त्यांचा प्रवास थांबवला.

तिच्या दोन्ही पालकांनी आपल्या मुलीकडेच लक्ष द्यायला सुरूवात केली. एका तरूण खेळाडूला सतत प्रोत्साहनाची गरज असते आणि ईशाला ते नेहमीच मिळालं. तिचे वडील खंबीरपणे तिच्या पाठिशी होते....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताची सर्वांत लहान वयाची नॅशनल शूटिंग चॅम्पियन ठरलेल्या ईशा सिंहला खेळाबद्दलचं प्रेम वारशातच मिळालं होतं. तिचे वडील सचिन सिंह हे मोटरस्पोर्ट्समध्ये नॅशनल रॅली चॅम्पियन होते.


सामग्री: उंच आणि काटक शरीरयष्टी, डोक्यावर एकही केस नाही, मात्र चेहऱ्यावर मोठी दाढी. डोळे आपलसं करणारे आणि चेहऱ्यावर तपश्चर्येतून येणारी शांतता हे अमलाला पाहिल्यावर जाणवणाऱ्या गोष्टी जोन्स यांनी पाहिल्या. मात्र त्यांच्या मुखातून अत्यंत अपमानकारक आणि आक्षेपार्ह शब्द बाहेर पडले. टेन स्पोर्ट्स वाहिनीने तत्क्षणी जोन्स यांची हकालपट्टी केली. जोन्स यांनी अगदी लगेचच माफी मागितली. त्यावेळी अमलाचं वय होतं २३.

जोन्स यांच्या उद्गाराने रागावण्याचं, चिडण्याचं, विचलित होण्याचं, टोकाची भूमिका घेण्याचं वय. पण मोठं क्षितिज खुणावणाऱ्या अमलाने जोन्स यांना माफ केलं. याप्रकरणाला कोणतंही नवं वळण लागून गोष्टी हाताबाहेर जाणार नाही याची काळजी अमलाने घेतली.

खेळाडू म्हणून चाहत्यांची मने जिंकण्याआधीच अमलाने आपल्या वागण्याने लोकांच्या मनात ठाम जागा निर्माण केली. मुस्लीम धर्माचं काटेकोर पालन करणाऱ्या अमलाने संपूर्ण कारकीर्दीत धावा करण्याचा धर्म प्राणपणाने जपला. आणि म्हणूनच अमलाने क्रिकेटला अलविदा केल्यानंतर जगभरातले क्रिकेटरुपी खेळधर्माचे चाहते मनापासून हळहळले.

अमला आणि भारताचं कनेक्शन जुनं. अमलाचे पूर्वज गुजरातमधल्या सुरतचे. मात्र व्यवसायाच्या निमित्ताने त्यांनी दक्षिण आफ्रिका गाठलं. हशीम आणि अहमद हे दोघं भाऊ. त्यांचा जन्म डरबानचा. दोघंही क्रिकेट खेळायचे.

डरबान हायस्कूल या क्रिकेटसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या शाळेत हशीमचं शिक्षण झालं. याच शाळेत बॅरी रिचर्ड्स, लान्स क्लुसनर शिकले आणि मोठे झाले.

शालेय पातळीवर धावांच्या राशी ओतल्यामुळेच हशीम दक्षिण आफ्रिकेच्या U19 टीमचा भाग होता. तिथेही धावांचं तत्व कायम होतं. आफ्रिकेतल्या फर्स्ट क्लास क्रिकेटमधल्या डॉल्फिन्स संघाचा तो कणा झाला.

राष्ट्रीय संघात आगेकूच करण्यासाठी आवश्यक सर्व पायऱ्या हशीमने धावांच्या भरगच्च पोतडीसह पार केल्या. योगायोग म्हणजे २००४च्या आफ्रिकेच्या भारत दौऱ्यासाठी हशीमची निवड झाली. कोलकाताच्या भव्य इडन गार्डन्सवर अमलाने पदार्पण केलं.

तेव्हापासून अमलाची धावांची मैफल अनुभवणं हा सुरेख अनुभव जगभरातले चाहते घेत आहेत.

सन्मान द्या, सन्मान कमवा

अमलाचा सगळा खेळ सन्मान द्या, सन्मान कमवा या प्रणालीवर आधारलेला. जिवंत पिच, अव्वल दर्जाचे बॉलर आणि त्यांच्या भात्यातून सुटणारे बॉल यांना अमलाने नेहमी सन्मान दिला.

आपण ज्या ठिकाणी खेळणार आहोत त्या पिचचा आणि प्रतिस्पर्ध्यांचा सखोल अभ्यास हे अमलाच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हा प्रसंग आहे तेरा वर्षांपूर्वीचा. दक्षिण आफ्रिकेचा संघ श्रीलंकेच्या दौऱ्यावर होता. या संघात हशीम अमला नावाचा प्लेयर होता. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये स्थिरावत होता. चौथ्या दिवशी शॉन पोलॉकने कुमार संगकाराला आऊट केलं. हशीम अमलाने कॅच पकडला. कॉमेंटेटर डीन जोन्स यांनी अमलाला उद्देशून 'टेररिस्ट टेक्स अनादर विकेट' असं म्हटलं.


सामग्री: उघड्यावरच आदिवासींचा संसार सुरू आहे.

ही कुटुंब आहेत मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पात समावेश झालेल्या आठ गावांमधली. त्यांचं पुनर्वसन काही दिवसांपूर्वी वेगळ्या गावांमध्ये करण्यात आलं होतं. मात्र शासनानं पुनर्वसित कुटुंबीयांना मूलभूत पर्यायी सोयीसुविधा पुरवण्यात आली नसल्याच्या निषेधार्थ या कुटुंबांनी पुन्हा वाघांच्या अधिवास क्षेत्रात जायचा निर्णय घेतला आहे.

ही कुटुंब पुनर्वसित जागेतून त्यांच्या मूळ गावी परतली आहेत. गेल्या तीन आठवड्यांपासून ही 700 कुटुंब व्याघ्र अधिवास क्षेत्रामध्ये राहत आहेत.

प्रकरण काय?

2011 ते 2015च्या दरम्यान मेळघाटच्या कोअर झोन मधल्या नागरतास, अमोना, बारुखेडा, धारगड, गुल्लरघाट, सोमठाना (बु), सोमठाना (कु), केलपाणी या गावांतील गावकऱ्यांचं तेल्हारा आणि अकोट तालुक्यात पुनर्वसन करण्यात आलं. व्याघ्र प्रकल्पात समावेश होणाऱ्या या गावांतील नागरिकांच्या जीवाला धोका निर्माण होऊ नये म्हणून त्यांचं पुनर्वसन करण्यात आलं.

पण पुनर्वसनानंतर वन प्रशासनाकडून त्यांना रस्ते, वीज, पाणी, आरोग्य, शाळा, रोजगार, शेती या पर्यायी आणि मूलभूत सेवासुविधा पुरवण्यात आल्या नाहीत. त्यामुळे या कुटुंबांचा जगण्याचा प्रश्न गंभीर झाला आहे.

याचा निषेध करण्यासाठी म्हणून मूळ गावी परतलेले आदिवासी दिवसभर नदी-नाल्यावरचे खेकडे पकडून उदरनिर्वाह करत आहेत. त्यांच्या या अनोख्या आंदोलनानं प्रशासनाची चांगलीच झोप उडाली आहे.

आतापर्यंत अनेक राजकीय नेत्यांनी त्यांची मनधरणी करण्याचा प्रयत्न केला. परंतु शेतीचा सातबारा आणा मगच आमच्यापर्यंत या, असा इशारा स्थानिक आदिवासींनी दिला आहे. कडाक्याच्या थंडीत पालाच्या झोपड्या आणि शेकोटी इतकीच साधनं या आदिवासी बांधवांकडे आहेत.

प्रसाशनाचं दुर्लक्ष

पुनर्वसित गावांमधल्या प्रत्येक कुटुंबाला 10 लाख रुपये मोबदला दिला जातो. 18 वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेल्या प्रत्येकाचं स्वतंत्र कुटुंब मानून त्यालाही 10 लाखांची मदत करण्यात येते. मात्र हा मोबदला आदिवासी कुटुंबापर्यंत वेळेत पोहोचू शकला नाही.

9 सप्टेंबर रोजी पुनर्वसन झालेल्या आदिवासींनी त्यांच्या मूळ गावामध्ये परत जाणार असल्याची लेखी माहिती वनविभागाला दिली होती.

मात्र ही कृती बेकायदेशीर असून कायद्याचं उल्लंघन करणाऱ्यांवर कारवाई करू असा इशारा वनविभागाने दिला होता. पोपटखेड वन विभागाच्या प्रवेशद्वारावर मोठा बंदोबस्त लावून या ठिकाणी नाकेबंदी करण्यात आली होती.

अति...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भर जंगलात, वाघांचा मुक्त संचार असलेल्या क्षेत्रात कापडाच्या पालाखाली उघड्यावरच त्यांचा संसार सुरु आहे, जगण्यासाठीचा संघर्ष सुरु आहे. जोपर्यंत नवीन गावात मूलभूत सुविधा पुरविण्यात येत नाही तोपर्यंत या ठिकाणाहून हटणार नाही अशी भूमिका या कुटुंबांनी घेतली आहे.


सामग्री: उच्च न्यायालयात गुरुवारी कोरोनासंबंधित याचिकांवर सुनावणी झाली. यावेळी राज्याचे महाधिवक्ता आशुतोष कुंभकोणी यांनी कोरोनाच्या अॅक्टिव्ह रुग्णांची आकडेवारी न्यायमूर्तींसमोर सादर केली.

मुंबईमध्ये अंदाजे 56 हजार अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत तर पुण्यात 1 लाख 14 हजारांपेक्षा अधिक अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत. मुंबईपेक्षा दुप्पट रुग्ण पुण्यात आहेत, याचं कारण देखील न्यायालयाने राज्य सरकारला विचारले.

त्यावर 'पुण्याचे लोक कोरोनाच्या नियमांचे उल्लंघन करतात त्यामुळे न्यायालयानेच लॉकडाऊनचे आदेश द्यावेत' असं कुंभकोणी म्हणाले.

नेमकी परिस्थिती काय आहे ?

राज्य सरकारच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागामार्फत राज्यातील प्रत्येक जिल्ह्याची आकडेवारी दररोज जाहीर केली जाते. त्यात रोजचे नवीन बाधित रुग्ण, बरे झालेले रुग्ण, मृत्यू झालेले रुग्ण आणि अॅक्टिव्ह रुग्णांच्या आकड्यांचा समावेश असतो.

गुरुवारी राज्यसरकारच्या आरोग्य विभागाने प्रसिद्ध केलेल्या आकडेवारीनुसार पुणे जिल्ह्यात 1 लाख 15 हजार 182 इतके अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत. याच दिवशी पुणे जिल्हा परिषदेने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार पुणे जिल्ह्यात 99 हजार 888 इतके अॅक्टिव्ह रुग्ण आहेत.

यातील फरक पाहिला तर राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या आकडेवारीमध्ये पुणे जिल्ह्यात 15 हजार 294 इतके अधिकचे अॅक्टिव्ह रुग्ण दाखविण्यात आले आहेत.

याबाबत बीबीसी मराठीने राज्याचे आरोग्य सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे यांच्याशी संपर्क केला. आवटे म्हणाले, ''राज्य सरकार जी आकडेवारी जाहीर करतं, ती केंद्र सरकारच्या पोर्टलवरुन घेतलेली असते. अनेकदा त्या ठिकाणी मृत्युमुखी पडलेले रुग्ण आणि डिस्चार्ज झालेल्या रुग्णांचे आकडे योग्य भरले जात नसावेत त्यामुळे हा फरक दिसतो. ''

'उच्च न्यायालयात प्रतिज्ञापत्र सादर करणार'

''राज्य सरकारकडून पुण्याबाबतची चुकीची आकडेवारी उच्च न्यायालयात सादर करण्यात आली आहे. त्यामुळे कदाचित उच्च न्यायालयाने पुण्यात कडक लॉकडाऊनबाबत सुचना केली असावी. त्यामुळे पुणे महापालिकेकडून पुण्याच्या खऱ्या परिस्थितीबाबत प्रतिज्ञापत्र सादर करणार असल्याचं,'' पुण्याचे महापौर मुरलीधर मोहोळ यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

मोहोळ म्हणाले, ''राज्य सरकारकडून आकडे अपडेट केले जात नाहीत. त्यामुळे या आकड्यांमध्ये नेहमीच विसंगती राहते. याचा अर्थ यांना न्यायालयासमोर योग्य आकडे मांडता आले नाहीत. पुणे शहरात 39...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुण्यातील अॅक्टिव्ह कोरोनाबाधितांची संख्या वाढत असल्याने पुण्यात संपूर्ण लॉकडाऊन करण्याची सूचना मुंबई उच्च न्यायालयाने राज्य सरकारला केली.


सामग्री: उज्जैनच्या महाकाल मंदिर ठाण्यात त्यांच्या अटकेची नोंद करण्यात आली आहे. विकास दुबे महाकाल मंदिरात येणार असल्याची माहिती पोलिसांना त्यांच्या सुत्रांकडून मिळाल्याचं सांगितलं जात आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशच्या कानपूरमध्ये बिकरू गावातील चकमकीत 8 पोलिसांच्या हत्येला जबाबदार ठरवण्यात आलेल्या विकास दुबे यांना मध्य प्रदेशातल्या उज्जैनमधून अटक करण्यात आली आहे.


