सामग्री: तालिबानचा वाढता जोर आणि कट्टरपंथीयांच्या हल्ल्यात सुरक्षा रक्षकांच्या मृत्यूंची वाढती संख्या अफगाणिस्तानच्या दृष्टीनं चिंतेचा विषय ठरत आहे.  या 45 हजार सुरक्षा रक्षकांपैकी 28 हजार सैनिक हे 2015 ते 2018 या तीन वर्षांत झालेल्या चकमकींमध्ये ठार झाल्याचं घनी यांनी सांगितलं.

अफगाणिस्तानमध्ये असलेल्या आंतरराष्ट्रीय फौजांचे केवळ 72 सैनिक मारले गेले आहेत. मृत सैनिकांचा हा आकडा पाहिल्यानंतर खरंच कोण लढत आहे, हे स्पष्ट होत असल्याचं घनी यांनी म्हटलं. अमेरिका आणि तालिबानच्या प्रतिनिधींमधील द्विपक्षीय चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर घनी यांची ही टिप्पणी महत्त्वाची आहे.

दरम्यान गेली 17 वर्षं सुरू असलेला संघर्ष संपवण्यासाठी आम्ही अमेरिकेच्या प्रतिनिधींसोबत समोरासमोर येऊन चर्चा केल्याची माहिती गुरुवारी तालिबान संघटनेकडून देण्यात आली होती. ही चर्चा शुक्रवारीही पुढे नेण्यात आली का, याबद्दल कोणतीही माहिती नाही. मात्र या वाटाघाटी ठोस पर्याय शोधण्याच्या दिशेने जात असल्याचं वृत्त आहे.

'अफगाणिस्तानच्या स्थैर्याला प्राधान्य'

स्वित्झर्लंडमधील दावोस येथील वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरममध्ये घनी यांनी म्हटलं, "मी राष्ट्राध्यक्ष झाल्यापासून 45 हजार अफगाणी सैनिकांना प्राणांची आहुती द्यावी लागली आहे."

"आम्हाला स्थिर अफगाणिस्तान हवा आहे, जिथे अमेरिकन, युरोपियन आणि अन्य परदेशी नागरिकांना सुरक्षिततेची हमी मिळेल. पण त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे आमच्या लोकशाही हक्कांचं आणि संस्थांचं रक्षण होईल," असंही घनी यांनी म्हटलं.

गेल्या काही वर्षांत तालिबानचा जोर पुन्हा वाढला आहे. अमेरिका आणि अफगाणिस्तानकडून तालिबानच्या हल्ल्यात बळी पडलेल्या सैनिकांचा आकडा प्रसिद्ध करण्याबाबत नेहमीच सावधगिरी बाळगली जात होती. कारण अशाप्रकारे माहिती प्रसिद्ध करण्यामुळं लष्कर आणि नागरिकांच्या मनोधैर्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळंच घनी यांनी थेट वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमसारख्या व्यासपीठावरून ठार झालेल्या सैनिकांची आकडेवारी जाहीर करणे, हे काहीसं अनपेक्षित होतं.

लष्कराच्या मनोधैर्यावर परिणाम

घनी यांनी सांगितलेली आकडेवारी विचारात घेतली तर अफगाणिस्तानमध्ये दिवसाला 30 सैनिक मृत्युमुखी पडले आहेत. 2014 संपता संपता अफगाणिस्तानमध्ये असलेल्या आंतरराष्ट्रीय संघटनांच्या फौजांनी तिथून बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर तालिबानच्या हल्ल्यात बळी पडलेल्या सैनिक आणि पोलीस कर्मचाऱ्यांची संख्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अफगाणिस्तानमध्ये 2014पासून आतापर्यंत 45 हजारहून अधिक सुरक्षा रक्षक मारले गेले असल्याचं राष्ट्राध्यक्ष अशरफ घनी यांनी सांगितले. हा आकडा अशरफ घनींनी अफगाणिस्तानची सूत्रे स्वीकारल्यानंतरच्या काळातील आहे.


सामग्री: तालिबानने या निवडणुका म्हणजे परकीयांनी लादलेलं मतदान आहे असं म्हणत मतदारांना यात भाग न घेण्याचा इशारा दिला आहे.

निवडणुका जाहीर झाल्यापासून आत्तापर्यंत 10 उमेदवार मारले गेलेत आणि मतदारांवरही हल्ले झालेत.

बीबीसी न्यूजच्या प्रतिनिधी लिस डुसेट यांचा काबूलमधून रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अफगाणिस्तानात निवडणुकीसाठी मतदान पार पडत आहे. पण, युद्धाची झळ बसलेला अफगाणिस्तान आणि तिथले नागरिक अजूनही सावरलेले नाहीत. अजूनही तालिबानकडून नागरिक आणि सरकारवर हल्ले सुरूच आहेत.


सामग्री: ताहा सिद्दीकी

या हल्ल्यातून ते थोडक्यात बचावले. बुधवारी सकाळी एका कॅबमधून विमानतळावर जाताना त्यांच्यावर हल्ला करण्यात आला.

देशातल्या सैन्याविरुद्ध आवाज उठवण्यासाठी ताहा प्रसिद्ध आहेत. काही महिन्यांपूर्वी लष्कराकडून धमक्या मिळत असल्याची तक्रार त्यांनी केली होती आणि न्यायालयात याचिका दाखल केली होती.

एका मित्राच्या अकांऊंटवरून ट्वीट करताना ते म्हणाले की, 10 ते 12 सशस्त्र व्यक्तींनी त्यांची कॅब थांबवली आणि त्यांचं अपहरण करण्याचा प्रयत्न केला. "मी स्वत:ची सुटका केली आणि आता मी पोलिसांबरोबर आहे."

कॅब थांबवून मारहाण

"कोणत्याही प्रकारे पाठिंबा देऊ शकता," असंही त्यांनी #StopEnforcedDisappearances हा हॅशटॅग वापरत ट्वीट केलं. त्यांनी सांगितलं की, रायफल आणि रिव्हॉल्वर बाळगणाऱ्या काही लोकांनी त्यांना कॅबमधून काढलं, मारहाण केली आणि जीवे मारण्याची धमकी दिली.

कॅब थांबवून त्यांना मारहाण करण्यात आली

बीबीसीला संपूर्ण घटनाक्रम सांगताना ताहा म्हणाले की, अपहरणकर्त्यांनी कॅब थांबवून त्यांना बाहेर काढलं. "मी जोरजोरात ओरडत होतो, मदत मागत होतो. तेव्हा त्यांच्यातल्या एकाने म्हटलं की, 'त्याला मारून टाका, त्याला पायावर गोळी मारा. हा खूप आवाज करतो आहे.'"

तेवढ्यात ताहा त्यांच्या तावडीतून निसटले. त्यांनी दूर पळून दुसरी कॅब थांबवली आणि घटनास्थळावरून निघून गेले.

प्रसारमाध्यमांचा आवाज दाबण्याचा प्रयत्न

पाकिस्तानातल्या संरक्षण संस्थांवर टीका करणाऱ्या अनेक सोशल मीडिया कार्यकर्त्यांवर गेल्या वर्षभरात हल्ले होत असल्याचं सांगत हक्कांसाठी लढणाऱ्या गटांनी निषेध नोंदवला आहे. मागच्या वर्षी पाच पाकिस्तानी ब्लॉगर्स अनेक आठवड्यांसाठी बेपत्ता झाले होते. त्यांच्यापैकी चौघांची सुटका झाली आहे.

ताहा यांनी स्थानिक पोलीस ठाण्यात तक्रार नोंदवली आहे.

देशातल्या पत्रकार संघटनांनी या घटनेवर नाराजी आणि निषेध व्यक्त केला आहे. अनेकांनी या घटनेविरुद्ध ट्विटरवर आपला पाठिंबा जाहीर केला आहे. रावळपिंडी इस्लामाबाद युनियन ऑफ जर्नलिस्टस यांनी एक निवेदन जारी करून या हल्ल्याचा निषेध केला आहे.

या हल्ल्यात पाकिस्तानच्या काही संस्थांचा हात असल्याचा आरोप ताहा यांनी व्यक्त केला आहे.

"मी आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांत काम करायला सुरुवात केल्यामुळे आता मी मुक्तपणे व्यक्त करू शकतो. मी मानवी हक्क आणि देशातल्या सैन्याची स्थिती या विषयांवर वार्तांकन करतो. या विषयांवर ते...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

झी समूहाच्या WION वाहिनीचे पाकिस्तान ब्युरो प्रमुख ताहा सिद्दीकी यांचं इस्लामाबादमध्ये काही शस्त्रधारी व्यक्तींनी हल्ला करून अपहरण करण्याचा प्रयत्न केला.


सामग्री: ताहा सिद्दीकी. पाकिस्तानातले आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे पत्रकार. पाकिस्तानात सोशल मीडियाच्या माध्यमातून लष्करावर टीका करणारं एक व्यक्तिमत्त्व म्हणून ओळखले जातात. पण, याचे गंभीर परिणामही त्यांना सोसावे लागत आहेत.

सिद्दीकी यांनी यापूर्वी न्यूयॉर्क टाइम्स, द गार्डियन अशा महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय वृत्तपत्रांमध्ये काम केलं आहे. २०१४ मध्ये त्यांना अल्बर्ट लाँड्रेक्स प्रिक्स हा पुलित्झर पुरस्कारा एवढाच महत्त्वाचा आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला आहे. विशेष म्हणजे पाकिस्तानातल्या उत्कृष्ट पत्रकारितेसाठी त्यांना हा पुरस्कार त्यांना मिळाला आहे.

पाकिस्तानात लष्कराचे टीकाकार म्हणूनच त्यांना ओळखलं जातं. त्याचे वाईट परिणामही त्यांच्या वाट्याला आले आहेत.

मे महिन्यात सिद्दीकी त्यांच्या घरी आपल्या चार वर्षांच्या मुलाशी खेळत होते. त्याचवेळी त्यांना फेडरल इनव्हेस्टिगेशन एजन्सी (FIA), या संस्थेतून त्यांच्या कार्यालयात तत्काळ हजर होण्याचे आदेश देणारा फोन आला.

सिद्दीकी यांनी लगेच काही जणांना फोन करून FIAच्या या फोनची माहिती मिळवली. तेव्हा त्यांना कळलं की, लष्करावर टीका केलेल्या इतर काही लेखकांची चौकशी होणार असून त्यात त्यांचही नाव आहे.

"मला लगेचच समजलं की हा दबाव नेमका कुठून आला आहे," सिद्दीकी म्हणाले. कारण, त्यांनी केलेल्या कामाबाबत विचारणा करण्यासाठी सुरक्षा यंत्रणांकडून त्यांना यापूर्वीही अनेकदा असे फोन आले होते.

ताहा सिद्दीकी

सिद्दीकी यांनी FIAनं अटक करू नये यासाठी कोर्ट ऑर्डर मिळवली. पण, चौकशीसाठी FIAमध्ये हजर राहण्याचं समन्स मात्र कायम होतं.

सिद्दीकी म्हणाले, "लष्कराबाबत न बोलता परखड पत्रकारिता करणं मला शक्यच होणार नाही. माझ्यावर असलेल्या सरकारी दबावाचं मला काही वाटत नाही. पण, हल्ली मी गप्प रहावं यासाठी माझे कुटुंबीय आणि मित्रांकडूनच दबाव वाढतो आहे."

लाजिरवाणे खुलासे

ताहा सिद्दीकींना धमक्या आल्या असल्या तरी त्यांना इजा झालेली नाही. मात्र, पाकिस्तानातले इतर पत्रकार तसे फारसे नशिबवान ठरलेले नाहीत.

ऑक्टोबरच्या शेवटी इस्लामाबादमधल्या जंग ग्रुप ऑफ न्यूज पेपर्सचे प्रतिनिधी अहमद नूरानी यांना सहा माणसांनी लोखंडी रॉड, चेन आणि चाकूनं बेदम मारहाण केली.

नूरानी यांनी पनामा पेपर्स प्रकरणातले पाकिस्तानशी संबंधित धक्कादायक पुरावे उजेडात आणले होते. त्यात, लष्कर आणि माजी पंतप्रधान नवाज शरीफ यांच्या संबंधांचा समावेश होता. यामुळेच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानात पत्रकार म्हणून काम करणं तेवढं सोपं नाही. सरकार, लष्कर, कट्टरतावादी आणि फुटीरतावाद्यांच्या दबावाचा सामना पत्रकारांना सतत करावा लागत आहे.


सामग्री: ताहिराने बुधवारी इंस्टाग्राम अकाऊंटवर आपल्या डोक्याचे संपूर्ण केस कापल्याचे दोन फोटो शेअर केले आहेत. त्यासोबत तिने या संपूर्ण प्रवासाबाबतच्या आपल्या भावनाही व्यक्त केल्या आहेत.

त्या कॅप्शनमध्ये ती लिहिते,"हॅलो, मी तीच पूर्वीची ताहिरा, पण नव्या अंदाजात, नव्या रूपात. मी एक्सटेंशन (वीग) घालून थकले आता. बिना वीगचं असणं हे खऱ्या अर्थाने स्वातंत्र्याचा अनुभव देणारं आहे. आता शॉवर घेताना मला केस सांभाळावे लागत नाही. मी विचारदेखील केला नव्‍हता, की मी बाल्ड होईन. पण मला आता चांगले वाटत आहे.'

काही दिवसांपूर्वी सोनाली बेंद्रे हिने कॅन्सरवरील उपचारादरम्यान  केस कापलेला फोटो शेअर केला होता. आता ताहिरानेही आपल्या बाल्ड लूकमधला फोटो शेअर केला आहे.

ताहिराच्या या पोस्टवर आयुष्मानने 'हॉटी' अशी कमेंट केली आहे.

त्याव्यतिरिक्त अभिनेत्री दीपिका पदुकोणनेही तिला 'हॉट' दिसत असल्याचं म्हटलं आहे. तर हृतिक रोशन आणि दिया मिर्झानेदेखील ताहिराच्या या नव्या लूकची स्तुती केली आहे.

5 जानेवारीला ताहिराने आयुष्मान खुरानासोबत एक बुमरॅंग शेअर केला होता. त्याच्या कॅप्शनमध्ये तिने लिहिलं होतं की, "माझ्या किमोथेरिपीचं शेवटचं सेशन पूर्ण झालं. या दरम्यान मला खूप काही शिकायला मिळालं. तुम्हा सर्वांचे प्रेम आणि आर्शीवादाबद्दल मी आभारी आहे."

'कॅन्सरबद्दल कळल्यावर तुम्ही त्याला बाहेरचा रस्ता दाखवता. पण हे अत्यंत कठीण आहे. अनेकदा आपल्याला आपल्या आतील शक्तीचा अंदाज येत नाही. माझ्या मते, आयुष्यात अनेक अडचणी येतात आणि या अडचणीचं तुम्हाला आणखी सहनशील, शक्तीशाली बनवतात.

मला स्टेज 1A कॅन्सरचं निदान झालं आहे आणि यासाठी मला १२ किमोथेरपी घ्यावा लागणार आहेत. यापैकी 6 मी घेतल्या. आणखी 6 बाकी आहेत. कॅन्सरशी लढा देण्याच्या आत्तापर्यंतच्या माझ्या प्रवासाला मी ही माझी पोस्ट समर्पित करते. अर्धा प्रवास संपला...अर्धा बाकी आहे...' असे ताहिराने आपल्या पोस्टमध्ये लिहिलं  होतं.

आयुष्यमानने २०११ मध्ये ताहिरा कश्यपसोबत लग्न केलं. त्याआधी ११ वर्षांपासून दोघेही एकमेकांना डेट करत होते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बॉलिवुड अभिनेता आयुष्मान खुरानाची पत्नी ताहिरा कश्यप गेल्या अनेक महिन्यांपासून ब्रेस्ट कॅन्‍सरविरोधात लढा देत आहे. तिने काही दिवसांपूर्वी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून याबाबतची माहिती दिली होती.


सामग्री: तिअॅगाँग - 1चे बरेच तुकडे वातावरणात जळून जातील.

दक्षिण प्रशांत महासगरात या स्पेस स्टेशनचे अवशेष कोसळले आहेत.  अमेरिकी आणि चीनी संस्थांनी ही घटना स्पष्ट केली आहे.

तिअॅगाँग - 1 हे स्पेस स्टेशन चीनच्या महत्त्वाकांक्षी अवकाश कार्यक्रमाचा भाग आहे. 2022मध्ये चीन अवकाशात सोडणार असलेला मानवी स्पेस स्टेशनचे हे प्रोटोटाईप आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

2011 मध्ये या यानानं कक्षेत प्रवेश केला आणि 5 वर्षांनंतर ही मोहीम संपली. त्यानंतर ते पृथ्वीवर कोसळणार होते.

द चीन मॅन्ड स्पेस इंजिनीअरिगं ऑफिसनं सोशल मीडियावर म्हटलं होतं की, "सिनेमात दाखवतात तसं जोरदारपणे हे पृथ्वीवर कोसळणार नाही तर उल्कापात सारखं हे दिसेल."

संपर्क तुटला होता

या यानाशी संपर्क तुटल्याचे आणि त्यावर कोणतही नियंत्रण राहिलं नसल्याचं चीनने 2016मध्ये सांगितलं होतं.

ESA दिलेल्या माहितीनुसार, "43ºN  आणि 43ºS या टप्प्यात हे यान कोसळेल असा अंदाज होता . विषुववृत्ताच्या दक्षिण आणि उत्तरचा मोठा भाग यामध्ये येतो."

ऑस्ट्रेलियन सेंटर फॉर स्पेस इंजिनीअरिंग रिसर्चचे उपसंचालक डॉ. इलायस अबाऊटॅनिऑस बीबीसीला म्हणाले, "वातावरणात येताना याचा वेग वाढत जाणार जाईल. पृथ्वीपासून 100 किलोमीटर इतक्या अंतरावर आल्यानंतर ते पेट घेईल."

ते म्हणाले की या यानाचा बराचसा भाग पेट घेईल पण नेमका कोणता भाग शिल्लक राहील हे सांगता येणार नाही, कारण हे यान कशापासून बनलं आहे याची माहिती चीनने दिलेली नाही.

तिअॅगाँग - 1चे 2011ला प्रक्षेपण करण्यात आलं

या यानाचं वजन 8.5 टन इतकं आहे आणि पृथ्वीच्या वातावरणात येताना त्याचे तुकडे होतील. पण रॉकेट इंजिन आणि इंधन टाकीसारखे भाग पूर्णपणे पेटून नष्ट होणार नाही.

अवकाशातील सर्व कचरा पृथ्वीवर कोसळतो का?

अबाऊटॅनिऑस म्हणाले, "अवकाशातील कचरा नेहमीच पृथ्वीच्या वातावरणात येत असतो एक तर तो हवेत जळून जातो किंवा माणसांपासून दूर महासागरात पाडला जातो."

सर्वसाधारणपणे अशा यानांशी संपर्क असतो आणि त्याचा कोसळण्याचा मार्ग नियंत्रित करता येतो. असा कचरा जमिनीपासून दूर ऑस्ट्रेलिया, न्यूझिलंड आणि दक्षिण अमेरिकेच्यामध्ये दक्षिण पॅसिफिकमध्ये पाडला जातो. जवळपास 1500 चौरस किलोमीटरच्या या जागेत 260 अवशेष पडलेले आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनच्या बंद पडलेल्या स्पेस स्टेशनचे अवशेष सोमवारी पृथ्वीवर कोसळले


सामग्री: तिचं वजन 2.5 टन इतकं आहे.  ती डायव्हर्सपासून फक्त 6 मीटर अंतरावर होती.

20 वर्षांपूर्वी संशोधकांनी तिचा उल्लेख Deep Blue असा केला होता, असं म्हटलं जातं.

व्हेल माशाच्या मृत शरीराकडे ती आकर्षित झाली होती.

यापैकी एक डायव्हर्स ओसन रॅम्से यांनी Honolulu Star Advertiserला सांगितलं की, "ते एका चित्रपटाचं चित्रिकरण करत होते तेव्हा ती त्यांनी दिसली. आम्ही काही टायगर शार्क पाहिले आणि मग काही कालावधीनंतर ती तिथं आली. ती आल्याआल्या बाकीच्या माशांनी तिला रस्ता करून दिला. नंतर ती आमच्या बोटीजवळ आली.

