सामग्री: जोकर

तिकीटबारीवर जोकरने चांगला गल्ला जमवला आहे. 24 कोटी 80 लाख डॉलरची कमाई जोकर चित्रपटाने आतापर्यंत केली आहे. DC या कॉमिक्स विश्वातल्या बॅटमनचा शत्रू असलेल्या जोकरची कहाणी या चित्रपटात सांगण्यात आलेली आहे.

एखाद्या कहाणीच्या व्हिलनला मुख्य पात्रात दाखवण्याच्या या प्रयोगामुळे सुरक्षा यंत्रणेचं धाबं दणाणलं होतं. या चित्रपटाच्या रिलीजच्या वेळी गोळीबार होऊ शकतो, असा अलर्ट लष्कराने दिला होता. म्हणूनच सगळीकडे कडेकोट सुरक्षाव्यवस्था तैनात करण्यात आली होती. सुदैवाने रिलीजच्या दिवशी कुठलाही अनुचित प्रकार घडला नाही.

सात वर्षांपूर्वी दिग्दर्शक ख्रिस्तोफर नोलन यांच्या 'बॅटमॅन' मालिकेतील शेवटचा भाग 'द डार्क नाईट रायझेस' या चित्रपटाच्या शोदरम्यान कोलारॅडोमधल्या ऑरोरामध्ये एका व्यक्तीने गोळीबार केला होता. त्यात 12 जणांचा मृत्यू झाला होता तर 70जण जखमी झाले होते.

त्यामुळे जोकर चित्रपट ऑरोरामधील थिएटर्समध्ये प्रदर्शित करण्यात आलेला नाही. पीडितांच्या कुटुंबीयांच्या इच्छेचा मान ठेवत इथे चित्रपट प्रदर्शित करण्यात आलेला नाही.

त्यावेळी गोळीबारात मृत्युमुखी पडलेल्या तसंच जखमींच्या नातेवाईकांनी वॉर्नर ब्रदर्स या कंपनीला पत्रही लिहिलं होतं. पीडितांसाठी काम करणाऱ्या संस्थांना मदत करण्याचं आवाहन केलं होतं. अमेरिकेतील शस्त्रास्त्र बाळगण्याबद्दलचे कायदे कडक करण्याविरुद्ध मतदान करणाऱ्या राजकीय नेत्यांना तसंच पक्षांना देणगी न देण्याचं आवाहन पीडितांच्या कुटुंबीयांनी केलं होतं.

आम्हाला सुरक्षित जगण्याची हमी देणाऱ्या कॉर्पोरेट नेत्यांना पाठिंबा देण्याचं आवाहन केल्याचं अमेरिकन मॅगझिन 'द हॉलिवुड रिर्पोटर'ने म्हटलं आहे.

हा चित्रपट त्यांना जेम्स होम्सची आठवण करून देतो. जेम्स होम्सने निरपराध व्यक्तींवर गोळीबार करून त्यांचा जीव घेतला होता. त्यासाठी त्याला आजीवन कारावासाची शिक्षा सुनावण्यात आली होती.

अरोरामध्ये झालेल्या गोळीबारात मृत्युमुखी पडलेल्यांना श्र्द्धांजली वाहताना

गोळीबारात 24 वर्षांची तरुण मुलगी गमावणाऱ्या सँडी फिलिप्स यांनी 'हॉलिवुड रिर्पोटर'ला सांगितलं की, "मी जोकर चित्रपटाचा प्रोमो पाहताक्षणी मला त्या नरसंहार करणाऱ्या माणसाची आठवण झाली."

सुपरहिरो श्रेणीतील चित्रपट पाहण्यासाठी अशा स्वरूपाची उपकरणं परिधान करून चित्रपट पाहणं नित्याचं झालं आहे. मात्र हा चित्रपट बघण्यासाठी मास्क, फेसपेंट किंवा विशिष्ट प्रकारचे कपडे परिधान करून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'जोकर' या चित्रपटाची सध्या सर्वत्र चर्चा होतेय. एरव्ही जोकर म्हटलं की रंगीबेरंगी पोशाख आणि मेकअप केलेला, अतरंगी चित्ताकर्षक हालचाली करणारा माणूस, असं चित्र आपल्या डोळ्यासमोर उभं राहतं. पण हा जोकर वेगळा आहे आणि बॅटमॅन सीरिजमधल्या 'जोकर' सिनेमामुळे त्याच्यावरून वादाला तोंड फुटलं आहे.


सामग्री: जोकर पुरस्काराला ऑस्करमध्ये 11 विभागात नामांकनं मिळाली. द आयरिशमॅन, 1917, Once upon a time in a Hollywood  या चित्रपटांना 10  विभागांमध्ये नामांकनं मिळाली आहेत.

अशा अनेक बातम्या आपण नेहमीच वाचतो. या प्रतिष्ठेच्या ऑस्कर पुरस्काराविषयी काही महत्त्वाच्या बाबी जाणून घेऊया.

1. महिलांचा सहभाग

ऑस्कर पुरस्काराच्या 92 वर्षांच्या इतिहासात फक्त पाच महिलांना सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक या विभागाअंतर्गत नामांकन मिळालं आहे. त्यातही फक्त कॅथरीन बिगेलो यांनाच द हर्ट लॉकर या चित्रपटासाठी ऑस्कर मिळाला होता.

सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक या विभागात यावेळीही सर्व पुरुषच दिसत आहेत. ग्रेटा गर्विग यांना लिटिल वुमेन या चित्रपटासाठी नामांकनाच्या शर्यतीत होत्या. मात्र त्यांना नामांकन मिळालं नाही.

ग्रेटा

2018 मध्ये त्यांना लेडी बर्ड या चित्रपटासाठी सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक या वर्गवारीत त्यांना नामांकनं मिळालं होतं. गेल्या 12 वर्षांत कोणत्याही महिलेला कोणताही स्क्रीनप्ले पुरस्कार मिळालेला नाही.

यावर्षी सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक या नामांकनांची माहिती देताना अभिनेत्री इसा रे म्हणाल्या, "सर्व पुरुषांना शुभेच्छा."

2. वय

सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेता या विभागातील पुरुष भागात नामांकनांचं सरासरी वय 71 आहे. त्यातील 56 वर्षीय ब्रॅड पिट सर्वांत तरुण आहेत. त्यांच्या शिवाय टॉम हँक (63), जो पेस्सी (76) अल पचिनो (79) आणि अँथनी हॉपकिन्स (82) यांचा या वर्गवारीत समावेश आहे.

अभिनेत्रींच्या नामांकनांचं सरासरी वय 40 आहे. एका संशोधनानुसार नामांकनच्या बाबतीत हॉलिवूडमध्ये अभिनेत्यांच्या तुलनेत कमी वयाच्या अभिनेत्रींना प्राधान्य दिलं जातं. हे ऐकून तुम्हाला आश्चर्य वाटलं ना? बॉलिवूडमध्येही हीच परिस्थिती आहे. वय झालेले अभिनेते तरुण अभिनेत्रींबरोबर रोमांस करताना दिसतात.

हा काही फार मोठा मुद्दा नाही मात्र त्याची दुसरी बाजू फारशी चांगली नाही.

3. विविधता

2019 पर्यंत एकाच कृष्णवर्णीय अभिनेत्रीने 2002 मध्ये हॅली बेरीने सर्वोत्तम अभिनेत्रीचा पुरस्कार पटकावला होता. अभिनय या वर्गवारीत 2020 मध्ये सिंथिया एरिवो या अभिनेत्रीला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री या विभागासाठी नामांकन मिळालं आहेत. ती गौरवर्णीय नाही.

या वर्षी ज्या अभिनेत्रींना नामांकन मिळालं त्या 20 अभिनेत्रींपैकी 19 अभिनेत्री गौरवर्णीय आहेत.

2002 मध्ये हॅली बेरीने ऑस्कर जिंकला होता.

गेल्या 10 वर्षांत अभिनय या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऑस्कर पुरस्कार हा जगात सगळ्यात प्रतिष्ठेचा पुरस्कार सन्मान समजला जातो.


सामग्री: जोकोविच आणि स्पेनचा पाब्लो कारेनो बुस्टा यांच्यातली मॅच सुरू होती. पहिल्या सेटमध्ये जोकोविच 5-6 असा पिछाडीवर होता. त्यावेळी जोकोविचने मारलेला बॉल महिला लाईन्समनला लागला. बॉल त्यांच्या गळ्याला लागला आणि त्या खाली कोसळल्या. अचानक झालेल्या बॉलमुळे त्यांना श्वास घ्यायला त्रास होऊ लागला.

त्या बऱ्या आहेत ना हे पाहण्यासाठी जोकोविचने तातडीने धाव घेतली. काही मिनिटांनंतर त्या स्वत: उठून उपचारांसाठी कोर्टाबाहेर गेल्या.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सामनाधिकाऱ्यांशी झालेल्या दहा मिनिटांच्या चर्चेनंतर अंपायरने कारेनो बुस्टा विजयी असल्याचं घोषित केलं.

शिस्तभंगाची कारवाई होऊन ग्रँड स्लॅम स्पर्धा सोडावी लागणारा जोकोविच केवळ तिसरा टेनिसपटू आहे. याआधी 1990 मध्ये ऑस्ट्रेलियन ओपन स्पर्धेतून जॉन मॅकेन्रो यांना तर 2000 मध्ये फ्रेंच ओपन स्पर्धेत स्टेफान कोयुबेक यांच्यावर शिस्तभंगाची कारवाई करण्यात आली होती.

जोकोविच कारकीर्दीतील 18वं ग्रँड स्लॅम पटकावण्यासाठी उत्सुक होता. मात्र या अनपेक्षित घटनेनंतर जोकोव्हिचला रित्या हातानेच माघारी परतावं लागणार आहे.

महिला लाईन्समन बऱ्या आहेत ना हे पाहण्यासाठी जोकोविचने तातडीने धाव घेतली.

दरम्यान, जोकोविचवर ही कारवाई झाल्यानंतर जगभरातून त्याला पाठिंबाही मिळत आहे आणि त्याच्यावर टीकाही होते आहे. जोकोविचच्या हातून नकळत चूक झाली, त्यासाठी एवढी मोठी शिक्षा द्यायला नको असा काही चाहत्यांचा सूर आहे तर जोकोविचला आपल्या रागावर नियंत्रण ठेवता येत नाही, त्याच्यावर झालेली कारवाई योग्यच आहे असं काहींचं म्हणणं आहे.

ग्रँड स्लॅम पटकावणाऱ्यांमध्ये रॉजर फेडरर (20), रफाल नदाल (19) तर जोकोव्हिच (17) आहे.

"या संपूर्ण प्रकरणाने मी अतिशय दु:खी झालो आहे आणि मी काहीतरी गमावून रिता झाल्याची भावना मनात आहे. मी लाईन्सपर्सनच्या प्रकृतीविषयी विचारलं. देवाच्या दयेने त्यांची तब्येत आता स्थिर असल्याचं त्यांनी मला सांगितलं. माझ्यामुळे त्यांना त्रास झाला, तीव्र वेदनांतून जावं लागलं. पण हे नकळतपणे झालं. किती चुकीचं. त्यांची गोपनीयता राखण्यादृष्टीने मी त्यांचं नाव मी सांगणार नाही. शिस्तभंगाच्या कारवाईबद्दल बोलायचं तर मला परतल्यानंतर माझ्या रागावर नियंत्रण ठेवणं शिकावं लागेल.

या प्रसंगातून बोध घेत अधिक चांगला खेळाडू आणि माणूस म्हणून पुनरागमन करेन. माझ्या वर्तनासाठी, युएस ओपन स्पर्धेशी संलग्न प्रत्येकाची मी माफी मागतो. माझ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या नोवाक जोकोविचवर शिस्तभंगाची कारवाई झाल्याने त्याचं युएस ओपन स्पर्धेतलं आव्हान संपुष्टात आलं आहे.


सामग्री: जोगिंदर सिंह उगराहां

मात्र आतापर्यंत कोणताही तोडगा निघू शकला नाही. शुक्रवारी (8 जानेवारी) झालेल्या बैठकीत चर्चेची पुढची फेरी 15 जानेवारीला करण्याचं निश्चित झालं. अर्थात, शेतकरी संघटनांना या फेरीतूनही काही तोडगा निघेल असं वाटत नाही.

बीबीसीने भारतीय किसान युनियन उगरांहाचे प्रमुख जोगिंदर सिंह उगरांहा यांच्यासोबत एका लाइव्हमध्ये शेतकऱ्यांच्या पुढील धोरणांबद्दल जाणून घेतलं.

प्रश्न : चर्चेच्या आठ फेऱ्या झाल्या आहेत. यातून काय निष्कर्ष निघाला?

उत्तर : कोणताही निष्कर्ष निघालेला नाही. पण सरकारला हे तर मान्य करावं लागलं की, या कायद्यांमध्ये काही त्रुटी राहिल्या आहेत. कायद्यात दुरुस्ती करावी लागेल. शक्य तितकी दुरुस्ती करा.

प्रश्न: शेतकरी संघटना कायद्यात दुरूस्ती करण्याचा प्रस्ताव मान्य करायला तयार आहेत का?

उत्तर : आमची मागणी ही नाहीये. ज्या गोष्टीत त्रुटी असेल, तर ग्राहक ती का खरेदी करतील?

 जर तुम्ही कमतरता असलेली गोष्ट तयार केली असेल, तर त्याची जबाबदारी तुमची आहे. तो तुम्ही तुमच्याकडेच ठेवा. आम्हाला हा कायदाच नको आहे.

प्रश्न : सरकार जर कायद्यातील त्रुटी दूर करण्यास तयार असतील तर काय हरकत आहे?

उत्तर : जर तुम्ही दुकानात गेल्यानंतर मोडकं, तुटकं सामान घ्याल का? मग आम्ही का त्रुटी असलेल्या गोष्टी घ्यायच्या?

प्रश्न : सरकार सांगत आहे की हे कायदे शेतकऱ्यांच्या हिताचे आहेत. तुम्ही आमचं एकदा ऐकून घ्या, असं सरकार म्हणत आहे.

उत्तरः आमचं चांगलं-वाईट कशात आहे, हे आम्हाला कळत नाही का? आम्ही जर धान्य पिकवतो, तर आम्हाला हे नक्की माहितीये की बी कधी उगवून येईल, पीक काढणीला कधी येईल. जर आम्हाला हे ज्ञान आहे, तर स्वतःसाठी काय चांगलं आणि काय वाईट हे आम्हाला नाही का कळणार?

प्रश्नः शेतकऱ्यांना भडकवलं जात आहे, असंही सरकारचं म्हणणं आहे. हे कायदे किती चांगले आहेत, हे शेतकरी लक्षात घेत नाहीयेत. अनेक लोक आणि शेतकरी या कायद्यांचं समर्थन करत आहेत, असंही त्यांचं म्हणणं आहे.

उत्तर : सरकारनं या गोष्टी हरित क्रांतीच्या वेळेसही म्हटल्या होत्या. त्यावेळी आम्ही अर्ध्या जमिनीवर शेती करत होतो. जेव्हा आम्ही सगळ्या जमिनीवर शेती करायला लागलो, तेव्हा सरकारनं म्हटलं होतं की, तुम्ही मालामाल व्हाल.

धान्याचं उत्पादन वाढलं, पण डोक्यावर कर्जाचा बोजाही वाढला. शेतकरी आत्महत्या करायला लागले. पाण्याची पातळी कमी झाली. आजार वाढले. पाणी प्रदूषित...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मोदी सरकारच्या तीन कृषी कायद्यांचा विरोध करणाऱ्या शेतकरी संघटना आणि केंद्र सरकारमध्ये आतापर्यंत चर्चेच्या आठ फेऱ्या झाल्या आहेत.


सामग्री: जोगिंदरनाथ मंडल

पाकिस्तानात धार्मिक कट्टरतावादाचा उदय आणि प्रसारासाठी माजी लष्करी हुकूमशहा जनरल जिया उल हक यांचं सरकार आणि त्यानंतर वाढलेल्या कट्टरतावाद्यांच्या शक्तीला जबाबदार ठरवलं जातं.

पाकिस्तानात कट्टरतावाद वाढत चालला आहे असा इशारा मंडल यांनी तत्कालीन पंतप्रधानांना दिला होता. याची किंमत त्यांना पुढे मोजावी लागली. त्यांना यासाठी

पाकिस्तानी इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण चेहरा म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या जोगिंदरनाथ मंडल यांनी तत्कालीन पंतप्रधानांना लिहिलेल्या आपल्या राजीनामा पत्रातून धार्मिक कट्टरतावाद वाढत असल्याबाबत उल्लेख केला होता.

त्यांनी यासाठी पाकिस्तानच्या सत्ताधाऱ्यांनी धर्माचा वापर शस्त्रासारखा करणं आणि त्यांच्यासमोर गुडघे टेकणं या गोष्टींना जबाबदार धरलं होतं.

पाकिस्तानचे संस्थापक मोहम्मद अली जिन्ना यांनी जोगिंदरनाथ मंडल यांना पाकिस्तानच्या संविधान सभेच्या पहिल्या सत्राचं अध्यक्षपद सोपवलं होतं. ते पाकिस्तानचे पहिले कायदेमंत्रीही होते.

जोगिंदरनाथ मंडल हे बंगालच्या दलित समाजातून होते. भारताच्या फाळणीआधी बंगालच्या राजकारणात ब्रिटिश वसाहतवादापासून स्वातंत्र्य मुद्दा नव्हता, तर जमीनदारी व्यवस्थेत शोषण होत असलेल्या शेतकऱ्यांचा प्रमुख मुद्दा होता.

त्यामध्ये बहुतांश मुस्लीम आणि दलित होते. दलितांना आधी शूद्र संबोधलं जात होतं. पण इंग्रजांच्या काळात त्यांचा समावेश अनुसूचित जातीमध्ये केला.

जमीनदारांमध्ये अधिकांश हिंदू ब्राह्मण आणि कायस्थ होते. त्यांना स्थानिक भाषेत भद्रलोक म्हटलं जायचं.

अविभाजित बंगालची लोकसंख्या पाच कोटी दहा लाख इतकी होती. यामध्ये सुमारे 80 लाख दलितांसह हिंदुंची लोकसंख्या सुमारे दोन कोटी 20 लाख होती. मुस्लिमांची लोकसंख्या 2 कोटी 80 लाख होती. उच्च जातीच्या हिंदुंची म्हणजेच भद्रलोकांची लोकसंख्या 30 लाख होती.

याप्रमाणे बंगालमध्ये मुसलमानांची लोकसंख्या 54 टक्के, त्यानंतर दलित आणि मग हिंदू ब्राह्मण होते. ख्रिश्चन आणि इतर धर्मीयांची संख्या अत्यंत कमी होती.

दलितांमध्ये सर्वांत मोठा जातीसमूह महेशी हा होता. त्यांची संख्या 35 लाख होती. यानंतर नामशूद्र लोकांची संख्या होती. याच जातीतून जोगिंदरनाथ मंडल होते. ते मुस्लीम लीगचे समर्थक होते. त्यांच्या नेतृत्वात अनेक दलित मुस्लीम लीगमध्ये आले होते.

1930 पासूनचे नामशूद्र बंगालमध्ये मुस्लीम लीगचे समर्थक मानले जात.

पाकिस्तानच्या संविधान सभेची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानातील एक महत्त्वपूर्ण नेते म्हणून जोगिंदरनाथ मंडल यांचा उल्लेख केला जातो. पाकिस्तानमधील दलितांसाठी त्यांनी कार्य केलं. मंडल यांच्या कार्यपद्धतीमुळे त्यांना लोक पाकिस्तानचे आंबेडकर असं म्हणत. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जसे भारताचे पहिले कायदेमंत्री झाले त्याचप्रमाणे मंडल देखील पाकिस्तानचे पहिले कायदेमंत्री बनले होते.


सामग्री: जोडीदार शोधण्यासाठी आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स मॅचमेकिंग स्कीम फंड करण्याचा जपान सरकारचा विचार आहे. जपान पुढच्या वर्षीपासून जोडीदार शोधून देण्यासाठी कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर करणाऱ्या किंवा तसा वापर सुरू करणाऱ्या स्थानिक सरकारांना सवलत देणार आहे.

गेल्या वर्षी जपानमध्ये जन्मलेल्या बाळांच्या संख्येत विक्रमी घट झाली होती. 8 लाख 65 हजारांहून कमी बाळं जन्माला आली होती. त्यामुळे जन्मदर वाढवण्यासाठी एआय तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येणार आहे.

एएफपी या वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार पुढच्या वर्षी स्थानिक सरकारांना 1 कोटी 9 लाख डॉलर निधी पुरवण्याचा जपान सरकारचा विचार आहे.

जपानमध्ये मॅचमेकिंग एजेंसीचं प्रमाण मोठं आहे. यापैकी काहींनी जोडीदार शोधण्यासाठी कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर सुरू केला आहे. कृत्रिम प्रज्ञेमुळे अधिक उत्तम प्रकारे जोडीदार शोधता येईल, असा विश्वास या कंपन्या व्यक्त करतात. एखाद्या व्यक्तीने स्वतःची इत्यंभूत माहिती दिल्यानंतर कृत्रिम प्रज्ञा त्याच्यासाठी योग्य जोडीदार निवडण्याचं काम करते.