सामग्री: उठावानंतरही एक प्रेरणास्थान म्हणून लक्ष्मीबाईंना आजही मानलं जातं. इतिहास, कादंबऱ्या, कवितांमधून त्यांचं वर्णन आलं असलं तरी त्यांना काही लोकांनी प्रत्यक्ष पाहून वर्णन लिहून ठेवलं आहे. त्यातून त्यांच्या व्यक्तिमत्वाचा अंदाज येतो.

लक्ष्मीबाईंचं मूळ नाव मनकर्णिका तांबे असं होतं. त्यांच्या वडिलांचं नाव मोरोपंत तांबे होतं. दुसऱ्या बाजीरावांचे भाऊ चिमाजी यांच्याकडे मोरोपंत वाराणसीमध्ये काम करत होते. वाराणसीमध्येच मनकर्णिका म्हणजे झाशीची राणी लक्ष्मीबाई यांचा जन्म झाला. परंतु चिमाजींच्या निधनामुळे त्यांना वाराणसी सोडून दुसऱ्या बाजीरावांकडे ब्रह्मावर्त म्हणजे कानपूरजवळच्या बिठूरला यावं लागलं.

बिठूर

माझा प्रवास या प्रसिद्ध पुस्तकाचे लेखक विष्णूभट गोडसे आणि त्यांचे काका रामभट यांना झाशीची राणी लक्ष्मीबाई हिची कामकाजाची पद्धत, शौर्य, निर्णय घेण्याची शक्ती हे सर्व जवळून पाहायला मिळाले होते.

रामभट गोडसे यांनी तर मनकर्णिकेला झाशीला लग्न होऊन जाण्यापूर्वीही पाहिलं होतं. रामभट गोडसे यांनी तिचं वर्णन विष्णूभटजींकडे केलं होतं. 'ही मुलगी फार हुषार व निर्मळ, शाहाणी गौर वर्णाची, अंगानी कृष व उफाट्याची उंचीची उभारणी चांगली असे. नाक सरळ, कपाळ उंच व डोळे कमलपत्राप्रमाणे वाटोळे असून मोठमोठे व कान मुखाला शोभा देणारे असे असून मध्यभाग कंबर शरीराचे झोकाप्रमाणे बारीक होती' असं वर्णन त्यांनी मनकर्णिकेचं केलं होतं.

या गणपती मंदिरात राजा-राणीच्या विवाहातील काही विधी झाले.

मनकर्णिका बिठूरला सर्वांची लाडकी मुलगी होती. तेव्हा तिला छबेली असंही म्हणत. परंतु तेव्हाच्या रितीप्रमाणं 12-13 वर्षांची होऊनही मनकर्णिकेचं लग्न झालं नव्हतं. शेवटी साधारण चाळीशी उलटलेल्या गंगाधरराव नेवाळकर या झाशीच्या राजाबरोबर तिचा विवाह झाला आणि तिचं नाव लक्ष्मीबाई असं झालं.

राणीचा पोशाख आणि इतर वर्णन

लक्ष्मीबाई राणी यांना आपल्या पदरी असणारी माणसं सुखी असावीत असं वाटत असे. त्यांचे कपडेही चांगले असावेत असं वाटायचं. गोडसे भटजींनी वर्णन केल्यानुसार त्यांचा बहुतेकवेळा पोशाख पुरुषाचा असे तर कधी स्त्रीचा पोशाखही असे.

झाशीचा किल्ला

गोडसे भटजी लिहितात, 'पायांत पायजमा, अंगात जांभऴे रंगाचा आंबव्याचा बन्यान किंवा बंडी असे. डोकीस टोपी घालून पागोट्यासारखी बत्ती बांधलेली असे. कंबरेस काच्या किंवा दुपेटा असून तरवार नेहमी जवळ असे. नवरा स्वर्गवासी जाहल्या दिवसापासून नथ वगैरे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाई या लढाऊ व्यक्तिमत्वामुळे 1857 साली झालेल्या उठावाच्या स्मृती भारतीयांच्या मनामध्ये वारंवार ठळक होत राहातात. 1857 च्या उठावात लढणाऱ्या नानासाहेब पेशवे, तात्या टोपे यांच्याप्रमाणे  झाशीच्या राणी लक्ष्मीबाईं चं एक वेगळं स्थान आहे. त्यांच्याबद्दल अतीव आदराची भावना सर्वसामान्य भारतीयांच्या मनात असते.


सामग्री: उत्क्रांती: माकड ते माणूस. पुढे काय?

सप्रेम नमस्कार,

मी विनय र.र. एक निवृत्त विज्ञान शिक्षक आहे. मराठीतून विज्ञान प्रसार करण्याचं काम मराठी विज्ञान परिषद, पुणे विभागात करतो. विज्ञान शिक्षणाबाबत प्रयोग आणि संशोधनही करतो.

पत्र लिहिण्यास कारण की, आपण १९ जानेवारीला औरंगाबाद येथील 'अखिल भारतीय वैदिक संमेलनात' केलेलं वक्तव्य वर्तमानपत्रात तसंच अन्य मार्गातून वाचनात आलं. त्या वृत्तांतानुसार आपण "डार्विनचा उत्क्रांतीचा सिद्धांत वैज्ञानिकदृष्ट्या चुकीचा आहे, त्यामुळे तो शाळेच्या पाठ्यपुस्तकातून काढून टाकला पाहिजे," असं म्हटल्याचं वाचनात आले.

संबंधित पत्रकारांनी आपल्या बोलण्याचा विपर्यास केला असेल असं क्षणभर वाटलं. (बऱ्याच वेळा मंत्री काही बोलतात, वनर्तमानपत्रात काही छापून येतं. मग मंत्री खुलासा करतात आणि 'आपण तसं बोललोच नाही, वार्ताहारांनी विपर्यास केला' असं सांगतात.)

दोन दिवस आपल्याकडून त्याबाबत खुलासा आला नाही. त्यामुळे उत्क्रांतीबद्दल आपलं विधान छापून आलं तसंच असावं असं मानावं लागतं. आपल्या विधानामुळे मी व्यथित झालो आहे. डार्विनच्या सिद्धांताबाबत अनेक लोकांनी, संशोधकांनी पुरावे गोळा करून त्यातली तथ्यं जगासमोर आणली. अशा वेळेला वैज्ञानिक दृष्टीकोन चुकीचा ठरवणं योग्य वाटत नाही.

डार्विनच्या मांडणीनुसार या पृथ्वीतलावरचे जीव उत्क्रांत होत गेले. एकपेशीय जीवापासून अनेकपेशीय जीव बनले. निसर्गाला अनुरूप असणारे जीव निसर्गात वाढले, टिकले आणि त्यांचा वंश पुढे चालू राहिला. इतरांशी होणाऱ्या स्पर्धेत काही जीव पार पडले, ते टिकले आणि प्रसवले.

सत्यपाल सिंह.

एकपेशीय जीवापासून मानवासारखा प्रगत प्राणी घडण्यासाठी अब्जावधी वर्षांचा कालावधी लागला.

आपण म्हणता की 'कोणत्याही प्राचीन ग्रंथात माकडाचा माणूस होताना कोणाला दिसला नाही.' हे वाक्य बरोबर आहे कारण माकडाचा माणूस होण्याआधी कोणताच माणूस अस्तित्वात नव्हता, मग कोणता तरी माणूस 'माकडाचा माणूस होताना' बघूच कसा शकेल?

दुसरी बाब म्हणजे एखादी गोष्ट आपल्या पूर्वजांना दिसली नाही म्हणून ती नव्हतीच असे म्हणता येईल का? आज आपल्यालाही अनेक गोष्टी दिसत नाहीत, त्यांचा उल्लेख ग्रंथांमध्ये नाही, त्यांच्या अस्तित्वाचा शोध घेण्याची साधनं नाहीत. म्हणून आपल्या दृष्टीने त्या गोष्टी अस्तित्वात नाहीतच का?

एखादं रांगणारं मूल एका खोलीतून दुसऱ्या खोलीत जातं तेव्हा रडायला लागतं, कारण त्याला वाटतं पहिल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मा. सत्यपाल सिंह, मनुष्यबळ विकास राज्य मंत्री, भारत सरकार यांस...


सामग्री: उत्तर : कुकडू कू...

कोंबड्याचा आवाज म्हणजे 'कुकडू कू...' मराठीत याला बांग देणं किंवा आरवणं म्हणतात. तसं पाहिलं तर कोंबड्याने बांग देणं नैसर्गिक आहे. पण आरवता यावं म्हणून एखाद्या कोंबड्याला कोर्टात धाव घ्यावी लागली तर?

पण खरंच असं घडलंय. फ्रान्समधल्या एका न्यायालयाने एका कोंबड्याला कायदेशीररित्या 'बांग देण्याचा अधिकार' दिलाय.

या कोंबड्याचं नाव आहे - मॉरिस आणि या कोंबड्याच्या आरवण्यामुळे फ्रान्समधल्या शहरी आणि ग्रामीण गटांमध्ये तणाव निर्माण झाला होता. पण आता न्याय मिळाल्यामुळे मॉरिस दररोज सकाळी बांग देऊ शकतो.

सकाळी होणाऱ्या आवाजामुळे एका शेजाऱ्याने मॉरिसच्या मालकाला कोर्टात खेचलं आणि या वादाला सुरुवात झाली.

फ्रान्समधल्या ऑलाँ शहरात 4 वर्षांचा मॉरिस राहतो. फ्रान्समधल्या अनेकांनी या शहरामध्ये आपलं 'सेकंड होम' घ्यायला सुरुवात केली आहे. यापैकीच एक असणाऱ्या ज्याँ लुई बिहाँ यांना मॉरिसच्या आरवण्याचा त्रास व्हायला लागला.

जॅकी आणि त्यांची पत्नी कोहिना या मॉरिसच्या मालकांकडे त्यांनी याबाबत तक्रार केली.

कोंबड्याच्या आरवण्याचा राष्ट्रीय वाद

2017 साली ज्याँ लुईने आपल्या शेजाऱ्यांना पत्र लिहून कळवलं, "हा कोंबडा पहाटे साडेचारपासून ओरडायला सुरुवात करतो आणि अख्खी सकाळ ओरडत रहातो. दुपारीदेखील याचा आवाज थांबत नाही."

पण मॉरिसला गप्प करण्यास त्याच्या मालकाने नकार दिल्यावर लुईंनी हे प्रकरण कोर्टात नेलं. लवकरच हा फ्रान्समध्ये राष्ट्रीय वादाचा मुद्दा बनला.

न्यायालयाबाहेर लोक मॉरिसचे फोटो घेत होते.

फ्रान्समधल्या एका मोठ्या गटाला मॉरिसबद्दल सहानुभूती वाटत होती आणि बांग देण्याचा त्याचा हक्क वाचवण्यासाठी लोकांनी ऑनलाईन याचिका दाखल केल्या. इतकंच नाही तर मॉरिस आणि त्याच्या बांगेच्या समर्थनार्थ लोकांनी 1 लाख 40 हजार सह्या गोळा केल्या आणि त्याचा फोटो असलेला टी-शर्ट घालायला सुरुवात केली.

मॉरिसचे समर्थक असणाऱ्या आणि त्याचा फोटो असणारे टी-शर्ट विकणाऱ्या एका स्थानिक विक्रेत्याने सांगितलं, "आम्हाला मॉरिस आणि त्याच्या मालकांना पाठिंबा तर द्यायचाच होता. पण सोबतच या गोष्टीचाही राग येत होता की कोणी एखाद्या कोंबड्याला कसं कोर्टात खेचू शकतं?"

'ही तर असहिष्णुता'

मॉरिसच्या समर्थनार्थ ऑनलाईन याचिका दाखल करणाऱ्या व्यक्तीने म्हटलं आहे, "यापुढे काय? आता लोक पक्ष्यांच्या किलबिलाटावरही बंदी आणणार का?"

'शांतता भंग' केल्याच्या आरोपाखाली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रश्न : कोंबडा काय करतो?


सामग्री: उत्तर कोरिया हत्या केल्यास 3-4 वर्षे शिक्षा होते, मात्र नाटक वगैरे पाहिल्यास 7-8 वर्षे शिक्षा होते, असं हा पहारेकरी सांगत होता.

तुरुंगातून पळून गेलेला पहारेकरी आणि कैदी आता उत्तर कोरियात 'वॉन्टेड' आहेत. मात्र, याची त्यांना खंत वाटत नाही. कुटुंबापासून दूर असल्यानं फक्त त्यांना त्रास होतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियातल्या डिटेन्शन सेंटरमधल्या व्यथा तिथून पळून आलेल्या एका तुरुंग पहारेकऱ्यांनी सांगितल्या. हा तुरुंग पहारेकरी कैद्यासोबत पळाला.


सामग्री: उत्तर कोरियाची राजधानी प्याँगयांगमध्ये आजवर लावण्यात आलेल्या बॅनर आणि पोस्टर्समध्ये अमेरिका हा एक साम्राज्यवादी आक्रमणकारी देश. दक्षिण कोरिया आणि जपान यांना सहकार्य करणारा देश म्हणून दाखवला जायचा.

पण, हल्लीच्या दिवसांत उत्तर कोरियात गेलेले लोक एक वेगळाच दावा करतात. राजधानीतल्या भिंतींवर, पोस्टर्सवरची जागा अमेरिकाविरोधी संदेशांऐवजी आर्थिक विकास आणि दोन्ही कोरियाई देशांच्या मीलनाच्या छायाचित्रांनी घेतली आहे.

काही विश्लेषकांचं असंही मत आहे की, सरकारच्या नियंत्रणात राहणाऱ्या उत्तर कोरियाच्या मीडियानंही आपला सूर बदलला आहे.

कसे बदलले उत्तर कोरियाचे सूर?

