सामग्री: 18 वर्षांच्या कालावधीमध्ये 48,000 लोकांचा अभ्यास करून करण्यात आलेलं हे संशोधन ब्रिटिश मेडिकल जर्नलमध्ये प्रकाशित झालंय.

व्हिगन, शाकाहारी आणि मांसाहारी अशा तीन गटांच्या प्रत्येकी हजार लोकांची पाहणी केली असता व्हिगन आणि शाकाहारी गटांमध्ये हृदयाच्या धमन्यांशी निगडीत रोगांचं प्रमाण 10% कमी आढळलं. पण या गटात अर्धांगवायूचं प्रमाण तीन टक्क्यांनी अधिक होतं.

लोक शाकाहारी असोत वा मांसाहारी त्यांनी आरोग्यासाठी चांगले विविध प्रकारचे पदार्थ खायला हवेत असं आहारतज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

हा अभ्यास काय सांगतो?

यामध्ये ईपीआयसी-ऑक्सफर्डच्या आकडेवारीचं यामध्ये विश्लेषण करण्यात आलंय. ईपीआयसी-ऑक्सफर्ड हा एक महत्त्वाचा आहार आणि आरोग्य विषयक प्रकल्प आहे.

या पाहणीमध्ये सामील झालेल्यांपैकी अर्धे लोक मांसाहारी होते. 1993 ते 2001च्या दरम्यान त्यांना या पाहणीत सामील करण्यात आलं. एकूण 16 हजार लोक व्हिगन आणि शाकाहारी होते.

व्हिगन आहारामध्ये कोणत्याही प्राणीजन्य पदार्थांचा म्हणजे दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांचाही समावेश नसतो.

7,500 लोकांनी पेसेटेरियन (Pescetarian) असल्याचं सांगितलं. म्हणजे हे लोकं मासे खातात पण मांस खात नाहीत.

या सगळ्यांकडून सुरुवातीला त्यांच्या आहाराविषयीची माहिती घेण्यात आली. 2010मध्ये पुन्हा एकदा ही माहिती त्यांच्याकडून घेण्यात आली.

पण फक्त आहारच नाही तर या काळात त्यांची तब्येत कशी होती, धूम्रपान आणि इतर शारीरिक घडामोडी आणि बदलांविषयीची माहिती त्यांच्याकडून घेण्यात आली.

हृदयाच्या धमन्याशी निगडीत (Coronary Heart Disease) एकूण 2820 प्रकरणं आढळली. तर स्ट्रोक म्हणजे लकवा वा अर्धांगवायूच्या 1072 घटना आढळल्या. यामध्ये ब्रेन हॅमरेज (मेंदूमधील नस फाटणं)च्या 300 घटनांचाही समावेश होता.

मांसाहारी लोकांच्या तुलनेत मासे खाणाऱ्यांमध्ये हृदयाच्या धमन्यांशी निगडीत रोगांचा धोका 13%ने कमी होता. तर व्हिगन आणि शाकाहारी लोकांमध्ये हा धोका 22% कमी होता.

पण शाकाहारी लोकांना अर्धांगवायूचा धोका 20% जास्त असल्याचं आढळलं.  व्हिटामिन बी-12 च्या कमतरता हे यामागचं कारण असू शकतं असं संशोधकांचं म्हणणं आहे. पण यावर अजून संशोधन होणं गरजेचं असल्याचंही त्यांनी म्हटलंय.

अशी ही शक्यता आहे की एखाद्या व्यक्तीचा आहार आणि रोग होण्याचा धोका यामध्ये संबंध नसेल आणि हा कदाचित मांस न खाणाऱ्या लोकांच्या जगण्याच्या पद्धतींतला फरक असेल.

व्हिगन आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्हिगन आणि शाकाहारी जेवणामुळे हृदयरोगाचा धोका कमी होत असला तरी यामुळे स्ट्रोकचा म्हणजेच लकव्याचा धोका वाढत असल्याचं नुकतंच एका संशोधनात आढळलंय.


सामग्री: 183 रन्सचं छोटं लक्ष्य पार करणंही वेस्ट इंडिजसारख्या बलाढ्य संघाला जड गेलं होतं. पण लॉर्ड्स आणि भारतीय टीमचे ऋणानुबंध आणखी मागे जातात. बीबीसीच्या भारतीय भाषांच्या टीव्ही एडिटर वंदना यातल्या काही आठवणी उलगडून सांगत आहेत..

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

37 वर्षांपूर्वी सगळ्या जगाला धक्का देत कॅप्टन कपिल देव यांच्या भारतीय क्रिकेट टीमने लॉर्ड्समध्ये वर्ल्डकप जिंकला होता.


सामग्री: 1857 च्या उठावाच्या काही दिवसांपूर्वीच झाशीच्या राणीने ईस्ट इंडिया कंपनीचे गव्हर्नर जनरल लॉर्ड डलहौसी यांना हे पत्र लिहिलं होतं.

लॉर्ड डलहौसी यांना लिहिलेलं पत्र

लंडनमधल्या व्हिक्टोरिया अँड एलबर्ट म्युझियमच्या रिसर्च क्युरेटर दीपिका अहलावत यांनी या पत्रासंबंधी सविस्तर माहिती दिली.

त्या म्हणतात, "बॉरिंग कलेक्शन नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या कागदपत्रात या पत्राचाही समावेश आहे. लेविन-बेथम बॉरिंग एक ब्रिटीश अधिकारी होते. त्यांनी भारतीय राजे-महाराजे यांची चित्र, त्यांच्याशी संबंधित कागदपत्र आणि इतर साहित्य गोळा केले होते."

झाशीच्या राणींनी लिहिलेल्या या पत्रात त्या रात्रीचा उल्लेख आहे ज्या रात्री त्यांच्या पतीचं निधन झालं होतं. ईस्ट इंडिया कंपनीने 'डॉक्ट्रीन ऑफ लॅप्स' नावाचं एक धोरण आखलं होतं. या धोरणानुसार भारतीय संस्थानचा राजा अक्षम असेल किंवा संस्थानसाठी वारस जन्माला घालण्याआधीच त्याचा मृत्यू झाला तर ते संस्थान विसर्जित होईल.

पत्रात या डॉक्ट्रीन ऑफ लॅप्सच्या भीतीने झाशीला नवा राजा मिळावा, यासाठी त्यांच्या पतीने विधिवत एका मुलाला दत्तक घेतलं होतं. त्याचं नाव दामोदर. मात्र, लॉर्ड डलहौसी यांनी दत्तक दामोदरचा वारस म्हणून स्वीकार केला नाही, असा उल्लेख केला आहे.

ऑस्ट्रेलियन वकिलाची मदत

दामोदरला वारस म्हणून मान्यता मिळावी, यासाठी झाशीच्या राणीने जॉन लँग या ऑस्ट्रेलियन वकिलांचीही मदत घेतली होती.

राणी लक्ष्मीबाई यांनी जेव्हा दामोदरला दत्तक घेतलं तेव्हा इंग्रजांनी ते बेकायदेशीर घोषित केलं. त्यामुळे राणी लक्ष्मीबाईंना त्यांचा झाशीचा महाल सोडावा लागला.

त्यांनी 'रानी महल' नावाच्या एका तिमजली हवेलीमध्ये आश्रय घेतला होता.

कायदेशीर लढाईसाठी राणीने वकील जॉन लँग यांची मदत घेतली. त्यांनी नुकताच ब्रिटिश सरकारच्या विरोधातला एक खटला जिंकला होता.

लँग यांचा जन्म ऑस्ट्रेलियामध्ये झाला होता आणि ते मेरठमध्ये The Moffusilite नावाचं एक वर्तमानपत्र चालवत होते.

लँग यांना फारसी आणि हिंदुस्तानी अशा दोन्ही भाषा चांगल्या येत होत्या. ईस्ट इंडिया कंपनीचे प्रशासकीय अधिकारी त्यांच्यावर नाराज होते कारण लँग नेहमीच त्यांना कायदेशीररीत्या घेरण्याचा प्रयत्न करत होते.

लँग जेव्हा पहिल्यांदा झाशीला आले तेव्हा राणीने त्यांना आणण्यासाठी एक घोड्यांचा रथ आग्र्याला पाठवला.

त्यांना झाशीला आणण्यासाठी राणीने आपले दिवाण आणि एका जवळच्या अनुयायाला पाठवलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात ब्रिटीश साम्राज्याविरोधात झालेल्या 1857 च्या उठावात झाशीच्या राणीने महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. यासंबंधी झाशीच्या राणीचं एक महत्त्वाचं पत्र लंडनमधल्या ब्रिटिश आर्काईव्हजमध्ये आहे.


सामग्री: 1876 मध्ये युरोपातील चहापानाचं दृश्य

एकतर त्या वस्तऱ्याला धार नव्हती किंवा तो माणूसच शिकाऊ असावा, कारण त्या क्षणी फॉर्च्यून यांना वाटत होतं की "जणू काही तो माझं मुंडण करत नाहीए, तर डोकं तासतोय."

1848 साली चीनच्या शांघाय शहराजवळ घडलेली ही घटना. फॉर्च्यून हे ईस्ट इंडिया कंपनीचे गुप्तहेर होते. चीनच्या आतल्या प्रदेशात जाऊन तिथे चहाची पानं चोरण्याच्या मोहिमेवर जाण्याचं काम त्यांच्यावर आलं होतं.

मात्र या कामासाठी त्यांना सर्वांत आधी वेश बदलायचा होता. त्यासाठीची पहिली अट म्हणजे चिनी परंपरेप्रमाणे डोक्याचा समोरच्या भागाचं मुंडण करायचं. यानंतर फॉर्च्यून यांच्या डोक्याला एक शेंडी जोडण्यात आली. त्यानंतर त्यांना चिनी पेहराव घालण्यात आला. तसंच त्यांना त्यांचं तोंड बंद ठेवण्याची ताकीदही देण्यात आली होती.

मात्र आणखी एक अडचण होती. फॉर्च्यून यांची उंची सामान्य चीनी व्यक्तीपेक्षा जवळपास फूटभर जास्त होती. त्यावरही एक उपाय काढण्यात आला. "फॉर्च्यून चीनच्या भिंतीच्या पलीकडून आलेले आहेत आणि तिथल्या माणसांची उंची जास्त असते", असं त्यांनी चिनी लोकांना सांगायचं ठरलं.

चहाचं गुपित शोधण्यासाठी रॉबर्ट फॉर्च्यून यांना ईस्ट इंडिया कंपनीने चीनमध्ये पाठवलं होतं.

हे काम खूप धोक्याचं होतं. ते पकडले गेले तर शिक्षा एकच - मृत्युदंड. कारण चहाची शेती हे चीनचं गुपित होतं आणि तिथले राजे शतकानुशतके हे गुपित लपवण्याचा प्रयत्न करत आले होते.

फॉर्च्यून यशस्वी झाले तर चहावर चीनचा हजारो वर्षांपासून असलेला एकाधिकार समाप्त होईल आणि त्यानंतर ईस्ट इंडिया कंपनी भारतात चहाची शेती करून जगभर तो चहा निर्यात करेल असं नियोजन होतं.

रोज तब्बल दोन अब्ज पेले चहा!

एका संशोधनानुसार पाण्यानंतर जगात दुसऱ्या क्रमांकाचं पेय म्हणजे चहा आहे. जगभरात जवळपास दोन अब्ज लोक दिवसाची सुरुवात चहाने करतात.

मात्र हे पेय आपल्यापर्यंत कसं पोहोचलं, याचा विचार क्वचितच कुणी करत असेल.

चहाची ही कहाणी एखाद्या रहस्य कथेपेक्षा कमी नाही. ही अशी कथा आहे, ज्यात हेरगिरीचा रोमांच आहे, सुदैवी क्षण आहेत आणि दुर्दैवी घटनाही घडल्या आहेत.

हवेत उडणारी पानं

चहाची सुरुवात कशी झाली, याबद्दलच्या अनेक कहाण्या सांगितल्या जातात. त्यातल्याच एका कथेनुसार प्रसिद्ध चिनी बादशाह शिनूंग यांनी स्वच्छतेच्या हेतूनं तमाम जनतेला पाणी उकळून पिण्याचा आदेश दिला.

एक दिवस जंगलात बादशाहसाठी पाणी उकळणं सुरू असताना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

धिप्पाड अंगकाठीच्या रॉबर्ट फॉर्च्यूनच्या डोक्यावरून जेव्हा एकाने वस्तरा फिरवून त्यांचं मुंडण करण्यास सुरुवात केली तेव्हा त्यांच्या डोळ्यातून आसवं ओघळू लागली.


सामग्री: 1888ला नॅशनल जिओग्राफिकचा पहिला अंक प्रसिद्ध झाला.

गौरवर्णीयांच्या व्यतिरिक्त अमेरिकन लोकांकडे आमच्याकडून दुर्लक्ष करण्यात आलं आणि गौरवर्णीयांव्यतिरिक्त इतरांचं साचेबद्ध चित्रण करण्यात आलं.  काही गटांना क्रूर किंवा इतरांपेक्षा वेगळं दाखविण्यात आलं, असं संपादक सुझान गोल्डबर्ग यांनी स्वतःच सांगितलं.

नागरी हक्क चळवळीचे प्रणेते मार्टिन ल्युथर किंग यांच्या हत्येला 50 वर्षं पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने मॅगझिनतर्फे आपल्या आत्तापर्यंतच्या कव्हरेजचा पुनर्आढावा घेतला जात आहे.

या मासिकाचा एप्रिल महिन्याचा अंक हा वर्णाभेदावर आधारित असून त्यात इतिहासकारांना भूतकाळातील मुद्द्यांकडे लक्ष देण्याविषयी विचारणा केली आहे.

"वर्णद्वेषाचा वापर हा राजकीय हेतूसाठी केला जात असल्याच्या कृतीची आज कबुली देऊ या आणि आपण यापेक्षा चांगले आहोत हे सिद्ध करू या," असं गोल्डबर्ग यांनी लिहिलं आहे. "अनेक दशकं आमचं कव्हरेज वर्णद्वेषी होतं," असं त्यांनी त्यांच्या संपादकीयमध्ये लिहिलं आहे.

मॅगझिनमधील काही संग्राहित साहित्य बघून आपण निःशब्द झाल्याच गोल्डबर्ग म्हणाल्या. "यात 1916मधील ऑस्ट्रेलियन आदिवासींचं एक छायाचित्र असून त्याला 'दक्षिण ऑस्ट्रेलियन ब्लॅकफेलोज' अशी ओळ देण्यात आली आहे. मानव जातीच्या बुद्धिमत्तेच्या तुलनेत ही सगळी माणसं सर्वांत खालच्या पातळीवर असल्याचं सांगण्यात आलं,"  गोल्डबर्ग म्हणाले.

Twitter / @NatGeo

व्हर्जिनिया विद्यापीठातील प्राध्यापक जॉन एडविन मॅसन यांनी सांगितलं की, नॅशनल जिओग्राफिकने माध्यम म्हणून प्रचंड अधिकारवाणीनं केवळ वर्णद्वेषासंबंधी वृत्ती वाढविण्याचंच काम केलं. 1970पर्यंत मॅगझिनने गौरवर्णीय नसलेल्यांना डावलल्याचं दाखवताना त्यांना केवळ कामगार किंवा घरगुती नोकर दाखविल्याचं मॅसन यांनी लक्षात आणून दिलं.

पाश्चिमात्य तंत्रज्ञानाच्या पुढे मूळ रहिवासी किंवा आदिवासींची तुलना Us and Them - 'आम्ही आणि ते' अशा भेदातूनच केली गेली. 'सुसंस्कृत आणि असंस्कृत' अशी वातावरण निर्मिती केली गेली, या मुद्द्याकडेही प्रा. मॅसन यांनी लक्ष वेधलं. यासंदर्भात पॅसिफिक आयलँडवरील महिलांची भरपूर छायाचित्रही प्रसिद्ध करण्यात आल्याचं त्यांनी दाखवून दिलं.

