सामग्री: सौम्य शेखर आणि रीमा यांचं 18 फेब्रुवारीला लग्न झालं.

सौम्य शेखर साहू हा 26 वर्षांचा सॉफ्टवेअर इंजीनियर आणि 22 वर्षांची त्याची पत्नी रीमा लग्नानंतर पाच दिवसांनी पाटनगडमधल्या त्यांच्या नवीन घरातल्या किचनमध्ये होते. पाटनागड हे ओरिसातलं एक गाव.

दुपारच्या जेवणासाठी ते वांग्याची भाजी आणि मसूरची डाळ बनवण्याचा विचार करत होते. तितक्यात सौम्यला घराच्या दरवाजावर थाप ऐकू आली. घराबाहेर एक व्यक्ती हातात सौम्यच्या नावानं आलेलं पार्सल हातात घेऊन ऊभी होती.

पार्सल बॉक्सच्या स्टिकरवर ते जयपूर इथल्या एस. के. शर्मा यांनी पाठवलेलं आहे असं लिहिलं होतं. जवळपास 230 किलोमीटर अंतरावरून.

सौम्य ते पार्सल किचनमध्ये घेऊन आला आणि त्यामध्ये काय आहे हे पाहण्यासाठी ते उघडू लागला. पार्सल हिरव्या रंगाच्या कापडात गुंडाळलेलं होतं आणि त्यातून पांढऱ्या रंगाची दोरी बाहेर आलेली होती. पार्सलमध्ये नेमकं काय आहे हे पाहण्यासाठी सौम्यच्या 85 वर्षांच्या आजी जेमामनी त्याच्याजवळ येऊन उभ्या राहिल्या, रीमा त्या दिवसाबद्दल सांगतात.

भेटवस्तू

"हे लग्नाचं गिफ्ट असल्यासारखं दिसत आहे," सौम्यनं त्याच्या पत्नीला सांगितलं. "पण ते कुणी पाठवलं आहे हे मला माहिती नाही. कारण जयपूरमध्ये माझ्या परिचयाचं कुणी नाही," तो पुढे म्हणाला.

जसा त्यानं पांढरा धागा ओढला तसा किचनमध्ये स्फोट झाला. तिघंही खाली कोसळले आणि त्यांच्या शरीरातून रक्तस्राव सुरु झाला. स्फोट एवढा जबरदस्त होता की त्यामुळे छतावरचं प्लास्टर खाली पडलं, किचनमधली खिडकी शेजारच्या मोकळ्या जागेत उडून गेली आणि हिरव्या रंगाच्या भिंतींना तडा गेला.

तिघांच्या शरीरातून बाहेर पडणाऱ्या रक्तामुळे घरात रक्त साचलं होतं. जेमामनी साहू यांना आगीनं लपेटलं होतं. "मला वाचवा. मला वाटतं मी मरणार आहे," सौम्य किंचाळत होता.

रीमानं पतीचे ऐकलेले हे शेवटचे शब्द.

स्फोटानंतर किचनमधली परिस्थिती.

आगीमुळे तिचा चेहरा आणि हाताला जखमा झाल्या. तिच्या फुफ्फुसांमध्ये आगीचा धूर जमा झाला आणि तिला श्वास घेण्यासाठी धडपडावं लागलं. स्फोटाच्या आवाजानं कानांवर तडाखा बसला. त्यामुळे गॅस सिलेंडरचा स्फोट झाला आहे काय? असं विचारत घरात प्रवेश करणाऱ्या शेजाऱ्यांचा आवाज तिला नीटसा ऐकू येत नव्हता. आगीचा धूर डोळ्यांत साचल्यामुळे तिला स्पष्ट दिसत नव्हतं.

असं असतानाही रीमा सरपटतच बेडरूमपर्यंत गेली आणि तिनं सासूला सांगण्यासाठी फोन हातात घेतला. तिच्या सासू एका...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लग्नाचं गिफ्ट म्हणून आलेल्या पार्सलमध्ये बाँब निघाल्यानं नवरदेवाचा मृत्यू झाला आणि नवऱ्या मुलीला गंभीर दुखापत झाली. या घटनेनंतर महिना उलटूनही पोलीस तपासात प्रगती झालेली नाही. सौतिक बिस्वास यांनी ओडिशाला जाऊन देशाला हादरवून सोडणाऱ्या या घटनेचा घेतलेला आढावा.


सामग्री: सौम्या आणि रीमा

ओडिशातल्या एका छोट्या शहरात लग्नाच्या पाचव्या दिवशी पार्सलने एक बाँब पाठवून स्फोट घडवण्यात आला होता. यात नवरदेव आणि त्याची पणजी ठार झाले होते. स्फोटात नववधू गंभीर जखमी झाली होती.

जितका रहस्यमय हा घटनाक्रम होता, तितकंच धक्कादायक आणि अतर्क्य कारण या खुनामागे आहे. काय झालं होतं लग्नानंतरच्या पाचव्या दिवशी?

23 फेब्रुवारीला ओडिशातल्या पाटनगडमध्ये हा धक्कादायक प्रकार घडला होता. 26 वर्षांच्या सॉफ्टवेअर इंजिनीअर सौम्य शेखर साहू याचं लग्न रीमा हिच्याशी झालं.

लग्नानंतर पाच दिवसांनी त्यांच्या घरी दुपारी एक पार्सल आलं. नुकतंच लग्न झालं, म्हणून एखादं गिफ्ट आलं असेल, असा विचार करून सौम्यने ते पार्सल उघडलं, आणि तोच एक मोठा स्फोट झाला!

यात सौम्य आणि त्याची पणजी जेमामनी ठार झाले, तर नववधू रीमाला गंभीर दुखापत झाली.

असा लागला छडा

'असा भयानक प्रकार कोण करेल? आणि का?' हा प्रकार पोलिसांचीही मती गुंग करणारा होता. कारण पार्सल रायपूरवरून आलं होतं, जिथे साहू कुटुंबीयांचं कुणीच ओळखीचं नव्हतं.

घटनेनंतर गेल्या दोन महिन्यात पोलिसांनी सगळ्या पैलूंचा वेध घेतला. नवरदेव, नवरीच्या जवळच्या नातेवाईकांपासून ते लग्नाला आलेल्या पाहुण्यापर्यंत अशी जवळपास 100 पेक्षा जास्त लोकांची कसून चौकशी करण्यात आली.

अखेर पोलिसांनी या प्रकरणात पुंजीलाल मेहेर नावाच्या एका कॉलेज शिक्षकास अटक केली आहे. आणि त्यांनीही आपल्या गुन्ह्याची कबुली दिली.

कोण हे पुंजीलाल मेहेर?

नवरदेव सौम्य याची आई आणि अटकेत असलेले मेहेर एकाच कॉलेजमध्ये शिक्षक आहेत. संजुक्ता यांची नुकतीच कॉलेजमध्ये प्राचार्य म्हणून नेमणूक झाली होती. आपल्या जागी त्यांची नेमणूक झाली, याचा राग मेहेर यांच्या मनात होता.

त्यातूनच त्यांनी हा प्रकार घडवून आणला.

त्यांनी इंटरनेटवरून बाँब कसा बनवतात, याची माहिती गोळा केली, आणि घरीच स्फोटकांची जुळवाजुळव करून एक बाँब तयार केला, सगळं काही आपल्या राहत्या घरी.

मग त्यांनी हा तयार बाँब पॅक करून 230 किलोमीटर दूर रायपूरला रेल्वेने प्रवास करून नेला. तिथून त्यांनी हे पार्सल पाठवलं, जेणेकरून कुणीही त्यांचा माग काढू शकणार नाही.

रायपूरहून हे पार्सल पाठवल्यानंतर ते तीन बसेसमधून गेलं. किमान चार जणांनी हे पार्सल हाताळलं. अखेर ते 20 फेब्रुवारीला सौम्यच्या घरी पाटनगडला पोहोचलं. या पार्सलवर पाठवणाऱ्या व्यक्तीचं नाव 'एस. के. शर्मा, रायपूर' असं लिहिलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

त्याला बदला घ्यायचा होता. आपल्याला डावलून एका महिलेला प्रमोशन दिलं, याचा सल त्याच्या मनात होता. बदला घेण्याचं सारं नियोजन त्यानं अगदी चोखपणे केलं होतं. पण एक चूक अन् तो पोलिसांच्या जाळ्यात सापडला.


सामग्री: स्कूटरवर अनेक करामती तो लीलया करू शकतो... अगदी बॅकफ्लिप म्हणजे कोलांटउडीदेखील मारू शकतो. विशेष म्हणजे हे कौशल्य त्याला कुणी शिकवलं नाहीये, तर तो स्वतःच्या मनानं हे शिकला आहे.

स्वतःच्याच चुकांमधून शिकत, धडपडत हा सात वर्षांचा चिमुरडा UKमधील सर्वांत लहान वयाचा स्कूटर चॅम्पियन बनला आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सात वर्षांचा टायलर हायनी हा त्याच्या वयाच्या सर्वसामान्य मुलांसारखा नाहीये.


सामग्री: स्कॅनिंग रूममध्ये गेले, तर बेडवर एक पेशंट होती. माझी सहकारी डॉ. वर्षिता स्कॅन करत होती. मी हळूच तिच्या मागे जाऊन उभी राहिले.

रडत, पदराच्या टोकाने चेहरा झाकत त्या पेशंटने तोंड दुसऱ्या बाजूला फिरवलं.

कदाचित तिला त्रास होत असावा.

पण तिच्या पोटावर फिरवण्यात येणाऱ्या स्कॅनिंग प्रोबशी याचा काही संबंध असेल असं त्या पेशंटकडे पाहून मला वाटलं नाही.

मी पडद्यावरच्या स्कॅनकडे पाहिलं.

तिच्या गर्भाशयाला लागूनच रिंगसारखं काहीतरी दिसत होतं.

मी स्क्रीनच्या जवळ जात नीट निरखून पाहिलं... Ectopic Pregnancy…गर्भाशयाबाहेर झालेली गर्भधारणा.

कधीकधी गर्भधारणा ही गर्भाशयाच्या आत न होता, त्याच्या बाजूच्याच नलिकेत ( Fallopian Tube) होते. नलिकेचा आकार कमी असल्याने गर्भाची वाढ दोन महिन्यांपेक्षा अधिक होऊ शकत नाही. वर्षिता गर्भाचा आकार तपासत होती, "मॅडम 4.2 सेंटीमीटर्स," तिने सांगितलं. म्हणजे हृदयाचे मंद ठोके असणारा अतिशय लहान गर्भ.

नलिकेतली ही गर्भधारणा अतिशय लहान असेल तर कधी कधी इंजेक्शनद्वारे उपचार करता येतात. पण जर गर्भाचा आकार 3.5 सेंटीमीटरपेक्षा मोठा असेल, किंवा हृदयाचे ठोके ऐकू येत असतील तर मग असा गर्भ शस्रक्रियेद्वारे लवकरात लवकर काढावा लागतो. कारण जर तातडीने हे केलं नाही तर ही नलिका फुटण्याचा धोका असतो.

"तिने काही खाल्लंय का?"

त्या महिलेने कधी खाल्लं-प्यायलं होतं याची वर्षिताने चौकशी केली. आम्हाला तिच्या खाण्यापिण्याची सोय करायची नव्हती. पण जर ती रिकाम्या पोटी आलेली असेल तर तिच्या शस्त्रक्रियेची ताबडतोब तयारी करता आली असती.

"कोणी नातेवाईक आहे का?" मी कुजबुजत विचारलं.

"मॅडम, नवरा बाहेरच आहे."

आम्ही तिच्याकडून आणखी माहिती घेतली. तिने वयाची चाळीशी ओलांडलेली होती आणि तिला कॉलेजला जाणारी मुलं होती.

या खोलीत आल्यापासून ती रडत असल्याचं माझ्या लक्षात आलं.

तिला वेदना होत असल्याचं वाटून वर्षिताने तिला स्कॅनिंग प्रोबवरची जेल पुसत पुसत विचारलं, "मॅडम, तुम्हाला दुखतंय का?" तिने मान हलवत नकार दिला, पण तिच्या चेहऱ्यावर काळजी होती.

"वाईट वाटून घेऊ नका, आम्ही आहोत. काळजीचं कारण नाही असं मी म्हणणार नाही. पण गर्भ अतिशय लहान आहे. शस्त्रक्रिया अर्ध्या तासात होईल. आणि आम्ही लॅप्रोस्कोपी (दुर्बिणीद्वारे) सर्जरी करणार असल्याने टाकेही घालावे लागणार नाहीत.

दुसऱ्याच दिवशी तुम्ही घरी जाऊ शकाल. आठवड्याभराने तुम्हाला कामावरही जाता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मी आत शिरताना पाहिलं, तर बाहेर एक माणूस उभा होता. हातात पाण्याची रिकामी बाटली आणि चेहऱ्यावर निराशा. बाजूला सरकत त्याने मला आत जायला वाट करून दिली.


सामग्री: स्केटिंग करताना बॅलन्स सांभाळणं हेच मोठं कौशल्य असतं. पण जान्वी ते करताना थेट भांगडा करते. जान्वीची ही करामत दाखवणारा हा रिपोर्ट पाहूया.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एकाच वेळी दोन कौशल्य सादर करणं म्हणजे कसरतच असते. पण त्याचं कौतुकही होतंच. जान्वी जिंदल हिच्या वाट्याला सध्या असंच कौतुक येतंय.


सामग्री: स्कॉटलंडमध्ये असे काही कावळे आहेत ज्यांनी वैज्ञानिकांना हैराण केलं आहे. कारण, हे कावळे हुक म्हणजेच मासे पकडण्यासाठी वापतात तसे हुक स्वतः बनवू शकतात आणि त्याचा वापरही करू शकतात.

स्कॉटलंडमध्ये न्यू कॅलेडोनियन जातीच्या कावळ्याची मादी आहे एमा. एमाला एक वेडिंग मशीन वापरण्याचा चांगलाच सराव झाला आहे. यासाठी एमा विशिष्ट आकाराचे कागदाचे तुकडे तोंडाने तोडते आणि त्या मशीनमध्ये टाकते. त्यावर तिला मशीनमधून लगेचच खाऊ मिळतो.

व्हेंडिंग मशीन वापरणारा हा कावळा बघून वैज्ञानिकही अवाक झाले आहेत. बुद्धीचा असा वापर करून पक्षी आपलं भक्ष्य पकडण्यासाठी छोटे हुक तयार करतात, असं अभ्यासकांचं निरीक्षण आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपण, हुशार कावळ्याची गोष्ट लहानपणी ऐकली असेलच. तोच कावळा जो रांजणातल्या पाण्यापर्यंत पोहोचता येत नाही म्हणून अर्धवट भरलेल्या रांजणात खडे टाकतो  आणि त्यामुळे वर आलेल्या पाण्यानं आपली तहान भागवतो. पण, हे चतुर कावळे केवळ पुस्तकांमधल्या गोष्टीत नाही तर खरखुऱ्या जगातही आढळतात.


सामग्री: स्कॉर्पिओ गाडी स्फोटकांनी भरून मुकेश अंबानी यांच्या घरासमोर ठेवण्यात आली.

शुक्रवारी मनसुख हिरेन यांचा मृतदेह ठाणे पोलिसांना मुंब्रा खाडीत आढळून आला होता.

राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी सोमवारी या प्रकरणी "एटीएसने हत्येचा गुन्हा दाखल केला आहे, या प्रकरणी चौकशी सुरू करण्यात आली आहे," असं निवेदन विधिमंडळात केलं.

दुसरीकडे, या प्रकरणी राजकीय आरोप-प्रत्यारोप सुरू आहेत. मनसुख हिरेन यांच्या मृत्यूनंतर महाविकास आघाडी आणि भाजप आमने-सामने आलेत. या प्रकरणावर अनेक उलट-सुलट चर्चा सुरू आहेत.

पण, काही महत्त्वाचे प्रश्न अजूनही अनुत्तरित आहेत. ज्यांची उत्तरं मिळालेली नाहीत.

1. त्या गाडीचा मालक कोण?

26 फेब्रुवारीला मुकेश अंबानी यांच्या घराबाहेर हिरव्या रंगाची स्कॉर्पियो संशयास्पद अवस्थेत आढळून आली. गाडीत 20 जिलेटीन कांड्या आढळून आल्या. पोलिसांच्या माहितीनुसार, स्कॉर्पियोची नंबर प्लेट अंबानींच्या सुरक्षा घेऱ्यातील गाडीसारखी होती.

ही स्कॉर्पियो ठाण्याचे व्यापारी मनसुख हिरेन यांची असल्याची माहिती मिळाली. पोलिसांनी मनसुख हिरेन यांची कसून चौकशी केली.

पण, या गाडीचा खरा मालक कोण? यावर अजूनही प्रश्नचिन्ह आहे.

विरोधी पक्ष नेते देवेंद्र फडणवीस यांनी मनसुख गाडीचे मालक असल्याचा दावा केला. तर, गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी गाडी सॅम पीटर न्यूटनची असल्याचं सांगितलंय. न्यूटन यांनी गाडी इंटिरिअर करण्यासाठी मनसुख हिरेन यांना दिली होती. पैसे देऊ न शकल्याने हिरेन यांनी गाडी आपल्याकडे ठेवली असा दावा गृहमंत्र्यांनी केला.

2. गाडीतील ड्रायव्हर गेला कुठे?

मुकेश अंबानी यांच्या घरापासून काही अंतरावर स्कॉर्पियो पार्क करण्यात आली होती.

पण, गाडी चालवणारा व्यक्ती गाडीतून उतरून गेली कुठे? ही व्यक्ती कोण आहे? याचं उत्तर पोलीस अजूनही देऊ शकलेले नाहीत.

मुंबई पोलीस आणि एटीएसकडून याबद्दल अधिकृत माहिती देण्यात आलेली नाही. स्कॉर्पियोचा चालक त्यामागे असलेल्या इनोव्हा गाडीतून पळून गेल्याचा, पोलिसांना संशय आहे.

3. स्कॉर्पियोला फॉलो करणारी इनोव्हा गाडी कुठे गेली?

स्फोटक प्रकरणाचा तपास मुंबई क्राइम ब्रांचने सुरू केला. मनसुख यांच्या संशयास्पद मृत्यूनंतर हा तपास एटीएसकडे देण्यात आला.

पोलीस दावा करतात की, अंबानींच्या घराबाहेर पार्क करण्यात आलेल्या स्कॉर्पियोसोबत एक पांढऱ्या रंगाची इनोव्हा गाडी होती. या दोन्ही गाड्या मुलुंड टोल नाक्यावर एकत्र दिसून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुकेश अंबानींच्या घराबाहेर स्फोटकं मिळाल्याच्या प्रकरणाचं गूढ दिवसेंदिवस वाढत चाललंय. स्फोटकं सापडलेल्या गाडीचे कथित मालक मनसुख हिरेन यांची हत्या झाल्याचा एटीएसला संशय आहे.


सामग्री: स्क्रीनसमोर मुलं किती वेळ व्यतीत करतात?

या संशोधनासाठी 2,500 लहान मुलांच्या वर्तनाचा अभ्यास करण्यात आला. लहान मुलांनी टीव्ही, मोबाईल, व्हीडिओ गेम्स तसंच कोणत्याही स्क्रीनसमोर किती वेळ घालवतात यासंदर्भात सातत्याने उलटसुलट चर्चा सुरू आहे.

कॅनडा आणि अमेरिकेत दीड वर्ष पूर्ण होईपर्यंत लहान मुलांना कोणतंही गॅझेट वापरण्यास देऊ नये असं तज्ज्ञांचं मत आहे.

मात्र इंग्लंडमध्ये लहान मुलांना गॅझेट वापरायला देण्यासंदर्भात कोणतीही मार्गदर्शक तत्वं नाहीत.

या संशोधनानंतरही, गॅझेट्सचा लहान मुलांच्या आरोग्यावर नेमका कसा परिणाम होतो हे ठोस सिद्ध झालेलं नाही असं रॉयल कॉलेज ऑफ पेडियाट्रिक्स अँड चाइल्ड हेल्थ यांनी स्पष्ट केलं आहे.

नवं संशोधन काय सांगतं?

दोन-तीन-पाच वयाची लहान मुलं कितीवेळ स्क्रीनसमोर आहे? मुलाने किती कौशल्यं आत्मसात केली आहेत? त्याचा बौद्धिक विकास किती झाला आहे? यासंदर्भात त्यांच्या आयांचं सर्वेक्षण करण्यात आलं.

स्क्रीन टाईम या संकल्पनेत टीव्ही कार्यक्रम, चित्रपट, व्हीडिओ, गेमिंग, कॉम्प्युटर, टॅब्लेट, फोन किंवा कोणतंही इलेक्ट्रॉनिक डिव्हाईस यांचा समावेश आहे.

लहान मुलं खूप वेळ गॅझेट्समसमोर व्यतीत करतात

दोन वर्षांची मुलं आठवड्याला सरासरी 17 तास स्क्रीनसमोर व्यतीत करत असल्याचं निष्पन्न झालं आहे. तिसऱ्या वर्षापर्यंत हे प्रमाण 25 तासापर्यंत जात असल्याचं स्पष्ट झालं आहे. मात्र पाचव्या वर्षापर्यंत स्क्रीनसमोरचं प्रमाण आठवड्याला 11 तासापर्यंत कमी होतं. कारण तोपर्यंत मूल शाळेत जाऊ लागतं.