मग, आता हा प्रश्न पडतो की, आता उत्तर कोरियात आता अमेरिकेला शत्रू म्हणून दाखवलं जात नाहीये का?

उत्तर कोरियाच्या बहुतांश लोकांसाठी मीडिया म्हणजे सूचना आणि माहिती मिळवण्यापर्यंत मर्यादित आहे. त्यामुळे इथे सरकारी मीडिया आणि त्यामार्फत होणारा प्रोपगंडा याचा परिणाम इथल्या लोकांवर सर्वाधिक होतो.

या देशात पारंपरिकरीत्या अमेरिकेला शत्रू क्रमांक एक म्हणून दाखवलं जात आहे. अमेरिकेनं केलेल्या हल्ल्याला उत्तर कोरिया कसं प्रत्युत्तर देईल हेच आजवरच्या प्रपोगंडामध्ये दाखवण्यात आलं आहे. उत्तर कोरियाच्या मिसाईल आणि अभेद्य सैन्य आक्रमणकर्त्यांना कसं नेस्तनाबूत करेल हेच वारंवार दाखवलं गेलं आहे.

दशकांपासून लागणारी ही पोस्टर्स लोकांच्या मनात देशाबद्दलचं प्रेम आणि आपल्या नेत्याबद्दलचा भरवसा निर्माण करत होती. युद्धभूमीवर जाणं हे देशासाठीचं सगळ्यांत मोठं योगदान ठरेल ही भावनाही या काळात जनतेच्या मनात रुजवण्यात आली होती.

ऑस्ट्रेलियातल्या ग्रिफिथ युनिर्व्हसिटीमधले आंद्रे अब्राहम याबद्दल सांगतात, "आंतरराष्ट्रीय पातळीवर वातावरण वाईट झालं की, कठोर संदेश देणारी पोस्टर्स उत्तर कोरियात लावली जात असत."

सध्या आंतरराष्ट्रीय वातावरणात सकारात्मकता वाढीस लागल्यानं हे प्रोपगंडा अभियानही थंडावलं आहे. त्यामुळे सध्या उत्तर कोरियासाठी योग्य वेळ सुरू आहे.

अनेक महिन्यांपासून सुरू असलेल्या युद्धाच्या घोषणांनंतर, उत्तर कोरियानं दक्षिण कोरिया आणि अमेरिकेसोबत ऐतिहासिक मनोमिलन करण्यात यश मिळवलं. आपल्या मोडक्या-तोडक्या भाषेत का होईना, पण आपली अण्वस्त्र सोडण्याचं आणि शांतता राखण्याचं वचन या देशानं दिलं.

प्रपोगंडा अभियानात झालेला हा बदल केवळ राजधानी प्याँगयांगपर्यंतच मर्यादित नाही. उत्तर कोरियात परदेशी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगापासून बराच दूर गेलेला देश म्हणजे उत्तर कोरिया. पण, या देशात आता काही बदल दिसू लागले आहेत. आपल्या प्रचार अभियानानं चर्चेत राहणाऱ्या या देशानं हे आपला हा प्रोपगंडा सध्या काहीसा कमी केला आहे.


सामग्री: उत्तर कोरियाची सरकारी वृत्तसंस्था KCNA नुसार, किम जाँग-उन यांनी एका रासायनिक खतांच्या कारखान्याचं उद्घाटन केलं. यावेळी उपस्थितांनी जयघोषात किम यांचं स्वागत केलं. ते बऱ्याच दिवसांनी सार्वजनिक व्यासपीठावर दिसले.

उत्तर कोरियातल्या वृत्तसंस्थेकडून आलेल्या वृत्ताला इतर ठिकाणाहून अद्याप दुजोरा मिळालेलं नाहीय. मात्र, या वृत्तसंस्थेनं किम जाँग-उन यांचा उद्घाटन कार्यक्रमातील फोटोही प्रसिद्ध केलाय.

उत्तर कोरियनं वृत्तसंस्थेनं नेमकं काय म्हटलंय?

कोरियन सेंट्रल न्यूज एजन्सी अर्थात KCNA नं सांगितलं की, किम जाँग-उन हे त्यांची बहीण किम यो जाँग आणि उत्तर कोरियातील इतर वरिष्ठ नेत्यांसोबत कार्यक्रमाला हजर होते.

प्याँगयाँगमधील रासायनिक खतांच्या कारखान्याच्या उद्घाटनाचा हा कार्यक्रम होता.

यावेळी किम यांनी छोटेखानी भाषण केलं आणि कारखान्याच्या माध्यमातून देशाच्या विकासात कशी भर घातली जातेय, याबाबत मत मांडलं. उत्तर कोरियातल्या रासायनिक उद्योग आणि अन्न प्रक्रिया उद्योगाचं कौतुकही त्यांनी यावेळी केलं, असं KCNA नं आपल्या वृत्तात म्हटलंय.

किम जाँग-उन यांच्याबद्दलच्या चर्चांना उधाण का आलेलं?

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्या प्रकृतीविषयी उलटसुलट बातम्या येत होत्या. मात्र यासंदर्भात अधिकृतपणे काहीही जाहीर करण्यात आलेलं नव्हतं. आताही वृत्तसंस्थेच्या वृत्तानुसार, ते सार्वजनिक कार्यक्रमात हजर राहिल्याचं जगभरात कळलं आहे. मात्र, उत्तर कोरियाच्या प्रशासनाकडून अधिकृतरित्या याबाबत माहिती देण्यात आलेली नाही.

किम जाँग-उन यांच्या प्रकृतीविषयीच्या उलटसुलट बातम्यांचं मात्र दक्षिण कोरियाच्या प्रशासनानं खंडन केलं होतं.

36 वर्षीय किम जाँग-उन यांची प्रकृती गंभीर असल्याचे कुठलेही विशिष्ट संकेत उत्तर कोरियाकडून मिळाले नसल्याचं दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयाकडून सांगण्यात आलं आहे.

दरम्यान चीनने आपलं एक वैद्यकीय पथक उत्तर कोरियाला रवाना केलं होतं. किम यांची प्रकृती चांगली नसल्याने हे पथक पाठवण्यात आल्याची चर्चा होती.

यापूर्वीही अफवा

किम आजारी असल्याच्या अफवा यापूर्वी अनेकदा पसरल्या होत्या.

15 एप्रिल रोजी किम जाँग-उन यांचे आजोबा आणि उत्तर कोरियाचे संस्थापक किम इल-सुंग यांचा वाढदिवस होता. या निमित्ताने उत्तर कोरियात दरवर्षी मोठा कार्यक्रम आयोजित करण्यात येतो. या कार्यक्रमाला फार महत्त्व असतं.

किम जाँग-उन आजवर कधीही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन हे तब्बल 20 दिवसांनंतर सार्वजनिक व्यासपीठावर दिसले. उत्तर कोरियातील माध्यमांनी याबाबत वृत्त प्रसिद्ध केलंय.


सामग्री: उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन.

उत्तर कोरियाचे सर्वोच्च नेते किम जाँग उन यांच्या भोवती देखील एक गूढतेचं वलय आहे. 'बीबीसी वर्ल्ड न्यूज'नं गेल्या कित्येक वर्षांपासून त्यांच्याविषयी माहिती गोळा केली आहे.

किम जाँग उन यांचा खरा जन्मदिन कोणता याची माहिती कुणाकडेच नाही. पण 2010 पासून 8 जानेवारीला राष्ट्रीय सुटी असते.

देशाचे प्रमुख झाल्यापासून किम जाँग उन यांना अनेक पदं देण्यात आली आहेत.

"उत्तर कोरियावर किम जाँग उन यांचे आजोबा किम ईल संग यांचा प्रभाव आहे. जर आपण त्यांच्या प्रमाणे दिसलो तर सर्वोच्च नेता होण्यास काही अडचण येणार नाही, असं त्यांना वाटलं यामुळेच त्यांनी आपली प्लॅस्टिक सर्जरी केली," असा एक अंदाज उत्तर कोरियाविषयीचे तज्ज्ञ लावतात.

17 डिसेंबर 2011 रोजी उत्तर कोरियाचे तत्कालीन नेते आणि किम जाँग उन यांचे वडील किम जाँग इल यांचं निधन झालं. त्यांनी मृत्युपूर्वी किम जाँग उन यांना आपला उत्तराधिकारी म्हणून निवडलं होतं.

किम जाँग इल यांच्या निधनाला पंधरवाडा होण्याआधीच किम यांना पक्षाचे प्रमुख, देशाचे सर्वोच्च नेता आणि सैन्यदलाचे प्रमुख म्हणून घोषित करण्यात आलं.

2013 मध्ये जेव्हा लष्करी उठावाची तयारी केल्याचा आरोप करून किम यांनी त्यांचे काका चँग-साँग-थाक यांना मृत्यूदंड दिला तेव्हा ते चर्चेत आले होते.

2016 मध्ये किम यांनी हायड्रोजन बॉम्बची भूमीगत चाचणी केल्याचं म्हटलं जातं. सत्तेत आल्यापासून त्यांनी घेतलेली ही दुसरी चाचणी होती.

'मॉर्निंग स्टार किंग'

किम जाँग उन हे किम जाँग इल आणि त्यांची तिसरी पत्नी को याँग हूई यांचं शेवटचं अपत्य.

ते नेमके केव्हा जन्मले हे माहीत नाही. 1983 किंवा 1984 च्या सुरुवातीला ते जन्मले असावेत. वडिलांचा उत्तराधिकारी म्हणून त्यांच्याकडे कधीच पाहिलं गेलं नाही.

विश्लेषकांना वाटत असे की, त्यांचा सावत्र भाऊ किम जाँग नाम आणि मोठा भाऊ किम जोंग चोल हे सर्वोच्च नेते होतील.

किम जाँग उन यांचं शिक्षण स्वित्झर्लंडमध्ये झालं.

पण, 2001 मध्ये जपाननं किम जाँग नाम यांना देशाबाहेर हाकललं. तर मोठा भाऊ किम जोंग चोल यांचा स्वभाव मुळमुळीत होता. त्यामुळे किम जाँग उन यांचा सर्वोच्च पदासाठी विचार करण्यात आला असावा, असं विश्लेषक सांगतात.

किम जाँग उन यांना सर्वोच्च पद बहाल झाल्यानंतर विश्लेषकांनी त्यांना उगवता तारा असं संबोधायला सुरुवात केली.

आपल्या भावाप्रमाणेच किम यांनी स्वित्झर्लंडमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियामध्ये किम जाँग उन यांची सत्ता आहे. त्या ठिकाणी जाण्यासाठी त्यांच्या देशाबाहेरील माध्यमांवर कठोर निर्बंध आहेत. त्यामुळे या ठिकाणी काय घडतं याविषयी सर्वांनाच कुतूहल आहे.


सामग्री: उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग ऊन

त्याचं एक उदाहरण म्हणजे सप्टेंबर महिन्यात राजधानी प्याँगयाँगमध्ये आंतरराष्ट्रीय व्यापार महोत्सव भरवण्यात आला होता. आयोजकांचा दावा आहे की, या महोत्सवात देशविदेशातल्या 250 हून अधिक कंपन्यांनी आपली उत्पादनं लोकांसमोर मांडली.

सीरिया, चीन, क्युबा, इराण, इटली, इंडोनेशिया, व्हिएतनाम आणि तैवान या देशांनी या महोत्सवात भाग घेतला होता. मीडियामध्ये महोत्सव सफल झाल्याचं वारंवार सांगितलं जात होतं.

खरंतर उत्तर कोरियावर व्यापारासंबंधित प्रतिबंध आहेत, जे 23 डिसेंबरला आणखी वाढवण्यात आले. या निर्बंधांमुळे इतर देशांना उत्तर कोरियात तेल, खाद्यपदार्थ, यंत्रसामग्री तसंच यांत्रिक उपकरणांची निर्यात करता येत नाही.

उत्तर कोरियाशी व्यापारी संबंध ठेवणं हे इतर देशांसाठी खरंतर जोखमीचं आहे. मग व्यापार महोत्सवाला इतका प्रतिसाद कसा मिळाला?

उत्तर कोरियातल्या व्यापार महोत्सवाला चांगला प्रतिसाद मिळाल्याचा दावा

हॉलंडमधल्या एका माहिती तंत्रज्ञान कंपनीचे संस्थापक पॉल तिजया यांच्याशी बीबीसीने संपर्क साधला. उत्तर कोरियाशी व्यापाराच्या संधी या विषयावर अभ्यास करण्यासाठी मे 2017मध्ये एक अभ्यासगट युरोपातून प्याँगयाँगला गेला होता. या गटाचं नेतृत्व तिजया यांनी केलं.

त्यांच्या म्हणण्यानुसार, प्रत्येक देशाला आंतरराष्ट्रीय व्यापार करायचा आहे.

"उत्तर कोरियामधल्या किम जाँग-ऊन याच्या सरकारशी आर्थिक व्यवहार करण्यात जेवढी अनिश्चितता आहे, त्यापेक्षा जास्त फायदा व्यापार करण्यात आहे," असं ते सांगतात.

उत्तर कोरियाचा व्यापार चालतो कसा?

उत्तर कोरियाच्या Foreign Trade of DPRK या मासिकात काही उत्पादनांची जाहिरात देण्यात आली आहे. ही उत्पादनं उत्तर कोरियात बनतात. यात मेडिकल उत्पादनं, साबणांपासून ते 'आयपॅड'सारख्या दिसणाऱ्या टॅब्लेट कॉम्प्युटरचा समावेश आहे.