मात्र, सध्या वापरात असलेल्या अनेक सिस्टिम्स केवळ वय आणि उत्पन्न याआधारेच जोडीदार शोधतात. मात्र, फंड मिळाल्यानंतर प्रशासन छंद, आवड, मूल्य या आधारे जोडीदार शोधून देणारे महागडे आणि उच्च प्रतिचे सिस्टिम्स वापरू शकतील, असं स्थानिक प्रसार माध्यमांचं म्हणणं आहे.

एका कॅबिनेट अधिकाऱ्याने एएफपीला सांगितलं, "कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर करणारे मॅचमेकिंग प्रोजेक्ट चालवणाऱ्या किंवा असे प्रोजेक्ट सुरू करणाऱ्या स्थानिक सरकारांना सबसिडी देण्याची आमची योजना आहे. अशाप्रकारच्या सहकार्यामुळे देशाचा घटता जन्मदर सुधारता येईल, अशी आम्हाला आशा आहे."

या शतकाच्या शेवटी जपानच्या लोकसंख्येत मोठी घट होईल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. 2017 साली जपानची लोकसंख्या 12 कोटी 80 लाख इतकी होती. या शतकाच्या अखेरपर्यंत लोकसंख्या 5 कोटी 30 लाखांहूनही खाली येईल, असा अंदाज आहे. जपानमधली कार्यशक्तीही (वर्कफोर्स) झपाट्याने कमी होतेय.

मात्र, जन्मदर वाढवण्यासाठी कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर करून जोडीदार शोधण्यापेक्षा जास्त प्रभावी उपाय सरकारकडे असल्याचं जपानच्या टेम्पल विद्यापीठात सामाजिक-सांस्कृतिक आणि मनोचिकित्सक डॉ. सचिको होरीगुची यांचं म्हणणं आहे. कमी उत्पन्न असणाऱ्या तरुणांना मदत करणे, हा त्यापैकीच एक उपाय.

यासाठी त्या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या एका अहवालाचा दाखला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रगत तंत्रज्ञानासाठी जगात प्रसिद्ध असणारा जपान वृद्धांचा देश म्हणूनही ओळखला जातो. तिथला प्रजनन दर जगात सर्वांत कमी आहे. तरुणांपेक्षा वृद्धांचं अधिक प्रमाण जपानसाठी मोठी समस्या आहे. यावर उपाय म्हणून जन्मदर वाढवून भविष्यात तरुणांची संख्या वाढवण्याचे प्रयत्न जपानकडून सुरू आहे. या प्रयत्नात आता आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) म्हणजेच कृत्रिम प्रज्ञेचा वापर करण्याचा निर्णय जपान सरकारने घेतला आहे.


सामग्री: जोडीदार शोधण्यासाठी ज्यू धर्मियांमध्ये विशेष पार्ट्यांचं आयोजन करतात. त्याला 'ज्युईश सिंगल्स नाईट' असं म्हणतात.

कॅरन आणि बॅरी दोघांची ओळख अशाच एका पार्टीत झाली होती. दोघांचं लग्न झालं. तीन मुलंही झाली. तिन्ही मुलं शुक्रवारच्या प्रार्थना सभांना जायचे. शाळेतही खूप अभ्यास करायचे.

1970 मध्ये इंजिनीअर म्हणून काम करत असताना बॅरी यांनी किडनी डायलिसिस मशीनसाठी खास सुरक्षा उपकरण तयार केलं होतं. मात्र जी कंपनी हे उपकरण विकत घेणार होती, त्या कंपनीने उपकरणाच्या विम्याचा विषय काढला.

हा विमा बॅरीला परवडणारा नव्हता आणि त्यामुळे ते प्रोजेक्ट बारगळला. या कुटुंबावर आर्थिक संकट कोसळलं.

आर्थिक चणचणीच्या याच काळात कॅरेनला 'लॉस अँजेलिस टाइम्स' या वृत्तपत्रातली एक जाहिरात दिसली. पॉर्न उद्योगविश्वातील प्रतिष्ठीत उद्योजक लॅरी फ्लॅन्ट यांना Hustler (हस्लर) मासिक आणि पार्न उद्योगाशी संबंधित इतर वस्तू विकण्यासाठी वितरक हवा होता आणि अशा प्रकारे मॅसन्स कुटुंबाने पॉर्न इंडस्ट्रीत पाऊल ठेवलं.

लवकरच त्यांच्या व्यवसायाने जोर धरला. पहिल्या काही आठवड्यातच फारशी मेहनत न करता बॅरी आणि कॅरेनला 5 हजार ऑर्डर्स मिळाले. दोघेही संपूर्ण लॉस अँजेलिस कारने फिरून सामानाची डिलिव्हरी करायचे.

Hustler खरंतर स्ट्रेट लोकांसाठीचं पॉर्न मासिक होतं. मात्र फ्लँट यांनी काही तोट्यात चाललेली गे पॉर्न प्रकाशनं विकत घेतली आणि त्यांचीही विक्री मॅसन्स करू लागले.

लॉस अँजेलिसमध्ये 'बुक सर्कस' नावाचं अतिशय प्रसिद्ध गे पॉर्न पुस्तकांचं दुकान होतं. काही कारणांमुळे दुकानाच्या मालकाला ते दुकान विकावं लागलं.

मॅसन्स दांपत्याने 1982 मध्ये ते दुकान विकत घेतलं. त्याला नवीन नाव दिलं 'सर्कस ऑफ बुक्स'. मात्र आता या दुकानात केवळ गे पॉर्न पुस्तकं मिळत नव्हती तर लॉस एंजेलिसमधल्या समलिंगी लोकांना भेटण्यासाठीचं हक्काचं ठिकाण बनलं.

'स्टार ट्रेक'च्या सेटवर काम करताना बॅरी

त्यांनी मिका, रेचल आणि जॉश या आपल्या तिन्ही मुलांना दुकानात आल्यावर कुठल्याही वस्तूकडे बघायचं नाही आणि त्याला स्पर्शही करायचा नाही, अशी सक्त ताकीद देण्यात आली होती. आपल्या मित्रांनादेखील दुकानाचं नावही सांगायचं नाही, असंही बजावण्यात आलं होतं.

कॅरेन म्हणाली, "आम्ही काय केलं हे त्यांना कळू नये, असं आम्हाला वाटत होतं. आम्ही आमच्या फॅमिली बिजनेसविषयी काहीच बोलायचो नाही. आमचं एक पुस्तकाचं दुकान आहे, एवढंच आम्ही लोकांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मॅसन्स कुटुंबाला समाजात चांगला मान होता. कॅरन पत्रकार होत्या तर बॅरी सिनेजगतात स्पेशल इफेक्ट इंजिनीअर होते.


सामग्री: जोपर्यंत पुतळा पुन्हा त्याच ठिकाणी बसवण्यात येत नाही तोपर्यंत ठिय्या आंदोलन करण्यात येत आहे. कायदा आणि सुव्यवस्थेचा प्रश्न निर्माण होऊ नये यासाठी गावामध्ये पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे.

मनगुत्ती ग्रामपंचायतीने केलेल्या ठरावानुसार मुख्य चौकात छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या पुतळ्यासोबत, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, महर्षी वाल्मिकी अशा महापुरुषांचे समान उंचीचे पुतळे उभारण्याची परवानगी आहे. मात्र जागा निश्चित नसल्याने हे पुतळे अजून बसवण्यात आले नव्हते.

मनगुत्ती गावातील एका गटाने 5 ऑगस्ट रोजी मुख्य चौकात छत्रपती शिवाजी महाराजांचा अश्वारूढ पुतळा बसवला होता. मात्र परवानगी नसताना पुतळा बसवण्याला दुसऱ्या गटातील युवकांनी विरोध सुरू केला.

6 ऑगस्ट रोजी परवानगी येईपर्यंत पुतळा झाकून ठेवण्यात यावा असं तहसीलदाराकडून सांगण्यात आले. मात्र 7 ऑगस्ट रोजी रात्री पोलीस बंदोबस्त मध्ये हा पुतळा तिथून हटवण्यात आला.  हा पुतळा पुन्हा त्याच ठिकाणी बसवण्यात यावा यासाठी ठिय्या आंदोलन सुरू ठेवणार असल्याचं गावकरी संध्याराणी पाटील यांनी सांगितले.

मनगुत्ती गावातील ज्या चौकात हा पुतळा बसवला आहे, त्या ठिकाणी दर पाच वर्षांनी होणाऱ्या यात्रेदरम्यान उत्सवमूर्ती खेळवली जाते. त्यामुळं काही संघटनांनी त्या ठिकाणी पुतळा बसवण्यात विरोध केला आहे. मात्र जर आता मुलांनी पुतळा बसवला असताना तो हटवणे योग्य नाही. त्यामुळे पुतळा त्याच ठिकाणी ठेवण्यात यावा ,असं गावकरी सतबा कदम यांनी म्हटलं.

राजकीय पक्षांचीही उडी

या घटनेचा शिवसेनेने तीव्र शब्दात विरोध केला आहे. महाराष्ट्र कर्नाटक सीमेवरील कोगनोळी इथं कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिवसेनेने कर्नाटक सरकारचा निषेध करत आंदोलन केले.

 भाजप सरकार केवळ निवडणुकीपुरते शिवाजी महाराजांवर बेगडी प्रेम दाखवते, असा आरोप करत शिवाजी महाराजांचा अवमान खपवून घेणार नाही असं शिवसेना जिल्हाप्रमुख संजय पवार यांनी सांगितले. शिवसेनेकडून उद्या मनगुत्ती गावामध्ये धरणे आंदोलन करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे

एकनाथ शिंदे यांचं पत्र

दरम्यान कर्नाटकचे मुख्यमंत्री येडीयुरप्पा यांनी तातडीने या संदर्भात लक्ष देऊन शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याची सन्मानपूर्वक पुन्हा स्थापना करावी अशी मागणी सीमाभाग समन्वयक मंत्री एकनाथ शिंदे यांनी पत्राद्वारे केली आहे.

मनगुत्ती गावामध्ये ग्रामपंचायतीच्या ठरावानुसार 2019 मध्ये पाच समाजातल्या लोकांना पुतळा बसवण्याची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बेळगाव जिल्ह्यातील हुक्केरी तालुक्यातील मनगुत्ती या गावामध्ये मुख्य चौकात छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा 5 ऑगस्ट रोजी बसवण्यात आला होता. मात्र हा पुतळा तिथून हटवण्यात आल्यानं गावकऱ्यांनी संतप्त प्रतिक्रिया व्यक्त केली आहे.


सामग्री: जोसेफ मॅककान 37 गुन्ह्यांप्रकरणी दोषी आढळला आहे.

जोसेफ मॅक्केन याने 11 ते 71 वर्षं वयोगटातील एकूण 11 जणांवर बलात्कार केले. यात महिलांसह लहान मुलांचाही समावेश आहे.

यातील तीन महिलांचं त्याने इंग्लंडच्या रस्त्यावरून जात असताना चाकूचा धाक दाखवून अपहरण केलं आणि त्यांच्यांवर वारंवार बलात्कार केले.

एकूण 37 प्रकरणांमध्ये त्याच्यावर गुन्हे सिद्ध झाले आहेत. त्याला किमान 30 वर्षं तुरुंगवास भोगावा लागणार आहे.

निकाल देताना न्यायमूर्ती जस्टिस एडीस यांनी जोसेफ मॅकेन "महिला आणि लहान मुलांसाठी धोकादायक" असून तो "एक पिडोफाईल" असल्याचं म्हटलं आहे.

जोसेफ मॅकेन हा "क्लासिक सायकोपॅथ" आहे, "त्याच्यासारखा दुसरा मनोरुग्ण नाही," असं न्यायमूर्तींनी म्हटलं. तसंच या प्रकरणातील पीडितांचं "रक्षण करण्यास यंत्रणा अपयशी का ठरली," याची "स्वतंत्र आणि पद्धतशीर" चौकशी करण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत.

जोसेफला यापूर्वी घरफोडीच्या गुन्ह्यातही शिक्षा झाली होती. फेब्रुवारी महिन्यात त्याची सुटका झाली होती. फेब्रुवारीमध्ये तरुंगातून बाहेर आल्यावर एप्रिलपासून 34 वर्षांच्या जोसेफने महिलांना लक्ष्य करायला सुरुवात केली.

21 एप्रिल रोजी वॅटफोर्डमध्ये एका तरुणीवर बलात्कार केल्यानंतर पुढचे दोन आठवडे त्याने एकापाठोपाठ एक बलात्कारांचा सपाटाच लावला होता.

मॅककान मॅकडोनाल्ड शॉपमध्ये दिसला होता.

निकाल देताना न्यायमूर्ती एडीस म्हणाले, "मॅक्केन भ्याड, हिंसक गुंडगिरी करणारा आणि पिडोफाईल (लहान मुलांवर बलात्कार करणारा) आहे."

मॅक्केनच्या अत्याचाराला बळी पडलेल्या "पीडिता कधीच या धक्क्यातून पूर्णपणे सावरू शकणार नाहीत," असंही न्यायमूर्तींनी म्हटलं. "ही बलात्कार, हिंसाचार आणि अपहरणाची एक अशी मोहीम होती, जी यापूर्वी मी कधीही बघितली नाही किंवा ऐकली नाही."

तब्बल 14 तास जोफेसच्या ताब्यात असलेल्या 25 वर्षांच्या पीडित महिलेने या घटनेमुळे आपल्याला मोठी हादरा बसल्याचं कोर्टात सादर केलेल्या जबाबात म्हटलं आहे.

इंग्लंडच्या NHS म्हणजेच नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसअंतर्गत निधी मिळण्यासाठी आठ महिने ते वर्षभराचा वेळ लागत असल्यामुळे उपचाराचा खर्च आपण स्वतःच करत असल्याचं सांगत त्यांनी पीडितांना आरोग्य सुविधा पुरवण्यात सरकार कमी पडत असल्याबद्दल टीका केली.

व्होडका बॉटल

21 एप्रिलपासून या साखळी बलात्काराला सुरुवात झाली होती. त्या रात्री जोसेफ मॅक्केनने वॅटफोर्डमधल्या एका नाईटक्लबमधून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंग्लंडमधील एका बहुचर्चित साखळी बलात्कार प्रकरणातील आरोपीला कोर्टाने 'अभूतपूर्व' अशी 33 जन्मठेपांची शिक्षा सुनावली आहे.


सामग्री: ज्या काळात दासबोध लिहिला गेला त्या काळातल्या धारणा वेगळ्या होत्या, समाज वेगळा होता, जीवनशैली वेगळी होती. पण त्यात मांडलेली अनेक मूलभूत तत्त्वं आजही लागू पडतात. मग ती हस्ताक्षराबद्दल असोत किंवा दैनंदिन व्यवहाराबद्दल.

समर्थ रामदासांनी दासबोधात मूर्ख माणसाची आणि शहाण्या माणसाची लक्षणं सांगितली आहेत. आजच्या काळात त्यांच्याकडे कसं पाहावं? डिजिटल युगातल्या आपल्या जीवनशैलीला ती तत्त्वं लागू पडतात का? त्यातल्या काही निवडक लक्षणांचा वेध घेण्याचा हा प्रयत्न.

1. दोघांत लुडबुड करणारा

दोघे बोलत असती जेथें | तिसरा जाऊन बैसे तेथें |

डोई खाजवी दोहीं हातें  | तो येक मूर्ख ||६३||

दोन जण बोलत असताना मधेच शिरणं आणि मग आपल्याला काही कळत नाही म्हणून डोकं खाजवत बसणं हे मूर्खपणाचं लक्षण आहे.

पण विनाकारण हुज्जत न घालणारी, 'देखल्या देवा दंडवत' या न्यायानं न वागणारी व्यक्ती शहाणी ठरते.

सज्जनगड.

लटिकी जाजू घेऊं नये | सभेस लटिकें करूंनये |

आदर नस्तां बोलों नये | स्वभाविक ||२१||

पार्ट्यांमध्ये 'स्मॉल टॉक' हा गंमतीशीर प्रकार आहे. आपण कुणाशीतरी महत्त्वाचं बोलत असताना तिसरी व्यक्ती मध्येच टपकते आणि हवा-पाण्याच्या गप्पा मारते. आपल्याला जिथं कुणी विचारत नाही, अशा गप्पांमध्ये घुसून हसं करून का घ्या?

2. भांडकुदळ

कळह पाहात उभा राहे | तोडविना कौतुक पाहे |

खरें अस्ता खोटें साहे | तो येक मूर्ख ||६७||

भांडण होत असताना ते सोडवण्याऐवजी जो गंमत पाहत उभा राहतो आणि जो खरं सोडून खोटं सहन करतो तो मनुष्य मूर्ख आहे असं दासबोध म्हणतं.

पण वाचाळ माणसाशी न भांडता जो सुज्ञांच्या सहवासात राहतो, तो शहाणा, असं समर्थ सांगतात.

प्रातिनिधिक छायाचित्र.

तोंडाळासीं भांडों नये | वाचाळासीं तंडोंनये |

संतसंग खंडूं नये | अंतर्यामीं ||९||

रस्त्यात कुणाचं भांडण सुरू असेल तर अनेक बघे आपापले कॅमेरा फोन काढून ते रेकॉर्ड करायला धावतात. दुसरा कुणी अशा परिस्थितीत सापडलेला पाहून त्यातून आपलं मनोरंजन करून घेणं कितपत योग्य आहे?

त्याउलट समजूतदार माणूस दुसऱ्याच्या भांडणाकडे स्वतःच्या करमणुकीसाठी पाहत बसत नाही. तसंच भांडकुदळ लोकांशी हुज्जत घालण्यात वेळ घालवत नाही, तो शहाणा आहे, असं रामदास स्वामी सांगतात.

3. फुशारक्या मारणारा

आपली आपण करी स्तुती | स्वदेशीं भोगी विपत्ति |

सांगे  वडिलांची  कीर्ती  |  तो  येक  मूर्ख  ||१२||

स्वतःची टिमकी वाजवणारा आणि अडचणींत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रामदास स्वामींनी लिहिलेला दासबोध हा केवळ भक्तीचा नाही तर दैनंदिन जीवनातल्या गोष्टींबद्दल बोलणारा व्यवहार्य ग्रंथ आहे, असं अनेक जण मानतात.


सामग्री: ज्या क्षणी ढोलचा आवाज यायला सुरुवात झाली त्याच क्षणी उपस्थित मीडियाच्या लोकांमध्ये धांदल उडाली. पोलीस सुद्धा त्यांच्या त्यांच्या पोझिशनमध्ये आले आणि थोड्याच वेळात उद्धव ठाकरेंच्या दुसऱ्या अयोध्या दौऱ्याला किंबहुना भेटीला सुरुवात झाली.

साधारण 100-150 पोलीस, तेवढेच पत्रकार आणि तेवढेच शिवसैनिक किंवा दौरा पाहायला आलेली माणसं. असं एकंदर चित्र उद्धव ठाकरे यांच्या दौऱ्याचं पाहायला मिळालं.

कुठलीही मोठी होर्डिंगबाजी नाही, मोठे मंडप नाहीत, सभा नाही की आरती किंवा इतर कुठलेही कार्यक्रम नाहीत. उद्धव ठाकरे त्यांच्या 18 खासदारांसह राम मंदिराच्या मुख्यस्थळी मोजून 20 मिनिटं होते. मीडियाला आत जाण्याची परवानगी नसल्यानं तिथं त्या 20 मिनिटांमध्ये त्यांनी नेमकं काय केलं हे काही सांगता यायचं नाही.

मागील दौऱ्यावेळी लखनऊ-अयोध्या हायवेपासूनच शिवसेनेचे होर्डिंग दिसत होते. अभूतपूर्व सुरक्षा होती. महाराष्ट्रातून मोठ्या प्रमाणात शिवसैनिक आले होते. अयोध्येत अभूतपूर्व सुरक्षेची साक्ष देण्यासाठी पोलीस घोड्यावरून गस्त घालत होते. यावेळी यातलं काहीच दिसलं नाही.

चार तासात आटोपला दौरा

उद्धव ठाकरे यांची ही अयोध्या भेट अवघ्या चारच तासांची होती. साडेआठला अयोध्येत आलेले उद्धव ठाकरे साडेबाराला मुंबईसाठी रवानासुद्धा झाले. अर्थात जाता जाता अदित्य ठाकरे मीडियाला म्हणाले, की आधी मंदिर मग इंडिया पाकिस्तान मॅच.

ज्या दिवशी हा दौरा झाला तो दिवस मीडियासाठी खूपच भरगच्च बातम्यांचा. उद्धव ठाकरेंचा दौरा, मंत्रिंमडळ विस्तार आणि मग त्यानंतर लगेचच इंडिया-पाकिस्तानची मॅच.