1962 मधील वर्णद्वेषी दक्षिण आफ्रिकेवरील लेखांत समस्यांविषयी क्वचितच लिहिण्यात आलं आहे. 1977मधील दुसरा लेख जो कृष्णवर्णीय नेत्यांच्या शासनाला विरोध दर्शवणारा होता, असं या प्राध्यापकांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गतकाळात आम्ही जगभरातील लोकांचं केलेलं कव्हरेज हे वर्णद्वेषी होतं, अशी कबुली अमेरिकन मॅगझिन नॅशनल जिओग्राफिकनं दिली आहे.


सामग्री: 19 नोव्हेंबर 1917ला अलाहाबाद इथं आनंद भवनमध्ये पंडित जवाहरलाल आणि कमला नेहरू यांच्या मुलीचा जन्म झाला.

19 नोव्हेंबर 1917 ला अलाहाबाद इथं आनंद भवनमध्ये मुलीचा जन्म झाला. त्या मुलीचं नाव ठेवण्यात आलं इंदिरा प्रियदर्शिनी.

मुलीचा जन्म झाल्यानं नेहरू कुटुंबातील काही सदस्य नाराज होते. पण जवाहरलाल नेहरू अतिशय आनंदात होते.

राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांच्यासोबत इंदिरा.

इंदिरा यांचा फिरोज गांधी यांच्याशी 26 मार्च 1942 ला अलाहाबादमध्ये विवाह झाला.

लग्नानंतर दोघेही काश्मीरला फिरायला गेले. काश्मीर हे नेहरू- गांधी कुटुंबाचं आवडतं ठिकाण.

इंदिरा गांधी 1959-60 मध्ये काँग्रेसच्या अध्यक्ष झाल्या.

तत्कालीन राष्ट्रपती व्ही. व्ही. गिरी यांनी 18 मार्च 1971 ला इंदिरा गांधींना पंतप्रधानपदाची शपथ दिली. त्या देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान झाल्या.

फॅमिली फोटो : संजय, राजीव, मेनका, सोनिया, प्रियांका आणि राहुल गांधी यांच्यासह इंदिरा.

राहुल आणि प्रियांका गांधी यांच्यासह आजीच्या भूमिकेत इंदिरा गांधी.

जानेवारी 1969 - लंडनमध्ये महाराणी एलिझाबेथ यांच्यासमवेत.

जुलै 1972 मध्ये पाकिस्तानचे राष्ट्रपती ज़ुल्फिकार-अली-भुट्टो यांच्याबरोबर सिमल्यामध्ये. इथेच त्या महत्त्वाच्या सिमला करारावर दोन्ही देशांच्या प्रमुखांनी स्वाक्षऱ्या केल्या.

एका प्रसन्न क्षणी... उत्तर भारतातील तीज सण सामान्य महिलांसमवेत साजरा करताना इंदिरा गांधी.

हीच ती जागा! कार्यालयातून 1, सफदरजंग रोड या निवासस्थानाकडे निघालेल्या इंदिरा गांधी. 31 ऑक्टोबर 1984ला दोन अंगरक्षकांनी इथेच त्यांची हत्या केली.

तीन मूर्ती भवनमध्ये इंदिरा गांधी यांचा मृतदेह अंत्यदर्शनासाठी ठेवण्यात आला होता.

तीन नोव्हेंबर 1984 ला इंदिरा गांधींच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

याशिवाय, हेही वाचा -

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंदिरा गांधी यांचा प्रवास फोटोंच्या माध्यमातून जाणून घेऊया.


सामग्री: 19 फेब्रुवारीला एआयएडीएमकेनं पट्टाली मक्कल कटची (PMK) आणि भाजपसोबत युती केल्याची घोषणा केली.

तामिळनाडूत लोकसभेच्या 39 जागा आहेत. एआयएडीएमकेनं यातील 7 जागा PMKसाठी तर 5 जागा भाजपसाठी सोडल्या आहेत.

AIDMK आणि भाजपच्या युतीची घोषणा होताच दुसऱ्याच दिवशी म्हणजे 20 फेब्रुवारीला DMKनं काँग्रेससोबत आघाडीची घोषणा केली. तसंच काँग्रेसला 10 जागा देण्याचंही मान्य केलं. यात पाँडिचेरीच्या एकमेव जागेचाही समावेश आहे.

इतकंच नाही तर VCK आणि MDMKसुद्धा आघाडीत लवकरच सामील होईल असंही सांगितलं.

2014 मध्ये भाजपा-MDMK आणि विजयकांत यांची MDMK यांनी राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (NDA)च्या बॅनरखाली एकत्र निवडणूक लढवली होती.

मात्र तामिळनाडूत त्यांना फारशी जादू दाखवता आली नाही. कारण NDAला फक्त 2 जागा जिंकता आल्या.

त्यातली एक जागा PMKनं तर दुसरी जागा भाजपनं जिंकली होती. बाकी सगळ्या म्हणजे 37 जागांवर जयललिता यांच्या एआयएडीएमके पक्षाचे उमेदवार निवडून आले.

विशेष म्हणजे जयललिता यांचा पक्ष AIADMK 2014 ला स्वबळावर मैदानात उतरली होती. त्यांनी कुणासोबतही आघाडी केली नव्हती. तरीही त्यांनी 37 जागा जिंकल्या होत्या.

आतापर्यंत राज्यात आघाडीचं गणित कसं होतं?

1998, 2004  आणि 2009 लोकसभा निवडणुकीनंतर दिल्लीच्या सत्तेचा राजमार्ग अर्थातच तामिळनाडूतून जात होता.

1998 मध्ये AIDMKनं 18 खासदारांसह NDAचं सरकार बनवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. ज्यानंतर अटलबिहारी वाजपेयी पंतप्रधान झाले होते. हे सरकार 1999 मध्ये केवळ एका मतानं पडलं होतं.

यानंतर 2004 मध्ये तामिळनाडूत DMK, PMK, MDMK, CPI आणि CPMची आघाडी झाली. आणि त्यांनी राज्यातल्या सगळ्या म्हणजे 39 जागा जिंकल्या.

त्यावेळी AIADMK आणि भाजपला एकही जागा मिळाली नाही.

2009 मध्ये DMK, काँग्रेस आणि VCKच्या महाआघाडीला 27 जागा जिंकता आल्या. तर AIDMK, DMK, CPI आणि CPMच्या आघाडीला 12 जागा मिळाल्या.

अनेक केंद्रीय मंत्री देणारं राज्य

2004 च्या निवडणुकीनंतर काँग्रेस आणि भाजपात केवळ 7 जागांचं अंतर होतं. काँग्रेसनं 145 तर भाजपनं 138 जागा जिंकल्या होत्या.

काँग्रेसच्या नेतृत्वातील UPAनं तामिळनाडूतील सहकाऱ्यांना सोबत घेऊन सरकार बनवलं. त्यामुळेच तामिळनाडूचं महत्व राष्ट्रीय राजकारणात वेळोवेळी आधोरेखित झालं.

2004 आणि 2009 च्या सरकारांमध्ये तामिळनाडूतून अनेक खासदार मंत्री झाले. 2004 मध्ये तामिळनाडूला 14...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आगामी लोकसभा निवडणुकीसाठी तामिळनाडूच्या राजकारणाची दिशा आता स्पष्ट झाली आहे. AIDMK आणि DMKनं युती आणि आघाडीची घोषणा करुन प्रचाराचं रणशिंग फुंकलंय.


सामग्री: 19 फेब्रुवारीला राज्यभरात सर्वत्र उत्साहात शिवजयंती साजरी होतेय. शहरा-गावांमध्ये आणि गडकिल्ल्यांवरही मोठे उत्सव आयोजित केले जातायत.

पण यंदा कोरोनाकाळातल्या लॉकडाऊनमध्ये सुरु असलेले सार्वजनिक कार्यक्रमांवरचे निर्बंध अद्यापही कायम आहेत. त्याआधारेच आतापर्यंत झालेल्या सणसभारंभांवरही, उत्सवांवरही सरकारनं उपस्थितांच्या संख्येवर मर्यादा घातली. त्यानुसार यंदा शिवजयंती उत्सवाच्या कार्यक्रमांवरही तशी मर्यादा आणत केवळ 10 व्यक्तीच उपस्थित राहू शकतील असं बंधन घातलं गेलं होतं.

गृह विभागानं प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकात यंदा कोव्हिड-19 च्या पार्श्वभूमीवर शिवजयंती उत्सव साधेपणानं साजरा करणं अपेक्षित आहे, असं म्हणतांना नमूद केलं आहे, 'कोणत्याही प्रकारे प्रभात फेरी, बाईक फेरी, मिरवणुका काढण्यात येऊ नयेत. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याला अथवा प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करण्याचा कार्यक्रम आयोजित करून त्या ठिकाणी सोशल डिस्ट्न्सींगचं पालन करून 100 व्यक्तींच्या उपस्थितीत शिवजयंती साजरी करण्याची परवानगी देण्यात येत आहे.'

'100 जणांना परवानगी दिली म्हणजे उपकार केले नाहीत'

पण अनेक शिवप्रेमी संघटनांनी अशा प्रकारच्या कोणत्याही बंधनांची गरजच नसल्याचं म्हटलं आहे. "एक म्हणजे 10 वरून 100 पर्यंत आकडा करून सरकारनं कोणतेही उपकार केले नाहीत. आमची मागणी आहे की सरकारनं असला आदेशच पूर्ण रद्द करावा. स्टेज टाकून जे कार्यक्रम होतात त्याला परवानगी द्यावी. किमान 500 लोकांना तरी परवानगी असावी, " असं 'संभाजी ब्रिगेड'चे प्रदेश संघटक संतोष शिंदे म्हणाले.

गृह विभागानं त्यांच्या आदेशात कोणीही मंच उभारून पोवाडे, नाटक, व्याख्यान यांचं आयोजन करू नये आणि त्याऐवजी ऑनलाईन प्रक्षेपण करावं, असं म्हटलं आहे.

"शिवजयंती वर्षातून एकदाच साजरी होते आणि राज्यभरात सर्वांनी खर्च करून तयारी केली आहे. मग सरकार केवळ शिवजयंतीलाच का विरोध करत आहे? कॉंग्रेसच्या नव्या प्रदेशाध्यक्षांचे कार्यक्रम सुरू आहेत, राष्ट्रवादीची संवाद यात्रा होते आहे, शिवसेनेने बाळासाहेब ठाकरे यांची जयंती साजरी केली, निवडणुका होत आहेत. त्यांच्या स्टेजवर माणसं उभी रहायला जागा नाही मग आम्हालाच का बंधनं घातली जात आहेत? हा सरकारचा दुटप्पीपणा आहे," असं शिंदे म्हणाले.

राज्य सरकारच्या पहिल्या मार्गदर्शक सूचना येताच उत्साहाने जयंती साजरी करणारे शिवप्रेमी नाराज झाले. कोरोनाच्या लॉकडाऊनचे बहुतांश नियम शिथिल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवजयंतीच्या उत्सवाला कोरोनच्या काळात किती जण हजर असावेत यावरून वादंग उठल्यानंतर अखेरीस राज्य सरकारनं एक पाऊल मागे घेत आता 10 जणांच्या जागी एका कार्यक्रमात 100 जण उपस्थित राहू शकतील असा सुधारित आदेश काढला आहे. गृह विभागानं आता नव्या मार्गदर्शक सूचना लागू केल्या आहेत. पण तरीही या वाढवलेल्या संख्येवरही शिवप्रेमी समाधानी नाहीत.


सामग्री: 19 वर्षं वयाच्या एका मुलीवर मुंबईत तिच्या वाढदिवसादिवशीच सामूहिक बलात्कार होण्याची घटना घडली आहे. या मुलीला औरंगाबादच्या बेगमपुराधल्या रुग्णालयात दाखल केलं आहे. तिची प्रकृती स्थिर असली तरी नीट नसल्याचं पोलिसांनी सांगितलं. ती सध्या बोलण्याच्या स्थितीमध्ये नसल्याचंही पोलिसांनी सांगितलं. इंडिया टुडेनं हे वृत्त प्रसिद्ध केलं आहे.

बेगमपुरा पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "7 जुलै रोजी ही मुलगी मुंबईला गेली होती. तिच्या चार मित्रांनी तिचा वाढदिवस तिच्या घरात साजरा करण्याचं ठरवलं. केक कापल्यानंतर चौघांनीही तिच्यावर बलात्कार केला. त्यानंतर घरी परतल्यावर तिनं याबाबत पालकांना काहीही सांगितलं नाही. 24 जुलै रोजी गुप्तांगामध्ये वेदना जाणवू लागल्यानंतर तिला औरंगाबादमधल्या रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं. तिच्यावर बलात्कार झाल्याचा संशय आल्यामुळे डॉक्टरांनी पोलिसांना याची माहिती दिली. 30 जुलै रोजी तिनं ही घटना आपल्या वडिलांना सांगितली. तिच्या वडिलांनी बेगमपुरा पोलिसांमध्ये तक्रार केल्यानंतर सामूहिक बलात्काराचा गुन्हा नोंदवण्यात आला."

चुनाभट्टी पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "याप्रकरणी तपास सुरू असून, अद्याप कोणालाही अटक झालेली नाही."

2. कुलभूषण जाधव यांना आज भारतीय दुतावासातील अधिकारी भेटणार

भारतीय नौदलाचे माजी अधिकारी कुलभूषण जाधव यांना आज भेटण्यासाठी भारतीय वकिलातीला परवानगी मिळाली आहे. पाकिस्तानच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते महंमद फैजल यांनी ही माहिती गुरुवारी दिली. भारतीय वकिलातीमधील अधिकारी आज जाधव यांची भेट घेणार आहेत.

कुलभूषण जाधव

पाकिस्तानी लष्करी न्यायालयानं कुलभूषण यांच्यावर हेरगिरीचा आरोप करून फाशीची शिक्षा सुनावली होती. मात्र भारतानं आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात दाद मागितल्यावर या हेगमधल्या न्यायालयानं या लष्करी न्यायालयाच्या निवाड्याचा पुन्हा आढावा घ्यावा, भारतीय अधिकाऱ्यांना कुलभूषण यांची भेट घेण्यास परवानगी देण्यात यावी असा निकाल दिला. महाराष्ट्र टाइम्सने हे वृत्त प्रसिद्ध केलं आहे.

3. 'भाजपाची बी टीम या आरोपावर स्पष्टीकरण दिलं तरच चर्चा'

"वंचित बहुजन आघाडी हा भाजपचा ब संघ आहे, असा आरोप काँग्रेस नेत्यांनी लोकसभा निवडणुकीच्या वेळी केला होता. त्याबाबत आज त्यांची काय भूमिका काय आहे, हे स्पष्ट केलं तरच आघाडीसाठी चर्चा करू" असं विधान प्रकाश आंबेडकर यांनी केलं आहे.

बाळासाहेब थोरात यांची महाराष्ट्र प्रदेश...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वेगवेगळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या महत्त्वाच्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा :

1. 19 वर्षिय मुलीवर मुंबईत सामुहिक बलात्कार


सामग्री: 19 वर्षांची ही पीडित मुलगी तिच्या कोचिंग क्लासला जाताना ही घटना घडली अशी माहिती तिच्या वडिलांनी दिली. ते एका खासगी शाळेत शिक्षक आहेत.

PTIनं दिलेल्या वृत्तानुसार तिन्ही आरोपी फरार असल्याचं पोलिसांनी म्हटलं आहे.