उत्तर कोरियात बनणारी उत्पादनं

उत्तर कोरियात तयार होणाऱ्या वस्तूंचा मुक्त व्यापार आणि परदेशी लोकांबरोबर हितसंबंध जपणं, ही तंत्र वापरून उत्तर कोरियाचा व्यापार चालतो.

सिडनी विद्यापीठात उत्तर कोरियाच्या व्यापारावर शोधनिबंध लिहिणारे जस्टिन हेस्टिंग्ज सांगतात, "या देशात जिवंत राहण्यासाठी सगळ्यांना उद्यमशील बनावं लागेल. पैसे मिळवण्यासाठी त्यांना रचनात्मक प्रयत्न करावे लागतील."

कोरियातल्या ट्रेड मासिकातली आकडेवारी बघितली तर असंच वाटतं की देशात सगळं आलबेल आहे. पण मासिकातली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियावर मागची दहा वर्षं आर्थिक निर्बंध लादलेले आहेत. तसं असतानाही हा देश कधी कधी इतर देशांसारखाच आंतरराष्ट्रीय व्यापारात सक्रिय असतो.


सामग्री: उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जोंग उन दक्षिण कोरियाशी संबंध सुधारण्याबाबत प्रयत्नशील आहेत.

दोन्ही देशांमधले संबंध सलोख्याचे करण्याची आवश्यकता आहे, असं किम जोंग-उन सोमवारी दक्षिण कोरियाच्या एक शिष्टमंडळाशी बोलताना म्हणाले होते.

दक्षिण कोरियाच्या राजदूतानुसार या बैठकीत किम जोंग उन यांनी अण्वस्त्रांचा त्याग करण्याचीही तयारी दर्शविली आहे, जर त्यांच्या देशाच्या सुरक्षेची हमी मिळणार असेल.

क्षेपणास्त्र चाचण्यांच्या पार्श्वभूमीवर उत्तर कोरिया आणि दक्षिण कोरिया यांच्यातील संबंध ताणले गेले होते. या ऑलिम्पिकपूर्वी त्यांच्यातील तणाव इतका की दोन्ही देशांनी एकमेकांचा विनाश करण्याची धमकी दिली होती.

मात्र हिवाळी ऑलिम्पिकच्या निमित्ताने दोन्ही देशातले संबंध सुधारण्याची संधी आली. उत्तर कोरियाचे खेळाडू दक्षिण कोरियात झालेल्या हिवाळी ऑलिम्पिक स्पर्धेत सहभागी झाले.

किम यांनी सोमवारी दक्षिण कोरियाच्या एका शिष्टमंडळासाठी मेजवानीचं आयोजन केलं होतं. सिओलहून आलेल्या शिष्टमंडळी बोलताना किम यांनी दोन्ही देशांतील संबंध सुधारायला हवेत असं सांगितलं. या दोन देशांनी एकत्र येण्याची आवश्यकता आहे असंही त्यांनी स्पष्ट केलं.

आता जगाचं लक्ष किम आणि दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून जाय-इन यांच्या भेटीवर असणार आहे. दोन्ही देशांच्या सीमेवर कडक बंदोबस्तात ही ऐतिहासिक भेट आयोजित केली जाणार आहे. दोन्हा देशांनी एकमेकांशी संपर्क साधण्यासाठी एक हॉटलाईन प्रस्थापित करण्याची तयारी दर्शविली आहे.

उत्तर आणि दक्षिण कोरिया शिष्टमंडळांमध्ये चर्चा झाली.

दक्षिण कोरियाच्या दहासदस्यीय शिष्टमंडळात गुप्तचर विभागाचे प्रमुख सुह हून आणि राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार च्युंग इयुई योंग यांचा समावेश आहे.

राष्ट्राध्यक्ष मून जेइ इन यांनाही दोन्ही देशांमधील संबंध सुधारावेत असं वाटतं. दोन्ही देशातील तणाव बाजूला होऊन संबंध नीट व्हावेत, असं च्युंग यांनी पत्रकारांनी सांगितलं.

किम यांनी आमचं चांगलं आदरातिथ्य केलं. अनेक विषयांवर त्यांच्याशी सकारात्मक चर्चा झाल्याचं शिष्टमंडळ प्रतिनिधींनी केसीएनए या वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

राष्ट्राध्यक्ष मून जेई दोन्ही देशांदरम्यानच्या परिषदेसाठी पुढाकार घेतला आहे. त्यासंदर्भात किम यांनी समाधानकारक पावलं उचलली. ही परिषद व्यवहार्य आणि फलदायी ठरावी यासाठी किम यांनी संबंधित विभागांना सूचना दिल्या.

उत्तर कोरियाच्या अणुबॉम्ब...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरिया आणि दक्षिण कोरियाचे नेते पुढील महिन्यात एक द्वपक्षीय बैठकीत भाग घेतील, असं दक्षिण कोरियाच्या राजदूताने म्हटलं आहे. किम जोंग उन यांनी उत्तर कोरियाची धुरा हाती घेतल्यानंतर गेल्या दहा वर्षांत होणारी ही अशा प्रकारची पहिलीच भेट असणार आहे.


सामग्री: उत्तर कोरियाचे सर्वोच्च नेते किम जोंग उन

"हे नवे निर्बंध म्हणजे आमच्याविरोधात युद्ध छेडल्याप्रमाणे आहे," असं उत्तर कोरियानं  म्हटलं आहे.

या निर्बंधामुळे आमची आर्थिक कोंडी होईल असं उत्तर कोरियाच्या परराष्ट्र खात्यानं म्हटलं आहे.

उत्तर कोरियानं नुकत्याच केलेल्या बॅलेस्टीक मिसाईल चाचणीमुळे हे निर्बंध लादण्यात आले आहेत.

अमेरिकेनं तयार केलेल्या या प्रस्तावानुसार आता उत्तर कोरियाला होणाऱ्या पेट्रोल निर्यातीत 90 टक्क्यांनी कपात केली जाणार आहे.

विशेष म्हणजे चीन आणि रशिया या उत्तर कोरियाच्या मित्र राष्ट्रांनीही या प्रस्तावाच्या बाजूनं मतदान केलं आहे.

यापूर्वीच या देशावर अमेरिका, संयुक्त राष्ट्र आणि युरोपीय महासंघानं निर्बंध लादले आहेत. अमेरिकेनं उत्तर कोरियावर 2008 पासूनच निर्बंध लादण्यास सुरुवात केली होती. त्यांच्या आण्विक कार्यक्रमाशी संबंधित कंपन्यांची खाती गोठवण्यापासून ते त्या देशातली आयात थांबवण्यापर्यंतचे हे निर्बंध होते.

अमेरिकेच्या संयुक्त राष्ट्रांतील दूत निक्की हॅले.

संयुक्त राष्ट्रांतल्या अमेरिकेच्या दूत निक्की हॅले म्हणाल्या, "हे निर्बंध लादून आम्हाला उत्तर कोरियाला स्पष्ट संदेश द्यायचा आहे. तरीही इथून पुढेही त्यांनी उद्दामपणा केला तर या पेक्षाही कडक कारवाई करण्यात येईल."

चीनचे प्रतिनिधी वू हिताओ याबाबत म्हणाले की, "या प्रस्तावाला सगळ्यांनी केलेलं मतदान हे उत्तर कोरियाच्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाविरोधातलं आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावरचं एकमत आहे."

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी या निर्बंध लादण्याच्या प्रस्तावाचं स्वागत केलं. जगात शांतता हवी, मृत्यू नको असं मत त्यांनी ट्विटरवर व्यक्त केलं.

काय आहेत नवे निर्बंध?

जगभरातून दबाव आणि विरोध असतानाही उत्तर कोरियानं आपला आण्विक आणि क्षेपणास्त्र कार्यक्रम सुरू ठेवला आहे. त्यामुळे या वर्षी उत्तर कोरियाविरोधात आंतरराष्ट्रीय वातावरण तापण्यास सुरुवात झाली होती.

नव्या निर्बंधांनुसार, उत्तर कोरियाला आता वर्षाला फक्त 5 लाख बॅरल इतर पेट्रोलियम पदार्थ आणि 40 लाख बॅरल क्रुड ऑईल मिळणार आहे. यापूर्वी हा इंधन पुरवठा यापेक्षा बराच अधिक होता.

तसंच जगभरात काम करणाऱ्या उत्तर कोरियाच्या नागरिकांना 2 वर्षांच्या आत त्यांच्या देशात परतावं लागणार आहे. कारण, त्यांच्या परदेशी चलन वापरावर मोठ्या मर्यादा येणार आहेत.

उत्तर कोरियातून केल्या जाणाऱ्या यंत्रसामुग्री...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेनं उत्तर कोरियावर पुन्हा एकदा कडक निर्बंध लादले आहेत. या निर्बंधांचा उत्तर कोरियानं निषेध केला आहे.


सामग्री: उत्तर कोरियाच्या वादग्रस्त अण्वस्त्र कार्यक्रमांसंबंधी तोडगा काढणारा एखादा करार या भेटीमध्ये होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

या भेटीमध्ये अजून काय होऊ शकतं, ट्रम्प आणि किम जाँग यांच्या भेटीची पार्श्वभूमी काय आहे हे सगळं समजून घ्यायचं असेल तर हे महत्त्वाचे मुद्दे जरूर वाचा.

1. दोघांमध्ये नेमकी कोणती चर्चा होणार आहे?

सिंगापूर येथे झालेल्या पहिल्या ऐतिहासिक भेटीदरम्यान ज्या विषयावर ट्रंप आणि किम यांच्यात चर्चा झाली होती, त्याच विषयावर यावेळेसही ते बोलतील. हा विषय म्हणजे अण्वस्त्रं.

उत्तर कोरियानं आपला अणवस्त्र कार्यक्रम सोडून द्यावा, असं बहुतांश देशांचं मत आहे. अणवस्त्र नष्ट करणं किंवा त्याच्या वापरावर मर्यादा आणणं याला 'आण्विक निःशस्त्रीकरण' असं म्हणतात. मात्र उत्तर कोरियाकडून सातत्यानं ही गोष्ट अमान्य केली जात आहे. यामुळेच उत्तर कोरियावर अनेक देशांनी निर्बंधही लादले आहेत. व्यापारावर निर्बंध तसंच अनेक देशांशी खुंटलेला संवाद अशा परिणामांना उत्तर कोरियाला सामोरं जावं लागत आहे. हे निर्बंध शिथिल व्हावेत यासाठी उत्तर कोरियाकडून कोणतेही प्रयत्न केले जात नाहीत.

2. उत्तर कोरियानं आपली अण्वस्त्र नष्ट करण्यासंबंधी यापूर्वी कोणतं आश्वासन दिलं होतं का?

  असं कोणतंही आश्वासन दिलेलं नाही.  गेल्या वर्षी ट्रंप आणि किम भेटीमध्ये सिंगापूर 'जाहीरनाम्या'वर सह्या करण्यात आल्या होत्या. या जाहीरनाम्यामधून प्रचंड आशावाद व्यक्त होत असला तरी यात नमूद केलेल्या बाबी तशा मोघम होत्या.

आम्ही शांतता आणि अण्वस्त्रांवर निर्बंधांसाठी कटिबद्ध आहोत, असं या जाहीरनाम्यात म्हटलं होतं. पण याचा नेमका अर्थ काय किंवा हे साध्य कसं होणार याबद्दल मात्र कोणताही उल्लेख नव्हता.

उत्तर कोरियानं आपलं अण्वस्त्रांच्या चाचणीचं केंद्र नष्ट केलं होतं. मात्र उत्तर कोरियाला त्याची काही आवश्यकता उरली नव्हती. कारण या अण्वस्त्रांच्या चाचण्या घेऊन त्याच्या उपयोगितेविषयी आधीच खात्री पटविण्यात आली होती. त्यापुढे जाऊन उत्तर कोरियानं आपला आण्विक विकास कार्यक्रम थांबविण्यासाठी कोणतीही हालचाल केली नाही.

किंबहुना उत्तर कोरिया आपला आण्विक कार्यक्रम मुळीच थांबवणार नाही. कारण किम यांना आपली राजवट टिकविण्यासाठी ते आवश्यक वाटतं, असं मत अमेरिकेच्या गुप्तचर विभागातील एका अधिकाऱ्यानं व्यक्त केलं आहे.

गेल्या काही आठवड्यांत डोनाल्ड ट्रंप हे आपल्या अपेक्षेपासून एक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन व्हिएतनाममध्ये भेटत आहेत. ट्रंप आणि किम हे दुसऱ्यांदा भेटत आहेत.


सामग्री: उत्तर कोरियाच्या सरकारने कायमच आपल्याकडे एकही कोरोनाग्रस्त आढळला नसल्याचं म्हटलं आहे.

नुकतंच चीनचे अध्यक्ष क्षी जिनपिंग यांनी उत्तर कोरियाचे अध्यक्ष किम जाँग-उन यांना पाठवलेल्या एका संदेशात उत्तर कोरियाला कोरोना विषाणूचा धोका असल्याचं म्हणत मदत देऊ केली होती. मात्र, उत्तर कोरियाच्या सरकारने कायमच आपल्याकडे एकही कोरोनाग्रस्त आढळला नसल्याचं म्हटलं आहे.

शुक्रवारी उत्तर कोरियाच्या प्रसार माध्यमांमध्ये सांगण्यात आलं की राष्ट्राध्यक्ष किम जाँग-उन यांनी चीनचे अध्यक्ष क्षी जिनपिंग यांना तोंडी संदेश पाठवला आहे. या संदेशात त्यांनी कोरोनाच्या जागतिक साथीविरोधी लढ्यात मिळवलेल्या विजयाबद्दल चीनचं कौतुक केलं आहे.