खासदार विनायक राऊत, खासदार गजानन कीर्तिकर, युवासेनाप्रमुख आदित्य ठाकरे, शिवसेनापक्ष प्रमुख उद्धव ठाकरे, खासदार संजय राऊत

एकीकडे मंत्रिमंडळाचा विस्तार सुरू आहे आणि दुसरीकडे उद्धव ठाकरे पत्रकार परिषद घेत आहेत असं चित्र टीव्हीवर दिसत होतं. नेमकं काय दाखवावं या पेचात पडलेल्या मीडियानं दोन्ही गोष्टी टू विन्डो करून चालवल्या. पण काही क्षणातच मंत्रिमंडळ विस्तार संपला आणि त्यामागोमाग लगचेच उद्धव ठाकरे यांची पत्रकार परिषदसुद्धा. नेमकं टायमिंग चुकलं बघा. त्यातही या पत्रकार परिषदेत उद्धव ठाकरे यांनी हिंदीत बोलणंच पसंत केलं. जास्तीत जास्त राष्ट्रीय मीडियाच्या प्रतिनिधींच्या प्रश्नांना त्यांनी उत्तरं दिली.

त्यावर आणखी कडी म्हणजे उद्धव ठाकरे जाताच शिवसेनेच्या खासदारांनी उपस्थित मराठी टीव्ही मीडियाच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चारपाच ढोलवाले ढोल वाजवत येत आहेत, त्यांच्याबरोबर 20-25 शिवसैनिक घोषणा देत येत आहेत आणि त्यांच्या गराड्यात काही शिवसेनेचे खासदार दिसत आहेत. हे चित्र आहे अयोध्येतल्या रामजन्मभूमी स्थळाचं.


सामग्री: ज्या ज्या देशात प्रौढ लोकांना मास्कसंबंधी नियम आहेत, तेच 12 वर्षांपेक्षा अधिक वय असलेल्या मुलांनाही लागू असावेत.

लहान मुलांमध्ये कोरोनाचा किती प्रसार होतो, हे अद्याप निश्चित सांगता आलं नसलं, तरी वयस्कर व्यक्तींइतकंच हे प्रमाण असल्याचे काही पुरावे हाती आले आहेत.

WHO ने म्हटलंय की, 5 वर्षांखालील मुलांनी मात्र मास्क वापरू नये. तर 6 ते 11 वर्षे वयोगटातील मुलांनी मास्क वापरावा, मात्र त्यांना मास्क घालण्यासाठी आणि काढण्यासाठी नातेवाईकांनी मदत करावी.

तसंच, WHO च्या मते 60 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या लोकांनी कपड्याचा मास्क वापरावा, तर 60 वर्षांपेक्षा अधिक वय असलेल्या किंवा इतर आजार असलेल्यांनी मेडिकल मास्क वापरावा.

दरम्यान, लहान मुलांना कोव्हिड-19 चा धोका किती? याचा काही महिन्यांपूर्वीच बीबीसीनं आढावा घेतला होता, तो खालीलप्रमाणे :

मुंबईल्या एका नवजात बाळाला काही दिवसांपूर्वी कोरोनाची लागण झाल्याची बाब समोर आली होती. चेंबूर इथल्या खासगी हॉस्पिटलमध्ये प्रसूत झालेली महिला आणि तिच्या तीन दिवसांच्या बाळाला कोरोनाची लागण झाल्याचं लक्षात आलं होतं. त्यानंतर हे हॉस्पिटल सील करण्यात आलं.

पण कस्तुरबा हॉस्पिटलमध्ये झालेल्या टेस्ट नंतर या बाळाला लागण झाली नसल्याचं समोर आलं. मीडियामध्ये या प्रकारच्या बातम्याही आल्या.

लहान मुलांना कोव्हिड-19 ची लागण होते?

मग प्रश्न असा आहे की नवजात बालकांना, बाळांना किंवा लहान मुलांना कोरोना व्हायरसची लागण होऊ शकते का?

फेब्रुवारी महिन्यात चीनमध्ये एका नवजात अर्भकाला जन्मानंतर अवघ्या 30 तासातच कोरोना व्हायरसची लागण झाली होती. तिथल्या मीडियाने दिलेल्या बातम्यांनुसार हे बाळ 2 फेब्रुवारीला वुहानमध्ये जन्मलं होतं आणि कोरोनाची लागण झाल्यानंतर जगातलं सगळ्यात कमी वयाचं कोरोनाचं रूग्ण ठरलं.

बाळाच्या आईला प्रसुतीआधीच कोविड-19 चा संसर्ग झाला होता. बाळाला या रोगाचा संसर्ग कसा झाला, आईच्या पोटात असतानाच की जन्मल्यानंतर हे मात्र स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही.

जर्नल फॉर अमेरिकन मेडिकल असोसिएशननुसार नव्या कोरोना व्हायरसची लागण होणाऱ्या पेशंट्सचं सरासरी वय 49 ते 56 यामध्ये आहे. लहान मुलांना याची लागण होण्याच्या केसेस फारच कमी आहे.

2016 साली झालेल्या सार्स आणि मर्स या जुन्या कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकात असंच काहीसं घडलं होतं. त्यावेळी वर्ल्ड जर्नल ऑफ क्लिनिकल पेडियाट्रीक्स यामध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जागतिक आरोग्य संघटनेनं (WHO) कोरोना विषाणूच्या साथीदरम्यान लहान मुलांच्या मास्कबाबत नवे नियम प्रसिद्ध केले आहेत. 12 वर्षांपेक्षा अधिक वयाच्या मुलांसाठी हे नवे नियम आहेत.


सामग्री: ज्या ठिकाणी संध्याला जाळलं त्या ठिकाणी एका झाडावर तिचा फोटो लावण्यात आला आहे.

तिच्या मृत्यूमुळं तिचे कुटुंबीय हादरलेत. जेव्हा बीबीसीच्या प्रतिनिधी दीप्ती बत्तिनी यांनी त्यांची भेट घेतली तेव्हा त्यांनी आपलं मन मोकळं केलं.

संध्याची बहीण सरितानं बीबीसीला सांगितलं, "अक्का, मला माहितीये मी मरणार आहे. माझं पोट जळतंय...पण त्याला मोकाट सोडू नका...त्याला नक्की शिक्षा व्हायला पाहिजे, असं संध्या मला म्हणाली होती."

संध्याच्या मृत्यूमुळे तिच्या कुटुंबीयांना धक्का बसला आहे.

लग्नाला नकार दिला म्हणून तिच्यावर पेट्रोल टाकून तिला जाळण्यात आलं. तिला रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं. पण तिची मृत्यूशी झुंज अपयशी ठरली.

लकी ट्रेडर्स या अॅल्युमिनियम मटेरियल सप्लायच्या दुकानात संध्या काम करत होती. त्याच ठिकाणी तिच्यासोबत काही काळ काम करणाऱ्या कार्तिक वांगा या तरुणावर तिची हत्या केल्याचा आरोप आहे.

सिकंदराबादमधल्या लालपेटमध्ये संध्याचं घर आहे. तिथं ती दोन खोल्यांच्या घरात आई आणि आपल्या भावंडांसोबत राहत होती.

संध्याच्या घरी गेल्यावर तिची आई आम्हाला पाहून म्हणाली, "माझ्या राणीला भेटायला आलात ना? ती गेली... त्यानं तिला मारलं..." असं म्हणून त्या बाजूच्या खुर्चीवर कोसळल्या.

त्यांच्या घरात एक पोमेरियन जातीचं कुत्रं आहे. तो बावरल्यासारखं करत होता. तो काहीतरी शोधत आहे असं वाटत होतं. संध्याच्या आईनं संध्याचा फोटो त्याच्यासमोर धरला. आणि तो त्या फोटोकडे पाहून भुंकू लागला.

संध्याचा टॉमीवर फार जीव होता.

संध्याचा भाऊ एन. किरण यांनी त्या कुत्र्याला जवळ घेतलं आणि त्याला कुरवाळू लागला. "कालपासून टॉमी असं वागत आहे. संध्याचा टॉमीवर फार जीव होता. ती त्याला खाऊ-पिऊ घालायची, अंघोळ घालायची. कदाचित तिची आठवण त्याला येत असावी," असं किरणनं सांगितलं.

संध्याची आई सावित्री यांनी सरिताला सांगितलं, "संध्याचा फोटो घेऊन ये." त्या फोटोकडे एकटक पाहून त्या बोलू लागल्या, "पाहिलंत ती किती सुंदर दिसत होती. त्यानं तिच्यावर पेट्रोल टाकलं... तिला जाळलं... माझ्या बाळाला किती त्रास सहन करावा लागला असेल... तो सुटता कामा नये."

संध्या व्यतिरिक्त सावित्री यांना दोन मुली आणि तीन मुलं आहेत. संध्या सर्वांत लहान होती. चार वर्षांपूर्वी संध्याच्या वडिलांचा मृत्यू झाला. त्यानंतर तिनं तिच्या परीनं कुटुंबाची जबाबदारी उचलली होती.

'तिला खूप त्रास सहन करावा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लग्नाला नकार दिल्यामुळे हैदराबादच्या संध्याराणी या 28 वर्षीय तरुणीला जिवंत जाळण्यात आलं.


सामग्री: ज्या दिवशी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणसोबत केलेल्या अणुकरारातून बाहेर पडण्याच्या निर्णयावर स्वाक्षरी केली तेव्हापासून आपल्याविरोधातल्या निर्बंधांना रोखण्याचे उपाय आहेत आणि अण्विक कार्यक्रम अमेरिकेशिवायही सुरू राहील, असं इराणचे नेते आणि अधिकारी सांगत आहेत.

मात्र इराणी अधिकाऱ्यांच्या या आर्जवाने काम भागणार नाही, हे स्पष्ट आहे. इराणवर लावण्यात आलेल्या आर्थिक निर्बंधांचा परिणाम कुणी कमी करु शकत असेल, तर तो फक्त युरोपीय महासंघ आहे.

मात्र अमेरिकेच्या विरोधात जाऊन युरोपीय महासंघ इराणसोबतचा अणुकरार वाचवण्याचा प्रयत्न का करेल, हा प्रश्नदेखील आहेच.

इराणचा अणुकरार

इराणविरोधात अमेरिकेचे निर्बंध सुरू राहिले तर युरोपीय राष्ट्र इराणसोबत कसे राजकीय संबंध ठेवतील आणि इराणच्या राज्यकर्त्यांप्रती त्यांची वागणूक कशी असेल?

अणुकराराबाबत इराण आणि '5+1 गट' (संयुक्त राष्ट्र संघाचे पाच कायमस्वरुपी सदस्य आणि जर्मनी) किंवा युरोपच्या दृष्टीकोनातून '3+3 गट' (ब्रिटन, फ्रान्स आणि जर्मनीसारखे तीन युरोपीय देश आणि अमेरिका, रशिया आणि चीनसारखे तीन बिगर युरोपीय देश) यांच्यात गेल्या काही वर्षांत थोड्या-थोड्या कालावधीने आणि त्यानंतर काही महिन्यांसाठी सातत्याने चालणारी सखोल चर्चा हा मुद्दा युरोपसाठी किती महत्त्वाचा आहे, हे दाखवणारी आहे.

आता 'जे गेलं ते गेलं, जे समोर आहे, तेच पुढे नेऊया,' अशी जर्मनी, फ्रान्स आणि ब्रिटन यांची भूमिका आहे.

आज युरोपसमोर जी संकटं उभी ठाकली आहेत आणि ज्या संकटांची चाहुल लागतेय, त्यातून बाहेर पडण्याचा मार्ग कदाचित केवळ इराण हाच आहे. याची जर कारण शोधायची असली तर इतिहासात पाहावं लागतं.

आजपासून सत्तर वर्षांहूनही आधीची गोष्ट आहे.

दुसऱ्या महायुद्धाने युरोप पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाला होता. त्यानंतर पुन्हा उभारी घेण्यासाठी युरोपीय देशांच्या नेत्यांनी कोळसा आणि लोखंडाशी संबंधित एक संघटना स्थापन केली.

युद्धामुळे अस्ताव्यस्त झालेल्या युरोपच्या अर्थव्यवस्थेत नवीन प्राण फुंकण्याचं काम या रोम कराराने केलं.

एकप्रकारे इतिहासात पहिल्यांदाच युरोपच्या सामाईक बाजाराची पायाभरणी झाली. युरोपच्या आर्थिक प्रगतीनेच तिथे शांतता आणि स्थिरता प्रस्थापित केली.

काही वर्षांनंतर जगावर शीतयुद्धाचे ढग दाटायला  लागले आणि दोन महाशक्तींमध्ये जगाचं ध्रुवीकरण झालं. त्यावेळी पुन्हा एकदा युरोपने आपल्या अनुभवातून धडा घेतला की युरोपमधले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिका जगातली सर्वांत मोठी आर्थिक ताकद तर आहेच शिवाय अमेरिकेचं चलन असलेल्या डॉलरमध्येच जगातला 80% व्यापार आणि देवाण-घेवाण होत असते. अमेरिका जगातली एकमेव राजकीय महाशक्तीदेखील आहे.


सामग्री: ज्या पहिल्या आठ लोकांवर या लशीची चाचणी घेण्यात आली होती, त्यांच्यामध्ये अँटीबॉडीज आढळल्याचं कंपनीने म्हटलंय.

ज्या लोकांना कोरोना विषाणूची लागण झालेली आहे, त्यांच्या शरीरातल्या रोगप्रतिकारक शक्तीप्रमाणेच या लोकांच्या रोगप्रतिकारक यंत्रणेने प्रतिसाद दिल्याचं कंपनीने म्हटलंय.

या लशीमुळे कोरोना विषाणूच्या संसर्गापासून संरक्षण प्रत्यक्षात मिळू शकतं का, हे तपासण्यासाठीच्या मोठ्या प्रमाणातल्या चाचण्या जुलैमध्ये सुरू होण्याची अपेक्षा आहे.

सध्या जगभरातले 80 गट कोरोना व्हायरसवरची लस शोधण्यासाठी झपाटून काम करत आहेत.

प्रातिनिधिक फोटो

मॉडर्ना कंपनीने त्यांच्या mRNA - 1273 या प्रायोगिक लशीची चाचणी सर्वांत पहिल्यांदा केली होती.

कोरोना व्हायरसच्या जेनेटिक कोडचा लहानसा भाग या लशीद्वारे रुग्णाच्या शरीरात टोचला जातो.

यामुळे कोव्हिड 19 ची लक्षणं निर्माण होत नाही किंवा रुग्णाला विषाणू संसर्गही होत नाही. पण त्या व्यक्तीच्या शरीरातली रोगप्रतिकारक शक्ती याला प्रतिसाद मात्र देते.

अमेरिकन सरकारच्या नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ अॅलर्जी अँड इन्फेक्शस डिसीजेसने लशीसाठीच्या या चाचण्या घेतल्या. ही प्रायोगिक लस ज्या लोकांना टोचण्यात आली, त्यांच्या शरीरात कोरोना व्हायरसला निष्प्रभ करू शकणाऱ्या अँटीबॉडीज निर्माण झाल्याचं आढळून आलंय.

मात्र, आतापर्यंत फक्त 8 लोकांवर याची चाचणी करण्यात आलेली आहे. या ट्रायलमध्ये एकूण 45 जणांवर चाचणी करण्यात येणार आहे. या प्रयोगामध्ये सहभागी होणाऱ्या लोकांना कमी, मध्यम वा जास्त प्रमाणात ही लस देण्यात येतेय.

सगळ्यांत जास्त प्रमाणात लस देण्यात आलेल्या व्यक्तींमध्ये या सगळ्यात जास्त दुष्परिणाम वा साईड इफेक्ट्स आढळलेले आहेत.

पण कोव्हिड 19 मधून बऱ्या झालेल्या रुग्णांच्या शरीरातील अँटीबॉडिजचं प्रमाण आणि लसीचा लहान डोस घेणाऱ्यांच्या शरीरातील अँटीबॉडिजचं प्रमाण सारखंच असल्याचं मॉडर्नाने म्हटलंय. तर मध्यम प्रमाणात लस घेणाऱ्यांमधलं अँटीबॉडिजचं प्रमाण हे बऱ्या झालेल्या रुग्णांच्या तुलनेत 'लक्षणीयरीत्या जास्त' असल्याचं कंपनीने म्हटलंय.

लसीची ही चाचणी सध्या पहिल्या टप्प्यात आहे. या टप्प्यामध्ये ही लस परिणामकारक आहे का पाहण्यापेक्षा लस सुरक्षित आहे का, याचा तपास घेतला जातोय.

या लसीच्या मदतीने लोकांना विषाणूपासून संरक्षण मिळतंय का हे पाहण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात चाचण्या घ्याव्या लागतील.

उंदरांवरही याचा प्रयोग...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसशी लढण्यासाठी लोकांच्या शरीरातली रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारी एक लस सापडल्याचा दावा एका अमेरिकन कंपनीने केलाय. मॉडर्ना असं या कंपनीचं नाव आहे.


सामग्री: ज्या भागात हिमस्खलन झालं, तो दुर्गम असल्यामुळे नेमकी ही घटना कशी घडली, याबाबदत अद्याप काही स्पष्ट माहिती समोर आलेली नाही.

अभ्यासक आणि संशोधक या घटनेबाबत काय सांगतात ते जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसीनं केला.

हिमालयाच्या या भागातच जवळपास 1 हजार हिमनद्या आहेत, असं ग्लेशियर तज्ज्ञ सांगतात.

त्यांच्यामते तापमानवाढीमुळे मोठे हिमखंड वितळून त्यांच्यात साठलेलं पाणी वेगानं बाहेर आल्यामुळे हिमस्खलन झालं असावं आणि वेगानं वाहणाऱ्या बर्फासोबत चिखल आणि दगडही खाली आले असावेत.

 डेहराडून येथील वाडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ हिमालयन जिओलॉजीमधून नुकतेच निवृत्त झालेले ग्लेशॉलॉजिस्ट डीपी डोभाल सांगतात, "आम्ही त्याला मृत बर्फ म्हणतो, म्हणजे आटत चाललेल्या हिमनदीच्या प्रवाहापासून वेगळे झालेले हिमखंड. अशा मोठ् हिमखंडांवर सहसा दगडांचा ढिगारा जमा झालेला असतो. इथेही असंच झाल्याची शक्यता सर्वात जास्त आहे, कारण हिमस्खलनासोबत मोठ्या प्रमाणात गाळ खाली वाहात आला आहे."

काही तज्ज्ञांच्या मते, हिमस्खलनाच्या वाटेत एखादा हिमतलावही आला असण्याची शक्यता आहे. एखाद्या हिमनदीतलं बर्फ जिथे संपतं तिथे पाणी वितळल्यानं तयार होणारा तलाव म्हणजे हिमतलाव. वरच्या हिमनदीतलं बर्फ तुटून खाली आलं, तर त्यासोबत पाण्याचा प्रवाहही मोठ्या वेगानं खालच्या दिशेनं वाहात जाऊ शकतो.

पण अशा प्रकारचा कुठलाही हिमतलाव या परिसरात तयार झाल्याची माहिती नव्हती, असं काही तज्ज्ञ सांगतात.

"पण सध्याच्या दिवसांत असे ग्लेशियल लेक किती लवकर तयार होऊ शकतात ते सांगता येणार नाही," असंही डीपी डोभाल यांनी म्हटलं.

ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे हिंदू कुश- हिमालय प्रदेशात हिमनद्या झपाट्यानं वितळत असून त्यामुळे हिमतलावांचा आकार वाढतो आहे आणि नवे हिमतलाव तयार होत आहेत.

आणखी एक शक्यता आहे. एखाद्या हिमस्खलनामुळे किंवा भूस्खलनामुळे नदीत कधीकधी अडथळा निर्माण होतो आणि त्यामुळे तात्पुरते जलाशय तयार होतात.

अशा तलावांतील पाण्याची पातळी धोक्याची मर्यादा ओलांडते, किंवा दबाव वाढतो तेव्हा ते फुटतात आणि त्यांच्या मार्गात येणार्या मानवी वस्त्या, पूल, जलविद्यूत प्रकल्प, अशा बांधकामांची प्रचंड हानी होते.

हिमालय प्रदेशात, भूस्खलनामुळे नद्यांना अडथळा निर्माण होतो आणि त्यामुळे तात्पुरते जलाशय निर्माण होतात. हे जलाशय फुटली की मानवी वस्त्या, पूल आणि जलविद्युत प्रकल्पांची हानी होते.

याआधीही या परिसरात अशा अनेक घटना घडल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तराखंडमधील चमोली जिल्ह्यात हिमस्खलन झाल्यानंतर जलप्रलय कशामुळे आला? या दुर्घटनेमागील कारणे शोधण्यासाठी तज्ज्ञांची समिती स्थापन करण्यात आली आहे.


सामग्री: ज्या भारत देशात कोरोनामुळे लाखो जणांचा जीव जाईल, अशी शक्यता वर्तवण्यात आली होती, त्या देशातून कोरोना व्हायरस माघार घेत आहे का?

देशभरात कोरोनाचा प्रसार कमी का होत चालला आहे, याविषयी मी ऑक्टोबर महिन्यात सविस्तर लिहिलं होतं. सप्टेंबर महिन्यात मात्र कोरोनाच्या रुग्णांनी उच्चांक गाठला होता. लाखो रुग्ण या महिन्यात आढळले होते. त्यानंतर मात्र नियमितपणे करण्यात आलेल्या टेस्टिंगमुळे दररोजचे रुग्ण आणि मृत्यूंचं प्रमाण घटलं होतं.

तेव्हापासून परिस्थितीत आता बरीच सुधारणा झाली आहे.