या संशोधनाचे निष्कर्ष JAMA पेडियाट्रिक्समध्ये प्रसिद्ध झाले आहेत. लहान मुलाच्या व्यक्तिमत्वात कोणतीही गुणकौशल्यं आत्मसात होण्याआधीपासूनच स्क्रीनटाइम वाढू लागतो. व्यक्तिमत्व विकास मर्यादित असणारी मुलं स्क्रीनसमोर अधिक वेळ व्यतीत करतात असं नाही.

मात्र स्क्रीनसमोरचा कोणता वेळ धोकादायक ठरू शकतो हे अद्यापही स्पष्ट झालेलं नाही. स्क्रीनसमोर व्यतीत होणारा वेळ आणि उशिराने होणारा व्यक्तिमत्व विकास या केवळ दोनच गोष्टी एकमेकांशी संलग्न नाहीत. मुलामुलींची जडणघडण कुठे आणि कशी होते आहे आणि मुलं फुरसतीचा वेळ कसा व्यतीत करतात यावरही बऱ्याच गोष्टी अवलंबून आहेत.

संशोधकांना काय वाटतं?

लहान मुलं जेव्हा स्क्रीनसमोर असतात तेव्हा अन्य व्यवहार्य गोष्टी शिकण्याचा त्यांचा वेळ फुकट जातो. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचं तर त्यांचा सामाजिक वावर मर्यादित...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लहान मुलांना गॅझेट्ससमोर म्हणजे स्क्रीनसमोर वेळ घालवू देणं त्यांच्या व्यक्तिमत्व विकासाला खीळ घालणारं ठरू शकतं. कॅनडातील एका नामांकित संस्थेच्या संशोधनात हे स्पष्ट झालं आहे.


सामग्री: स्टीव्ह जॉब्स यांनी 9 जानेवारी 2007 ला पहिला आयफोन जगासमोर आणला होता.

बऱ्याच अंशी, ते खरं ठरलं. ते उपकरण होतं पहिला आयफोन.

आयफोन काही इतिहासातला पहिलावहिला स्मार्टफोन नव्हता. त्याआधीही IBM, मोटोरोला आणि सोनी सारख्या कंपन्या असे फोन बनवून विकत होत्या. त्या फोनमुळे केवळ बोलणं किंवा मेसेजच नाही तर आणखी बरंच काही करणं शक्य होतं.

 आयफोनची कल्पना आणि त्याची रचना ऐतिहासिक होती. त्याची काम करण्याची पद्धत इतकी अनोखी होती. या फोननं आज अनेकांची जीवनशैलीच बदलून टाकली आहे.

अहो तुमचंच उदाहरण घ्या ना, तुम्ही ती मोठमोठाली बटणं दाबून शेवटचा फोन कधी लावला होता हे आठवतं आहे का ? किंवा एक सामान्य कॅमेरा घेऊन पार्टीला, सहलीला शेवटचं कधी गेला होतात? म्युझिक सिस्टीमवर शेवटचं गाणं कधी ऐकलं होतं?

हल्ली तर लोक रस्त्यावर पत्ताही विचारत नाहीत, कारण सगळ्यांकडे गूगल मॅप्स आलं आहे.

आयफोनचा लेटेस्ट अवतार - iPhone X.

पण  हा प्रवास अॅपलसाठी तितका सोपा नव्हता. आयफोन तयार करायला अनेक वाटाघाटी कराव्या लागल्या, अनेक अडचणी आल्या, कधी न घेतलेले अनेक निर्णय घ्यावे लागले.

1. फोन बनवायचा की नाही?

एक वेळ अशी होती की स्टीव्ह जॉब्स यांना त्यांनीच स्थापन केलेल्या कंपनीतून काढून टाकण्यात आलं. पण त्यानंतर अॅपलची जणू साडेसातीच सुरू झाली. जॉब्स मात्र आपल्या नव्या कंपनी NeXT मध्ये यश संपादन करत होते.

1997 साली जेव्हा स्टीव्ह जॉब्स अॅपलमध्ये परतले, तेव्हा कंपनी आपल्या उदिद्ष्टापासून भरकटल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं. त्यांनी त्यांच्या NeXT आणि अॅपलचं विलीनीकरण केलं आणि अॅपलला तोट्यात टाकणारे काही प्रकल्प बंद केले.

आणि कंपनीत थोडी शिस्त आणली. आता कुठलाही नवा प्रकल्प सुरू करायला जॉब्स यांचे आशिर्वाद लागायचेच.

त्यांना त्या काळचे मोबाईल फोन वापरायचा वैताग यायचा. "काय ही फालतू वस्तू!" असा त्यांचा राग होता खरा, पण त्यांना स्वत:ही फोन बनवायचा नव्हता. त्यांना म्युझिक इंडस्ट्रीत क्रांती घडवायची होती.

2001 साली त्यांनी अॅपलचा आयपॉड आणला. हे केवळ mp3 गाणी ऐकवणारं उपकरण होतं, आपल्या कॅसेटवाल्या वॉकमनचा पिटुकला डिजिटल अवतार.

पण त्यानंतर कालांतरानं आधुनिक स्मार्टफोन्समध्येही गाणी वाजवणं शक्य झालं. म्हणून आयपॉडचा अंतही जवळच होता की काय, अशी भीती स्टीव्हसह सगळ्यांनाच वाटू लागली. त्या भीतीपोटी स्टीव्ह यांनी मोटोरोलासोबत हातमिळवणी केली आणि Moto ROKR नावाचा फोन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आजपासून 11 वर्षांपूर्वीची ही गोष्ट. अमेरिकेतल्या 'सिलिकॉन व्हॅली'मध्ये अॅपलचे संस्थापक स्टीव्ह जॉब्स स्टेजवर अवतरले आणि लोकांसमोर एक छोटंसं उपकरण सादर करत ते म्हणाले, "हे क्रांती घडवेल."


सामग्री: स्टीव्हन स्मिथ

गेल्या वर्षी इंग्लंडमध्ये वर्ल्डकप होता. 9 जूनला भारत आणि ऑस्ट्रेलियाचे संघ एकमेकांसमोर उभे ठाकले होते. बॉल कुरतडल्याप्रकरणी वर्षभराची बंदीची शिक्षा भोगून परतलेले डेव्हिड वॉर्नर आणि स्टीव्हन स्मिथ या मॅचमध्ये खेळत होते.

सँडपेपर गेट या नावाने ते कुप्रसिद्ध प्रकरण गाजलं होतं. खेळभावनेला बट्टा लावल्याप्रकरणी स्मिथला कर्णधारपदावरून काढून टाकण्यात आलं. त्याच्यासह वॉर्नरवर वर्षभराची बंदी घालण्यात आली.

भारताची इनिंग्ज सुरू असताना स्मिथ बाऊंड्रीवर फिल्डिंग करत होता. भारतीय प्रेक्षक त्याची हुर्यो उडवत होते. भारतीय कर्णधार विराट कोहलीने ते पाहिलं. प्रेक्षक थांबत नसल्याचं लक्षात आल्यानंतर कोहलीने दोन ओव्हर्सच्या मध्ये त्यांच्या दिशेने पाहिलं आणि तुम्ही काय करताय? असं विचारलं.

खेळाचा आनंद घ्या, स्मिथला त्रास देऊ नका. त्याच्या खेळाचं कौतुक करा, असं कोहलीने त्यांना खुणावून सांगितलं. कोहलीच्या सूचनेनंतर प्रेक्षकांनी स्मिथला त्रास दिला नाही. स्मिथने त्याकरता कोहलीचे आभार मानले होते.

विराट कोहली आणि स्टीव्हन स्मिथ

बॉल टेपरिंग प्रकरण घडलं त्याचं समर्थन नाही, पण त्याने चूक केली. त्याची शिक्षाही भोगली. आता तो पुन्हा खेळायला उतरला आहे. आता जुन्या गोष्टी उगाळण्यात अर्थ नाही. त्याची हुर्यो उडवणं योग्य नाही, असं कोहलीने सांगितलं होतं.

भारत-ऑस्ट्रेलिया आमनेसामने म्हटलं की वातावरण तापलेलं असतं. कोरोना काळात होत असली तरी बॉर्डर-गावस्कर सीरिज त्याला अपवाद नाही.

सिडनी टेस्टच्या तिसऱ्या दिवशी जसप्रीत बुमराह आणि मोहम्मद सिराज यांनी प्रेक्षकांमधून आक्षेपार्ह शब्दात शेरेबाजी होत असल्याचं सांगितलं. भारतीय संघव्यवस्थापनाने यासंदर्भात मॅचरेफरींकडे तक्रार दाखल केली.

चौथ्या दिवशी सिराजला पुन्हा एकदा शेरेबाजीला सामोरं जावं लागलं. सिराजने कर्णधार अजिंक्य रहाणेला याची कल्पना दिली. रहाणेने अंपायर्सना याची कल्पना दिली. अंपायर्सनी सुरक्षायंत्रणांना याबद्दल माहिती दिली. सिराजने दिलेल्या माहितीनुसार, शेरेबाजी करणाऱ्या सहा प्रेक्षकांना मैदानातून बाहेर काढण्यात आलं.

वांशिक शेरेबाजीला, आक्षेपार्ह भाषेत टिप्पणीला जराही स्थान नसल्याचं सांगत क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने भारतीय खेळाडूंची माफी मागितली. पोलिसांच्या मदतीने दोषींवर कठोर कारवाई करू अशी हमीही क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने दिली आहे.

ऑस्ट्रेलियात अशा प्रकारच्या शेरेबाजीचा सामना करावा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय कर्णधार विराट कोहलीने गेल्या वर्षी वर्ल्डकपदरम्यान ऑस्ट्रेलियाच्या स्टीव्हन स्मिथला प्रेक्षकांच्या हुर्येपासून रोखलं होतं.


सामग्री: स्टीव्हन स्मिथ आणि जो रूट या कर्णधारांच्या नेतृत्वामध्ये यंदा मुकाबला रंगणार आहे.

क्रिकेटचा पहिला कसोटी सामना ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड या संघांमध्येच रंगला होता. 1877 मध्ये या सामन्याचं आयोजन झालं होतं.

मात्र तेव्हापासून या दोन संघांमधील मालिकेला अॅशेस मालिका म्हटलं जात नव्हतं. या दोन संघांमधील नऊ सामन्यांनंतर 'अॅशेस'चा उगम झाला.

1882 मध्ये ऑस्ट्रेलियाचा संघ एकमेव कसोटीसाठी इंग्लंडच्या दौऱ्यावर गेला होता. प्रसिद्ध ओव्हल मैदानावर हा सामना झाला.

त्यावेळी ऑस्ट्रेलिया ही इंग्लंडची वसाहत होती. घरच्या मैदानावर इंग्लंडचं पारडं जड होतं. मात्र या कसोटीत इंग्लंडवर पहिल्यांदाच घरच्या मैदानावर पराभवाची नामुष्की ओढवली.

गोलंदाजांना अनुकूल अशा ओव्हलच्या खेळपट्टीवर ऑस्ट्रेलियानं नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. मात्र इंग्लंडच्या गोलंदाजांनी ढगाळ वातावरणाचा पुरेपूर फायदा उठवत ऑस्ट्रेलियाचा फक्त 63 धावांत खुर्दा उडवला.

यष्टीरक्षक जॅक ब्लॅकहमनं सर्वाधिक 17 धावा केल्या. फलंदाज म्हणून कारकीर्दीची सुरुवात करणाऱ्या मात्र अल्पावधीतच गोलंदाज झालेल्या डिक बर्लो यांनी ऑस्ट्रेलियाला शंभरीही गाठू दिली नाही.

याच शब्दांमध्ये अॅशेस मालिकेची बीजं होती.

त्यांनी 31 षटकांपैकी 22 षटकं निर्धाव टाकताना केवळ 19 धावांच्या मोबदल्यात 5 बळी मिळवले. टेड पीअटेने 4 बळी घेत बर्लोला चांगली साथ दिली.

ऑस्ट्रेलियाला झटपट माघारी धाडल्यामुळे इंग्लंडचा आत्मविश्वास वाढला होता. मात्र ऑस्ट्रेलियाच्या गोलंदाजांनी पोषक खेळपट्टीचा फायदा उठवला आणि इंग्लंडच्या फलंदाजांचीही भंबेरी उडाली.

मात्र त्यातून सावरत त्यांनी शंभरी गाठली आणि अल्पशी आघाडी मिळवली. इंग्लंडचा डाव 101 धावांत आटोपला.

ह्यूज मॅसे यांच्या 55 धावांच्या खेळीच्या बळावर ऑस्ट्रेलियानं दुसऱ्या डावात 122 धावांपर्यंत मजल मारली. बिनबाद 66 वरून ऑस्ट्रेलियाची घसरगुंडी उडाली.

ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड या दोन्ही देशांतील खेळाडूंसाठी अॅशेस हा भावनिक क्षण असतो.

टेड पीअटेनं दुसऱ्या डावातही 4 बळी घेतले. इंग्लंडला विजयासाठी फक्त 85 धावांची आवश्यकता होती.

खेळपट्टी परिचयाची असल्यानं इंग्लंडला हे लक्ष्य आव्हानात्मक ठरणार नाही अशी चिन्हे होती. मात्र नियतीच्या मनात काही भलतंच होतं.

85 धावांचा पाठलाग करताना इंग्लंडची स्थिती 3 बाद 51 अशी होती. मात्र ऑस्ट्रेलियाचा वेगवान गोलंदाज फ्रेड स्पोफोर्थ यांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

द अॅशेस म्हणजे ऑस्ट्रेलिया आणि इंग्लंड या संघांमध्ये रंगणारे द्वंद्. अॅशेसचा अर्थ होतो राख. या दोन संघांमधील मालिका जिंकणाऱ्या संघाला राख असलेला कलश प्रदान करण्यात येतो. या अॅशेसचं मूळ आहे तरी कशात?


सामग्री: स्टीव्हन स्मिथ आणि डेव्हिड वॉर्नरवर वर्षभराची बंदीची कारवाई करण्यात आली

क्रिकेट ऑस्ट्रेलियानं ही कारवाई केली आहे. दरम्यान पिवळ्या टेपसह बॉलची स्थिती बदलवणाऱ्या कॅमेरून बॅनक्रॉफ्टवर नऊ महिन्यांच्या बंदीची कारवाई करण्यात आली आहे.

हे प्रकरण उघड झाल्यानंतर स्टीव्हन स्मिथनं इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेतल्या राजस्थान रॉयल्स तर डेव्हिड वॉर्नरनं सनरायझर्स हैदराबाद संघाचं कर्णधारपद सोडलं होतं. बीसीसीआयनं या दोघांना आयपीएलच्या अकराव्या हंगामात खेळण्यावर बंदी घातली आहे. बीसीसीआयचे हंगामी सचिव अमिताभ चौधरी यांनी यासंदर्भात माहिती दिली.

बॉल टँपरिंगप्रकरणी आयसीसीनं स्टीव्हन स्मिथवर एका कसोटीची बंदी घातली होती. याव्यतिरिक्त त्याच्या मानधनातून 75 टक्के रक्कम कापून घेण्यात येणार आहे. बॅनक्रॉफ्टला समज देण्यात आली असून त्याच्या मानधनात कपात करण्यात आली.

क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने बॉल टेपरिंगप्रकरणी सक्त कारवाई केली आहे.

दरम्यान हे प्रकरण समोर आल्यानंतर क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने स्मिथ, वॉर्नर आणि बॅनक्रॉफ्ट या तिघांना मायदेशी पाठवण्याचा निर्णय घेतला होता. हे तिघं जोहान्सबर्गमध्ये होणाऱ्या चौथ्या कसोटीत खेळू शकणार नाहीत. दरम्यान या तिघांच्या ऐवजी ग्लेन मॅक्सवेल, मॅट रेनशॉ आणि जो बर्न्स यांना संघात समाविष्ट करण्यात आलं आहे. संघाच्या कर्णधारपदाची धुरा यष्टीरक्षक फलंदाज टीम पेनकडे असणार आहे.

दरम्यान क्रिकेट ऑस्ट्रेलियानं प्रशिक्षक डॅरेन लेहमन यांना क्लिनचिट दिली आहे. दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यातल्या उर्वरित सामन्यांसाठी लेहमन प्रशिक्षक म्हणून कार्यरत असतील.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या केपटाऊनमध्ये झालेल्या तिसऱ्या कसोटीत बॉल टँपरिंग अर्थात चेंडू कुरतडल्याप्रकरणी ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार स्टीव्हन स्मिथ आणि डेव्हिड वॉर्नर यांच्यावर वर्षभराची बंदी घालण्यात आली.


सामग्री: स्टुअर्ट रॉबर्टसन

महेंद्रसिंह धोनीच्या नेतृत्वात टीम इंडियाने 2007 साली जिंकलेला ट्वेन्टी-20 वर्ल्डकप आणि त्यानंतर वर्षभरात सुरू झालेली इंडियन प्रीमिअर लीग ही स्पर्धा यामुळे ट्वेन्टी-20 हा चटपटीत प्रकार भारतीय चाहत्यांनी आपलासा केला. पण टेस्ट आणि वनडे हे पारंपरिक प्रकार असताना ट्वेन्टी-20 प्रकार कोणी शोधून काढला? काही अंदाज तुमचा? ट्वेन्टी-20 प्रकाराचा जनक आहे स्टुअर्ट रॉबर्टसन.

दरवर्षी आयपीएल होतं, मोठ्या प्रमाणावर पैशाची उलाढाल होते. आयपीएलच्या धर्तीवर जगभरात अनेकठिकाणी लीग सुरू झाल्या आहेत. खेळाडूंना पैसा कमावण्याचं, गुणकौशल्य सिद्ध करण्याचं, प्रसिद्धीचं एक व्यासपीठ उपलब्ध झालं आहे.

मात्र ज्या माणसाने हा फॉरमॅट शोधून काढला तो माणूस प्रसिद्धीपासून दूर आहे. कोटीच्या कोटी उड्डाणांपासून तो लांब असतो. हे नाव तुम्ही फार ऐकलं नसेल. हे गृहस्थ कोण असा प्रश्नही तुम्हाला पडला असेल. क्रिकेटला नवा आयाम देणाऱ्या या गृहस्थांची ओळख करून देण्यासाठी हा लेखनप्रपंच.

2000च्या आसपास म्हणजे वायटूकेचा प्रश्न सुटल्यानंतरच्या काळात इंग्लंड क्रिकेट बोर्डाला चिंता भेडसावत होती. टेस्ट आणि वनडे मॅचेसची घटती लोकप्रियता. मैदानावर येणारे प्रेक्षक कमी कमी होत चालले होते. यामुळे बोर्डाला आर्थिकदृष्ट्या नुकसानाला सामोरं जावं लागत होतं.

हा डोलारा कोसळू नये म्हणून काय करता येईल याकरता बोर्डाने स्टुअर्ट रॉबर्टसन यांच्यावर जबाबदारी सोपवली. रॉबर्टसन तेव्हा इंग्लंड क्रिकेट बोर्डाचे मार्केटिंग मॅनेजर म्हूणून काम करत होते. प्रेक्षकसंख्येत 17 टक्क्यांनी घट होणं ऐतिहासिक नव्हतं पण विचार करायला भाग पाडणारं होतं.

लोक टेस्ट आणि वनडे मॅचेसला येईनासे का झालेत हे समजून घेण्यासाठी रॉबर्टसन यांनी महत्वाकांक्षी मार्केट रिसर्च सर्व्हे करायचा ठरवला. 250,000 युरो इतकी प्रचंड रक्कम खर्चून हा सर्व्हे करण्यात आला. इंग्लंडमधल्या विविध सामाजिक स्तरांमध्ये हा सर्व्हे घेण्यात आला. नानाविध गोष्टी या सर्व्हेतून समोर आल्या.

ट्वेन्टी-20 चं स्वरुप

कोणी म्हणालं, टेस्ट मॅच पाच दिवस चालते. पाच दिवस रोज आठ तास कोण बघत बसणार? काही म्हणाले आम्हाला तिकीट परवडत नाही. काहींनी सांगितलं मॅचचं ठिकाण दूर पडतं. तरुण पोरं म्हणाली हा सीनियर सिटिझनसाठीचा खेळ आहे. आमच्या कामाच्या वेळी मॅच असते. काम सोडून मॅचला कसं येणार? अनेकांनी सांगितलं की मॅच बघण्यासाठी तुम्ही संबंधित क्लबचा,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ट्वेन्टी-20 लीगचं पेव आता जगभर फुटलं आहे. पण हा फॉरमॅट कोणी शोधून काढला?


सामग्री: स्टॅच्यू ऑफ युनिटी : मराठी माणसानं घडवला सरदार पटेलांचा पुतळा

नर्मदा जिल्ह्यातील केवडिया कॉलनी परिसरातल्या शेतकऱ्यांसाठी मात्र हा मोठा विरोधाभास आहे - त्यांच्या गावातून जाणाऱ्या नदीच्या पात्रात तब्बल 2989 कोटींचा हा पुतळा आहे, मात्र त्यांच्या शेतात पाणी नाही.