चीनचे अध्यक्ष क्षी जिनपिंग यांनीही तोंडी संदेश पाठवत किम जाँग-उन यांचे आभार मानले. चीनमध्ये विषाणूच्या उद्रेकानंतर उत्तर कोरियाने दिलेली साथ मोलाची होती, असं जिनपिंग म्हणाले. तसंच कोव्हिड-19 विरोधातल्या लढ्यात (उत्तर कोरियाला) आपल्या परीने सर्व ती मदत करायला आपण तयार असल्याचंही म्हटलं आहे.

मात्र, आपल्याकडे कोरोनाचा एकही रुग्ण नसल्याच्या उत्तर कोरियाच्या दाव्यामुळे सगळेच बुचकळ्यात पडले आहेत. खरंच असं होऊ शकतं का, असा प्रश्न तज्ज्ञांनाही पडला आहे.

चीनमधल्या वुहानमध्ये कोरोनाचा उद्रेक झाल्यानंतर सर्व आंतरराष्ट्रीय उड्डाणं रद्द करणारा उत्तर कोरिया पहिला देश होता. जानेवारीच्या तिसऱ्या आठवड्यातच उत्तर कोरियाने आंतरराष्ट्रीय उड्डाणं रद्द करण्याचा आणि बाहेरून येणाऱ्या पर्यटकांनाही बंदी घालण्याचा निर्णय घेतला होता.

मात्र, उत्तर कोरियातली आरोग्य यंत्रणा अत्यंत कमकुवत आहे. त्यामुळे कोरोनाचा थोडाही प्रसार झाला तर उत्तर कोरियातली परिस्थिती हाताबाहेर जाऊ शकते, असं तज्ज्ञांना वाटतं.

किम जाँग-उन 20 दिवसांनंतर 2 मे रोजी एका सार्वजनिक कार्यक्रमात दिसले.

दरम्यान, काही दिवसांपूर्वी उत्तर कोरियाचे अध्यक्ष किम जाँग-उन अचानक गायब झाले होते. तब्बल 20 दिवस त्यांचा काहीच थांगपत्ता नव्हता. त्यामुळे त्यांची प्रकृती गंभीर असल्याचा अंदाज आंतरराष्ट्रीय प्रसार माध्यमांमधून लावण्यात येत होता. काहींनी तर त्यांचा मृत्यू झाला असण्याची शक्यता असल्याचंही म्हटलं होतं.

मात्र, 20 दिवसांच्या अज्ञातवासानंतर जाँग-उन 2 मे रोजी खतनिर्मिती कारखान्यात दिसले. याविषयी दक्षिण कोरियाच्या नॅशनल इंटेलिजंस सर्विस या गुप्तहेर संस्थेने किम जाँग-उन यांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरात कोरोनाचा उद्रेक झालेला असताना जगाच्या पाठीवर एक असाही देश आहे ज्याने आपल्याकडे एकालाही कोरोना विषाणूची लागण झालेली नाही, असा दावा केला आहे. हा देश आहे उत्तर कोरिया.


सामग्री: उत्तर कोरियातील इतर अनेक बाबींप्रमाणेच या दाव्याची सतत्या पडताळणंही कठीण आहे. मात्र तंत्रज्ञानाला जे महत्त्व दिलं जात आहे, त्याची नोंद करणं गरजेचं आहे.

उत्तर कोरियाच्या सरकारी प्रसार माध्यमांमध्ये नुकतंच 'इंटेलिजंट होम सिस्टिम' सह इतर अनेक प्रकारचं आधुनिक तंत्रज्ञान विकसित करण्यात आलेलं यश साजरं करण्यात आलं.

अशाप्रकारे यश साजरं करण्यामागे गाजावाजा हे कारण तर आहेच. मात्र देशाचे सर्वेसर्वा असलेले किम जाँग-उन यांचा जो अर्थव्यवस्था बळकट करण्याचा उद्देश आहे, त्यासाठी उत्तर कोरिया आता तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रावरही लक्ष केंद्रीत करत असल्याचं यातून स्पष्ट होतं.

तंत्रज्ञान क्षेत्रात कौशल्य खरंच वाढत आहे?

याच प्रगतीतलं एक पाऊल म्हणजे 'मीर' (Mirae) ही नवी वायफाय सेवा. या सेवेमार्फत प्याँगयांगमध्ये सरकारनं मान्यता दिलेलं इंट्रानेट नेटवर्क मोबाईवर वापरता येतं.

सरकारी मालकीच्या कोरियन सेंट्रल टिव्ही चॅनलवर 8 नोव्हेंबर रोजी 'Exhibition of IT Successes' या कार्यक्रमादरम्यान Arirang 171 या स्मार्टफोनवर 'मीर' वायफाय सेवेचा वापर दाखवण्यात आला.

उत्तर कोरियाच्या प्रसार माध्यमामध्ये पहिल्यांदाच बाहेरच्या वायफाय सर्व्हिसविषयी माहिती देण्यात आली आहे आणि ती देशात वायरलेस डेटा सर्व्हिस देणाऱ्या इतर दोन सेल्युलर नेटवर्कला समांतर अशी आहे, असं अमेरिकेतली देखरेख ठेवणारी वेबसाईट 38Northने सांगितलं आहे.

या प्रदर्शनात जे दुसरं यंत्र दाखवण्यात आलं ते होतं 'इंटेलिजन्स होम सिस्टिम'. हे असं यंत्र आहे जे मानवी आवाज ओळखून पंखा, एसी, टिव्ही आणि लाईट्स यासारखी इलेक्ट्रॉनिक उपकरणं स्वतः हाताळतं. जसं गुगल होम किंवा ऍलेक्स काम करतं.

ही यंत्रणा किम II-संग विद्यापीठाने विकसित केलेली आहे. देशाला हाय-टेक तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात पुढे नेण्याच्या प्रयत्नात हे विद्यापीठ अग्रस्थानी आहे.

या विद्यापीठातल्या संशोधकांनी अनेक आधुनिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता यंत्रणा (advanced artificial intelligence systems) विकसित केल्याचं DPRK टुडे या जाहिरात करणाऱ्या वेबसाईटनं प्रसिद्ध केलेल्या बातमीत म्हटलं आहे. कोरियन भाषेतील आदेशही या यंत्रणेला समजू शकतात, असंही त्यात म्हटलं आहे.

कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात प्राविण्य मिळवण्यासाठी आणि देशात कृत्रिम बुद्धिमत्ता तंत्रज्ञान उद्योगाची उभारणी करण्यासाठी विद्यापीठातील इंटेलिजेंट टेक्नॉलॉजी इन्स्टीट्युट पेटून उठल्याचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरिया आपल्या संरक्षण सिद्धतेचं नेहमीच प्रदर्शन करत आला आहे. मात्र तिथं हल्ली नागरी वापरासाठीचं तंत्रज्ञान विकसित करण्यावरही भर दिला जातोय. किमान उत्तर कोरियाचा तसा दावा आहे.


सामग्री: उत्तर कोरियातील पुंगे-रीच्या डोंगराळ भागात सर्वाधिक अणु चाचण्या झाल्या आहेत.

उत्तर कोरियाच्या उत्तर-पूर्व प्रदेशातील या डोंगराळ भागातील ही जागा देशातील सर्वात मोठी अणु चाचणीचे ठिकाण आहे. तसेच अशा चाचण्यांसाठी हे जगातील सर्वाधिक व्यस्त ठिकाण राहिलं आहे.

काय या जागेचंवैशिष्ठ्य?

या जागेची माहिती केवळ उपग्रहांकडूनच प्राप्त आहे. उपग्रहाद्वारे मिळालेल्या छायाचित्रांवरून त्या जागेवर आण्विक चाचणीसाठी लागणाऱ्या उपकरणांची ने-आण करण्याच्या हालचाली स्पष्ट दिसून येतात. पुंगे-रीच्या माऊंट मनटाप या डोंगराखालील खाणवजा भुयारात मुख्यत्वे अणुचाचण्या घेतल्या जातात.

उत्तर कोरियाच्या अणुकार्यक्रमावर लक्ष ठेऊन असणारे देश या भुयारातील खोदकामावर विशेष लक्ष ठेवतात. उपग्रहामार्फत मिळालेल्या छायाचित्रांनुसार ३ सप्टेंबरला झालेल्या मोठ्या अणु चाचणीपूर्वीच, म्हणजेच ऑगस्ट मध्येच इथे चाचणीच्या तयारीला सुरूवात झाली होती.

पुंगे-रीच्या भागातील वातावरणात किरणोत्सर्गाचे प्रमाण आढळले आहे.

उपकरणांवरून मिळाला इशारा

उत्तर कोरियाच्या अणुकार्यक्रमाच्या जाणकारांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार, या वर्षाच्या सुरुवीतीला या डोंगराळ भागात खोदकाम सुरू झाले होते. या खाणीच्या प्रवेशद्वारावर काही मोठी उपकरणे आणण्यात आली होती.

या खाणीच्या आत अर्ध-वर्तुळाकार रस्ता तयार करण्यात आला आहे. या रस्त्याच्या शेवटी चाचणीसाठी आणण्यात आलेली उपकरणे ठेवली गेली.  स्फोटापूर्वी ही खाण पूर्णतः भरून बंद केली गेली. स्फोटानंतर किरणोत्सर्गाचा धोका कमी जाणवेल हा त्यामागचा हेतू होता, असं जाणकार सांगतात.

चीनलगतच्या उत्तर कोरियामधल्या गावांबाबत आम्हांला बरीच माहिती आहे, पण या डोंगराळ भागाबाबत आम्हांला कल्पना नाही, असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

उत्तर कोरियानं हायड्रोजन बॉम्बची चाचणी केल्यानंतर जगभरातून चिंता व्यक्त होत आहे.

अनेक शहरांमध्ये जाणवले धक्के

चाचणीनंतर सीमेलगतच्या अनेक शहरांमध्ये जमिनीत हादरे जाणवले. ग्लोबल टाइम्समधील वृत्तानुसार, चीननजीकच्या सीमेपासून १० किलोमीटर अंतरावर जमीनीत निर्माण झालेल्या कंपनांमुळे शाळेतील मुले घाबरून रस्त्यावर आली होती.

चाचणीनंतर केलेल्या परिक्षणानंतर कोणताही किरणोत्सर्ग झालेला नाही, असं उत्तर कोरियानं जाहीर केलं आहे. पण या चाचणीनंतर चीनच्या न्युक्लिअर सेफ्टी एडमिनिस्ट्रेशन आणि दक्षिण कोरियाच्या न्यूक्लिअर सेफ्टी अँड सिक्युरिटी कमिशनने किरणोत्सर्ग...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाच्या वारंवारच्या अणुचाचण्यांमुळे संपूर्ण जगालाच हादरा बसतो आहे. २००६ सालापासून उत्तर कोरियानं पुंगे-री येथील डोंगराळ प्रदेशातून सहा मोठ्या अणुचाचण्या केल्या आहेत.


सामग्री: उत्तर कोरियानं जुलैमध्ये पहिल्या आंतरखंडीय बॅलेस्टिक मिसाईलची चाचणी घेतली होता.

पेंटागॉननं दिलेल्या माहितीनुसार, हे क्षेपणास्त्र 1,000 किमींपर्यंत जाऊन जपानच्या समुद्रात पडलं. हे आंतरखंडीय बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र असल्याचा प्राथमिक अंदाज अमेरिकेच्या संरक्षण मंत्रालयानं व्यक्त केला होता.

उत्तर कोरियानं यापूर्वी सप्टेंबरमध्ये बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र डागलं होतं. त्या घटनेच्या काही दिवसांपुर्वीच त्यांनी सहावी अणूचाचणी केली होती.

राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी झालेल्या चर्चेनंतर अमेरिकेचे सुरक्षा सचिव जेम्स मॅटिस यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये पत्रकारांना माहिती दिली.

"आजवरच्या सर्व क्षेपणास्त्रांपेक्षा हे सर्वांत उंचावर गेलं होतं. उत्तर कोरियाच्या या चाचण्या म्हणजे जागतिक संकंट आहे," असं मॅटिस म्हणाले.

उत्तर कोरियानं प्योंगयांग येथून हे क्षेपणास्त्र डागल्याची माहिती दक्षिण कोरियाच्या योंहॅप या वृत्तसंस्थेनं दिली आहे.

हे क्षेपणास्त्र 50 मिनिटं हवेत होतं, पण जपानवरून गेलं नाही, असं जपान सरकारच्या अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केलं.

'अमेरिका माऱ्याच्या टप्प्यात'

गेल्या अनेक महिन्यांपासून उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जोंग उन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप सध्या एकमेकांविरोधात युद्धखोरीची भाषा करताना दिसत आहेत.

त्याचं मुख्य कारण म्हणजे उत्तर कोरियानं आपल्या शस्त्रागारातील अनेक शस्त्रांच्या चाचण्या घेण्यास सुरुवात केली आहे.

उत्तर कोरियानं जुलै 2017च्या पहिल्या आठवड्यात व्हॉसाँग-१४ या सर्वाधिक मारक क्षमता असलेल्या आंतरखंडीय बॅलेस्टिक मिसाईलची (ICBM) यशस्वी चाचणी केल्याचा दावा केला होता.

त्यानंतर लगेचच अमेरिकेची सगळी राज्य त्यांच्या माऱ्याच्या टप्प्यात आल्याचा दावा प्योंगयांगमधल्या अधिकृत सूत्रानीं केला होता. अमेरिकी लष्करी सूत्रांनी मात्र या वृत्ताचं खंडन केलं आहे.