गेल्या आठवड्यापासून देशात दररोज सरासरी 10 हजार कोरोनाचे रुग्ण आढळत आहेत. कोरोनामुळे सात दिवसांत दररोज होणाऱ्या मृत्यूंची सरासरी 100पेक्षा कमी झाली आहे. देशातील अर्ध्याहून अधिक राज्यांमध्ये कोरोनामुळे कुणाचा मृत्यू होत नसल्याचं चित्र आहे. मंगळवारी (9 फेब्रुवारी) दिल्लीत कोरोनामुळे कुणाचाही मृत्यू झाला नाही. गेल्या 10 महिन्यांत दिल्लीनं पहिल्यांदा असा अनुभव घेतला.

आतापर्यंत भारतात 1 कोटींहून अधिक जणांना कोरोनाची लागण झाली आहे. कोरोना रुग्णांच्या बाबतीत भारताचा अमेरिकेनंतर जगात दुसरा क्रमांक लागतो. तर दीड लाखांहून अधिक मृत्यू झाले आहेत. 10 लाखांमागे 112 जणांचा देशात मृत्यू झाला आहे. युरोप आणि अमेरिकापेक्षा ही संख्या खूपच कमी आहे. रुग्णांची संख्या टेस्टिंगचं प्रमाण कमी झाल्यामुळे खालावली नसल्याचंही आता स्पष्ट झालं आहे.

बहुतेक साथीचे रोग साधारणपणे घंटीच्या आकारात (bell-shaped curve) वाढतात आणि तसेच खालावतात. भारतही त्याला अपवाद राहिलेला नाही. देशात अतिशय दाटवस्तीत राहणाऱ्या 65 वर्षांहून अधिक वय असलेल्यांचे मृत्यू मोठ्या प्रमाणावर झाले आहेत.

भारतातील कोरोनाचं संक्रमण कमी होतंय तर त्यात विलक्षण असं काही नाहीये. यामागे कोणताही चमत्कार नाहीये, असं विषाणूशास्त्रज्ञ डॉ. शाहीद जामील सांगतात.

कोरोना रुग्णांची संख्या कमी होण्यामागे अनेक संभाव्य कारणं असल्याचं तज्ञांचं मत आहे.

मिशिगन विद्यापीठातील जीवशास्त्र आणि महामारीशास्त्रातील प्राध्यापक भ्रमर मुखर्जी म्हणतात, "साथीच्या रोगाविषयीचं स्पष्टीकरण अद्याप आपल्याकडे नाहीये. पण आपल्याला हे माहिती आहे की भारत अजून हर्ड इम्यूनिटीपासून दूर आहे."

हर्ड इम्युनिटी म्हणजे समूहाची रोग प्रतिकारकशक्ती. म्हणजे जेव्हा समाजातल्या भरपूर लोकांच्या शरीरात एखाद्या रोगाची प्रतिकार करण्याची शक्ती निर्माण होते, तेव्हा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अनेकांना वाटतंय त्याप्रमाणे भारतातील कोरोना रुग्णांची संख्या खालावणं ही  नाट्यमय  किंवा  अनाकलनीय  बाब आहे का?


सामग्री: ज्या मागणीनं महाराष्ट्रात ऐतिहासिक आंदोलनं झाली, प्रदीर्घ न्यायालयीन लढाई झाली आणि राजकीय गणितं बदलली, ती मागणी सर्वोच्च न्यायालयाच्या दारात पूर्ण होऊ शकली नाही.

अर्थात, काही न्यायालयीन मार्ग अद्यापही अवलंबिता येऊ शकतात, पण तरीही आज आरक्षण रद्द करतांना न्यायालयानं काय म्हटलं हे पाहणं आवश्यक ठरेल.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या पाच न्यायमूर्तींच्या घटनात्मक खंडपीठानं आजचा निकाल दिला. मराठा समाजाला शिक्षण आणि नोकऱ्यांमध्ये आरक्षण देण्याच्या महाराष्ट्र विधिमंडळाच्या निर्णयाच्या संवैधानिक वैधतेबद्दल निर्णय घेणं हे त्यांच्यासमोरचं मुख्य उद्दिष्ट होतं.

न्यायमूर्ती अशोक भूषण, न्यायमूर्ती एल नागेश्वर राव, न्यायमूर्ती एस अब्दुल नाझीर, न्यायमूर्ती हेमंत गुप्ता आणि न्यायमूर्ती रविंद्र भट यांच्या खंडपीठानं हा निर्णय दिला.

इंदिरा साहनी निवाड्याचा पुनर्विचार करण्याची गरज नाही

न्यायाधीश भूषण यांनी हा निकाल वाचून दाखवला. सर्वप्रथम न्यायालयानं हे स्पष्ट केलं की त्यांना इंदिरा साहनी खटल्यातील निर्णयाचा पुनर्विचार करण्याची गरज वाटत नाही.

सर्वोच्च न्यायालयाच्या या निकालानुसार कोणत्याही प्रकारच्या आरक्षणावर 50 टक्क्यांची मर्यादा ही घालण्यात आली होती.

मराठा आरक्षण याचिकेवर सुनावणी होतांना या निकालाचा उल्लेख वारंवार झाला आणि त्या निकालावर पुनर्विचार झाला असता तर महाराष्ट्रासह सर्व राज्यांतल्या आरक्षणाच्या मर्यादेत बदल झाला असता.

पण सर्वोच्च न्यायालयानं त्यांच्या निकालात सुरुवातीलाच हे स्पष्ट केलं की साहनी खटल्याच्या निवाड्यापेक्षा वेगळा विचार करण्याची, म्हणजेच मर्यादा बदलण्याची, आवश्यकता नाही.

मराठा समाज सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागास नाही

भूषण यांनी पुढे असंही म्हटलं की आर्टिकल 324-अ च्या संदर्भात, जी अगोदर घटनादुरुस्ती झाली आहे ती कोणत्याही घटनेतल्या तरतुदीचं उल्लंघन करत नाही. त्यामुळे मराठा आरक्षणाची मागणी करणारी याचिका आम्ही निकाली काढत आहोत.

या निकालात सर्वोच्च न्यायालयानं म्हटलं की मराठा समाजाला 50 टक्के आरक्षणाची मर्यादा उल्लंघून नवं आरक्षण देण्यासाठी कोणताही वैध आधार आम्हाला दिसत नाही.

सर्वोच्च न्यायालयानं त्यांच्या निकालात असंही म्हटलं की मराठा समाजाला सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागास असा दर्जा देता येणार नाही. असं करुन त्यांचा समावेश मागास समाजांमध्येही करता येणार नाही.

महाराष्ट्र मागासवर्ग आयोगानं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्र ज्या निवाड्याकडे लक्ष लावून बसला होता तो निवाडा आज सर्वोच्च न्यायालयानं केला. मराठा समाजाचं आरक्षण कोर्टानं रद्द ठरवलं आहे.


सामग्री: ज्या मिनिआपोलीस शहरात कृष्णवर्णीय जॉर्ज फ्लॉईड यांच्या मृत्यूपासून ही आंदोलनं सुरू झाली होती, त्या शहराने आता अख्खं पोलीस प्रशासनच बरखास्त करण्याचा निर्णय घेतला आहे. मिनिआपोलीस नगर पालिकेत मांडण्यात आलेल्या या ठरावाला 13 सदस्यांपैकी 9 जणांनी संमती दिली आणि सार्वजनिक सुरक्षिततेची एक पर्यायी व्यवस्था तयार करण्याच्या बाजूने मतदान केलं आहे.

शहराचे महापौर जेकब फ्रे यांनी या ठरावाला विरोध केला होता, पण जनतेकडून त्यांचा जाहीर निषेध करण्यात आल्यानंतर त्यांनी माघार घेतली. वर्णद्वेषविरोधी आंदोलकांच्या मते हा एक मोठा कौल आहे.

25 मे रोजी फ्लॉईड यांना ताब्यात घेत असताना पोलीस अधिकारी डेरेक शॉविन यांनी त्यांच्या मानेवर गुडघा ठेवून दाबलं होतं. त्यातच श्वास कोंडून फ्लॉईड यांचा मृत्यू झाल्यानंतर संपूर्ण अमेरिकेमध्ये कृष्णवर्णीय अमेरिकन लोकांविषयीचा वर्णभेद आणि पोलिसांकडून त्यांच्या होणाऱ्या हत्यांबद्दल निदर्शनं सुरू आहेत.

'मला श्वास घेता येत नाहीय' हे फ्लॉईड यांचे शेवटचे शब्द अमेरिकेत गाजतायत

गेल्या दोन आठवड्यांमध्ये काही ठिकाणी निदर्शनांना हिंसक वळण लागलं असून, अमेरिकेतल्या 40 पेक्षा जास्त शहरांमध्ये कर्फ्यू लावण्यात आला होता.

मिनिआपोलीस नगर पालिकेने काय निर्णय घेतलाय?

या निर्णयाच्या बाजूने मत देणाऱ्या नऊ पालिका सदस्यांनी एक निवेदन जनतेपुढे वाचून दाखवलं. त्यात ते म्हणाले, "मिनिआपोलीस आणि देशभरातल्या अनेक शहरांमध्ये आता हे स्पष्ट झालंय की सध्याच्या कायदा-सुव्यवस्था प्रशासनाला आपले काही समुदाय सुरक्षित ठेवण्यात अपयश आलंय, म्हणून आज आम्ही इथे आहोत. थोडा थोडा सुधार करण्यास आपण निश्चितच अपयशी ठरलोय," असं पालिका अध्यक्ष लिसा बेंडर म्हणाल्या.

पण याला पर्यायी व्यवस्था काय असेल, याविषयी आपण पुढे चर्चा करू, असं त्या म्हणाल्या. आतापर्यंतचा पोलीस निधी आपण यापुढे लोकसहभागातून काम करण्यासाठी वापरू, असंही त्या म्हणाल्या.

पण या निर्णयाला महापौरांनी विरोध केल्यामुळे ही प्रक्रिया अगदीच सुरळीत आणि झटपट पार पडेलच, याची शाश्वती नाही. ज्या राज्यात हे मिनिआपोलीस शहर येतं, त्या मिनेसोटातल्या 'ब्लॅक विझन' या हक्क संघटनेचे संचालक कँडेस माँटगोमेरी म्हणाले, "या निर्णयापर्यंत पोहोचायला इतके जीव जायला नको होते. सरकारची फूस असलेल्या अशा सैराट पोलीस प्रशासनाशिवाय, कुठल्याही शस्त्रास्त्रांशिवाय आम्ही जास्त सुरक्षित आहोत."

तर अमेरिकेत इतर काही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या दोन आठवड्यांत अमेरिकेत सुरू असलेल्या वर्णद्वेषाच्या आंदोलनाला मोठं यश आल्याचं सांगितलं जात आहे.


सामग्री: ज्या लोकांची प्रतिकारक्षमता चांगली असते, त्यांच्यावर कोव्हिड-19चा प्रघात जास्त मोठा होत नाही, इतकंच काय ते आतापर्यंत लक्षात आलं आहे. याचंच भांडवल आता आपली बाजारपेठसुद्धा करू पाहात आहे.

प्रतिकारक्षमता वाढवण्याचे उपाय वेगवेगळ्या माध्यमांमधून आणि सोशल मीडियावरून सुचवले जात आहेत.

अर्थात हे काही पहिल्यांदाच घडत नाहीये. जेव्हा अशा साथी किंवा आरोग्य संकटं येतात, तेव्हा अशा गोष्टीही दिसून येतात. 1918 साली जेव्हा स्पॅनिश फ्लू आला होता तेव्हासुद्धा अशाचप्रकारच्या घटना, चर्चा होत होत्या. आणि आता 2020मध्येही तेच दिसून येत आहे.

पण हो, या शंभर वर्षांमध्ये वैद्यकशास्त्रात माणसानं मोठी प्रगती मात्र केलीय हे नक्की.

सध्या सोशल मीडियावर एक अफवा पसरवली जात आहे, की अनेकदा हस्तमैथुन केल्याने रक्ताच्या पेशींमध्ये वाढ होते. व्हिटॅमिन-C असलेली फळं भरपूर खा, प्रोबायोटिक्स घ्या, असेही सल्ले तर तुम्हीही ऐकले असतीच. तर काही लोकांनी ग्रीन-टी आणि लाल मिरची खाल्ल्यास कोव्हिड-19पासून रक्षण होतं, असं सांगायला सुरुवात केली आहे.

सुपरफूड हे बाजारपेठेनं तयार केलेलं आभासी मिथक आहे, असं संशोधक सांगतात. या पदार्थांनी प्रतिकारक्षमता वाढते असा कोणताही पुरावा संशोधनातून मिळालेला नाही.

आपल्या प्रतिकारक्षमतेमध्ये त्वचा, श्वसन मार्ग आणि म्युकस मेंब्रेन या तिघांची महत्त्वाची भूमिका असते, असं येल विद्यापीठामधील इम्युनोलॉजिस्ट अकीको इवासाकी सांगतात. "कोणत्याही प्रकारचा संसर्ग रोखण्यासाठी या तीन घटकांची मदत आपल्या शरीराला होत असते. जर एखादा विषाणू या तीन अडथळ्यांना किंवा संरक्षकांना भेदून आत घुसला तर आतल्या कोशिकांमधली सतर्कता वाढते. त्यातली हालचाल वाढते आणि त्या विषाणूशी लढाई सुरू करतात."

आता ही लढाई इथंच थांबली नाही तर अडॉप्टिव्ह इम्यून सिस्टिमची फौज लढाईत उतरवली जाते. अडॉप्टिव्ह इम्यून सिस्टिम काही विशिष्ट प्रकारच्या विषाणूंविरोधातच लढू शकते.

यामध्ये कोशिकांबरोबर प्रथीन पेशी, आणि प्रतिजैविकं सहभागी झालेली असतात. एखाद्या रोगाविरोधात प्रतिकार क्षमता तयार होण्यासाठी काही दिवसांपासून एका आठवड्यापर्यंत वेळ लागू शकतो.

थोडासा खोकला, सर्दी, ताप, डोकेदुखी याची लक्षणं काही कोणत्या विषाणूमुळे दिसत नाहीत. खरंतर हे सर्व प्रकार आपल्या प्रतिकारक्षमतेचे एक भाग आहेत. ती आपल्याला जन्मतःच मिळालेली असते.

कफातून बॅक्टेरिया बाहेर काढण्यासाठी मदत होते. विषाणू वाढू नये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसमुळे होणारा कोव्हिड-19 कोणत्या औषधाने बरा होईल, याचा शोध जगभरातले संशोधक घेत आहेत.


सामग्री: ज्या वयात माणसं निवृत्तीचा विचार करतात त्या वयात या तिघी भारत आणि भारताबाहेरही फिरायला निघाल्या आहेत.

तरुणपणी जशी मजा करतात तशी मजा आम्ही या वयात करतो असं या तिघींचं म्हणणं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नीरु गांधी, मोनिका चाचना आणि प्रतिभा सभरवाल या तिघी मैत्रिणी भारतातल्या विविध ठिकाणांना भेट देतात.


सामग्री: ज्या विकास महामंडळांवरून हे भांडण झालं, ते नेमके काय आहेत? ही विकास मंडळं कुणासाठी आहेत आणि ती काय काम करतात? त्यांचा राज्यपालांशी आणि लांबलेल्या 12आमदारांच्या नियुक्त्यांशी काय संबंध? या प्रश्नांचा आढावा आपण घेणार आहोत.

राज्यात काही भाग श्रीमंत तर काही गरीब आहेत. गरीब म्हणजे दरडोई उत्पन्न तर कमी आहेच, पण तिथे विकास कामांवर निधी कमी खर्च होतो आणि संधी-नोकऱ्याही कमी मिळतात.

राज्याच्या या मागास भागांचा विकास करण्यासाठी वैधानिक विकास महामंडळांची स्थापना 1994 साली केली गेली. यासाठीची तरतूद राज्यघटनेच्या कलम 371 (2) मध्ये आहे.

त्याप्रमाणे राष्ट्रपतींच्या आदेशावरून आणि राज्यपालांच्या पत्राने 1994 साली 3 मंडळं अस्तित्वात आली. मराठवाड्यासाठी एक, विदर्भासाठी एक आणि ऊर्वरित महाराष्ट्रासाठी एक.

उपमुख्यमंत्री अजित पवार

या मंडळांमुळे काही महत्त्वाच्या गोष्टी घडल्या. महाराष्ट्राच्या स्थापनेनंतर जवळपास तीन दशकं उलटली तरी मराठवाडा आणि विदर्भ अनेक महत्त्वाच्या क्षेत्रांत पिछाडीवर असल्याच्या तक्रारी सातत्याने येत असत.

अनुशेषाची तक्रार तर पाचवीला पूजलेली. अनुशेष म्हणजे बॅकलॉग. म्हणजे ज्या गोष्टी मिळायला पाहिजे होत्या, पण मिळाल्या नाहीत.

या मंडळांमध्ये स्थानिक लोकप्रतिनिधी असतात. म्हणजे आमदारांपासून ते शहरी आणि ग्रामीण पातळीवरचे लोकप्रतिनधी. अध्यक्ष, उपाध्यक्ष राज्यपाल नेमतात.

सुरुवातीला अनेकांनी या मंडळांचं स्वागत केलं. घटनात्मक तरतूद, वैधानिक दर्जा यामुळे त्यांच्याकडे गांभीर्याने पाहिलं जात होतं. शिवाय या मंडळांना निधीची शाश्वती होती. एका मंडळाचा निधी कमी करून तो दुसऱ्या मंडळाकडे वळवता येणार नाही अशीही तजवीज असल्याने ती बाजूही सुरक्षित होती.

ही मंडळं स्थापन करण्यामागचा हेतू हा आहे की राज्यात निधी आणि संधी यांचं यथावकाश समप्रमाणात वाटप होईल. याच मंडळांवरून विधिमंडळांच्या पहिल्याच दिवशी खडाजंगी पहायला मिळाली.

विकास महामंडळांवरून आताच खडाजंगी का?

30 एप्रिल 2020 ला विदर्भ आणि मराठवाडा विकास महामंडळांची मुदत संपली. लॉकाडाऊनच्या काळात हे घडलेलं असल्याने त्यांच्यावर नवीन नेमणुका झालेल्या नाहीत, मुदतवाढ मिळालेली नाही.

ही मंडळं राज्यपालांच्या अखत्यारीत येतात पण त्यासाठीचं निधिवाटप तसंच नियुक्त्या याबाबतीत ते राज्य सरकारच्या सल्ल्याने निर्णय घेत असतात.

गेल्या एप्रिलपासून भाजप या मंडळांवरून सरकारवर दबाव आणायचा प्रयत्न करतंय....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्राच्या अर्थसंकल्पीय अधिवेशनाच्या पहिल्याच दिवशी सरकार आणि विरोधक कमालीचे आक्रमक झाले. पश्चिम महाराष्ट्र विरुद्ध विदर्भ-मराठवाडा असं काहीसं या वादाचं रूप दिसलं.


सामग्री: ज्यांचं लग्न होतं त्या मीरवाइज इल्मी यांनी टीव्हीवर एक मुलाखत दिली. त्यांची पत्नी वाचली असली तरी त्यांचा भाऊ आणि नातेवाईकांसह एकूण 63 जण शनिवारी झालेल्या हल्ल्यामध्ये मारले गेले.

180 पेक्षा जास्त जणांना जखमी करणाऱ्या या हल्ल्यांची जबाबदारी इस्लामिक स्टेटने घेतली आहे.

हा हल्ला 'क्रूर' असल्याचं अध्यक्ष अश्रफ घनी यांनी म्हटलंय.

तालिबानने दहशतवाद्यांना रान मोकळं करून दिलं असल्याचं त्यांनी म्हटलंय. तर अमेरिकेसोबत शांतता चर्चा करत असणाऱ्या तालिबानने या हल्ल्याचा निषेध केलाय.

 मीरवाइज इल्मी यांनी टोलो न्यूजला मुलाखत दिली. ज्या हॉलमध्ये पाहुण्यांचं आनंदात स्वागत केलं तिथूनच काही तासांनी त्यांचे मृतदेह नेताना पाहिल्याचं ते सांगतात.

"माझं कुटुंब, माझी बायको धक्क्यात आहेत. त्यांच्या तोंडून शब्दही फुटत नाहीयेत. माझ्या बायकोला सारखी चक्कर येते," ते म्हणतात.

"माझ्या सगळ्या आशा संपल्या आहेत. मी माझा भाऊ गमावला, मित्र गमावले, नातेवाईक गमावले. माझं आयुष्य परत कधीच पूर्वीसारखं आनंदी होणार नाही."

"मी अंत्यसंस्कारांनाही जाऊ शकत नाही इतका थकवा आलाय मला...पण अफगाण लोकांच्या यातना इतक्यात संपणार नाहीत, हे सुरूच राहणार," ते म्हणतात.

या हल्यामध्ये वधूच्या कुटुंबातल्या 14 जणांचा मृत्यू झाल्याचं वधुपित्याने अफगाण मीडियाला सांगितलं.

काय घडलं?

"आपल्या एका योद्ध्याने स्वतःवर लावलेल्या स्फोटकांचा एका मोठ्या कार्यक्रमामध्ये स्फोट केला तर तिथे पार्क करण्यात आलेल्या स्फोटकं असणाऱ्या गाडीचा स्फोट इतरांनी आपत्कालिन यंत्रणा दाखल झाल्यानंतर घडवून आणला," असं इस्लामिक स्टेटने त्यांच्या पत्रकात म्हटलंय.