पीडितेच्या वडिलांनी बीबीसीला फोनवर झालेल्या संभाषणात सांगितलं की, तिनं 2017मध्ये बारावीची परीक्षा दिली होती आणि पुढच्या अभ्यासक्रमाच्या पूर्वपरीक्षेच्या तयारीसाठी ती कोचिंग क्लासला जात होती.

"बुधवारी तिने नेहमीसारखी बस पकडली आणि क्लास जवळच्या स्टँडवर उतरली. तिथंच तिला तीन आरोपींपैकी एक आरोपी भेटला. बोलता बोलता तो तिला बस स्टँडच्या मागच्या शेतामध्ये घेऊन गेला जिथं त्याला उरलेले दोन आरोपी येऊन भेटले."

पीडितेच्या वडिलांचं म्हणणं आहे की आरोपीनं तिला प्यायला पाणी दिलं जे पिऊन ती बेशुद्ध पडली. त्यानंतर त्यांनी तिला दुचाकीवरून जवळच्याच एका विहिरीवर नेलं जिथं त्यांनी आळीपाळीनं तिच्यावर बलात्कार केला.

पीडितेच्या वडिलांनी दिलेल्या माहितीनुसार पीडितेनं त्यांना त्याच दिवशी चार वाजता फोन केला. तो फोन तिनं आरोपींपैकी कोणा एकाच्या मोबाईलवरून केला होता. पीडितेनं त्यांना सांगितलं की तिला बरं वाटत नाहीये आणि त्यांनी तिला ताबडतोब घरी घेऊन जावं.

"आम्ही पोहोचलो तेव्हा माझ्या मुलीनं झाल्याप्रकाराबद्दल आम्हाला सांगितलं. आम्ही तिला महिला पोलीस ठाण्यात घेऊन गेलो आणि तिथं पोलिसांनी तिन्ही आरोपींविरूद्ध 'झिरो FIR' दाखल केली."

झिरो FIR म्हणजे कोणत्याही पोलीस स्टेशनमध्ये दाखल करता येण्याजोगी FIR.

पीडितेच्या आईनं आरोप केला की पोलिसांनी आरोपींना अटक करण्यात चालढकल केली. आरोपी खुलेआम गावात फिरत होते आणि आमच्याविरूद्ध तक्रार केली तर तुम्हाला संपवून टाकू अशी धमकीही त्यांनी दिल्याचं पीडितेच्या आईनं म्हटलं आहे.

तीन आरोपींपैकी एक जण भारतीय सैन्यात आहे तर इतर दोघं उपजीविकेसाठी छोटीमोठी कामं करतात,  अशी माहिती पीडितेच्या वडिलांनी दिली.

पीडितेच्या आईनं आरोप केला की कमीत कमी दोन पोलीस स्टेशनमधले कर्मचारी त्यांच्या कुटुंबानं केस दाखल करू नये म्हणून प्रयत्न करत होते. लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट ही की पीडितेचं गाव आणि जिथं गुन्हा घडला ती जागा दोन वेगवेगळ्या पोलीस ठाण्यांच्या अखत्यारित आहेत.

पीडितेच्या आईनं आरोप केला की या गुन्ह्यात तीनपेक्षा अधिक माणसांचा सहभाग आहे.

महिला पोलीस ठाण्यातल्या एका अधिकाऱ्यांनी सांगितलं की 'झिरो...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दहावीच्या परीक्षेत मेरिटमध्ये आलेल्या हरियाणातील एका गावातल्या मुलीवर तिच्याच गावातल्या तिघांनी बुधवारी कथितरीत्या सामूहिक बलात्कार केला.


सामग्री: 19 वर्षांच्या जस्टीसने बीबीसी पिजीनसाठी काही प्राण्यांचा आवाज काढून दाखवला.

आपल्या या करामतींची गिनीज बुकमध्ये नोंद व्हावी यासाठी त्याचा प्रयत्न आहे. होईल का? तुम्हाला काय वाटतं?

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उंदीर, वटवाघूळ, खारूताई, डास, कासव, सरडा अशा 50हून जास्त प्राण्यांचा आवाज काढणारा हा आहे घानाचा जस्टीस ओेसई.


सामग्री: 1911 च्या मे महिन्यात लंडनला जाण्याची तयारी करणारा भारतीय संघ

ऐतिहासिकदृष्ट्या गमतीची एक गोष्ट म्हणजे खास ब्रिटिशांसाठीचा, उच्चवर्गीय असा समजला जाणारा हा खेळ पूर्वी त्यांचीच कॉलनी असणाऱ्या एका देशाचं वेड बनलेला आहे. त्याहीपेक्षा विलक्षण गोष्ट म्हणजे आता भारत जागतिक क्रिकेटमधली एक सुपरपॉवर आहे.

भारतीयांसाठी ही बाब अतिशय महत्त्वाची आहे कारण त्यांच्यामते त्यांची क्रिकेट टीम - "'टीम इंडिया" भारतीय ऐक्याचं प्रतीक आहे आणि यातले खेळाडू देशातल्या विविधतेचं प्रतिनिधित्व करतात.

क्रिकेट खेळणारा देश

माजी क्रिकेटपटू राहुल द्रविड म्हणतो, "गेल्या दशकभरामध्ये भारतीय क्रिकेट टीम ही देशाचं प्रतिनिधित्व सर्वाथाने करत आहे. या टीममधले सदस्य भिन्न संस्कृतींचे आहे, वेगवेगळ्या भाषा बोलणारे आहेत आणि समाजाच्या विविध स्तरांतून आलेले आहेत."

पण क्रिकेट आणि भारत देशातलं हे नातं ना नैसर्गिक होतं ना टाळता न जेण्याजोगं.

12 वर्षं आणि फसलेल्या तीन प्रयत्नांनंतर पहिली क्रिकेट टीम 1911च्या उन्हाळ्यात क्रिकेटच्या मैदानात उतरली. लोकप्रिय हिंदी चित्रपट - लगान - पाहिलेल्या अनेकांना असं वाटू शकतं की ही 'राष्ट्रीय टीम' इंग्रज साम्राज्याच्या विरुद्ध असेल. पण तसं नसून ही टीम खरंतर इंग्रजांनीच तयार केली होती.

पहिल्या भारतीय क्रिकेट टीमच्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या होत्या.

भारतीय उद्योगपती, संस्थानिक आणि प्रचारकांनी ब्रिटिश सरकार, प्रशासकीय अधिकारी, पत्रकार, सैनिक आणि व्यावसायिक प्रशिक्षक या सगळ्यांच्या सोबत काम करत भारतीय क्रिकेट टीम अस्तित्वात आणली.

विराट कोहली आणि त्याची टीम 2019च्या आयसीसी वर्ल्ड कपच्या मोहीमेवर निघायच्या शंभरपेक्षा जास्त वर्षांपूर्वी, ब्रिटिश अधिकारी आणि स्थानिक उच्चभ्रूंच्या प्रयत्नांतून उभ्या राहिलेल्या भारतीय क्रिकेट टीमने ब्रिटिश साम्राज्यामध्ये देशाचं प्रतिनिधित्त्व केलं होतं.

रणजींची जादू

भारतीय क्रिकेट टीमच्या निर्मितीची कथा दीर्घ आणि सुरस आहे.  1898 मध्ये पहिल्यांदा ही कल्पना मांडण्यात आली ती कुमार श्री रणजीत सिंह ऊर्फ रणजी यांच्यामुळे. भारतीय राजकुमार असलेल्या रणजी यांच्या बॅटिंग करिश्म्याने फक्त ब्रिटनच नाही तर सगळं ब्रिटिश साम्राज्यच प्रभावित झालं होतं.

भारतीय क्रिकेटचा प्रचार करणाऱ्यांनी टीम तयार करण्यासाठी रणजी यांच्या प्रसिद्धीचा फायदा घ्यायचं ठरवलं. पण रणजी आपल्या क्रिकेटमधल्या प्रसिद्धीचा फायदा घेत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

क्रिकेटबाबत असं म्हटलं जातं की खरंतर हा एक भारतीय खेळ आहे पण चुकून इंग्रजांनी त्याचा शोध लावला.


सामग्री: 1918 साली आलेल्या फ्लूची लागण जगातल्या एक तृतीयांश लोकसंख्येला झाली होती.

48 वर्षांच्या गांधींच्या गुजरातमधल्या आश्रमात संसर्गजन्य स्पॅनिश फ्लूची साथ पसरली होती. गांधीजी दक्षिण आफ्रिकेतून परतल्याला 4 वर्षं उलटून गेली होती.

त्यांच्या आयुष्यातल्या या पहिल्या प्रदीर्घ आजारपणात त्यांनी आराम केला आणि फक्त पातळ पदार्थांचं सेवन केलं. त्यांच्या आजारपणाची वार्ता पसरल्यानंतर एका स्थानिक वर्तमानपत्राने लिहिलं होतं, "गांधीजींचं आयुष्य हे फक्त त्यांच्या एकट्याचं नाही - संपूर्ण भारताचं आहे."

जून 1918 मध्ये मुंबईला परतणाऱ्या सैनिकांच्या बोटीवर या फ्लूची मोठ्या प्रमाणात लागण झाली आणि तिथून हा आजार भारतभर पसरला. आरोग्य अधिकारी जे. एस. टर्नर यांनी लिहिलं होतं, "हा आजार रात्री येणाऱ्या चोरासारखा झपाट्याने आणि कपटी हेतूने आला."

सप्टेंबर महिन्यात दक्षिण भारतात या साथीची दुसरी लाट आली आणि सगळ्या किनारपट्टीवर आजार पसरला.

इन्फ्लूएन्झा म्हणजेच फ्लूच्या या साथीमध्ये तेव्हा 1.7 ते 1.8 कोटी भारतीयांचा बळी गेल्याचा अंदाज आहे. म्हणजेच हे प्रमाण पहिल्या महायुद्धातल्या बळींपेक्षाही जास्त होतं. भारताच्या तेव्हाच्या लोकसंख्येच्या जवळपास 6% जण या साथीत मारले गेले. यामध्ये महिलांचं प्रमाण पुरुषांच्या तुलनेत जास्त होतं. कारण त्या कुपोषित होत्या. कोंदट, हवा खेळती न राहणाऱ्या वातावरणात त्यांना राहावं लागत होतं.

घरातल्या आजारी व्यक्तींची काळजीही याच महिला घेत होत्या. जगातल्या त्यावेळेच्या लोकसंख्येच्या तुलनेत एकूण 33 टक्के लोकांना

त्यावेळी जगभरातील एकूण लोकसंख्येच्या 33 टक्के लोकांना याचा संसर्ग झाला होता आणि यामुळे 5 ते 10 कोटी लोकांचा बळी गेला होता.

सुदैवाने गांधीजी आणि त्यांचे सहकारी या तापातून बरे झाले. पण उत्तर भारतातल्या कोरड्या पडलेल्या गावात राहणारे प्रसिद्ध हिंदी कवी आणि लेख सूर्यकांत त्रिपाठी ऊर्फ निराला यांची पत्नी आणि कुटुंबातले अनेक सदस्य या फ्लूच्या तापात दगावले.

निराला लिहितात, 'पापणी लवताच जणू ते नाहीसे झाले.' गंगा नदीचं पात्र मृतदेहांनी भरल्याचंही त्यांनी लिहून ठेवलंय. मृतदेहांची संख्या वाढत होती आणि त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यासाठी पुरेसं सरण उपलब्ध नव्हतं. या अडचणीत भर म्हणजे मान्सून पुरेसा न झाल्याने दुष्काळ पडला. परिणामी लोकांची उपासमार झाली आणि लोक खंगले. लोंढेच्या लोंढे शहरात आले आणि फ्लूची साथ झपाट्याने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगण्याची इच्छाच संपून गेलीये...फ्लूच्या गंभीर आजाराशी सामना करणाऱ्या महात्मा गांधींनी 1918 साली गुजरातमधल्या आपल्या एका जवळच्या व्यक्तीशी बोलताना या भावना व्यक्त केल्या होत्या.


सामग्री: 1925मध्ये गॅस्टन रॅमन यांनी एक प्रयोगही सुरू केला ज्याचं वर्णन त्यांनी केलं 'Interesting' म्हणजे मनोरंजक.

त्या आधी काही वर्षे, एक फ्रेंच पशूवैद्य घटसर्पाच्या लशीची घोड्यांवर चाचणी घेत होते. अचानक त्याच्या लक्षात आलं की काही प्राण्यांना लस टोचल्याच्या ठिकाणी गळू येतं आणि याच प्राण्यांत उत्तम रोगप्रतिकारकशक्ती निर्माण होते. तेव्हा त्याच्या मनात विचार आला, लशीत आणखी काय मिसळावं जेणेकरून हे घडेल?

पुढे वर्षभर रॅमन यांनी, त्यांना माहिती होतं त्यानुसार, स्वयंपाकघरातील तऱ्हेतऱ्हेचे घटक वापरून प्रयोग केले. घटसर्पाच्या लशीसोबतच त्यांनी रूग्णांना टॅपिओका, स्टार्च, लॅसिथिन (हे तेलाचं विशिष्ट मिश्रण बरेचदा चॉकलेटमध्ये वापरतात), अगदी ब्रेडचा चुराही टोचला.

हे प्रयोग यशस्वी ठरले. ज्या प्राण्यांना लशीसोबत रॅमनने दिलेले मिश्रण टोचले त्यांच्यात लक्षणीय रितीने अधिक प्रतिपिंडे (अँटीबॉडीज) निर्माण झाली, यातून असं निष्पन्न झालं की त्याचं घटसर्पापासून अधिक उत्तम रितीने रक्षण होईल.

आणि यातूनच 'adjuvants (अ‍ॅडज्यूव्हंटस् - सहयोगी)' हे क्षेत्र उदयास आलं. 'Adjuvare'  या लॅटीन शब्दाचा अर्थ आहे मदत करणे किंवा सहकार्य करणे. ज्यावरून या शाखेला नाव देण्यात आलं आहे. लस अधिक प्रभावी करण्यासाठी हे सहयोगी घटक (adjuvants) लशीत मिसळले जातात. अजूनही त्यांचा वापर सार्वत्रिकरित्या होतो आणि अजूनही हे घटक तितकेच विचित्र आहेत.

अ‍ॅल्यूमिनियम एक सहयोगी घटक म्हणून सर्रास वापरलं जातं. घटसर्प, धनुर्वात आणि डांग्या खोकल्यासह इतर बऱ्याच लशी तसंच हेपिटायटीस ए, हेपिटायटीस बी प्रतिबंधक लशी, एच.आय.व्ही. जपानी मस्तिष्कशोथ (Japanese encephalitis), मेंदूज्वर (मेनिन्जायटीस), अँथ्रेक्स, न्यूमोकॉकस आणि हिमोफिलस इन्फ्लुएंझा बी प्रतिबंधक लशींमधे अ‍ॅल्युमिनियम आढळते.

लस तयार करण्यासाठी विचित्र घटक पदार्थ का वापरले जातात?

इतर प्रसिद्ध सहयोगी घटक म्हणजे 'squalene (स्क्वालिन)', शार्कच्या यकृतापासून हा तेलकट पदार्थ तयार करतात आणि क्विलजा झाडाच्या फांद्यांचा रस. याच्या फांद्यांची पावडर करून पाण्यात मिसळल्यास फेस तयार होतो. त्यामुळे पारंपरिकरित्या हा रस अँडीज पर्वतरांगांतील मापूचा लोक साबण बनवण्यासाठी वापरतात. यात सर्वांत नवीन आहेत आणि जे अधिकच विचित्र आहेत जसे की जीवाणूंचे गळलेले अवशेष किंवा bacterial ghosts जे पेशींच्या मृत कवचापासून बनतं, यांच्या वापरासाठी अजून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शास्त्रज्ञ लशींमध्ये अनेक विचित्र पदार्थ वापरतात, कधी अ‍ॅल्युमिनियम, कधी शार्कच्या यकृताचे भाग. अनेक लशी त्याशिवाय कामच  करू शकत नाहीत. पण का? हे कोणालाच ठाऊक नाही.