"ती एकदम मोठी आणि दिसायला सुंदर होती, तिला आमच्या बोटाविषयी आकर्षण वाटलं असावं. आम्ही सूर्योदय झाल्यानंतर तिथं गेलो होतो. दिवसभर ती आमच्याबरोबरच होती."

रॅम्से यांनी म्हटलं की, "तिचं शरीर खूपच मोठं दिसत होतं, कदाचित ती प्रेग्नंट असावी."

डीप ब्लू जवळजवळ 50 वर्षांची आहे, असं मानलं जातं. तिचं स्वतःचं ट्वीटर अकाउंट आहे.

ग्रेट व्हाईट शार्क हवाईच्या बेटावर क्वचितच दिसतात कारण त्यांचं प्राधान्य अतिथंड समुद्राला असतं.

"शार्कजवळ पोहणं सर्वांत सुरक्षित होतं. पण जिथं जिथं शार्क आहार घेत होते, तिथं तिथं आम्ही पोहताना सावधगिरी बाळगली," रॅम्से सांगातात.

"त्यांनी म्हटलंय, माणसांबद्दल उत्सुकता वाटल्यास अथवा लोकांच्या वर्तनाचा चुकीचा अर्थ लावल्यास शार्क हल्ला करतात," असं Honolulu Star Advertiserनं म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हवाईच्या बेटांवर काही डायव्हर्स मादी शार्कच्या इतक्या जवळ आले की ते तिला स्पर्श करू शकत होते.


सामग्री: तिच्याबद्दल तुम्हाला किती माहिती आहे? खेळा ही क्विझ.

प्रेमाने 'स्प्रिन्ट क्वीन' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या दुतीचा संघर्ष तुम्हाला माहितीये का?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आशियातील सध्याची सर्वांत वेगवान महिला धावपटू दुती चंद हिचं BBC Indian Sportswoman of the Year पुरस्कारासाठी नामांकन जाहीर झालं आहे.


सामग्री: तिच्यामुळे तिचे मालक मात्र मालामाल झाले आहेत. तिचे फोटो विविध उत्पादनांवर झळकतात. त्यातून तिच्या मालकांना पैसे मिळतात.

ग्रेनेड बेव्हरेज या कंपनीनं तिचा फोटो एका उत्पादनावर वापरण्याचे हक्क घेतले होते. पण त्यांनी तिचे फोटो दुसऱ्या उत्पादनावर वापरण्यास सुरुवात केली. म्हणून तिच्या मालकांनी न्यायालयात धाव घेतली. निकाल मालकांचा बाजूने लागला आणि त्यांना भरपाई देण्याचा न्यायालयाने आदेश दिला. तिच्या मालकांना अंदाजे 44 कोटी रुपये इतकी भरपाई मिळाली.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

या मांजरीला जगातलं सर्वांत रागीट मांजर म्हणजे Grumpy cat म्हटलं जातं. का? तर तिचा चेहरा चिडका दिसतो. त्यामुळे तिला हे नाव पडलं.


सामग्री: तिच्यावर युकेमधल्या वाईल्ड लाईफ सेंटरमध्ये सलग सात महिने उपचार केल्यानंतर तिचा जीव वाचला. गळ्यात फ्रिस्बी अडकल्यानं तिचं नावच फ्रिस्बी ठेवण्यात आलं.

आणि आता ती आनंदात आपल्या अधिवासात जगत आहे.

तुम्ही ही क्विझ सोडवलीत का?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

या मादी सीलच्या गळ्यात खेळण्याची फ्रिस्बी अडकल्यानं ती गंभीर जखमी झाली होती. इंग्लंडमधल्या नॉरफोक इथल्या किनाऱ्यावर ती गळ्यात फ्रिस्बी अडकलेल्या स्थितीत आढळली होती.


सामग्री: तिथं उपस्थित हजारो माणसं ज्या कंपनीत नोकरी करत होते, त्याच कंपनीत या मुलीचे वडील नोकरी करायचे.

भोजपुरी गायिका चंदन तिवारी यांचा हा पहिला स्टेज परफॉर्मन्स होता. त्यांनी बिहारच्या बिरहा गाण्यांचे प्रसिद्ध गायक महेंद्र मिश्रा यांचं भोजपुरी गाणं गायलं होतं.

चंदन तिवारी यांनी कायमच त्यांच्या आईला हे गाणं गुणगुणताना पाहिलं होतं. त्या सांगतात, "या गाण्याच्या ओळी अशा आहेत, कष्टकऱ्यांचे अश्रू व्यर्थ जाणार नाहीत, न्याय होईल."

यावेळी चंदन या फक्त 10 वर्षांच्या होत्या आणि त्या एका कामगाराची मुलगी होत्या. आपल्या मुलीनं इतक्या लोकांसमोर गाणं गाऊ नये, असं त्यांच्या वडिलांना वाटायचं. पण चंदन यांची लोकांनी स्तुती केली, तेव्हा मग त्यांनी आपल्या मुलीचं गायन सुरू ठेवायला परवानगी दिली.

चंदन तिवारी आता एक लोकप्रिय भोजपुरी गायिका आहेत. ज्या गेल्या दोन दशकांपासून बिभत्स आणि अश्लील व्हीडिओंसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या भोजपुरी संगिताची प्रतिष्ठा परत आणण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत.

सोशल मीडियावर नुकतेच एक गाणं व्हायरल झालं, ज्यात रिया चक्रवर्तीला वेश्या संबोधण्यात आलं. या गाण्यामुळे पुन्हा एकदा भोजपुरी संगीत आणि सिनेमा उद्योगातील स्त्री-द्वेष आणि सेक्सिझमकडे सगळ्यांचं लक्ष गेलं.

पण चंदन तिवारी यांनी जो विचार केला आहे, तो पूर्णत्वास नेणं इतकं सोपं नाही. कारण आता लोक भोजपुरी संगीताकडे अश्लील म्हणून पाहतात. याला चित्रपट आणि संगीत क्षेत्रातील अनेकांनी प्रमोटही केलं आहे. यात डायमंड स्टार उर्फ गुड्डू रंगीलासुद्धा सामील आहे. गुड्डू रंगीलाने दोन हजारांहून अधिक गाणे गायले आहेत. यात महिलांपासून एनआरसी ते कोरोना व्हायरसलादेखील सेक्शुलाईज करण्यात आलं आहे.

'स्वत:हून दिला नकार'

चंदन तिवारी बिभत्स पद्धतीचे गाणे गायला स्वत:हून नकार देत आल्या आहेत. पण तीच गाणी आज भोजपुरी संगीताची ओळख बनली आहेत.

ऑटो-ट्युन तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून अनेक जण असे गाणे रेकॉर्ड करत आहेत. या गाण्यांना यूट्यूब आणि सोशल मीडियावर लोकप्रियता मिळत आहे.

भोजपुरी बोलली जाणाऱ्या उत्तर प्रदेश आणि बिहारमधील संगीत क्षेत्राचं लोकतांत्रिकरण करण्याच्या नावाखाली अशापद्धतीची गाणी पसरवली जात आहेत. ही गाणी अश्लिलतेकडे झुकणारी आणि राष्ट्रवादी पद्धतीचे आहेत. यामध्ये महिलांच्या शरीराला एखाद्या वस्तूची उपमा दिली जाते आणि हिंदुत्व विचारधारेची चर्चा करण्यासाठी ही गाणी प्रसारित केली जातात.

2019 मध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बोकारो स्टीलच्या एका कारखान्याच्या गेटवर कर्मचाऱ्यांचं उपोषण सुरू होतं. तेव्हा तिथं असलेल्या एका मुलीला आपल्या आईच्या शब्दांची आठवण आली. तिनं डोळे बंद केले आणि तीन हजारांहून अधिक लोकांसमोर गाणं गायला सुरू केलं.


सामग्री: तिथल्या एका वरिष्ठ संशोधक महिलेनं बीबीसीला सांगितलं की, कुठल्याही प्रकारच्या खुल्या चौकशीसाठी त्या तयार आहेत. पुढच्या महिन्यात जागतिक आरोग्य संघटनेचं एक पथकही वुहानच्या त्या प्रयोगशाळेचा दौरा करणार आहे.

व्हायरसचा उगम खरंच त्या प्रयोगशाळेतून झाला का याचा तपास हे पथक करणार आहे. त्या पार्श्वभूमीवर बीबीसीनेही व्हायरसच्या उगमाच्या सगळ्या शक्यता पडताळून पाहण्याचं ठरवलं. त्याविषयीचा हा एक्सक्लुझिव्ह रिपोर्ट...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनमधल्या ज्या प्रयोगशाळेतून कोरोना व्हायरस लीक झाल्याचा आरोप होतो, तिथून बीबीसीचे प्रतिनिधी जॉन सडवर्थ यांचा हा खास रिपोर्ट आहे.


सामग्री: तिथल्या रासायनिक SEZला गावकरी विरोध करत होते. डाव्या सरकारविरोधात त्यांनी केलेल्या आक्रमक आंदोलनानंतर गोळीबार आणि हिंसाचार झाला.

या आंदोलनात ममता बॅनर्जींनी उडी घेतली. त्यांनी मा-माटी-मानुषचा नारा दिला आणि पाहता पाहता त्यांनी बंगालच्या बालेकिल्ल्यातून डाव्यांचा पाडाव केला. पण त्याच नंदीग्राममध्ये आता भाजपने ममतांसमोर तगडं आव्हान उभं केलंय.

गेल्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपचे फक्त 3 आमदार निवडून आले होते. पण आता भाजप सत्तेत यायची भाषा बोलत आहे. हा आत्मविश्वास भाजपला कशामुळे आलाय? ममता बॅनर्जींना पुन्हा नंदिग्रामकडे धाव का घ्यावी लागतेय? असे प्रश्न निर्माण होतात.

बंगाल निवडणुकीतलं समीकरण काय आहे?

पश्चिम बंगालमध्ये विधानसभेच्या सर्व 294 जागांसाठी ही निवडणूक होते आहे. 27 मार्च ते 29 एप्रिल या कालावधीत आठ टप्प्यांमध्ये इथे मतदान होणार आहे. तर 2 मे ला निकाल जाहीर होईल.

या 294 जागांपैकी 148 जागा जिंकणारा पक्ष किंवा आघाडी सत्तेत येईल.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा बंगालमध्ये प्रचारादरम्यान

त्यासाठी तृणमूल काँग्रेस (टीएमसी), भारतीय जनता पक्ष यांच्यासह मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्ष (माकप) आणि काँग्रेसही निवडणुकीच्या रिंगणात आहेत.

पण मुख्य लढाई तृणमूल आणि भाजपमध्येच असल्याचं चित्र आहे. भाजपनं ममतांना टार्गेट करत बंगालमध्ये 'पोरिबर्तन' म्हणजे बदलाचा नारा दिला आहे.

भाजपसाठी प्रतिष्ठेची निवडणूक

भाजपच्या अमित शहांनी आधीपासूनच बंगालमध्ये प्रचाराचा धडाका लावलाय. आता तर मोदीही प्राचारात उतरले आहेत.

भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष जेपी नड्डा आणि उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ असे पूर्ण देशातले नेते एक-एक करून ज्या पद्धतीने बंगालमध्ये उतरले आहेत, ते पाहता ही जणू लोकसभेचीच निवडणूक आहे असं वातावरण निर्माण होत आहे.

पण भाजपसाठी ही निवडणूक इतकी महत्त्वाची का आहे? आणि त्यातही ममता बॅनर्जी विरुद्ध नरेंद्र मोदी अशी ही थेट निवडणूक होताना का दिसते आहे?

ज्येष्ठ पत्रकार पल्लवी घोष सांगतात "ममता बॅनर्जी या कायमच मोदी आणि भाजपच्या कट्टर विरोधक म्हणून समोर आल्या आहेत. त्यांचा पराभव करणं म्हणजे तुमच्या सर्वांत मोठ्या प्रतिस्पर्ध्याला गप्प करण्यासारखं आहे."

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनी ही निवडणूक अतिशय प्रतिष्ठेची केली आहे.

त्याशिवाय राष्ट्रीय पातळीवरचं वर्चस्व टिकवून ठेवण्यासाठी नवनव्या राज्यांत हातपाय पसरणं भाजपसाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एका आंदोलन अनेक दशकांच्या भक्कम सत्तेला सुरुंग लावू शकतं. त्याचं उदाहरण म्हणजे पश्चिम बंगालमधलं नंदिग्राम.


सामग्री: तिथूनच सुमारे 200 मैल अंतरावर तिचा पती 26 वर्षीय रॉब याचं घर आहे. सध्या रॉब सरकारी संकेतस्थळावर घटस्फोटासाठी सल्ला शोधत आहे. रॉब आणि रेचल आता विभक्त झाले आहेत.

"ती वाईट मानसिक अवस्थेतून जात होती. तिला एकांत हवा होता. मी त्यावेळीही तिला यासाठी जबाबदार ठरवलं नाही किंवा आताही मला तसं करायचं नाही. मात्र याचा अर्थ असा होत नाही की ती गेली तर मला काहीच फरक पडत नाही," रॉब सांगतो.

"मी पूर्णपणे उद्ध्वस्त झालो होतो. जेव्हा मी घटस्फोटासाठी सल्लामसलत करत होतो, त्यावेळी मी फक्त माझं आयुष्य पुढे घेऊन जाण्याचा प्रयत्न करत होतो, सर्वांच्या भल्यासाठी."

रॉबला दोन मुलं आहेत. त्यांचा सांभाळ तो एकटाच करतो. आता पुढे जायला हवं, असं तो म्हणतो.

सप्टेंबरमध्ये जाहीर झालेल्या सरकारी आकडेवारीनुसार 2017 मध्ये इंग्लंड आणि वेल्समध्ये 1 लाख 2 हजारपेक्षाही जास्त घटस्फोट झाले आहेत. यामध्ये बहुतांश व्यक्तिंनी चाळीशीतच घटस्फोट घेतला. मात्र 12 हजार जण असे होते, ज्यांनी रेचल आणि रॉबप्रमाणे वयाच्या 22-25 व्या वर्षीच  घटस्फोट घेतला आहे.

ज्या व्यक्ती 18-19 किंवा 20-22 वर्षाच्या असताना लग्नगाठ बांधतात त्यांचं लग्न तुटण्याचा धोका जास्त असतो. संशोधनानुसार 1976 मध्ये 20-22 व्या वर्षी लग्न करणाऱ्यांपैकी 50 टक्के महिलांनी घटस्फोट घेतला होता. तिशीतच त्या आपल्या पतीपासून विभक्त झाल्या.  रेचलनंसुद्धा याच वयात लग्न केलं होतं.

वेदनादायी अनुभव

रेचल सांगते, "हे खूपच वेदनादायी होतं. दोन वर्षांपर्यंत मला असं वाटत होतं, की माझं व्यक्तिमत्व दबलं जातंय. मला माहिती आहे, की हे खूपच नाटकी वाटतंय. पण यापूर्वी मला असं कधीच वाटलं नव्हतं. या नात्यात मला खूप दुःख मिळालं. जे नातं कायमचं असेल असा मी विचार केला होता, तेच अचानक तुटलं होतं."

जेव्हा एका लग्नामध्ये भावनांतील उत्कटता कमी होऊ लागते, तेव्हा ते नातं तुटण्याची सुरूवात होऊ लागते. रेचल आणि रॉब दोघंही स्वतःला पीडित संबोधतात.

रेचल म्हणाली, "लग्नानंतर दोन वर्षांतच मला कळलं, की माझ्या पतीचं दुसऱ्या एका महिलेसोबत अफेअर सुरू आहे. हे कळल्यानंतर मला खूपच वाईट वाटलं. मात्र मला लग्न मोडायचं नव्हतं. त्यामुळेच या खोटेपणावर मी पांघरूण घातलं. सहा महिने लग्न वाचवण्याचे प्रयत्न केले."

मात्र विश्वास तुटल्यानंतर नात्यात पोकळी निर्माण झाली. अखेरीस रेचल आणि रॉब यांनी घटस्फोटाचा निर्णय घेतला.

मात्र त्यासाठीही अनेक अडचणींचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपल्या लॅपटॉपच्या स्क्रीनसमोर बसलेली रेचल अचानक रडू लागते. 2018च्या वर्षातील कोणता तरी दिवस होता आणि तिचं घर अंधार आणि शांततेत हरवलं होतं. सर्वच खूप वेगळं होतं. 28 वर्षीय रेचल आपल्या नवऱ्यासोबत पूर्वी याच घरात राहायची मात्र ती आता एकटीच आहे.


सामग्री: तिनं चक्क स्वतःची गाडी विकून ऑटो रिक्षा खरेदी केली आहे. मुंबईच्या रस्त्यांवरुन बिनधास्तपणे ती आपल्या ऑटोमधूनच फिरते.

रिक्षा चालवण्यामागचं यशश्रीचं नेमकं कारण काय आहे, तिच्याकडूनच जाणून घ्या.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अनेक हिंदी मराठी मालिकांमधून झळकलेली अभिनेत्री यशश्री मसुरकर सध्या रिक्षा चालवतीये. नाही, ती कोणत्याही अडचणीत नाहीये.


सामग्री: तिनं हालाखीच्या परिस्थितीला आणि पुरुषप्रधान समाजाला तोंड देत खो-खोमध्ये देशाचं नेतृत्त्व केलं. संकटाचं संधीत आणि यशात रुपांतर कसं करायचं, याचं सारिका उत्तम उदाहरण आहे.

(हा रिपोर्ट बीबीसीच्या ‘द इंडियन चेंजमेकर्स’ मालिकेचा भाग आहे, ज्यात आम्ही देशाच्या वेगवेगळ्या भागातल्या प्रेरणादायी महिला खेळाडूंच्या प्रवासाची कहाणी मांडतो आहोत.)

रिपोर्टर – अनघा पाठक

कॅमेरा – प्रवीण ठाकरे, मंगेश सोनावणे

एडिटिंग – निलेश भोसले

निर्मिती – दीपक शर्मा

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात खेडेगावातल्या मुलींसाठी आजही खेळाडू बनण्याचं स्वप्न पाहणंही कठीण आहे. अशाच एका मुलीची, महाराष्ट्रातल्या उस्मानाबादमधल्या सारिका काळेची ही कहाणी आहे.


सामग्री: तिने गिटार शिकून स्वतःच्या भावनांना संगीताद्वारे मार्ग मोकळा करून दिला, शिवाय इतर मुलींनाही ती याकडे वळवण्याचा प्रयत्न करतेय.

पाहा तिचा प्रेरणादायी व्हीडिओ.

हे नक्की वाचा -

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अफगाणिस्तानातील मुलींना भविष्यात काय संधी मिळतील, कुणास ठाऊक. अनेकींचं बालपण अत्यंत भयंकर परिस्थितीत गेलंय, अनेकांना कुणा ना कुणाला गमवावं लागलंय. पण या संकटात संधी सोधण्याचं काम मुरसालने केलंय.


सामग्री: तिने त्याला मागणी घातली त्यावेळी कॉलेजमधले अनेक विद्यार्थी-विद्यार्थिनी तिथे हजर होते आणि म्हणून विद्यापीठाने 'तात्काळ कारवाई' करत दोघांनाही निलंबित केलं आहे.

दोघांनाही शिस्त समितीने बोलावलं होतं, पण दोघेही हजर झाले नाही आणि म्हणून कारवाई केल्याचं विद्यापीठाने एक निवेदन जारी करत स्पष्ट केलं. दोघांनी विद्यापीठाच्या नियमांचं उल्लंघन केल्याचंही प्रशासनाचं म्हणणं आहे. कॉलेजमधून निलंबनासोबतच विद्यापीठाच्या सर्वच कॅम्पसमध्ये त्यांना प्रवेश निषिद्ध करण्यात आला आहे.

बीबीसीने या मुद्द्यावर संबंधित विद्यार्थी आणि विद्यार्थिनीची बाजू ऐकून घेण्यासाठी त्यांच्याशी संपर्क केला. पण त्यांनी अजून उत्तर दिलेलं नाही.

मात्र, दोघांनीही आपापल्या ट्वीटर अकाउंटवर एकमेकांना मेंशन करत 'आम्ही काहीही चुकीचं केलं नसल्याचं' म्हटलं आहे.