काही शेतकऱ्यांची परिस्थिती तर इतकी भीषण आहे की सिंचनाच्या लाभाअभावी त्यांना एक वेळचं अन्नही मिळत कठीण झालंय.

या स्टॅच्यू ऑफ युनिटीपासून फक्त 10 किमी अंतरावर नाना पिपालिया हे गाव आहे. या गावचे 39 वर्षांचे शेतकरी विजेंद्र ताडवी यांना गेल्या तीन वर्षांपासून शेतीत उत्पन्न मिळत नाहीये.

शेतीतून पोट भरण्याची आशाही धुसर झाली, तेव्हा ताडवी पुतळ्याच्या बांधकामाच्या जागेवर ट्रॉली ड्रायव्हर म्हणून काम करू लागले. मात्र तरी ते प्रकल्पामुळे खूश नाहीत.

"अशा अजस्त्र पुतळ्याचं बांधकाम करण्यापेक्षा हा पैसा वापरून नर्मदा जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसाठी काहीतरी करायला हवं होतं," असं ते बीबीसी गुजरातीशी बोलताना सांगतात. या परिसरातले शेतकरी सिंचनासाठी झगडत असल्याचंही ते म्हणाले.

ताडवी यांच्या शेतीच्या बाजूने एका छोटा कालवा जातो. या कालव्यामुळे त्यांचं मान्सूनवरचं अवलंबन कमी होईल, असं त्यांना वाटलं. मात्र असं काही झालं नाही. हे पाणी कधीच कालव्यात गेलं नाही.

त्यांचं गाव नर्मदा जिल्ह्यातील कर्जन धरणाच्या जवळ आहे. शासकीय अधिकाऱ्यांशी वारंवार संपर्क साधूनसुद्धा ताडवी यांना सिंचन कालव्यातलं पाणी मिळालं नाही.

त्यांच्यासारखे अनेक शेतकरी पाण्याचं दुर्भिक्ष्य सहन करत आहेत. ज्या ठिकाणी सिंचनाच्या सोयी पोहोचण्याची गरज आहे, त्या भागाला कमांड एरिया असं म्हणतात.

गेल्या काही दशकांपासून स्थानिक कार्यकर्ते ताडवींसारख्या लोकांची समस्या सांगण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. मात्र अजूनही परिस्थिती बदललेली नाही.

आदिवासी भागातील एक कार्यकर्ते लखन सांगतात की या 28 गावातील 15,000 पेक्षा अधिक लोक या समस्येला तोंड देत आहेत. यात बहुतांश शेतकरी आहेत.

इथल्या शेतकऱ्यांना त्यांच्या शेताच्या बाजूच्या कालव्यातून पाणी जाताना दिसतं. मात्र ते पाणी वापरू शकत नाहीत, कारण कालव्यातलं पाणी ते त्यांच्या शेतात वळतं करू शकत नाहीत. त्यामुळे कधीकधी शेतकऱ्यांवर पाण्याची चोरी करण्याची वेळ त्यांच्यावर येते.

इथल्या बहुतांश शेतकऱ्यांना हा पाणी चोरण्याचा मार्ग अवलंबवावा लागतो, असं इथले दुसरे एक शेतकरी किशोर ताडवी सांगतात....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्टॅच्यू ऑफ युनिटी - गुजरातमध्ये नर्मदेच्या पात्रात उभारण्यात आलेल्या या जगातल्या सर्वांत उंच पुतळ्याचं अनावरण पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 31 ऑक्टोबरला करणार आहे. त्यांच्यासाठी हा एक महत्त्वाकांक्षी आणि जिव्हाळ्याचा प्रकल्प आहे.


सामग्री: स्टॅन स्वामी

बगाईचा भागातल्या त्यांच्या कार्यालयातून त्यांना अटक करण्यात आली. 83 वर्षांचे स्टॅन स्वामी त्यांच्या कार्यालयातल्याच एका खोलीत एकटे राहतात.

भीमा कोरेगाव प्रकरणामध्ये सहभागी होण्याचा त्यांच्यावर आरोप आहे. NIAने त्यांच्यावर दहशतवाद विरोधी कायदा - UAPA च्या अंतर्गतही गुन्हे दाखल केले आहेत.

1967मध्ये अस्तित्त्वात आलेल्या दहशतवाद विरोधी कायद्यामध्ये सध्याच्या मोदी सरकारने गेल्या वर्षी सुधारणा केल्या होत्या.

विरोधी पक्ष आणि समाजसेवी संघटनांचा याला प्रखर विरोध होता. या सुधारणेनुसार कोणतीही व्यक्ती वा संस्थेला दहशदवादी असल्याचं जाहीर केलं जाऊ शकतं.

आदिवासींच्या हक्कांसाठी पुढाकार घेणाऱ्या स्टॅन स्वामींवर UAPA सोबतच भारतीय दंड संहिता - IPC च्या अनेक गंभीर कलमांतर्गतही गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.

NIA ने या अटकेविषयीची माहिती जाहीर केलेली नसली तर बीबीसीकडे याविषयीची अधिकृत कागदपत्रं आहेत. NIA चे अधिक्षक अजय कुमार कदम यांनी स्टॅन स्वामींना अटक करण्यात आल्याला या कागदपत्रांतून दुजोरा दिलाय. या कागदपत्रांची एक प्रत स्टॅन स्वामींनाही देण्यात आली आहे.

स्वामींचे सहकारी पीटर मार्टिन यांनी या अटकेच्या वृत्ताला बीबीसीशी बोलताना दुजोरा दिला.

पीटर मार्टिन म्हणाले, "NIAच्या अधिकाऱ्यांनी आम्हाला त्यांचे कपडे आणि सामान आणायला सांगितलं आहे. रात्रीतूनच हे सामान पोचवावं असं सांगण्यात आलंय. NIAची टीम त्यांना रांची कोर्टात सादर करणार आहे की थेट मुंबईला नेण्यात येणार हे अद्याप सांगण्यात आलेलं नाही. फादर स्टॅन स्वामींचं वय जास्त आहे आणि ते आजारी असतात, म्हणून आम्हाला त्यांची काळजी वाटतेय."

स्टॅन स्वामींच्या कार्यालयाबाहेर पोलीस

कशी करण्यात आली अटक?

गुरुवारी संध्याकाळी उशीराच्या सुमारास NIAचं पथक स्टॅन स्वामींच्या ऑफिसमध्ये पोहोचलं. या पथकाने त्यांची जवळपास अर्धा तास चौकशी केल्याचं झारखंड जनाधिका महासभेशी संबंधित असणाऱ्या सिराज दत्ता यांनी बीबीसीला सांगितलं.

यासगळ्या दरम्यान या पथकातल्या लोकांचं वागणं साध्या शिष्टाचाराला धरून नव्हतं. त्यांनी अटक किंवा तपासासाठीचं कोणतंही वॉरंट दाखवलं नाही.

चर्चेदरम्यान आणि त्यानंतरच्या कारवाईमध्येही कोणतीही पारदर्शकता बाळगण्यात आली नाही.

स्टॅन स्वामींना घेऊन हे लोक NIAच्या कॅम्प कार्यालयात गेले आणि त्यानंतर अनेक तासांनी स्वामींच्या अटकेचं अधिकृत पत्र देण्यात आलं.

NIA ने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जेष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते फादर स्टॅन स्वामी यांना रांचीमध्ये अटक करण्यात आली आहे. राष्ट्रीय तपास यंत्रणा - NIA च्या मुंबईहून आलेल्या एका पथकाने गुरुवारी (8 ऑक्टोबर) संध्याकाळी उशिरा त्यांना अटक केली.


सामग्री: स्टेडियममध्ये ठेवण्यात आलेल्या याच त्या बाहुल्या

कोरोना व्हायरस संक्रमणामुळे जगभरात सगळीकडे लॉकडाऊनसारखी परिस्थिती आहे. अशावेळी स्टेडियममध्ये प्रेक्षक इतक्यात परततील अशी आशाही नाही. मग स्टेडियममधील रिकाम्या खुर्च्यांनी खेळाडूंचा उत्साह कसा वाढेल?

या प्रश्नाचं उत्तर दक्षिण कोरियातील फुटबॉल मॅचदरम्यान शोधण्याचा प्रयत्न एफसी सोल या फुटबॉल क्लबने केला. पण या क्लबचा कित्ता इतर क्लब गिरवतील याची खात्री थोडीच आहे.

झालं असं की, दक्षिण कोरियात फुटबॉल लीगच्या मॅचेस पुन्हा एकदा सुरू झाल्या आहेत. मात्र स्टेडियममध्ये प्रेक्षकांना परवानगी नाही. प्रेक्षक नसल्याची उणीव भरून काढण्यासाठी एफसी सोलने त्यादिवशी प्लॅस्टिकच्या बाहुल्यांना प्रेक्षक म्हणून बसवलं.

या मॅचचं लाईव्ह स्ट्रीमिंग झालं. ही मॅच पाहणाऱ्या फॅन्सना स्टेडियममध्ये प्रेक्षकांच्या जागी बाहुल्या ठेवलेल्या दिसल्या. यातील अनेक बाहुल्या या 'सेक्स डॉल्स' असल्याचा आरोप फॅन्सनी केला. प्रकरण वाढलं. 'एफसी सोल' मात्र जोर देत राहिलं की त्या सेक्स डॉल्स नसून दुकानात ठेवले जातात तसे 'प्रिमियम मॅनक्वीन्स' (पुतळे) आहेत. पण त्याचवेळी या क्लबने हेही मान्य केलं की, सेक्स डॉल्स तयार करणाऱ्या कंपनीकडून या बाहुल्यांचा पुरवठा करण्यात आला होता.

विशेष म्हणजे स्टेडियममध्ये ठेवलेल्या काही बाहुल्यांच्या हातात सेक्स वेबसाईटची माहिती देणारे फलक होते. दक्षिण कोरियामध्ये पोर्नोग्राफी साईटवर बंदी आहे.

मॅचदरम्यान काय घडलं?

रविवारी के लिग सीझनची पहीली फुटबॉल मॅच होती. ग्वांग्झु एफसी आणि एफसी सोल यांच्यात ही मॅच झाली.

कोरोना व्हायरस संक्रमण टाळण्यासाठी फुटबॉलचं मैदान रिकामं ठेवण्यात आलं होतं.

मॅचच्याआधी डाल्कम कंपनीने स्टेडीयममधील काही रिकाम्या खुर्च्यांवर बाहुल्या ठेवण्याचा प्रस्ताव दिला आणि एफसी सोलने तो मान्य केला. स्टेडियममध्ये ठेवण्यात आलेल्या 30 मॅनक्वीन्सपैकी 25 महिला बाहुल्या होत्या.

या फुटबॉल मॅचचे लाईव्ह प्रसारण पाहणाऱ्या फॅन्सनी सांगितलं की या बाहुल्यांपैकी बहुतांश बाहुल्या सेक्स डॉल्स वाटत आहे. त्यानंतर संबधित क्लबने इंस्टाग्राम आणि फेसबुकवर त्यासंदर्भात दिलगिरीही व्यक्त केली.

क्लबचे अधिकारी ली जी- हुन यांनी बीबीसीशी बोलताना, क्लबने डाल्कम कंपनीची पार्श्वभूमी आणि त्यांच्या उत्पादनाविषयी चौकशी केली नव्हती असं सांगितलं. पण क्लबने हेही सांगितलं की, डाल्कम कंपनीने त्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसच्या संक्रमणामुळे स्टेडियममध्ये प्रेक्षकांची जागा सेक्स डॉल्सनी घेतली. स्टेडियमध्ये मॅच सुरू असताना उत्साह वाढवण्यासाठी केलेल्या या उपद्व्यापामुळे दक्षिण कोरियातील फुटबॉल क्लब चांगलाच अडचणीत आला आहे.


सामग्री: स्टेन ली

ली यांच्या पत्नी जोन यांचं गेल्या वर्षी निधन झाले होतं. ली यांच्या पश्चात मुलगी आहे.

ली यांची प्रकृती बिघडल्यानं त्यांना लॉस एंजेलिसमधील सीडर्स मेडिकल सेंटरमध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. तिथे त्यांची प्राणज्योत मालवली.

कॉमिक्स लेखक असलेले स्टेन ली यांनी चित्रपट निर्माता, अभिनेता, प्रकाशक अशा विविधांगी भूमिका कारकीर्दीत समर्थपणे पेलल्या.

1961 मध्ये द फॅन्टास्टिक फोर हे सुपर हिरो असलेलं कुटुंब ली यांची निर्मिती. त्याला जोरदार प्रतिसाद मिळाला. स्पायडरमॅन, हल्क, एक्स मॅन, आयर्न मॅन, ब्लॅक पँथर, कॅप्टन अमेरिका, अँट मॅन हे सुपरहिरो त्यांनी तयार केले.

रविवारी, त्यांच्या फेसबुक पेजवर एका फोटो प्रसिद्ध करण्यात आला. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान प्लेराइट नावाने कार्यरत ली यांचा तो फोटो होता.

कोण होते ली?

रोमानियाहून आलेल्या ज्यू स्थलांतरित दांपत्याचा ली हा मुलगा. टाइमली पब्लिकेशन्सच्या कॉमिक्स सेक्शनमध्ये त्यांनी काम करायला सुरुवात केली. याचंच पुढे मार्वल कॉमिक्स असं रुपांतर झालं.

साधारण चार वर्षं ली यांनी गुन्हे, रहस्य यांच्या अंगानं तरुण वर्गाला लक्ष्य ठेऊन कॉमिक्स कथा लिहिल्या.

चाळीसाव्या वर्षी त्यांनी कॉमिक्सला अलविदा करण्याचा निर्णय घेतला. मात्र पत्नी जोन यांनी ली यांना कॉमिक्स पात्रांची निर्मिती करण्याचं सुचवलं.

1961मध्ये जॅक किर्बी आणि ली यांनी संयुक्तपणे फॅन्टास्टिक फोरची निर्मिती केली.

ली यांची निर्मिती असलेला ब्लॅक पँथर हा अमेरिकेच्या कॉमिक्सविश्वातला पहिला कृष्णवर्णीय सुपरहिरो होता.

आपल्या कलाकारांना त्यांचं श्रेय देण्यासाठी ली ओळखले जात असत.

ली यांच्या कार्यकाळात एका वर्षात मार्वलच्या 50 दशलक्ष प्रती विकल्या जात असत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कॉमिक्सविश्वात स्वत:ची छाप उमटवणारे, मार्वल कॉमिक्सचे संपादक आणि स्पायडरमॅन, हल्क अशा पात्रांचे निर्मितीकार स्टेन ली यांचे निधन झाले. ते 95 वर्षांचे होते.


सामग्री: स्टेफनं त्यांना खोटं ठरवलं इतकंच नव्हे तर ती सेरेब्रल पाल्सी असलेली जगातली पहिली क्रॉसफिट ट्रेनर आहे. पाहा तिचा प्रेरणादायी प्रवास.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्टेफ हॅमरमनचा जन्म झाला तेव्हाच डॉक्टरांनी निदान केलं की या मुलीला सेरेब्रल पाल्सी आहे. ती आयुष्यात कधी चालू शकणार नाही. बोलू शकणार नाही.


सामग्री: स्टेफनी लॅब्बे

फिफा महिला वर्ल्डकप 2019मध्ये सोमवारी झालेल्या सामन्यात कॅनडाने कॅमरुनवर 1-0 असा विजय मिळवला. या सामन्यात स्टेफनीने तिच्या कारकिर्दीतला 30वा क्लीन शीट राखला. आजवर खेळलेल्या 62 सामन्यांपैकी 30 सामन्यात तिने क्लीन शीट राखला आहे. म्हणजेच तिच्या देशासाठी तिने खेळलेल्या एकूण सामन्यांपैकी निम्म्याहून अधिक सामन्यात तिने प्रतिस्पर्ध्यांना एकही गोल करू दिला नाही. ही एक सम्माननीय कामगिरी आहे.

मात्र, तिने 2018 साली पुरुषांच्या कॅलगरी फुटहिल या सेमी-प्रोफेशनल कॅनडीयन फुटबॉल क्लबमध्ये स्थान मिळवण्याचा प्रयत्न केला. त्यावेळी ती चर्चेत आली.

खरंतर गोलकीपर स्टेफनीने या क्लबमध्ये स्थान मिळवलंही होतं आणि स्पर्धेपूर्वीच्या मैत्रीपूर्ण सामन्यात ती खेळलीही होती. त्यातही तिने क्लीन शीट राखली होती. मात्र, त्यानंतर लीग अधिकाऱ्यांनी USL 'पुरुषांसाठीची स्पर्धा' असल्याचं म्हणत तिच्यावर बंदी आणली.

खेळाच्या वरिष्ठ स्तरावर असलेल्या लिंगभेदासमोर 32 वर्षांची स्टेफनी सध्या सर्वांत मोठं आव्हान आहे.

युथ लेव्हलच्या मिश्र संघासाठी (ज्या संघात स्त्री आणि पुरूष दोन्ही खेळाडू एकत्र खेळतात) अनेक राष्ट्रीय फुटबॉल संघटनांनी वयोमर्यादा आखून दिलेली असली तरी व्यावसायिक खेळात ती नाही.

लिंगभेदाचा सिद्धांत

मॅरिबेल डॉमिन्गेझ या मेक्सिकोच्या महिला फुटबॉलपटूने 2004 साली मेक्सिकोच्या पुरूषांच्या सेलाया फुटबॉल क्लबशी करार केला होता. या कराराला आंतरराष्ट्रीय फुटबॉल नियामक संस्था असलेल्या फिफाने आक्षेप घेत नकाराधिकाराचा वापर केला. यावेळी दिलेल्या प्रतिक्रियेत फिफाने म्हटलं होतं, "पुरूष आणि महिला फुटबॉलमध्ये स्पष्ट फरक असणं आवश्यक आहे."

मॅरिबेल डॉमिन्गेझ

मेक्सिकोच्या फुटबॉल महासंघाने डॉमिन्गेझच्या बाजूने घेतलेला निर्णय फिफाने रद्द केला आणि फुटबॉलमध्ये लिंगभेद हा एक सिद्धांत होता, यावर भर दिला.

त्यावेळी फिफाने म्हटलं होतं, "लीग फुटबॉल आणि आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये पुरूष आणि महिला सामने वेगळे होतात. यावरूनच हे स्पष्ट होतं. शिवाय खेळाचे कायदे आणि फिफाचे नियमही अपवादांना परवानगी देत नाहीत."

सर्वसामान्य जनतेचंही हेच मत दिसतं. शिवाय स्त्री आणि पुरूष यांचे शारीरिक गुणधर्म आणि क्षमता वेगळ्या असतात, असाही एक सर्वसामान्य युक्तीवाद केला जातो.

ऑलिम्पिकमधील बदल

काही खेळांमध्ये स्त्री आणि पुरूष यांच्या कामगिरीमध्ये बराच फरक दिसतो. आधुनिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्टेफनी लॅब्बे... गोलकीपर म्हणून तिच्या कौशल्यामुळे फुटबॉल विश्वात तिला प्रसिद्धी मिळाली.


सामग्री: स्टॉकहोमजवळ राहणाऱ्या सुझान केम्प कोव्हिड-19 ची साथ येण्याआधी बऱ्यापैकी अॅक्टिव्ह लाईफस्टाईल जगत होत्या. सुझान त्यांचा पार्टनर, नातलग यांच्यासोबत रेस्टॉरेंटमध्ये जायच्या, मित्र-मैत्रिणींसोबत बुक क्लबमध्ये जायच्या. मात्र, एप्रिलपासून त्या फक्त 5 वेळा घराबाहेर पडल्या आहेत. ते सुद्धा घरात राहून सोशल अँक्झायटी आणि ऑब्सेसिव्ह कम्पल्सिव्ह बिहेव्हिअर वाढल्यामुळे.

तिशीतल्या केम्प कॉपीरायटर आणि विद्यार्थिनी आहेत. कोव्हिड-19 चा उद्रेक झाल्यापासून त्यांना सार्वजनिक वाहतुकीतून प्रवास करण्याची भीती वाटते. घरातली भांडीही त्या वारंवार स्वच्छ करतात. इतकंच नाही तर कोरोना विषाणूचं चित्र बघितल्यानंतर त्यांना घबराट होते.

त्या म्हणतात, "हा अतिरिक्त ताण मी यापूर्वी बऱ्यापैकी मॅनेज करायचे. महत्त्वाचं म्हणजे मी रडते. मला मी मरणार आहे, असं वाटत राहतं आणि मग मला रडू कोसळतं."

या सगळ्यांमुळे आपण खूप मागे ढकललो गेल्याची निराशा त्यांना दाटून येते. ओसीडीवर नियंत्रण मिळवून आयुष्य पूर्ववत होण्यासाठी बरीच वर्ष लागतील, अशी भीतीही त्यांना वाटते.