सामग्री: 1926मध्ये मद्रास विधानपरिषद निवडणुकांमध्ये महिलांना उमेदवारीची संधी मिळाली.आर्यलँडच्या नेत्या मार्गरेट कमिन्स यांनी कमलादेवींना उमेदवारीसाठी प्रोत्साहन दिलं.

कमलादेवी ती निवडणूक कमी मतांच्या फरकाने हरल्या पण त्यांनी महिलांच्या राजकीय पदांमधल्या भागीदारीचा मार्ग सुकर केला.

कमलादेवींनी सहकार चळवळ मजबूत केली आणि इंडियन को-ऑपरेटिव्ह युनियनची स्थापना केली. या संस्थेने भारत-पाकिस्तान फाळणी दरम्यान आलेल्या निर्वासितांचं फरीदाबादमध्ये पुनर्वसन केलं.

स्वातंत्र्यानंतर त्यांनी स्थानिक कलाकारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी सेंट्रल कॉटेज इंडस्ट्रीज एम्पोरियम आणि क्राफ्ट्स काउन्सिल ऑफ इंडियाची स्थापना केली. लोककलांना प्रोत्साहन देण्यासाठी इंडियन नॅशनल थिएटरची स्थापना केली. हीच संस्था पुढे जाऊन प्रसिद्ध नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा बनली. कमलादेवींच्या प्रयत्नांनी संगीत नाटक अकादमीची स्थापना झाली.

कमलादेवींना आपल्या कार्यासाठी पद्मभूषण, पद्मविभूषण तसंच रेमन मॅगसेसे पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आलं.

बीबीसी घेऊन आलंय एक खास सीरिज 'सावित्रीच्या सोबतिणी'त्या महिलांच्या आयुष्यावर प्रकाश टाकायला ज्यांनी लोकशाही, मानवी हक्क आणि महिला सबलीकरण यासाठी मोठं काम केलं पण ज्यांच्याविषयी आजही फारशी माहिती नाही. या दहा महिला जर भारतीय इतिहासात नसत्या तर आज आपल्याला वेगळंच चित्र दिसलं असतं.

या मालिकेतील हे व्हीडिओ पाहिलेत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कमलादेवी भारतात निवडणूक लढवणाऱ्या पहिल्या महिला ठरल्या आणि त्यांनी मिठाच्या सत्याग्रहात महिलांना सहभागी होऊ देण्यासाठी गांधींजीचं मन वळवलं.


सामग्री: 1927 साली पहिल्यांदा भगतसिंग यांना अटक झाल्यानंतर तुरुंगात काढलेला फोटो (हा फोटो चमन लाल यांनी उपलब्ध करून दिला)

मात्र, तुरुंगातील कैद्यांना थोडसं वेगळं वाटलं, कारण पहाटे चार वाजता वॉर्डन चरत सिंहने येऊन सांगितलं की, सगळ्यांनी आपापल्या कोठड्यांमध्ये जा.

मात्र, चरत सिंहने कारण सांगितलं नाही. वरिष्ठांकडून आदेश असल्याचंच त्यांनी सांगितलं.

नेमकं काय घडलंय, याचा विचार कैदी करत असतानाच, तुरुंगातील नाभिक बरकत पुटपुटत गेला की, भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांना फाशी दिली जाणार आहे.

हे कानावर पडल्यानंतर काहीसे निश्चिंत असलेल्या कैद्यांमध्ये अस्वस्थता पसरली. कैद्यांनी बरकतला विनवण्या केल्या की, भगतसिंग यांच्या काहीही गोष्टी असतील, मग पेन, कंगवा किंवा घड्याळ, ते आम्हाला आणून द्या. जेणेकरून आम्ही आमच्या नातवंडांना सांगू शकू की, आम्ही भगतसिंग यांच्यासोबत तुरुंगात होतो.

बरकत भगतसिंग यांच्या कोठडीत गेला आणि त्यांचं पेन, कंगवा घेऊन आला. सर्व कैद्यांमध्ये एकप्रकारे स्पर्धा सुरु झाली की, त्या वस्तू कुणाला मिळायला हव्यात. अखेर चिठ्ठी उडवण्यात आली.

लाहोर कॉन्स्पिरसी केस

आता सर्व कैदी शांत झाले होते. त्यांच्या नजरा कोठडीबाहेरून जाणाऱ्या रस्त्याकडे लागल्या होत्या. भगतसिंग आणि त्यांचे साथीदार शेवटचा प्रवास त्याच मार्गाने करणार होते.

याच पेनानं भगतसिंग, सुखदेव आणि राजगुरू यांच्या फाशीच्या निर्णयावर न्यायाधीशांनी सही केली होती.

त्यापूर्वी एकदा भगतसिंग आणि त्यांच्या साथीदारांना त्याच रस्त्यानं घेऊन जात होते, त्यावेळी पंजाब काँग्रेसचे नेते भीमसेन सच्चर यांनी मोठ्या आवाजात विचारलं होतं की, तुम्ही आणि तुमच्या साथीदारांनी लाहोर कॉन्स्पिरसी केसमध्ये स्वत:चा बचाव का केला नाही?

त्यावेळी भगतसिंग यांनी उत्तर दिलं होतं की, "क्रांतिकारकांना प्राणाची आहुती द्यावीच लागते. कारण त्यांचे प्राण गेल्यानेच मोहिमेला आणखी ताकद मिळते. कोर्टात अपिल केल्यानं मोहिमेला ताकद मिळत नाही."

वॉर्डन चरत सिंह हे भगतसिंग यांची काळजी घेत असत. त्यांच्याकडून जे शक्य होतं, ते सर्वकाही चरत सिंह हे करत असत. चरत सिंह यांच्यामुळेच लाहोरच्या द्वारकादास लायब्ररीतून भगतसिंग यांच्यापर्यंत तुरुंगात पुस्तकं पोहोचत असत.

तुरुंगातील आयुष्य

भगतसिंग यांना पुस्तकं वाचनाचा छंद होता. त्यांनी एकदा त्यांच्या शाळेतील मित्र जयदेव कपूर यांना पत्रात कुलबीर यांच्या माध्यमातून काही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लाहोर सेंट्रल जेलमधील 23 मार्च 1931 ची सुरुवात इतर दिवसांसारखीच होती. सकाळी सकाळी आलेलं वादळ वगळल्यास इतर गोष्टी सारख्याच होत्या.


सामग्री: 1931 में कोर्नेलिया सोराबजी

त्यांच्यावर अनेक प्राणघातक हल्ले झाले, पण प्रत्येक वेळी त्या वाचल्या आणि आपल्या ध्येयावर ठाम राहिल्या. महिलांना कायदा क्षेत्रात आणण्याचे आणि वकिली करण्याची परवानगी मिळवण्याचे श्रेय त्यांना जाते.

त्यांचे नाव आहे - कॉर्नेलिया सोराबजी

बीबीसी विटनेस हिस्ट्रीचे प्रतिनिधी क्लेअर बोस यांच्याशी इतिहासकार आणि त्यांचे भाचे सर रिचर्ड सोराबजी यांनी संवाद साधला. यावेळी त्यांनी कॉर्नेलिया यांच्याबाबत अधिक माहिती सांगितली.

कॉर्नेलिया यांनी स्वतंत्र संघर्ष करत आपले ध्येय गाठले आणि अनेक महिलांचे आयुष्यही वाचवले.

कशी झाली सुरुवात?

कॉर्नेलिया  यांचा जन्म नोव्हेंबर 1866 मध्ये नाशिक येथे झाला. त्यावेळी भारतात ब्रिटिश राजवट होती. त्यांचे आईवडील पारशी होते पण नंतर त्यांनी ख्रिस्ती धर्म स्वीकारला. त्यांच्यावर ब्रिटिश राजवटीचा प्रभाव होता आणि आपल्या मुलांच्या यशाचा मार्ग इंग्लंडमधूनच जातो असे त्यांना वाटले.

कॉर्नेलिया अभ्यासात प्रचंड हुशार होत्या. त्याकाळी मुंबई विद्यापीठात प्रवेश घेणाऱ्या त्या पहिल्या महिला विद्यार्थी ठरल्या. युकेमध्ये पुढील शिक्षण घेण्यासाठी त्यांना शिष्यवृत्तीही मिळाली.

ऑक्सफर्ड विद्यापीठात कायद्याचा अभ्यास करणाऱ्याही त्या पहिल्या महिला ठरल्या, पण अंतिम परीक्षेत त्यांना पुरुषांबरोबर बसण्याची परवानगी देण्यात आली नाही. याविरोधात त्यांनी कोर्टात अपीलही केले.

अखेर कॉर्नेलिया यांच्यासाठी विद्यापीठाला आपल्या नियमात बदल करावे लागले आणि त्यांना परीक्षेला बसण्याची परवानगी मिळाली. 1892 साली बॅचलर ऑफ सिव्हिल लॉची परीक्षा देणाऱ्या ब्रिटनमधील त्या पहिल्या महिला होत्या.

त्यांच्या एका पत्रात त्या लिहितात, "मला कायद्याचा अभ्यास करायचा होता आणि जेव्हा मी माझी इच्छा पूर्ण केली तेव्हा माझं स्वप्न पूर्ण झालं असं मला वाटलं."

रिचर्ड सोराबजी सांगतात, "त्या बाहेरून खूप शांत दिसायच्या, पण त्यांच्या मनात अनेक गोष्टींबाबत कुतूहल होते. ते जाणून घेण्यासाठी त्या कायम आग्रही असायच्या."

ब्रिटननंतर भारतात संघर्ष

ऑक्सफर्डमधून कायदेशीर शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्या भारतात परतल्या. त्यांना उदरनिर्वाहासाठी बॅरिस्टर म्हणून काम करायचं होतं पण त्यावेळी भारत आणि ब्रिटनमध्ये महिलांना वकिली करण्याचा अधिकार नव्हता.

भारतात अनेक राजघराणी होती. कॉर्नेलिया अनेक राजघराण्यांमध्ये ओळखल्या जायच्या. या कुटुंबांमधील महिलांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

त्या भारतातील पहिल्या महिला वकील होत्या. पडदा प्रथा आणि पुरुषांचा अत्याचार सहन करणाऱ्या अनेक महिलांना न्याय मिळवून देण्यासाठी त्यांनी मदत केली. यासाठी त्यांनी कोणतीही सरकारी मदत घेतली नाही. अनेकदा आपला जीव धोक्यात घालून ही लढाई त्यांनी एकटीनेच लढली.


सामग्री: 1936 मध्ये नेहरुंनी आपल्या आत्मचरित्रात लिहिलं आहे, "धर्माच्या सामूहिक जाणीवेबद्दल मला कायमच धास्ती वाटत आली आहे.  जिथे तर्क आणि विवेकाला स्थान नाही, अशा अंधश्रद्धा, परंपरावाद, रुढीप्रियता आणि शोषणाबद्दल मी बोलत आहे."

लोकशाहीत धर्माचं स्थान काय असावं याबद्दलच्या नेहरुंच्या विचारसरणीची पहिली परीक्षा 1950 मध्ये झाली. राष्ट्रपती राजेंद्र प्रसाद यांनी नेहरूच्या इच्छेविरुद्ध गुजरातमधील सोमनाथ मंदिराच्या जीर्णोद्धार कार्यक्रमात जाण्याचा निर्णय घेतला. दहाव्या शतकात महमूद गजनवीने हे मंदिर लुटून उद्धवस्त केलं होतं.

नेहरूंच्या मते एका धर्मनिरपेक्ष देशाच्या राष्ट्रपतीने अशाप्रकारे धर्माशी संबंधित असलेल्या गोष्टींशी स्वतःला जोडून घ्यायला नको. पण राजेंद्र प्रसाद नेहरूंच्या या भूमिकेशी सहमत नव्हते.

राजेंद्र प्रसाद यांनी नेहरुंच्या आक्षेपाला उत्तर देताना म्हटलं होतं, की माझा माझ्या धर्मावर विश्वास आहे आणि मी स्वत:ला त्यापासून वेगळं करू शकत नाही. प्रसिद्ध पत्रकार दुर्गा दास यांनी आपल्या 'इंडिया फ्रॉम कर्झन टू नेहरू अँड आफ्टर' या पुस्तकात याचा उल्लेख केला आहे.

कुंभ स्नानाला नेहरूंचा नकार

1952 मध्येही पंडीत नेहरू आणि राजेंद्र प्रसाद यांच्या परस्पर विरोधी विचारांची झलक पाहायला मिळाली होती. राजेंद्र प्रसाद यांनी काशीमध्ये  काही पंडितांचे पाय धुतले होते.

हे समजल्यानंतर नेहरूंनी नाराजी व्यक्त करणारं पत्र लिहिलं. या पत्राला प्रसाद यांनीही उत्तर दिले. त्यांनी म्हटलं, "देशातील सर्वांत मोठ्या पदावरील व्यक्तीही एखाद्या विद्वानाच्या समोर लहानच असते."

या वादानंतर नेहरूंचा कल तत्कालीन उपराष्ट्रपती सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्याबाजूने झुकायला लागला. लालबहादूर शास्त्री यांचे सचिव सी.पी. श्रीवास्तव यांनी आपल्या आत्मचरित्रात म्हटलं, "शास्त्रींनी एकदा नेहरूंना कुंभमेळ्यात स्नान करण्याचा सल्ला दिला. यावर उत्तर देताना नेहरूंनी म्हटलं होतं की, मला गंगा नदी खूप प्रिय आहे. मी अनेकवेळेला गंगेत डुबकी मारली आहे. पण कुंभमेळ्यात जाऊन मी असं काही करणार नाही."

शास्त्रींची गोळवलकर गुरूजींसोबत चर्चा

लाल बहादुर शास्त्रींचे विचार नेहरूंपेक्षा वेगळे होते. त्यांना आपली 'हिंदू' ही ओळख दाखविण्याबद्दल काही वावडं नव्हतं. पण भारताच्या धार्मिक एकतेविषयी त्यांना शंकाही नव्हती.

1965 मध्ये भारत-पाकिस्तान युद्धावेळी आपल्या पक्षाच्या विचारसरणीपलीकडे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जवाहरलाल नेहरू यांनी महात्मा गांधींना 1933 साली लिहिलेल्या एका पत्रात म्हटलं होतं की, "वय वाढत गेलं तशी माझी धर्माशी जवळीक कमी होत गेली."


सामग्री: 1938 साली माथेरान येथे जन्म झालेल्या कर्नाडांचं प्राथमिक शिक्षण मराठीत झालं. त्यानंतर ते कर्नाटकातील धारवाड या गावात स्थलांतरित झाले. त्यांनी पुढे धारवाड येथे कला शाखेत पदवी मिळवली. नंतर ते इंग्लंडला गेले. तिथे तत्त्वज्ञान, राजकारण आणि अर्थशास्त्र या विषयांचा त्यांनी अभ्यास केला. ते रोह्डस स्कॉलरही होते.

ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसमध्ये काही काळ नोकरी केल्यानंतर त्यांनी लिखाणाचा पेशा पूर्णवेळ स्वीकारला आणि मद्रास प्लेयर्स या नाटकाच्या एका गटात सामील झाले. 1974-75 या काळात पुण्यातील FTII या संस्थेचं अध्यक्षपदही भूषवलं. यादरम्यानच्या आठवणी त्यांचे पुतणे किरण कर्नाड यांनी फेसबुक पोस्टच्या माध्यमातून जागवल्या.