सोशल मीडियावर चर्चा

ट्विटरवर या घटनेवर बऱ्याच प्रतिक्रिया व्यक्त होत आहेत. या प्रतिक्रिया केवळ पाकिस्तानातून नाही तर शेजारील देशांमधूनही येत आहेत. यात अनेकांनी विद्यापीठाने केलेली कारवाईला योग्य असल्याचं म्हटलंय तर अनेकांनी त्याचा विरोध देखील केलाय.

वकील जैनब मजारी हाजीर लिहितात, "या देशातली विद्यापीठं लैंगिक शोषण, जमावाकडून होणारा हिंसाचार, ब्लॅकमेल करण्यासाठी लावलेले छुपे कॅमेरे, हे सगळं सहन करतात. मात्र, त्यांनी लक्ष्णरेषा कुठे आखली आहे - तर परस्पर सहमतीने दोन व्यक्तींच्या मिठी मारण्यावर."

गेल्या काही वर्षात पाकिस्तानातल्या अनेक विद्यापीठांमध्ये तिथल्या शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांकडून विद्यार्थिनींचा लैंगिक छळ करण्याच्या अनेक घटना उघड झाल्या आहेत. इतकंच नाही तर अनेक विद्यापीठांमध्ये राजकीय आणि धार्मिक संघटनांमध्ये हिंसाचाराच्याही अनेक घटना घडल्या.

पाकिस्तानातील क्रिकेटवर भाष्य करणारे क्रिकेट विश्लेषक डेनिस फ्रिडमॅन यांनी ट्वीटरवर स्वतःचं नाव बदलत डेनिस लाहोर विद्यापीठ, असं केलं आहे.

विद्यापीठ म्हणजे मॅरेज ब्युरो नाही. त्यांना त्यांचं काम करू द्या, अशी प्रतिक्रिया एका यूजरने दिली आहे. याचं उत्तर देताना डेनिस लिहितात, "बरोबरच आहे. कॅम्पसमध्ये जेवणाचीही परवानगी द्यायला नको. कारण विद्यापीठ म्हणजे हॉटेल थोडंच आहे."

अफझल खान जमाली नावाचे यूजर लिहितात, "तुम्ही मुलींवर बलात्कार करू शकता. त्यांना ठार करू शकता, त्यांचं शोषण करू शकता. मात्र, प्रेमाचा मुद्दा आला की 'हे इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ पाकिस्तान आहे',...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानातल्या लाहोर विद्यापीठाने एका प्रेमी युगुलाला निलंबित केलं आहे. त्यांचा गुन्हा हा होता की त्या विद्यार्थिनीने सर्वांसमोर गुडघ्यावर बसून मुलाला गुलाबाची फुलं देत लग्नाची मागणी घातली आणि त्या मुलानेही होकार देत तिला मिठी मारली.


सामग्री: तिन्ही त्रिकाळ औषधाचे डोस

यातला गमतीचा भाग सोडून द्या पण खरंच या एका वर्षात आपलं जगणं अंतर्बाह्य बदललं हे नाकारता येणार नाही. एक पत्रकार म्हणून कोरोना व्हायरसबद्दल बोलत-लिहित आणि व्यक्तीशः कोव्हिडचा अनुभव घेत हे वर्षं कसं सरलं याचा हा लहानसा लेखाजोखा.

प्रवासी पाहुण्याने तळ ठोकला

नोब्हेंबर 2019 ते फेब्रुवारी 2020 या काळात 'बीबीसी विश्व'मध्ये आम्ही करोना व्हायरसबद्दल अनेकदा बोललो. पण तेव्हा ऐकणाऱ्यांना ती बातमी 'चीनचा कुठलासा हुबे प्रांत, तिथलं कोणतंतरी वुहान शहर जिथे कोरोना नावाचा एक काहीतरी व्हायरस पसरतोय' इतपतच रस घेण्यायोग्य वाटली असेल.

पण फेब्रुवारीपासून हे चित्र बदलायला लागलं. हा-हा म्हणता हा प्रवासी भारतात दाखल झाला आणि त्यानंतर जे जे घडलं त्याची कल्पना आपण कुणीच केली नव्हती. राष्ट्रीय लॉकडाऊन जाहीर झाला त्या रात्री बुलेटिन्स संपल्यानंतर घरी कसं जायचं हा प्रश्न आमच्याही समोर होता, पण यथावकाश घरी जाण्याची सोय झाली. देशातल्या लाखो स्थलांतरित मजुरांसाठी अशी सोय होऊ शकली नाही ही एक शोकांतिकाच.

पत्रकार म्हणून हा सगळाच काळ अकल्पित आव्हानांचा होता. डिजिटल माध्यमात काम करण्याचा 'थंबरूल' म्हणजे adaptation किंवा अनुकूलन. मोठाले कॅमेरे, कंट्रोल रूम, स्टुडिओ, सॅटेलाईट बीमिंग यांसारख्या अत्याधुनिक सोयींनी सुसज्ज ऑफिस असताना तिथे न जाता घरातूनच बातमीदारी करायची ही कल्पना एरव्ही अतर्क्य वाटली असती पण कोव्हिडच्या काळात आम्ही ती एका मिनिटांत स्वीकारली.

घरातलं बाळ तेव्हा सहा महिन्यांचं होतं त्यामुळे ट्रायपॉड, माईकसारख्या वस्तूंना तसा धोका नव्हता, पण ती परिस्थिती लवकरच बदलणार याचा पूर्ण अंदाज होता. माझ्यासारख्या नव-पालकांसाठी या 2020 मधला 'वर्क फ्रॉम होम' चा 'न्यू नॉर्मल'  पथ्यावर पडला. उगीचच 'दमलेल्या बाबाची कहाणी' वगैरेचा मेलोड्रामा त्यामुळे टळला आणि रांगण्यापासून ते धावण्यापर्यंतचा प्रवास व्हीडिओवर नाही तर प्रत्यक्षात पाहायला मिळाला.

आरोग्यम् धनसंपदा

पत्रकार अनेकदा 'बीट्स'बद्दल बोलतात. राजकारण, अर्थकारण, क्राइम, आरोग्य अशी असंख्य वेगवेगळी क्षेत्रं म्हणजे वेगवेगळ्या 'बीट्स' असतात. 2020 ने सगळ्याच बीट्सना एका विषयाशी बांधून ठेवलं- आरोग्य. आरोग्य आणि विज्ञान या गोष्टींकडे सहसा अनेकजण पुरवणीतले विषय किंवा विकेंडला वाचण्याचे विषय म्हणून पाहतात. पण 2020 ने आरोग्य तसंच विज्ञानाबद्दलचं आपलं गांभीर्य आणि त्याचा अभाव या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जसं इसवी सन किंवा हिजरी सन असतं तसं बहुतेक येणाऱ्या काळात कोव्हिड सन किंवा कोरोना सन अशाही नोंदी सापडल्या तर आश्चर्य वाटायला नको. मनात आणलं तर 2019 पर्यंत 'कोरोनापूर्व' आणि 2020 पासून 'कोरोनोत्तर' जग अशी स्वतंत्र कालगणना करता येईल.


सामग्री: तिरंगा

शाळेत असताना आपण सगळेच जण भारताच्या तिरंगी ध्वजाबद्दल हे शिकलोय. पण आज दिसणारा तिरंगी ध्वज येण्यापूर्वी, भारताने 5 ध्वज पाहिले. पारतंत्र्यापासून ते स्वतंत्र भारत अस्तित्वात येईपर्यंत भारताचे झेंडे कसे बदलत गेले तो प्रवास आपण पाहणार आहोत.

 1.     1906, कलकत्ता

1906 साली स्वीकारलेला तिरंगी ध्वज भारताचा पहिला झेंडा मानला जातो. 7 ऑगस्ट 1906 ला तत्कालीन कलकत्त्याच्या पारसी बागान स्क्वेअरमध्ये हा झेंडा फडकवला गेला. लाल, पिवळा आणि हिरवा असे तीन रंगाचे तीन पट्टे, मध्यभागी वंदे मातरम् हे शब्द आणि लाल पट्ट्यावर चंद्र-सूर्य तर हिरव्या पट्ट्यावर 8 कमळं असा हा झेंडा होता.

2.     1907, जर्मनी

भारताचा दुसरा झेंडा मादाम भिकाजी कामांनी जर्मनीच्या स्टुटगार्टमध्ये 1907 साली झालेल्या आंतरराष्ट्रीय समाजवादी परिषदेत फडकवला होता. मादाम कामा या भारताबाहेर राहून भारतातील ब्रिटीश राजवटीविरोधात काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांपैकी एक होत्या.

1936 साली त्या भारतात परत आल्या तेव्हा त्यांनी हा ध्वज भारतात परत आणला. या झेंड्याचा वरचा पट्टा हिरवा, मधला पट्टा पिवळा तर खालचा पट्टा केशरी होता.

केशरी पट्ट्यावर चंद्र आणि सूर्य होते, तर हिरव्या पट्टयावर 8 तारे होते जे भारताच्या तेव्हाच्या आठ प्रांतांचं प्रतीक मानले जात. पहिल्या ध्वजाप्रमाणेच मधल्या पट्ट्यावरही 'वंदे मातरं' ही अक्षरं होती.

मादाम कामा

3.     1917, होमरूल चळवळीनंतरचा झेंडा

1917 साली लोकमान्य टिळक आणि डॉ. अॅनी बेझंट यांनी सुरू केलेली होमरुल चळवळ वेग घेत होती. याच चळवळीदरम्यान या दोन नेत्यांनी भारताचा तिसरा झेंडा फडकवला. या झेंड्यावरचे रंग आणि पट्टे काहीसे बदलले होते. या झेंड्यावर पाच लाल आणि चार हिरवे पट्टे एका आड एक या पद्धतीने होते.

यापूर्वीच्या झेंड्यांप्रमाणे यावर कमळं नव्हती, उलट यावर 7 तारे होते, हे सात तारे आकाशात दिसणाऱ्या सप्तर्षींच्या आकृतीप्रमाणेच झेंड्यावरही काढले होते. 1918 साली लोकमान्य टिळकांनी होमरूलच्या काही स्वयंसेवकांबरोबर हा झेंडा हाती घेतलेला फोटोत पाहायला मिळतो.

4.     1921, आंध्र प्रदेश

1885 साली भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना झाली होती आणि 1920 सालापर्यंत आधी टिळक आणि नंतर महात्मा गांधींच्या नेतृत्वात भारताच्या स्वातंत्र्याची मागणी जोर धरत होती.

1921 साली आंध्र प्रदेशातील बेझवाडा म्हणजे सध्याच्या विजयवाडामध्ये काँग्रेसचं अधिवेशन झालं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"भारताच्या तिरंग्या झेंड्यातला सगळ्यांत वरचा केशरी पट्टा हा शौर्य आणि त्यागाचं प्रतीक आहे, मधला पांढरा पट्टा शांती आणि सत्याचं प्रतीक आहे, त्यावर असलेलं निळ्या रंगाचं धर्मचक्र गतीचं द्योतक आहे आणि हिरवा रंग सुजलाम-सुफलाम ऐश्वर्याचं प्रतीक आहे."


सामग्री: तिला बघायला प्रचंड गर्दी उसळायची. अर्थात अरुण नेहरु रायबरेलीतून आधीही निवडून आले होते. त्यामुळे भाजपची हवा होती. पण २७ वर्षाच्या त्या तरुणीनं भर सभेत सवाल केला, "मेरे पिताजी से दगाबाजी करनेवालो को आपने यहाँ पर घुसने कैसे दिया?'' सभा प्रचंड गाजली. तिच्या वक्तव्याची चर्चा दिल्लीपर्यंत आली.

दुसऱ्या दिवशी अरुण नेहरुंच्या प्रचारासाठी वाजपेयी आले. त्यांनी भाषणात त्या २७ वर्षाच्या तरुण मुलीच्या वक्तव्यावर अतिशय खेळीमेळीत कोपरखळ्या हाणल्या. ते म्हणाले, "हमने सुना यह किसी का इलाका है, आपने इस आदमी को घुसने कैसे दिया'' अर्थात निवडणूक प्रचार अटीतटीचा झाला. पण निकाल आला आणि सगळेच अवाक् झाले. कारण भाजपचे अरुण नेहरु चक्क चौथ्या क्रमांकावर फेकले गेले. आणि त्यांना आव्हान देणारी ही तरुणी म्हणजे प्रियंका राजीव गांधी.

काल प्रियंका गांधी यांचा काँग्रेसच्या सक्रीय राजकारणात औपचारीक प्रवेश झाला. त्यांची सरचिटणीसपदी नियुक्ती करण्यात आली. आणि नरेंद्र मोदी आणि भाजपचा गढ असलेल्या पूर्व उत्तर प्रदेशची अर्थात पूर्वांचलची जबाबदारीही देण्यात आली.

त्यानंतर दिवसभर माध्यमांमध्ये पुन्हा एकदा प्रियंका आणि इंदिरा यांच्यातील साम्यस्थळांची चर्चा सुरु झाली. त्यांचा पेहराव, त्यांचं दिसणं, लोकांमध्ये मिसळणं, संयत आक्रमकता आणि जाता-जाता कोपरखळ्या हाणण्याची पद्धत यामुळे त्या दुसऱ्या प्रियदर्शिनी आहेत का? त्या इंदिरा गांधींप्रमाणेच करारीपणा दाखवतील का? जे इंदिरा गांधींना साधलं ते प्रियंका गांधींना साधेल का? असे प्रश्न विचारले जाऊ लागले आहेत.

इंदिरा गांधींशी तुलना योग्य?

अर्थात इंदिरा गांधींचा काळ, त्यावेळचं राजकारण आणि आव्हानं वेगळी होती. त्यामुळेच आताच्या काळात प्रियंका गांधींची तुलना इंदिरा गांधींशी करता येईल का, या प्रश्नावर काँग्रेसचं राजकारण जवळून पाहणारे ज्येष्ठ पत्रकार आणि अभ्यासक राशीद किडवाई सांगतात की, "कुठल्याही दोन लोकांचं व्यक्तिमत्व वेगळं असतं. जवाहरलाल नेहरु आणि इंदिरा गांधी दोघांची कामाची, राजकारणाची आणि लोकांमध्ये काम करण्याची पद्धत वेगळी होती. तीच गोष्ट इंदिरा गांधी आणि राजीव गांधी यांच्याबाबत होती. तीच राजीव गांधी आणि सोनिया गांधींबद्दल आहे आणि त्याचप्रमाणे इंदिरा गांधी आणि प्रियंका गांधी यांची प्रकृती, राजकारण आणि स्टाईल वेगळी असेल.''

पण असं म्हणतानाच राशीद किडवाई म्हणतात की, "इंदिराजी आणि प्रियंका यांच्या पेहरावाची पद्धत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

साल १९९९. स्थळ रायबरेली. निवडणुकीची रणधुमाळी सुरु होती. काँग्रेसकडून कॅप्टन सतीश शर्मा रिंगणात होते, तर भाजपकडून अरुण नेहरु. हो अरुण नेहरु. राजीव गांधी यांचे चुलतभाऊ. त्यावेळी २७ वर्षाची एक तरुणी काँग्रेसचा प्रचार करत होती.


सामग्री: तिला भीती होती की हे लोक आपल्या पिल्लाचा जीव वाचवायला नाही तर घेऊन जायला आले आहेत. तिने जोरदार प्रतिकार केला.

पण वनाधिकाऱ्यांनी बंदूकीतून धोकादायक नसलेल्या गोळ्या झाडून आधी हत्तीणीला तिला रोखलं.

आणि मग दोराने खेचून पिल्लाला बाहेर काढलं. मग ते पिलू कसं हत्तीणीला जाऊन बिलगलं ते बघण्यासारखंच...

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

श्रीलंकेमध्ये हँबॉनटोटाच्या जंगलात एका हत्तीणीचं पिल्लू रस्त्यालगतच्या खड्ड्यात पडलं. वनाधिकाऱ्यांची एक टीम कशीबशी वाचवण्याचे प्रयत्न केले, पण हत्तीण काही पिलाजवळ जाऊच देईना.


सामग्री: तिवरे धरण फुटल्यामुळे 23 जणांचे प्राण गेले. हे धरण फुटू शकतं अशी भीती चव्हाण यांनी पत्राद्वारे व्यक्त केली होती.

बीबीसीला त्यांनी सांगितलं, "धरण फुटण्याच्या 5 महिन्यांपूर्वीच मी पत्राद्वारे धरणाला भगदाड पडल्याची वस्तुस्थिती कळवली होती. पण माझ्या पत्रावर योग्य ती कारवाई झाली नाही. प्रशासनाने माझ्या पत्राचं गांभीर्य ओळखून कारवाई केली असती तर आज आमच्यावर ही वेळ आली नसली. माझे आई, बाबा, भाऊ, वहिनी आणि पुतणी जिवंत असते."

व्यवसायानिमित्त चिपळूणच्या सती भागात राहणारे 39 वर्षीय अजित चव्हाण आपल्या भावना व्यक्त करत होते. अजित चव्हाण यांनी धरणाच्या दुरावस्थेविषयी प्रशासनाला लिहिलेलं पत्र सध्या सोशल मीडियावर व्हायरल झालं आहे.

2 फेब्रुवारी 2019 रोजी चव्हाण यांनी चिपळून प्रांताधिकाऱ्यांना लिहलेल्या पत्रामध्ये म्हटलं होतं की, "मी अजित चव्हाण आपल्याला विनंती करतो की, तिवरे धरणाच्या पायथ्यालाच आमची तिवरे भेंदवाडी आहे. धरणाच्या मुख्य गेटच्या बाजूला भला मोठा खड्डा निर्माण झाला आहे. त्यामधून पाण्याचा विसर्ग चालू होता.

सध्या पाण्याची पातळी कमी झाली आहे या करणाने पाण्याचा विसर्ग थांबला आहे. आमदार (सदानंद चव्हाण) आणि आपण (प्रांताधिकारी) संयुक्त पाहणी केली होती. धरणात गाळ साचल्यामुळे पाणीसाठा कमी होत आहे, असा निष्कर्ष काढला गेला. परंतु तसं नसून पडलेल्या भगदाडामुळे पाणी कमी होत आहे. या धरणाकडे चिपळूण पाटबंधाऱ्याचे उप अभियंता दुर्लक्ष करीत आहेत. आपण याकडे लक्ष देऊन संबंधित विभागाला सूचना कराव्यात."

पाटबंधारे विभाग लक्ष देत नाही हे अजित चव्हाण यांनी आपल्या पत्रामध्ये स्पष्टपणे म्हटलं होतं. या सर्व गोष्टी पावसाळा सुरू होण्यापूर्वीच्या आहेत. "धरणात पाणीसाठी कमी आहे. त्यामुळे काहीच होणार नाही, धरण व्यवस्थित आहे, अशी अधिकाऱ्यांची धारणा होती,"असं अजित चव्हाण यांचं म्हणणं आहे.

पण 2 जुलैला रात्री साडे नऊ वाजता तिवरे धरण फुटलं. त्यामध्ये 23 माणसं आणि 14 घरं पाण्याच्या तीव्र प्रवाहात वाहून गेली. आता या विषयाची चौकशी करण्यासाठी एसआयटीची स्थापना करण्यात आली आहे. जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी तशी घोषणा केली होती.

अजित चव्हाण यांच्या पत्रावर काय कारवाई केली?

अजित चव्हाण यांचं पत्र (2 फेब्रुवारी) मिळाल्यानंतर तब्बल दोन महिन्यांनी म्हणजे 9 एप्रिल 2019 रोजी प्रांताधिकाऱ्यांनी ते चिपळूण पाटबंधारेच्या उप-अभियंतांना पत्र पाठवलं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"तिवरे धरण फुटल्यामुळे माझ्या घरातील 5 जणांना जीव गमवावा लागलाय. मी स्वतः प्रांताधिकारी कार्यालयाकडे धरणाच्या दुरुस्तीची मागणी केली होती," असं अजित चव्हाण सांगतात.


सामग्री: तिवरे धरणाच्या पायथ्याशी गेल्यानंतर खरंतर निसर्गाचं वेगळं रूप पाहायला मिळतं चहूबाजूंनी हिरवाईनं नटलेला परिसर आणि मध्ये तिवरे धरणाच्या पायथ्याशी वाहणारी वशिष्ठी नदी. एरव्ही पाण्याचा खळाळत जाणारा आवाज हवाहवासा वाटतो, पण या दुर्घटनेनंतर हा आवाज जिवाच्या आकांताने ओरडणाऱ्या आवाजात नाहीसा झाला होता.