कोव्हिड-19 च्या या काळात आपल्यापैकी अनेकांची अँक्झायटी (चिंता) थोडी वाढली आहे. मात्र, काहींना मानसिक आरोग्याच्या तक्रारी जडल्या आहेत किंवा त्यात वाढ झाली आहे, हे सुझान केम्प यांच्या उदाहरणावरून स्पष्ट होतं. कोव्हिड-19 मुळे होणारे मानसिक परिणाम दूरोगामी असतील, अशी चिंता मानसोपचारतज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.

The Psychology of Pandemics पुस्तकाचे लेखक आणि युनिव्हर्सिटी ऑफ ब्रिटीश कोलंबिया विद्यापीठात मानसोपचार विषयाचे प्राध्यापक स्टिव्हन टेलर म्हणतात, "जवळपास 10 ते 15 टक्के लोकांच्या मानसिक आरोग्यावर या जागतिक आरोग्य संकटाचा जबरदस्त परिणाम होणार आहे. त्यामुळे त्यांचं आयुष्य पुन्हा पूर्ववत होऊ शकणार नाही."

ऑस्ट्रेलियाच्या ब्लॅक डॉग इन्स्टिट्‌युट या मानसिक आरोग्यविषयक संशोधन करणाऱ्या स्वतंत्र संस्थेनेही अशाच प्रकारचा इशारा दिला आहे.

"काही लोकांना दीर्घकाळासाठी तणावाचा सामना करावा लागू शकतो," असं या संस्थेचं म्हणणं आहे.

तर युकेतल्या काही मानसिक आरोग्यविषयक तज्ज्ञांनी ब्रिटीश मेडिकल जर्नलमध्ये लिहिलेल्या लेखात कोव्हिड-19 चा शारीरिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांपेक्षा मानसिक आरोग्यावर होणारा परिणाम दीर्घकाळ टिकेल, असं म्हटलेलं आहे.

इतिहासातून धडा

यापूर्वी आलेल्या जागतिक साथी आणि आणीबाणीच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना विषाणूच्या संसर्गाने आपल्यापैकी अनेकांच्या जीवाला घोर लावला आहे. इतकंच नाही तर या जागतिक साथीचा लोकांच्या मनःस्वास्थ्यावर विपरित परिणाम होईल आणि हे आरोग्य संकट निघून गेल्यावरही त्यांना मानसिक समस्यांचा सामना करावा लागेल, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.


सामग्री: स्टॉकहोममध्ये जमलेले सोशल डेमोक्रॅट्स पक्षाचे समर्थक.

मतमोजणी जवळपास पूर्ण झाली असून सत्ताधारी मध्यममार्गी डाव्या विचारांची आघाडी मध्यममार्गी उजव्या विचारसरणीच्या आघाडीपेक्षा किंचित फरकानं पुढे आहे. सत्ताधारी डाव्या पक्षांच्या आघाडीला 40.6 टक्के तर उजव्या पक्षांच्या आघाडीला 40.3 टक्के मतं मिळाली आहे.

स्वीडन डेमोक्रॅट्स (SD) या पक्षानं जवळजवळ 18 टक्के मतं मिळवली आहेत. मागच्या निवडणुकीत त्यांना 12.9% मतं मिळाली होती. त्यामुळे गेल्या बऱ्याच काळापासून चर्चा असलेली युती आता दृष्टिक्षेपात आहे.

स्वीडनमध्ये संसदेत पक्षांना त्यांच्या मतांच्या टक्केवारीच्या प्रमाणात प्रतिनिधित्व देण्याची Proportional representation ही पद्धत आहे. त्यानुसार प्रत्येक पक्षाला त्यांच्या संख्याबळानुसारच जागा दिल्या जातात.

दोन्ही मुख्य आघाड्यांनी SD पक्षाबरोबर सरकार चालवण्यासाठी नकार दिला आहे. असं असलं तरी इतर पक्षांशी बोलणी सुरू असल्याचं SDच्या नेत्याने सांगितलं.

"आम्ही संसदेत आमच्या जागा वाढवण्याचा प्रयत्न करू आणि पुढच्या काही काळात स्वीडनमध्ये जे होणार आहे, त्यावर आम्ही आमचा प्रभाव नक्कीच पाडू," असं जिमी ओकेसा यांनी SD पक्षाच्या एका रॅलीत सांगितलं.

स्वीडिश निवडणुकांमध्ये मतविभागणी

एक पंचमांश किंवा अगदी एक चतुर्थांश स्वीडिश जनता आपल्या पक्षाला मत देईल, असा त्यांचा अंदाज होता. अनेक मतचाचण्यांचे कलही याच्या जवळपासच होते. मात्र प्रत्यक्ष निकालात त्यांना दर सहापैकी एका नागरिकाचं मत मिळालं.

सध्या सत्तेवर असलेल्या आघाडीचे प्रमुख मावळते पंतप्रधान स्टिफन लुव्हीयान आहेत. या आघाडीत सोशल डेमोक्रॅट्स आणि ग्रीन पार्टीचा समावेश आहे. त्यांना संसदेत डाव्या पक्षाचं समर्थन आहे.

मध्ययामार्गी उजव्या विचारसरणीची आघाडी चार पक्षांपासून तयार झाली आहे. उल्फ क्रिस्टरसन हे या पंतप्रधान पदाचे उमेदवार आहे. ते मॉडरेट्स पक्षाचे नेते आहे. त्यांच्या मते सत्ताधारी पक्षानं त्यांचा कार्यकाळ पूर्ण केला असून त्यांनी आता राजीनामा द्यावा.

जिमी ओकेसा

मात्र लुव्हीयान यांनी राजीनामा देण्यास नकार दिला आहे. त्यांनी पक्षाच्या एका रॅलीत सांगितलं, "संसद पुन्हा सुरू होईपर्यंत आमच्याकडे दोन आठवडे आहेत. मी शांतपणे पंतप्रधानपद म्हणून काम पाहणार आहे तसंच स्वीडनच्या निवडणुकीच्या व्यवस्थेचा आणि मतदारांचा सन्मान ठेवणार आहे."

सोशल डेमोक्रॅट्स आणि मवाळवादी पक्षांच्या मतांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्वीडनमध्ये झालेल्या निवडणुकीत दोन मुख्य पक्षांमध्ये सत्तेसाठी चढाओढ सुरू आहे. निवडणुकीच्या निकालांवरून असं दिसतंय की स्थलांतरितांच्या विरोधात असलेल्या पक्षाने गेल्या निवडणुकीपेक्षा जास्त जागा मिळवल्या आहेत.


सामग्री: स्ट्रॉबेरीत सुया आढळल्याने ऑस्ट्रेलियात तणाव निर्माण झाला आहे.

ऑस्ट्रेलियातल्या सहा राज्यांमध्ये स्ट्रॉबेरीचे असे बॉक्स आढळल्याने सर्वत्र भीतीचं वातावरण आहे. हा क्रूर आणि विकृत स्वरूपाचा गुन्हा आहे, असं ऑस्ट्रेलियाच्या एका मंत्र्याने सांगितलं.

सुई असलेली स्ट्रॉबेरी खाल्ल्याने एका माणसाला इजा होऊन रुग्णालयात दाखल करावं लागलं आहे.

स्ट्रॉबेरीचा पुरवठा करणाऱ्या विविध ब्रँड्सचे बॉक्सेस परत मागवण्यात आले आहेत. सावधानतेचा उपाय म्हणून आयात केलेल्या स्ट्रॉबेरीची विक्री तूर्तास थांबवल्याचं न्यूझीलंडच्या एका व्यापाऱ्याने सांगितलं.

ऑस्ट्रेलियाचे आरोग्यमंत्री ग्रेग हंट यांनी ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडच्या अन्न सुरक्षा प्राधिकरणाला या प्रकरणाच्या चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

हे घृणास्पद कृत्य सामान्य माणसाचं आरोग्य धोक्यात आणण्याचा प्रयत्न आहे अशा शब्दांत त्यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या. स्थानिक प्रशासनानंही याप्रकरणाची चौकशी करत आहे मात्र संशयित म्हणून कोणालाही ताब्यात घेण्यात आलेलं नाही.

फळांशी अशी छेडछाड केल्याचा प्रकार पहिल्यांदा गेल्या आठवड्यात क्वीन्सलँडमध्ये उघडकीस आला होता. त्यानंतर याप्रकाराचं लोण न्यू साऊथ वेल्स, व्हिक्टोरिया, द ऑस्ट्रेलियन कॅपिटल टेरिटरी, साऊथ ऑस्ट्रेलिया आणि टास्मानिया या भागांमध्ये पसरलं.

एका ठिकाणी असं घडल्यानंतर अन्य ठिकाणी जाणीवपूर्वक तसंच करण्यात आल्याचं स्ट्रॉबेरी व्यापारी आणि पोलिसांचं म्हणणं आहे.

ऑस्ट्रेलियात स्ट्रॉबेरीत सुई आढळण्याचा विकृत प्रकार आढळला आहे.

या विचित्र प्रकारासंदर्भात माहिती देणाऱ्या व्यक्तीला 100,000 ऑस्ट्रेलियन डॉलर्सचं बक्षीस क्वीन्सलँड राज्य सरकारनं म्हटलं आहे.

स्ट्रॉबेरीत सुई टाकण्याचा प्रयत्न एखाद्या माथेफिरू कर्मचाऱ्याचं कृत्य असावं, असं क्वीन्सलँड स्ट्रॉबेरी उत्पादक संघटनेनं म्हटलं आहे. मात्र याबाबत असा काही अंदाज व्यक्त करणं घाईचं ठरेल, असं पोलिसांनी सांगितलं.

बेरी ऑब्सेशन, बेरी लिसिअस, लव बेरी, डॉनीब्रुक बेरीज, डिलाइटफुल स्ट्रॉबेरीज आणि ओअॅसिस या सहा ब्रँड्सना या विकृतीचा फटका बसला आहे.

दरम्यान, स्ट्रॉबेरी खाण्यापूर्वी कापून बघावी, असा सल्ला ऑस्ट्रेलियाच्या आरोग्य अधिकाऱ्यांनी नागरिकांना दिला आहे.

उत्पादनाचा हंगाम ऐन भरात असताना हा प्रकार घडल्याने यंदाच्या हंगामातल्या स्ट्रॉबेरीच्या खरेदी-विक्रीवर विपरीत परिणाम होण्याची भीती स्ट्रॉबेरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लालचुटूक स्ट्रॉबेरीमध्ये चक्क सुया आढळल्याने ऑस्ट्रेलियात खळबळ उडाली आहे.


सामग्री: स्तनपानाचं प्रातिनिधिक चित्र

चीनच्या मियाओपाई व्हीडीओ वेबसाईटवर प्रसिद्ध झालेल्या एका व्हीडिओमध्ये एक दांपत्य आपल्या मुलीच्या उपचारासाठी आईचं दूध विकून 100,000 युआन (जवळजवळ 10 लाख रुपये) जमवत असल्याचं दाखवण्यात आलं आहे. त्यांच्या मुलीला अतिदक्षता विभागात ठेवण्यात आलं आहे, असं ते सांगत आहेत.

Sina Weibo या चीनमधल्या ट्विटरसारख्या प्लॅटफॉर्मवर हा व्हीडिओ 24 लाख लोकांनी पाहिला आहे तर 5000 लोकांनी यावर प्रतिक्रिया नोंदवल्या आहेत.

शेनझेन शहरातल्या बालोद्यानात हे जोडपं पैशाच्या बदल्यात स्तनपान करत असल्याचं या व्हीडिओमधून दिसत आहे. शेनझेन हे चीनमधील गुआनतोंग प्रांतातलं एक महत्त्वाचं शहर आहे.

"आमच्या जुळ्या मुलींपैकी एक मुलीला अतिदक्षता विभागात ठेवण्यात आलं आहे. तिच्या उपचारासाठी मी माझं दूध विकून त्वरित पैसा गोळा करत आहे. या मुलीवर शेनझेनच्या सरकारी हॉस्पिटमध्ये उपचार चालू आहे," असं संबंधित महिला सांगते.

त्या महिलेचे पती सांगतात, "आमची मुलगी एकदाची बरी झाली की तिच्यासाठी आम्हाला 100,000 युआन मोजावे लागतील, असं डॉक्टरांनी सांगितलं आहे."

अलीकडेच चीनच्या सरकारी आरोग्यसेवेवर सतत टीका होत आहे. आरोग्य केंद्रांवर ताण वाढत असल्याचा आणि लोक अधिक पैसा देऊन तत्काळ उपचार घेत असल्याचा आरोप होत आहे.

सोशल मीडियावर याबाबत मोठ्या प्रमाणात सहानुभूती व्यक्त होत असून, सर्वत्र "दूध विका, मुलगी वाचवा," सारख्या कमेंट्स लिहील्या जात आहेत. या आईवडिलांना मदत करण्याचं आवाहनही सोशल मीडियावरून केलं जात आहे. "आम्हाला ते दिसले की आम्ही नक्की त्यांची मदत करू," असंही काही लोक म्हणत आहेत.

अशाच एका कमेंटला 3,000 हून अधिक लाईक्स मिळाले आहेत  - "समाजातले अत्यंत गरीब लोक आजारी पडले की त्यांना त्यांच्या मूलभूत हक्कांपासून वंचित राहावं लागतं."

पण काहीनीं या आईवडिलांच्या निर्णयावर कडाडून टीका केली आहे. "मदत मागण्याचा ही एक अश्लील पद्धत आहे," असं काहींना वाटतं. "तुम्ही निराश आहात, मदतीच्या प्रतिक्षेत आहात, हे समजू शकतो. पण असं दूध विकून तुम्ही आत्मसन्मान कसा कायम राखू शकता?"

अशा नकारात्मक टीकेला उत्तर देत एका व्यक्तीनं लिहिलं, "हे असहाय्य आईवडिलांचं त्यांच्या मुलांसाठी प्रेम आहे. इंटरनेटवर असली असभ्य भाषा करणाऱ्यांनो, एकदा हाही विचार करा की जर हे तुमचं मूल असतं तर तुम्ही कशाचा विचार केला असता - तुमचा आत्मसन्मान वाचवायचा की तुमच्या मुलाच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पोटच्या मुलीच्या उपचारासाठी चीनमध्ये एका आईनं स्वतःचं दूध विकण्याचा निर्णय घेतला आहे. डॉक्टरांनी तिच्या लेकीवर उपचारासाठी 100,000 युआन (अंदाजे 10 लाख रुपये) खर्च सांगितला आहे.


सामग्री: स्त्रिया आणि पुरुष यांच्यातला कोरोना संदर्भातला फरक फक्त कोण आजारी पडतं आणि कोण नाही इतकाच नाहीये तर याचा परिणाम त्यांच्या दीर्घकालीन आरोग्यावर आणि आर्थिक स्थैर्यावरही होतो.

मृत्यूदरातला फरक

कोरोना व्हायरसचा जेवढा अभ्यास केला गेलाय त्यातून ठळकपणे समोर आलेली एक गोष्ट म्हणजे या व्हायरसचा संसर्ग झालेल्या स्त्रिया आणि पुरुषांच्या मृत्यूदरातला फरक. अमेरिकेत कोरोनाचा संसर्ग झालेल्या महिलांच्या तुलनेत दुप्पट पुरुष मरण पावले आहेत, तर पश्चिम युरोपमध्ये 69 टक्के पुरुषांचा मृत्यू झाला आहे. आरोग्य मंत्रालयाने दिलेल्या आकडेवारीनुसार भारतात संसर्ग झालेल्या एकूण रूग्णांपैकी 76 टक्के पुरुष आहेत, तर मृत्युमुखी पडलेल्या लोकांपैकी 73 टक्के पुरुष आहेत.

पण मग असं का होत असेल? महिलांना खरंच पुरुषांच्या तुलनेत कोरोनाचा कमी धोका आहे का?

X क्रोमाझोमची मदत?

कोरोना व्हायरसचा महिलांना कमी धोका का असावा याचं स्पष्टीकरण देताना एक थिअरी मांडली जातेय, ती अशी की महिलांमध्ये असणाऱ्या X क्रोमोझोममुळे त्यांना कोरोना फॅमिलीतल्या व्हायरसेचा धोका कमी होत असावा. मानवी डीएनएची रचना अशी आहे की स्त्रियांमध्ये XX हे क्रोमोझोम्स असतात तर पुरुषांमध्ये XY.

याच अधिकच्या X क्रोमोझोममुळे महिलांचा इम्युनिटी रिस्पॉन्स पुरुषांपेक्षा वेगळा असतो. त्यांना दिलेल्या लसी जास्त परिमाणकारक ठरतात तर त्यांना झालेल्या संसर्गात त्यांची प्रतिकारशक्ती अधिक आक्रमकपणे काम करतो.

ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटीत रोगप्रतिकार शक्ती या विषयाचे प्राध्यापक असणारे फिलीप गोल्डर म्हणतात, "कोरोना व्हायरससारखे व्हायरस शरीरात शिरल्याची जाणीव ज्या प्रोटीन्सला होते, आणि जे मग मेंदूला याची सुचना देतात, ते प्रोटीन्स X क्रोमोझोममध्ये जास्त असतात. महिलांमध्ये या क्रोमोझोमची संख्या दुप्पट असल्याने या रोगांना अटकाव करण्यासाठी महिलांची रोगप्रतिकारशक्ती लवकर कार्यान्वित होते."

जीवनशैलीचाही परिणाम

स्त्रिया आणि पुरुष यांना कोव्हिड -19 चा धोका कमी- अधिक प्रमाणात असल्याचं एक कारण त्यांची जीवनशैली असल्याचंही म्हटलं जातं. उदाहरणार्थ महिलांमध्ये पुरुषांपेक्षा ध्रूमपानाचं प्रमाण खूप कमी असतं. "त्यामुळे व्यसनाधीनतेमुळे कॅन्सर, श्वसनसंस्थेचे आजार किंवा हृदयरोग यांचा धोका वाढतो, ती शक्यता महिलांच्या बाबतीत नसते. तेच कारण कोरोना व्हायरसला लागू पडतं," गोल्डर नमूद करतात. WHO च्या आकडेवारीनुसार भारतात ध्रूमपान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंग्लंडच्या पंतप्रधानांपासून धारावीतल्या मजुरापर्यंत कोणालाही कोरोनाचा संसर्ग होऊ शकतो. त्यामुळे एक गोष्ट सिद्ध झालीये की हा व्हायरस गरीब-श्रीमंत, उच्चशिक्षित-अर्धशिक्षित, शहर-ग्रामीण, जात-धर्म-पंथ या आधारावर भेदभाव करत नाही. पण लिंग गुणोत्तराचं काय? कोरोना व्हायरस स्त्री-पुरुषांवर वेगवेगळ्या प्रकारे परिणाम करतो का? आणि असं असेल तर का?


सामग्री: स्त्रियांचा ऑरगॅझम म्हणजे परमोच्च सुखबिंदूची माहिती देण्यासाठी तयार करण्यात आलेल्या अल्गोरिदमबद्दल एका कंपनीने सारवासारव करण्याची भूमिका घेतली आहे.

या अल्गोरिदमवर सोशल मीडियावर टीका झाल्यानंतर कंपनीने अल्गोरिदमचा बचाव केला आहे आणि त्याबद्दल स्पष्टीकरण दिले आहे.

ही कंपनी सायप्रसमध्ये असून तिचं नाव रेलिडा लिमिटेड असं आहे. या कंपनीचा दावा होता की महिलेला ऑरगॅझम मिळाला किंवा नाही हे सांगता येण्याची शक्यता  86 टक्के आहे. त्यासाठी कंपनीने एक प्रोग्रॅम तयार केला आहे असं सांगण्यात आलं होतं.

त्याच्या प्रेझेंटेशनच्या स्लाइडस ट्वीटरवर शेअर केल्या गेल्या तेव्हा ती हजारो लोकांनी रिट्विट केली. याद्वारे आपल्याला सेक्स टेक उत्पादनं डेव्हलप करणाऱ्यांना मदत करायची होती मात्र लोकांनी ती भलत्याच गोष्टीला जोडली असं कंपनीचं म्हणणं आहे.

हे प्रेझेंटेशन ट्वीटरवर लिलो नावाच्या सेक्स टॉय तयार करणाऱ्या कंपनीच्या ब्रँड मॅनेजर स्टू नुगेंट यांनी शेअर केलं होतं. त्यांच्या कंपनीला हे प्रेझेंटेशन पाठवण्यात आलं होतं.

महिलांना परमोच्च सुखाची प्राप्ती होते हे जाणून घेण्याचा कोणताही विश्वसनीय मार्ग नाही असं या स्लाइडसमध्ये लिहिल्याची खात्री बीबीसीनं केली आहे.

अमूक टक्के स्त्रिया परमोच्च सुखाच्या बिंदूपर्यंत आपण पोहोचलं असं नाटक करतात असंही प्रेझेंटेशनमध्ये नमूद करण्यात आलं आहे.

 कंपनीची भूमिका

रेलिडा कंपनीनं आपलं एका प्रकल्पावर काम चालू असल्याचं सांगितलं. हे प्रेझेंटेशन प्रकाशित करण्यासाठी नव्हतं असं त्यांनी सांगितलं आहे.

हृदयाच्या ठोक्यांमध्ये होणाऱ्या परिवर्तनावर अल्गोरिदमचा सुरुवातीचा भर होता.