ते म्हणतात. "गिरीश बाप्पा (म्हणजे काका) प्रभात रोडवर असलेल्या FTII चे प्राचार्य होते. तिथे अनंत नाग,ओम पुरी आदी नट शिक्षण घेऊन नुकतेच बाहेर पडत होते. मी मग तिथे रहायला गेलो. तिथे बंगल्यावर गिरीशबाप्पांना भेटायला कारंथांसारखे अनेक साहित्यिक, नट, इंग्रजी मराठी पत्रकार यायचे. गिरिशबाप्पांचे थोरले बंधू वसंत कर्नाडही काही काळ तिथे रहात होते."

"या काळात नॅशनल फिल्म आर्काईव्हचे ऑफिसही शेजारीच असल्याने बंगल्यावर सतत लोकांचा राबता असे. या गदारोळात माझ्या बरोबरचे अनेक ट्रेनीज यानाही त्यांच्या आग्रहाखातर घेवून जायचो. सर्वांना गिरीश कर्नाड या सहा फूट देखण्या कलाकाराला पहावं भेटावंसं वाटत असे. या सगळ्यांशी गिरीशबाप्पा अत्यंत आस्थेने आणि प्रेमाने बोलायचे, हस्तांदोलन करायचे. त्यांची विचारपूस करायचे चहापाणी द्यायचे. एवढा मोठा कलाकार माणूस असूनही एकदाही त्यांनी 'किरण या तुझ्या माणसांशी मित्रांशी भेटायला मला वेळ नाही. त्याना कृपया घरी आणू नकोस' असे कधीही म्हटले नाही. किती साधा पण किती मोठा माणूस."

लिखाणातलं वैविध्य

प्रसिद्ध लेखक आणि अनुवादक उमा कुलकर्णी यांनी कर्नाड यांच्या आत्मचरित्राचा आणि त्यांच्या चार नाटकांचा  मराठीत अनुवाद केला आहे. गिरीश कर्नाडांच्या आठवणींना उजाळा देताना त्या म्हणतात, "कर्नांडांच्या आधी मी आधी ज्या लेखकांच्या कथा कादंबऱ्या अनुवादित केल्या त्यांना मराठी येत नव्हतं. यांना मराठी येत होतं. त्यामुळे ते माझे सगळे अनुवाद तपासून बघायचे. त्यामुळे माझं काम हलकं झालं. माझ्या काही सूचना असतील तर ते ऐकून घेत असत. आपलंच खरं करायचा त्यांचा स्वभाव नव्हता. संस्थांतर्गत काम केल्यामुळे, तसंच चित्रपटात, नाटकात काम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्येष्ठ अभिनेते आणि लेखक गिरीश कर्नाड यांचं आज सकाळी निधन झालं. नाटक, साहित्य, चित्रपट या क्षेत्रात प्रामुख्याने मुशाफिरी करणाऱ्या कर्नांडांनी त्यांच्या प्रतिभेची झलक विविध भाषा आणि विविधांगी विषयाच्या कलाकृतीतून दाखवली. इतिहास, पुराणांचा आधार घेत जगण्याचं सूत्र शोधण्याचा प्रयत्न त्यांनी त्यांच्या नाटकातून केला.


सामग्री: 1942 सालच्या हिवाळ्यात स्टालिनग्राडमध्ये रशियन सैन्याने हिटलरच्या सैन्याचा पराभव केला आणि दुसऱ्या महायुद्धाला कलाटणी मिळाली.

बर्फाच्छादित स्कर्दू आणि गिलगिटमध्ये पाकिस्तानी टोळ्यांविरोधात मेज+र जनरल थिमैय्या यांच्या 19 इंफंट्री डिव्हिजनने 1948 साली दिलेला लढा शौर्य आणि पराक्रमाचं मूर्तीमंत उदाहरण आहे.

मात्र, या सगळ्या लढाया सियाचिनमध्ये गेल्या 36 वर्षांपासून भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षासमोर काहीच नाहीत. कारण या भागात युद्ध करणं तर सोडाच एक श्वास घेणंसुद्धा पराक्रमापेक्षा कमी नाही.

13 एप्रिल 1983 चा दिवस होता. वेळ पहाटे साडे पाच वाजताची. कॅप्टन संजय कुलकर्णी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना घेऊन 'चिता' हेलिकॉप्टर बेस कॅम्पवरून रवाना झालं.

या हेलिकॉप्टरच्या मागे आणखी दोन हेलिकॉप्टर्स होती. दुपारपर्यंत स्क्वाड्रन लीडर सुरिंदर बैंस आणि रोहित राय यांनी अशी 17 उड्डाणं केली. कॅप्टन संजय कुलकर्णी यांच्यासोबत एक जेसीओ आणि 27 भारतीय जवानांना सियाचीनच्या बिलाफोन्डलाजवळ हेलिकॉप्टरमधून खाली उतरवण्यात आलं.

'Beyond N J 9842 - The Siachen Saga' या पुस्तकात लेखक नितीन गोखले लिहितात, "लेफ्टनंट जनरल पदावरून निवृत्त झालेल्या संजय कुलकर्णी यांनी मला सांगितलं होतं - जमिनीपासून काही फूट उंच उडणाऱ्या हेलिकॉप्टरमधून सकाळी सहा वाजता आमच्यापैकी चौघांनी खाली उड्या मारल्या."

"मला आठवतं खालचा बर्फ किती खोल आणि मजबूत आहे, हे तपासण्यासाठी मी 25 किलो वजनाचं पिठाचं पोतं खाली टाकलं. त्यावरून खालचा बर्फ बऱ्यापैकी टणक असल्याचं आम्हाला कळलं."

"खाली उड्या मारल्यानतंर आम्ही त्या ठिकाणी एक तात्पुरता हेलिपॅड तयार केला. हेलिकॉप्टर अर्धा मिनिट या बर्फावर उतरू शकेल, अशी व्यवस्था आम्ही केली. त्या दिवसाचा अविस्मरणीय किस्सा म्हणजे त्या दिवशी व्हिजिबिलिटी शून्याहूनही कमी होती आणि तापमान होतं उणे 30 अंश सेल्सियस."

उतरताच एका जवानाचा मृत्यू

बिलाफोन्डलाला हेलिकॉप्टरमधून खाली उतरण्याच्या तीन तासातच रेडियो ऑपरेटर मंडल यांना अत्यंत उंचावर होणारा 'हेप' आजार झाला. त्यांचा मृत्यू झाला.

मात्र, या मृत्यूचा भारतीय सैन्याला एक प्रकारे फायदाच झाला. रेडियो ऑपरेटरच नसल्याने रेडियोने काम केलं नाही आणि त्यामुळे पाकिस्तानच्या सैन्याला भारतीय जवान तिथे आहेत, याचा जराही सुगावा लागला नाही.

ऑपरेशन मेघदूतमध्ये भाग घेणारे स्क्वाड्रन लीडर रोहित राय आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रशियातला टुंड्रा प्रदेश जगातली सर्वात धोकादायक युद्धभूमी मानली जाते.


सामग्री: 1945 साली दुसरं महायुद्ध संपलं आणि भारताच्या स्वातंत्र्यचळवळीला एक नवीन स्वरुप प्राप्त झालं. 1942 च्या लढ्याने आणि सुभाषचंद्र बोस यांच्या नेतृत्वातील Indian National Army  (INA) ने भारतीयांची ताकद दाखवून दिली होती. त्यातच ब्रिटिशांनी जवाहरलाल नेहरू, वल्लभभाई पटेल यांची तुरुंगातून मुक्तता करत भारतीय स्वातंत्र्यचळवळीत चैतन्यच निर्माण केलं.

1945 च्या सुमारास भारताीयांमध्ये एक नवा उत्साह संचारला होता. त्यातच INA च्या जनरल शाह नवाज, गार्डियल सिंग धिल्लन, प्रेम सहगल अधिकाऱ्यांवर ब्रिटिशांनी दिल्लीच्या लाल किल्ल्यात खटला भरला.

हे अधिकारी आधी ब्रिटिश सैन्यातील भारतीय अधिकारी होते.  मात्र त्यांनी ब्रिटिशांबरोबर फितुरी केली, असा आरोप त्यांच्यावर ठेवण्यात आला. त्यामुळे देशभरात संतापाची लाट आली. या अधिकाऱ्यांना लोकांनी नायकाचं रुप दिलं. एकूणच भारतीयांच्या मताकडे दुर्लक्ष करता येणार नाही हे ब्रिटिशांच्या लक्षात आलं.

तिथे दुसऱ्या बाजूला दुसरं महायुद्ध संपल्यानंतर जागतिक पातळीवर मोठे बदल झाले होते. अमेरिका आणि सोव्हिएत युनियन (रशिया) जगातले शक्तिशाली देश म्हणून उदयाला आले. या दोन देशांनीही भारताच्या स्वातंत्र्याच्या मागणीला पाठिंबा दिला.

पंडित नेहरू आणि महात्मा गांधी.

ब्रिटिशांचा दुसऱ्या महायुद्धात विजय झाला असला तरी संरक्षण आणि आर्थिक पातळीवर त्यांची परिस्थिती बिकट झाली होती. इंग्लंडमध्ये सत्तांतर झालं होतं. हुजूर पक्षाऐवजी आता मजूर पक्षाची सत्ता आली होती आणि त्यांनी काँग्रेसच्या मागण्यांना पाठिंबा दिला होता. ब्रिटिश सैन्य आता युद्ध करून थकले होतं. मायदेशापासून दूर (म्हणजे भारतातही) राहण्याची त्यांची तयारी नव्हती.

तिसरी महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ब्रिटिशांच्या त्यांच्या प्रशासनातील भारतीय लोकांवर विश्वास उरला नव्हता. भारतीय लोक आता काहीही ऐकण्याच्या मन:स्थितीत नव्हते. संपूर्ण देशात हरताळ, संप, आंदोलनांचं पीक आलं होतं. भारतीय सैन्यात या बंडखोरीचा शिरकाव झाला होता. सैन्याच्या तिन्ही दलात असलेल्या असंतोषाला 20 जानेवारी 1946 ला कराचीत तोंड फुटलं.  ते लोण मुंबई, लाहोर, दिल्ली या ठिकाणी पोहोचलं.

18 फेब्रुवारी 1946 ला तलवार या युद्धनौकेवर स्वातंत्र्ययुद्धाचे निशाण लावले गेले. 19 फेब्रुवारीला आरमारातील शस्त्र घेऊन भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक बाहेर पडले. सैनिकांनी ब्रिटिशांचा युनियन जॅक हा झेंडा खाली खेचला आणि त्याजागी तिरंगा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताला स्वातंत्र्य मिळून आज 73 वर्षं झाली. ब्रिटिशांनी 150 वर्षं राज्य केल्यानंतर स्वातंत्र्य मिळालं. पण स्वातंत्र्यपूर्व काळातील शेवटच्या टप्प्यात काय झालं आणि 15 ऑगस्ट या तारखेपर्यंत कसे आलो याचा उहापोह प्रस्तुत लेखात करण्याचा प्रयत्न आम्ही केला आहे.


सामग्री: 1950च्या दशकात अमेरिकेत उदारमतवाद्यांच्या विरोधात मोहिम सुरू होती. चार्ली चॅपलीन हे कम्युनिस्टांचे समर्थक आहेत, असा आरोप त्यांच्यावर झाला. आणि त्यामुळे त्यांना अमेरिकेतून हद्दपार करण्यात आलं होतं.

त्यांच्याबद्दलच्या काही जुन्या आठवणी बीबीसीने त्यांच्या मुलाकडून जाणून घेतल्या. चॅपलीन यांच्या घरालाही बीबीसीने भेट दिली, जे आज एक संग्रहालय आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मूकपटांची मुहूर्तमेढ चार्ली चॅपलीन यांनी रोवली. त्यांनी अमेरिकेत 80 सिनेमे केले. आणि वयाच्या 23व्या वर्षीच ते जगप्रसिद्ध झाले.


सामग्री: 1953 साली बांधण्यात आलेली ही इमारत एका प्राथमिक शाळेची होती. या पाच मजली इमारतीला तिच्या जागेवरुन उचलून अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या मदतीने थोडसं दूर हलवण्यात आलंय

स्थानिक प्रशासनानं दिलेल्या माहितीनुसार या इमारतीजवळच एक नवीन प्रकल्पावर काम सुरू होत आहे. त्यासाठी जागा कमी पडत असल्यानं या बिल्डिंगला सरकवण्याचा निर्णय घेतला गेला.

इंजिनिअर्सकडे ही इमारत पाडण्याचाही पर्याय होता, मात्र त्यांनी ही ऐतिहासिक इमारत एका जागेवरून दुसऱ्या जागेवर हलवण्याचा निर्णय घेतला.

बिल्डिंगला मूळ जागेपासून 62 मीटर अंतरावर सरकविण्यात आलं.

चीनच्या सरकारी मीडियानं दिलेल्या माहितीनुसार इंजिनिअर्सच्या एका टीमनं 198 रोबोटिक टाँगोच्या मदतीनं इमारत हलवली.

चिनी सरकारकडून नियंत्रित केल्या जाणाऱ्या सीसीटीव्ही न्यूज नेटवर्कनं म्हटलं आहे की, इमारत हलविण्याचं काम 18 दिवसात पूर्ण करण्यात आलंय. 15 ऑक्टोबरला बिल्डिंग शिफ्ट करण्याचं काम पूर्ण केलं गेलं.

वृत्तसंस्थानी म्हटलं आहे की, स्थानिक प्रशासनानं या ऐतिहासिक इमारतीचं जतन करण्याचा निर्णय घेतला असून त्यादृष्टिनं डागडुजीचं काम सुरू आहे.

इमारत एका जागेवरून दुसऱ्या जागेवर हलविण्याचे अनेक मार्ग आहेत, मात्र बहुतांश वेळा इंजिनिअर्स अशा इमारतींना मोठ्या प्लॅटफॉर्मच्या मदतीनं हलवतात, जे जास्त क्षमतेच्या क्रेननं खेचले जातात.

यावेळी चिनी इंजिनिअर्सनी रोबोटिक लेग्जचा वापर केला, ज्यांना खाली चाकं लावण्यात आली होती. चिनी इंजिनिअर्सनी पहिल्यांदाच या तंत्राचा वापर केलाय.

विशेष म्हणजे शांघायच्या इंजिनिअर्सकडे अशाप्रकारे इमारत हलविण्याचा अनुभव आहे.

2017 साली 135 वर्षांपूर्वी बांधलेल्या आणि जवळपास दोन हजार टन वजनाच्या ऐतिहासिक बौद्ध मंदिराला त्याच्या मूळ स्थानापासून जवळपास 30 मीटर अंतरापर्यंत सरकविण्यात आलं होतं. या मंदिराला हलविण्यासाठी पण 15 दिवस लागले होते.

या वर्षाच्या सुरूवातीलाही चीनमधील इंजिनिअर्सनी इमारत बांधणीच्या क्षेत्रात एक नवीन विक्रम प्रस्थापित केला होता. त्यांनी चीनमधल्या वुहान शहरात दहा दिवसात हजार खाटांचं हॉस्पिटल बांधलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनमधील शांघाय शहरातील इंजिनिअर्सनं चक्क 7600 टनांची इमारत एका जागेवरून दुसऱ्या जागी सरकवण्याची करामत केली आहे.


सामग्री: 1954 मध्ये भारताने तिबेटवरचा चीनचा हक्कही स्वीकारला. म्हणजेच तिबेट चीना भाग असल्याचं भारताने मान्य केलं. टहिंदी-चिनी, भाई-भाई'ची घोषणाही झाली.

चीनचे पहिले पंतप्रधान चाऊ एन लाय जून 1954 ते जानेवारी 1957 दरम्यान 4 वेळा भारत दौऱ्यावर आले. ऑक्टोबर 1954 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरूसुद्धा चीनला गेले.