या वाहणाऱ्या पाण्याच्या किनाऱ्यावर तिवरे भेंडवाडी हे छोटसं गाव वसलं होतं. संध्याकाळी सगळ्यांच्या घरी जेवणाची गडबड होती आणि अचानक मोठा आवाज झाला सुरुवातीला काय घडलं हे कुणाला काही कळलं नाही. पण अचानक पाण्याचा इतका मोठा लोंढा आला की 14 घरं हा पाण्याचा लोंढा आपल्यासोबत घेऊन गेला.

ज्या ठिकाणी ही घरं उभी होती त्या ठिकाणी आता मोकळा माळ पाहायला मिळतोय. कुणी विचारही करू शकत नाही की या ठिकाणी काही वेळापूर्वी घरं होती. पाण्याच्या प्रवाहाने काही छोटी झाडं उन्मळून पडली होती आणि मुळं वर आली होती.

पण तरीही भयंकर प्रसंगात ठाम उभी राहिलेली काही झाडं होती. इथल्या एका झाडाखाली गणपतीच एक छोटास मंदिर होतं. पण पाण्यानं देव आणि माणूस यांच्यात फरक केला नाही सर्वांना आपल्या सोबत घेऊन गेलं.

दुर्घटना झाल्यानंतर आता प्रशासनाकडून मोठी खबरदारी घेतली जात आहे. तिवरे धरणाच्या पायथ्याशी कुणालाही सोडलं जात नाहीये. जवळपास पंधरा किलोमीटर आधीच गाड्या अडवल्या जात आहेत. तिथून पायी चालत तिवरे धरणापर्यंत पोहोचावं लागतं.

धरणाच्या पायथ्याशी गेल्यानंतर भयाण चित्र पाहायला मिळालं. ज्या ठिकाणी घर होती त्याचे अवशेष देखील शिल्लक नव्हते. तर शेजारी वाचलेली काही घरं होती जी आता धरणाच्या पाण्याच्या जोरानं मोडकळीला आली होती. त्या घरातल्या सगळ्यांना तिवरे गावच्या शाळेत स्थलांतरित करण्यात आले आहे.

काही लोकांचं अख्खं कुटुंबच उध्वस्त झालाय. तर काहीजण वेगळ्या ठिकाणी असल्याने किंवा नशीब बलवत्तर असल्याने या दुर्घटनेतून वाचलेत.

आपल्या जवळच्यांना गमावल्याचे दुःख करावं की स्वतःचा जीव वाचल्याचं समाधान मानावं अशा विचित्र अवस्थेत इथं अनेक कुटुंब पाहायला मिळाली.

माणसाची ही गत होती तर मुक्या जनावरांची त्याहून वाईट अवस्था होती. बरीचशी जनावर वाहून गेली तर काही वाचली. माणसाचं स्थलांतर झालं. पण मुकी जनावर तिथंच होती. काही जखमी जनावरांना हालचाल ही करता येत नव्हती. त्यांच्यापर्यंत कोण मदत पोहचवणार हा देखील प्रश्नच आहे.

जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांनी घटनास्थळी संध्याकाळी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नेहमी पर्यटकांना खुणावणारं तिवरे धरण आज उद्धस्त झालं होतं. कोकणात गेले काही दिवस सतत पाऊस सुरू आहे. मंगळवारी रात्री झालेल्या अतिवृष्टीमुळे पाण्याच्या तीव्र प्रवाहाने या धरणाच्या भिंतीला मोठा तडा गेला आणि क्षणार्धात होत्याच नव्हतं झालं. तब्बल 14 कुटुंब पाण्याच्या प्रवाहाने उध्वस्त केली.


सामग्री: तिशी ओलांडलेले सर्वाधिक खेळाडू असलेल्या चेन्नईने आयपीएल जेतेपदावर नाव कोरले.

यंदाच्या IPL लिलावानंतर सगळ्या टीमचा चेहरामोहरा स्पष्ट झाला. दोन वर्षानंतर IPLमध्ये परतलेल्या महेंद्र सिंग धोनीच्या चेन्नई सुपर किंग्सवर 'डॅडी आर्मी' अशी खोचक टीका झाली होती.

ट्वेन्टी-20 सारख्या वेगवान फॉरमॅटमध्ये या वडीलधाऱ्यांच्या संघाला जेतेपद जिंकणं जड जाईल अशी भाकितं क्रिकेट जाणकारांनी व्यक्त केली. तिशी ओलांडलेल्या खेळाडूंचा सर्वाधिक भरणा असल्याने चेन्नईला ही बिरुदावली मिळाली. स्पर्धा सुरू झाल्यावर राजकीय आंदोलनाच्या कारणास्तव चेन्नईला घरच्या मैदानावर अर्थात चेन्नईत खेळता येणार नसल्याचं स्पष्ट झालं.

पुण्याजवळच्या गहुंजे इथल्या स्टेडियमला उसनं घर  मानणाऱ्या चेन्नईच्या डॅडी आर्मीने सगळी प्रतिकूल समीकरणं बाजूला सारत जेतेपदावर नाव कोरलं. चेन्नई सुपर किंग्सच्या जेतेपदाच्या वाटचालीत या डॅडी आर्मीनेच निर्णायक भूमिका बजावली.

वाढत्या वयानुसार हालचाली मंदावतात, हा समज गैरसमज असल्याचं चेन्नई सुपर किंग्सने सिद्ध केलं. चेन्नई टीमने वयानुरूप येणाऱ्या मर्यादा जाणल्या आणि त्यानुसार रणनीती आखली. आयपीएल स्पर्धेतील बहुतांशी संघ जास्तीत जास्त युवा खेळाडूंना सामील करून घेत असताना चेन्नईने अनुभवाला प्रमाण मानलं.

धोनीचा डंका

वनडे आणि ट्वेन्टी-20 फॉरमॅटमधला बेस्ट फिनिशर्सपैकी एक म्हणजे महेंद्रसिंग धोनी. दडपणाच्या क्षणी 20 बॉल 50, 40 बॉल 70 अशा शेकड्याने खेळी साकारणाऱ्या धोनीमध्ये आता ती जिगर राहिली नाही अशी चर्चा सोशल मीडियावर रंगू लागली होती.

गेल्या वर्षी रायझिंग पुणे सुपरजायंट्सचं आव्हान लीग स्टेजला संपुष्टात आल्यानंतर तो धोनी हरवला असं त्याचे चाहतेही म्हणू लागले होते. मात्र पस्तिशीकडे झुकलेल्या धोनीने कर्णधार आणि बॅट्समन अशा दोन्ही आघाड्यांवर दमदार परफॉर्म्स देत संघाला विजयश्री मिळवून दिली.

धावगती वाढत असतानाही थंडपणे बॉलर्सवर प्रहार करणारा पूर्वीचा धोनी यंदाच्या आयपीएलमध्ये पाहायला मिळाला. चतुर कॅप्टन्सीसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या धोनीने यंत्रवत सातत्यासह आखलेल्या रणनीतींची चोख अंमलबजावणी केली.

कर्णधार महेंद्र सिंग धोनी आणि हरभजन सिंग

महेंद्र सिंग धोनीची लाडकी लेक झिवा आपल्या बाबांइतकीच सोशल मीडियावर चर्चेत होती.

लाडक्या लेकी सोशल मीडियावर व्हायरल

मॅचआधी, मॅचदरम्यान आणि मॅच संपल्यानंतर झिवाच्या बाललीला धोनीने अनेकदा शेअर केल्या....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

क्रिकेच्या परिभाषेत  सीनियर सिटिझन्सचा संघ अशी टीका झालेल्या चेन्नई सुपर किंग्सने IPL जेतेपदाचं स्वप्न प्रत्यक्षात साकारलं.


सामग्री: तिशीतला अविनाश दिल्लीतील एका खासगी कंपनीत चांगल्या पदावर काम करत होता. घरातूनही लग्नासाठी दबाव होताच. शेवटी त्याने मॅट्रिमोनियल साईटवर नाव रजिस्टर केलं. यादरम्यान त्याची सोनालीशी ओळख झाली.

हळहळू दोघांमधील गप्पा वाढल्या. तीन महिन्यांनी अविनाश नकळतपणे तिच्या प्रेमात पडला. रात्री गुड नाईट असा मेसेज पाठवून अविनाश झोपला आणि सकाळी मोबाईल हाती घेतल्यावर त्याला धक्काच बसला.

सोनालीनं त्याला सोशल मीडियावर सगळीकडे ब्लॉक केलं होतं आणि ती त्याच्या आयुष्यातून निघून गेली होती. तेही कोणतंही उत्तर न देता. तीन महिने ज्या मुलीशी दिवसरात्र गप्पा मारत होतो, तीच मुलगी सरळ ब्लॉक करून निघून गेली होती.

"मी लग्नाचा विषय काढणारच होतो. तिला माझ्याशी लग्न करायचं नव्हतं, तर तिनं मला थेट तसं सांगायला हवं होतं. मी काही तिच्यावर स्वत:ला लादणार नव्हतो. पण किमान 'क्लोजर' तरी दिला पाहिजे होता," हे सांगताना अविनाश भावूक झाला होता.

वेदिकानेही असाच प्रसंग अनुभवला. वेदिकांचं लग्न होऊन आता 9 वर्षं होत आली आहेत. तिला लहान मुलगाही आहे. वेदिकाचा संसारही सुखात सुरू आहे. पण काही दिवसांपूर्वी वेदिकाने तिच्या मनातली सल बोलून दाखवली.

वेदिकाचे कॉलेजमध्ये असताना एका मुलाशी प्रेमसंबंध होते. तो तिच्यापेक्षा 2 वर्षं मोठा होता. सगळं काही चांगलं सुरू होतं. त्याला परदेशात नोकरीची संधी आली आणि तो कामानिमित्त आखाती देशात निघून गेला. जाताना तिला भेटूनही गेला.

पण त्यानंतर वेदिका आणि त्याचा संपर्क तुटला तो कायमचा. त्यांच्यात ब्रेक अप असं काही झालंच नाही. बस्स, बोलणं बंद झालं. त्यांच्या बाबतीत समोरच्या व्यक्तीनं सोशल मीडियावर रिलेशनशिप स्टेटस 'सिंगल' असं अपडेट केलं आणि विषय संपला.

वेदिकाला आजही ते नातं का तुटलं हा प्रश्न पडलाय.

"ज्या मुलीसोबत आपण चार वर्षं नात्यात होतो, तिला ठोस कारण देऊन नातं संपवायची गरजही त्याला वाटली नाही का," वेदिका असा प्रश्न विचारते.

"आजही तो माझ्या सोशल मीडियावर आहे. त्याचंही लग्न झालंय. माझंही लग्न झालंय. कधी कधी वाटतं त्याला विचारावं, पण यातून दोघांच्याही संसारात विघ्न नको म्हणून स्वत:ला आवरते. पण वाटतं क्लोजर दिलं पाहिजे होतं,"  वेदिका तिच्या भावना व्यक्त करते.

कुठलीही व्यक्ती असं का वागत असावी?

रिलेशनशिपच्या बदलत्या संकल्पना आणि तरुणांचे अनुभव जाणून घेतल्यानंतर आम्ही मुंबईतील मानोविकारतज्ज्ञ डॉ. हेमांगी म्हाप्रळकर यांच्याशी संवाद...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अविनाश आणि सोनाली (दोघांची नावं बदललेली) यांची ओळख झाली एका मॅट्रिमोनियल वेबसाईटवर.


सामग्री: तिसऱ्या तिमाहीत (जुलै ते सप्टेंबर) सर्वांत कमी आर्थिक वाढ झाल्याचं, चीनच्या नॅशनल ब्युरो ऑफ स्टॅटिस्टिक्सने जाहीर केलेल्या आकडेवारीतून दिसून आलं आहे.

रॉयटर्सने चीनचा जीडीपी 6.6टक्के, राहील असा अंदाज व्यक्त केला होता. या अंदाजापेक्षाही प्रत्यक्षातील विकासदर कमी झाला आहे.

अमेरिकेबरोबर सुरू असलेल्या ट्रेड वॉरचे चीनच्या अर्थव्यवस्थेवर काही महिने परिणाम दिसतील, असं सांगितलं जात आहे.

शुक्रवारी प्रसिद्ध झालेली आकडेवारी लक्षात घेतली तर चीनची 2009च्या पहिल्या तिमाहीनंतरची ही सर्वांत खराब कामगिरी राहिली आहे.

याआधीच्या तिमाहीत चीनच्या अर्थव्यवस्थेने 6.7 टक्के वाढ नोंदवली आहे. त्यापेक्षा या तिमाहीचे आकडे कमी आहेत. पण चीन सरकारच्या वार्षिक अंदाजाइतकाच (6.5 टक्के) हा विकासदर आहे.

अर्थव्यवस्थेवर दोन्ही बाजूंनी संकटं

अमेरिकेबरोबरच्या ट्रेड वॉरची चीनने अपेक्षाच केली नव्हती, असं बीबीसी आशियाचा व्यापार प्रतिनिधी करिश्मा वासवाणी यांनी सांगितलं.

यावेळी चीनकडे जास्त पर्याय उपलब्ध नव्हते. सध्या अर्थव्यवस्थेवर कर्जाचा बोजा असल्याने आर्थिक पॅकेज देणं सरकारला परवडणारं नाही. 2008नंतरच्या आर्थिक संकटानंतर चीनने आर्थिक विकास सुरू ठेवण्यासाठी अनेक 'बेलआउट पॅकेज' जाहीर केले होते.

दुसऱ्या बाजुला चीनला अमेरिकेकडून नवीन आव्हानांना सामोर जावं लागतं आहे. अमेरिका आणि चीन या दोन जागतिक महासत्तांमधलं ट्रेड वॉर आता चांगलंच पेटलं आहे. अमेरिकेने चीनवर नव्याने 250 अब्ज डॉलर्स एवढ्या प्रचंड रकमेचे निर्बंध लागू केले आहेत.

निर्यातीवर अवलंबून न राहता देशांतर्गत व्यापार वाढवून आर्थिक विकास घडवण्यासाठी चीन गेल्या काही वर्षांपासून प्रयत्न करत आहे. त्याचवेळी GDP वाढीवर परिणाम न होऊ देता पायाभूत प्रकल्पांसाठी घेतलेले कर्ज आटोक्यात आणण्याचा चीन प्रयत्न करत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2008च्या जागतिक आर्थिक मंदीनंतर चीनची आर्थिक वाढ पहिल्यांदाच मंदावली आहे. चीनने जुलै-सप्टेंबर तिमाहीत 6.5टक्के इतक्या विकासदराची नोंद केली आहे.


सामग्री: तिहेरी तलाक रद्द व्हावं यासाठी सर्वांत आधी प्रयत्न केले ते म्हणजे समाजसुधारक हमीद दलवाई यांनी.

मुस्लीम समाजातले विवाह आणि घटस्फोट हे कायद्याच्याच चौकटीत व्हावे असा त्यांचा आग्रह होता. इतकंच नव्हे तर बहुपत्नीत्व आणि हलालासारख्या प्रथाही बंद व्हाव्यात असं त्यांना वाटत असे. 1960 च्या दशकात त्यांनी तिहेरी तलाकविरोधातली आपली भूमिका मुस्लीम समाजाला सांगण्यास सुरुवात केली.

18 एप्रिल 1966 रोजी हमीद दलवाईंनी अवघ्या सात मुस्लीम महिलांसह विधानभवनावर मोर्चा काढला होता. तत्कालीन मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्याकडे त्यांनी निवदेन सादर केलं. तिहेरी तलाक रद्द व्हावा यासाठी दलवाई यांनी आंदोलन उभं केलं होतं. हे आंदोलन अधिक व्यापक करण्यासाठी त्यांनी 22 मार्च 1970 रोजी मुस्लीम सत्यशोधक समाजाची स्थापना केली.

अवघ्या सात बायकांना घेऊन निघलेला हा 'मोर्चा' कसा असावा याची आज आपल्याला कल्पना येणं कठीण आहे. हा मोर्चा छोटा होता पण त्यामागे विचार मोठा होता. या मोर्चामध्ये त्यांच्या घरातीलच तीन महिला सहभागी झाल्या होत्या. त्यांची बहिण फातिमा, त्यांची पत्नी मेहरून्निसा आणि त्यांची मोठी मुलगी रुबिना या मोर्चात सामील झाल्या होत्या. इतिहासात पहिल्यांदाच शरियाविरोधात कुणी रस्त्यावर आलं होतं.

दलवाईंचं बालपण

हमीद दलवाई यांचा जन्म कोकणात मिरजोली येथे 29 सप्टेंबर 1932 मध्ये झाला होता. त्यांच्या वडिलांनी एकूण 4 लग्न केली होती. बहुपत्नीत्वाचे प्रश्न काय असतात आणि त्याचा कुटुंबावर काय परिणाम होतो याची जाणीव त्यांना बालवयातच झाली होती. वयाच्या 14 व्या वर्षीच त्यांनी राष्ट्र सेवा दलात प्रवेश घेतला होता.

तेव्हापासूनच महात्मा फुले, गोपाळ गणेश आगरकर आणि राजा राम मोहन रॉय यांच्या विचारांचा प्रभाव पडू लागला. हिंदू धर्मातल्या बालविवाह आणि सतीप्रथेचा विरोध राजा राम मोहन रॉय यांनी केला होता. तसेच आगरकर हे समाजसुधारकांचे अर्ध्वयू बनले होते.

त्यांचा अभ्यास केल्यावर दलवाई यांच्या लक्षात आलं की समाजसुधारणा या फक्त एखाद्या धर्मापुरत्याच मर्यादित असता कामा नयेत. ज्या प्रमाणे हिंदू धर्मातील प्रथांविरोधात त्याच धर्मातील लोकांनी आवाज उठवला त्याचप्रमाणे आपणही मुस्लीम धर्मातील कुप्रथांविरोधात आवाज उठवला पाहिजे असं त्यांना वाटू लागलं.

प्रतिकूल परिस्थितीतही लढा

तोपर्यंत दलवाई यांची इंधन आणि लाट ही दोन पुस्तकंही प्रकाशित झाली होती. या पुस्तकांमुळे त्यांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुस्लीम  सत्यशोधक समाजाचे  अध्यक्ष डॉ. शमसुद्दीन  तांबोळी यांच्याशी  बीबीसी मराठीने  केलेल्या चर्चेवर आधारित.

 लोकसभेत 303 विरुद्ध 78 इतक्या मतांनी मुस्लीम महिला विवाह हक्क संरक्षण विधेयक मंजूर झालं. या विधेयकाचं कायद्यात रूपांतर होण्यासाठी अजून दोन टप्पे पार पडणं आवश्यक आहेत. या विधेयकाला राज्यसभेची मंजुरी हवी आणि त्यानंतर राष्ट्रपतींची स्वाक्षरी हवी. त्यानंतर तिहेरी तलाक रद्द होऊ शकतो.


सामग्री: तिहेरी तलाक विधेयक राज्यसभेत मंजूर झाल्यानंतर मुस्लीम महिलांनी या विधेयकाचं स्वागत केलं. काही जणींनी कायदा हवा मात्र मुस्लीम पुरुषाला शिक्षेची तरतूद असण्याला आक्षेप घेतला आहे. मात्र शहनाझ शेख यांनी या विधेयकाचं स्वागत केलंय.  "यापुढे कोणताही मुस्लिम पती आपल्या पत्नीला उठसूठ तलाक देणार नाही, तीन वर्षांपर्यंतची तरतूद असल्याने तलाक देण्याआधी तो विचार करेल तलाक देऊ की नको?"असं म्हटलं आहे.

तिहेरी तलाक (तलाक-ए-बिद्दत) म्हणजे एकाच दमात पती आपल्या पत्नीला तीन वेळा तलाक  म्हणत घटस्फोट देतो, मग लिखित स्वरूपात, बोली स्वरूपात, पत्राद्वारे आणि फोनवर देखील अशा पद्धतीने दिला जाणाऱ्या तलाकने अनेक महिलांचं आयुष्य पोळलं गेलं आहे. भविष्याची कसलीही  सुरक्षितता नाही, सतत तलाकची टांगती तलवार यामुळे मुस्लिम महिला  दडपणात  जगत आल्या आहेत.