शिया मुस्लिम बहुल भागात हा हल्ला झाला आहे.

तालिबान आणि इस्लामिक स्टेटसह सुन्नी मुसलमान कट्टरवाद्यांनी अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानातल्या अल्पसंख्याक शियांवर अनेकदा हल्ले केले आहेत.

या लग्नात सहभागी होण्यासाठी आलेले मुनीर अहमद (23) सध्या हॉस्पिटलमध्ये आहेत. ठार झालेल्यांमध्ये त्यांच्या चुलत भावाचाही समावेश आहे.

"स्फोट झाला त्यावेळी लग्नासाठी आलेले पाहुणे नाचत आनंद साजरा करत होते," त्यांनी एएफपी वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं.

"स्फोटानंतर अफरातफर माजली. सगळे किंचाळत होते, आपल्या जवळच्यांसाठी रडत होते."

अफगाण लग्न बहुतेकदा मोठ्या हॉल्समध्ये होतात. इथे पुरुष आणि महिला-मुलं वेगवेगळे असतात.

काय प्रतिक्रिया उमटली?

'आढावा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अफगाणिस्तानातल्या काबुलमध्ये लग्नात आत्मघातकी हल्ला झाल्यानंतर आपण सगळ्या आशा गमावल्याचं नवऱ्या मुलाचं म्हणणं आहे.


सामग्री: ज्यांचे हात बरबटलेले आहेत त्यांच्याभोवती ईडीचा फास आवळला जाणारच, असं वक्तव्य उद्धव ठाकरे यांनी 'सामना'ला दिलेल्या मुलाखतीत केलं होतं.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

त्याबाबत सुप्रिया सुळे यांना विचारलं असता त्यांनी उद्धव ठाकरे यांना प्रत्युत्तर देताना म्हटलं, की सत्ताधाऱ्यांकडून ईडीच्या माध्यमातून विरोधकांना लक्ष्य केलंच जात आहे, मात्र मित्र पक्षांच्याही फाईल्स ओपन ठेऊन त्यांना भीती दाखवली जाते आहे.

मित्र पक्षांनी विरोधात जाऊ नये म्हणून या फाईल्स त्यांच्यावर टांगत्या ठेवल्या जात आहेत, असं सुळे यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलंय.

राज्याच्या निवडणुकीत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस राज्यातल्या मुद्द्यांऐवजी इतर मुद्द्यांवरच बोलत असल्याची टीका सुप्रिया सुळे यांनी केली आहे. "मुख्यमंत्री यशस्वी आहे म्हणतात. पण पाच वर्षांत एकही ठोसपणे सांगण्यासारखं काम त्यांच्याकडे नाही. दिल्लीत ज्या गोष्टी हिंदीमध्ये ऐकते त्याच गोष्टी महाराष्ट्रात मुख्यमंत्री मराठीत बोलतात. यात तुमचं योगदान काय? ही राज्याची निवडणूक आहे. मग येथे महाराष्ट्राचे प्रश्न का नाहीत?" असा सवाल सुप्रिया सुळे यांनी केला आहे.

पक्षांतरामुळे राष्ट्रवादीला फटका नाही

गेल्या काही महिन्यांमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून मोठ्या संख्येनं नेते भाजपमध्ये गेले आहेत. त्याबद्दल सुप्रिया सुळे यांनी म्हटलं, की या पक्षांतरांमुळे पक्षाला विशेष फटका बसला नाहीये.

जे नेते भाजपमध्ये गेले त्यांना उलट कमी महत्व मिळतंय, असं सुप्रिया सुळेंनी म्हटलं.  त्यासाठी त्यांनी गणेश नाईक यांचं उदाहरण दिलं.

"गणेश नाईक जेव्हा राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये होते तेव्हा ते तीस-तीस आमदारांना तिकीट वाटत होते. राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये असताना त्यांची आन-बान-शान होती. आज त्यांना भाजपमधून दोन तिकिटं मिळवणं सुद्धा शक्य झालं नाही."

ज्या इतर नेत्यांना मुलांमुळे पक्षांतर करावं लागलं त्यांना सुप्रिया सुळे यांनी टोला लगावला.

"गणेश नाईक यांना त्यांच्या मुलाचं तिकीट घ्यावं लागलं. अर्थात त्यांच्या मुलाचंही कौतुक आहे, की त्यानं वडिलांसाठी जागा सोडली. नाही तर सध्या महाराष्ट्रात मुलांच्या मागे वडिलांना फरफटत जावं लागत आहे."

भाजपला पाठिंबा देण्याचा 'तो' निर्णय योग्यच

भारतीय जनता पक्षाचं राज्यातील सरकार 2014 मध्ये वाचवण्यात राष्ट्रवादी काँग्रेसनं जी भूमिका घेतली ती योग्यच असल्याचं सुप्रिया सुळे यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीबीसी मराठीला दिलेल्या विशेष मुलाखतीत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्या सुप्रिया सुळे पक्षांतर करून जाणारे नेते, ईडी, प्रचारातले मुद्दे, घराणेशाही, अजित पवारांचा राजीनामा या विषयांवर बोलल्या. पवार घराण्यात कोणताही संघर्ष नसून शरद पवार यांचा उत्तराधिकारी काळच ठरवेल असं सुप्रिया सुळेंनी या मुलाखतीत म्हटलं.  त्या मुलाखतीचा सारांश-


सामग्री: ज्यांना उमेदवारी मिळाली त्यांचा जल्लोष सुरू असतानाच, ज्यांना उमेदवारी मिळाली नाही किंवा तिकीट कापलं गेलं, त्यांची नाराजीही उघड होऊ लागलीये.

राज्यात ठिकठिकाणी नाराजीनाट्य दिसून येतंय. मुख्यमंत्र्यांचे पीए अभिमन्यू पवार यांच्या विरोधात अरविंद पाटील निलंगेकर, नाशिकमध्ये वसंत गिते, करमाळ्यात नारायण पाटील तसंच तिकीट नाकारलेले इतरही जण  प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षरित्या नाराजी व्यक्त करत आहेत.

बीबीसी मराठीनं राज्यातील आठ प्रमुख मतदारसंघाचा आढावा घेतलाय, जिथे टोकाची नाराजी पाहायला मिळत आहे.

1) औशात मुख्यमंत्र्यांच्या पीएला विरोध

लातूर जिल्ह्यातील औसा विधानसभा मतदारसंघातून भाजपनं अभिमन्यू पवार यांना उमेदवारी जाहीर केलीये. अभिमन्यू पवार हे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे स्वीय सहाय्यक आहेत.

गेल्या 15 वर्षांपासून अभिमन्यू पवार भाजप आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघासोबत काम करत आहेत. वनवासी कल्याण आश्रममध्येही ते सक्रीय होते.

पण अभिमन्यू पवार यांच्या उमेदवारीला औशातून विरोध होऊ लागलाय. पवार यांच्या उमेदवारीला भाजपचे नेते अरविंद पाटील निलंगेकर यांनी विरोध केला आहे. अरविंद पाटील हे राज्याचे कामगार मंत्री आणि लातूरचे पालकमंत्री संभाजी पाटील निलंगेकर यांचे भाऊ आहेत.

शिवसेनेचे माजी आमदार दिनकर माने यांचाही अभिमन्यू पवारांच्या उमेदवारीला विरोध दिसून येतोय. युतीच्या जुन्या फॉर्म्युल्यानुसार औसा मतदारसंघ शिवसेनेच्या खात्यात असायचा. त्यामुळे यंदा ही जागा भाजपला गेल्यानंतर स्थानिक शिवसैनिक नाराज आहेत.

काँग्रेसचे प्रदेश कार्याध्यक्ष बसवराज पाटील हे औसा मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार आहेत. 2014 साली बसवराज पाटलांनी शिवसेनेच्या दिनकर मानेंचा पराभव केला होता.

2) नाशिक मध्य : फरांदेंना तिकीट, मनसेतून आलेले वसंत गिते नाराज

नाशिक मध्य विधानसभा मतदारसंघातून भाजपनं विद्यमान आमदार देवयानी फरांदे यांनाच पुन्हा एकदा संधी दिलीये. फरांदेच्या उमेदवारीमुळं माजी आमदार वसंत गिते हे नाराज झाले आहेत.

वसंत गिते हे 2009 साली याच मतदारसंघातून मनसेच्या तिकिटावर आमदार झाले होते. 2014 साली ते पुन्हा आमदारकीला उभे राहिले, मात्र भाजपच्या देवयानी फरांदेंनी त्यांचा पराभव केला. त्यानंतर वसंत गिते भाजपमध्येच दाखल झाले.

3) मुख्यमंत्र्यांच्या होमग्राऊंडवर नाराजी

नागपूर दक्षिण विधानसभा मतदारसंघातून भाजपनं विद्यमान आमदार सुधाकर कोहळेंना डावलून माजी आमदार मोहन मते...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीसाठी उमेदवारी अर्ज भरण्याची शेवटची तारीख चार ऑक्टोबर आहे. त्यामुळं बहुतांश पक्षांनी आपल्या पहिल्या याद्या जाहीरही केल्या आहेत.


सामग्री: ज्यांनी सोशल मीडियावर हा दावा केलाय, त्यांनी ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तिहादुल मुसलमीन पक्षाचे (AIMIM) प्रमुख खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांच्या भाषणाचा हवाला दिलाय.

ओवेसी यांनी मुंबईतील चांदिवली परिसरात 13 जुलै 2019 रोजी भाषण केलं होतं. या भाषणातील काही भाग सोशल मीडियावर शेअर केला जात आहे.

चांदिवलीतील या भाषणात ओवेसी म्हणतात, "जेव्हा मी इंडिया गेटला भेट दिली, त्यावेळी तिथे हिंदुस्थानाच्या स्वातंत्र्यासाठी बलिदान देणाऱ्यांची यादी पाहिली. इंडिया गेटवर 95 हजार 300 जणांची नावं लिहिली आहेत. तुम्हाला ऐकून आनंद होईल की, त्यातील 61 हजार 945 जण हे मुसलमान आहेत. म्हणजेच, 65 टक्के केवळ मुसलमान नावं आहेत."

"भाजप, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि शिवसेनेच्या कुणाही व्यक्तीने जर तुम्हाला म्हटलं की तुम्ही देशभक्त नाहीत, तर त्यांना इंडिया गेटवरील नावं पाहून येण्यास सांगा," असंही ओवेसी यांनी उपस्थितांना आवाहन केलं.

'मीम न्यूज एक्स्प्रेस' नावाच्या यूट्यूब चॅनेलवर 13 जुलै रोजी ओवेसींचं हे भाषण अपलोड करण्यात आलंय. या भाषणाला सव्वा लाखांहून अधिक व्ह्यूज आहे. याच व्हिडीओचा आधार घेत अनेकजण सोशल मीडियावर इंडिया गेटवरील नावांमध्ये सर्वाधिक मुसलमान असल्याचा दावा करत आहेत.

मात्र, या दाव्याची पडताळणी केली असता, आमच्या असं लक्षात आलं की, खासदार असदुद्दीन ओवेसी यांचा दावा पूर्णपणे खोटा आहे.

बीबीसीच्या वाचकांनी व्हॉट्सअॅपवरून हा फोटो आमच्यापर्यंत पाठवला आणि यामागची सत्यता जाणून घेण्याची इच्छा व्यक्त केली.

इंडिया गेटवर किती सैनिकांची नावं?

दिल्ली सरकारच्या वेबसाईटनुसार, नवी दिल्लीस्थित 'इंडिया गेट' 1931 साली उभारण्यात आला. म्हणजेच भारताच्या स्वातंत्र्याच्या 16 वर्षं आधी.

42 मीटर उंचीचं हे स्मारक इंग्रजांच्या सत्ताकाळात ब्रिटिशांसाठी लढताना मृत्युमुखी पडलेल्या भारतीयांच्या स्मरणार्थ बनवण्यात आलं होतं. 'ऑल इंडिया वॉर मेमोरियल' असं या स्मारकाला म्हटलं जात असे.

या स्मारकावर 13,516 भारतीय सैनिकांची नावं लिहिली आहेत. यामध्ये 1919 सालच्या अफगाण युद्धात मृत्युमुखी पडलेल्या भारतीय सैनिकांच्या नावांचा समावेश आहे.

कॉमनवेल्थ वॉर ग्रेव्ह्ज कमिशनच्या यादीनुसार, 1914 ते 1919 दरम्यान ब्रिटिश सरकारसाठी लढताना मृत्युमुखी पडलेल्या 13,220 सैनिकांची नावं इंडिया गेटवर लिहिली आहेत.

कमिशनने आपल्या वेबसाईटवर सैनिकांची सेवा क्षेत्रानुसार म्हणजेच लष्कर, वायूदल आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'भारतीय स्वातंत्र्यासाठी बलिदान देणाऱ्यांची नावं नवी दिल्ली स्थित इंडिया गेटवर लिहिण्यात आली आहेत, त्यात 65 टक्के नावं हिंदुस्थानातील मुसलमानांची आहेत,' असा दावा सध्या सोशल मीडियावर केला जात आहे.


सामग्री: ज्याठिकाणी त्यांना फाशीची शिक्षा देण्यात आली होती त्या चौकाला भगत सिंग यांचं नाव देण्यात यावं अशी मागणी लाहोरमधली काही सामाजिक कार्याकर्ते करत आहेत.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भगत सिंग यांचं भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी मोठं योगदान आहे. त्यांच्या राजकीय आंदोलनाची सुरुवात लाहोर शहरातून झाली होती.


सामग्री: ज्यात कर्मचाऱ्यांना कार्यालयात मोफत स्नॅक्स, वीकेंडला बीयर तसंच कार्यालयात जिमची सुविधा देण्याशिवाय जगभरात फिरण्यासाठी मोठ्या सुट्ट्याही देऊ करतात. कार्यक्षम कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवणं त्यांच्यासाठी महत्त्वाचं असतं.

लँचेस्टर युनिव्हर्सिटीतील मनोविज्ञान प्रोफेसर सुझैन कार्टराईट सांगतात की, जेव्हा जेव्हा नोकऱ्यांच्या मोठ्या संधी उपलब्ध होतात तेव्हा अशा गोष्टी वाढतात."

सध्याचं मार्केट हे कष्टकऱ्यांचं आहे. आधीच्या काळाच्या तुलनेत आता लोक वेगानं नोकऱ्या बदलतात.

अमेरिकेच्या श्रमिक सांख्यिकी विभागाच्या आकडेवारीनुसार 25 ते 34 वयोगटातील लोक केवळ 2.9 वर्षच एका नोकरीत टिकून राहतात. 1983मध्ये हे प्रमाण 3.2वर्ष इतकं होतं.

कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवण्यासाठी कंपन्या अनेक प्रलोभनं देतात. काही कंपन्या कर्मचाऱ्यांना अधिकचे भत्तेही देतात.

पण यातला कुठला उपाय काम करतो आणि कुठला नाही? जर भत्ता देणं केवळ दिखावा असेल तर मग चांगला उपाय कुठला आहे?

मोठ्या सुट्ट्या

नेटफ्लिक्स आणि वर्जिन समुहासह काही कंपन्या आपल्या कर्मचाऱ्यांना मोठ्या सुट्ट्यांचा पर्याय देतात.

या कंपनीतले कर्मचारी हवी तेवढी मोठी सुट्टी घेऊ शकतात. मोठ्या कंपन्यांची ही पद्धत बघून लहान कंपन्याही आता मागे राहिलेल्या नाही.

अमेरिकेतील मनुष्यबळ संघटना सोसायटी फॉर ह्युमन रिसोर्स (SHRM)नुसार 5 टक्के कंपन्या अमर्याद सुट्ट्या देण्याची तयारी दाखवतात.

2014मध्ये केवळ 1 टक्के कंपन्या अशा प्रकारचा पर्याय आपल्या कर्मचाऱ्यांना देत होत्या. अशा सुट्ट्या कर्मचार्यांचा आत्मविश्वास वाढवताना दिसतात.

SHRMच्या सुजैन गाऊल्डेन सांगतात की, " आपल्या सुट्ट्यांची गरज ठरवण्याचा अधिकार कर्मचाऱ्यांना दिला तर त्यांना ते आवडतं"

मात्र याचा वापर लोक कसा करतात हे संशयास्पद आहे. मँचेस्टर बिझनेस स्कूलमध्ये मनोविज्ञानाच्या प्रोफेसर असलेल्या कॅरी कूपर यांच्या मते पीआर किंवा प्रसिद्धीसाठी हे चांगलं आहे, पण लोक याचा वापर कसा करतात हे आम्हाला माहिती नाही.

कर्मचारी सुट्टी घेत नाहीत

सुट्टी घेणं हे व्यवसाय आणि कर्मचारी दोघांसाठीही फायदेशीर असतं.

2015 च्या एका अभ्यासानुसार जे कर्मचारी कंपनीनं दिलेल्या सगळ्या सुट्या घेतात त्यांना वर्षाला 6.5 टक्के वेतनवाढ मिळण्याची शक्यता असते.

जे कर्मचारी सुट्ट्या घेत नाहीत, त्यांना मात्र तशी वेतनवाढ मिळेलच असं नाही.

मात्र नियम जरी आपणाला मान्य असले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कर्मचाऱ्यांना खूश ठेवण्यासाठी गिफ्ट्स देणं किंवा कॉर्पोरेट पर्क्स देणं हा एकमेव उपाय नाहीए. इतर छोट्यामोठ्या उपाययोजनाही महत्त्वाच्या ठरू शकतात. हुशार आणि कार्यक्षम कर्मचाऱ्यांना आपल्यासोबत ठेवण्यासाठी आणि अशाच नव्या लोकांना आकर्षित करण्यासाठी कंपन्या अनेक क्लृप्त्या लढवतात.


सामग्री: ज्युनियर ट्रंप यांची भेट वादग्रस्त ठरली आहे.

जून 2016 मध्ये डोनाल्ड ट्रंप यांच्या मुलाने रशियन वकील नतालिआ वेसेल्नीटस्काया यांची भेट घेतली होती. या भेटीचे पडसाद सातत्याने उमटत असतात. या भेटीबाबतची ट्रंप यांची कबुली याप्रकरणासंदर्भातलं सगळ्यात स्पष्ट निवेदन आहे.

विशेष सरकारी वकील रॉबर्ट म्युलर अमेरिकेच्या गुप्तहेर संस्थांनी दिलेल्या अहवालावरून अधिक तपास करत आहेत. या अहवालात म्हटलं आहे की, निवडणुकांचे निकाल ट्रंप यांच्या बाजूने झुकवण्यात रशियनांचा हात होता.

मात्र डोनाल्ड ट्रंप यांनी कोणत्याही स्वरूपाच्या संगनमताचा इन्कार केला आहे.

यासंदर्भात सुरू असलेली चौकशी म्हणजे देशातलं सगळ्यात मोठं राजकीय षड्यंत्र असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. दरम्यान 2016 मध्ये झालेल्या अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीत कोणत्याही स्वरूपाचा हस्तक्षेप किंवा संगनमताचा रशियाने इन्कार केला आहे.

या निवडणुकीत हिलरी क्लिंटन यांना नमवत ट्रंप यांनी बाजी मारली.

ट्रंप काय म्हणाले?

वॉशिंग्टन पोस्ट, सीएनएन आणि एपी या अमेरिकेतील प्रसारमाध्यमांनी ट्रंप यांच्यासंदर्भात बातमी दिली होती. रशियन वकील वेसेलनीटस्काया यांची भेट झाल्याच्या मुद्यावरून मुलगा अडचणीत येऊ शकतो यामुळे डोनाल्ड ट्रंप चिंतेत होते.

यावर ट्रंप म्हणाले, "माझ्या मुलाने कोणाची भेट घेतली यासंदर्भातलं वृत्तांकन फेक न्यूज आहे. तथ्यांची मोडतोड करून ही बातमी देण्यात आली आहे."

ते पुढे म्हणाले, "प्रतिस्पर्ध्यांची माहिती मिळवण्यासंदर्भात मुलाने भेट घेतली होती. नियमांच्या चौकटीत बसणारी अशी ही भेट होती. अशा भेटी राजकारणात नियमितपणे होतात. यापेक्षा यात काहीही नाही. मला याची माहिती नव्हती."

हे ट्वीट का महत्त्वाचं?

ट्रंप यांचं आताचं ट्वीट त्यांच्या आधीच्या निवेदनांच्या विरोधात जाणारं आहे.

न्यूयॉर्क टाइम्सने याबाबत पहिल्यांदा बातमी दिली होती. त्यावेळी डोनाल्ड ट्रंप ज्युनियर यांनी स्पष्टीकरण दिलं होतं. अमेरिकेच्या नागरिकांनी रशियन मुलांना दत्तक घेण्याबाबत बारगळलेल्या योजनेसंदर्भात ही भेट असल्याचं ट्रंप ज्युनियर यांनी म्हटलं होतं.