नेहरूंच्या चीन दौऱ्याबाबत अमेरिकेतल्या न्यूयॉर्क टाईम्स वृत्तपत्रातही छापून आलं होतं. एका बिगर-कम्युनिस्ट देशाच्या पंतप्रधानाचा 'पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायना' बनल्यानंतरचा हा पहिलाच दौरा असल्याचं यात म्हटलं होतं. न्यूयॉर्क टाईम्सने लिहीलं होतं, "विमानतळापासून शहरापर्यंतच्या अंतरावर सुमारे 10 किलोमीटरपर्यंत चीनचे नागरिक टाळ्या वाजवत उभे होते."

दुसऱ्या बाजूला तिबेटची परिस्थिती बिघडत चालली होती आणि चीनचं आक्रमण वाढत होतं.

1950 मध्ये चीनने तिबेटवर हल्ला करत तिबेटला आपल्या अधिपत्याखाली आणलं. तिबेटवरील चीनच्या हल्ल्यामुळे संपूर्ण परिसरातील भू-राजकीय (Geopolitical) परिस्थिती बदलली.

या दौऱ्यात नेहरू फक्त चिनी पंतप्रधानानांच नाही तर पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायनाचे प्रमुख माओ यांनाही भेटले.

चीनने हल्ला करण्यापूर्वी तिबेटची चीनच्या तुलनेत भारताशी जास्त जवळीक होती. पण पुढे तिबेट एक स्वतंत्र देश राहू शकला नाही.

स्वीडनचे पत्रकार बर्टील लिंटनर त्यांच्या 'चायना इंडिया वॉर' या पुस्तकात लिहितात, "तेव्हाच्या नेहरू सरकारमध्ये गृहमंत्री असणारे सरदार वल्लभभाई पटेल त्या मोजक्या नेत्यांपैकी एक होते ज्यांना तिबेटमधल्या बदलाचं महत्त्वं समजलं होतं. याबद्दल पटेल यांनी त्यांच्या मृत्यूच्या एक महिना अगोदर म्हणेजच नोव्हेंबर 1950 मध्ये नेहरूंना एक पत्रही लिहिलं होतं."

'आदर्शवादी नेहरू'

पटेल यांनी आपल्या पत्रात लिहिलं होतं,"तिबेटचा चीनमध्ये समावेश झाल्यामुळे चीन आता आपल्या दरवाजापर्यंत पोहोचला आहे. याचे परिणाम आपल्याला समजायला हवेत. आतापर्यंतच्या इतिहासात ईशान्य सीमेबाबत आणत क्वचितच चिंतीत झालो आहोत. उत्तरेत हिमालय पर्वत सगळ्या धोक्यांमध्ये आपल्यासाठी सुरक्षा कवच म्हणून उपयोगी ठरतो.

तिबेट आपला शेजारी होता. त्यांच्याकडून आपल्याला कधीच कोणता त्रास झाला नाही. चीन पूर्वी विभाजित होता. त्यांच्यासमोर घरगुती प्रश्न होते. त्यामुळे त्यांनी कधीच आपल्याला त्रास दिला नाही. पण आता परिस्थिती बदलली आहे."

याच पुस्तकात बर्टिल लिंटनर यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1949 ला माओत्से तुंग यांनी पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चायनाची स्थापना केली. 1 एप्रिल 1950 ला भारताने त्याला मान्यता दिली आणि दोन्ही देशातल्या राजकीय संबंधांची सुरुवात झाली. चीनला अशा प्रकारे महत्त्व देणारा भारत पहिला बिगर-कम्युनिस्ट देश होता.


सामग्री: 1957मध्ये सोव्हिएत रशियाने स्पुटनिक उपग्रह अवकाशात सोडत अंतराळ क्षेत्रात आघाडी घेतली. आता वैद्यकीय क्षेत्रातही अशीच पहिली झेप आपण घेतली असल्याचा रशियाचा दावा आहे.

पण तज्ज्ञांनी याविषयी शंका व्यक्त करत असं करणं इतकं सोपं नसल्याचं म्हटलंय. ज्याप्रकारे या लशीची घोषणा करण्यात आली त्यावरून आंतरराष्ट्रीय पातळीवर सुरू असणारी भीषण स्पर्धा दिसून येते. 'व्हॅक्सिन नॅशनलिजम' म्हणजेच लसीवरून सुरू झालेल्या या राष्ट्रवादाच्या युद्धात शॉर्टकट्स, हेरगिरी, अनैतिक जोखीम आणि मत्सर या सगळ्याबाबतचे आरोप करण्यात येत आहेत.

कोव्हिड 19 वरची लस ही वैद्यकीय क्षेत्रातल्या एखाद्या पुरस्कारासारखी मानाची झाली आहे. यामुळे लोकांचा जीव वाचेल फक्त म्हणून हे महत्त्वं आलेलं नाही. तर यामुळे जगात कोव्हिडमुळे निर्माण झालेली संकटं नष्ट व्हायला मदत होईल आणि हे करण्यात ज्याला यश मिळेल त्याला मानाचं किंवा विजेत्याचं स्थानही मिळेल.

कोणत्याही वैदयकीय उत्पादनासाठी अशाप्रकारचे गंभीर राजकीय डावपेच झाल्याचं आपण यापूर्वी कधीही पाहिलं नसल्याचं अमेरिकेतल्या जॉर्जटाऊन विद्यापीठातले ग्लोबल हेल्थ लॉचे प्रोफेसर लॉरेन्स गॉस्टिन म्हणतात.

ते सांगतात, "कोव्हिड 19च्या लशीबद्दल देशांमध्ये अशी चढाओढ आहे कारण सुपरपॉवर म्हणून जगात ओळखले जाणाऱ्या देशांना या लशीद्वारे आपली विज्ञानातली प्रगती दाखवायची आहे. आपलं राजकीय वर्चस्व दाखवण्याचा हा एक प्रयत्न आहे."

लशीसाठी जगभरात जे प्रयत्न सुरू आहेत त्यापैकी साधारण सहा प्रयोग आता ट्रायलच्या टप्प्यात पोहोचले असल्याचं वर्ल्ड हेल्थ ऑर्गनायझेशनने म्हटलंय. यामध्ये चीनचे तीन, ब्रिटनचा एक, एक अमेरिका आणि एक जर्मनी - अमेरिका एकत्र करत असलेला प्रयोग असे मिळून सहा लशींच्या ट्रायल्स सुरू आहेत.

खरंतर कोणतीही लस तयार करण्यासाठी सहसा अनेक वर्षांचा काळ लागतो. पण सध्या सगळीकडेच ही प्रक्रिया लवकरात लवकर पूर्ण करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. रशियाने स्पुटनिक लशीच्या नोंदणीच्या नेहमीच्या प्रक्रियेत काटछाट गेल्याने काळजी व्यक्त करण्यात येतेय.

रशियाच्या गुप्तहेर यंत्रणांनी संशोधन हॅक केल्याचा आरोप जुलै महिन्यात ब्रिटन, अमेरिका आणि कॅनडाने केला होता. पण रशियाने हे आरोप फेटाळून लावले होते. यानंतरच्या आठवड्यांमध्ये अमेरिकेच्या न्याय विभागाने दोन चिनी हॅकर्सवर लशीसंबंधीची माहिती चोरण्याचा आरोप केला होता. चीनच्या गुप्तहेर संघटनेच्या वतीने हे काम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

11 ऑगस्टला रशियाने कोव्हिड 19 साठीची सर्वांत पहिली लस तयार केल्याची घोषणा केली. या लसीला 'स्पुटनिक' नाव देण्यात आलं होतं. यामागचा रशिया देत असलेला संदेश साफ होता.


सामग्री: 1960ला झालेला हा करार भारत रद्द करेल अशी चर्चा उरी हल्ल्यावेळीही सुरू झाली होती.

दोन्ही देशांमध्ये अधूनमधून तणावपूर्ण परिस्थिती, कारगीलसारखी युद्धस्थिती उद्भवूनही हा करार कायम राहिला आहे.

सिंधू पाणीवाटप करार काय आहे?

1. सिंधू नदीचे क्षेत्र 11.2 लाख किलोमीटर इतके मोठे आहे. त्यातील 47 टक्के क्षेत्र पाकिस्तानात, 39 टक्के भारतात, 8 टक्के चीनमध्ये आणि अफगाणिस्तानात 6 टक्के क्षेत्र आहे.

2. भारताची फाळणी होण्याआधीच पंजाब आणि सिंध प्रांत यांच्यामध्ये पाणीवाटपाचं भांडण सुरू झालं होतं, असं ओरेगन स्टेट युनिवर्सिटीच्या अॅरन वुल्फ आणि जॉशुआ न्यूटन यांनी केलेल्या अभ्यासात नमूद केलं आहे.

3. 1947 साली भारत आणि पाकिस्तानच्या अभियंत्यांनी भेटून पाकिस्तानात जाणाऱ्या दोन प्रवाहांवर जैसे थे करारावर स्वाक्षरी केली. त्यानुसार पाकिस्तानला सतत पाणी मिळत राहिले. हा करार 31 मार्च 1948 पर्यंत लागू होता.

4. 1 एप्रिल 1948 रोजी पाकिस्तानावर दबाव आणण्यासाठी हे प्रवाह रोखले, त्यामुळे पाकिस्तानातील 17 लाख एकर जमिनीवर परिणाम झाला असं जमात अली शाह यांचं मत आहे. त्यानंतर झालेल्या समझोत्यानुसार पाण्याचा प्रवाह पुन्हा सुरू करण्यात आला.

5. अॅरन वुल्फ आणि जॉशुआ न्यूटन यांनी केलेल्या अभ्यासानुसार 1951 मध्ये पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी टेनेसी व्हॅली अथॉरिटीचे माजी प्रमुख डेव्हिड लिलियंथल यांना भारतात बोलावले. त्यांनी पाकिस्तानला भेट देऊन सिंधू नदीच्या पाणी वाटपावर लेख लिहिला. हा लेख जागतिक बँकेचे प्रमुख आणि लिलियंथल यांचे मित्र डेव्हीड ब्लॅक यांनी वाचला. त्यांनी भारत आणि पाकिस्तान यांच्याशी संपर्क केला. त्यानंतर दोन्ही पक्षांमध्ये बैठका सुरू झाल्या.

6. या बैठका जवळपास दशकभर चालल्या आणि 19 सप्टेंबर 1960 कराचीमध्ये सिंधु नदी पाणी वाटपावर स्वाक्षरी करण्यात आली.

7. या कराराअंतर्गत सिंधू नदीसह तिच्या उपनद्यांचे पूर्व आणि पश्चिम नद्यांमध्ये विभाजन करण्यात आले. सतलज, व्यास आणि रावी नद्यांना पूर्व नद्या तसेच झेलम, चिनाब, सिंधू यांना पश्चिमी नद्या ठरविण्यात आले.

8. या करारानुसार पूर्वेकडील नद्यांचे पाणी काही अपवाद सोडल्यास भारत कोणत्याही बंधनांविना वापरू शकतो. पश्चिमेच्या नद्यांचे पाणी पाकिस्तानने घेण्याचे ठरवले. मात्र त्यातील काही नद्यांचे पाणी ठराविक प्रमाणात वापरण्याचा अधिकार भारताला देण्यात आला. त्यामध्ये वीज निर्मिती, शेतीसाठी पाणी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुलवामा येथे CRPF जवानांवर हल्ला झाल्यानंतर भारत पाकिस्तान यांच्यातील सिंधू पाणीवाटप करार चर्चेत आला आहेत. काही तज्ज्ञ भारताने हा करार रद्द करावा अशी  मागणी करताना दिसत  आहेत.


सामग्री: 1962 चं युद्ध असेल किंवा 1967 मध्ये नथु ला खिंडीत झालेला संघर्ष असेल, दोन्ही देशांची लष्करं जवळपास साडेतीन हजार किलोमीटर सीमेचं रक्षण करण्यासाठी अत्यंत खडतर अशा भूभागात उभी आहेत. पण नेमका कुठला भाग कोणाचा यावरून सुरू असलेला वाद सुटत नाहीये.

गेल्या सुमारे 40 वर्षांत चकमकी होऊन सैनिक मारले जाण्याची घटना घडली नव्हती. गलवान व्हॅलीच्या या घटनेने त्याला छेद दिलाय. भारत आणि चीन यांच्यात सीमेवरून वाद का होतो? दोन्ही देशांच्या सीमा वादाचा इतिहास काय आहे? आणि गलवानमध्ये झालेल्या तणावपूर्ण घटनेमागची तीन कारणं काय आहेत?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारत-चीन सीमाप्रश्न नवा नाहीय.


सामग्री: 1966 मध्ये पाकिस्तानचे राष्ट्रपती जनरल अयूब खान यांच्यासोबत शांतता करार करण्यासाठी ते ताश्कंदच्या दौऱ्यावर गेले होते.

भारत आणि पाकिस्तानमध्ये त्यावेळी सोव्हिएत संघाने मध्यस्थी केली होती. 10 जानेवारी 1966 ला ताश्कंद इथे भारत आणि पाकिस्तान दरम्यान शांतता करारावर सह्या झाल्या.

पण 11 जानेवारी 1966 ला ताश्कंद इथेच शास्त्री यांचं निधन झालं.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लाल बहादूर शास्त्रींनी 1965 मध्ये पाकिस्तानसोबत झालेल्या युद्धात भारताचं नेतृत्व केलं. युद्धानंतर लगेचच त्यांनी रामलीला मैदानातून पाकिस्तानच्या मनसुब्यांवर टीका केली होती.


सामग्री: 1966 ला स्थापन झालेल्या शिवसेना राज्यातला महत्त्वाचा आणि मोठा पक्ष झाला आहे.

१९६६च्या दसऱ्याच्या मुर्हूतावर मुंबईतल्या मराठी माणसाचं हित जपणारी एक संघटना म्हणून स्थापन झालेली शिवसेना आज राज्यातला एक मोठा आणि महत्त्वाचा राजकीय पक्ष ठरला आहे.

आज ना उद्या शिवसेना सरकारमधून बाहेर पडेल असं वाटणाऱ्या लोकांचे अंदाज चुकवून उद्धव ठाकरे यांनी हिंदुत्वाच्या आड लपून सध्यातरी सरकारमध्ये राहण्याचे समर्थन केलं आहे.

पण त्यामुळे शिवसेनेच्या सध्याच्या भूमिकेतील विसंगती काही पुरेशी लपून राहात नाहीत.

उद्धव ठाकरे यांच्याकडे सेनेचं नेतृत्व आलं त्यालाही आता बराच काळ लोटला आहे.

बाळ ठाकरे यांची ओळख चतुरस्र आणि वलयांकित नेते अशी होती.

सेनेचे संस्थापक बाळ ठाकरे यांच्या चतुरस्र आणि वलयांकित नेतृत्वाच्या पार्श्वभूमीवर उद्धव ठाकरे हे मवाळ आहेत आणि त्यांना बाळासाहेबांच्या भाषणबाज नेतृत्वाचं कसब साधलेलं नाही.

त्यामुळे त्यांच्या नेतृवाखाली शिवसेनेची वाटचाल कशी आणि कितपत होणार अशा शंका यापूर्वीही घेतल्या गेल्या आहेत.

पण गेली जवळपास पंधरा वर्षं पक्षाची धुरा त्यांच्याकडे आहे. या काळात एकीकडे आपलेच चुलतभाऊ राज ठाकरे यांच्याशी सामना करत त्यांनी पक्ष सांभाळला आहे आणि आता भाजपच्या हातात हात घालून सरकार चालवतानाच भाजपाशी दोन हात करण्याच्या आविर्भावात वावरून पक्ष टिकवायचा आणि वाढवायचा अशा किचकट आव्हानाने ते ग्रासलेले आहेत.

उद्धव यांच्या कारकिर्दीमधला गुंतागुंतीचा टप्पा

२०१४ नंतर त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीमधला एक गुंतागुंतीचा टप्पा आला आणि तो पार पाडण्यात ते सध्या मग्न आहेत.