 कराडमध्ये राहणाऱ्या शहनाझ शेख या सगळ्याला अपवाद आहे. त्या आत्मविश्वासाने समाजात वावरत आहे. पतीने दिलेल्या तिहेरी तलाक  विरोधात त्यांनी कोर्टात खटला दाखल केला आणि पतीने दिलेला तलाक अवैध आहे हे सिद्ध करून दाखवलं.

"निकाहच्या वेळेस मुलीची परवानगी घेतली जाते तिचं मत विचारलं जातं मग घटस्फोटाच्या  वेळेस का विचारलं जात नाही"  या विचारातून त्या पेटून उठल्या. पतीने दिलेला तलाक आपल्याला नामंजूर असल्याचं म्हणत त्यांनी न्यायालयात केस दाखल केली. एवढंच नाही तर न्यायालयात त्यांनी हा लढा जिंकला देखील.  पण ही सगळी प्रक्रिया  त्यांच्यासाठी सोपी नक्कीच नव्हती. शहनाझ यांनी पॅरामेडिकल सायन्स आणि पत्रकारितेचं शिक्षण घेतलंय. लग्नानंतर काही महिन्यातच त्यांच्या डॉक्टर पतीने त्यांना त्रास द्यायला सुरुवात केली. हा त्रास त्यांना जीवे मारण्याचा प्रयत्न करण्याइतपत होता असं त्या सांगतात.

मात्र त्या या सगळ्यातून बचावल्या, पतीने त्यांना रमझान ईदचं निमित्त करून माहेरी पाठवलं आणि काही दिवसात त्यांच्या हातात पतीने तलाक दिल्याची नोटीस दिली. हा तलाक त्यांना न विचारता, त्यांच्या गैरहजेरीत काही साक्षीदारांच्या समोर तीन वेळा तलाक उच्चारून देण्यात आला होता.  मात्र त्या खचून गेल्या नाहीत. "आपण एवढ्या सुशिक्षित असताना आपल्याला हा त्रास होतोय तर सर्वसामान्य मुस्लीम मुलींचं, महिलांचं काय , आपण यासाठी उभा राहिलं पाहिजे " हा विचार करून त्या पाय घट्ट रोवून उभ्या राहिल्या.

कायद्याच्या शिक्षणाचं अस्त्र

 शहनाझ यांनी कायद्याचं शिक्षण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तिहेरी तलाक विधेयक राज्यसभेत 99 विरूध्द 84 अशा मतांनी विधेयक मंजूर झालं. हे विधेयक आता राष्ट्रपतींकडे पाठवण्यात येईल.  राष्ट्रपतींच्या सहीनंतर त्याचं कायद्यात रुपांतर होईल.


सामग्री: ती इतकी लोकप्रिय झाली की, 25 ऑक्टोबरला फ्युचर इन्व्हेसमेंट इनिशिएटिव्हच्यावेळी शेकडो डेलिगेट्ससमोर तिला सौदीचं नागरिकत्व प्रदान केलं.

सोफिया ही व्यक्ती नसून ती रोबॉटिक्सची किमया आहे. सोफिया रोबोची लोकप्रियता सौदी अरेबियात मोठी आहे.

सोफियाचे फोटो आणि व्हीडिओ सोशल मीडियावर पसरू लागताच स्त्रियांपेक्षा रोबोला जास्त अधिकार कसे काय मिळतात असा प्रश्न विचारला जाऊ लागला.

हाँगकाँगच्या हॅनसन रोबॉटिक्स या कंपनीने सोफिया रोबो तयार केला होता. या रोबोचं प्रात्यक्षिक सादर झालं तेव्हा सोफियानं सर्व प्रेक्षकांना इंग्रजीमध्ये साद घातली. हे भाषण करताना सोफियानं इथल्या स्त्रिया वापरतात तसा पारंपरिक हेडस्कार्फ आणि अबाया घातला नव्हता हे विशेष.

 "मला या अनोख्या सन्मानाबद्दल अतिशय आनंद होतो आहे." असं सोफिया या वेळी म्हणाली. "एखाद्या रोबोला देशाचं नागरिकत्व मिळणं हे ऐतिहासिक आहे."

सौदी अरेबियातील नागरिकांनी य #Robot_with_Saudi_nationality हा हॅशटॅग वापरून या घटनेचं स्वागत केलं.

पण काहींनी यावर तिरकस प्रतिक्रिया दिली. त्यांनी #Sophia_calls_for_dropping_guardianship हा हॅशटॅगसुद्धा 10,000 वेळा वापरला.

सौदीत पालकत्वाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार प्रत्येक स्त्रीसोबत एक पुरुष हवाच. एकची स्त्री तो शक्यतो त्यांच्या घरचा सदस्य हवा. त्यांना या स्त्रीतर्फे बोलण्याचा अधिकार हवा.

"सोफियाला कोणीही पालक नाही, ती अबायासुद्धा घालत नाही, चेहरासुद्धा झाकत नाही, कसं काय?" असं एका ट्विटर युजरने कमेंट केली.

त्याचप्रमाणे एकाने रोबोच्या चेहऱ्यावर एक हेडस्कार्फ घातला आणि बुरखा घातला आणि लिहिलं, "सोफिया काही वेळानंतर अशी दिसेल."

सौदी अरेबियात स्त्रियांना बाहेर जाताना पुरुषांना सोबत घेऊन जावं लागतं.

याबरोबरच सोफिया आणि सौदी स्त्रिया यांची तुलना करणाऱ्या पोस्टसुद्धा काही जणांनी लिहिल्या. तसंच ज्या वेगाने इथे स्त्रियांना नागरिकत्व दिलं जातं त्यावरसुद्धा भरपूर चर्चा झाली.

पत्रकार मुर्तझा हुसैन यांनी पोस्ट लिहिली आहे, "कफला कामगारांनी संपूर्ण आयुष्य इथे काढलं आहे. पण त्यांच्याआधी या रोबोला नागरिकत्व मिळालं आहे."

सौदीच्या कायद्याप्रमाणे मालकाच्या परवानगीशिवाय कोणताही परदेशी कामगार देश सोडू शकत नाही. या व्यवस्थेमुळे कामगारांना त्यांचे हक्क मिळत नाही.

आखाती देश बाहेरून आलेल्या हजारो कामगारांवर अवलंबून असतात. पण मालकांना गुंगारा देऊन पळायला मदत करणारेही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चला सोफियाला भेटू. ती सोमवारी पहिल्यांदाच रियाधला सगळ्यांसमोर आली.


सामग्री: ती उत्तराखंडची पहिली महिला मुख्यमंत्री असेल. अर्थात, हे प्रतीकात्मक असेल आणि ती बाल विधानसभा सत्रात मुख्यमंत्री म्हणून सरकारच्या वेगवेगळ्या विभागातील कामांचा आढावा घेईल.

याच दरम्यान विभागीय अधिकारी आपल्या कामाची माहिती सृष्टीला देतील आणि ती त्यासंबंधीच्या तिच्या सूचना संबंधित अधिकाऱ्यांना सांगेल.

उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री त्रिवेंद्र सिंह रावत हेसुद्धा या कार्यक्रमाला उपस्थित असतील. उत्तराखंड विधानसभेच्या एका सभागृहात रविवारी दुपारी 12 ते 3 या वेळात हा कार्यक्रम पार पडेल.

मुख्यमंत्री बनविण्यामागचा उद्देश काय?

सृष्टिला एका दिवसासाठी मुख्यमंत्री बनविण्याच्या या उपक्रमाचा उद्देश हा मुलींमध्ये महिला सक्षमीकरणाबद्दल जागरुकता निर्माण करणं हा आहे, असं उत्तराखंडच्या बाल अधिकार संरक्षण आयोगाच्या अध्यक्षा उषा नेगी यांनी म्हटलं.

मुख्यमंत्री बनण्याच्या या संधीबद्दल सृष्टीनं सोशल मीडियावर आपली प्रतिक्रिया व्यक्त केली. तिनं म्हटलं, "एका दिवससाठी मुख्यमंत्री बनण्याची संधी मिळाल्यामुळे मी खूप खूश आहे. उत्तराखंड सरकारच्या वेगवेगळ्या विभागांनी आढावा दिल्यानंतर मी त्यांना माझ्या सूचना सांगेन. मुलींच्या सुरक्षिततेसंबंधी मुद्द्यांवर मी विशेष करून माझ्या सूचना मांडेन."

सृष्टी रुरकीमधील बीएसएम पीजी कॉलेजमधून बीएससी अग्रीकल्चरचं शिक्षण घेत आहे. तिच्या वडिलांचं गावात एक दुकान आहे आणि तिची आई अंगणवाडी सेविका आहे. आपल्या मुलीला मिळालेल्या या संधीबद्दल त्यांनी उत्तराखंडच्या मुख्यमंत्र्यांचे आभार मानले.

सृष्टिची आई सुधा गोस्वामी यांनी म्हटलं की, मला माझ्या मुलीचा खूप अभिमान वाटतोय. मुली सगळं काही करू शकतात, केवळ त्यांना पाठिंबा द्या. त्या कोणापेक्षाही कमी नाहीत. त्या स्वतःचं स्थान निर्माण करू शकतात.

उपक्रमाचं स्वागत, पण...

उत्तराखंडमध्ये महिला सक्षमीकरण आणि अधिकारांसाठी काम करणाऱ्या संघटना तसंच कार्यकर्त्यांनी सृष्टीला प्रतीकात्मक पद्धतीनं एक दिवस मुख्यमंत्री बनविण्याच्या उपक्रमाचं स्वागत केलं आहे. मात्र, त्यांनी काही प्रश्नही उपस्थित केले आहेत.

कुमाऊँ विद्यापाठीतील डीएसबी कँपसमधील विद्यार्थी संघटनेची पहिली महिला सरचिटणीस बनलेली भारती जोशी म्हणतात, "महिला सक्षमीकरणासाठी असे प्रतीकात्मक प्रयत्न निश्चितच आवश्यक आहेत. पण प्रत्यक्षात महिलांचं सक्षमीकरण हे मोठं आव्हान आहे.

उत्तराखंड राज्याची निर्मिती झाल्यापासून गेल्या वीस...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हरिद्वार जिल्ह्यातील दौलतपूर या गावातील सृष्टी गोस्वामी ही मुलगी सध्या चर्चेत आहे. कारण रविवारी (24 जानेवारी) राष्ट्रीय बालिका दिनाच्या निमित्ताने या मुलीकडे चक्क उत्तराखंडच्या मुख्यमंत्रिपदाची जबाबदारी देण्यात येणार आहे. सृष्टी उत्तराखंडची एका दिवसासाठीची मुख्यमंत्री असेल.


सामग्री: ती ओळ आहे- 'अंग्रेजो के मित्र सिंधिया ने छोडी राजधानी थी'

सुभद्रा कुमार चौहान यांच्या या ओळीचा संदर्भ देत 1857च्या उठावात सिंधिया (शिंदे) घराण्याने झाशीच्या राणीला साथ दिली नाही, असा आरोप वेळोवेळी करण्यात येतो.

2010 साली ग्वाल्हेरमध्ये भाजपशासित महापालिकेच्या वेबसाईटने या कुटुंबावर आरोप करत लिहिलं होतं- सिंधिया घराण्याने राणी लक्ष्मीबाई यांना कमकुवत घोडा देऊन दगाफटका केला.

तेव्हा ज्योतिरादित्य सिंधिया यांच्या समर्थकांनी वेबसाईटवरचा आक्षेपार्ह मजकूर तात्काळ काढून टाकावा, अशी मागणी भाजपच्या तत्कालीन महापौर समीक्षा गुप्ता यांच्याकडे केली होती. त्याकाळी यशोधरा राजे सिंधिया ग्वाल्हेरच्या भाजपच्या खासदार होत्या. त्यासुद्धा सिंधिया घराण्यातल्याच आहेत.

झाशीच्या राणीबद्दल काय बोलल्या होत्या वसुंधरा राजे?

ऑगस्ट 2006मध्ये राजस्थानच्या मुख्यमंत्री वसुंधरा राजे सिंधिया यांना राणी लक्ष्मीबाईंच्या पुतळ्याच्या अनावरणासाठी इंदूरमध्ये आमंत्रित करण्यात आलं होतं. तेव्हा त्यांना विरोधाचा सामना करावा लागला.

त्यावेळी वसुंधरा राजे यांनी सर्व आरोप फेटाळले आणि एक स्त्री म्हणून आपल्या मनात राणी लक्ष्मीबाईंविषयी नितांत आदर आहे, असं म्हटलं होतं.

निवडणुका आल्या की नेहमीच सिंधिया राजघराण्यावर चिखलफेक करण्यासाठी आपापल्या सोयीने इतिहास उकरून काढला जातो.

मध्य प्रदेश भाजपचे वरिष्ठ नेते कैलाश विजयवर्गीय यांनीदेखील अनेकदा सिंधिया कुटुंबावर अशाप्रकारचे आरोप केले आहेत.

राजस्थानच्या विद्यमान मुख्यमंत्री वसुंधरा राजे सिंधिया आणि त्यांची बहिण यशोधरा राजे सिंधिया दोघीही भाजपमध्येच आहेत. तरीदेखील भाजप नेते ज्योतिरादित्य सिंधिया यांना लक्ष्य करण्यासाठी राणी लक्ष्मीबाईंचं नाव घेत आरोप करतात.

विनायक दामोदर सावरकर यांनीदेखील त्यांच्या '1857 चे स्वातंत्र्यसमर'  या पुस्तकात या राजघराण्यानी इंग्रजांना साथ दिल्याचा आरोप केला होता.

ग्वाल्हेर राजघराण्याच्या उपलब्ध कागदपत्रांचे अभ्यासक आशिष द्विवेदी म्हणतात, "कवितेला इतिहास म्हणून सादर केलं जाऊ शकत नाही. 'बुंदेलो हरबोलों के मुह हमने सुनी कहानी थी', असं स्वतः सुभद्रा कुमारी चौहान यांनी आपल्या कवितेत म्हटलं आहे. म्हणजेच त्या लोकांकडून ऐकलेल्या गोष्टी किंवा कहाण्या ऐकवत आहेत. सुभद्रा कुमारी चौहान यांनी कागदपत्रांचा अभ्यास करून ही कविता लिहिलेली नाही. सावरकर हेदेखील इतिहासकार नव्हते."

'ग्वाल्हेरची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'खूब लडी मर्दानी, वह तो झांसी वाली रानी थी '.

हिंदीतल्या सुप्रसिद्ध कवियित्री सुभद्रा कुमारी चौहान यांची ही कविता खूपच लोकप्रिय आहे. पण या कवितेतली एक ओळ ग्वाल्हेरच्या शिंदे राजघराण्याला अजूनही अस्वस्थ करते.


सामग्री: ती दोन आठवड्यात बारीक होतेही. कॅमेरा तिच्या कमरेवर स्थिरावतो आणि ती म्हणते, "या लग्नाच्या मोसमात फक्त वजन कमी करा, आत्मविश्वास नाही."

म्हणजे बारीक मुलगी सुंदर असते आणि जर ती बारीक नसेल तर तिच्यात आत्मविश्वास नसतो.

अनेक दशकांपासून सगळ्या स्त्रियांना गोरी, सडपातळ, उत्तम गृहिणी, मुलाबाळांचा सांभाळ करणारी तसंच घर आणि ऑफिसमध्ये संतूलन ठेवणारी असं तिचं चित्रण केलं जात आहे.

मात्र एक नवीन संशोधनात समोर आलं आहे की आशियात ज्या जाहिराती दाखवल्या जातात त्या जाहिरातींमध्ये नवऱ्याचं चित्रण कसं होतं? त्यात फक्त स्त्रियाच नाही तर पुरुषांचं चित्रणही रुढीवादी पद्धतीनं होतं.

फक्त 9 टक्के जाहिरातींमध्ये पुरुषांना घरचं काम करताना किंवा मुलांचा सांभाळ करताना दाखवलं जातं. तीन टक्के जाहिरातीत वडील मुलांची काळजी घेताना दाखवले आहेत.

वातावरण बदलण्याचा प्रयत्न

चीन, भारत आणि इंडोनेशियात या वर्षीच्या पहिल्या सहा महिन्यात दाखवलेल्या 500 पेक्षा जास्त जाहिरातींचं आंतरराष्ट्रीय मीडिया कंपनी इबिक्विटी आणि मल्टीनॅशनल कंपनी यूनिलिवरनं हे सर्वेक्षण केलं आहे.

या संशोधनात असं समोर आलंय की दोन टक्के जाहिरातींमध्ये 40 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या पुरुषांना दाखवलं आहे. जे लोक सौंदर्याच्या व्याख्येत बसत नाही त्यांना दाखवण्याचं प्रमाण फक्त एक टक्का होतं.

जाहिरातींमुळे वातावरण बदलण्याचा गेल्या अनेक वर्षांपासून प्रयत्न होत आहेत तेव्हाचे हे आकडे आहेत हे विशेष.

हॅवेल्स कंपनीने पंख्याची जाहिरात करताना एका युवा जोडप्याला लग्नाची नोंदणी करताना दाखवलं आहे.

नवरा म्हणतो की लग्नानंतर त्याची पत्नी आपलं नाव बदलणार नाही उलट तो आपल्या नावामागे पत्नीचं नाव लावेल.

एरियल कंपनीच्या जाहिरातीत, एक पिता आपल्या मुलीला ऑफिसच्या कामाबरोबर तिच्या नवऱ्याचा शर्ट धुताना, मुलांना होमवर्कमध्ये मदत करताना, त्यांची खेळणी गोळा करताना, चहा करताना आणि स्वयंपाक करताना पाहतो आणि हे सगळं पाहत असताना आपण आपल्या पत्नीला ही सगळं कामं करण्यासाठी आपण मदत करत नाही याचं त्यांना वाईट वाटतं. या सगळ्यासाठी ते वडील जबाबदार आहेत कारण त्यांनी आपल्या मुलांना घरातली कामं करायला शिकवलं नाही.

मग ते मुलीला पत्र लिहून सांगतात की ते आता कपडे धुण्यापासून सुरुवात करतील जेणेकरून आईला कामात मदत होईल.

OECD (Organisation for Economic co operation and development) च्या एका सर्वेक्षणात असं दिसलं आहे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जाहिरातीत दीपिका पादुकोणला लग्नाचं आमंत्रण येतं. ती छान छान कपडे खरेदी करायला जाते आणि ते फिट होतील की नाही याविषयी चिंता करण्याऐवजी ती  केलॉग्स कॉर्नफ्लेक्स  खाते जेणेकरून तिला दोन आठवड्यात तिला बारीक होता येईल.


सामग्री: ती मुलं जिवंत असतील असं आम्हाला वाटलं नव्हतं, असं त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

सततच्या वाढत्या पाण्यामुळे त्यांच्या टीमला अनेक अडचणींना तोंड द्यावं लागलं. “ती मुलं जिवंत असतील अशी एक अंधुक आशा होती आणि त्या आशेवरच आम्ही पुढे जात राहिलो. शेवटी ती मुलं व्यवस्थित सापडली.

“मी खूप खुश आहे आणि मला वाटतं थाई जनताही खूप खुश आहे,” युकोंगकाव सांगतात. “सरतेशेवटी ती अंधुक आशा सुखद शेवटात बदलली.”

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

थाई नेव्ही सीलचे प्रमुख रिअर अॅडमिरल अर्पाकॉर्न युकोंगकाव आणि त्यांच्या टीमने थायलंडच्या गुहेत अडकलेल्या मुलांना वाचवण्यासाठी प्रयत्नांची शर्थ केली.


सामग्री: ती मुलगी पहिल्यांदाच हा खेळ पाहत होती. हीच मुलगी म्हणजे सुमित्रा नायक.

सुमित्रा आज भारताच्या राष्ट्रीय रग्बी संघातील महत्त्वाची खेळाडू आहे.

सुमित्राने भुवनेश्वरच्या कलिंगा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सच्या मैदानात रग्बी खेळायला सुरुवात केली. त्यावेळी तिचं वय खूप कमी होतं. तिने आपल्या आयुष्याच्या सुरुवातीलाच अतिशय बिकट दिवस पाहिले.