तरी उत्तर कोरियानं डागलेली क्षेपणास्त्र अमेरिका आणि अलास्कापर्यंत पोहोचू शकतील, अशी भीती काही अमेरिकेच्या तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

उत्तर कोरियाचा क्षेपणास्त्र कार्यक्रम

दुसऱ्या महायुद्धानंतर उत्तर कोरियाच्या शस्त्रागारात नव-नव्या शस्त्रांची भर पडली आहे. सध्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञान वापरून उत्तर कोरियानं क्षेपणास्त्रांची निर्मिती केली आहे. यात प्रामुख्यानं लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांचा समावेश आहे.

इजिप्तमधून 1976च्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियानं बुधवारी सकाळी आजवरचं सर्वाधिक शक्तिशाली बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रं डागलं आहे. आता थेट वॉशिंगटन त्यांत्या माराच्या टप्प्यात आल्यानं अमेरिकेनं या मिसाईल चाचणीला जागतिक संकट म्हटलं आहे.


सामग्री: उत्तर कोरियाने अण्वस्त्र कार्यक्रम रद्द करावा, असं ट्रम्प यांचं म्हणणं होतं. तर अमेरिकेने घातलेले निर्बंध उठवावे, अशी किम जाँग-उन यांची मागणी होती. चर्चेतूनही ही कोंडी काही फुटली नाही आणि चर्चा कुठल्याच निर्णयाविना बैठक संपली होती.

आता अण्वस्त्रासंबंधी वाटाघाटीतली कोंडी कशी फोडायची याची चर्चा करण्यासाठी अमेरिकेचे वरिष्ठ राजदूत दक्षिण कोरियात असताना उत्तर कोरियाने ही चाचणी घेतली आहे.

अमेरिकेने सवलत द्यावी, यासाठी दबाव आणण्यासाठीची ही खेळी असल्याचा अंदाज विश्लेषक व्यक्त करत आहेत.

सामरिकदृष्ट्या सज्ज होण्यासाठी उत्तर कोरिया क्षेपणास्त्र चाचणी करत असल्याचा आरोप दक्षिण कोरियाने केला आहे. उत्तर कोरियाने गेल्याच आठवड्यात एक क्षेपणास्त्र चाचणी घेतली होती आणि आता पुन्हा दोन लहान पल्ल्याच्या क्षेपणास्रांची चाचणी घेतल्याचा आरोप दक्षिण कोरियानं केला आहे.

क्षेपणास्त्र चाचणीविषयीची माहिती

उत्तर कोरियाची राजधानी प्याँगयांगपासून जवळपास 160 किमी. अंतरावर असलेल्या कुसाँग येथून स्थानिक वेळेनुसार दुपारी साडे चार वाजता लहान पल्ल्याचं क्षेपणास्त्र डागण्यात आलं.

समुद्रात पडण्यापूर्वी दोन्ही क्षेपणास्त्राने जवळपास 50 किमीची उंची गाठली होती. तसंच पहिल्या क्षेपणास्त्राने 420 किमी. तर दुसऱ्या क्षेपणास्त्राने 270 किमीचं अंतर कापलं, अशी माहिती दक्षिण कोरियाने दिली आहे.

उत्तर कोरियाने नोव्हेंबर 2017मध्ये आंतरखंडीय बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र चाचणी सुरू केली होती.

दरम्यान, अमेरिका आणि दक्षिण कोरियामध्ये संयुक्त युद्धाभ्यास सुरू आहे. त्यावर दक्षिण कोरियातल्या मीडियामधून वारंवार नाराजी व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे प्याँगयांगने केलेल्या या क्षेपणास्त्र चाचणीत आश्चर्य वाटण्यासारखं काहीच नाही, अशी माहिती बीबीसीच्या दक्षिण कोरियातल्या प्रतिनिधी लॉरा बिकर यांनी दिली आहे.

निर्बंध शिथिल करण्यासंबंधीचा करार करण्यासाठी आम्ही दाखवत असलेला संयम फार काळ टिकणार नाही आणि लवकरात लवकर करार केला नाही तर किम जाँग-उन यांनी म्हटल्याप्रमाणे आम्हाला 'नवा मार्ग' चोखाळावा लागेल,असा इशारा दक्षिण कोरियाने यापूर्वीच अमेरिकेला दिला होता.

अण्वस्त्र कोंडी

उत्तर कोरिया आणि अमेरिकेमधली फेब्रुवारीतली चर्चा फिस्कटल्यानंतर अमेरिकेतले उत्तर कोरियाचे विशेष प्रतिनिधी स्टिफन बिगन अण्वस्त्राविषयीची चर्चा पुन्हा रुळावर आणण्यासाठी दक्षिण कोरियाची राजधानी सेऊलमध्ये दाखल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

याचवर्षी फेब्रुवारी महिन्यात अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्यात व्हिएतनाममध्ये चर्चा झाली होती.


सामग्री: उत्तर कोरियाला अण्वस्त्र सज्ज राष्ट्र म्हणून मान्यता हवी आहे.

एखादा अणू बॉम्ब दागणं म्हणजे टीव्हीवर चॅनेल बदलण्याइतकी सोपं काम नाही. ती प्रक्रिया गुंतागुंतीची आहे, आणि गंमत म्हणजे यात बिस्किटं आणि फुटबॉलचाही समावेश आहे.

अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांकडे आण्विक अधिकार असतात.

'न्युक्लिअर बटण' तशी एक प्रसिद्ध संकल्पना आहे. पण ट्रंप यांच्याकडे खरंच असं बटण आहे का? उत्तर स्पष्ट आहे : ट्रंप यांच्याकडे असं कुठलंही खरंखुरं बटण नाही.

मग ट्रंप यांच्याकडे आहे तरी काय?

गेल्या वर्षी 20 जानेवारीला ट्रंप यांच्या शपथग्रहण सोहळ्याला बराक ओबामा यांच्याबरोबर लष्करातला एक माणूस लेदर बॅग घेऊन उपस्थित होता. ट्रंप यांनी शपथ घेतली आणि तो माणूस त्या बॅगसह ट्रंप यांच्या ताफ्यात दाखल झाला.

या बॅगला 'न्युक्लिअर फुटबॉल' असं म्हटलं जातं. अमेरिकेला अणू बॉम्ब सोडायचा असेल तर हा फुटबॉल अत्यावश्यक आहे. म्हणूनच हा फुटबॉल नेहमी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांबरोबरच असतो.

एखादा खेळ खेळतानाही अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांना आण्विक अधिकाराचं बटन बाळगावं लागतं.

ऑगस्टमध्ये तज्ज्ञांनी CNNशी बोलताना यासंदर्भात माहिती दिली. ट्रंप जेव्हा गोल्फ खेळतात तेव्हाही या बॅगेतला फुटबॉल त्यांची सोबत करतो.

या फुटबॉलमध्ये दडलंय तरी काय?

सामान्य माणसाला या फुटबॉलला आतून पाहण्याची संधी मिळाली तर त्यांच्या पदरी निराशा पडू शकते.

उत्सुकतेचा विषय झालेलं असं कुठलंही बटण या फुटबॉलमध्ये नसतं. आणि अणू बॉम्ब कधी फुटेल, असं दाखवणारं कुठलं काऊंटडाऊन घड्याळही यात नसतं.

याऐवजी तिथे विविध प्रकारची संपर्क साधनं असतात. याच्या जोडीला युद्ध कसं लढायचं, याचा आराखडा असतो. झटपट निर्णय घेता येतील, अशी या आराखड्यांची रचना असते.

पाहा व्हीडिओ : उत्तर कोरियासोबत युद्ध झालं तर कसं असेल?

1980 मध्ये व्हाईट हाऊस मिलिटरी ऑफिसचे माजी संचालक बिल ग्युइली यांनी सांगितलं होतं की प्रत्युत्तराचे पर्याय ठरलेले आहेत - दुर्मीळ, मध्यम आणि उत्तम.

मग बिस्कीट कसलं?

बिस्कीट म्हणजे विविध कोड असलेलं कार्ड असतं. हे बिस्कीटरुपी कार्ड राष्ट्राध्यक्षांनी स्वत:बरोबर कायम बाळगणं अपेक्षित असतं.ॉ

अर्थातच, फुटबॉल आणि बिस्कीट वेगवेगळे असतात.

अणू बॉम्ब टाका, असा आदेश राष्ट्राध्यक्षांना द्यायचा असेल तर त्यांना हे कोड वापरून लष्कराशी संपर्क प्रस्थापित करावा लागतो.

अमेरिकेच्या लष्कराचे राष्ट्राध्यक्ष...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सातत्याने क्षेपणास्त्रांच्या चाचण्या करणाऱ्या उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा यांनी माझ्याकडे अणू बॉम्बचं बटण असल्याचं जाहीर केलं होतं. त्याला प्रत्युत्तर देताना अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी माझ्याकडे तुमच्यापेक्षा मोठं आणि प्रभावी अणू बॉम्बचं बटण आहे, असं म्हटलं. पण खरंच ट्रंप यांच्याकडे अणू बॉम्बचं बटण आहे?


सामग्री: उत्तर चीनमधील शिआन शहरातील एका प्रमुख रस्त्यावर मोबाइलवेड्या लोकांसाठी स्वतंत्र पादचारी मार्ग तयार करण्यात आला आहे.

'शानशी ऑनलाईन न्यूज'च्या वृत्तानुसार, सतत मोबाइलमध्ये व्यस्त असलेल्या आणि सभोवतालच्या वातावरणाचं भान नसलेल्या लोकांसाठी शिआन शहरातील यांता रस्त्यावर एक स्वतंत्र पादचारी मार्गच तयार करण्यात आला आहे.

पाश्चात्य देशांमध्ये सतत स्मार्टफोनमध्ये डोकं घालून इतरत्र दुर्लक्ष करणाऱ्यांना 'फबर्स' (Phubbers) किंवा 'स्मार्टफोन झोंबी' असंही म्हटलं जातं. अशा मोबाइलमग्न समाजासाठी ही स्पेशल लेन करण्यात आली आहे.

सायकल आणि पादचारी मार्ग आता पुरेसे नाहीत. इथं मोबाइलधारकांसाठीही स्वतंत्र मार्ग आहे.

लाल, हिरव्या आणि निळ्या रंगात रंगवलेला हा पादचारी मार्ग 100 मीटर लांब आणि 80 मीटर रुंद आहे. या मार्गावर स्मार्टफोनचं चिन्ह रंगवण्यात आलं असल्यानं इतर सर्वसाधारण पादचारी मार्गांपेक्षा तो चटकन लक्षात येतो.

'शानशी ऑनलाईन न्यूज'नुसार या मार्गावर असलेल्या एका मोठ्या शॉपिंग मॉलकडून अशी स्पेशल लेन किमान महिनाभरासाठी ठेवावी यासाठी दबाव टाकण्यात आला होता.

हा रस्ता कायम गजबजलेला असतो आणि मोबाईल बघत चालणाऱ्यांना कदाचित सभोवताली काय घडतंय याचं भान नसतं. अनेकदा वाहनंही या पादचारी मार्गावर येतात.

द पेपर या न्यूज वेबसाइटने यासंदर्भात स्थानिकांच्या मुलाखती घेतल्या. तेव्हा नागरिकांनी या उपक्रमाचं स्वागत केलं.

"मी पहिल्यांदाच असं काही बघितलं असून ही कल्पना चांगली आहे," वेय झियावे यांनी सांगितलं.

"या मार्गावरून जाणाऱ्या प्रत्येकाला सुरक्षित वाटू शकतं. रस्त्याच्या कडेला वाहनं असतात आणि कधीकधी पादचारी मार्गांवरही वाहनं येतात.."

वाहनधारकांनाही या पादचारी मार्गाची माहिती मिळते.

आणखी एक स्थानिक हू शुया म्हणतात, "आजकालचे तरुण नेहमी घाईत असतात आणि सतत मोबाइलमध्ये व्यग्र असतात. सतत मोबाइलमध्ये गुंतलेल्या लोकांना या मार्गामुळे सुरक्षित वाटू शकेल."

सिना वेब्वो मायक्रोब्लॉगवर अनेक प्रतिक्रिया आल्या आहेत. स्मार्टफोन वापरणाऱ्यांची अवस्था ही अंध व्यक्तींसारखी झाल्याचं एकानं म्हटलं. दुसऱ्या युजरला वाटतं की, या पादचारी मार्गावरवरही फबर्स एकमेकांना धडकण्याचा धोका आहे.

(बीबीसी मॉनिटरींगसाठी केरी अॅलेन यांचं वार्तांकन)

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सतत मोबाइलच्या स्क्रीनमध्ये डोळे खुपसून चालणाऱ्या स्मार्टफोनधारकांमुळे वाहतुकीवर परिणाम होऊ नये याकरिता चीनमधल्या या शहरात एक नामी उपाय शोधण्यात आला आहे. इथे मोबाईलमग्न लोकांसाठी वेगळी स्मार्टफोन युजर्स लेन बनवण्यात आली आहे.


सामग्री: उत्तर जर्मनीतल्या एका संग्रहालयाच्या एका संचालकांनी मान्य केलंय की असंच चालू राहिलं तर त्यांना काही प्राण्यांची कत्तल करून त्यांचं मांस इतर प्राण्यांना खाऊ घालण्याची वेळ येऊ शकते.

"कोणत्या प्राण्यांची कत्तल करायची याची आम्ही एक यादीच तयार केली आहे," न्यूम्युस्टर प्राणिसंग्रहालयाच्या वेरेना कास्परी यांनी सांगितलं.