अनेक चढउतार पाहिलेल्या शिवसेनेने आपल्या पन्नाशीच्या टप्प्यावर एक नवाच राजकीय प्रयोग सुरू केला. तो होता 'डबल रोल'चा प्रयोग.

शिवसेनेच्या स्थापनेला 51 वर्ष पूर्ण झाली आहेत.

२०१४च्या ऑक्टोबर महिन्यात सुरु केलेल्या या प्रयोगाला यंदाच्या ऑक्टोबर मध्ये तीन वर्षं पुरी होताहेत.

सिनेमात दुहेरी भूमिका करणारे नट पडद्यावर एकाच वेळी दोन भूमिका करताना दिसले तरी प्रत्यक्षात ते एकावेळी एकाच भूमिकेचं चित्रीकरण करत असतात. पण शिवसेनेच्या या डबल रोलमध्ये मात्र खरोखरीच्या राजकारणात एकाचवेळी दोन भूमिका करण्याची कसरत चालू आहे.

दुहेरी भूमिकेचा इतिहास

अर्थात हा काही शिवसेनेचा पहिला डबल रोल नाही; १९८०च्या दशकाच्या अखेरीस मराठी बांधवांचा पक्ष आणि सकल हिंदू बांधवांचा पक्ष अशा दुहेरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेना 2019 सालच्या निवडणुका स्वबळावर लढवणार, अशी घोषणा करण्यात आली आहे. उद्धव ठाकरेंनी पुन्हा मोदींवर चौफेर टीका केली असली, तरी शिवसेना भाजपसोबत सत्तेत कायम आहे.


सामग्री: 1967 - नाथू लामध्ये चीन आणि भारतीय सैनिक मारले गेले होते. मृत सैनिकांच्या आकड्यांबाबत दोन्ही देशांकडून वेगवेगळे दावे करण्यात येतात.

1975- अरुणाचल प्रदेशातील गस्ती दलावर नियंत्रण सीमा रेषेजवळ चीनी सैनिकांनी हल्ला केला होता.

भारत आणि चीनच्या इतिहासात 2020 या वर्षाचा उल्लेखही आता 1962, 1967 आणि 1975 प्रमाणे केला जाईल. कारण 45 वर्षांनंतर भारत-चीन सीमेवर इतक्या संख्येने सैनिकांचा मृत्यू झालाय.

दोन्ही देशांसाठी सीमेवरील तणाव हा नवीन नाहीय. पण सीमा वादावर चर्चा सुरू असतानाही दोन्ही देशांचे राजकीय, व्यापारी आणि आर्थिक संबंध गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू आहेत.

गेल्या सहा वर्षांत जेव्हापासून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी सत्तेत आले तेव्हापासून आतापर्यंत दोन्ही देशांमध्ये 18 वेळा भेटी आणि चर्चा झाल्या आहेत. दोन्ही देशांमधील संबंध सुधारण्याचे प्रयत्न या दृष्टीनेच चर्चा आणि भेटींकडे पाहण्यात आलं.

त्यामुळेच गेल्या दोन दिवसांपासून सीमेवर सुरू असलेल्या हिंसक झटापटींनंतर, अचानक असं काय घडलं? असा प्रश्न विचारला जातोय. हिंसक हल्ला करेपर्यंत भारत-चीन संबंध इतके का बिघडले?

लडाखमध्ये भारताकडून रस्ता बनवला जातोय ही चीनसाठी चिंतेची बाब आहे की या चकमकीमागे दुसरं काही कारण आहे.

दोन्ही देशांच्या घडामोडींवर अभ्यास असणाऱ्या तज्ज्ञांशी बीबीसीने चर्चा केली. त्यांच्यानुसार लडाखमध्ये रस्ता बांधणे हे एक कारण असू शकतं पण हे एकमेव कारण नक्कीच नाहीय.

रस्त्याचे काम

भारत-चीन सीमेवर 3812 किमी परिसरात रस्त्याचे बांधकाम करण्यात येईल, असं सुरक्षा मंत्रालयाच्या 2018-19 च्या वार्षिक अहवालात म्हटलं होतं.

यापैकी 3418 किमी रस्ते बनवण्याचे काम बॉर्डर रोड्स ऑर्गनायझेशन म्हणजेच बीआरओला देण्यात आलं. यापैकी जवळपास सर्व योजना पूर्ण करण्यात आल्या आहेत.

भारत-चीनमधल्या वादाचे हेच कारण असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.

हिंदुस्तान टाईम्सचे संरक्षण बीट कव्हर करणारे वरिष्ठ पत्रकार राहुल सिंह सांगतात, "गेल्या पाच वर्षात भारतीय सीमा अधिक सुसज्ज बनवण्याकडे जास्त लक्ष दिले गेले आहे."

त्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "याआधीही भारतीय सीमेवर दोन्ही देशांकडून छोट्या मोठ्या कारवाया होत होत्या. 2017 पूर्वीही 2013 आणि 2014 मध्ये चुमार याठिकाणी अशा घडामोडी घडल्या होत्या. पण यावेळी अधिक हालचाली होत आहेत."

माजी मेजर जनरल अशोक मेहता यांनी प्रत्यक्ष नियंत्रण सीमा रेषेवर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1962- भारत-चीन युद्ध, हे युद्ध जवळपास महिनाभर चाललं. लडाखपासून अरुणाचल प्रदेशापर्यंत या युद्धाचा परिसर होता.


सामग्री: 1967 ते 1975 या कालावधीत सुएझ कालव्यात चौदा व्यापारी जहाजं फसली होती.

सुएझ कालव्यात अडकलेल्या 400 मीटर लांब आणि 60 मीटर रुंद 'एव्हर गिव्हन' जहाजाला हटविण्याच्या प्रयत्नांना अखेर यश आलं. मंगळवारपासून (23 मार्च) हे जहाज सुएझ कालव्यात अडकलं होतं.

हे जहाज मोकळं करण्यासाठी लाखो टन वाळू उपसावी लागली. त्यानंतर सुएझ कालव्यातील वाहतुकीचा मार्ग मोकळा झाला.

ही काही किरकोळ गोष्ट नव्हती. सुएझ कालव्यातून दर दिवशी 9.5 अब्ज डॉलर्सच्या सामानाची वाहतूक होते. 'एव्हर गिव्हन' जहाजाच्या घटनेचा आंतरराष्ट्रीय व्यापाराला फटका बसलाच, पण सुएझ कालवा व्यापारी वाहतुकीसाठी बंद होण्याची ही पहिलीच वेळ नव्हती.

जून 1967 सालची गोष्ट आहे...इजिप्त, सीरिया आणि जॉर्डनचं इस्रायलसोबत युद्ध सुरू झालं होतं आणि दोन्ही बाजूंच्या गोळीबारामध्ये सुएझ कालव्यात 15 व्यापारी जहाजं अडकली होती. इतिहासामध्ये हे युद्ध 'सहा दिवसांचं युद्ध' म्हणूनच ओळखलं जातं. कारण सहाच दिवस हे युद्ध चाललं होतं.

जलवाहतूक

पण तरीही सुएझ कालवा बंद करण्यात आला होता. कालव्यात अडकलेल्या 15 जहाजांपैकी एक बुडालं आणि उरलेली 14 जहाजं पुढची तब्बल आठ वर्षं तिथेच कैद होऊन अडकली होती. पण सुएझ कालवा इतकी वर्षं बंद का ठेवला गेला? आणि या संघर्षाची नेमकी सुरूवात कशी झाली होती?

अरब-इस्रायल युद्ध

राष्ट्रपती गमाल अब्दुल नासिर यांच्या नेतृत्वाखाली इजिप्तने मे, 1967 साली इस्रायलच्या सीमेवर सैनिकांची संख्या वाढवायला सुरूवात केली होती. इस्रायलसोबत कोणत्याही तऱ्हेचा संघर्ष उद्भवलाच, तर या शेजारी देशाला पूर्णपणे उद्धवस्त करण्याचाच त्यांचा हेतू होता.

सीरियानेही इस्रायलला नेस्तनाबूत करण्याच्या धमक्या द्यायला सुरूवात केली. अनेक आठवडे तणाव कायम राहिल्यानंतर पाच जून 1967 ला निर्वाणीची लढाई सुरु झाली. त्याच दिवशी इस्रायलनं सगळ्यांनाच आश्चर्याचा धक्का देत इजिप्तवर बॉम्ब हल्ला केला आणि त्यांच्या हवाई दलाचं 90 टक्के नुकसान केलं.

सीरियाच्या हवाई दलाचीही अवस्था इस्रायलनं अशीच केली होती. जेव्हा हा बॉम्बहल्ला सुरू होता तेव्हा बुल्गारिया, चेकोस्लोवाकिया, फ्रान्स, पोलंड, स्वीडन, पश्चिम जर्मनी, ब्रिटन आणि अमेरिकेची 15 व्यापारी जहाजं सुएझ कालव्यातून प्रवास करत होती.

सुएझ कालव्यात अडकलेलं जहाज

पीटर फ्लैक त्यावेळी ब्रिटनच्या 'एगापेनोर' जहाजावर होते. त्यांनी 2020 साली बीबीसी रेडिओ फोरशी बोलताना म्हटलं होतं,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरातील एकूण व्यापाराचा विचार करता त्याचा दहावा हिस्सा हा सुएझ कालव्यातून होतो. अगदी वर्षानुवर्षे सुएझ कालव्यातून सुरू असलेल्या वाहतुकीला या आठवड्यात अचानक ब्रेक लागला. या समुद्री मार्गावरचा हा ट्रॅफिक जाम ऐतिहासिक होता.


सामग्री: 1968मध्ये 'ओपन एरा'ला म्हणजे महत्त्वाच्या टूर्नामेंट्समध्ये व्यावसायिक खेळाडूंसोबत नवख्यांना खेळू द्यायला सुरुवात झाली.

15 वर्षं आणि 122 दिवस वय असणारी कोरी गॉफ ही तेव्हापासून आतापर्यंतची विम्बल्डनसाठी पात्र होणारी सर्वात लहान खेळाडू ठरली आहे. विम्बल्डन पाच वेळा जिंकणाऱ्या व्हिनस विल्यम्सचा तिने 6-4,6-4 असा सरळ सेट्समध्ये पराभव केला.

"लोक गेली अनेक वर्षं कोकोबद्दल बोलत आहेत," दोन वेळा युएस ओपन जिंकलेली अमेरिकन खेळाडू ट्रेसी ऑस्टिनने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

"आता तिला आंतरराष्ट्रीय ओळख मिळाली आहे. ती अर्थातच एक चांगली अॅथलिट आहे, पण कोर्टवर उतरून ती जिला आदर्श मानते त्या व्हिनसचा सामना करणं ही कठीण गोष्ट आहे."

"ती खूप मोठी होणार आहे आणि ही तर फक्त सुरुवात आहे."

तीन वेळा विम्बल्डन जिंकणारे जॉन मॅकेंरो म्हणतात, "गॉफ ही फक्त शारीरिकदृष्ट्याच नाही तर मानसिकदृष्ट्याही सक्षम आहे. तिचा खेळ मी पाहिला. जर ती 20 वर्षांची होईपर्यंत पहिल्या क्रमांकाची खेळाडू बनली नाही, तर मला आश्चर्य वाटेल."

खेळाचा वारसा लाभलेली गॉफ सात वर्षांची असल्यापासून टेनिसचं प्रशिक्षण घेत आहे. तिचे वडील जॉर्जिया स्टेट युनिव्हर्सिटीसाठी बास्केटबॉल खेळायचे. तिची आई कँडी ही पूर्वी जिमनॅस्ट होती, आणि नंतर अॅथलेटिक्समध्ये भाग घ्यायची. या दोघांची लेक दोन वर्षांपूर्वी महत्त्वाच्या टूर्नामेंट्स खेळू लागली. 13 वर्षांची असताना ती युएस ओपन गर्ल्स सिंगल्स फायनल मध्ये पोहोचणारी सर्वात लहान खेळाडू ठरली.  गेल्या वर्षी तिने मुलींसाठीची फ्रेंच ओपन जिंकली. त्यावेळी तिने नुकताच 14वा वाढदिवस साजरा केला होता.

कोरीचे आई-वडील

यावर्षी गॉफचं ध्येय होतं विम्बल्डनसाठी पात्र ठरणं. पण तिच्या 301 क्रमांकाच्या रँकिंगमुळे तिला संधी मिळण्याची शक्यता कमी होती. पण आपल्याला वाईल्ड कार्ड मिळाल्याचं एकदा ऑनलाईन शॉपिंग करत असताना तिला समजलं.

पात्रता स्पर्धेच्या अंतिम फेरीमध्ये तिने 6-1, 6-1 ने बेल्जियमच्या ग्रीट मिन्नेनवर विजय मिळवला. ग्रीटचं जागतिक रँकिंग होतं 129. आणि गंमतीची गोष्ट म्हणजे ही मॅच खेळण्याआधी रात्री 11 वाजता कोकोने विज्ञानाची परीक्षा दिली होती.

अटलांटामध्ये जन्मलेल्या कोकोच्या आदर्श आहेत व्हीनस आणि सेरेना या विल्यम्स भगिनी. म्हणूनच जेव्हा ड्रॉमध्ये कोकोची पहिली मॅच विल्यम्स भगिनींमध्ये मोठ्या असणाऱ्या व्हीनसविरोधात लागली, तेव्हा कोकोकडे जगाचं लक्ष...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरी 'कोको' गॉफ सध्या चर्चेत आहे. कारण विम्बल्डनमध्ये 15 वर्षांच्या कोरीने पाच वेळा विम्बल्डन जिंकणाऱ्या व्हिनस विल्यम्सला हरवलं.


सामग्री: 1970च्या दशकाच्या सुरुवातीला पहिल्यांदा बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी अस्तित्त्वात आली.

हा तो काळ होता जेव्हा माजी पंतप्रधान झुल्फिकार अली भुत्तो यांच्या पहिल्या कार्यकाळात बलुचिस्तानामध्ये पाकिस्तानी सरकारच्या विरोधात सशस्त्र बंडाला सुरुवात झाली होती.

पण लष्करी हुकुमशहा झिया उल् हक यांनी सत्ता बळकावल्यानंतर बलुच नेत्यांसोबत चर्चा करण्यात आली. याचा परिणाम म्हणून सशस्त्र बंड संपलं आणि बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मीही शांत झाली. पाकिस्तानातल्या याच बलुचिस्तान लिबरेश आर्मी (बीएलए) चा समावेश अमेरिकेने जहालवादी संघटनांच्या यादीमध्ये केला आहे.

पण माजी राष्ट्राध्यक्ष परवेझ मुशर्रफ यांच्या काळामध्ये बलुचिस्तान हायकोर्टाचे न्यायाधीश असणाऱ्या न्यायमूर्ती नवाज मिरी च्यांच्या खुनाच्या आरोपात बलुच नेते नवाब खैर बख्श मिरी यांना अटक करण्यात आली.

त्यानंतर 2000 सालापासून बलुचिस्तानाच्या विविध भागांमध्ये सरकारी इमारती आणि सुरक्षा दलांवर हल्ल्यांचं सत्र सुरू झालं.

कालागणिक या हल्ल्यांमध्ये वाढ तर झालीच, पण हे हल्ले होण्याचं क्षेत्र वाढलं. बलुचिस्तानातल्या भिन्न भागांमध्ये हे हल्ले होऊ लागले.

बहुतेकदा बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मी या हल्ल्यांची जबाबदारी घेत असे.

नवाबजादा बालाच मिरी 2007 साली सुरक्षादलाकडून मारला गेला.