या बैठकीत राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीतील उमेदवार हिलरी क्लिंटन यांना हानी पोहोचवणारी माहिती देण्यात येईल हे समजल्यानंतर ट्रंप ज्युनियर यांनी बैठकीसाठी होकार दिल्याचं सांगितलं. या बैठकीबाबत झालेला इमेल तपशीलही डोनाल्ड ट्रंप ज्युनियर यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निवडणुकांची माहिती घेण्यासाठी जून 2016मध्ये माझा मुलगा रशियाच्या वकिलांना भेटला असल्याची कबुली अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी दिली आहे.


सामग्री: ज्यूसचा एक मोठा चाहता वर्गही आहे.

नसबंदी झाली असल्यामुळे त्याच्या पेशींचा वापर करून त्याच्यासारखाच एक कुत्रा बनवण्यात आला आहे. चीनमध्ये जनुकतंत्रज्ञान क्षेत्राचा सध्या वेगानं विकास होत आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्यूस नावाचा कुत्रा इतर कुत्र्यांप्रमाणे रस्त्यावर भटकणारा होता. मात्र आता तो चित्रपटांमध्ये आणि टीव्ही कार्यक्रमांमध्ये काम करतो.


सामग्री: ज्येष्ठ क्रीडा पत्रकार, क्रीडा क्षेत्रातले तज्ज्ञ आणि बीबीसीच्या संपादकांनी या नावांची निवड केली आहे. पुरस्कारासाठी मतदान आता सुरू झालं आहे आणि तुम्ही बीबीसीच्या भारतीय भाषा सेवांचे प्लॅटफॉर्म किंवा बीबीसी स्पोर्ट्स वेबसाईटवर जाऊन आपल्या आवडत्या भारतीय महिला खेळाडूसाठी मतदान करू शकता.

मतदान करण्यासाठी या लिंकवर क्लिक करा.

पाच नामांकनं आहेत:

या पुरस्कारांविषयी बोलताना बीबीसीच्या भारतीय भाषा सेवा प्रमुख रूपा झा म्हणाल्या, "यावर्षीची ISWOTY विजेती ठरवण्यासाठी जगभरातले लोक सहभागी होतील आणि या अनिश्चित काळात गेमचेंजर म्हणून काम करणार्‍या सर्वोत्कृष्ट महिला स्पोर्ट्स स्टारला मतं देतील, अशी मी आशा करते."

बीबीसीचे एशिया पॅसिफिक विभागातले बिझनेस डेव्हलपमेंटचे प्रमुख इंदू शेखर म्हणतात, "आम्ही या प्रतिष्ठित क्रीडा पुरस्काराचं दुसरं वर्ष साजरं करण्यास तयार आहोत, याचा मला आनंद वाटतो आणि 'स्पोर्ट्स हॅकेथॉन' आणि 'इंडियन गेमचेंजर सीरिज'च्या माध्यमातून प्रतिभावान आणि उदयोन्मुख महिला खेळाडूंची ऑनलाईन उपस्थिती वाढवण्याचं आमचं लक्ष्य आहे."

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयरच्या दुसऱ्या हंगामासाठी नामांकनांची घोषणा होताना पॅरा-बॅडमिंटन चॅम्पियन मानसी जोशी म्हणाली, की "बीबीसीच्या या उपक्रमामुळे लोकांना क्रीडाक्षेत्रातील महिलांविषयी अधिक माहिती मिळतेय. त्यामुळे लोकांमध्ये माझ्या खेळाविषयी विशेष कुतूहल निर्माण झालंय - पॅरा बॅडमिंटन."

तर माजी ऑलिम्पियन पी. टी. उषा म्हणाल्या की, "पुरेशा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये सहभागी न होता आल्याने माझे पदक हुकले. आता परिस्थिती सुधारत आहे, पण आम्हाला अजूनही त्यावर काम करायची गरज आहे."

नामांकित खेळाडूंच्या प्रतिक्रिया

नामांकनांची यादी जाहीर झाल्यानंतर नामांकनं मिळालेल्या खेळाडूंनीही आपल्या प्रतिक्रिया दिल्या आहेत.

द्युती चंद

द्युती चंद : "बीबीसी पुरस्काराच्या दुसऱ्या वर्षीही मला नामांकन मिळालं, याचा मला आनंद आहे. भारतात हल्ली लोकांमध्ये खेळाविषयी जागरुकता निर्माण झाली आहे, हे बघून खूप छान वाटतंय. कितीतरी खेळाडू आज स्वतःचा ठसा उमटवत आहेत, पैसे कमावत आहेत आणि देशाची शानही वाढवत आहेत."

मनू भाकेर

मनू भाकेर : "हे नामांकन म्हणजे माझी स्वतःची माणसं माझी पाठ थोपटत असल्यासारखं आहे आणि म्हणून हे नामांकन माझ्यासाठी खूप खास आहे. लोक माझ्या कामगिरीचं कौतुक करतात आणि माझी कठोर मेहनत त्यांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीबीसी न्यूजने आज दिल्लीत झालेल्या व्हर्च्युअल पत्रकार परिषदेत 'बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्स वुमन ऑफ द इयर' या पुरस्कारासाठी यावर्षी निवड करण्यात आलेल्या पाच नामांकनांची घोषणा केली.


सामग्री: ज्येष्ठ चित्रकार प्रभाकर बर्वे यांच्या आठवणींना उजाळा देण्यासाठी हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. त्यावेळी पालेकर आधी बर्वे यांच्या काही आठवणींबद्दल बोलले आणि त्या अनुषंगाने NGMAच्या चित्रप्रदर्शनाबाबतच्या बदलणाऱ्या धोरणांवर टीका केली.

तेव्हा त्यांना भाषण मध्येच थांबवायला सांगितलं. मंचावर उपस्थित असलेल्या आयोजक आणि समन्वयकांनी त्यांना "तुम्ही हे बोलू शकत नाही. कृपया बर्वेंबद्दलच बोलावे," असं त्यावेळी सांगितलं.

दरम्यान या सगळ्या घडल्या प्रकराबद्दल अमोल पालेकर यांनी पुण्यात पत्रकार परिषद घेऊन त्यांची बाजू मांडली.

"मी ज्या मुद्द्यांवर बोललो ते त्या कार्यक्रमाचं औचित्य किंवा कार्यक्रमाला अनुसरून नव्हतं, असं सांगत NGMAच्या डायरेक्टरांनी मला माझं भाषण थांबवायला सांगितलं. भाषणासाठी बोलावलं तेव्हा बर्वे यांच्या स्मृतिप्रित्यर्थ कार्यक्रमात काय बोलू नये याविषयी त्यांनी सांगितंल नव्हतं. पण मी कार्यक्रमाविषयीच बोलत होतो त्यामध्ये काय चुकीचं होतं, असा सावल त्यांनी उपस्थित केला आहे.

NGMAच्या 5 मजली इमारतीच्या वापराबाबत काही बदल केले होते त्याविषयी पालेकर यांनी मत व्यक्त केलं.

तसंच आमच्याकडं मोबाईल होते म्हणून हे आपल्या समोर आलं. नाहीतर हा प्रकार लोकांसमोर आला नसता, असं मत यावेळी संध्या गोखले यांनी व्यक्त केलं.

तसंच जेसल ठक्कर आपल्याला म्हणाल्या की, 'मला डायरेक्टर कडून सांगण्यात आल होत की गव्हर्नमेंट विरोधात काही बोललं जाऊ नये,' असा दावा सुद्धा अमोल पालेकर आणि संध्या गोखले यांनी केला आहे. जेसल ठक्कर या कार्यक्रमाच्या आयोजक होत्या.

"NGMAमध्ये झालेल्या भाषणापूर्वी मला संचालकाकडून कुठल्याही प्रकारची माहिती देण्यात आली नाही. याउलट संचालकाना सरकारकडून पालेकरांना सरकार विरोधी बोलू देऊ नये अशी भूमिका घेतली. असं असताना भाषणापूवी कुठलीही कल्पना देण्यात आली नाही. म्हणजे मी काय भाषण करायचे हे अगोदर संचालकांना दाखवायचे होते का? हे एकप्रकारे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला नव्हे का," असंही पालेकर यांनी म्हटलं आहे.

"NGMA बाबात घडलेली घटना ही संपूर्ण कलाक्षेत्राला खंत वाटावी अशी आहे, सरकारच्या विरोधात बोलायचं नाही, बोललात तर तुम्ही देशद्रोही, अशा प्रकारची नवी संस्कृती जिला केवळ हुकुमशाही हे एकच नाव आहे, ती देशात निर्माण करण्याचा प्रयत्न भाजप आणि त्यांच्या इतर गटांकडून केला जात आहे. त्यांना विरोध करण्याची गरज आहे,"...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईच्या नॅशनल गॅलरी ऑफ मॉडर्न आर्टच्या (NGMA) एका कार्यक्रमात बोलताना ज्येष्ठ अभिनेते आणि दिग्दर्शक अमोल पालेकर यांचं भाषण मध्येच थांबवण्यात आलं. NGMA कडून याबाबत मात्र अजून कुठलीही अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही. पण या कार्यक्रमाचे अध्यक्ष सुहास बहुलकर यांनी पालेकरांच्या या वक्तव्यांमुळे खळबळ माजली, असं म्हणाले.


सामग्री: ज्येष्ठ पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक राजू परुळेकर यांनी नुकतीच माजी मुख्यमंत्री आणि विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांची मुलाखत घेतली. या मुलाखतीत स्वाभाविकपणे फडणवीसांना विधानसभा निवडणुकीतील सत्ता स्थापनेच्या डावपेचांसंदर्भात प्रश्न विचारले गेले. त्यावेळी फडणवीस यांनी हा खुलासा केला.

फडणवीस यांनी मुलाखतीत सांगितलं, "यासंदर्भात योग्य त्या चर्चादेखील झाल्या होत्या. एका चर्चेत मी होतो. एकात मी नव्हतो. ज्या लेव्हलच्या सगळ्या चर्चा झाल्या होत्या. त्यानंतर राष्ट्रवादीच्या प्रमुखांनी आपली भूमिका बदलली आणि आम्ही कॉर्नर झालो. आम्ही शांत बसलो होतो. दोन तीन दिवस असे होते की, आम्ही मनातून हे सरकार आपलं नसेल असं ठरवून टाकलं होतं. त्या तीन-चार दिवसांत कुठलीच कृती आम्ही केली नाही. "

देवेंद्र फडणवीस यांनी पुढे सांगितलं, "पण त्या तीन-चार दिवसांनंतर अजित पवारांकडून आम्हाला फिलर आला. आमची त्यांच्याशी चर्चा झाली. त्यांनी म्हटलं, की मला हे मान्य नाही.

जे शरद पवारांनी आधी सांगितलं होतं, त्यानुसार स्थिर सरकार भाजप आणि राष्ट्रवादीच देऊ शकतं, असं माझं आजही स्पष्ट मत आहे. पण जर पवारसाहेब शब्दावरुन आता बदलत असतील, तर हे तीन पक्षांचं सरकार चालू शकत नाही, असं मला वाटतं. यातून राज्याचं नुकसान होईल. म्हणून तुमच्यासोबत सरकार बनवायला मी तयार आहे."

 नेहमी माध्यमांसमोर बोलणारे राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते फडणवीस यांच्या गौप्यस्फोटावर शांत आहेत. अनेक नेत्यांनी यावर बोलायला नकार दिला. थेट शरद पवार यांच्याकडे देवेंद्र फडणवीस यांनी बोट दाखवूनही राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते शांत का आहेत?

'त्या' दिवशी काय घडलं?

23 नोव्हेंबर 2019 च्या पहाटे देवेंद्र फडणवीस यांनी मुख्यमंत्री पदाची आणि अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्री पदाची शपथ घेतली. त्यानंतर अजित पवारांबरोबर असलेल्या संख्याबळापैकी जवळपास सर्वच आमदार शरद पवारांकडे परत आले. त्यामुळे अजित पवार यांनाही उपमुख्यमंत्री पदाचा राजीनामा द्यावा लागला आणि अवघ्या 80 तासात हे सरकार पडलं.

अजित पवार 'अनरिचेबल' झाले. राष्ट्रवादीमधल्या अनेक नेत्यांची अजित पवार हे आता पक्ष सोडून गेले असं वाटत होतं. आज राष्ट्रवादी पक्षचं नाही तर पवार कुटुंबातही फूट पडली, असं व्हॉट्सअॅप स्टेटस सुप्रिया सुळे यांनी ठेवलं. त्यानंतर पत्रकारांशी बोलताना योग्य वेळी बोलू, असं त्या म्हणाल्या. पण हे बोलताना त्या भावूक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"ज्यावेळी शिवसेना सोबत येत नाही, हे आमच्या लक्षात आलं, तेव्हा आमच्यासमोर कोणते पर्याय असू शकतील, याचा आम्ही विचार केला. त्यातल्या एका पर्यायात आम्हाला थेट राष्ट्रवादीची ऑफर होती. म्हणजे अजित पवार नाही...थेट राष्ट्रवादी!"


सामग्री: ज्येष्ठ पत्रकार गौरी लंकेश यांची 5 सप्टेंबरला गोळ्या घालून हत्या करण्यात आली होती.

यासंबंधी इंडियन एक्स्प्रेस या इंग्रजी वृत्तपत्रानं दिलेल्या वृत्तात,

गौरी लंकेश यांच्या हालचालींवर नजर ठेवण्यासाठी संशयित मारेकरी लंकेश यांच्या घराजवळच वास्तव्याला असल्याचं लिहीण्यात आलं आहे. एसआयटीच्या हवाल्यानं हे वृत्त देण्यात आलं आहे.

मारेकरी त्यांच्या घराजवळ राहून त्यांच्यावर पाळत ठेवत असल्याचा अंदाज एसआयटीनं व्यक्त केला आहे. ते तब्बल सात दिवस त्यांच्या घराच्या परिसरात तळ ठेकून होते असं एसआयटीचं म्हणण आहे.

अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर घाला - पवार

समाज माध्यमांवर सरकार विरोधात लिहीलं म्हणून नोटीस मिळालेल्या तरुणांनी शनिवारी शरद पवार यांची भेट  घेतल्याचं वृत्त लोकसत्ता या दैनिकानं दिलं आहे.

"पुरोगामी महाराष्ट्रात पोलिसांच्या माध्यमातून अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर गदा आणण्याचा प्रयत्न सहन केला जाणार नाही," असा इशारा या भेटीनंतर शरद पवार यांनी दिला असल्याचं वृत्त लोकसत्तानं दिलं आहे.

हा सगळा प्रकार गंभीर असून त्याबाबत आपण मुख्यमंत्र्यांशी बोलणार असल्याचही पवार यांनी सांगितलं आहे.

महाराष्ट्रातील कीटकनाशकांच्या विक्रीत चौपट वाढ झाली असल्याचं दिव्य मराठीनं म्हटलं आहे.

कीटकनाशकांच्या बाजारात महाराष्ट्र अव्वल

2010 ते 2016 या सहा वर्षांत राज्यात सर्वात जास्त कीटकनाशकांची विक्री झाल्याचं वृत्त दिव्य मराठी या वर्तमानपत्रानं दिलं आहे. कीटकनाशकांच्या बाजारात पंजाब, हरियाणा, आंध्र प्रदेश आणि उत्तर प्रदेश या आघाडीच्या राज्यांना मागे टाकून महाराष्ट्र सर्वात मोठं राज्य बनलं आहे.

तसंच या सहा वर्षात महाराष्ट्रातील कीटकनाशकांच्या विक्रीत चौपट वाढ झाली असल्याचं या बातमीत म्हटलं आहे.

विद्यमान लोकसभेच्या कृषी विभागाच्या संसदीय समितीनं गेल्या वर्षी सादर केलेल्या अहवालातून ही धक्कादायक आकडेवारी पुढे आली असल्याचं बातमीत स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

हार्वी वाईनस्टेन यांना ऑस्कर अकादमीतून निलंबित करण्यात आलं आहे.

 हार्वी वाईनस्टेन ऑस्कर अकादमीतून निलंबित

बीबीसी न्यूजनं दिलेल्या वृत्तानुसार, ऑस्कर अकादमीनं निर्माते हार्वी वाईनस्टेन यांना संस्थेतून निलंबित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

'यूएस अॅकेडमी ऑफ मोशन पिक्चर आर्ट्स अॅंड सायन्स'च्या एकूण सदस्यांपैकी दोन तृतीयांश सदस्यांनी वाईनस्टेन यांना त्वरित निलंबित करण्यासाठी पाठिंबा दिला.

अमेरिकी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्येष्ठ पत्रकार गौरी लंकेश यांच्या हत्या प्रकरणात विशेष तपास पथकानं 2 संशयित मारेकऱ्यांची रेखाचित्रे जारी केली आहेत.


सामग्री: ज्येष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ

यापूर्वी  ही विधेयकं संसदेत मांडण्यात आली. देशातल्या अनेक राज्यांमध्ये या विधेयकांना विरोध करण्यात येतोय. भारतातल्या शेतकऱ्यांच्या समस्या सातत्याने मांडणारे जेष्ठ पत्रकार पी. साईनाथ यांच्याशी बीबीसीच्या मुरलीधरन काशी विश्वनाथन यांनी केलेली बातचीत :

भारत सरकारने आणलेल्या या विधेयकांविषयी तुमचं मत काय?

पी. साईनाथ - ही विधेयकं अतिशय वाईट आहेत. यातलं एक विधेयक हे कृषी उत्पन्न बाजार समिती - APMC विषयी आहे. यातून APMC म्हणजे शेतकऱ्यांना गुलाम करणाऱ्या क्रूर खलनायक असल्याचं चित्रं उभं राहतं. पण हे मूर्खपणाचं आहे. आताही कृषी उत्पन्नाचा मोठा भाग हा नियमित बाजार केंद्र किंवा घाऊक बाजारपेठांच्या बाहेर विकला जातोय.

या देशात शेतकरी त्याच्या शेतीतलं पीक शेतातच विकतो. हे पीक घेऊन जाण्यासाठी मध्यस्थ वा सावकार शेतावर येतो. सरकारने ठरवून दिलेल्या घाऊक बाजारपेठांपर्यंत एकूण शेतकऱ्यांपैकी फक्त 6 ते 8 टक्के शेतकरी पोहोचतात.

मग आमच्या शेतकऱ्यांचं म्हणणं काय आहे? त्यांना त्यांच्या मालासाठी ठराविक किंमत हवी आहे. यातलं कोणतं तरी विधेयक हमी भावाबद्दल आहे का? किंमती मोठ्या प्रमाणात वरखाली होत राहतात. मोठ्या प्रमाणावर घासाघीस होते. मालासाठी निश्चित किंमतच नाही.

किमान हमीभाव (एमएसपी) मिळेल असं पंतप्रधान म्हणाले आहेत. जर ते म्हणतायत ते खरं असेल तर मग स्वामिनाथन कमिटीच्या सूचनांनुसार किमान हमीभाव निश्चित करणारा कायदा का आणत नाही? त्याला सगळ्यांचा पाठिंबा मिळेल. कोणता पक्ष अशा गोष्टीला विरोध करेल? पण सरकारने ते केलेलं नाही, त्यांनी तसा पाठिंबा दाखवलेला नाही.

पुढचं विधेयक आहे कंत्राटी शेतीबद्दल. यामुळे काँट्रॅक्ट फार्मिंग वा कंत्राटी शेतीला कायदेशीर मान्यता मिळेल. या कायद्यातील सगळ्यात विचित्र गोष्ट म्हणजे हा काँट्रॅक्ट लिखित स्वरूपात असणं गरजेचं नाही. 'त्यांना हवं असल्यास' असं करता येईल असं या विधेयकात म्हटलं आहे. आताही अडते आणि शेतकरी यांच्यात दिलेल्या शब्दावर विश्वास ठेवत फक्त तोंडी सौदा केला जातो, हो ना? या विधेयकातही तेच आहे.

आणि जरी हे कागदोपत्री झालं आणि एखाद्या मोठ्या कंपनीने करार मोडला, तर काय करता येणार? तुम्हाला सिव्हिल कोर्टात जाता येणार नाही. आणि जरी तुम्ही हे प्रकरण कोर्टात नेलं तरी बड्या कंपनीच्या विरोधात आपण काय करणार? शेतकऱ्यांकडे वकील नेमण्यासाठी तरी पैसे आहेत का? आणि जर शेतकऱ्याकडे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या सरकारनं संसदेत पारित केलेल्या कृषी विधेयकांवर राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी स्वाक्षरी केली आहे. त्यामुळे या विधेयकांचं आता कायद्यात रुपांतर झालं आहे.


सामग्री: ज्येष्ठ मानवाधिकार कार्यकर्त्या आसमा जहांगीर यांचं निधन झालं.

पाकिस्तानमधल्या सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनच्या त्या माजी अध्यक्ष होत्या. रविवारी त्यांची प्राणज्योत मालवली.  त्या 66 वर्षांच्या होत्या.

महिला सशक्तीकरणाचा आवाज

असामान्य धैर्य, साहस आणि समाजातील उपेक्षित वर्गाच्या न्याय हक्कांसाठी संघर्ष करण्याची तयारी ही आसमा यांच्या व्यक्तिमत्वाची गुणवैशिष्ट्यं होती.  यामुळंच पाकिस्तानात त्यांच्याकडे अनुकरणीय आदर्श म्हणून पाहिलं जात असे.