बीबीसीने कंपनीशी पत्रव्यवहार करून त्यांची भूमिका समजून घेण्याचा प्रयत्न केला.

बीबीसीला कंपनीने पाठवलेल्या इमेलमध्ये कंपनीने सांगितलं आहे की ऑरगॅझम हृदयाच्या ठोक्यांच्या गतीवर ओळखला जाऊ शकतो. तो होत असताना हृदयाच्या गतीमध्ये बदल होतो. पण अल्गोरिदम अजून सापडलेला नाही असंही त्यात लिहिलं आहे.

एका महिलेने इतर महिलांच्या भल्यासाठी हे केल्याचं त्यात म्हटलं आहे. या कॉम्प्युटर प्रोग्रॅमिंगला थेट कोणत्याही स्त्री पुरुषाला विकणार नसल्याचं कंपनीनं सांगितलं आहे. हा अत्यंत संवेदनशील विषय आहे. अशी माहिती महिलांचा तणाव वाढवू शकते असंही त्यात म्हटलं आहे.

त्यांनी नुगेंट यांचं ट्वीट अनैतिक असल्याचं सांगितलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महिलांना ऑरगॅझम प्राप्त झाला किंवा नाही हे अगदी आम्ही खात्रीलायक सांगू शकतो. असा दावा एका कंपनीने केला होता. या दाव्यानंतर त्यांच्या कंपनीवर टीकेचा भडिमार झाला. यावर त्या कंपनीने सफाई दिली आहे.


सामग्री: स्त्रियांनी दारू पिणं आताशा तितकं नवं, चमत्कारिक किंवा निषिद्ध राहिलं नसलं, तरी दारूच्या दुकानात स्त्रीने एकटीने जाऊन बाटली विकत घेण्याचे प्रसंग कमीच येतात.

तिला लाज वाटते का? अपराधीपणा वाटतो का? दारू मागितली तर दुकानदार आणि इतर ग्राहक काय म्हणतील, याची भीती वाटते का? या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं आम्ही स्वतः शोधायची ठरवली.

त्यासाठी आम्ही दोन ठिकाणी जायचं ठरवलं. एक - फक्त महिलांसाठीचं दारूचं दुकान. आणि दोन - पुरुषांमध्ये लोकप्रिय असलेलं दुकान.

आमच्या शोधयात्रेतला पहिला टप्पा होता दिल्लीच्या स्टार सिटी मॉलमधलं 'फक्त महिलांसाठी' असणारं वाईन शॉप. इथे फक्त स्त्रियांना प्रवेश आहे! सोबत स्त्री असेल तरच एखाद्या पुरूषाला या दुकानात प्रवेश मिळतो. इतर पुरुषांनी जनरल (म्हणजे जिथे पुरूषांचं राज्य आहे) अशा दुकानांतून जे हवं ते विकत घ्यावं!

या दुकाना मद्यविक्री करणारी देखील स्त्रीच आहे. पण आम्ही गेलो तेव्हा नेमक्या या बाई सुट्टीवर होत्या, त्यामुळे त्यांची भेट होऊ शकली नाही. आमचं स्वागत केलं ते प्रमोदकुमार यादव या विक्रेत्याने.

"हे या देशातलं एकमेव 'फक्त महिलांसाठी' असणारं दुकान आहे," प्रमोदकुमारांनी दावा केला.

ते आम्हाला दुकानात छान फिरू देतात. स्त्रियांसाठी असणाऱ्या या दुकानाची रचना छान आहे. कोणालाही आत घुसता येऊ नये, म्हणून मोठे काचेचे दरवाजे आहेत, जे बंद असतात.

निवांत बसून गप्पा मारण्यासाठी इथे अशी सोय आहे.

मैत्रिणींसोबत गप्पा मारत बसायला सोफा आहे. आणि इतर दारूच्या दुकानांमध्ये जी गोष्ट तुम्ही करू शकत नाही, ती तुम्ही इथे आरामात करू शकता - वेगवेगळ्या महागड्या मद्याच्या बाटल्या हाताळू शकता!

मॉलमध्ये जाऊन कपडे घेणं आणि इथे येऊन दारू विकत घेणं हे दोन्ही अनुभव सारखेच असतील, अशी काळजी या दुकानात घेतलेली दिसते. त्यामुळे आपल्या पसंतीचं मद्य शोधत फॅशन किंवा बॉयफ्रेंडबद्दल गप्पा मारणाऱ्या भरपूर मुली इथे दिसतात.

"हे दुकान जास्त चांगलं आणि सुरक्षित आहे, विशेषतः गर्दीच्या वेळेस. दुकानात गर्दी असेल तेव्हा पुरुषांसोबत दारू विकत घेण्याचा धोका का पत्कारावा?" इति विक्रेते प्रमोदकुमार.

बायका या 'फक्त महिलांसाठी' असणाऱ्या वातावरणातच सुरक्षित आहेत, असं अनेक जण गृहित धरतात.

"मला मुळातच 'फक्त महिलांसाठी' वाईनशॉप ही संकल्पना पटत नाही," नाव न छापण्याच्या अटीवर आमच्याशी बोललेल्या एक बाई म्हणाल्या. "तिथे जी विक्रेती आहे तिला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या आठवड्यात एक बातमी वाचून मी थक्कच झाले! श्रीलंकेत महिलांना आता दुकानात जाऊन दारू विकत घेण्यावर पुन्हा बंदी घालण्यात आली आहे.


सामग्री: स्त्रियांमध्ये पाळीदरम्यान कसे बदल होतात?

सुरुवातीच्या काळात एक प्रकारचा उन्माद होता. प्राचीन इजिप्तच्या वैद्यकीय किमायागारांपासून ते ग्रीसच्या तत्ववेत्त्यांपर्यंत, पुरषांनी या स्थितीवर हजारो वर्षं विचार केलेला आहे. सांगोवांगी चिन्हं फारच मोघम होती, यात चिंता आणि कामुक कल्पनाविलास हेसुद्धा होतं. पण एक गोष्ट नक्की होती की हे फक्त स्त्रियांच्याच बाबतीत होतं.

प्लेटो म्हणायचा की अशा प्रकारचा उन्माद हा गर्भधारणा न झालेल्या सुतकी गर्भाशयामुळे होत होता. त्यांच्या समकालीन लोकांचं म्हणणं होतं की असा उन्माद तेव्हाच होतो जेव्हा तो अवयव शरीरभर फिरत असतो आणि वेगवेगळ्या अवयवांमध्ये अडकून बसतो. या नंतरच्या विचाराने अगदी १९व्या शतकातदेखील पूल टाकले होते, जेव्हा ही व्याधी दूर करण्यासाठी स्त्रियांना व्हायब्रेटर द्वारे ऑरगॅझमचा अनुभव दिला जायचा.

आज सुद्धा स्त्रीच्या शारीरिक रचना तिच्या मेंदूला गोंधळात टाकू शकतात, असं मत पॉप्युलर कलचरचा अविभाज्य भाग आहे. एखादी स्त्री जर मूडी झाली असेल तर तिला 'महिन्यातले हे ते दिवस आहेत काय?' असं विचारलं जातं.

जर तिच्या मनात शारीरिक संबंधांविषयी उत्कट भावना निर्माण होत असतील तर ती कदाचित ऑव्ह्युलेट करत असेल, असं सांगितलं जातं.

हे सगळं अगदीच फोल नाही - काही स्त्रियांना खरंच त्यांच्या मासिक पाळीच्या पुढे-मागे जास्त चिंताक्रांत आणि चिडचिडं वाटतं. आणि हे सुद्धा खरं आहे की जेव्हा स्त्रीच्या गर्भात अंड तयार होतं, तेव्हा तिची शरीरसंबंध ठेवण्याची उत्कटता वाढते.

(अर्थात प्रत्येकच वेळी अशा वागण्याचा एकच अर्थ लावावा, असं नाही. हे लक्षात ठेवणं गरजेचं आहे की, स्त्रियांच्या तक्रारींचा संबंध 'उन्माद'सारख्या स्थितीशी आहे, असा संबंध जोडण्याच्या प्रवृत्तीमुळे घातक परिणाम होऊ शकतात.

पण हे अनेकांना माहिती नसतं की मासिक पाळीचा स्त्रियांच्या मेंदूवर चांगला परिणाम सुद्धा होत असतो.

सभोवतालचा अंदाज बांधण्यासारख्या कौशल्यांमध्ये स्त्रिया त्यांच्या मासिक पाळीनंतरच्या काळात खूप पटाईत होतात, असं दिसून आलं आहे. तीन आठवड्यांनंतर त्या अधिक चांगल्या संवाद साधणाऱ्या होतात. आणि सरते शेवटी, त्यांच्या मासिक पाळीच्या महिन्याच्या काही काळात त्यांच्या मेंदूचा आकार जास्त मोठा असतो.

म्हणजे नेमकं काय घडतं?

याचं मुख्य कारण रुष्ट गर्भाशय नसून महिन्याभरात वेगवेगळ्या प्रमाणात एस्ट्रोजन आणि प्रोजेस्टेरॉनचा स्त्राव करणारं अंडाशय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मासिक पाळी झाल्यानंतर लगेचंच, स्त्रियांमध्ये त्यांच्या भोवतालची अधिक जास्त चांगली जाणीव निर्माण होते. तीन आठवड्यांनंतर मौखिक कौशल्यं बळावतात. असं दिसतंय की मासिक पाळीमुळे मेंदूवर खरंच परिणाम होतो. पण तुम्ही समजताय तसा नाही.


सामग्री: स्त्रीवादाच्या वाटेवरून जाणाऱ्या कोणत्याही आधुनिक, मराठी साहित्यप्रेमी माणसाला गौरी देशपांडे हे नाव टाळून पुढे जाता येत नाही. तो एक अपरिहार्य टप्पा असतो, असंच तिचं लेखनकर्तृत्व आहे.

कादंबरी, कथा, भाषांतरं, कविता, ललितलेखन अशा अनेक माध्यमांतून केलेला मुक्तसंचार; रचनेचे अनोखे प्रयोग; विलक्षण मोहक भाषा; आणि लेखणीचा 'धीट'पणा अशा अनेक रास्त कारणांमुळे तर ती गाजलीच.

दुसरीकडे तिच्या सुधारकी कुटुंबाचा वारसा, तिचे ढगळ कुडते आणि आखूड केस, बिनधास्त वावर आणि तिची सर्वसाधारण मराठी बायकांपेक्षा थोडी जास्त असलेली उंची अशा अनेक साहित्यबाह्य कारणांमुळेही मराठीजनांना ती ठाऊक असते.

अत्यंत आवडती लेखिका

माझीही ती अत्यंत आवडती लेखिका. पण तिच्या बाबतीत माझी गोचीच होत असे. तिचे चाहते पुष्कळ दिसत. पण त्यांच्या गौरीप्रेमाचे उमाळे आणि कढ आणि कारणं बघून 'ई! मी नाहीये हां तुमच्यात,' असा फणा माझ्याकडून नकळत निघे.

'हस्तिदंती मनोऱ्यातल्या बेडरूमबद्दल तर लिहायची ती! त्याचं किती कौतुक करायचं?' असा निषेध करणारेही असत. त्यांच्यासमोर माझा 'मोडेन पण वाकणार नाही' असा बाणा. त्यामुळे हे इतकं सोपं, एकरेषीय नव्हतं.

मला या लेखिकेबद्दल नक्की काय वाटतं हे तपासून बघायला मध्ये थोडा काळ जाऊ द्यावा लागला. कुणाला तिची ओळख करून द्यायची झाली तर मी काय सांगीन तिच्याबद्दल, या प्रश्नानं मला विचार करायला भाग पाडलं. तिचं पहिलं पुस्तक प्रकाशित होऊन तब्बल अडतीस वर्षं उलटून गेल्यानंतर सांप्रतकालातही ती तितकीच महत्त्वाची वाटत राहते ती कशामुळे - हा माझ्या मते कळीचा प्रश्न होता. त्या प्रश्नाच्या काठाकाठानं जात राहिले.

मी तिचं 'एकेक पान गळावया' वाचलं, तेव्हा मी जेमतेम कॉलेजच्या वयात होते. मला काही कळलं नव्हतं. पण हे जे काही आपण वाचतो आहोत त्यात काहीतरी जबरदस्त वेगळेपण आहे, इतकं मात्र जाणवलं होतं. ते असंच टिकमार्कून बाजूला पडलं.

मग 'थांग'मधल्या दिमित्री या नायकाचा थांबा लागला. यच्चयावत मराठी मध्यमवर्गीय नवतरुणांना आणि पुढेही नवतरुणच राहिलेल्या अनेकांना पडते, तशी दिमित्री-कालिंदीच्या प्रेमाची भूल मलाही पडली हे इथे निमूटपणे नमूद केलं पाहिजे.

साक्षात कृष्ण फिका पडेल असा तो नायक होता! सगळं काही न बोलताच समजून नेमकं, चतुर नि जागं करणारं बोलणारा; देखणा, तरुण, परदेशी. शिवाय विवाहित आणि विवाहबाह्य संबंधांचा मोह जाणणारा. आणि वर अप्राप्य! त्या दिवसांत माझ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विसाव्या शतकातील आधुनिक स्त्रीवादी साहित्यात लेखिका गौरी देशपांडे यांचं योगदान मोठं आहे. मराठीत कथा, कांदबरीकार म्हणून त्या परिचित आहेत. त्याचं सर्व साहित्य इंग्रजीसह अनेक भाषांमध्ये अनुवादित झालं आहे. त्यांचे इंग्रजीतील कवितासंग्रहही प्रसिद्ध आहेत. गौरी यांनी अरेबियन नाईट्सचे सगळे खंड मराठीत आणले.


सामग्री: स्त्रीवादी विचारांच्या अॅना चंडी यांनी महिलांच्या अधिकारांसाठी आवाज उठवला.  काही काम फक्त बायकांचीच आहेत या पारंपारिक विचारसरणीला बदलण्यासाठीही त्यांनी प्रयत्न केले.

पत्नीच्या कमाईने पतीच्या आत्मसन्मानाला धक्का लागेल या विचारांचं त्यांनी खंडन केलं.

त्यांनी आपल्या 'श्रीमती' या मासिकाव्दारे महिलांसाठी आरक्षणाची मागणी केली.

केरळात 1920-30 या काळात महिलांचं शिक्षण आणि आर्थिक अधिकार या विषयांवर काम होत होतं.

पण अॅना यांनी महिलांचा आपल्या शरीरावर पूर्णतः अधिकार असावा आणि महिलांना आपण कधी आई बनावं हे ठरवण्याचा अधिकार मिळावा अशी मागणी केली.

या मालिकेतील हे व्हीडिओ पाहिलेत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अॅना चंडी केरळ राज्यात कायद्याची पदवी घेणाऱ्या पहिल्या मल्याळी महिला मानल्या जातात. 1959 मध्ये त्या केरळ हायकोर्टाच्या पहिल्या महिला न्यायधीश बनल्या.


सामग्री: स्थलांतरित कामगार

मूळचे सोलापूरचे असलेले रोहित लाड कामानिमित्त पुण्यात राहतात. कोरोना व्हायरस आणि लॉकडाऊनमुळे सध्या ते पुण्याच्या हिंजवडी भागात अडकले आहेत.

सुरुवातीला लॉकडाऊन संपण्याच्या अपेक्षेने त्यांनी काही वेळ वाट पाहिली. पण लॉकडाऊनमध्ये दोन वेळा वाढ करण्यात आल्यानंतर त्यांचा संयम सुटत चालला आहे.

रिकामा होणारा खिसा आणि रोज येणारा आईचा फोन यांची जाणीव रोहित यांना गेल्या काही दिवसांपासून प्रकर्षाने होऊ लागली. त्यामुळे स्वाभाविकच आता त्यांना घरी जायची ओढ लागली आहे.

"सरकारने बाहेरच्या राज्यातील लोकांची व्यवस्था केली आहे. ते परत आपल्या गावी जाताना दिसत आहेत पण आमचं घर जवळ असून आम्हाला जाण्यासाठी अडचणी येत आहेत," असं लाड सांगतात.

रोहित यांच्यासारखे अनेक राज्यांतर्गत स्थलांतरित विविध शहरांमध्ये अडकले आहेत. बससेवा सुरू होण्याची शक्यता दिसत असतानाच त्यांच्या या आनंदावर विरजण पडलं. सध्यातरी शासनाच्या प्राधान्यक्रमात ही लोक नाहीत. त्यामुळे राज्यांतर्गत स्थलांतरितांचा वाली कोण, असा प्रश्न त्यांच्या मनात निर्माण झाला आहे.

मंत्र्यांची घोषणाबाजी आणि नागरिकांचा भ्रमनिरास

लॉकडाऊनचा दुसरा टप्पा संपताना परराज्यातील स्थलांतरित मजुरांना गावी सोडण्याबाबत चर्चा होऊ लागली. मजुरांसाठी काही विशेष रेल्वे सोडण्यात आल्या.

दरम्यान, राज्यातील किंवा परराज्यातील नागरिकांना आपल्या मूळ गावी जाऊ देण्याचा निर्णय राज्य सरकारने घेतला आहे. त्यासाठी आपला अर्ज नोडल अधिकारी म्हणून नेमणूक करण्यात आलेल्या जिल्हाधिकाऱ्यांकडे दाखल करावा, अशी सूचना गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी केली.

पण ही माहिती देताना अर्ज नेमका ऑनलाईन करायचा की ऑफलाईन करायचा, याची माहिती योग्य प्रकारे देण्यात आली नाही. ट्वीटमध्ये गृहमंत्री देशमुख यांनी दिलेला 022-22027990 हा नंबर अनेकवेळा प्रयत्न केल्यानंतरही लागत नव्हता.

नंतर राज्यात आणि राज्याबाहेर जाण्यासाठी covid19.mhpolice.in याच लिंकवर अर्ज करावेत, असं शासनाने स्पष्ट केलं.

दरम्यान, मदत व पुनर्वसन मंत्री विजय वडेट्टीवार यांनी राज्यांतर्गत प्रवासासाठी 10 हजार बस सोडण्यात येतील, अशी घोषणा 6 मे रोजी केली होती.

"एसटीच्या तब्बल 10 हजार बसेसच्या मार्फत राज्यात अडकलेल्यांना त्यांच्या गावी मोफत सोडलं जाईल. यासाठी 20 कोटींचा खर्च अपेक्षित असून हा खर्च आपत्ती व्यवस्थापन, मदत-पुनर्वसन विभाग करणार आहे. प्रवाशांसाठी ही सेवा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कामानिमित्ताने घरापासून दूर राहणाऱ्या आणि घरी जाण्याची इच्छा असणाऱ्या राज्यातील स्थलांतरितांचं काय?


सामग्री: स्थलांतरित कामगारांचं ट्रेन प्रवासाचं शुल्क प्रदेश काँग्रेस पक्ष भरेल, असं पक्षाध्यक्ष सोनिया गांधी यांनी जाहीर केलं. काँग्रेसने राजकीयदृष्ट्या योग्य पाऊल उचललं आहे, असं सगळ्यांना वाटलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मात्र यानंतर पहिल्यांदाच भाजप खासदार सुब्रमण्यम स्वामी काँग्रेसच्या बाजूने बोलताना दिसले. मात्र संध्याकाळ होईपर्यंत वेगळ्याच बातम्या समोर येऊ लागल्या.

रेल्वे राज्य सरकारकडून 15 टक्के रेल्वेभाडं घेत असल्याचं स्पष्ट झालं. अशाही बातम्या येऊ लागल्या की केवळ काँग्रेस प्रशासित राज्यांमध्येच प्रवाशांकडून शुल्क घेतलं जात आहे.

रेल्वेच्या वतीने आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्टीकरण दिलं. केंद्र सरकार किंवा रेल्वेने कामगारांकडून शुल्क घेण्याचा प्रस्ताव मांडलेला नाही. प्रवासी भाड्याच्या एकूण रकमेपैकी 85 टक्के रक्कम रेल्वे भरते आहे तर उर्वरित 15 टक्के राज्य सरकारने भरणं आहे.

मंगळवारी गृह मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की, रेल्वेने आतापर्यंत 62 श्रमिक स्पेशल ट्रेन चालवल्या आहेत. या ट्रेन्सच्या माध्यमातून साधारण 70,000 स्थलांतरित कामगारांनी प्रवास केला आहे. आज अशा 13 ट्रेन सोडण्यात येणार आहेत.

या सगळ्या वादामागे दोन परिपत्रकं आहेत.

गृह मंत्रालयाचं परिपत्रक भाजपचे राष्ट्रीय प्रवक्ते संबित पात्रा यांनी ट्वीट केलं. त्यानुसार या ट्रेनसाठी कोणतीही तिकीटं विकली जाणार नाहीत. सर्वसामान्य प्रवाशांना प्रवासाची मुभा नसेल, हे याद्वारे स्पष्ट झालं.