बर्लिन प्राणिसंग्रहालयात जुळ्या पांडांचा जन्म झाला आहे, पण त्यांचे चाहते त्यांना सध्या ऑनलाईनच पाहू शकतात. या प्राणिसंग्रहालयाच्या प्रवक्त्या फिलीन हॅखमाईस्टर यांनी डीपीए या वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं, "ही पांडाची जोडगोळी खूपच गोड आहे. आम्हाला मनापासून वाटतं की चाहत्यांना ही पांडाची पिल्लं ऑनलाईन पाहाता यावीत. नाहीतर जेव्हा प्राणिसंग्रहालय पुन्हा सुरू होईल तोवर ते मोठे झालेले असतील."

प्राण्यांच्या अन्नाचा प्रश्न

न्यूम्युस्टर प्राणिसंग्रहालयाच्या अधिकारी कास्परी यांनी आम्हाला सांगितलं की शेवटचा पर्याय म्हणून दुर्दैवाने आम्हाला काही प्राण्यांची कत्तल करून इतर प्राण्यांना ते मांस खायला घालावं लागेल. नाहीतर कोणतेच प्राणी जिवंत राहाणार नाहीत. "असं केलं नाही तर भुकेने त्यांचा मृत्यू होईल. अर्थात याने संग्रहालयाचे आर्थिक प्रश्न सुटणार नाहीच," त्या म्हणाल्या.

कास्परी यांच्या प्राणिसंग्रहालयाला सरकारकडून आपातकालीन निधी मिळण्याची शक्यता नाही त्यामुळे लॉकडाऊनमुळे त्यांच्या प्राणीसंग्रहालयाचं दीड लाख पाऊंडाहून अधिक नुकसान होईल असा त्यांचा अंदाज आहे.

जर्मनीमधल्या प्राणिसंग्रहालयांनी लोकांच्या देणग्यांबरोबरच सरकारकडूनही आर्थिक मदत मागितली आहे.

तिथल्या राष्ट्रीय प्राणिसंग्रहालय संस्थेचं म्हणणं आहे की प्राणिसंग्रहालयं पूर्णपणे बंद होऊ शकत नाहीत, आणि त्यांचा खर्चही कमी होणार नाही. कारण प्राण्यांना खायला घालावंच लागतं, त्यांची काळजी घ्यावी लागते आणि जे प्राणी उष्णकटिबंधीय आहेत त्यांच्यासाठी तापमान 20 सेल्सिअस राहील याचीही व्यवस्था करावी लागते.

ऑस्ट्रियातल्या व्हिएन्नामध्ये असणाऱ्या श्कोनब्रन प्राणिसंग्रहालयाचं म्हणणं आहे की सध्या जेवढी बचत आहे ती वापरून तात्पुरता खर्च निघू शकतो पण नंतर काहीतरी तजवीज करावी लागणार.

सध्या अनेक प्राणिसंग्रहालयातले कर्मचारी घरी आहेत, त्यांच्या नोकरीवर संकट आलं नसलं तरी त्यांना 3 महिने घरी थांबावं लागणार आहे.

प्राण्यांना आठवण येतेय माणसांची

प्राणिसंग्रहालयातल्या काही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उन्हाळ्याच्या सुट्ट्यांमध्ये लहानथोरांच्या गर्दीने जी प्राणिसंग्रहालयं गजबजलेली असतात ती सध्या ओसाड पडली आहेत. कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी करण्यात आलेल्यालॉकडाऊनचा परिणाम जगभरातल्या प्राणिसंग्रहालयांवर झालेला आहे.


सामग्री: उत्तर डकोटा भागात शास्त्रज्ञांनी केलेल्या उत्खननातून यासंबंधीचे पुरावे हाती लागले आहेत. इथं सापडलेल्या माशांच्या आणि झाडांच्या जीवाश्मात त्या विध्वंसातून आकाशात उडालेले दगडांचे तुकडे आणि इतर काही चमकदार पदार्थ सापडले आहेत. या जीवाश्मात पाण्याचे अंशही मिळाले आहेत. अशनी कोसळल्यानंतर समुद्राच्या पातळीत वाढ झाली होती, त्याचं हे निदर्शक आहे.

PNAS या जर्नलमध्ये यावरील शोधनिबंध प्रसिद्ध झाला आहे.

युनिव्हर्सिटी ऑफ कन्सासमधील संशोधक रॉबर्ट डेपाल्मा आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी हे संशोधन केलं आहे. टॅनिस या भागात हे उत्खनन झालं आहे. हा अशनी कोसळल्यानंतर पुढील काही मिनिटं किंवा काही तास काय घडलं असेल याची झलक या उत्खननातून दिसून येते.

आता ज्या भागाला गल्फ मेक्सिको म्हटलं जातं त्या भागात हा 12 किलोमीटर लांबीचा अशनी कोसळला होता. हा आघात इतका मोठा होता की त्यातून अब्जावधी टन वितळलेले आणि बाष्प रूपातील खडक हजारो किलोमीटर दूरवर अवकाशात विखुरले गेले.

टॅनिसमध्ये जे जीवाश्म सापडले आहेत, त्यात मण्यांच्या आकाराचे पदार्थ सापडले आहेत. हे पदार्थ या विध्वसांवेळी पृथ्वीवर पडले होते. हे मणी बंदुकीतून झाडलेल्या गोळ्यांसारखे कोसळले होते.

या आघातानंतर ज्या लहरी निर्माण झाल्या त्यातून पाण्याची पातळी वाढली. याला Seiche म्हणतात.

इथं  माशांच्या जीवाश्मात राख सापडली आहे. या माशांच्या कल्ल्यात राखेचे अवशेष सापडले आहेत. झाडांच्या जीवाश्मातील रेझिन्समध्य हे जीवाश्म सुरक्षित राहिले आहेत. जिओकेमिस्टनी या मटेरिअलचा संबंध मेक्सिकोतील त्या साईटशी जोडला आहे. या उत्खननात सापडलेल्या जीवाश्मांचा कालखंड 6.57 कोटी वर्षं इतका दाखवण्यात आला आहे.

ज्या पद्धतीने या जीवाश्मांची रचना झाली आहे, ते पाहता हा भाग पाण्यात बुडला असावा, असा निष्कर्ष निघतो.

या आघातानंतर त्सुनामी उसळली होती. पण गल्फ ऑफ मेक्सिकोपासून 3000 किलोमीटरवर असलेल्या उत्तर डकोटा भागात ही त्सुनामी पोहोचण्यासाठी बरेच तास लागले असतील, असा कयास आहे.

रॉबर्ट डेपाल्म उत्खनन करताना.

यातून जाणवलेल्या भूकंपाच्या धक्क्यातून जगभरात पाण्याच्या पातळीत मोठी हालचाल निर्माण झाली असावी. भूगर्भात निर्माण झालेल्या या तरंगांची तीव्रता 10 ते 11 भूकंपांइतकी तीव्र होती. या तडाख्यात जे काही सापडलं ते एकत्रित ढिगाऱ्यासारखं जमा झालं असावं. त्यात झाडं, पृथ्वीवरील प्राणी, मासे आणि इतरही बऱ्याच घटकांचा समावेश आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

6.6 कोटी वर्षांपूर्वी पृथ्वीवर कोसळलेल्या मोठ्या अशनीमुळे डायनासोर आणि इतर अनेक जीव नष्ट झाले. या महाविध्वंसाचे आणखी काही पुरावे मिळवण्यात संशोधकांना यश आलं आहे. हा विध्वंस किती महाकाय होता, याची झलक या पुराव्यांतून दिसून येतं.


सामग्री: उत्तर प्रदेशची मान्या सिंह आणि हरियाणाची मनिका शियोकांड पहिल्या आणि दुसऱ्या रनर अप ठरल्या. या तिन्ही विजेत्यांच्या नावातलं पहिलं अक्षर 'म' आहे, हे विशेष.

नावातल्या पहिल्या अक्षराप्रमाणेच या तिघींमध्ये एकसारखी अनेक वैशिष्ट्यं आहेत आणि या तिघींसाठीही 'मिस इंडिया' बनण्यापर्यंतचा मार्ग सोपा नव्हता.

कसा होता मान्या सिंहचा प्रवास?

"तू खुद की खोज पर निकल, तू किसलिए हताश है? तू चल, तेरे वजूद की समय को तलाश है" - या ओळी म्हणत स्वतःची ओळख करून दिली आहे फेमिना मिस इंडिया 2020 ची रनर अप मान्या सिंहने.

उत्तर प्रदेशातल्या देवरिया जिल्ह्यातली मान्या सिंह कालपर्यंत एक सामान्य मुलगी होती. मात्र, आज प्रत्येकजण तिला ओळखतो. मान्याचे वडील ओमप्रकाश सिंह मुंबई ऑटोरिक्षा चालवतात, तर आई मनोरमा देवी मुंबईतच टेलरिंगचं दुकान चालवतात.

मान्याचं बालपण अत्यंत हालाखीत गेलं. आई-वडिलांनी केलेल्या संघर्षाविषयी सांगताना मान्या म्हणते, "लोक वेगवेगळ्या पद्धतीने विचार करतात. देशात काही राज्यं अशी आहेत जिथल्या लोकांना वाटतं की मुली फार काही करू शकत नाहीत."

ती पुढे म्हणते, "असा विचार करणाऱ्यांना मी एकच सांगू इच्छिते की, तुम्ही कुठूनही आला असाल, तुमच्याकडे कपडे-पैसे असतील किंवा नसतील;  मात्र जेव्हा तुम्ही तुमच्या कल्पनेपेक्षाही मोठं स्वप्न बघता तेव्हा तुम्ही आकाशालाही गवसणी घालू शकता. त्यामुळे तुम्ही जोपर्यंत स्वप्न बघत नाही तोपर्यंत तुम्हाला तुमचं महत्त्व कळणार नाही."

'आयुष्याचं ते वळण जेव्हा वाटलं आता सगळं संपलं'

मान्या सिंहने लहानपणापासूनच पैशांची चणचण बघितली आहे. अनेक रात्री तिने उपाशीपोटी घालवल्या आहेत. पैसे वाचवण्यासाठी कितीतरी किलोमीटरची पायपीट केली आहे.

मान्याजवळ जे कपडे होते ते तिने स्वतः शिवलेले होते. इतकंच नाही तर कॉलेज फी भरण्यासाठी तिच्या आई-वडिलांना दागिनेही गहाण ठेवावे लागले होते. शिक्षणासोबतच तिने कॉल सेंटरवरही काम केलं.

त्या दिवसांविषयी मान्या सांगते, "प्रत्येकाच्याच आयुष्यात एकदा तरी अशी वेळ येते जेव्हा वाटतं की आता सगळं संपलं. मलाही असं वाटलं होतं."

मान्या सिंहचे वडील

ती म्हणते, "मला कायमच असं वाटत आलं आहे की, स्त्रीमध्ये एक वेगळीच शक्ती असते. मुलगा असता तर त्याने सांभाळून घेतलं असतं, असं आई-वडिलांना वाटू नये, असाच मी विचार करते. त्यामुळेच मी मोठ्या मुलीची भूमिका निभावली. मी मुलगा बनू शकत नाही. मात्र, मुलगा नाही,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तेलंगणाच्या हैदराबादची मानसा वाराणसीने फेमिना 'मिस इंडिया 2020'चा किताब पटकावला आहे. काही दिवसांपूर्वीच मुंबईत मिस इंडिया 2020 स्पर्धेची अंतिम फेरी पार पडली.  त्यात 23 वर्षांची मानसा वाराणसी यंदाची मिस इंडिया ठरली.


सामग्री: उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी त्यांचं स्वागत केलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

ताजमहाल येथे असलेल्या व्हिजिटर्स बुकमध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांनी अभिप्राय लिहिला. ताजमहाल येथे पोहोचल्यावर डोनाल्ड ट्रंप आणि त्यांची पत्नी मेलानिया यांनी गाईडकडून ताजमहालची माहिती घेतली. ट्रंप यांची मुलगी इवांका ट्रंप आणि त्यांचे पती जेरेड कुश्नर यांनीही ताजमहाल पाहिला.

जगातल्या सगळ्यांत मोठ्या अशा मोटेरा क्रिकेट स्टेडियमध्ये आयोजित कार्यक्रमात नरेंद्र मोदी आणि डोनाल्ड ट्रंप यांनी आपलं मनोगत व्यक्त केलं.

पंतप्रधा नरेंद्र मोदी म्हणाले, "हा ऐतिहासिक क्षण आहे. आपण संस्मरणीय क्षणाचे साक्षीदार आहोत. पाच महिन्यांपूर्वी मी अमेरिका दौऱ्याची सुरुवात ह्यूस्टन इथल्या हाऊडी मोदी दौऱ्याने केली. माझे मित्र, डोनाल्ड ट्रंप यांनी ऐतिहासिक भारत दौऱ्याची सुरुवात नमस्ते ट्रंप कार्यक्रमाने केली".

ते पुढे म्हणाले, "जगातील सगळ्यात मोठ्या लोकशाही देशाकडून तुमचं स्वागत. तुम्ही गुजरातच्या भूमीवर आहात, भारत तुमचं उत्साहाने स्वागत करत आहे. भारत-अमेरिका हे केवळ भागीदार देश नाहीत, ते त्याहून घनिष्ठ ऋणानुबंध आहेत".

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांचं भारतात आगमन झालं आहे. ट्रंप, त्यांचे कुटुंबीय आणि ताफ्याला घेऊन येणारं विमान अहमदाबादमध्ये दाखल झालं आहे. अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांना घेऊन येणारं एअरफोर्स1 हे विमान दाखल झालं आहे.