सुरुवातीची आव्हानं

सुमित्राचा जन्म 8 मार्च 2000 ला ओडिशाच्या जजपूर जिल्ह्यातील डुबरी गावात झाला.

पण सुमित्राचे वडील तिच्या आईला खूप मारहाण करायचे. त्यामुळे तिने आपल्या तिन्ही मुलांना घेऊन गाव सोडण्याचा निर्णय घेतला.

एकदा तर सुमित्राच्या आईला जिवंत जाळण्याचा प्रयत्नही वडिलांनी केला होता. पण त्यातून त्या वाचल्या.

या परिस्थितीतून जात असलेल्या सुमित्राच्या आईने आपल्या मुलांना या वातावरणापासून दूर ठेवण्याचा निर्णय घेतला.

सुमित्राला चांगल्या पद्धतीने वाढवण्यासाठी तिने प्रयत्न सुरू केले.

आईने सुमित्राला कलिंगा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्स शाळेत चौथ्या इयत्तेत प्रवेश मिळवून दिला.

या संस्थेत आदिवासी समुदायातील मुलांना शिक्षण आणि क्रीडा प्रशिक्षण मोफत देण्यात येतं.

सुमित्राची आई एक ब्युटी पार्लर चालवते. तिला रग्बी या खेळाविषयी काहीच माहिती नव्हती. खेळाडूंना एकमेकांच्या अंगावर पडणं, चेंडू हिसकावत धावणं आदी गोष्टी पाहून त्यांना पहिल्यांदा भीती वाटली.

पण सुमित्राने आपल्या आईची समजूत घातली. या खेळाचं प्रशिक्षण योग्य प्रकारे दिलं जातं, आपली काळजी घेण्यासाठी तंत्र शिकवलं जातं, हे तिने आईला समजावून सांगितलं.

पुढे आईने पाठिंबा दिल्यामुळेच आपण खेळ चालू ठेवून हा पल्ला गाठू शकल्याचं सुमित्रा सांगते.

रग्बीमध्ये असं कमावलं नाव

सुमित्राने मैदानावर उतरताच रग्बीमध्ये नाव कमावण्यास सुरुवात केली. तिने एकामागून एक पदकांची रांगच लावली.

आपल्या कारकिर्दीत सुरुवातीच्या टप्प्यात सुमित्राने कठोर सराव केला. आपल्या तंत्रातील चुका सुधारण्यासाठी तिने प्रचंड मेहनत घेतली.

2016 मध्ये सुमित्राची निवड राष्ट्रीय संघात झाली. त्यावेळी भारताने एशियन चँपियनशिप (16 वर्षांखालील) स्पर्धेत कांस्यपदक पटकावलं.

सुमित्राला परदेशातील मैदानावर खेळायला जास्त आवडतं. तिथं अनेकांना भेटण्याची आणि त्यांच्याकडून खेळातील बारकावे समजून घेण्याची संधी मिळते, असं तिला वाटतं.

2019 मध्ये झालेली एशियन वुमन्स रग्बी चँपियनशीप...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2008 ची गोष्ट आहे. 8 वर्षांची एक मुलगी ओडिशातील एका क्रीडांगणाबाहेर उभी होती. खेळाडूंचा एक गट अंड्याच्या आकाराच्या चेंडूच्या मागे पळापळी करत होता.


सामग्री: ती मुळची उत्तराखंडच्या डेहराडूनची. शिव्याने 2011 साली वयाच्या 23 वर्षी आपला जॉब सोडला आणि प्रवासाला लागली. 2013 साली तिने आपलं घर सोडलं, होतं नव्हतं सगळं विकलं आणि जगभर फिरणारी जिप्सी बनली.

“आता माझ्याकडे काय आहे विचाराल तर तेवढंच सामान जे दोन बॅगांमध्ये मावेल. बस्स!” ती म्हणते.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिव्या नाथ, 30-वर्षांची ब्लॉगर सगळं जग फिरली आहे, तेही एकटीने.


सामग्री: ती मोठी झाल्यावर समस्या आणखी गंभीर होणार आहे.

हे वाचलंत का?

पंतप्रधान मोदींकडे ही मुलगी मदत का मागतेय?

कॅरम, सापशिडी खेळत मुलांना शिकवणाऱ्या शिक्षकांची गोष्ट

'मी 17 वर्षं शिक्षक होतो पण मला लिहिता, वाचता येत नव्हतं'

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

या मुलीला गंभीर आजार आहे. त्यामध्ये हाडं अत्यंत नाजूक असतात. ती कधीही तुटू शकतात.


सामग्री: ती म्हणजे ज्या नेत्यांनी निवडणुकीआधी पक्षांतर केले होते त्यांची आता काय स्थिती आहे.

या निवडणुकीत तब्बल 35 नेत्यांनी पक्षांतर करून महायुतीची उमेदवारी मिळवण्यात यश मिळवलं होतं.

निवडणुकीच्या तोंडावर तत्कालीन सत्ताधारी भाजप-सेना महायुतीत प्रवेश करण्यासाठी अनेक नेत्यांची रांग लागली होती.

लोकसभा निवडणुकीत भाजपने मिळवलेलं प्रचंड यश पाहता विधानसभेतही त्याचीच पुनरावृत्ती होईल असा अंदाज लावत अनेकांनी महायुतीत जाणं पसंत केलं.

महायुतीच्या जागावाटपाचं गणित मांडून भाजप-सेनेने हे नेते अक्षरशः वाटून घेतले. या सगळ्यांचा सर्वांत मोठा फटका राष्ट्रवादीला बसला होता.

पण निवडणुकीनंतर घडलेल्या नाट्याने समीकरणच बदलून गेलं. शिवसेनेचा मुख्यमंत्री बनवून राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस पक्ष सत्तेत सहभागी झाल्यामुळे महायुतीत मोठा भाऊ म्हणून निवडणुकीला सामोरे गेलेल्या भाजपला आता विरोधात बसावं लागलं आहे.

पण, उद्धव ठाकरे यांचं महाविकास आघाडी सरकार स्वतःच्याच ओझ्याने, एकमेकांमध्ये पाय अडकून पडणार असल्याचा दावा भाजप नेते वारंवार करताना दिसतात.

इतकंच नव्हे पुढच्या दोन-तीन महिन्यात, वर्षभरात हे सरकार पडेल, अशी भाकितंही नेत्यांकडून करण्यात येतात.

नेत्यांनी पक्ष सोडून जाऊ नये, यासाठीच भाजप असे दावे करत असल्याचं महाविकास आघाडीच्या नेत्यांकडून सांगण्यात येतं.

त्यामुळे निवडणुकीच्या एका वर्षानंतर पक्षांतरीत नेत्यांची स्थिती नेमकी काय, हे जाणून घेण्यासाठीचा हा प्रयत्न...

अब्दुल सत्तार

पक्षांतर करून मंत्रिपद मिळवलेल्या नेत्याचं सध्याचं एकमेव उदाहरण म्हणजे अब्दुल सत्तार. मूळचे काँग्रेसचे असलेल्या अब्दुल सत्तार यांनी निवडणुकीच्या तोंडावर शिवसेनेत जाण्याचा निर्णय घेतला. निवडणुकीआधी सत्तार यांची तत्कालीन मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्याशी भेटही झाली होती.

मात्र युतीच्या समीकरणात औरंगाबादमधील सिल्लोड मतदारसंघ शिवसेनेकडे असल्यामुळे सत्तार यांनी शिवसेनेत प्रवेश करावा, असा तोडगा निघाला. पण हेच सत्तार यांच्या पथ्यावर पडलं.

त्यांनी आपली आमदारकी तर टिकवलीच. शिवाय, युती तुटली तरी सत्तेत राहण्यात, किंबहुना मंत्रिपद मिळवण्यात अब्दुल सत्तार यांना यश आलं. सध्याच्या महाविकास आघाडी सरकारमध्ये अब्दुल सत्तार यांच्याकडे महसूल, ग्रामविकास आणि बंदरे या खात्यांचं राज्यमंत्रिपद आहे.

गेल्या वर्षी शपथविधीनंतर काही दिवसांतच अब्दुल सत्तार हे कॅबिनेट मंत्रिपद न...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या महाविकास आघाडी सरकारची वर्षपूर्ती नुकतीच झाली. वर्षपूर्तीनंतर सरकारच्या कामगिरीचा कशी झाली, विरोधी पक्ष म्हणून भाजपची कामगिरी कशी झाली याची चर्चा यानिमित्ताने झाली. पण त्याचबरोबर आणखी एका विषयाची उत्सुकता जनसामान्यांना आहे.


सामग्री: ती म्हणजे महायुतीला पुन्हा लोकांनी कौल दिलाय, असा अंदाज सर्वांनी व्यक्त केलाय. 145 हा बहुमताचा आकडा आहे. सर्व पोल्सनुसार महायुतीला स्पष्ट बहुमत मिळू शकतं.

बीबीसी एक्झिट पोल करत नाही. पण इतर संस्थांनी एक्झिट पोल्स केले आहेत त्याचं वृत्तांकन बीबीसीने केलं आहे.

युतीचा विजय होईल का?

दुपारी तीननंतर मतदान संपेपर्यंत आकडेवारीत फार फरक पडलेला नाही. आताच्या स्थितीवरून भाजपा-शिवसेनेला 200 पेक्षा जास्त जागा मिळतील. आता फक्त भाजप मेजॉरिटीमध्ये येईल का ते पाहायचं आहे, असं मत राजकीय विश्लेषक यशवंत देशमुख यांनी मांडलं आहे.

काँग्रेस आणि एनसीपी आघाडी आणि महायुती यांच्यात 10 टक्क्यांपेक्षा जास्त मतांचा गॅप आहे. आणि हा गॅप फारच मोठा आहे.

टर्नआउट कितीही असलं तरीही मुंबई, कोकणात युती नक्की येणार आहे.  ज्यांनी अधिक प्रयत्न केलेत त्यांच्या पारड्यात अधिक मतं पडली आहेत, असं मत राजकीय विश्लेषक यशवंत देशमुख यांनी एबीपी माझावर सुरू असलेल्या चर्चेवर मांडलं.

'मुंबईत वन साइडेड मॅच होणार नाही'

सत्ता कुणाची येईल हे ठरवण्यामध्ये मुंबईचा वाटा निर्णायक असेल असं मत ज्येष्ठ पत्रकार रोहित चंदावरकर यांनी व्यक्त केलं.

"मुंबई शहराचा विचार केला तर राष्ट्रवादीनं मुंबईत अस्तित्व वाढवलं नाही. आघाडीला मुंबई कधीच कम्फर्टेबल झोन नव्हता. मुख्य स्पर्धा भाजप आणि शिवसेनेमध्येच दिसते. भाजपने मुंबईमध्ये बऱ्यापैकी प्रगती केलीय. मुंबई, कोकण पट्टा भाजपानं आपल्याकडे वळवला. साम दाम दंड भेद वापरून त्यांनी आघाडीच्या अनेक नेत्यांना आपल्या पक्षाकडे वळवलं, याचा परिणाम निवडणुकीच्या निकालावर होईल," असं चंदावरकरांना वाटतं.

मध्य मुंबईत सचिन अहिर हा मोठा मोहरासुद्धा शिवसेनेनी गळाला लावला. हा सगळा पट्टा सेना-भाजपाने कॅप्चर केला. नारायण राणेसुद्धा एका दबावाखाली भाजपमध्ये आहेत. कोकण, पालघर, ठाण्यात छोट्या मार्जिनमध्ये खेळ फिरेल याबद्दल काही सांगू शकत नाही. मुंबई, पुण्यात शहरी भागात मतदान कमी झालंय.

स्वीप इतका वन साइडेड होईल असं मला वाटत नाही. वरचष्मा राहीलच पण इतक्या मोठ्या प्रमाणावर राहील असं मला वाटतं, असं रोहित चंदावरकर यांना वाटतं.

आघाडीने प्रचाराचा जोर उशिरा लावला का?

काँग्रेस राष्ट्रवादीने सुरुवातीला प्रभावी प्रचार केला नाही पण नंतर त्यांनी मुसंडी मारल्याचं मत ज्येष्ठ पत्रकार राही भिडे यांनी बीबीसीवर झालेल्या चर्चेत मांडलं.

काँग्रेस-राष्ट्रवादीने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सर्व एक्झिट पोल्सचे निकाल आले आहेत. सर्व पोल्सनुसार राज्यात पुन्हा शिवसेना भाजपचीच सत्ता येणार, असा अंदाज सर्व पोल्सनी व्यक्त केला आहे. या सर्व पोल्समध्ये एक गोष्ट समान आहे.


सामग्री: ती म्हणते की माझं खरं उदिष्ट हे शोधणं आहे की भविष्यात मानवाने आपल्या शरीरात बदल करून नवीन ओळख मिळवण्याकडे आपण कसं पाहतो?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्हिक्टोरिया मोडेस्टाकडे अनेक कृत्रिम पाय आहेत. काही नैसर्गिक पायासारखे दिसतात तर काही नाही.


सामग्री: ती सहावीत असताना तिच्यावर हल्ला झाला होता. पण त्यातून ती सावरली आणि आज फॅशन डिझायनिंगचंही काम करते.

रूपा आता खूश आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अॅसिड हल्ला झालेली रूपा आग्र्यातल्या शीरोझ कॅफेमध्ये काम करते.


सामग्री: तीन दिवसांनंतरसुद्धा परिस्थिती नियंत्रणाखाली येऊ शकली नाही. बुधवारी उच्च न्यायालयाने दिल्ली पोलिसांना फटकारलं तर दुसऱ्या बाजूला राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल यांनी ईशान्य दिल्लीतील दंगलग्रस्त भागाला भेट देऊन लोकांशी चर्चा केली.

यावेळी यमुनेच्या दुसऱ्या ताटवरच्या परिसरातील मुस्लिमांवर अत्याचार झाल्याचं एका ज्येष्ठ मुस्लीम व्यक्तीने अजित डोभाल यांना सांगितलं. यादरम्यान, त्यांनी RSS आणि अमित शाह यांचं नाव घेतलं. तेव्हा दोभाल म्हणाले, "माझ्या कानांना गरज आहे इतकंच बोला."

ज्या ठिकाणी मुस्लीम कमी संख्येने आहेत, अशा ठिकाणी त्यांच्यावर अत्याचार होत आहे. आपण कोणत्याच हिंदूवर अत्याचार होऊ देत नसल्याचंही त्या व्यक्तीने सांगितलं. ते म्हणाले, "RSS आणि अमित शाह यांच्या इशाऱ्यावर सगळं होत आहे."

यावर डोभाल यांनी त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केला. पण ती व्यक्ती बोलत राहिली. नंतर अजित डोभाल तिथून निघून गेले.

याच घडामोडींदरम्यान अजित डोभाल यांना एक मुस्लीम मुलगी रडत रडत म्हणाली, "आम्ही इथं सुरक्षित नाही. दुकानं जाळली गेली आहेत. आम्ही विद्यार्थी आहोत, पण आम्ही अभ्यास करू शकत नाही. पोलीस त्यांचं काम करत नाहीत. आम्ही घाबरलेलो आहोत. रात्री आम्हाला झोप येत नाही.

याला उत्तर देताना डोभाल म्हणाले, "तुम्ही काळजी करू नका. आता पोलीस काम करतील. मी पंतप्रधान आणि गृहमंत्री यांच्या सूचनेनंतर इथं आलो आहे. तुम्ही संयम बाळगा, इंशाअल्ला, सर्वकाही ठिक होईल. टेंशन घेऊ नका. आपण एकमेकांच्या अडचणी वाढवणार नाही तर सोडवूयात."

अजित डोभाल यांनी लोकांना भेटून सुरक्षेबाबत विश्वास दिला. कुणालाही घाबरण्याची गरज नाही. डोभाल म्हणाले, "माझा संदेश सर्वांसाठी आहे. इथं कुणीच शत्रू नाही. जे आपल्या देशावर प्रेम करतात. आपल्या शेजाऱ्यांचं भलं व्हावं, असं वाटत असेल तर सर्वांनी सलोख्याने राहिलं पाहिजे. इथं सर्वजण एकत्र राहतात. कुणी कुणाचे शत्रू नाहीत. काही समाजकंटक आहेत. पण आपण त्यांच्याबाबत कठोर भूमिका घेऊ. पोलीस त्यांचं काम करतील. इंशाअल्ला, इथं शांतता प्रस्थापित होईल."

यावेळी प्रेम भावना कायम ठेवण्याचं आवाहन अजित डोभाल यांनी लोकांना केलं. आपला एक देश आहे, आपण सर्वांनी मिळून राहिलं पाहिजे. देशाला पुढे घेऊन जायचं आहे, असं ते म्हणाले.

ईशान्य दिल्लीतील परिस्थितीवर ड्रोनच्या मदतीने नजर ठेवली जात असल्याचंही डोभाल यांनी लोकांना सांगितलं.

डोभाल यांच्यासोबत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्यावरून झालेल्या धार्मिक हिंसाचारामुळे दिल्लीत आतापर्यंत 42 जणांचा मृत्यू झाला आहे.


सामग्री: तीन महिन्यांपूर्वी निवडणुकीचा धुरळा उडाला तेव्हा मुख्यमंत्री के.चंद्रशेखर राव यांचा तेलंगण राष्ट्रसमिती पक्ष एकतर्फी बाजी मारेल असं चित्र होतं. मात्र आता निवडणुकांचा हा पट रंगतदार अवस्थेत आहे.

तेलंगण राष्ट्रसमितीच्या विरोधात भाजप वगळता सर्व पक्ष एकवटणं ही राजकीय पटलावरची सगळ्यांत मोठी घडामोड ठरली.  काँग्रेस, तेलगू देसम पक्ष आणि इतर छोट्या पक्षांनी मिळून पीपल्स फ्रंट नावाची एक आघाडी स्थापन केली आहे. राज्याच्या राजकीय इतिहासातली अतिशय महत्त्वाची घटना आहे.

हा प्रयोग यशस्वी झाला तर राष्ट्रीय पातळीवर दुरगामी परिणाम होऊ शकतो. राष्ट्रीय स्तरावर भाजपविरोधात आघाड्या स्थापन करण्याच्या हालचालींना वेग तर येईलच, पण त्याचबरोबर राज्य पातळीवर युती होण्याची शक्यता आहे.

इतकंच नाही तर आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री एन. चंद्राबाबू नायडू यांच्यासाठी सुद्धा हा वैयक्तिक विजय असेल. 2019 मध्ये सर्व पक्षांना भाजपच्या विरोधात एकत्र करण्याची नायडू यांची योजना आहे.

तेलंगणा विधानसभेच्या 119 जागांवर सध्या तिहेरी लढत बघायला मिळते आहे. या लढतीच्या तिसऱ्या टोकाला भाजपचे आव्हान आहे.

या निवडणुका KCR यांच्यासाठी किती महत्त्वाच्या आहेत हे सर्वेक्षणातून कळतं. यापैकी एकाही सर्वेक्षणात KCR यांना बहुमत मिळेल असं दिसत नाही तर पीपल्स फ्रंट सत्ताधारी पक्षाला कडवं आव्हान देईल असं या सर्वेक्षणात म्हटलं आहे.

इतकंच काय तर सट्टा बाजारातही सगळा माहोल हा तेलंगणा राष्ट्र समितीच्या विरोधात आहे.

सुरुवातीच्या काळात KCR असा दावा करत होते की त्यांचा पक्ष 100 पेक्षा अधिक जागा मिळवून पुन्हा सत्तेवर येईल. आता मात्र त्यांच्या दाव्यांतील हवा कमी होताना दिसत आहे.

मी निवृत्ती पत्करेन

ते स्वत:च्याच पराभवाची चर्चा करताना दिसत आहेत. एका प्रचारसभेत ते म्हणाले, "जर TRSचा पराभव झाला तर मला काही वाटणार नाही. मी निवृत्ती पत्करेन माझ्या फार्म हाऊसवर जाऊन आराम करेन."

त्यांनी गेल्या साडेचार वर्षांत उत्तम कामगिरी केली आहे, त्यामुळे त्यांना पुन्हा सत्तेत आणणं ही जनतेची जबाबदारी आहे असंच ते लोकांना सांगत असावेत.

2014 मध्ये सगळ्यांत तरुण राज्याचे ते मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी सूत्रं हातात घेतली होती. लोकांच्या कल्याणासाठी काम करणारं सरकार म्हणून त्यांची ख्याती आहे.