यासंदर्भातलं दुसरं परिपत्रक 2 मे रोजी रेल्वे मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलं. तिकीट विक्रीसंदर्भात यात एक अख्खा परिच्छेद आहे. परिपत्रकानुसार, ज्या राज्यातून श्रमिक ट्रेन सुटेल त्या राज्याला प्रवाशांची संख्या स्पष्ट करावी लागेल. ही संख्या 1,200च्या आसपास किंवा ट्रेनच्या क्षमतेच्या 90 टक्के असणं अपेक्षित आहे.

जिथून ही ट्रेन सुटेल, तिथे कामगारांच्या संख्येनुसार रेल्वे तिकिटं प्रिंट करून राज्य सरकारला देईल. राज्य सरकारतर्फे ही तिकीटं कामगारांना वाटली जातील. त्यांच्याकडून शुल्क घेण्यात येईल आणि राज्यातर्फे रेल्वेला जमा करण्यात आलेली रक्कम दिली जाईल.

रेल्वेच्या परिपत्रकात स्पष्ट म्हटलं होतं की तिकिटात स्लीपर, मेल एक्स्प्रेस अशा ट्रेनच्या मूळ शुल्कासह 30 रुपये सुपरफास्ट चार्ज आणि 20 रुपये अतिरिक्त द्यावे लागतील.

मात्र सोमवारी संध्याकाळी रेल्वेतर्फे 85 टक्के शुल्काचे पैसे दिले जात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्थलांतरित कामगार, भाडं आणि ट्रेन

सोमवारी (4 मे) देशभरातल्या दारूच्या दुकानांसमोरची गर्दीचा विषय सोडला तर वर उल्लेखलेले तीन शब्द चर्चेत होते.


सामग्री: स्थलांतरितांचा लोंढा गावाकडे परतू लागला आहे.

श्रीमंत आणि मध्यमवर्गीयांचं साधरणत: असंच म्हणणं असतं, की कुठलीही साथ गरिबांच्या खांद्यावर बसून पाय पसरते. मात्र, इतिहास काही वेगळंच सांगतो. कोणतीही साथ ही अभिजन आणि उच्च वर्गाच्या माध्यमातून मध्यमवर्गीय आणि नंतर गरिबांपर्यंत साथ पोहचते.

अलाहबादमधील खेडेगावात राहणाऱ्या एका वयस्कर व्यक्तीशी मी फोनवर बोलत होतो. आमची चर्चा कोरोना आणि त्यासंबंधीच सुरू होती.

बोलता बोलता त्यांनी विचारलं, “कुठलीही महामारी गरिबांच्या खांद्यावर बसून येते की श्रीमंतांच्या?”

खरंतर त्यांचा हा प्रश्न माझ्यासाठी एखाद्या यक्षप्रश्नासारखा होता.

शहरातल्या कुठल्याही मध्यमवर्गीय माणसाला तुम्ही हा प्रश्न विचारलात, तर तो पटदिशी उत्तर देईल, “हे झोपड्यांमध्ये राहणारे लोक अस्वच्छ राहतात आणि दुसरीकडेही अस्वच्छता पसरवतात. यामुळंच वेगवेगळ्या साथी पसरतात.”

इतिहास काय सांगतो?

जगात आतापर्यंत आलेल्या मोठमोठ्या साथींचा इतिहास पाहिल्यास काहीसं धक्कादायक उत्तर सापडतं.

1650 ते 1800 या सालांदरम्यान पसरलेली प्लेगची साथ असो वा 1520 च्या दरम्यान कांजिण्या किंवा पिवळा ताप, रशियन फ्लू, एशियन फ्लू, कॉलरा, 1817 दरम्यानचा इंडियन प्लेग असो...या सर्व साथी पसरण्याचं मॅपिंग केल्यास लक्षात येईल, की या साथींचा पहिला कॅरिअर (विषाणू वाहक) श्रीमंत वर्गच होता किंवा श्रीमंतीकडे वळणारा एखादा मध्यमवर्गीय त्याचा कॅरिअर राहिलाय.

मग नेमका कुठला वर्ग जबाबदार?

या सर्व साथी साधरणत: जगाचा शोध घेऊ पाहणारे नाविक, काही व्यापारी, जहाज चालक किंवा जहाजावरील कर्मचारी, युद्धासाठी जाणारे किंवा युद्धाहून परतणारे सैनिक, पर्यटक, वसाहतवादाच्या प्रसादारम्यानच्या वसाहतवादी देशांच्या व्यापारी कंपन्या, त्यातील अधिकारी, कर्मचारी इत्यादींच्या माध्यमातून पसरत आल्या आहेत.

त्यानंतर संबंधित देशातील मध्यम वर्गाकडून खालच्या वर्गात किंवा इतर सामाजिक वर्गांमध्ये साथ पसरत जाते.

कोरोनाचा प्रसार कोणामुळे?

आता ज्या कोरोना व्हायरसला रोखण्यासाठी जगातील प्रत्येक देश संघर्ष करतोय, तो विषाणूसुद्धा परेदशी प्रवासाशी संबंधितांनीच पसरवलाय. त्यामध्ये काही पर्यटक, जगभरात हवाई प्रवास करण्याची क्षमता असणारा वर्ग, परदेशात काम करत असलेला वर्ग, जगभरात गायन करत फिरणारे गायक, काही आंतरराष्ट्रीय खेळाडू, काही मोठे नोकरदार, पंचतारांकित हॉटेलमध्ये पार्टी आयोजित करू शकणारा वर्ग, ग्रीस,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कुठल्याही साथीचा सर्वात मोठा फटका तिथल्या गरीब वर्गालाच बसतो. मात्र, अनेकदा या वर्गालाच साथी पसरण्याचं कारण समजलं जातं.


सामग्री: स्थलांतरितांच्या कुटुंबांना आता एकत्रितपणे अटक केली जाईल असं या आदेशात नमूद केलं आहे. पण जर पालकांना अटकेत ठेवल्यामुळे मुलांवर वाईट परिणाम होणार असेल तर त्यांना वेगळंच ठेवलं जाईल.

मुलांना त्यांच्या पालकांपासून किती काळ दूर ठेवलं जाईल याचा उल्लेख मात्र या आदेशात नाही. तसंच ट्रंप यांचा आदेश कधी लागू होईल याबद्दल स्पष्टता नाही.

पाहा व्हीडिओः अमेरिकेतल्या त्या मुलांच रडणं आणि सरकारचं धोरण

ज्या कुटुंबीयांच्या अनेक सदस्यांना एकत्रितपणे अटक केली आहे ती प्रकरणं लवकरात लवकर निकालात काढण्याचाही उल्लेख केला आहे.

मुलांचा फोटो पाहून पाघळलो

आपल्या आई वडिलांपासून वेगळ्या झालेल्या मुलांचे फोटो पाहून मी पाघळलो आणि हा आदेश जारी केल्याचं ट्रंप यांनी सांगितलं.

आपल्या कुटुंबीयांपासून कुणीही वेगळं झालेलं त्यांना आवडत नाही असंही त्यांनी सांगितलं.

डोनाल्ड ट्रंप

प्रसारमाध्यमांच्या अहवालांनुसार मेलानिया, इवांका यांनी ट्रंप यांच्यावर या कायद्याबाबत नरमाईचं धोरण स्वीकारण्याबाबत दबाव टाकला होता.

ट्रंप यांच्या आदेशानंतर माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा यांनी फेसबुकवर एक पोस्ट लिहिली होती. त्यात स्थलांतरितांचं आणि पाहुण्यांचं स्वागत करण्यासाठी काहीतरी क्लृप्त्या लढवणं ही अमेरिकेची परंपराच आहे असं लिहिलं होतं.

आधी ट्रंप यांची भूमिका काय होती?

याआधी ट्रंप यांनी विरोधी डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या सदस्यांना त्यांच्या कामात अडथळे आणण्याचा आरोप केला होता.

त्यांनी स्थलांतरितांसाठी केलेल्या झिरो टॉलरन्स पॉलिसीचं समर्थनसुद्धा केलं होतं.

आपल्या देशात लाखो स्थलांतरितांना जागा देऊन युरोपियन देशांनी मोठी चूक केल्याचं ट्रंप यांचं म्हणणं होतं.

वादग्रस्त कायदा काय म्हणतो?

वादग्रस्त कायद्यानुसार अमेरिकेच्या सीमेवर अवैध पद्धतीनं घुसणाऱ्या लोकांवर कायदेशीर गुन्हा दाखल करून त्यांना तुरुंगात टाकण्यात येतं. अशा स्थलांतरितांना त्यांच्या मुलांना भेटू दिलं जात नाही आणि त्यांना वेगळं ठेवलं जातं.

या मुलांची काळजी डिपार्टमेंट ऑफ हेल्थ अँड ह्युमन सर्व्हिसेस तर्फे घेण्यात येते. याआधी योग्य ती कागदपत्रं सादर न करण्याऱ्या लोकांना न्यायालयात बोलावलं जात असे.

ट्रंप यांच्यामते अनेकदा समन्स पाठवूनसुद्धा हे लोक न्यायालयात उपस्थित राहत नसत. त्यामुळे गुन्हेगारी खटला दाखल करण्याचा नियम लागू करावा लागला होता.

नव्या कायद्यानुसार अवैधरीत्या सीमा ओलांडणाऱ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी स्थलांतरितांच्या मुलांना आपल्या पालकांपासून दूर न करण्याच्या आदेशावर सही केली आहे. स्थलांतरितांची कुटुंबं एकत्र राहतील असं आश्वासन त्यांनी दिलं आहे.


सामग्री: स्थानिक आणि जागतिक मीडिया ऑर्गनायजेशन्सचे फेसबुक पेजेस उपलब्ध नसल्याचं गुरुवारच्या (18 फेब्रुवारी) सकाळी ऑस्ट्रेलियन नागरिकांच्या लक्षात आलं.

इतकंच काय तर आरोग्य, आपात्कालीन आणि इतर सरकारी सेवांचे पेजेसही ब्लॉक करण्यात आले आहेत.

या पद्धतीची बंदीची कारवाई फेसबुकच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारी असल्याचं ऑस्ट्रेलियन सरकारनं म्हटलं आहे.

ऑस्ट्रेलियाच्या बाहेर असलेल्यांनाही फेसबुकवर ऑस्ट्रेलियाच्या कोणत्याच मीडिया ऑर्गनायजेशन्सची बातमी वाचता येत नाहीये.

ऑस्ट्रेलियात एक नवीन कायदा प्रस्तावित आहे. ज्यामध्ये तंत्रज्ञान कंपन्यांना बातमीशी संबंधित मजकुरासाठी पैसे मोजावे लागणार आहे. याला प्रतिसाद म्हणून फेसबुकनं हे पाऊल उचलल्याचं म्हटलं जात आहे.

"इंटरनेट कशा पद्धतीनं काम करतं, हे या कायद्यातून स्पष्ट होत नाही. तसंच यामुळे आमच्यावर चुकीच्या पद्धतीनं दंड बसणार आहे," असा युक्तिवाद गुगल आणि फेसबुकसारख्या कंपन्यांनी केला आहे.

पण, या कायदा पुढे चालू ठेवणार असल्याचं सरकारनं सांगितलं आहे. बुधवारी (17 फेब्रुवारी)  संसदेच्या खालच्या सभागृहात या कायद्याला मंजुरी देण्यात आली.

"याप्रकारची कारवाई म्हणजे आपल्या प्रतिष्ठेला किती हानी पोहोचू शकते, याचा फेसबुकनं काळजीपूर्वक विचार करायला पाहिजे," असं दूरसंचार मंत्री पॉल फ्लेचर यांनी एबीसीला सांगितलं.

फेसबुक असं का करत आहे?

ऑस्ट्रेलियातील स्पर्धा नियामकांनी सांगितल्यानुसार, तंत्रज्ञानातील दिग्गज कंपन्या आणि प्रकाशक यांच्यातील 'खेळाच्या मैदानात समतोल' राखण्यासाठी कायदे तयार केले आहेत.

पण फेसबुकच्या मते, "प्रकाशक आणि कंपन्या यांच्या नातेसंबंधांमधील वास्तविकतेकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या कायद्याशी जुळवून घ्या किंवा ऑस्ट्रेलियामध्ये आमच्या सेवांवर बातमीस परवानगी देणे थांबवा, अशाप्रकारची एकच निवड यातून करावी लागणार आहे."

वाईट अंतकरणानं आम्ही दुसरी गोष्ट निवडली आहे, असं फेसबुकनं ब्लॉग पोस्टमध्ये म्हटलं आहे.

ऑस्ट्रेलियन प्रकाशनं त्यांच्या फेसबुक पेजवरून कोणतीही लिंक पोस्ट किंवा शेयर करू शकत नाहीये. एबीसी सारखी राष्ट्रीय संस्था, द सिडनी, मॉर्निंग हेराल्ड आणि द ऑस्ट्रेलियन या वृत्तपत्रांचे लाखो फॉलोअर्स आहेत.

फेसबुकनं म्हटलं आहे की, "ऑस्ट्रेलियन प्रकाशकांना रेफरल्सद्वारे गेल्या वर्षी जवळपास 316 मिलियन डॉलर मिळवण्यास मदत झाली आहे. पण, बातम्यांमधून आम्हाला खूप कमी मिळकत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऑस्ट्रेलियात फेसबुकनं आपल्या व्यासपीठावरून बातम्या पाहण्यास किंवा शेअर करण्यास यूझर्सना बंदी घातली आहे. यामुळे नागरिकांमध्ये संतापाचं वातावरण आहे.


सामग्री: स्थानिक पत्रकार नीरज झा यांनी या गावाला भेट दिली आणि कुटुंबीयांची भेट घेतली. मृतांमध्ये भीमा दास या व्यक्तीचा समावेश आहे. भीमा दासच्या वडिलांनी सांगितलं की माझ्या घरातले चार जण या घटनेत गेले.

भीमा दास यांचे वडील सांगतात, माझा मुलगा, माझी सून आणि दोन नातवंडं या दुर्घटनेत गेली आहेत असं त्यांनी सांगितलं.

या दुर्घटनेत मृत्युमुखी झालेले मोहन शर्मा यांच्या कुटुंबीयांच्या नातेवाईंकांनी सांगितलं की काही दिवसांपूर्वीच मोहन शर्मा गावी येऊन गेले. गेल्या मंगळवारीच ते पुण्याला परतले आणि आता ही बातमी आली. मोहन शर्मा यांच्या पाठीमागे पत्नी आणि दीड वर्षांचं मुलगा असा परिवार आहे.

मोहन शर्मांचे नातेवाईक

गावातले लोक आपल्या नातेवाईकांचे मृतदेह येण्याची वाट पाहत आहेत. पुण्याचे जिल्हाधिकारी नवलकिशोर यांनी सांगितलं की पीडितांचे मृतदेह हे विमानाने त्यांच्या गावी पाठवले जाणार आहेत.

कटिहारच्या जिल्हाधिकारी पूनम कुमारी यांनी देखील या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. पुण्याच्या प्रशासनाच्या आपण संपर्कात असल्याचं त्यांनी बीबीसी हिंदीला सांगितलं. पीडितांचे मृतदेह हे एअर अॅंबुलन्सने आणण्याची व्यवस्था केली जाणार आहे असं त्यांनी सांगितलं.

पुण्यात झालेल्या घटनेची चौकशी व्हावी असे आदेश मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी दिले आहेत.

"कोंढव्यात घडलेल्या घटनेमुळे मला तीव्र दु:ख झालं आहे. मी पीडितांच्या दु:खात सहभागी आहे. जे लोक जखमी झालेत ते लवकरात लवकर बरे व्हावेत अशी मी प्रार्थना करतो. पुण्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना घटनेच्या चौकशीचे आदेश दिले आहेत", असं ट्वीट मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुण्यातील कोंढवा येथे भिंत कोसळल्याने 15 जणांचा मृत्यू झाला. या दुर्घटनेतले पीडित हे बिहारमधील कटिहार जिल्ह्यातील आहेत. कटिहार जिल्ह्यातील बाइसबीघी गावावर सध्या शोककळा पसरली आहे. पीडितांचे नातेवाईक सतत रडत आहेत.


सामग्री: स्थानिक पत्रकार भार्गव परिख यांनी दिलेल्या माहितीनुसार 15000 रुपयांच्या जामिनावर त्यांची सुटका करण्यात आली आहे. त्यांच्याबरोबर लालजी पटेल आणि ए.के. पटेल यांनाही जामीन मिळाला आहे.

हार्दिक यांच्यासह लालजी पटेल आणि ए. के. पटेल यांच्यावरही ठपका ठेवण्यात आला आहे. विसनगर कोर्टाने याबाबतची सुनावणी केली. या दोषींना दोन वर्षांची शिक्षा आणि 50 हजार रुपये दंड ठोठावण्यात आला आहे. या प्रकरणी एकूण 17 लोकांवर खटला दाखल करण्यात आला होता.

2015मध्ये सुरू झालेल्या पाटीदार आरक्षण आंदोलनादरम्यान हार्दिक पटेल आणि इतर पाटीदार नेते विसनगरचे तत्कालीन आमदार ऋषिकेश पटेल यांना आपल्या मागण्यांचे पत्रक देण्यासाठी गेले होते. त्या वेळी त्यांच्यासह पाच हजार लोकांचा जमावही होता.

हा जमाव हिंसक झाला आणि त्यांनी ऋषिकेश पटेल यांच्या कार्यालयात धुमाकूळ घातला. पटेल यांच्या कार्यालयात तोडफोड करत या जमावाने एक गाडी जाळली. तसेच एका पत्रकारालाही मारहाण केली.

विसनगर पोलिसांनी या प्रकरणी 17 जणांवर गुन्हा दाखल केला होता. त्यापैकी 14 जणांची निर्दोष मुक्तता करण्यात आली आहे.

"कोर्टाने हार्दिक यांच्यासह लालजी पटेल आणि ए.के.पटेल यांना कलम 427 आणि कलम 435 अंतर्गत संपत्तीचं नुकसान करणं आणि जाळपोळ करणं यांसाठी दोषी ठरवलं आहे," असं सरकारी वकील चंदन गुप्ता यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

कोर्टाने दोषींना प्रत्येकी 50 हजार रुपयांचा दंडही ठोठावला आहे, अशी माहिती गुप्ता यांनी दिली. या दंडाच्या रकमेतून तत्कालीन आमदार ऋषिकेश पटेल यांना नुकसान भरपाईपोटी 40 हजार रुपये, तसंच आंदोलनादरम्यान ज्या व्यक्तीची गाडी जाळण्यात आली त्या व्यक्तीला एक लाख रुपये आणि जखमी झालेल्या पत्रकाराला 10 हजार रुपये देण्यात येणार आहे.

कोर्टाच्या या निर्णयाचा अभ्यास करून मगच आंदोलनाची पुढील दिशा आखण्यात येईल, असं हार्दिक पटेल यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तीन वर्षांपूर्वी गुजरातमध्ये झालेल्या पाटीदार आरक्षण आंदोलनादरम्यान विसनगर मतदारसंघाचे आमदार ऋषिकेश पटेल यांच्या कार्यालयाची तोडफोड केल्याबद्दल हार्दिक पटेल यांना दोषी ठरवण्यात आलं आहे.


सामग्री: स्थानिक प्रशासनानं बीबीसीसोबत बोलताना सांगितले की गंगा नदीमध्ये सापडलेल्या मृतदेहाची संख्या अंदाजे 40 इतकी आहे. पण स्थानिक पत्रकारांचं म्हणणं आहे की, त्यांनी स्मशानघाटावर याहून अधिक मृतदेह पाहिले.

या प्रकरणाचे जे फोटो समोर आले आहेत ते हृदयद्रावक आहेत. या मृतदेहांना जनावरं फाडून खाताना दिसत आहेत.

चौसाचे गटविकास अधिकारी अशोक कुमार यांनी बीबीसीला सांगितलं, "30 ते 40 इतके मृतदेह गंगेत सापडले आहेत. हे मृतदेह उत्तर प्रदेशातून वाहत इथपर्यंत आल्याची शक्यता आहे. मी घाटाशेजारी राहणाऱ्या नागरिकांशी चर्चा केली आहे, त्यांचं म्हणणं आहे की, हे मृतदेह इथले नाहीत."

स्थानिक काय म्हणतात?

पण स्थानिक पत्रकार सत्यप्रकाश प्रशासनाचा दावा मान्य करत नाहीत.

त्यांच्या मते, "सध्या गंगेच्या पाण्याला धार नाहीये. ही काही पुराची वेळ नाहीये. अशावेळी मृतदेह वाहून कसे काय येऊ शकतात?

"9 मेच्या सकाळी पहिल्यांदा मला याविषयी कळालं तेव्हा मी तिथं जवळपास 100 मृतदेह पाहिले. 10 मेला ही संख्या खूप कमी झाली. बक्सरच्या चरित्रवन घाटाला पौराणिक महत्त्व आहे आणि सध्या तिथं कोरोनामुळे मृतदेह जाळण्यासाठी जागा मिळत नाहीये. यामुळे लोक 8 किलोमीटर अंतरावरील चौसा स्मशान घाटात मृतदेहांना घेऊन येत आहेत.

"पण या घाटावर लाकडांची काहीच व्यवस्था नाहीये. बोटीही बंद आहेत. त्यामुळे लोक मृतदेहांना गंगा नदीत असंच टाकून देत आहे. बोट चालत असेल तर काही लोक मृतदेहाला घट्ट बांधतात आणि गंगेच्या मुख्य धारेत सोडून देतात."