पाकिस्तानमधील सर्वोच्च न्यायालय बार असोसिएशनच्या त्या पहिल्या महिला अध्यक्ष होत्या. पाकिस्तानातील महिला सशक्तीकरणाचा चेहरा म्हणून त्यांची ओळख होती.

पाकिस्तानमध्ये मानवाधिकार आयोगाच्या स्थापनेत त्यांचा मोलाचा वाटा होता.

सहकारी वकील आझम तारार यांच्याशी फोनवरून बोलत असताना त्यांना अचानक बरं वाटेनासं झालं. शरीरातल्या तीव्र वेदनेमुळे त्यांच्या हातातून फोन सुटला आणि त्या कोसळल्या. आझम यांनीच ही माहिती प्रसारमाध्यमांना सविस्तर माहिती दिली.

त्यांच्या ओरडण्याचा आवाज मी ऐकला. त्यांच्या नातवंडांपैकी कोणीतरी आजूबाजूला आहे असं वाटलं. त्यांच्यापैकी कोणीतरी पडलं असं मला वाटलं. पण एकाएकी फोन कट झाला. त्यावेळी आसमा यांनाच काहीतरी झाल्याचं माझ्या लक्षात आलं, अशी माहिती त्यांनी माध्यमांना दिली.

त्यांना पुन्हा कॉल केला आणि काय झालं ते समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. 15 मिनिटांनंतर त्यांच्या घरी काम करणाऱ्या एका मदतनीसाने आसमा यांना रुग्णालयात दाखल करत आहोत असं सांगितलं, असं ते म्हणाले.

निधनाने शोककळा

आसमा यांच्या आकस्मिक निधनाने सिव्हिल सोसायटी आणि न्याय क्षेत्रावर शोककळा पसरली. पाकिस्तानचे राष्ट्रपती, पंतप्रधान, राजकीय नेते, मानवाधिकारी कार्यकर्ते आणि पत्रकारांनी आसमा यांच्या निधनावर शोक व्यक्त केला.

आसमा यांच्या निधनानंतर त्यांना आदरांजली वाहण्यासाठी जमलेली मंडळी

"न्याय, लोकशाही आणि मानवाधिकारांची जपणूक यासाठी आसमा यांनी दिलेलं योगदान अतुलनीय आहे," अशा शब्दांत पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहीद खाकान अब्बासी यांनी आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

"न्यायव्यवस्थेचं स्वातंत्र्य आणि राज्यघटनेची सार्वभौमता राखण्यात आसमा यांनी दिलेलं योगदान मोलाचं आहे. त्या स्वतंत्र बाण्याच्या व्यक्ती होत्या.  न्यायदानाच्या सेवेत मेहनत आणि कामाप्रती निष्ठा याद्वारे त्यांनी स्वत:ची वेगळी ओळख प्रस्थापित केली,"...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानमध्ये आसमा जहांगीर यांचं नाव मानवाधिकार चळवळीत सर्वश्रुत आहे. त्यांच्याकडे या क्षेत्रातील आदरणीय मापदंड म्हणून पाहिलं जातं.


सामग्री: ज्येष्ठ विज्ञान लेखक मोहन आपटे यांनी 'मला उत्तर हवंय' या पुस्तकात नमूद केल्याप्रमाणे 21व्या शतकाच्या अंतिम काळात सूर्य 15 जानेवारीला मकर राशीत प्रवेश करू लागेल. पुढे ते लिहितात की छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात मकर संक्रांत 8 किंवा 9 जानेवारी या तारखांना येत असावी. (अर्थात तेव्हा भारतात कुणी ग्रेगोरियन कॅलेंडर वापरत नसावे, हा भाग निराळा.)

याचाच अर्थ संक्रातीच्या दिवशी 1761 साली जेव्हा मराठ्यांचं पानिपत झालं, तेव्हा तारीख 10 किंवा 11 जानेवारी असावी.

मकर राशीत सूर्याचा प्रवेश झाल्यावर मकर संक्रांत हा सण साजरा केला जातो. यंदा 14 जानेवारी रोजी संध्याकाळी 7.50 मिनिटांनी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करेल. सूर्यास्तानंतर ही घटना घडल्यास त्याचा पुण्यकाल दुसऱ्या दिवशी मानला जातो. त्यामुळेच 15 जानेवारीस मकर संक्रांत साजरी केली जाईल, असं खगोल आणि पंचांग अभ्यासक दा. कृ. सोमण सांगतात.

खगोल अभ्यासक मयुरेश प्रभुणे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "अवकाशात स्थिर असं काहीच नसतं. मकर संक्रमणाची तारीख बदलत जाणार. 2080च्या आसपास वसंत संपात (सूर्य विषुववृत्तावर येण्याचा दिवस) आणि भारतीय मेषारंभ (राशिचक्राला सुरुवात होण्याचा दिवस) यांच्यात 25 अंशांचा फरक असेल आणि तेव्हा संक्रांत 15 जानेवारीस येऊ लागेल".

पुढे ती 16 जानेवारीला येईल!

संक्रांत आणि उत्तरायण यांचा संबंध संपला

14 जानेवारीला काय होतं, असा प्रश्न विचारल्यावर कुणीही सहज म्हणेल, 'उत्तरायण सुरू होतं'. महाराष्ट्रात जशी या सुमारास संक्रात साजरी केली जाते, तसं गुजरातमध्ये 'उत्तरायण' साजरं करतात. पण आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे उत्तरायण आणि मकर संक्रांत एकाच दिवशी येणं 1728 वर्षांपूर्वी बंद झालं!

उत्तरायण 22 डिसेंबरला होतं. तो सगळ्यांत छोटा दिवस. त्यानंतर दिवस मोठा होत जातो आणि सूर्य उत्तरेकडे कलताना दिसतो.

उत्तरायण आणि मकरसंक्रांत यांच्यामध्ये 22 दिवसांचा फरक पडला असल्यामुळे या दोन्ही दिवसांचा आता संबंध उरलेला नाही हे लक्षात घेणं गरजेचं आहे. आणि हा फरक आता वाढतच जाणार आहे.

हे असं का होतं हे समजून घेणं गरजेचं आहे. त्यामागे एक मोठी गंमत दडली आहे.

पृथ्वी 23.5 अंशांनी कललेली आहे. अशाच अवस्थेमध्ये पृथ्वी स्वतःभोवती फिरते त्याला परिवलन असे म्हणतात. हे आपण भूगोलात शिकलो आहोत.

पृथ्वी सूर्याभोवती फिरते त्याला परिभ्रमण असे म्हणतात. पृथ्वीचा अक्ष कलला असल्यामुळेच आपल्याकडे ऋतूंची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मकर संक्रांत 14 जानेवारीला असते की 15 जानेवारीला? पूर्वी ती 14 तारखेला असायची मग यावर्षी 15 तारखेला का आहे? भारतीय पंचागांमध्ये मकर संक्रात हा एकमेव सण सूर्याच्या संक्रमणाशी निगडीत आहे. मग सूर्यानुसार चालणाऱ्या इंग्रजी (ग्रेगोरियन) कॅलेंडरनुसार त्याची तारीख बदलायला नको. पण ती बदलत आली आहे आणि बदलत राहणार आहे.


सामग्री: ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या सिंधुताई सपकाळ यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलंय. अनाथ लेकरांची आई म्हणून अवघ्या महाराष्ट्राला ठाऊक असलेल्या सिंधुताईंचा जीवनप्रवास अतिशय खडतर होता. एका सार्वजनिक कार्यक्रमात त्यांनी स्वतःची कहाणी सांगितली:

कागद कुठले, पुस्तकं कुठली? वाणसामानाचे कागद माझे धर्मग्रंथ होते. मी चोरूनचोरून कागद वाचायचे. कारण घरचे लोक चहाडी करायचे. माझ्या पतीला सांगितलं जायचं की तुझी बायको काम करत नाही, कामचुकारपणा करते. कागद दिसली की घरचे तक्रार सांगायचे.

उंदराच्या बिळात कागद लपवून ठेवायचे. उंदीर पण हलकट, ते माझे कागद बिळात आणखी खोल लोटायचे. मला सापडायचेच नाहीत. मी एक दिवस मोठं उंदराचं बिळ पाहिलं. अपनी देना बँक बढ गयी असं वाटलं मला. त्या मोठ्या बिळात कागद ठेवले. ते बिळ उंदराचं नव्हतं, मुंगुंसाचं होतं.

मुंगसाचं आणि सापाचं हाडवैर असतं. त्या कागदावर गदिमांची कविता होती. पाण्याला जाताना कागद वाचू असं डोक्यात होतं. घरी शक्य नव्हतं. मी मुंगसाच्या बिळात कागद घातला. सुरक्षित राहील म्हणून ठेवला. मुंगसाला वाटलं तो कागद आपला शत्रू आहे असं वाटलं. त्याला माझा हात सापासारखा वाटला. त्याने माझ्या डाव्या हाताची करंगळी पकडली. आजही करंगळी वाकडी आहे.

मुंगसाने डंख दिला, आगजाळ झोंबलं. त्याने माझी करंगळी सोडली नाही, मी माझा कागद सोडला नाही. कागदासकट मुंगूस बाहेर काढलं. मी वाचनाची भुकेलेली होती. रक्ताची धार त्या कवितेवर गळत होती. मी रक्ताचं अर्घ्य देऊन वाचलं. म्हणून मला विसरता आलं नाही.

'आईचा शिक्षणाला विरोध'

सावत्र नव्हे सख्ख्या आईने माझ्या शिक्षणाला विरोध केला. म्हशींना राखायला ती मला पाठवयाची. म्हशी पाण्यात बसल्या की मी शाळेत जायचे. म्हशी पाण्यातून उठून शेतात घुसायच्या. उशिरा शाळेत गेल्याने मास्तरला मारलं. शेतकरी शाळेत आला आणि म्हणाला- म्हशींनी माझं शेत खाल्लं. तेव्हा मास्तरांना कळलं की म्हशी पाण्यात बसल्या की शाळेत येते. हे समजल्यावर मास्तर कळवळले. वंदिले नावाचे सर होते. चौथीची परीक्षा दिली नाही. मास्तरांना मला वरपासच करून टाकलं.

सिंधूताई सपकाळ

मी भीक मागत होते, गाणं म्हणत होते. मी जगले, तुम्ही जगा. माझ्या जगण्याचं प्रदर्शन करत नाही. 20 वर्षांची मुलगी, नवऱ्याने दगड मारून हाकललेली. नात्यागोत्याने हाकललेली. सख्ख्या आईने हाकललेली. माझ्यासाठी कळवळणारा बाप आधीच देवाघरी गेलेला.

20 वर्षांची मुलगी, 10...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"बंड करून शाळेत जाते, हे आईला कळलं तेव्हा तिने लग्न ठरवलं. लग्नात माझं वय दहा होतं. नवरा 35 वर्षांचा होता. दुर्देव असं की माझ्या पतीला माझ्या हातात असलेला कागद सहन होत नसे. ते शिकलेले नव्हते. ते पती असून त्यांना वाचता येत नाही आणि मी पत्नी असूनही मला वाचता यायचं याचा त्यांना प्रचंड राग होता. माझ्या हातात कागद दिसला की ते मारहाण करायचे."


सामग्री: ज्येष्ठ साहित्यिक पु. ल. देशपांडे एकदा साहित्य संमेलनाबद्दल फार मार्मिक बोलले होते. ते म्हणाले होते, "संमेलन म्हणजे गावात दर आठवड्यात भरणारा आठवडी बाजार! तसा विचार केला तर त्या आठवडी बाजाराचा सामानाची आणि वस्तूंची खरेदी-विक्री करण्यापलीकडे काय उपयोग असतो? पण आठवडी बाजारात लोक येतात. भाजी, धान्य, वस्तूंची खरेदी-विक्री करतात. तंबाखू हातावर चोळता चोळता, बिडी पितापिता गप्पा मारतात, बायका भाजी, आरसे फण्या घेताघेता सुखदु:ख सांगतात. मनोरंजन, सुखदुःखाची देवाणघेवाण अशा अंगाने आठवडी बाजाराकडे बघावं. साहित्य संमेलनाचही तसंच आहे."

मराठी भाषेबद्दल आस्था आणि प्रेम असणारी एक व्यक्ती म्हणून माझ्या मनातल्या साहित्य संमेलनाबद्दल मला काही लिहावंसं वाटतं. डिसेंबर 2017मध्ये मी दिल्ली येथे होणाऱ्या 'जश्न ए रेख्ता' या महोत्सवाला गेले होते. उर्दू भाषा आणि साहित्य प्रसाराचं काम हा महोत्सव करतो.

या महोत्सवात येणाऱ्या तरुण मुलांचं आणि हिंदू धर्मीयांचं प्रमाण पाहता, हा महोत्सव भारत जोडोचं काम करतो आहे, असं म्हटल्यास अतिशयोक्ती होणार नाही.

हा महोत्सव पाहून काही कल्पना सुचल्या. माझ्या कल्पनेतल्या साहित्य संमेलनात प्रत्येक विषयामध्ये सौंदर्याचा(aesthetics) विचार केलेला असेल. उदाहरणार्थ, ज्या परिसरात वा मैदानावर संमेलन भरतं तिथली स्वच्छता, तिथलं सौंदर्य.

आपलं संमेलन लग्न मंडपासारखं

'रेख्ता'ला मी गेले होते. त्यासाठी मेजर ध्यानचंद नॅशनल स्टेडियम फार सुंदर सजवलं होतं. मैदानातल्या झाडांवर सुरेख घंटा टांगल्या होत्या. जांभळा, केशरी आणि गुलाबी रंगांचे कापड लावलेले बाक बसण्यासाठी होते. पुस्तकांचे, जेवणाचे, स्टॉल्स हे गव्हाळी रंगाच्या आणि पोताच्या कापडाने सजवले होते. जेवणासाठी बसायला गडद रंगाचे शिसमचे बाक ठेवले होते. ते सौंदर्यात भर घालत होते. ठिकठिकाणी शायरांची शायरी कॅलिग्राफी स्वरूपात लावली होती. त्यांचे फोटोही होते.

आपलं संमेलन जत्रा किंवा लग्न मंडपासारखं असतं. परिसराचं सौंदर्य हा विचार मराठी साहित्य संमेलनात व्हावा, असं मला वाटतं.

साहित्य संमेलनाचा विस्तार

मला साहित्य संमेलनाचा विस्तार अपेक्षित आहे. त्यासाठी केवळ साहित्यिकच नाही तर विविध कलांमधील लोकांना साहित्य संमेलनात बोलवायला हवे.

त्याने विषयांमध्ये विविधता आणि नावीन्य येईल. उदाहरणार्थ - नैराश्य या मानसिक आजारावर मराठी साहित्यात ज्या काही कथा, कादंबऱ्या, कविता असतील, त्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

91व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या निमित्ताने तरुण साहित्यिकांच्या आणि साहित्यप्रेमींच्या मनातलं संमेलन कसं असायला हवं याचा वसुंधरा काशीकर यांनी घेतलेला आढावा.


सामग्री: ज्योतिरादित्य शिंदे

ज्योतिरादित्य यांच्या राजीनाम्यानंतर मध्य प्रदेशात पुढे काय होणार हे स्पष्ट होऊ शकतं.

"राजकारण हे त्यासाठीचं माध्यम आहे. वडिलांनी तसंच गेल्या 18-20 वर्षात मी प्राणपणाने, श्रद्धापूर्वक राज्याची, देशाची सेवा करण्याचा प्रयत्न केला आहे. मन व्यथित आहे, दु:खी आहे. जनसेवेचं उद्दिष्टपूर्ती काँग्रेसच्या माध्यमातून होऊ शकत नाही. वर्तमानात काँग्रेसची स्थिती पूर्वीच्या काँग्रेससारखी राहिलेली नाही," असं ज्योतिरादित्य यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केल्यानंतर म्हटलंय.

काँग्रेसमध्ये वास्तवाचा इन्कार केला जातो. त्याच बळावर गोष्टी लिहिल्या जातात त्यांना भाव दिला जात नाही. तसंच काँग्रेसच्या कार्यपद्धतीत साचलेपण आलं आहे. पक्षात नव्या नेतृत्वाला मान्यता मिळत नसल्याचा त्यांनी आरोप सुद्धा केला आहे.

"मध्य प्रदेशात आम्ही एक स्वप्नं पाहिलं होतं. 18 महिन्यात सगळी स्वप्नं विखुरून गेली. शेतकऱ्यांची कर्ज माफ झालेली नाहीत. अवकाळी पावसाची नुकसानभरपाई मिळालेली नाही. मनसौर हिंसाचारासंदर्भात मी सत्याग्रह केला होता. राज्यातला युवक असहाय्य आहे. जाहीरनाम्यात एक भत्ता देण्यात येईल सांगण्यात आलं होतं. भ्रष्टाचार रेतीमाफिया फोफावले आहेत. राष्ट्रीय स्तरावर विटंबना, राज्यात अशी ही स्थिती. मूल्याधिष्ठित चालणाऱ्या व्यक्तीला आगेकूच करणं अवघड," असं त्यांनी पुढे म्हटलं आहे.

जे. पी. नड्डांनी केले स्वागत

"राजमाता विजयाराजे शिंदे यांचं योगदान मोलाचं. त्यांनी पक्षाला दिशा दिली. जनसंघ आणि नंतर भाजपसाठी अविरत योगदान दिलं. आमच्यासाठी आमचा दिवस मोलाचा आहे. त्यांच्या नेतृत्वाची आम्हाला कल्पना आहे. त्यांचं पक्षात मनापासून स्वागत. भारतीय जनता पक्षाच्या मुख्य प्रवाहात काम करण्याची तुम्हाला संधी मिळेल याची खात्री वाटते. भाजप हा लोकशाही मूल्यं जपणारा पक्ष आहे," असं भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जेपी नड्डा यांनी सांगितलं.

मंगळवारी ज्योतिरादित्य यांनी काँग्रेस सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला होता. काँग्रेसच्या हंगामी अध्यक्ष सोनिया गांधी यांना लिहिलेले पत्र त्यांनी ट्वीटरवर प्रसिद्ध केले आहे.

हे पत्र 9 मार्चला लिहिल्याचे दिसून येते. "सुरुवातीपासूनच राज्य आणि देशातल्या लोकांची सेवा करणं हे माझ्या जीवनाचं ध्येय होतं. मात्र आता मी काँग्रेस पक्षासाठी हे काम करू शकत नसल्याचं दिसत आहे. आपले लोक आणि कार्यकर्त्यांच्या आकांक्षा पूर्ण करण्यासाठी आता पुढे जाऊन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्योतिरादित्य शिंदे यांनी राजधानी दिल्लीत भारतीय जनता पक्षात औपचारिक प्रवेश केला. भाजप राष्ट्रीय अध्यक्ष जेपी नड्डा यांच्या उपस्थितीत ज्योतिरादित्य यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.


सामग्री: ज्योतिरादित्य शिंदे

मध्य प्रदेशातल्या गुणा मतदारसंघातून माधवराव शिंदे खासदार होते. 1971 पासून ते एकदाही पराभूत झाले नव्हते. जनसंघाच्या तिकिटावरही माधवराव शिंदे यांनी निवडणूक लढवली होती. गुणातून ते विक्रमी नऊवेळा लोकसभेवर निवडून गेले होते.

ज्योतिरादित्य यांची आई किरण राज्यलक्ष्मी या महाराज कास्की लामजंग जुद्धा समशेर जंग बहादूर राणा यांच्या पणती आहेत. ज्योतिरादित्य यांचं लग्न प्रियदर्शिनीराजे शिंदे यांच्याशी झालं. त्या गायकवाड घराण्याच्या वंशज आहेत.

1. राजकारणात प्रवेश

2001 मध्ये माधवरावांचा अकाली मृत्यू झाल्यानंतर तीन महिन्यातच ज्योतिरादित्य यांनी काँग्रेस पक्षात प्रवेश केला. पुढच्याच वर्षी फेब्रुवारीत त्यांनी गुणातून निवडणूक लढवली. माधवरावांच्या आकस्मिक निधनामुळे ही जागा रिक्त झाली होती. ज्योतिरादित्य यांनी समाधानकारक फरकाने ही निवडणूक जिंकली. ते 2002 मध्ये पहिल्यांदा लोकसभेवर निवडून गेले. त्यानंतर 2004, 2009 आणि 2014 मध्येही त्यांची विजयी परंपरा सुरूच राहिली.

मात्र 2019 लोकसभा निवडणुकीत केपीएस यादव यांनी ज्योतिरादित्य यांना पराभवाचा धक्का दिला. यादव हे काही वर्षांपूर्वी ज्योतिरादित्य यांचे राजकीय सचिव होते. राजकीय निरीक्षकांच्या मते स्वत:च्याच माजी सचिवाकडून झालेली हार ज्योतिरादित्य यांना मोठा धक्का होता.

2. धनाढ्य राजकारणी

ज्योतिरादित्य हे ग्वाल्हेरच्या राजघराण्याचे वंशज आहेत. त्यांचे आजोबा जिवाजीराव शिंदे हे ग्वाल्हेर संस्थानचे शेवटचे राजे होते.