या सरकारने लोककल्याण योजनांसाठी 52 हजार कोटी रुपये खर्च केले. त्यामुळे अनेक लोक या सरकारला लोकप्रिय सरकार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तेलंगणात निवडणुकांचा ज्वर तीव्र झाला आहे. 7 डिसेंबरला होणार असलेल्या निवडणुका राज्यातल्या सगळ्यांत बहुचर्चित निवडणुका आहेत. या निवडणुकांकडे पुढील वर्ष होणाऱ्या लोकसभेच्या महासंग्रामाची रंगीत तालीम म्हणून पाहिलं जात आहे.


सामग्री: तीन मुलांची आई पूजा देवी यांनी नुकतंच कठूआ ते जम्मू रस्त्यावर प्रवाशी बस चालवली. जम्मूच्या बस स्टँडवर त्यांनी प्रवाशांना सोडलं, तेव्हा ड्रायव्हिंग सीटवर बसलेल्या महिलेला पाहायला अनेकांनी गर्दी केली.

त्यांनंतर त्यांचे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल झाले. जुन्या विचारांना छेद देणाऱ्या पुजा यांचं सोशल मीडियात खूप कौतूक होत आहे. त्यांच्याविषयी आणखी जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पूजा देवी जम्मू आणि काश्मीरच्या पहिल्या महिला बस ड्रायव्हर बनल्या आहेत. त्या जम्मूमधल्या कठूआ जिल्ह्यात राहतात.


सामग्री: तीन वर्षांपूर्वी विकी सायमंड्स यांच्या मणक्याला इजा झाली आणि त्या व्हीलचेअरला खिळल्या, पण विकलांगता त्यांना थांबबू शकली नाही.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हा डान्स क्लास अनोखा आहे कारण इथे तुम्हाला अनेक व्हीलचेअरवर डान्स करणारे नर्तक दिसतील.


सामग्री: तीरथ सिंह रावत

आजकाल महिला फाटकी जीन्स घालत आहे, हे संस्कार आहेत काय, असं वक्तव्य त्यांनी केलं आहे.

देहरादून येथील बाल अधिकार संरक्षण आयोगाच्या एका कार्यशाळेचं तीरथ सिंह रावत यांच्या हस्ते उद्घाटन झालं. यादरम्यान त्यांनी म्हटलं की, लहान मुलांमध्ये कसे संस्कार यावेत, हे त्यांच्या पालकांवर अवलंबून असतं. एनडीटीव्हीने हे वृत्त दिलं आहे

यादरम्यान बोलताना रावत यांनी एक किस्सा सांगितला.

ते म्हणाले, "मी एकदा विमानातून जात असताना पाहिलं की एक महिला तिच्या दोन लहान मुलांसह एकदम जवळ बसली होती. तिनं फाटकी जीन्स घातलेली होती. मी त्या महिलेला विचारलं की, ताई कुठे जायचं? तर दिल्लीला जायचं असं त्यांनी सांगितलं. तिचे पती जेएनयूमध्ये प्राध्यापक आहेत आणि ती महिला एक एनजीओ चालवते."

"त्यानंतर माझ्या मनात विचार आला की, जी महिला एक स्वयंसेवी संस्था चालवते आणि जिने स्वत: फाटकी जीन्स घातली आहे, ती महिला समाजात कोणते संस्कार पसरवेल? आम्ही जेव्हा शाळेत शिकत होतो, तेव्हा असं काही नव्हतं," असंही रावत म्हणाले.

रावत पुढे म्हणाले, "आजकालच्या मुलांमध्ये व्यसनाधीनता वाढत आहे. यापासून मुलांना वाचवायचं असेल तर त्यांना संस्कार दिले पाहिजेत. तसंच आपण पाश्चिमात्य गोष्टींनी प्रेरित व्हायला नको. चांगले संस्कार झालेली मुलं कोणत्याच क्षेत्रात अयशस्वी होऊ शकत नाही."

काँग्रेसची टीका

तीरथ सिंह रावत यांच्या या वक्तव्यावर काँग्रसेनं टीका केली आहे.

काँग्रेस नेते संजय झा यांनी  ट्वीट करत म्हटलंय, "फाटकी जीन्स घातल्यामुळे आपली संस्कृती धोक्यात येते. त्यामुळे महिलांनी ते टाळायला हवं, असं उत्तराखंडच्या मुख्यमंत्र्यांनी म्हटलं आहे. भाजप, हे तुमचे मुख्यमंत्री तीरथ सिंह रावत आहेत. तुम्ही याचं समर्थन करता का?," असा सवाल झा यांनी उपस्थित केला आहे.

"ज्या आधुनिक भारताकडे आपण वाटचाल करत आहोत, त्यातल्या मुख्यमंत्र्यांची ही मानसिकता आहे का," असा सवाल युवक काँग्रेसनं उपस्थित केला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री तीरथ सिंह रावत सतत चर्चेत येत आहे. आधी अचानकपणे मुख्यमंत्रिपदी निवड झाली म्हणून त्यांची नावाची चर्चा होती. आता मात्र महिलांविषयी केलेल्या एका वक्तव्यामुळे ते चर्चेत आले आहेत.


सामग्री: तीरा कामत

16 कोटी रुपये किंमतीच्या या इंजेक्शनसाठी क्राऊड फंडिगच्या माध्यमातून पैसे उभे करण्यात आले, तर या इंजेक्शनवरची इम्पोर्ट ड्यूटी आणि जीएसटी सरकारने माफ केला होता.

कागदपत्रं दाखल करून या इंजेक्शनचे पैसे भरण्यात आल्यानंतर या आठवड्याच्या सुरुवातीला अमेरिकन औषध कंपनीने हे इंजेक्शन भारतात पाठवलं.

आज (26 फेब्रुवारी 2021) सकाळी 10 वाजता मुंबईच्या हिंदुजा हॉस्पिटलमध्ये तीराला हे इंजेक्शन देण्यात आलं. पुढचे 24 तास आता डॉक्टर्स तीरावर लक्ष ठेवून असतील.

याबाबत बोलताना हिंदूजा रुग्णालयाच्या लहान मुलांच्या न्यूरोलॅाजिस्ट डॅा निलू देसाई म्हणाल्या," तीराला शुक्रवारी सकाळी इंजेक्शन देण्यात आलंय. तिची प्रकृती चांगली आहे. हे सिंगल डोस इंजेक्शन असल्याने एकदाच दिलं जाणार आहे."

"या इंजेक्शननंतर तिच्या प्रकृतीत सुधारणा होईल अशी आम्हाला आशा आहे. शनिवारी तीराला डिस्चार्ज देण्यात येईल."

तीराची प्रकृती सध्या स्थिर असून ती डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली असल्याचं तीराचे बाबा मिहीर कामत यांनी बीबीसी मराठी सांगितलं.

तीरा कामतला ज्यावेळी इंजेक्शनची गरज होती आणि त्यासाठी तिच्या पालकांकडून अभियान राबवलं जात होतं, तेव्हा बीबीसी मराठीनं दखल घेत, सविस्तर बातमी केली केली होती. ती बातमी खालीलप्रमाणे :

"तुमची मुलगी 6 महिन्यांपेक्षा जास्त वाचणार नाही. कारण तिच्यासाठी भारतात उपचार नाहीत, असं तीराचं निदान करताना डॉक्टरांनी आम्हाला पहिल्याच दिवशी सांगितलं," तीराचे बाबा मिहीर कामत मला फोनवर सांगत होते.

"जन्म झाला तेव्हा तिचा आवाज एकदम खणखणीत होता. तिचं रडणं अगदी वेटिंग रूममध्येही व्यवस्थित ऐकू आलं. मेंदू एकदम शार्प आणि इतर बाळांपेक्षा ती जन्मतःच उंच होती. लांब... एखाद्या बाणासारखी... म्हणून तिचं नाव आम्ही तीरा ठेवलं," असं मिहीर कामत त्यांच्या लेकीबद्दल सांगतात.

बाळ घरी आलं आणि सारं काही छान सुरू होतं.  पण लवकरच परिस्थिती बदलली. मध्येच तीरा आईचं दूध पितानाच गुदमरायची. कधी डी-हायड्रेट व्हायची. एकदा तिचा श्वास काही सेकंदांसाठी थांबला.

तीरा कामत

पण लहानगी तीरा लसीचे दोन थेंब दिल्यावर गुदमरली आणि धोक्याची घंटा तिच्या आईबाबांच्या आणि डॉक्टरांच्या मनात वाजली.

तीराचे बाजूला पडणारे हात, दूध पिताना तिचं कोंडणं, इंजेक्शन दिलं तरी प्रतिकार न करणं या सगळ्याकडे पाहत तिला न्यूरॉलॉजिस्टकडे नेण्याचा सल्ला देण्यात आला आणि निदान झालं - SMA Type 1...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

SMA Type 1 आजाराशी लढणाऱ्या तीरा कामत या चिमुकलीला झोलजेन्स्मा इंजेक्शन आज (26 फेब्रुवारी 2021) सकाळी देण्यात आलं.


सामग्री: तीरा कामत

तीराला SMA टाईप-1 म्हणजेच स्पायनल मस्क्युलर अॅट्रोफी या मज्जातंतूशी निगडित दुर्मिळ आजार झाला आहे. यात मज्जातंतू हळूहळू मरू लागतात आणि मेंदूकडून स्नायूंना जाणारे सिग्नल मंदावत गेल्याने स्नायूंवरही नियंत्रण राहत नाही.

तीरा सध्या घरी असून तिची तब्येत स्थिर आहे. तीरासाठी कामत कुटुंबाने घरीच हॉस्पिटलसारखा सेटअप तयार केला असून तीरा अजूनही व्हेंटिलेटरवर आहे. अन्न देण्यासाठी सर्जरी करून लावण्यात आलेल्या ट्युबने तिला फीड दिलं जातंय.

कोणी केली मदत?

तीराच्या इंजेक्शनसाठी लागणारा कर माफ व्हावा यासाठी केंद्र आणि राज्य या दोन्ही सरकारांनी आपल्याला मदत केल्याचं तिच्या पालकांनी सांगितलं.

बीबीसी मराठीशी बोलताना तीरा कामतचे वडील मिहीर कामत यांनी सांगितलं, "केंद्र सरकारच्या अर्थखात्याने कस्टम्सच्या मुंबईतल्या कमिशनरना थेट एक पत्र पाठवलंय. कस्टम्स अॅक्टच्या कोणत्या कलमांनुसार तीराच्या इंजेक्शनवरची ड्यूटी माफ करण्यासाठीचं रेकमेंडेशन देण्यात येतंय, याविषयी त्यात लिहिलेलं आहे. यात कस्ट्म्स ड्युटी आणि जीएसटीचा समावेश आहे. माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी यासाठी केंद्राला पत्र लिहीलं होतं.

तीराला SMA - Type 1 हा दुर्धर आजार झाला आहे.

"त्याचवेळी उद्धवजींच्या मुख्यमंत्री कार्यालयानेही आम्हाला मदत केली. अभिनेते निलेश दिवेकर यांनी आमच्यासाठी खूप धावपळ केली. त्यांनी मुख्यमंत्री कार्यालयाच्या मार्फत आरोग्य भवनामधून याच कस्टम्स ड्युटी आणि जीएसटीसाठीची दोन सर्टिफिकेट्स आम्हाला मिळवून दिली. आम्हाला राज्य आणि केंद्र अशा दोन्ही सरकारांकडून पॉझिटिव्ह रिस्पॉन्स मिळालाय," असं तीराच्या वडिलांनी बीबीसीला सांगितलं.

"आम्ही सगळ्यांचे आभार मानतो. आम्हाला खरंच सगळ्यांची मदत झाली. सरकारवर आणि लोकांच्या चांगुलपणावर आमचा पुन्हा एकदा विश्वास बसला. लोकांनी तीराला पाहिलं, तिची कहाणी ऐकली आणि कोणतेही प्रश्न न विचारता आम्हाला मदत केली. कुठेच कमतरता नव्हती.

कधी येणार इंजेक्शन?

कर माफीची पत्रं हा तीरासाठी इंजेक्शन आणण्यातला एका मोठा आणि महत्त्वाचा टप्पा असला, तरीही अजून प्रत्यक्ष इंजेक्शन यायला काही दिवसांचा कालावधी लागणार आहे.

तीराच्या काही चाचण्या करण्यात आल्याअसून तिच्या तब्येतीविषयीचे रिपोर्ट्स 'झोलजेन्स्मा' इंजेक्शन तयार करणाऱ्या कंपनीला पाठवण्यात आले आहेत. आता हे रिपोर्ट्स पाहून ही कंपनी भारतात औषध पाठवण्यासाठीचं पेपरवर्क...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

SMA - Type 1 आजाराशी लढणाऱ्या लहानग्या तीरा कामतचं आयुष्य वाचवण्यासाठी आवश्यक इंजेक्शनवरची कस्टम्स ड्युटी आणि GST माफ करण्यात यावी यासाठीचं पत्र कामत कुटुंबियांना मिळालेलं आहे. यामुळे आता पुढचे सोपस्कार करण्यात त्यांना मदत होणार आहे.


सामग्री: तीरा कामत

तीराला SMA टाईप-1 म्हणजेच स्पायनल मस्क्युलर अॅट्रोफी या मज्जातंतूशी निगडित दुर्मिळ आजार झाला आहे. यात मज्जातंतू हळूहळू मरू लागतात आणि मेंदूकडून स्नायूंना जाणारे सिग्नल मंदावत गेल्याने स्नायूंवरही नियंत्रण राहत नाही.

तीरा सध्या घरी असून तिची तब्येत स्थिर आहे. तीरासाठी कामत कुटुंबाने घरीच हॉस्पिटलसारखा सेटअप तयार केला असून तीरा अजूनही व्हेंटिलेटरवर आहे. अन्न देण्यासाठी सर्जरी करून लावण्यात आलेल्या ट्युबने तिला फीड दिलं जातंय.

या आजारामुळे दूध पिताना तीराचा श्वास कोंडायचा, इंजेक्शन देतानाही ती कसलाच प्रतिकार करायची नाही. या आजारावर उपचारासाठी शरीरात नसलेलं एक जनुक शरीरात सोडलं जातं. त्यासाठी एक औषध रुग्णाला देतात. त्याची किंमत आहे 16 कोटी रुपये. शिवाय, हे उपचार भारतात उपलब्ध नाही.

पण तीराची प्रकृती अत्यंत नाजूक असल्याने उपचारासाठी तिला अमेरिकेला नेण शक्य नव्हतं. त्यामुळे तीराच्या आई-वडिलांनी भारतातच हे इंजेक्शन मागवण्याचा निर्धार केला. पण, एवढी मोठी रक्कम उभारणं आयटी कंपनीत काम करणारे तीराचे वडील मिहीर आणि फ्रिलान्स इलस्ट्रेशन आर्टिस्ट असलेली तिची आई प्रियांका यांच्यासाठी सोपं नव्हतं.

तीरा कामत

ही रक्कम कशी उभारता येईल, याचा विचार करत असतानाच कॅनडामध्ये अशाप्रकारे उपचारासाठी लागणारा मोठा खर्च क्राऊड फंडिंगच्या उभारण्यात आल्याचं त्यांना कळलं आणि त्यांनीही क्राऊड फंडिंग करण्याचा निश्चय केला.

वेगवेगळ्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून त्यांनी लोकांना आवाहन केलं. Teera_fights_SMA या इन्स्टाग्राम पेजच्या आणि फेसबुकवरच्या Teera Fights SMA या पेजवरून त्यांनी तीराच्या तब्येतीचे अपडेट्स द्यायला सुरुवात केली. तीरा झोपली की मधल्या वेळेत तिचे आईबाबा सोशल मीडियावर अपडेट पोस्ट करणं, लोकांना मदतीसाठी संपर्क करणं या सगळ्या गोष्टी करायचे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना मिहीर यांनी सांगितलं, "अनेकांनी आमची कहाणी ऐकली. आम्हीही रोज जे काही होतंय ते सगळं सांगायला लागलो. लोकांना तीराची कहाणी भिडली. त्यांना ती त्यांच्या मुलीसारखी, भाचीसारखी वाटली. असं अनेक लोकांनी आम्हाला थोडे-थोडेही पैसे दिले आहेत. कोणी बसचा पास काढण्याऐवजी पैसे दिले.

तीरा कामत

अगदी शूटिंग लोकेशनवरच्या कारपेंटरनेही आम्हाला पैसे दिलेत. लहान - लहान गावांतून आम्हाला लोकांनी पैसे दिलेत."

त्यांच्या प्रयत्नांना यश आलं. लोकांनी या आवाहनला भरभरून प्रतिसाद दिला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दुर्मिळ आजाराने ग्रस्त 5 महिन्याच्या चिमुकल्या तीराच्या औषधावरील 6 कोटी रुपयांचं आयात शुल्क आणि जीएसटी केंद्र सरकारने माफ केलं आहे.


सामग्री: तुकाराम मुंढे

गुरुवारी झालेल्या फेसबुक लाईव्हमध्ये त्यांनी नागरिकांशी संवाद साधला. मुंढे यांनी मराठी आणि हिंदीतून लोकांशी संवाद साधला.

ते पुढे म्हणाले, "दीड महिन्यानंतर पुन्हा लॉकडाऊनवर बोलायची वेळ आली आहे. स्थिती खराब होत चालली आहे. आपण निवडलेला मार्ग योग्य आहे का हे तपासण्याची वेळ आली आहे. शहरासाठी योग्य काय ते आपण निवडू. आकडेवारी पाहिली ३ जून नंतरची, आधीचं तर नागपूरमध्ये ४०० केसेस होत्या, आज २४०० पेक्षा केसेस आहेत. प्रति १०० केसेस मृत्यूदर एक टक्क्यापेक्षा खाली होता तो १.५६ एवढा झाला आहे. केसेस कमी होणं, मृत्यूदर कमीत कमी करणं हे आपलं उद्दिष्ट आहे."

४५ दिवसानंतर मिशन बिगिन नंतर मृत्यूदर तीन पटींनी वाढला आहे. ही चिंताजनक गोष्ट आहे. हे रोखण्यासाठी राहणीमान बदल करण्यासाठी आवश्यक. राहणं-खाणंपिणं-भेटणं यात बदल करायला हवा. कोव्हिडनुरुप जगायला हवं, असं मुंढे म्हणाले

"मिशन बिगिन सुरू झालं, लोकांनी बदल अंगीकारलेले नाहीत. इन्फेक्शन रेट वाढलेला आहे. नियमावली आहे त्याचं पालन झालेलं नाही. ४५ दिवसात २००० पेक्षा जास्त केस. आपण कुठेतरी चुकतोय हे बघायला हवं. नियम परिपूर्ण पद्धतीने पाळले जात नाहीत. लॉकडाऊन लावायचं का कर्फ्यू लावायचं ही वेळ आली आहे, असा इशारा मुंढे यांनी दिला आहे.

"हे आपल्याला नको असेल तर वागण्यात बदल करायला हवेत. आपल्या जगण्यात बदल घडायला हवा. तसं झालं नाही तर लॉकडाऊन लावायला लागेल. कर्फ्यू लावावा लागेल," असं त्यांनी स्पष्ट केलं आहे.

लॉकडाऊनला महापौरांचा विरोध

नागपूर शहरातील कोरोनाचे वाढते रुग्ण ही चिंतेची बाब आहे. मात्र लॉकडाऊन हा त्यावर पर्याय असू शकत नाही. लॉकडाऊन सामान्य नागरिकांसाठी आर्थिकदृष्ट्या कंबरडे मोडणारा ठरेल. त्यामुळे लॉकडाऊन घोषित करताना शंभर वेळा विचार करावा, असं महापौर संदीप जोशी यांनी म्हटलं आहे.

लॉकडाऊन केला अथवा कर्फ्यु लावला म्हणजे रुग्णसंख्या कमी होईल, हे १०० टक्के खरे नाही. कोरोनावर विजय मिळविण्यासाठी लॉकडाऊन हा १०० टक्के उपाय नाही. दुर्दैवाने ही संख्या वाढत असेल तर तुम्ही, आम्ही, व्यापारी आणि सर्वांनाच एकत्रितपणे, संघटितपणे कार्य करणे गरजेचे आहे, असं महापौर संदीप जोशींचं म्हणणं आहे.