घाटाशेजारी राहणारे पंडित दीन दयाल यांनी स्थानिक पत्रकारांना सांगितलं, "या घाटावरून दररोज 2 ते 3 मृतदेह येत होते. पण गेल्या 15 दिवसांपासासून इथं दररोज 15 मृतदेह येत आहेत. गंगा नदीत  जे मृतदेह तरंगत आहेत ते कोरोना संक्रमित लोकांचे आहेत. या मृतदेहांना गंगा नदीत टाकू नका, असं आम्ही संबंधितांना सांगतो, पण लोक ऐकत नाहीत. प्रशासनानं इथं सुरक्षारक्षक ठेवला आहे, पण त्यांचं कुणी ऐकत नाही."

प्रशासनाचं काम सुरू

इथेच घाटावर राहणाऱ्या अंजोरिया देवी सांगतात, "आम्ही लोकांना असं करू नका म्हणू सांगतो. पण लोक म्हणतात की, तुमच्या घरच्यांनी आम्हाला लाकडं दिलीत का, जेणेकरून आम्ही त्यांचा वापर करून मृतदेहांना जाळू."

दरम्यान बक्सरचं प्रशासन या घाटावर जेसीबीच्या साहाय्यानं गड्डे खोदून मृतदेहांना पुरण्याची प्रक्रिया पूर्ण करत आहेत.

संपूर्ण बक्सर जिल्ह्याचा विचार केला तर इथं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बिहारच्या बक्सर जिल्ह्यातल्या चौसा स्मशान घाटात गंगा नदीत कमीतकमी 40 मृतदेह तरंगताना आढळून आले आहेत. कोव्हिडमुळे मृत्युमुखी पडलेल्या लोकांच्या अंत्यसंस्कार करण्यासाठी लाकडं न मिळाल्यामुळे त्यांच्या नातेवाईकांनी मृतदेह गंगेत सोडले असं वृत्त आहे. प्रशाससनाने हा दावा फेटाळला आहे. हे प्रकरण नेमकं काय आहे जाणून घेण्याचा बीबीसी हिंदीने प्रयत्न केला.


सामग्री: स्थानिक वेळेनुसार संध्याकाळी सात वाजता चक्रीवादळाने जपानला लक्ष्य केलं. ताशी 225 किलोमीटर वेगाने हे वादळ आता पूर्व दिशेने सरकतं आहे.

वादळाच्या तडाख्यात एक व्यक्ती मृत्यूमुखी पडला आहे तर 60हून अधिक जण जखमी झाले आहेत.

वादळाची शक्यता लक्षात घेऊन, 740 लाख लोकांनी सुरक्षितस्थळी स्थलांतर करावं, अशा सूचना देण्यात आल्या होत्या. 50,000 तात्पुरत्या निवाऱ्यांमध्ये राहत आहेत.

जपानमधील रेल्वेसेवा स्थगित करण्यात आल्या आहेत. हजारहून अधिक फ्लाईट्स खंडित करण्यात आल्या आहेत. वारा आणि पाऊस यामुळे अनेक ठिकाणी वीजपुरवठा बंद करण्यात आला आहे.

जपानमध्ये सध्या रग्बी वर्ल्ड कप सुरू आहे. चक्रीवादळामुळे इंग्लंड-फ्रान्स आणि न्यूझीलंड-इटली हे सामने रद्द करण्यात आले आहेत.

चक्रीवादळाचा जोर जास्त असल्याने प्रचंड प्रमाणावर पावसाची शक्यता पाऊस जपानच्या विविध भागांमध्ये पडत आहे. पूर आणि भूस्खलनाचे प्रकार वारंवार घडत आहेत.

तागालोग या फिलीपिनी भाषेत हगीबिसचा अर्थ 'वेगवान' असा होतो.

वादळ धडकलेलं नसताना सुसाट्याच्या वाऱ्याने चिबा भागात वाहनांचं आणि घराचं नुकसान झालं आहे. यात एका जणाचा मृत्यू झाला आहे.

1958 मध्ये आलेल्या कानोगावा चक्रीवादळानंतरचं हे सर्वांत शक्तिशाली वादळ ठरू शकतो. कानोगावाच्या प्रलयात तेव्हा 1,200 लोकांचा मृत्यू झाला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जपानला हगीबिस चक्रीवादळाने जपानला झोडपलं असून, अनेक ठिकाणी भूस्खलनाच्या घटना समोर येत आहेत. गेल्या 60 वर्षांतलं हे सगळ्यात विनाशकारी वादळ आहे. तुफान पाऊस आणि जोरदार वाऱ्यांचा तडाखा जपानच्या अनेक भागांना बसला आहे.


सामग्री: स्थूल व्यक्तीला कोव्हिड झाल्यास तातडीच्या उपचारांसाठी रुग्णालयात दाखल करावं लागण्याचा तसंच मृत्यूचा धोकाही जास्त असू शकतो.

एका सर्वेक्षणातून असं दिसून आलंय की युरोपात स्थूलपणाच्या बाबतीत युके नंबर एक वर आहे तसंच लॉकडाऊनच्या काळात व्यायामाचं प्रमाण घटलंय, जंक फूड खाण्याचं आणि मद्यपानाचं प्रमाण वाढलंय. हाच धोका लक्षात घेऊन बोरिस जॉन्सन यांच्या सरकारने स्थूलपणाबद्दल एक नवीन धोरण जाहीर केलंय.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्थूल लोकांना कोव्हिडचा धोका जास्त आहे असा इशारा आरोग्य तज्ज्ञांनी दिलाय.


सामग्री: स्निफर कुत्र्यांच्या तुलनेत मुंगूस अधिक प्रभावी असल्याचं लष्कराच्या अधिकाऱ्यांना वाटतं. मुंगसांची वास घेण्याची क्षमता जास्त असल्याचं मानलं जातं.

कोणतीही स्फोटकं ते शोधून काढतात. या बाबतीत कुत्र्यांपेक्षा त्यांची कामगिरी चांगली आहे. मुंगूसांना प्रशिक्षण देण्यासाठी सहा महिने लागतात. सैनिकांप्रमाणेच त्यांनाही स्वतःचा ओळख क्रमांक आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

श्रीलंकेच्या लष्करानं दोन मुंगसांना स्फोटकं शोधण्याचं प्रशिक्षण दिलं आहे. हे मुंगूस आता लष्कराच्या ताफ्यात भरती झाले आहेत.


सामग्री: स्नेहल काळभोर

21 वर्षांच्या स्नेहल काळभोर यांची खडकी ग्रामपंचायतीच्या सरपंचपदी निवड झाली आहे.

महाराष्ट्रातल्या 14 हजार 234 इतक्या ग्रामपंचायतींची निवडणूक नुकतीच पार पडली.

या निवडणुकीत तरुणांनी मोठ्या प्रमाणावर सहभाग नोंदवला आणि अनेक ठिकाणी तरुण उमेदवार जिंकूनही आले.

यापैकी एक आहेत स्नेहल काळभोर. 21 वर्षांच्या स्नेहल यांनी ग्रामपंचायत निवडणूक लढवली आणि आता त्यांची सरपंच म्हणून बिनविरोध निवड झाली आहे.

स्नेहल पुणे जिल्ह्यातल्या दौंड तालुक्यातल्या खडकी गावात राहतात.

आपल्या शिक्षणाचा वापर गावाचा विकास आणि महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी करणार असल्याचं स्नेहल यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं. स्नेहल सध्या एमसीएच्या दुसऱ्या वर्षात शिकत आहे.

"ग्रामपंचायतमधल्या सगळ्या महिला सदस्यांना सांगितलंय की, तुम्ही स्वत: ग्रामपंचायतीत यायचं, ग्रामपंचायतीचं काम कसं चालतं ते प्रत्यक्षात पाहायचं. फॅमिली मेंबर नॉट अलाऊडेड," स्नेहल सांगत होत्या.

राजकारणात नवीन आहात, मग निवडणुकीत तुमचा मुद्दा गावकऱ्यांना कसा पटवून सांगितला, असा प्रश्न विचारल्यावर त्यांनी सांगितलं, "माझ्या प्रतिस्पर्धी महिला उमेदवारांचं वय साठीदरम्यान होतं आणि त्यांचं शिक्षण झालेलं नव्हतं. मी सुशिक्षित आहे, त्यामुळे ज्या काही शासकीय योजना लोकांपर्यंत पोहोचत नाही, त्या कशाप्रकारे त्यांच्यापर्यंत पोहोचवेन? महिला, तरुण आणि शिक्षण यासाठी मी काय करू शकते, हे मी लोकांना माझ्या प्रचारातून पटवून दिलं."

गावातील महिलांचं आरोग्य आणि तरुणांच्या शिक्षणासाठी प्राधान्यानं काम करण्याचा स्नेहल यांचा उद्देश आहे.

गावातल्या कोणत्या गोष्टी आहेत, ज्या बदलायच्या आहेत, असा प्रश्न विचारल्यावर त्या सांगतात, "गावातील महिला त्यांच्या आरोग्याची अजिबात काळजी घेत नाही. मासिक पाळीत या महिलांना सॅनिटरी पॅड मुबलक दरात द्यायचा माझा प्रयत्न असणार आहे. आमच्या गावातून बारामतीला विद्यार्थी शिक्षणाला जातात. पण, बस नसते. एक बस नऊ वाजता आणि दुसरी बारा वाजता. त्यामुळे खूप गर्दी होते. त्यामुळे बसची व्यवस्था करायची आहे."

पण, बरेचदा महिला सरपंच असताना कारभार त्यांच्या घरातील पुरुष बघताना दिसतात. आता तुम्ही स्वत: कारभार बघणार का, या प्रश्नावर त्यांनी सांगितलं, "मला इतर गावांना दाखवून द्यायचंय की, राजकारणात यायला महिलांना आरक्षणाची गरज नाही. महिला स्वत:हून राजकारण शिकू शकतात. आपली ग्रामपंचायत, राज्य, देश कसा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"तू काय करणार चिमणे निवडणूक लढवून. तू थोडीच 5 वर्षं आमच्या गावात थांबणार आहे. लग्न करशील आणि नवऱ्याच्या घरी निघून जाशील. असं गावातले आजी-आजोबा मला म्हणायचे. तेव्हा, सध्या तरी माझा लग्नाचा विचार नाही, गावाच्या भल्यासाठी मला निवडून द्या, असं मी त्यांना पटवून देत होते," स्नेहल काळभोर सांगत होत्या.


सामग्री: स्नेहा सविंद्री फर्नांडो ईस्टर संडेच्या प्रार्थनेसाठी नेगोंबोमध्ये सेंट सेबॅस्टियन चर्चमध्ये गेली होती. तिच्या डोक्यात अनेक गोष्टी होत्या. आपल्या 13व्या वाढदिवसासाठी ती काही योजना आखत होती. आता तिला तो दिवस कधीच साजरा करायला मिळणार नाही.

"ती एका पक्ष्यासारखी होती. तिला नाचायला आवडायचं. अगदी कशावरही तिला नृत्य करायला आवडायचं. जर तुम्ही तिला कधीही डान्स करायला सांगितलं तर ती कायम एका पायावर तयार असायची," असं तिची आई निराशा फर्नांडो सांगत होत्या. स्नेहा, तिची आई, आमि शेजारी राहणारे एकत्रच ऑटोरिक्षात गेले.

नेगोंबोमध्ये झालेल्या हल्ल्यात अनेक बालकांचा मृत्यू झाला. स्नेहा त्यांच्यापैकी एक आहे. ज्यावेळी हा हल्ला झाला त्यावेळी चर्च आणि हॉटेलवरही हल्ला झाला होता.

चर्च आणि हॉटेलच का?

मी ज्या पीडितांशी बोलले त्या सगळ्यांनी मोठ्या प्रमाणात लहान मुलांचे मृतदेह पाहिले. या हल्ल्यात किती जणांचा मृत्यू झाला हे अद्याप स्पष्ट झालेलं नाही. मात्र या हल्ल्यात बालकांचा मोठ्या प्रमाणात मृत्यू झाला आहे, असं पोलिसांनी सांगितलं.

याचं कारण असं की चर्च आणि हॉटेलमध्ये हल्ला करणं सगळ्यात सोपं होतं, कारण सणावारांचे दिवस असल्यामुळे हॉटेल्स भरली होती आणि चर्चमध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोक येणार हे निश्चित होतं.

स्नेहाची आई निराशा त्यांच्या मुलीच्या फोटोकडे उदास नजरेने पाहत होत्या. त्यांच्या ओठाच्या वरच्या भागातही बाँबचे तुकडे घुसले होतो. त्याचा त्यांना वारंवार त्रास होतो. तिथे एक कायमचा व्रण तयार झाला आहे आणि या भीषण हल्ल्याची आठवण म्हणून तो सातत्याने सोबत राहणार आहे.

आम्ही तिला घरी दुवानी असं म्हणायचो. ती माझी पहिली मुलगी होती. मी तिला झोका देऊन झोपवायचे, मी तिला माझ्या हातात धरायचे. मी तिला इतकं प्रेमाने वाढवलं आणि आता ती कायमची निघून गेली.

त्या दिवशी निराशा आणि इतर लोक चर्चच्या अगदी समोरच्या भागात उभे होते. जेव्हा स्फोट झाला तेव्हा स्नेहाच्या शरीराच्या अक्षरश: चिंधड्या उडाल्या. त्यामुळे तिच्या शरीराचे अवशेष एका पेटीत बांधून आणावे लागले.

मी तिचा चेहराही पाहू शकले नाही, निराशा सुन्नपणे सांगतात.

नेगोंबोमधील एका हॉलमध्ये एक विदारक दृश्य दिसलं. तिथे एका बाजूला एक अशा चार शवपेट्या ठेवल्या होत्या. रशिनी प्रवीशा (वय 14), शालोमी हिम्या (वय 9) आणि शालोम शथिस्का (वय 7), अशा तीन भावंडांचे मृतदेह तिथे होते.

त्यांचे नातेवाईक प्रचंड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एका आठवड्याआधी श्रीलंकेत झालेल्या साखळी हल्ल्यांमध्ये अनेक निष्पाप जीव गेले. त्यात अनेक लहान मुलंसुद्धा होती. एका महत्त्वाच्या सणासाठी ती छान तयार झाली होती. श्रीलंकेत हिंसाचाराचं पर्व संपल्यानंतर जन्माला आलेली ही पहिलीच पिढी होती.


सामग्री: स्पेन आणि जपानसारख्या 23 देशांची लोकसंख्या तर 2100 सालापर्यंत  जवळपास निम्म्यावर येऊ शकते.

याशिवाय, तोपर्यंत बहुतांश नागरिकांचं वय 80 च्या घरात असल्याचाही अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. त्यामुळे देशांच्या सरासरी वयातही वाढ होईल.

हे सगळं कशामुळे?

या सगळ्याचं प्रमुख कारण म्हणजेच प्रजनन दरातील घट.

एका महिलेकडून जन्माला येणाऱ्या अपत्यांच्या संख्येतील घट याला कारणीभूत आहे.

जर ही सरासरी 2.1 पेक्षा कमी होते, त्यावेळी लोकसंख्येत घट होऊ लागते.

1950 मध्ये जगभरात एका महिलेकडून जन्माला येणाऱ्या अपत्यांची संख्या सरासरी 4.7 इतकी होती.

युनिव्रहर्सिटी ऑफ वॉशिंग्टन इन्स्टिट्यूट फॉर हेल्थ मेट्रीक्स अँड एव्हल्यूशनमधील संशोधकांनी दिलेल्या माहितीनुसार 2017 मध्ये प्रजननक्षमतेचा दर 2.4 वर आला होता.

लॅन्सेट या वैद्यकीय नियतकालिकेत हा अहवाल प्रसिद्ध करण्यात आला होता. संशोधकांनी व्यक्त केलेल्या अंदाजानुसार, 2100 सालापर्यंत हा दर 1.7 पर्यंत घसरू शकतो.

अभ्यासानुसार, 2064 पर्यंत जगाची लोकसंख्या 970 कोटींपर्यंत पोहोचू शकते, पण त्यानंतर जगाच्या लोकसंख्येत घट व्हायला सुरू होईल. या दशकाच्या अखेरपर्यंत जगाची लोकसंख्या 880 कोटी इतकी असू शकते, असा अंदाज शास्त्रज्ञांनी व्यक्त केला आहे.

ही महत्त्वाची बाब असून जगातील बहुतांश भागातील लोकसंख्येत नैसर्गिक घट पाहायला मिळेल, असं संशोधक प्रा. ख्रिस्तोफर मरे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

त्यांच्या मते, "याबाबत आपण कधीच विचार केला नव्हता, पण नक्कीच ही मोठी गोष्ट असू शकेल. हे अनपेक्षित आहे. यामुळे आपल्याला समाजाची पुनर्रचना करावी लागू शकते."

प्रजननदरात घट कशामुळे?

साधारणपणे प्रजननदरात घट हा शब्द ऐकल्यानंतर आपण त्याचा संबंध पुरूषातील शुक्राणूंची संख्या किंवा तत्सम गोष्टींशी जोडू लागतो.

पण या अहवालात हे कारण देण्यात आलेलं नाही.

संशोधकांच्या मते, बहुतांश महिला आता शिक्षण आणि रोजगार क्षेत्रात पुढे आल्या आहेत. शिवाय गर्भनिरोधक वस्तूंची उपलब्धता आता पूर्वीपेक्षा कित्येक पटींनी जास्त आहे. त्यामुळे महिला कमी अपत्य जन्माला घालण्याचा निर्णय घेऊ शकतात.

त्यामुळे एका अर्थाने प्रजनन दरात घट ही यशकथाच मानली जाऊ शकेल.

कोणत्या देशावर जास्त परिणाम?

जपानची लोकसंख्या 2017 मध्ये 12 कोटी 80 लाख इतकी होती. या शतकाच्या अखेरपर्यंत जपानची लोकसंख्या निम्म्यावर येऊ शकते. 2100 पर्यंत या देशाची लोकसंख्या 5...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या काही वर्षांत मानवी प्रजनन दर निम्म्यावर आला असून त्यामुळे एकविसाव्या शतकाच्या अखेरपर्यंत जगभरात प्रत्येक देशाच्या लोकसंख्येवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो, असं संशोधकांनी म्हटलं आहे.


सामग्री: स्पेन, ब्रिटन आणि युरोपातील इतर देशांमध्ये कोरोना व्हायरस संसर्गाची दुसरी लाट आल्यानंतर पुन्हा लॉकडाऊन करण्यात आला आहे. या पार्श्वभूमिवर महाराष्ट्रात नागरिकांनी सावधगिरी बाळगली पाहिजे अशी सूचना आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी केली होती.

आरोग्य विभागाच्या सूचना

कोरोना चाचणी करणाऱ्या प्रयोगशाळा सक्षमपणे सुरू ठेवाव्यात. दर दिवशी 10 लाख लोकसंख्येमागे किमान 140 तपासण्या कराव्यात.

जिल्हा आणि पालिका क्षेत्रात चाचणी केंद्र सुरु करावीत. याची माहिती जनसामान्यांना द्यावी.

'फ्लू' असलेल्या रुग्णांचा शोध घ्यावा. फिवर क्लिनिकच्या माध्यमातून लोकांच सर्वेक्षण करावं.

सूपर स्पेडर म्हणजे अनेक लोकांशी दिवसात ज्यांचा संपर्क येतो त्यांची वैद्यकीय तपासणी करावी.

सर्वाधिक जनसंपर्क असलेले उदाहरणार्थ छोटे व्यापारी आणि व्यवसायिक, घरगुती सेवा पुरवणारे, वाहतूक व्यवसायातील लोक, मजूर, सिक्युरिटी गार्ड, अत्यावश्यक सेवा पुरवणारे अशा व्यक्तीचं सर्वेक्षण आणि तपासणी महत्त्वाची आहे.

कोव्हिडची सौम्य लक्षणं असणाऱ्यांनी काळजी घ्यायला हवी.

आरोग्य विभागाला सतर्क केव्हा करावं

लेव्हल-1 : पॉझिटिव्ह रुग्णांची टक्केवारी 7 टक्क्यांपेक्षा कमी असेल तर, पालिका आणि जिल्हा स्त्ररावर 5-7 रुग्णालयं कोव्हिड-19 साठी ठेवावीत

लेव्हल-2 : कोरोना संक्रमित रुग्णांची टक्केवारी 7-10 टक्क्यांमधे असेल तर, शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय आणि प्रत्येक शहर प्रभाग आणि तालुका स्त्ररावर एक रुग्णालय कोव्हिड-19 साठी राखीव

लेव्हल-3 : तपासणीतील 11-15 टक्के रुग्ण कोरोनाबाधित आढळून आल्यास, आणखी 20 टक्के रुग्णालयं कोव्हिडसाठी

लेव्हल-4 : 16-20 टक्के रुग्ण पॉझिटिव्ह असतील तर, मल्टिस्पेशालिटी सुविधा असणारी सर्व रुग्णालयं कोव्हिडसाठी

औषध आणि ऑक्सिजनची उपलब्धता

ज्या क्षेत्रात संसर्ग जास्त होता त्या ठिकाणी किमान 50 टक्के औषध उपलब्ध असावीत. ऑक्सिजनच योग्य नियंत्रण करावं. ऑक्सिजन अपुरा पडणार नाही यावर लक्ष ठेवावं.