ज्योतिरादित्य यांनी केंद्रात काँग्रेसप्रणित आघाडीचं सरकार असताना मंत्री म्हणून कारभार पाहिला आहे. 2007, 2009 आणि 2012 मध्ये ते मंत्रिपदी होते. 2007 मध्ये त्यांच्याकडे माहिती तंत्रज्ञान आणि कम्युनिकेशन विभागाची जबाबदारी सोपवण्यात आली होती. 2009 मध्ये त्यांच्याकडे वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाचा कारभार सोपवण्यात आला. काही काळ ते ऊर्जामंत्रीसुद्धा होते.

ज्योतिरादित्य शिंदे

मंत्रिपदी असताना धाडसी निर्णय घेण्यासाठी त्यांची ख्याती होती. लोकांसाठी वेळ देणारे, त्यांच्याकरता उपलब्ध असणारे मंत्री अशी त्यांची ओळख होती. युपीए सरकारमधल्या तरुण मंत्र्यांपैकी ते एक होते.

25,000 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त स्थावर जंगम मालमत्ता नावावर असणाऱ्या ज्योतिरादित्य यांचं नाव देशातल्या धनाढ्य राजकारण्यांमध्ये घेतलं जातं. त्यांनी न्यायालयात दाखल केलेल्या याचिकेत त्यांची नेमकी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तो दिवस होता 30 सप्टेंबर 2001. उत्तर प्रदेशात विमान कोसळून झालेल्या अपघातात माधवराव शिंदे यांचा मृत्यू झाला. ज्योतिरादित्य शिंदे यांनी या अपघातात वडिलांना गमावलं.


सामग्री: ज्योतिर्मय डे, पत्रकार

मनात गोंधळ आणि मेंदूत चलबिचल सुरू असताना संडे एक्स्प्रेसमधल्या एका कॉलमनं माझं लक्ष वेधलं. 'नोट्स फ्रॉम द अंडरवर्ल्ड' असं त्या लेखाचं हेडिंग होतं. क्राइम अर्थात गुन्हेगारी विश्वाच्या बातम्या देणारे जे.डे या कॉलममध्ये अंडरवर्ल्डच्या सुरम्य कहाण्या प्रत्येक आठवड्याला मांडायचे.

माझ्या लेखासाठी जे. डे यांची मदत घेऊ शकतो, हे डोक्यातही आलं नाही. पण माझ्या संपादकांच्या हे लक्षात आलं. त्यांनी जे.डे यांना भेटायचा सल्ला दिला आणि मी लालबाग परिसरातल्या 'इंडियन एक्स्प्रेस'च्या ऑफिसात जाऊन धडकलो.

या भेटीत काही हाती लागेल असं मला वाटलं नव्हतं. कॉलेजला जाणाऱ्या मुलाच्या लेखापेक्षा त्यांना अधिक महत्त्वाची कामं असणार, असं मला वाटलं होतं. असे सगळे विचार मनात रुंजी घालत असतानाच जे.डे भेटले.

त्यांनी वेळ दिला. मी त्यांना 'डे सर' असं म्हणून बोलू लागलो. त्यांनी चहा पाजला.

पत्रकार जे.डे. हत्याप्रकरणी न्यायालयानं छोटा राजन यांना दोषी ठरवलं.

आमची ओळख वाढली. मुंबईच्या अनेक गल्ल्या, चौक, रस्त्यांची त्यांनी मला सैर घडवली. अंडरवर्ल्ड बाबतच्या असंख्य गोष्टी टिपताना माझी वही भरली. माझ्या डोक्यात जे जे प्रश्न फेर धरून होते, त्या सगळ्यांची सविस्तर उत्तरं मिळाली.

माझा लेख यथावकाश प्रसिद्ध झाला. छापून आलेल्या लेखाची प्रत घेऊन मी डे सरांकडे गेलो. लेख पाहून ते खूश झाले आणि आणखी एक चहासत्र झालं.

डे सरांच्या मार्गदर्शनाखाली इंडियन एक्स्प्रेसमध्ये इंटर्नशिप करायचं डोक्यात होतं. कामाशी पक्के असणारे, दिवसभर पायपीट करून, लोकांना भेटून डे सर संध्याकाळी सातला ऑफिसात अवतरायचे. चहाचा फड झाला की ते बातम्यांची चळत द्यायचे.

जे. डे यांची हत्या झाली ते घटनास्थळ

काही वेळेला कामात गर्क असताना ते हातात कागद सोपवायचे. ही कागदपत्रं पाहून घे. यातून बातमी होऊ शकते, असं ते सांगायचे.

अनेक वर्षं सरली. 'मिड डे' वर्तमानपत्रात मी रुजू झालो होतो. एका वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यासंदर्भातली बातमी करत होतो. डे सरांचा फोन आला. त्यांच्या कॉन्टॅक्ट लिस्टमध्ये असलेला 'जुगल पुरोहित' आणि मी एकच आहे ना, याची शहानिशा करण्यासाठी त्यांनी कॉल केला होता.

आम्ही वेळोवेळी भेटत राहिलो. एकदा इंडियन कोस्ट गार्डने सागरात एका बोटीवर आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमात आम्ही भेटलो. एका वरिष्ठ कोस्ट गार्ड सेलर अधिकाऱ्याशी आम्ही बोलत होतो.

काही क्षणांनंतर मी तिथून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ते वर्ष होतं 2002. कॉलेजच्या न्यूजलेटरसाठी मुंबईच्या अंडरवर्ल्ड विश्वातील 'Evolution of Arms' अर्थात बदलत्या काळातील शस्त्रं या विषयावर लिहायचं होतं. कोणाशी ओळख नाही, कोणी सोर्स नाही, अशा परिस्थितीत या विषयावर लिहिणं म्हणजे अवघडच होतं. लेख कसा लिहायचा याबाबत कळत नव्हतं.


सामग्री: ज्योती देशमुख

विदर्भातल्या अकोल्यापासून 25 किलोमीटर अंतरावरील कट्यार गाव. ज्योती संतोष देशमुख या गावात राहतात.

ज्योती देशमुख (55) यांच्या घराचं लोखंडी दार आणि आत बसवलेला सीसीटीव्ही कॅमेरा बघून माझ्या मनात काही प्रश्न निर्माण झाले आणि मग आमची चर्चा सुरू झाली.

घरात आणलेली नवीन वस्तू चोरीला जाते म्हणून मग मी घराला लोखंडी दार आणि आत सीसीटीव्ही कॅमेरा बसवल्याचं ज्योती सांगतात.

ज्योती देशमुख आज स्वत: 29 एकर इतक्या क्षेत्रावरची शेती कसत आहेत. शेतीनं आयुष्यात खूप काही दिल्याचं त्या सांगतात.

"शेतीमुळे मी घराचं बांधकाम केलं. नवीन ट्रॅक्टर घेतला. शेतात बोअरवेल घेतला. त्याला चांगलं पाणी लागलं. मुलाला इंजीनियर केलं. सध्या तो पुण्यात एका कंपनीत नोकरी करत आहे," ज्योती ताई हे सांगत असतानाच त्यांच्या एका बाजूला त्यांचा आणि त्यांच्या पतीचा फोटो ठेवलेला दिसून आला.

या फोटोमुळे ज्योती ताईंच्या भुतकाळात डोकावून बघणं अपरिहार्य होतं.

शेतीनं खूप काही दिलं म्हणता, पण शेती करायचं कसं ठरवलं असं विचारल्यावर त्या म्हणाल्या, "माझ्या घरात तीन आत्महत्या झाल्या. सासरे, दीर आणि पतीनं आत्महत्या केली.  आम्ही पूर्वी शेतात फक्त मूग घ्यायचो. पण, 2007मध्ये खूप पाऊस झाला आणि आमचा सगळा मूग झोपला. सगळं नुकसान झालं. त्या टेंशनमध्ये माझ्या नवऱ्यानं आत्महत्या केली."

घरातील तीन पुरुषांच्या आत्महत्येनंतर ज्योती ताई पूर्णपणे एकट्या पडल्या. रोड टच जमीन असल्याकारणाने अनेकांनी त्यांना जमीन विकण्याचा सल्ला दिला.

"लोकांचं म्हणणं होतं की, बाईनं कुठे शेती करायची असते का, देशमुखांच्या घरातल्या बाईनं शेती करणं शोभतं का, शेती विकून अकोल्याला राहायला जा. पण, माझा मुलगा तेव्हा लहान होता. तो माझ्या जवळ आला आणि मला म्हणाला, आई आता शेती विकली की परत घेता येणार नाही. म्हणून मग मी शेती करायचा निर्णय घेतला."

ज्योती ताईंनी शेती करायचं मनाशी ठरवलं. पण, अनेक अडचणी त्यांच्यामोर आ वासून उभ्या होत्या.

"घरातली माणसं सोडून गेल्यामुळे गावात माझी इमेज जाणूनबुजून खराब करण्यात आली. लोक उतरून-पातरून बोलायला लागले.  त्यांचं बोलणं ऐकून खूप वाईट वाटायचं. मी खूप रडायचेसुद्धा. असं वाटायचं आपणही संपवून टाकावं स्वत :ला. पण, मग माझ्या डोळ्यासमोर माझा मुलगा यायचा आणि मी असा विचार करणं सोडून द्यायचे.

"दुसरं कुणी शेतात कामाला येत नव्हतं. शिवाय मला शेतीतला काहीच अनुभव नव्हता. मी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

घरातल्या तीन पुरुषांनी आत्महत्या केल्यानंतर स्वत: शेतीची धुरा सांभाळणाऱ्या ज्योती देशमुख यांची ही गोष्ट.


सामग्री: ज्योतीची आई फूलो देवी यांनी मला हे सांगितलं. यावेळी मला 2010 मध्ये आलेला सिनेमा 'पिपली लाईव्ह' ची आठवण झाली.

या सिनेमात नथ्था नावाचा एक शेतकरी आपल्या गरिबीला कंटाळून आत्महत्या करण्याचा प्रयत्न करतो. यानंतर मीडिया आणि राजकीय नेते नथ्थाला भेटण्यासाठी त्याच्या गावी गर्दी करतात. सिनेमाच्या शेवटी कुणालाही कळू न देत नथ्था गुरुग्राममध्ये मजुरी करताना दिसतो.

ज्योतीचे वडीलसुद्धा काही महिन्यांपूर्वीपर्यंत गुरुग्राम येथे बॅटरीवर चालणारी रिक्षा चालवत होते. आता ते दरंभंगात आले आहेत. तिथे, एक खोली असलेलं ज्योतीचं घर सध्या पिपली लाईव्हच्या सेटप्रमाणे दिसतंय.

या छोट्या घरात आता 40-50 लोकांचं येणं जाणं असतं...राजकीय नेते, पत्रकार, सामाजिक संस्था, सरकारी अधिकारी हे सगळे ज्योतीला भेटण्यासाठी येत असतात. सरकारचे अपयश लपवण्याचा प्रयत्न करताना दिसतात.

मंडप बांधणार

भेट घेण्यासाठी लोकं येत असल्याने ज्योतीच्या घरातले आनंदात आहेत. पण कोरोनामुळे घाबरलेले सुद्धा आहेत. ज्योतीचे वडील मोहन पासवान यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले, "पोखरजवळ मंडप बांधू, कारण घर खूप छोटं आहे. कोरोनाची भीती आहे. पण कुणाला येऊ नका असं सांगितलं तर आमच्यात अहंकार आल्याचं समजतील. त्यामुळे इकडे एक मंडप टाकला तर लोकं माझ्या मुलीला आशीर्वाद देतील."

ज्योती दरभंगा जिल्ह्यातील सिंहवाडातल्या सिरहुल्ली गावातली आहे. गुरुग्राम ते दरभंगा सायकलवर आपल्या वडिलांना घरी घेऊन येणाऱ्या ज्योतीची चर्चा गावात कोरोनापेक्षा जास्त आहे. त्यामुळे सोशल डिस्टंसिंग इकडे पाळलं जात नाहीये. नेते, मंत्री, संघटनेची लोकं, सरकारी लोकं इकडे येऊन ज्योतीला मिठाई देत आहेत. तिचा सन्मान केला जातोय. तिला नवीन कपडेही दिले जातायत.

ज्योती मास्क वापरुन सगळ्यांना भेटत असली तरी ती अजून होम क्वारंटाईनमध्ये आहे. पण लोकं अपेक्षित फिजिकल डिस्टंसिंग पाळत नाहीत. जेव्हा मी ज्योतीला विचारलं तेव्हा ती थकलेल्या आवाजात म्हणाली, "आम्ही कुणालाच काही बोलू शकत नाहीत.  काय करणार ?"

जेवण, झोप अपूर्ण

सकाळी सात वाजल्यापासून ज्योतीच्या घरी लोकांची गर्दी जमण्यास  सुरुवात होते. अगदी रात्री आठ वाजेपर्यंत लोक असतात. उकाडा होत असल्याने मोहन पासवान यांनी नवीन पंखा बसवला आहे.

 ज्योतीची आई सांगते, "तिची झोप पूर्ण होत नाही. तिचे पोटभर जेवणही होत नाही. पण काय करणार ? ती न चीडता सगळ्यांशी आनंदात संवाद साधते."

ज्योतीने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"शौचालयासाठी आजपर्यंत म्हणजेच 26 मेपर्यंत तरी बाहेरच गेलो आहोत. घरी बांधकाम सुरू असलेल्या शौचालयाला आज दरवाजा बसवतील. कदाचित उद्यापासून बाहेर जावं लागणार नाही."


सामग्री: झपाट्याने वितळणारा बर्फ आणि मानवी हस्तक्षेप यामुळे ध्रुवीय प्रदेशाचे चित्र बदलून गेले आहे. ध्रुवीय अस्वलं तर मानवी वस्तीमध्ये घुसून कचऱ्यात अन्न शोधायला लागली आहेत.

सू नताली यादेखील अशाच शास्त्रज्ञांपैकी एक. त्या एका उदाहरणातून या धोक्याविषयी अधिक माहिती देतात.

2012 मध्ये त्या संशोधक होत्या. त्यावेळी त्या पृथ्वीवर कायम बर्फाने झाकलेल्या ठिकाणांवर म्हणजेच पर्माफ्रॉस्टवर संशोधन करत होत्या. त्यावेळी सू नताली रशियाच्या डुवानी नावाच्या एका ठिकाणी गेल्या होत्या. हा सायबेरियाचा अत्यंत बर्फाळ भाग आहे. हजारो वर्षांपासून तो बर्फाखाली आहे.

मात्र, आता वातावरण बदलामुळे बर्फ वेगाने वितळत चालला आहे. सू यांच्या असं निदर्शनास आलं की बर्फ वितळल्याने जमीन खचते आहे आणि आतापर्यंत बर्फाने झाकलेल्या नवनवीन गोष्टी समोर येत आहेत.

सू नताली सध्या अमेरिकेतल्या द वुड्स होल रिसर्च सेंटरमध्ये शास्त्रज्ञ आहेत. त्यांनी नुकतीच पुन्हा एकदा सायबेरियाला भेट दिली. त्यावेळी त्यांना बर्फ इतक्या वेगाने वितळताना दिसला की त्यांना स्वतःच्या डोळ्यांवर विश्वास बसला नाही. तिथली जमीन इतकी खचली होती तिथे मोठमोठ्या इमारती सामावतील एवढे मोठे खड्डे तयार झाले होते.

बर्फ वितळत असल्याने तिथे हजारो वर्षांपूर्वी गाडले गेलेल्या मॅमथसारख्या प्राण्यांचे सांगाडे दिसू लागलेत. हे प्राणी पृथ्वीवर प्लीस्टोसीन युगात होते. त्यानंतर ते नष्ट झाले.

1500 अब्ज टन कार्बन

वातावरण बदलामुळे होणारं परिवर्तन तुम्ही उघड्या डोळ्यांनी बघू शकता. हे खूपच भयंकर आहे.

बर्फ वितळल्यामुळे विषारी वायू वातावरणात मिसळत आहेत.

कायम बर्फाने झाकलेली जमीन आता बर्फ वितळल्याने दिसू लागली आहे. त्या जमिनीत हजारो वर्षांपासून गाडल्या गेलेल्या गोष्टी आता उघड होत आहेत आणि हाच वातावरण बदलाचा सर्वात नवा धोका आहे.

बर्फाच्या आता मोठमोठी जंगल आहेत. नानाविध प्रकारच्या आजारांचे विषाणू आहेत. बर्फाच्या जाड चादरीखाली कैद विषारी मिथेन वायू आणि विषारी पारादेखील बाहेर येऊन माणसासाठी घातक ठरू शकतो.

 पर्माफ्रॉस्ट म्हणजेच बर्फाच्या जाड चादरीच्या खाली अंदाजे 1500 अब्ज टन कार्बन आहे, असा शास्त्रज्ञांचा अंदाज आहे. हे प्रमाण वातावरणात असलेल्या एकूण कार्बनच्या दुप्पट आहे.

याच कार्बनमुळे पृथ्वीवरचं तापमान वाढत चाललं आहे.  "2100 पर्यंत बर्फाळ प्रदेशातला 30 ते 70% बर्फ वितळेल", असा अंदाज असल्याचं सू नताली सांगतात....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वातावरण बदलामुळे पृथ्वीचं तापमान वाढत चाललं आहे. तापमान वाढल्याने ध्रुवांवरचा बर्फ वितळतोय. समुद्राची पातळी वाढत आहे. मात्र, हा धोका इथपर्यंतच मर्यादित नाही. शास्त्रज्ञांच्या मते बर्फ वितळल्यामुळे संपूर्ण मानवजातीसाठी इतर अनेक धोके निर्माण होत आहेत.


सामग्री: झाडं तोडावी लागणार असली, तरी मेट्रो प्रकल्प पर्यावरणासाठी फायद्याचा असल्याची भूमिका मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी काही दिवसांपूर्वीच पुन्हा मांडली होती. तर मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशन लिमिटेड अर्थात MMRCL च्या व्यवस्थापकीय संचालक अश्विनी भिडे यांनी मेट्रो कारशेडसाठी दुसरा सुयोग्य पर्याय नसल्याचं म्हटलं आहे.

2014 साली मेट्रो कारशेडसाठी आरेमधली जमीन देण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता, त्याला मुंबईतील पर्यावरणवादी कार्यकर्ते आणि सामान्य नागरिकांचा विरोध आहे.

29 ऑगस्ट 2019 रोजी मुंबई महापालिकेच्या वृक्ष प्राधिकरण समितीनं या प्रकल्पासाठी आरे कॉलनीतली 2702 झाडं कापण्यास परवानगी दिल्यावर त्याविरोधातली मोहीम आणखी तीव्र झाली आहे. त्यावरून आता राजकारणही तापताना दिसतंय.

शिवसेना आणि विरोधी पक्षांची सरकारवर टीका

मंगळवारी मुंबईमध्ये शिवसेना भवनात आदित्य ठाकरे यांनी विशेष पत्रकारपरिषद बोलावून आरेमधल्या वृक्षतोडीला आपला विरोध असल्याचं पुन्हा एकदा सांगितलं. या पत्रकार परिषदेत वन्यजीव अभ्यासक नयन खानोलकर आणि राजेश सानप यांनी आरे कॉलनीतील जैवविविधता दाखवणारं प्रेझेंटेशनही सादर केलं.

एवढी जैवविविधता असताना मेट्रोची कारशेड इथे उभारायचा सल्ला देणारे सल्लागार कोण होते असा प्रश्न आदित्य यांनी विचारला आहे.

आरेमधल्या कारशेडला आपला विरोध का आहे हे सांगताना ते म्हणाले, "मेट्रो आम्हाला सर्वांना हवी आहे. मीही मेट्रोमधून प्रवास करतो. आरेमधल्या कारशेडला आम्ही विरोध करतो आहोत यामागे राजकीय हेतू नाही. MMRCLनं काल सांगितलं आहे, की तिथे कारशेड झाली नाही, तर मेट्रो होणं शक्य नाही. मग नक्की हा घोटाळा आहे का? एवढा विरोध असताना चार वर्ष तुम्ही त्याच्यावर काही बोलत नाही. एवढं सगळं करून मग सांगता की दुसरीकडे जागा नाही. हे सगळे एक्सपर्ट रिपोर्ट रद्द करून MMRCLच देशाचं पर्यावरण खातं का चालवत नाही? हे मुंबई विरुद्ध MMRCL असं झालं आहे, जे व्हायला नको होतं."

फक्त आदित्यच नाही, तर विरोधी पक्षातल्या अन्य नेत्यांनी आरे कॉलनीतील वृक्षतोडीविरोधात आपलं मत नोंदवलं आहे

राज ठाकरे यांचे पुत्र अमित ठाकरे यांनीही गेल्या आठवड्यात फेसबुकवर व्हीडियोच्या माध्यमातून आरे कॉलनीतील झाडं तोडण्याच्या निर्णयाला आपला विरोध दर्शवला होता.

"८२ हजार लोकांनी तक्रारी नोंदवल्या असतील आणि तरीही आपण झाडं कापण्याचा निर्णय घेत असू, तर संशय हा कुठेतरी निर्माण होणारच....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईतल्या आरे कॉलनीमधल्या जंगलावरून शिवसेना आणि भाजप आमने-सामने उभे राहिल्याचं चित्र आहे. मेट्रो कारशेडच्या बांधकामासाठी झाडं तोडण्याच्या प्रस्तावाला युवासेनेचे प्रमुख आदित्य ठाकरे यांनी विरोध केला आहे.