जिल्हाधिकाऱ्यांचा विरोध

आयुक्त मुंढे यांच्या या पावलाला जिल्हाधिकारी रवींद्र ठाकरे यांनी विरोध दर्शविला आहे.

लॉकडऊनचा हा निर्णय महापालिका आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी एकट्यानेच घेतला, असा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी सरकारने दिलेले नियम पाळणं अत्यावश्यक आहे. या नियमांचं पालन झालं नाही तर पुन्हा लॉकडाऊन लागू करावं लागेल असा इशारा नागपूर महापालिकेचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी दिला आहे.


सामग्री: तुकाराम मुंढे

तुकाराम मुंढे आज (11 सप्टेंबर) नागपूरहून मुंबईला रवाना झाले आहेत. मुंढे यांच्या शासकीय निवासस्थानापासून शेकडो लोक निरोप देण्यासाठी स्वयंस्फूर्तीने जमले होते. काहींनी यावेळी मुंढे यांची गाडी थांबवण्याचा देखील प्रयत्न केला.

त्यानिमित्ताने हा लेख पुन्हा प्रसिद्ध करत आहोत.

तुकाराम मुंढे म्हटलं की सतत होणारे वाद आणि बदल्या हे समीकरण पक्कं झालं आहे. का होतं असं?

2008 मध्ये एक तरुण अधिकारी नागपूर जिल्हा परिषदेचा सीईओ म्हणून रुजू झाला. सर्वप्रथम त्यांनी शिक्षकांकडे मोर्चा वळवला. वेळेवर उपस्थित राहण्याची सक्ती केली. शिक्षकांना ड्रेस कोड सुरू केला, "जर शिक्षक शाळेत दहा वाजता हजर झाले नाहीत तर दहा वाजून पाच मिनिटांनी शाळेचं दार बंद करणार." अशी अभूतपूर्व शिस्त त्यांनी शिक्षकांना लावली. तमाम शिक्षकांना धडकी भरली. जिल्हा परिषदेला आलेली मरगळ दूर केली. परिणामी जिल्हा परिषदेला आयएसओ मानांकन मिळालं. हा अधिकारी म्हणजे तुकाराम मुंढे.

कोरीव मिश्या, विना फ्रेमचा चष्मा, करारी भावमुद्रा आणि टापटीप व्यक्तिमत्त्वाचे तुकाराम मुंढे मुळचे मराठवाड्यातील बीडचे. त्यांचे वडील शेतकरी होते. त्यांचं बालपण शेती करण्यात गेलं. भाऊ एमपीएससीच्या परीक्षा देऊन अधिकारी झाला तेव्हा तुकाराम यांनीही हे स्वप्न पाहिलं.

 कला शाखेत प्रवेश घेतला. मात्र सुरुवातीला ते युपीएससीची कोणतीही परीक्षा पास झाले नाहीत. मग त्यांनी शिक्षकी पेशा स्वीकारला. तरीही अधिकारी होण्याची उर्मी त्यांना स्वस्थ बसू देईना. मे शेवटी 2004 मध्ये त्यांनी जोमाने प्रयत्न केले आणि ते भारतातून 20 व्या क्रमांकाने उत्तीर्ण झाले.

तुकाराम मुंढे जिथे जातील तिथल्या प्रशासनाला धडकी भरते. वर्तमानपत्राचे रकानेच्या रकाने त्यांच्या बातम्यांनी भरून निघतात. मग याच सगळ्या गोंधळात त्यांची बदली होते. लोक आंदोलनं करतात. पुन्हा त्याची बातमी. पुन्हा नवीन ठिकाणी गेलं की पहिले पाढे पंचावन्न. मुंढेच्या कारकिर्दीचा आता तो अविभाज्य घटक झाला आहे.

दणदणीत सुरुवात

प्रशिक्षण झाल्यानंतर सहायक सोलापूरचे सहायक जिल्हाधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली. त्यानंतर देगलूरचे सहायक जिल्हाधिकारी म्हणून नियुक्ती झाली  नियमांवर बोट ठेवून काम करणं ही त्यांची खासियत आहे. ही ओळख त्यांनी कारकीर्दीच्या सुरुवातीपासूनच निर्माण केली आहे.  कायदा काय म्हणतो त्याप्रमाणे यांचं काम सुरू असतं त्यामुळे सुरुवातीपासून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुकाराम मुंढे यांची नागपूर महानगर पालिका आयुक्तपदाहून बदली झाली आहे. आता ते मुंबईला काम करतील.


सामग्री: तुकाराम मुंढे

राज्याची उपराजधानी असलेल्या नागपूर महानगर पालिकेत गेल्या पंधरावर्षांपासून भाजपची सत्ता आहे. शिवाय केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी आणि माजी मुख्यमंत्री विद्यमान विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस हे नागपूरचे असल्याने त्यांचं महापालिकेच्या कामकाजाकडे थेट लक्ष असतं.

भारतीय प्रशासकीय सेवेच्या गेल्या तेरा वर्षांच्या काळात तुकाराम मुंडे यांच्या १२ वेळा बदल्या झाल्या आहेत, त्यामुळे शिस्तप्रिय आणि तडफदार असा लौकिक असलेल्या मुंडे यांना नागपूर महानगर पालिकेत आयुक्त म्हणून पाठविण्यामागे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांचा काय हेतू आहे यावर चर्चा सुरु झाली आहे.

"महाराष्ट्र शासनाने नागपूर महानगरपालिकेच्याआयुक्तपदी तुकाराम मुंढे यांची नियुक्ती केली, महाराष्ट्र शासनाच्या या निर्णयाचे मी स्वागत करतो. विद्यमान आयुक्त अभिजीत बांगर यांनी प्राशसकीय शिस्त लावून प्रत्येक क्षेत्रात आपल्या प्रशासकीय नेतृत्वाचा ठसा उमटवला. स्वच्छ सर्वेक्षणात उत्तम कामगिरी केली. यापुढे नवे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वात  प्रशासन अधिक जोमाने काम करेल आणि नागपूर शहराचा विकास जोमाने होण्यास होईल," अशी प्रतिक्रिया महापौर संदीप जोशी यांनी दिली आहे.

काँग्रेसला आनंद

तर तुकाराम मुंडे यांच्या सारखा तडफदार अधिकारी पालिकेत आयुक्त म्हणून आल्यामुळे महापालिकेतील गेल्या पंधरा वर्षांतील भाजपच्या आशीवार्दाने झालेले घोटाळे बाहेर येतील, असं माजी केंद्रीय मंत्री आणि काँग्रेस नेते विलास मुत्तेमवार यांनी म्हटलंय.

"आमचं सरकार असतांना २००३ मध्ये तेव्हाचे मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांनी टी. चंद्रशेखर यांना महापालिकेचे आयुक्त म्हणून आणले होते तेव्हा नागपूर शहराचा संपूर्ण विकास झाला होता," असंही मुत्तेमवार म्हणाले.

आता कर्तव्यदक्ष तुकाराम मुंडे महापालिका आयुक्त म्हणून येत असल्यामुळे आनंद असल्याचं मुत्तेमवार म्हणाले.

मुळात गेली पंधरा वर्षं भाजपची सत्ता असतांना महापालिकेच्या कामातून नागपूर ही खऱ्या अर्थाने उपराजधानी झाली नाही अशी ओरड होती.

महापालिकेत सर्वकाही अलबेल?

नितीन गडकरी केंद्रात मंत्री झाल्यावर आणि देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री झाल्यावर नागपूर महापालिकेला केंद्र सरकार आणि राज्य सरकराच्या योजनांतून मोठी रक्कम पायाभूत सुविधेसाठी मिळाली. यातून शहरभरात सिमेंटचे रस्ते, उड्डाणपूल, इलेक्ट्रिक सिटी बसेसे मिळाल्या.

पण गेल्या वर्षात केंद्रीय मंत्री नितीन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नागपूर महानगर पालिकेच्या आयुक्तपदी शिस्तप्रिय अधिकारी म्हणून प्रसिद्ध असलेले भारतीय प्रशासकीय सेवेतील अधिकारी तुकाराम मुंढे यांची नियुक्ती झाल्याने नवी चर्चा सुरु झाली आहे.


सामग्री: तुझ्यात जीव रंगला

त्यांच्या अभिनयापेक्षाही कोकणस्थ ब्राह्मणी भूमिकेला कशा या कोकणस्थ बायकाच शोभून दिसतात याचंच त्यांना कौतुक होतं. पडद्यावरच्या आणि पडद्यामागच्या जातींची सांगड घालताना कुठेतरी विशिष्ट जातीची व्यक्ती त्या जातीच्या भूमिकेला न्याय देऊ शकते अशी भावना त्यांच्या बोलण्यात असावी कदाचित.

सुजय डहाकेच्या विधानामुळं मला ही गोष्ट आठवली आणि त्यानं जे म्हटलंय ते अगदीच टीका करुन सोडून देण्यासारखं नाहीये हे जाणवलं. त्यावर विचार करताना अगदी शाळेत असल्यापासून पाहत असलेल्या मालिकाही आठवल्या.

खासगी वाहिन्यांमध्ये झी मराठीचा (पूर्वीचं अल्फा मराठी) एकछत्री अंमल असण्याचा हा काळ. सुरुवातीपासून या चॅनेलचा तोंडावळा मध्यमवर्गीय ब्राह्मणी होता. त्यांचा टार्गेट ऑडिअन्सही प्रामुख्यानं पुण्या-मुंबईतलाच होता.

झी मराठी हा इंडस्ट्रीतला आद्य आणि लीडिंग प्लेअर आहे, म्हणून आपण त्यांचं उदाहरण घेऊ. कारण त्यापाठोपाठ सुरू झालेल्या चॅनेल्सना बहुतांश वेळा झी मराठीला फॉलो करायला लागल्याचं दिसलंय.

तर झी मराठीच्या सुरुवातीच्या मालिकांपासून ते अगदी आताआतापर्यंतच्या मालिकांच्या बहुतांश नायिका ब्राह्मण समाजातल्या आहेत. म्हणजे सुकन्या कुलकर्णी, मृणाल देवपासून भार्गवी चिरमुले, प्रिया बापट, मृण्मयी देशपांडे, मुक्ता बर्वे, स्पृहा जोशी, उर्मिला कानिटकर ते सध्याच्या अक्षया देवधर, गायत्री दातार, अनिता दाते...अनेकांना अजूनही नावं आठवतील.

आभाळमाया

या सगळ्या जणींच्या जातींचा मी कधी विचार केला नव्हता. पण आता सोशल मीडियावर जोरदार चर्चा सुरु झाल्यावर जेव्हा आठवून पाहिलं तेव्हा लक्षात आलं. किंबहुना माझ्या फेसबुक टाईमलाईनवर अनेकांनी ही नावं आठवून दिली.

त्या सगळ्याजणी जातीमुळे तिथे पोहोचल्या असं माझं म्हणणं नाही, पण इतर जातींच्या तुलनेत एकाच समाजातल्या मुलींना जास्त संधी मिळाली, हे वास्तव नाकारता येणार नाही.

इतर जातीतल्या मुलीही कशा वेगवेगळ्या मालिकांमध्ये नायिका आहेत, अशी यादी देताना प्राजक्ता गायकवाड (संभाजी), एकता लब्धे (विठू माऊली), शिवानी सोनार (राजाराणीची गं जोडी) अशी वेगवेगळी नावं सोशल मीडियावर पुढे आली खरी...पण तुलना केली तर ही नावं फार नसतील.

असं का असावं?

शिक्षणामध्ये ब्राह्मण समाजाला सर्वांत आधी संधी मिळाली हे सर्वांना ठाऊक आहेच. त्याबरोबरीने त्यांनी संगीत, साहित्य, नाट्यकलांमध्ये रुची घेतली. शहरी, मध्यमवर्गीय ब्राह्मण समाजांमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मी पुण्यात शनिवार पेठेतल्या एका काकूंकडे पेईंग गेस्ट म्हणून राहत होते. त्यावेळी 'होणार सून मी' या घरची मालिका सुरू होती. श्रीच्या आयांबद्दल बोलताना त्या एकदम म्हणाल्या होत्या, 'सगळ्या अगदी गोखल्यांच्या सुना वाटताहेत. कोकणस्थच आहेत ना...' असं म्हणून त्यांनी सुहिता थत्ते, पूर्णिमा ओक, लीना भागवत अशा कलाकारांची नावं कौतुकानं सांगितली होती.


सामग्री: तुमचं गोंगाटात नीट काम होतं का की एकांतात?

बिनभिंतींची खुली कार्यालयं फक्त थंडगार आणि गजबजलेली नसतात तर आपल्या मेंदूवरही आघात करतात. त्यामुळे काही कंपन्या आता आपल्या कार्यालयांमध्ये भिंती आणि दरवाजे परत आणू पाहत आहेत.

इतर तंत्रज्ञान अधिकाऱ्यांचं अनुकरण करत ख्रिस नॅगल यांनीही पाच वर्षांपूर्वी आपल्या टीमला बिनभिंतीच्या कार्यालयात नेलं. सर्वांनी एकत्र यावं, एकमेकांसोबत मिसळून सहज काम करावं, अशी त्यांची इच्छा होती. पण लवकरच ही घोडचूक झाल्याचं नॅगल यांना उमगलं. प्रत्येक कर्मचारी विचलित झाला होता, त्यांच्या कार्यक्षमतेवरही परिणाम झाला होता. स्वत: नॅगल आणि इतर नऊ कर्मचारी खूप नाराज होते.

कधी वैयक्तिक फोन कॉलच्या आवाजांनी तर कधी इतर कशाने या खुल्या कार्यालयात कामात सतत अडथळे येत होते. आमच्यापैकी अनेक जण खुल्या कार्यालयाचे बळी ठरले होते आणि आजही ठरत असतील.

एप्रिल 2015 साली खुल्या कार्यालयात स्थलांतर केल्यानंतर तीन वर्षांनी नॅगेल यांनी आता त्यांची कंपनी पुन्हा 10,000 चौरस फुटाच्या जागेत हलवली आहे. या कार्यालयात प्रत्येकाला दार लावून घेता येईल अशी स्वतंत्र जागा आहे.

असंख्य कंपन्यांनी आपली कार्यालयं खुली केली आहेत. अमेरिकेत 70 टक्के कार्यालयं बिनभिंतींची आहेत. त्यापैकी खूप कमी जण पुन्हा पारंपारिक दरवाजे असलेल्या कार्यालयाकडे परतले आहेत.

पण एका संशोधनानुसार खुल्या कार्यालयात आपली कार्यक्षमता 15 टक्क्यांनी घसरते, एकाग्रतेने काम करणं अवघड होतं आणि एक जण आजारी पडला तर इतरांनाही त्यातं संक्रमण होऊन आजारी पडण्याचं प्रमाण दुप्पट झालं होतं. यामुळे खुल्या कामाच्या ठिकाणांबद्दल विरोधी मत जोरकस झालं आहे.

खुल्या ऑफिसांमध्ये खरंच कामाची उत्पादकता वाढते?

तंत्रज्ञान क्षेत्रातील बऱ्याच जणांनी नॅगेल यांच्याकडे एका स्वतंत्र आणि बंदिस्त जागी काम करण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. "आपल्याला खुलं ऑफिस अजिबात आवडत नाही, हे अनेकजण मान्य करतात. यामुळे त्यांना काम व्यवस्थित करवून घेता येत नाहीत आणि बरचसं काम घरी करावं लागतं," असं नॅगेल म्हणतात.

खुल्या कार्यालयांची संकल्पना लवकर लयाला जाईल, असं सध्यातरी दिसत नाही. पण काही कंपन्यांनी नॅगेल यांचं अनुकरण करून प्रत्येक कर्मचाऱ्याला स्वतंत्र जागा असेल, अशा कार्यालयात परतायला सुरुवात केली आहे.

जेवढी एकाग्रता असेल तेवढी चांगली

आपल्याला चार भिंती आणि दारं बंद करता येणारी वेगळी जागा अधिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आजकाल बऱ्याच कंपन्यांमध्ये मधल्या भिंती पाडून मोठमोठाली ऑफिसेस बनवण्याची संकल्पना आली आहे. म्हणे याने कामाच्या ठिकाणी समानता येते, आणि लोकांमध्ये संवाद वाढतो. पण हे कितपत खरं आहे?


सामग्री: तुमचं व्यक्तिमत्त्व नेमकं कशाप्रकारचं आहे?

स्मार्टफोन्स आणि कम्प्युटरवर लागोपाठ येणारे मेसेज आपल्याला बिझी ठेवतात. पण अशी शक्यता आहे की यामुळे आपलं नुकसानच जास्त होतंय.

कारण प्रत्येक मेसेजनंतर आपल्याला असं वाटतं की ही कामाशी निगडीत बाब आहे, याचं उत्तर आपण द्यायला हवं.  पण असं सतत कशाशी कनेक्ट असणं म्हणजे आपल्या हातात जे काम आहे त्यावर आपलं लक्ष्य नाही असं तर नाही ना?

ज्या कंपन्यांना आपल्या कर्मचाऱ्यांकडून जास्तीत जास्त काम करून घ्यायचं आहे, त्यांच्यासमोरही हीच समस्या आहे.

पण एक अशी व्यक्ती आहे जिला आपली सगळ्यांचीच काम करण्याची पद्धत बदलायची आहे. जर आपल्याला कार्यालयांमध्ये मोठा बदल घडवायचा असेल तर त्यासाठी कार्यपद्धती बदलायला हवी असं त्यांचं म्हणणं आहे.

एखादी व्यक्ती कोणत्याही कंपनीसाठी किती महत्त्वाची आहे हे तिच्या कौशल्यांवरून नाही तर त्यांच्या गोष्टींवर लक्ष केंद्रित करण्याच्या क्षमतेवरून ठरेल, असं ते म्हणतात.

फोकस करा

कॅल न्यूपोर्ट हे जॉर्जटाऊन युनिव्हर्सिटीमध्ये प्राध्यापक आहेत आणि त्यांनी 'डीप वर्क एण्ड डिजिटल मिनिमलिजम' यासारखी बेस्टसेलर पुस्तकं लिहिली आहेत.

आपली ऑफिसेस ही सुविधांनुसार तयार करण्यात आली असून आपल्या मेंदूने अधिक चांगल्या रीतीने काम करावं यासाठी कार्यालयांची रचना करण्यात येत नसल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

नॉलेज सेक्टरच्या नोकऱ्यांमध्ये मानवी बुद्धीच्या मदतीने काम होतं. तिथे सतत नेटवर्कशी कनेक्टेड असणं गरजेचं असतं आणि एकाचवेळी अनेक कामं हाताळावी लागतात.

पण या गोष्टी सखोल विचारांसाठी किंवा तत्पर विचारांसाठी या गोष्टी अनुकूल नाहीत.

न्यूपोर्ट म्हणतात, "बुद्धीशी निगडीत कामं करताना आपला मेंदू हा आपला सर्वांत मोठा स्रोत असतो. आणि नवीन विचार निर्माण करण्याची त्याची क्षमता असते. पण याचा फायदा आपण घेऊ शकत नाही."

काही लोक अनेक कामं एकाचवेळी करायचं ठरवतात. पण हे आपल्यालाही माहित आहे की एकाचवेळी एकापेक्षा जास्त गोष्टींवर लक्ष केंद्रित करणं मेंदूसाठी कठीण असतं.

एकाच वेळी अनेक गोष्टी करणाऱ्या लोकांचं आपल्या मनावर असामान्य नियंत्रण असतं असं आधी मानसशास्त्रज्ञांना वाटत होतं.

पण असं नसल्याचं आता सिद्ध झालं आहे. अशी दैवी देणगी कोणाकडेही नसते. प्रत्यक्षामध्ये मल्टिटास्किंग करणारे (एकाच वेळी अनेक कामं करणारे) लोक डोकं लावून करायच्या कामांमध्ये मागे पडतात.

मर्यादित क्षमता

मानवी मेंदूची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एकाच वेळी अनेक कामं करणाऱ्या व्यक्तीला अष्टावधानी म्हटलं जातं आणि एकाच वेळी एकाच कामात जीव ओतून काम करणाऱ्या व्यक्तीला एकाग्रचित्ती किंवा एकलक्ष्यी म्हटलं जातं. विज्ञान याबाबत काय सांगतं?