चरखा आणि सूतकताई यांच्याविषयी ट्रंप दांपत्य यांना समजून देताना नरेंद्र मोदी

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ट्रंप पतीपत्नींसह साबरमती आश्रमात गेले. नरेंद्र मोदींनी ट्रंप दांपत्याला सूतकताईबद्दल माहिती दिली.

ट्रंप यांचा दौरा लाईव्ह पाहण्यासाठी इथे क्लिक करा

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गळाभेट घेत ट्रंप यांचं स्वागत केलं.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि डोनाल्ड ट्रंप यांची भेट झाली तो क्षण

डोनाल्ड ट्रंप अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष झाल्यानंतर पहिल्यांदाच भारतभेटीवर येत आहेत. 36 तासांच्या भारतभेटीत ते अहमदाबाद, आग्रा आणि दिल्ली अशा तीन शहरांना भेट देणार आहेत. भारतात येणारे ते अमेरिकेचे सातवे राष्ट्राध्यक्ष असतील.

डोनाल्ड ट्रंप यांच्या स्वागताची तयारी

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या स्वागतासाठी अहमदाबाद शहर सज्ज झालं आहे. अहमदाबाद येथील सरदार पटेल स्टेडियम किंवा मोटेरा स्टेडियमवर ते आणि पंतप्रधान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आग्र्यात पोहोचले आहेत. त्यांच्यासोबत फर्स्ट लेडी मेलानिया ट्रंप आहेत.


सामग्री: उत्तर प्रदेशच्या बनारस हिंदू विश्वविद्यालयातील (बीएचयू) प्राध्यापकांनी केलेल्या एका संशोधनात, कोव्हिडमधून बरे झालेल्या लोकांसाठी लशीचा एकच डोस पुरेसा आहे, असा दावा केलाय.

या संशोधनाविषयी विद्यापीठाच्या प्राध्यापकांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना पत्रही लिहिलं आहे.

जे लोक कोव्हिडमधून बरे झाले आहेत, त्यांना लशीचा केवळ एकच डोस देण्यात यावा, असा सल्ला त्यांनी आपल्या शोधाच्या निष्कर्षानुसार सरकारला दिला आहे.

असं केल्यानं लशीचे 2 कोटी डोस वाचवले जाऊ शकतात, असा त्यांचा तर्क आहे. भारतात कोव्हिडमधून बरे झालेल्यांची संख्या 2 कोटींहून अधिक आहे. देशात लशींची कमतरता जाणवत असतानाच या बातमीनं लोकांचं लक्ष वेधून घेतलंय.

दरम्यान, कोरोनाविरोधातल्या लशीचं शेड्युल हे दोन डोसचं आहे, यात कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही, असं नीती आयोगाचे सदस्य डॉ. व्ही. के. पॉल यांनी स्पष्ट केलं आहे.

"लसीकरण कार्यक्रम दोन डोसचा आहे. यात कोणताही गैरसमज नको. आम्ही सर्वांनी दोन डोस घेतले आहेत. काही गैरसमज असतील तर ते दूर केले पाहिजेत," असं डॉ. पॉल यांनी म्हटलं आहे.

बीएचयूमधील संशोधन

बीएचयूमधील न्युरोलॉजी विभागातील दोन प्राध्यापक विजयनाथ मिश्रा आणि अभिषेक पाठक तर मॉलिक्यूलर अॅंथ्रोपोलॉजी विभागाचे प्राध्यापक ज्ञानेश्वर चौबे यांनी कोरोनातून बरे झालेल्या 20 लोकांवर हे संशोधन केलं आहे.

यात त्यांच्या लक्षात आलं की, कोरोना प्रतिबंधक लशीचा पहिला डोस जे लोक कोरोनातून बरे झाले अशा व्यक्तींच्या शरीरात पहिल्या 10 दिवसांत पुरेशा प्रमाणात अँटिबॉडी तयार करतात.

तर कोरोना लशीचा पहिला डोस कोरोनाची लागण न झालेल्या लोकांमध्ये इतक्या प्रमाणात अँटिबॉडी तयार करत नाही.

प्राध्यापक विजयनाथ मिश्रा, अभिषेक पाठक आणि ज्ञानेश्वर चौबे

पण केवळ 20 लोकांवर केलेल्या अभ्यासाच्या आधारावर अशा पद्धतीचा सल्ला पंतप्रधानांना देणं किती योग्य आहे?

या प्रश्नावर उत्तर देताना प्राध्यापक चौबे यांनी बीबीसीला सांगितलं, "जगातल्या इतर देशांत अशाप्रकारचा अभ्यास झाला आहे. अमेरिकेत mRNA लशीवर अशा पद्धतीचं संशोधन झालं आहे आणि त्यांचा निष्कर्ष आमच्या संशोधनाच्या निष्कर्षांसारखाच आहे. यामुळे आमच्या संशोधनात ताकद आहे हे स्पष्ट होतं. आम्ही केवळ सल्ला दिलाय."

"भारत सरकारकडे संसाधनाची कमतरता नाहीये. आमच्या शोधाचा निष्कर्ष आणि परदेशात झालेल्या अभ्यासाचा निष्कर्ष या आधारे केंद्र सरकार या दिशेने स्वत:...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशात लशींचा तुटवडा असतानाच कोरोनाच्या लशीचा एक डोस पुरेसा असू शकतो, अशी बातमी तुम्ही ऐकली तर साहजिकच तुमचं लक्ष त्याकडे वेधलं जाईल. अशीच बातमी उत्तर प्रदेशच्या वाराणसीतून आली आहे.


सामग्री: उत्तर प्रदेशाखालोखाल संसदेत सर्वाधिक खासदार पाठवणारं राज्य महाराष्ट्र आहे. महाराष्ट्रात 2014 मध्ये 48 पैकी 42 जागा भाजप-शिवसेना युतीनं जिंकल्या होत्या. यावेळेस महाराष्ट्रातही युतीच्या जागा कमी होतील असा अंदाज एक्झिट पोलमधून वर्तविण्यात आला आहे. राजकीय विश्लेषक महाराष्ट्राच्या एक्झिट पोलचा अन्वयार्थ नेमका कसा लावत आहेत, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं केला.

एक्झिट पोलनुसार महाराष्ट्राचं चित्र असं असेल

काही अपवाद वगळता बहुतांश एक्झिट पोलमध्ये भाजप-शिवसेना युतीला 34 जागा मिळतील असा अंदाज व्यक्त केला आहे. काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडीला 14 जागा मिळतील, असं एक्झिट पोलची आकडेवारी सांगते. तर वंचित बहुजन आघाडी आपलं खातंही उघडू शकणार नाही, असं चित्र आहे.

मात्र लोकमतचे वरिष्ठ सहायक संपादक यदु जोशी यांनी एक्झिट पोलचे हे आकडे आपल्याला फारसे मान्य नसल्याचं बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

"भाजप-शिवसेनेला 38 जागा मिळतील, असा माझा अंदाज आहे. भाजपला 22 तर शिवसेनेला 16 जागांवर विजय मिळू शकेल. तीन ते चार जागांचं नुकसान होत असल्यामुळे याचा फायदा नेमका काँग्रेसला होईल की राष्ट्रवादीला होईल, हे सांगणं अवघड आहे. विदर्भात युतीला दोन जागांचा फटका बसू शकतो. पश्चिम महाराष्ट्रात पवार घराण्याची प्रतिष्ठा पणाला लागली आहे, त्यामुळं तिथंही युतीची एखादी जागा कमी होऊ शकते," असं यदु जोशींनी सांगितलं.

12 ते 15 मतदारसंघांमध्ये वंचित बहुजन आघाडी चांगली मतं घेईल, असाही अंदाज त्यांनी व्यक्त केला.

"मोदी लाट ओसरली असं समजून प्रसिद्धी माध्यमांनी आपले अंदाज व्यक्त केले आहेत. 2014 मध्ये यूपीए सरकारच्या दहा वर्षांच्या राजवटीविरुद्ध नाराजी होती. मनमोहन सिंह यांच्यावर मौनी पंतप्रधान अशी टीका होत होती. त्या पार्श्वभूमीवर मोदींची प्रतिमा ही लोकांना आश्वासक वाटत होती. त्यामुळे मोदी लाट प्रत्यक्ष दिसत होती. यंदा असं वातावरण नसलं, तरी मोदींनाच कौल देण्याचं मतदारांनी निश्चित केलं होतं."

यदु जोशींनी सांगितलं, की महाराष्ट्राचा विचार करता शिवसेना आणि भाजप निवडणुकीआधी एकत्र आले होते. विरोधकांनी ही युती मारूनमुटकून असल्याची टीका केली असली तरी दोन्ही पक्षांनी एकदिलानं निवडणूक लढवली. काँग्रेस-राष्ट्रवादीबद्दल बोलायचं तर हे दोन्ही पक्ष सोशल मीडियावरच जास्त अॅक्टिव्ह होते. पण मतदारांना मतदान केंद्राकडे घेऊन येणाऱ्या यंत्रणेचा काँग्रेस-राष्ट्रवादीकडे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निवडणुकीचा सातवा आणि शेवटचा टप्पा पार पडल्यानंतर एक्झिट पोलचे आकडे जाहीर झाले आहेत. एक्झिट पोलच्या आकडेवारीनुसार एनडीए सरकारला बहुमत मिळणार हे स्पष्ट दिसत असलं, तरी अनेक ठिकाणी भाजपच्या जागा कमी झालेल्याही दिसत आहेत. गेल्या निवडणुकीत उत्तर प्रदेशमध्ये भाजपनं 80 पैकी 71 जागा जिंकल्या होत्या. यावेळी मात्र सपा-बसपा युतीचा भाजपला फटका बसण्याची शक्यता आहे.


सामग्री: उत्तर प्रदेशात अल्पवयीन मुलीवर बलात्काराचं प्रकरण समोर आलं आहे.

सदरहू घटना ईसानगर पोलीस ठाणे क्षेत्रातील पकरिया गावातील आहे. दुपारी ही मुलगी शौचाला जाण्यासाठी म्हणून घरातून बाहेर पडली. ती परत आल्याने घरच्यांनी शोधाशोध सुरू केली आणि पोलिसात तक्रार केली.

पोलिसांनी कुटुंबीयांच्या बरोबरीने मुलीचा शोध घ्यायला सुरुवात केली तेव्हा ऊसाच्या शेतात मुलीचा मृतदेह आढळला. पोलिसांनी यासंदर्भात गुन्हा दाखल केला आहे. पकरिया गावातीलच दोघांना अटक करण्यात आली आहे असं लखीमपूर खिरीचे पोलीस अधीक्षक सत्येंद्र कुमार यांनी बीबीसीला सांगितलं.

शवविच्छेदन अहवालानंतर मुलीवर अत्याचार झाल्याचं स्पष्ट झालं असं अधीक्षक सत्येंद्र कुमार यांनी सांगितलं. तिचा मृतदेह छिन्नविच्छिन्न अवस्थेत मिळाला होता. अत्याचार केल्यानंतर तिला क्रूर पद्धतीने मारण्यात आलं. मुलीच्या डोळ्यांना जखमा दिसत होत्या, गळ्याला ओढणी करकचून बांधलेली होती, दोन्ही पायही बांधलेले होते असं कुटुंबीयांनी सांगितलं.

पोलिसांनी मुलीच्या कुटुंबीयांनी केलेल्या डोळे काढण्यात आल्याच्या किंवा जीभ छाटल्याच्या आरोपांचा इन्कार केला आहे. शवविच्छेदन अहवालात मुलीच्या डोळ्यांना जखम झाल्याचं दिसतं आहे. मात्र जीभ छाटणे किंवा डोळे फोडल्याचा पुरावा मिळालेला नाही असं पोलिसांनी सांगितलं.

सामूहिक बलात्कार आणि हत्येच्या आरोपांखाली दोनजणांना अटक करण्यात आली असून त्यांच्यावर एनएसएअंतर्गत कारवाई करण्यात येईल असं अधीक्षकांनी सांगितलं.

पोलीस

या घटनेवरून उत्तर प्रदेशच्या माजी मुख्यमंत्री मायावती यांनी राज्य सरकारवर जोरदार टीका केली आहे.

त्यांनी ट्वीट करून म्हटलं आहे की, "उत्तर प्रदेशातील लखीमपूर खिरी मधील एका गावात दलित अल्पवयीन मुलीवर बलात्काराची घटना घडली आहे. अत्याचारानंतर अतिशय निर्घूण पद्धतीने तिची हत्या करण्यात आली आहे.

ही अत्यंत दु:खद आणि लाजिरवाणी घटना आहे. अशा घटनांमुळे समाजवादी पक्ष आणि सध्याचं भाजप सरकार यांच्या प्रशासनात काय फरक राहातो? आझमगढच्या बरोबरीने खिरीतील दोषींवरही कठोर कारवाई व्हावी अशी बहुजन समाजवादी पक्षाची मागणी आहे".

गेल्या आठवड्यात दिल्लीजवळच्या हापुड भागात सहावर्षीय मुलीवर बलात्काराचं प्रकरण समोर आलं होतं. त्याघटनेसंदर्भात पोलिसांनी रविवारी सकाळी एका आरोपीला अटक केली आहे.

दलपत नावाच्या एका आरोपीला घटनास्थळी चौकशी-पडताळणीसाठी नेण्यात आलं. त्याठिकाणी त्याने पोलिसांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशातील लखीमपूर खिरी इथे 13वर्षीय मुलीवर बलात्कार करून तिची निर्घृणपणे हत्या करण्यात आल्याचं स्पष्ट झालं आहे. कुकर्मानंतर मुलीचा मृतदेह ऊसाच्या शेतात फेकून देण्यात आला. पोलिसांनी याप्रकरणासंदर्भात दोघांना अटक केली आहे.