गंभीर रुग्णांना वैद्यकीय सेवा द्यावी.

रुग्णवाहिका सुसज्ज असाव्यात. लोकांना याबाबत माहिती देणं गरजेचं. गंभीर रुग्णांना उपचार देण्यासाठी रुग्णालयं सुसज्ज असावेत.

कोमॉर्बिड क्लिनिक

60 वर्षांवरील वक्तींना लोकांशी संपर्क शक्यतो कमी ठेवावा. मधूमेह, उच्चरक्तदाबाने ग्रस्त रुग्णांना मार्गदर्शन आवश्यक. या रुग्णांसाठी कोमॉर्बिड क्लिनिक सुरू करावं.

दिवाळीनंतर वाढणार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्रात जानेवारी, फेब्रुवारी महिन्यात कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाची दुसरी लाट येण्याची शक्यता असल्याची भीती आरोग्य विभागाने व्यक्त केली आहे. राज्यात कोव्हिड-19 ची दुसरी लाट आली तर काय काळजी घ्यायची याबाबत राज्याच्या आरोग्य विभागाने महापालिका, जिल्हाधिकारी आणि आरोग्य अधिकाऱ्यांना पत्र पाठवून सूचना दिल्या आहेत.


सामग्री: स्पेनच्या एका कंपनीने याबाबत एक याचिका कोर्टात दाखल केली होती. सिगारेट ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची पगारकपात करण्याबाबत स्पेनच्या एका कोर्टाने कंपनीच्या बाजूने निकाल दिला आहे. त्यामुळे सिगारेट ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची पगार कपात करण्याचा अधिकार या कंपनीला प्राप्त झाला आहे.

या निकालाची अंमलबजावणी करणार असून कामाव्यतिरिक्त वेळ घालवणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा पगार कापत असल्याचं ऊर्जा क्षेत्रात कार्यरत असणाऱ्या गल्प या कंपनीनं म्हटलं आहे.

एखादी झटपट घेतलेला कॉफी ब्रेक असो किंवा सहकाऱ्यासोबत नाश्ता करण्यासाठी लागलेला वेळ, गल्पच्या धोरणांनुसार आता याचा पगार कापण्यात येत आहे. मागच्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये ही नियमावली लागू करण्यात आली होती.

कर्मचारी संघटनांनी या निर्णयाचा विरोध करत कंपनीला कोर्टात खेचलं होतं.

स्पॅनिश कायद्यांच्या नुसार, कंपनीसाठीच्या नियमावलीत बदल करण्यात आला आहे. कर्मचाऱ्यांच्या येण्या-जाण्याच्या वेळेची नोंदणी करणं अनिवार्य करण्यात आलं.

ही देखरेख कर्मचाऱ्यांची होणारी पिळवणूक रोखण्यासाठी तसंच कामातील लवचिकता वाढवण्यासाठी करण्यात आली होती.

एका आकडेवारीनुसार, स्पेनमध्ये 2019 मध्ये तीस लाख तास ओव्हरटाईम करण्यात आलं. पण याचा मोबदला कर्मचाऱ्यांना मिळाला नाही. कर्मचाऱ्यांवर अतिरिक्त कामाचा ताण पडत असल्यामुळे तसंच त्यांना विनामोबदला ओव्हरटाईम करावं लागत असल्यामुळे त्यावर उपाय म्हणून वरील नियम लागू करण्यात आला.

पण या निर्णयाचा स्पेनमधील सुमारे 10 लाख धुम्रपानकर्त्या कर्मचाऱ्यांवर परिणाम झाला आहे.

कर्मचारी कार्यालयात कधी येतात, कधी जातात, या सगळ्यांची नोंद ठेवण्यात येऊ लागली. त्याद्वारे ते किती वेळ काम करतात याची आकडेवारी कंपन्या ठेवू लागल्या.

गल्प या कंपनीत आपल्या कामाच्या वेळेत जेवण करणाऱ्या किंवा सिगारेट ब्रेकसाठी बाहेर जाणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना पूर्ण दिवसाचा पगार देण्यात आला नाही. या कालावधीतले त्यांचे पैसे कापण्यात आले.

आता स्पेनच्या हाय कोर्टानेही सिगारेट, कॉफी किंवा नाश्त्यासाठी ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना त्या वेळेचे पैसे देण्यात येऊ नयेत, असा आदेश दिला आहे. त्यामुळे सिगारेट ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची पगारकपात होणार हे निश्चित.

एका आकडेवारीनुसार युरोपीय देशांमध्ये स्पेनचे कर्मचारी सर्वांत जास्त काम करतात. पोर्तुगाल किंवा इटली यांच्याप्रमाणे स्पॅनिश लोक आपला जास्तीत जास्त वेळ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काम करता करता सिगारेट ब्रेक घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची संख्या मोठी आहे. साधारणपणे, चहा, कॉफी किंवा सिगारेट यांच्यासाठी ब्रेक घेणं ही बाब इतकी मोठी मानली जात नाही. पण आता पुढे वारंवार सिगारेट ब्रेकसाठी गेलात तर खिशाला कात्री लागू शकते.


सामग्री: स्पेनमध्ये बीबीसीच्या पत्रकार प्रतीक्षा घिल्डियाल

मार्चचा महिना होता. दिल्लीत हलकं ऊन पडलं होतं. मी घरीच बातमी बघत बसले होते. भारतात कोरोना विषाणूचं नुकतंच आगमन झालं होतं. लोक याबद्दल बोलत होते. पण राष्ट्रीय चर्चेच्या केंद्रात हा विषय अजून तरी आलेला नव्हता.

कोरोनाने भारतात हैदोस घातला तर त्याचं वार्तांकन आपण कसं करणार आहोत, हा विचार माझ्या डोक्यात घोळत होता. भारताची आरोग्य यंत्रणा तोकडी आहे. त्यामुळे हजारो लोकांचे जीव जाऊ शकतात, ही भीती होतीच.

तेवढ्यात माझा फोन वाजला. माझ्या वरिष्ठांचा फोन होता. त्यांनी मला विचारलं, "तू फ्लाईटने स्पेनला जाऊ शकतेस का?"

स्पेनमध्ये कोरोना विषाणूचा वेगाने फैलाव होत होता. ही साथ नियंत्रणात आणण्यासाठी तिथे नुकतीच लॉकडाऊनची सुरुवात झाली होती. तोवर स्पेनमध्ये सहा हजारांहून जास्त लोकांना कोरोनाची लागण झाली होती. तर जवळपास 200 जणांचा मृत्यू झाला होता.

भारताचा कोरोनाच्या खऱ्या रूपाशी अजून सामना झालेला नव्हता. मात्र, स्पेनला त्याने विळखा घातला होता. स्पेन आज जगातल्या सर्वाधिक कोरोनाग्रस्त देशांपैकी एक आहे आणि तिथे मृतांची संख्या 25 हजारांहूनही अधिक झालेली आहे.

चेहऱ्यावर मास्क बांधून आणि हँड सॅनेटायझरच्या बाटल्या सोबत घेऊन मी दिल्ली विमानतळावर पोहोचले. मार्चचा निम्मा महिना उलटून गेला होता आणि भारतात लोक अगदी सामान्यपणे वावरत होते. विमानतळावर जेमतेम निम्म्या लोकांनी चेहऱ्यावर मास्क घातले होते. सोशल डिस्टन्सिंगही फारसं पाळलं जात नव्हतं.

फ्लाईट प्रवाशांनी भरलेली होती. विमानात आम्हाला फूड पॅकेट्स देण्यात आले. माझ्या डोक्यात विचार आला कितीतरी लोकांनी मिळून हे जेवण बनवलं असणार आणि कितीतरी लोकांच्या हातातून ते इथपर्यंत आलं असणार. या प्लॅस्टिकच्या पिशवीतलं जेवण सुरक्षित असेल का?

माझ्या शेजारी बसलेल्या महिलेने घरूनच डबा आणला होता. तिने काही ते विमानातलं जेवण घेतलं नाही. मीही असंच केलं असतं तर... माझ्या मनात विचार तरळून गेला. मात्र माझ्या काळजीवर भुकेने मात केली आणि मी ते जेवणं खाल्लं.

माद्रीदमधल्या गर्दीच्या वेळेच्या थोडं आधी मी तिथे पोहोचले. कारने हॉटेलला जायला निघाले. मात्र रस्ता सामसूम होता. रस्त्यावर खूप कमी लोक दिसले. बसमध्येही दोन-तीनच प्रवासी होते.

यावेळी भारतात सगळं सामान्यपणे सुरू होतं. त्यामुळे माद्रीदला पोहोचल्यावर हे सगळं बघून मला जरा विचित्र वाटलं. मी हॉटेलवर माझ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाने थैमान घातलेल्या स्पेनमध्ये बीबीसीच्या पत्रकार प्रतीक्षा घिल्डियाल यांना कामानिमित्ताने जावं लागलं. स्पेनमधला त्यांचा अनुभव त्यांच्याच शब्दात.


सामग्री: स्पेनमध्ये हजारो महिला रस्त्यावर उतरल्या आहेत.

स्पेनच्या प्रसिद्ध बैलांच्या शर्यतीदरम्यान एका 18 वर्षींय मुलीवर झालेल्या सामूहिक बलात्काराच्या प्रकरणातील पाच आरोपींवर फक्त लैंगिक छळाचा ठपका ठेवण्यात आला.

'वोल्फ पॅक गँग' या नावानं स्वतःची ओळख करून देणाऱ्या आरोपींवर फक्त लैंगिक छळाचा आरोप लावण्यात आल्यानं अनेकांचा संताप अनावर झाला आहे.

पोलिसांच्या माहितीनुसार, या पाच जणांनी पीडित तरुणीला एका कोपऱ्यात घेरलं त्यानंतर तिच्यावर अत्याचार केले.

यावेळी आरोपींपैकी काहींनी अत्याचार होत असतानाचे मोबाईलवर चित्रण केलं.

या घटनेनंतर 'ला मनाडा' (म्हणजेच वोल्फ पॅक) या त्यांच्या व्हॉट्सअप ग्रुपवर जल्लोष साजरा करत ही क्लिप शेअर करण्याचं वचनही दिलं.

या संपूर्ण घटनाक्रमादरम्यान पीडित तरुणीनं आपले डोळे बंद ठेवत "निष्क्रीय किंवा तटस्थ" वृत्ती ठेवल्याचं पोलिसांच्या अहवालात म्हटलं आहे. त्यानंतर या तरुणीचा मोबाईलही चोरीला गेला.

तरुणीनं विरोध न करणं हे तिची संमती असल्याचं दर्शवत होतं असा बचाव आरोपींच्या वकिलांनी केला. तर प्रचंड मोठा आघात झाल्यामुळे ती हालचाल करू शकत नव्हती, असं विशेष सरकारी वकिलांनी सांगितलं.

पीडित तरुणीची ओळख लपवण्यासाठी बंद दाराआड जवळपास पाच महिने या प्रकरणाची सुनावणी सुरू होती.

या प्रकरणात होसे एंजल प्रेंडा, अल्फोंसो कॅबझुलो, अँटोनिओ मॅन्यूएल गुरेरो, हेसुस एस्कुडेरो आणि एंजल बोझा या पाच आरोपींना प्रत्येकी नऊ वर्षं कैदेची शिक्षा सुनावण्यात आली.

विशेष सरकारी वकिलांना मात्र वीस वर्षं कैदेची मागणी केली होती.

2016 पासून कैदेत असलेल्या आरोपींना पीडित तरुणीला 61 हजार डॉलर्स नुकसानभरपाई देण्याचेही न्यायालयाने आदेश दिले. तसेच गुरेरो या एका नागरी सुरक्षा अधिकाऱ्यास पीडिताचा फोन चोरल्याबद्दल 900 युरोचा दंड केला.

या निकालाविरोधात न्यायालयात अपील करणार असल्याचं पीडित तरुणीसह आरोपींनीही म्हटलं आहे.

स्पॅनिश कायद्यानुसार हिंसाचार किंवा धमक्यांचा वापर करून लैंगिक छळ किंवा बलात्कार झाला असेल तर त्यावर शिक्षा देण्यासाठी कायद्यात वेगवेगळ्या तरतुदी आहेत.

या घटनेनंतर लैंगिक गुन्ह्यांविषयींच्या कायद्यांचा पुनर्आढावा घेतला जाणार असल्याचं स्पॅनिश सरकारनं म्हटलं आहे.

'न्यायधीशांचा संदेश स्पष्ट आहे, तुमच्यावर बलात्कार झाला हे सिद्ध होण्यासाठी एकतर तुमचा मृत्यू झालेला असावा किंवा तुम्ही मरनासन्न तरी असावं', असा या फलकावरील...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सामूहिक बलात्काराच्या प्रकरणातून पाच आरोपींना वगळण्यात आल्याच्या निषेधार्थ स्पेनच्या पँपलोना शहरामध्ये सलग तिसऱ्या दिवशी शनिवारी हजारो महिला रस्त्यावर उतरल्या.


सामग्री: स्पेस स्टेशनबाहेर काम करणारा अंतराळवीर

'नासा'नं तुमची निवड केली, म्हणजे अंतराळात प्रवेश मिळालाच असं होत नाही. कारण आरोग्य उत्तम हवं, साहसाची तयारी हवी, कोणत्याही परिस्थितीत झटपट निर्णय घेण्याची क्षमता हवी आणि जोडीला संयमही हवाच. थोडक्यात तो 'द राईट स्टफ' असावा लागतो.

'नासा'नं 1950 मध्ये पहिल्या अंतराळवीराची निवड करताना एअरफोर्समधल्या उत्कृष्ट पायलटला प्राधान्य दिलं. सोव्हिएत युनियननंही तेच केलं. सोबत त्यांनी अंतराळ प्रशिक्षणासाठी महिलांचीही निवड केली. तसंच उंचीसाठी मर्यादाही घालून दिली.

अंतराळवीराची उंची पाच फूट सहा इंचापेक्षा जास्त असू नये. जेणेकरून कॅप्सूलमध्ये त्यांना योग्य पद्धतीनं राहात येईल.

सुरुवातीच्या काळात अंतराळ सफरीसाठी वैज्ञानिक, अभियंते आणि डॉक्टर यांचीच निवड केली जायची.  संशोधनासाठी मानव अंतराळात जात असल्याला आता साठ वर्षं होत आली असली तरी त्यासाठी असलेल्या अटी अजूनही त्याच आहेत.

युरोपीयन स्पेस एजन्सीतर्फे 2009 मध्ये निवडण्यात आलेल्या अंतराळवीरांचंच उदाहरण घ्या. सहापैकी तीन जण सैन्यात पायलट होते, चौथा व्यावसायिक पायलट होता. उर्वरित दोन अंतराळवीरांच्या छंदांच्या यादीत स्कायडायव्हिंग आणि गिर्यारोहण यांचा समावेश होता.

अंतराळवीरांना रेडिएशनचा त्रास सहन करावा लागतो.

अंतराळातल्या जीवनासाठी मानवी शरीर अद्याप तयार झालेलं नाही. पृथ्वीवर ऑक्सिजनचं आवरण असतं. त्याशिवाय जीवनाची कल्पनाच केली जाऊ शकत नाही.

पृथ्वीपासून दूरवर अंतराळात राहणाऱ्या अंतराळवीरांना सतत ऑक्सिजन मास्क लावावा लागतो. अंतराळातील कॉस्मिक रेडिएशनचा सामना त्यांना करावा लागतो. याचा थेट परिणाम त्यांच्या शरीरावर होतो. डोळे कमकुवत होतात. सतत मळमळल्यासारखं वाटतं. शून्य गुरुत्वाकर्षणाचा परिणाम म्हणून प्रतिकारशक्ती कमी होते.

युरोपीयन स्पेस एजन्सीचे अंतराळवीर लुका पॅरामिटानो हे इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशनमध्ये साडेपाच महिने राहिले आहेत. ते म्हणतात, "तुम्हाला हे बदल जाणवू लागतात. जसजसे दिवस उलटतात, तुमचा चेहरा गोल दिसायला लागतो आणि पाय बारीक होत जातात. तुमचं शरीर हळूहळू त्याला सरावतं."

दीर्घकालीन अंतराळ सफरीसाठी मानव तयार आहे का?

"सुरुवातीला तुम्ही एकाच दिशेनं आडवं चालता. इतर वस्तूंना धडकण्याची भीती तुम्हाला असते. सहा आठवड्यानंतर सरळ चालण्याचा सराव होतो. स्पेस स्टेशनची ओळख व्हायला लागते," त्यांनी माहिती दिली.

"अंतराळात गुरुत्वाकर्षण नसल्यानं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अंतराळवीर होण्याचं स्वप्न बघणं आणि प्रत्यक्षात अंतराळात जाणं यात खूपच अंतर आहे. अंतराळवीर व्हायचं म्हणजे बुद्धिमत्तेला जोड द्यावी लागते खडतर प्रशिक्षणाची.


सामग्री: स्पेसएक्स ड्रॅगन कॅप्सुलने इंटरनॅशनस स्पेस स्टेशन सोडल्यानंतर ते आज पुन्हा पृथ्वीच्या वातावरणात पोहोचलं. पृथ्वीच्या वातावरणात परत येताना उच्च तापमानाचा सामना करण्यासाठी या कॅप्सुलला हीटशिल्ड बसवण्यात आल्या आहेत.

चार पॅराशूटच्या साहायाने हे कॅप्सुल फ्लोरिडा जवळ अटलांटिक महासागरात अलगद उतरलं.

ही मोहीम मानवरहित होती. मानवाच्या जागी कॅप्सुलमध्ये सेन्सर बसवलेली डमी होती.

नासासाठी अंतराळवीर अवकाशात पाठवण्यासाठी स्पेसएक्सने ही कॅप्सुल बनवली आहे. अंतराळवीर पाठवण्यासाठी परवानगी मिळावी यासाठी ही चाचणी मोहीम आवश्यक होती.

स्पेस शटल हा कार्यक्रम संपल्यानंतर अमेरिकेने अंतराळात माणूस पाठवलेला नाही. यासाठी अमेरिकेला रशियाच्या सोयूज या स्पेसक्राफ्टवर अवलंबून राहावं लागत असे.

स्पेसएक्सचं ड्रॅगन आणि बोईंग बनवत असलेल्या कॅप्सुलमुळे ही पिछाडी भरून काढता येईल, असं अमेरिकेला वाटतं.

जुलैमध्ये या कॅप्सुलमधून महिला मानव अवकाशता जाऊ शकेल. पण आताच्या चाचणी मोहिमेतून मिळालेल्या माहितीचं विश्लेषण करण्यासाठी लागणारा वेळ लक्षात घेता ही तारीख थोडी पुढे जाऊ शकते.

हे कॅप्सुल जेव्हा महासागरात उतरलं तेव्हा इथं GO Searcher ही बोट कॅप्सुलला महासागरातून बाहेर काढण्यासाठी प्रतीक्षा करत होती. कॅप्सुल महासागरात उतरल्यानंतर नासाच्या कर्मचाऱ्यांनी जल्लोष केला.

स्पेसएक्सचे प्रमुख एलॉन मस्क यांनी कॅप्सुल उतरण्यापूर्वी प्रतिक्रिया देताना अत्यंत अस्वस्थ वाटतं आहे, असं म्हटलं होतं.

तर स्पेसएक्सचे व्यवस्थापक बेंजामिन रीड नासा टीव्हीशी बोलताना म्हणाले, "हा प्रवास अत्यंत अतुल्य होता. नासा आणि स्पेस एक्सच्या टीमने उत्तम काम केलं आहे."

नासाने बोईंगला कॅप्सुल बनवण्यासाठी सुरुवातीचा निधी दिला असून स्टारलाईयनर या कॅप्सुलचं चाचणी प्रक्षेपण एप्रिलमध्ये होण्याची शक्यता आहे.

त्यानंतर नासा या दोन्ही कॅप्सुलच्या मदतीन इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशनमध्ये अंतराळवीर पाठवेल. अर्थात या कंपन्या त्यांची सेवा इतर संस्थांना व्यावसायिकरीत्या देऊ शकतील. यामध्ये इतर देशांच्या अंतराळसंशोधन संस्था आणि खासगी व्यक्तींचाही समावेश असू शकेल.

ड्रॅगनमधून अंतराळात प्रवास करणारे पहिले अंतराळवीर बॉब बेहकेन आणि डॉऊग हर्ली असतील. त्यांचं सध्या स्पेसएक्समध्ये प्रशिक्षण सुरू आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेच्या नवीन अंतराळवीरांना अवकाशात नेण्यासाठीचं नवीन कॅप्सुल यशस्वरीत्या परत आलं आहे. प्रात्याक्षिकांसाठी प्रक्षेपित करण्यात आलेलं हे कॅप्सुल अटलांटिक महासागरात उतरलं आहे.