2006 मध्ये पाकिस्तान सरकारने बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मीचा समावेश दहशतवादी संघटनांच्या यादीमध्ये केला. आणि नवाब खैर बख्श मिरी यांचा मुलगा नवाबजादा बालाच मिरी हा या संघटनेचा प्रमुख असल्याचं अधिकाऱ्यांनी जाहीर केलं.

नोव्हेंबर 2007 मध्ये बालाच मिरीचा मृत्यू झाल्याची बातमी आली. अफगाणिस्तानच्या सीमेजवळ सुरक्षा दलांसोबत झालेल्या चकमकीत तो मारला गेल्याचं बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मीकडून सांगण्यात आलं.

चिनी तळांना विरोध

बालाच मिरीच्या मृत्यूनंतर ब्रिटनमध्ये राहणारा त्याचा भाऊ नवाबजादा हीरबयार मिरी हा बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मीचा प्रमुख झाल्याचं पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांनी जाहीर केलं.

पण नवाबजादा हीरबयार मिरीने मात्र आपण एका सशस्त्र गटाचा प्रमुख असल्याचे आरोप वेळोवेळी फेटाळले आहेत.

नवाबजादा बालाच मिरीच्या मृत्यूनंतर बलुचिस्तान लिबरेशन आर्मीचा प्रमुख म्हणून अस्लम बलोचचं नाव समोर आलं. त्याची गणना या आर्मीच्या सेंट्रल कमांडर्समध्ये करण्यात येऊ लागली.

पण एका चकमकीमध्ये अस्लम बलोच जखमी झाला आणि त्याला उपचारांसाठी भारतात आणण्यात आलं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानातील बलुचिस्तान लिबरेश आर्मी (बीएलए)चा समावेश अमेरिकेने जहालवादी संघटनांच्या यादीमध्ये केला आहे.


सामग्री: 1971 मध्ये भारताने पाकिस्तानकडची 4 गावं आपल्या ताब्यात घेतली. ही गावं आजही भारतात आहेत. पण या गावांमधल्या अनेक लोकांची आपल्या कुटुंबीयांशी कायमची ताटातूट झाली. गेल्या 48 वर्षांत या लोकांना आपल्या नातलगांना भेटण्यासाठी सीमा ओलांडता आली नाही.

पाकिस्तानातून फरहत जावेद आणि भारतातून आमीर पीरझादा यांचा हा खास रिपोर्ट.

हेपाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारत आणि पाकिस्तानदरम्यान 1971 मध्ये झालेलं युद्ध अवघ्या तेरा दिवसांत संपलं होतं. पण या अल्पकाळ चाललेल्या यु्द्धाची अनेक परिवारांना मोठी किंमत चुकवावी लागली.


सामग्री: 1971मध्ये रीलिज झालेल्या अमिताभ बच्चन यांच्या आनंद सिनेमाची प्रिंट जतन करून ठेवण्यात आली आहे.

पाच वर्षांपूर्वी त्यांनी आपल्या चित्रपटांच्या प्रिंट्स मुंबईतल्याच एका स्वयंसेवी संस्थेच्या एअर कंडिशन संग्रहालयात ठेवण्यासाठी दिल्या.

सिनेमांच्या प्रिंट्स नीट करून जतन करण्याचं काम ही संस्था करते. ख्यातनाम फिल्ममेकर, आर्कायव्हिस्ट आणि रिस्टोअरर शिवेंद्र सिंह डुंगरपूर यांनी 'फिल्म हेरिटेज फाउंडेशन' या नावाने ही संस्था सुरू केली. संस्थेच्या उत्कृष्ट कामामुळे तिला आंतरराष्ट्रीय पातळीवर ख्याती मिळाल्याचं दिग्दशर्क क्रिस्टोफर नोलान यांचं म्हणणं आहे. स्वतः अमिताभ बच्चन या संस्थेचे ब्रँड अम्बॅसेडर आहेत.

वेगाने लोप पावत चाललेला भारताचा चित्रपट वारसा जतन करावा, यासाठी अमिताभ बच्चन गेली अनेक वर्षं प्रयत्न करत आहेत.

अमिताभ बच्चन गेली अनेक वर्षं यासाठी प्रयत्न करत असले तरी त्याची फारशी वाच्यता झाली नव्हती. गेल्या शुक्रवारी झालेल्या कार्यक्रमाच्या निमित्ताने त्यांचं हे काम लोकांपुढे आलं.

78 वर्षांच्या अमिताभ बच्चन यांना यावर्षीच्या 'इंटरनॅशनल फेडरेशन ऑफ फिल्म आर्काईव्ह्ज' पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं. नोलान आणि फिल्ममेकर मार्टिन स्कोरसेजी यांनी हा पुरस्कार प्रदान केला. यापूर्वी इंगमार बर्गमन, अॅग्नेस वर्डा आणि जीन-ल्युक-गोडार्ड यासारख्या नामवंत सिनेदिग्दर्शक आणि निर्मात्यांना या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं आहे.

मुंबईतल्या एका गोदामात डुंगरपूर यांना 200 सिनेमांच्या प्रिंट्स सापडल्या.

डुंगरपूर सांगतात, "बच्चन यांना कायमच चित्रपटांचं संवर्धन आणि जतन करण्यात मनापासून रस होता आणि त्यांनी त्यादिशेने प्रयत्नही केले."

दिग्गज अभिनेते दिलीप कुमार यांच्या खूप जुन्या चित्रपटांच्या प्रतीच नष्ट झाल्याने ते सिनेमे आपल्याला पाहता आले नसल्याचं दुःख अमिताभ बच्चन यांनी एकदा बोलून दाखवल्याचं डुंगरपूर सांगतात.

भारतात बॉलीवुडसह तब्बल 10 महत्त्वाच्या फिल्म इंडस्ट्रीज आहेत. जगातल्या या सर्वांत मोठ्या सिनेसृष्टीमध्ये दरवर्षी 36 भाषांमध्ये जवळपास 2000 सिनेमे प्रदर्शित होतात.

मात्र, एवढ्या मोठ्या इंडस्ट्रीज असूनही आपल्याकडे केवळ दोन फिल्म आर्काईव्ह्ज (चित्रपट संग्रहालय) आहेत. एक पुण्यात आहे - नॅशनल फिल्म आर्काईव्ज ऑफ इंडिया आणि दुसरी डुंगरपूर यांची खाजगी संस्था. डुंगरपूर म्हणतात, "आपल्या श्रीमंत आणि देदिप्यमान चित्रपट इतिहासाच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बॉलीवुडचे महानायक अमिताभ बच्चन यांनी मुंबईतल्या आपल्या बंगल्यात त्यांचे 60 सिनेमे जतन करून ठेवले होते. गेली अनेक वर्षं एका एसी खोलीत त्यांनी त्यांचा हा ऐवज जपून ठेवला होता.


सामग्री: 1972 साली व्हिएतनामच्या समुद्रात पेरून ठेवलेल्या भूसुरुंगांचा अचानक स्फोट झाला होता.  हे स्फोट सौर वादळांमुळे झाल्याचं नुकतच सिद्ध झालं आहे.

ही वादळं पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर व्यत्यय निर्माण करू शकतात.

सूर्याच्या पृष्ठभागावर अशी वादळं उठली तर आजच्या काळात पृथ्वीवर त्याचे कितीतरी पटीने गंभीर परिणाम होतील. आज आपण उपग्रह ते विद्युत संयंत्र अशा अनेक अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर पूर्णपणे अवलंबून आहोत. ही सगळी यंत्रणाच या सौर वादळांमुळे कोलमडून जाण्याची भीती आहे. अशी काही दुर्दैवी घटना घडलीच तर त्यामुळे एकट्या ब्रिटनचं तब्बल 16 अब्ज युरोचं नुकसान होईल.

पृथ्वीपासून अब्जावधी किलोमीटर दूर घडणाऱ्या या घटनांचा आपल्यावर थेट परिणाम होण्याची शक्यता असण्यामागे अनेक कारणं आहेत.

सौर वादळं का येतात?

सूर्य हा तारा असून सूर्यातील सर्वाधिक वस्तुमान विद्युतभारित हायड्रोजनचं आहे.

सूर्यातील द्रव हलल्यामुळे सूर्याच्या क्लिष्ट अशा चुंबकीय क्षेत्रात ऊर्जा तयार होते.

ही चुंबकीय ऊर्जा प्रकाशाच्या अतितीव्र ज्वाळा (म्हणजेच सोलार फ्लेअर किंवा सौर ज्वाळा) तसंच मूलद्रव्य आणि चुंबकीय क्षेत्राच्या उद्रेकाच्या रूपात बाहेर पडते. यालाच कोरोनल मास इजेक्शन किंवा सौर वादळ म्हणतात.

सौर ज्वाळांमुळे पृथ्वीवर रेडियो लहरींचं दळणवळण आणि विद्युत वहनामध्ये व्यत्यय निर्माण होऊ शकतो. तर सौर वादळामुळे त्याहूनही गंभीर परिणाम होऊ शकतात.

जगात असलेल्या एकूण अण्वस्त्रांच्या एक लाख पट अधिक ऊर्जा या सौर वादळात असते. मात्र ती संपूर्ण अंतराळात विखुरते.

सूर्य एखाद्या अग्निगोळ्यासारखा फिरत असतो. त्यातील ज्वाळांचा उद्रेक अंतराळात सर्वच दिशांनी होत असतो.

असा एखादा उद्रेक आपल्या ग्रहाच्या दिशेने झाला आणि त्यावेळी सूर्याचं चुंबकीय क्षेत्र विरुद्ध दिशेने पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्राच्या जवळ आलं तर या दोन्ही चुंबकीय क्षेत्रांचं विलीनीकरण होऊ शकतं. असं वादळ जवळून गेलं तर पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्राचा आकार शेपटीसारखा होतो.

जेव्हा हा आकार पूर्ववत होतो त्यावेळी अंतराळातले भारित कण पृथ्वीकडे ओढले जातात. हे कण पृथ्वीच्या वरच्या वातावरणाला धडकतात. या धडकेमुळे ते कण उजळून निघतात आणि आकाशात सुंदर प्रकाशयोजना दिसते. यालाच नॉर्दन किंवा सदन लाईट म्हणतात.

मात्र पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रात होणाऱ्या अशा बदलाचे आणखीही काही महत्त्वाचे परिणाम होत असतात....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सूर्यावर भीषण वादळ उठलं तर पृथ्वीवरची संवाद यंत्रणा कोलमडून पडेल आणि मोठं आर्थिक नुकसान होईल, असा इशारा शास्त्रज्ञांनी दिला आहे. सूर्यावर उठणारी वादळं इतकी धोकादायक का आहेत?


सामग्री: 1975 ते 1977 दरम्यान आणीबाणीच्या 21 महिन्यांच्या काळात जे काही घडलं ते चुकीचं होतं असं राहुल गांधी यांनी म्हटलंय.

आणीबाणीच्या काळात राज्य घटनेने दिलेले अधिकार आणि नागरी स्वातंत्र्यावर गदा आली होती, प्रसारमाध्यमांवर निर्बंध घालण्यात आले होते आणि विरोधी पक्षातल्या नेत्यांना मोठ्या प्रमाणावर तुरुंगात बंद करण्यात आलं होतं.

राहुल गांधी म्हणाले, "मला मान्य की ती एक चूक होती. तो पूर्णपणे चुकीचा निर्णय होता. माझी आजी (इंदिरा गांधी) यांनी सुद्धा असंच म्हटलं होतं. मात्र त्या वेळी काँग्रेसने भारताची संस्थात्मक रचना ताब्यात घेण्याचा प्रयत्न केला नव्हता. काँग्रेसची विचारसरणी आम्हाला असं करण्याची परवानगी सुद्धा देत नाही."

आणीबाणीच्या काळात तुरुंगवास भोगलेले भाजपाचे नेते नेहमी काँग्रेसला लक्ष्य करत आले आहेत. विशेषतः काँग्रेस जेव्हा-जेव्हा भाजपवर अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावरून हल्लाबोल करते त्या त्या वेळी भाजपकडून आणीबाणीची आठवण करून दिली जाते.

गेल्या वर्षी जून महिन्यात केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी काँग्रेस आणि नेहरू गांधी घराण्यावर हल्लाबोल केला होता. त्यावेळी ते म्हणाले होते की 'एका घराण्याच्या सत्ता लालसेपोटी एका रात्रीतून संपूर्ण देश बंदिशाळा झाला होता.'

राहुल गांधी सोनिया गांधी यांच्याशी बोलताना

मंगळवारी अर्थतज्ज्ञ कौशिक बसू यांच्याशी बोलताना राहुल गांधी म्हणाले आणीबाणीच्या काळात जे काही घडलं आणि आजही घडतंय त्यात मूलभूत अंतर आहे.

याविषयी बोलताना ते म्हणाले, "राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने सरकारी संस्थांमध्ये आपली माणसं भरती करण्याचा सपाटा लावला आहे. आम्ही निवडणुकीत भाजपचा पराभव केला तरीसुद्धा या संस्थांमध्ये भरणा करण्यात आलेल्या त्यांच्या लोकांपासून आपण मुक्त होऊ शकणार नाहीत."

ते पुढे म्हणाले, "आधुनिक लोकशाही यंत्रणा संस्थात्मक समतोल यामुळे टिकून आहे. संस्था स्वतंत्रपणे काम करतात. या संस्थांच्या स्वातंत्र्यावर भारतातील सर्वांत मोठा संघटना असणारी आर. एस. एस. हल्ला करत आहे. अतिशय नियोजनबद्ध पद्धतीने हे सगळं सुरू आहे. लोकशाही कमजोर करण्याचा प्रयत्न होतोय, असे आम्ही म्हणणार नाही. उलट लोकशाही नष्ट करण्याचा प्रयत्न होतोय."

इंदिरा गांधी

कौशिक बासू यांच्याशी बोलताना राहुल गांधी यांनी मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री कमलनाथ यांनी सांगितलेली गोष्ट सांगितली. राहुल गांधी म्हणाले, "जेव्हा कमलनाथ मुख्यमंत्री होते त्यावेळी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आणीबाणी लागू करण्याचा तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचा निर्णय चुकीचा होता असं राहुल गांधी यांनी म्हटलं आहे. प्रसिद्ध अर्थतज्ज्ञ कौशिक बासू यांच्याशी ते बोलत होते.


सामग्री: 1977 साली पृथ्वीवरून प्रक्षेपित झालेलं व्हॉएजर 2 सूर्यमाला ओलांडणारी दुसरी मानवनिर्मित वस्तू आहे. यापूर्वी व्हॉएजर 1ने  ऑगस्ट 2012ला सूर्यमाला ओलांडली होती. व्होएजर या मोहिमेला 40 वर्षं पूर्ण झाली आहेत. हे दोन्ही यानं कार्यरत असून जेव्हा व्हॉएजर 1 वरून संदेश येतो, तेव्हा तो पृथ्वीवर सर्वांत दुरून आलेला मानवनिर्मिती यंत्रातील संदेश असतो.

व्हॉएजर 2ने 5 नोव्हेंबर 2018 रोजी सौरमाला ओलांडली, असे या मोहिमेचे मुख्य शास्त्रज्ञ प्रा. एडवर्ड स्टोन यांनी सांगितले. अमेरिकन जिओफिजिकल युनियन (एजीयू)च्या वॉशिंग्टन येथे झालेल्या बैठकीत हे जाहीर करण्यात आले.

या दिवशी व्हॉएजर 2ने सूर्याकडून फेकल्या जाणाऱ्या स्थीर प्रवाही कणांच्या शोधात अचानक घसरण झाली. व्हॉएजर 2ने हेलिओपोज ओलांडल्याचे ते निदर्शक आहे. हेलिओपोज ही सूर्याच्या परमाणू व चुंबकीय क्षेत्राची शेवटची मर्यादा असते.

व्हॉएजर 2चं सध्याचे स्थान पृथ्वीपासून 18 अब्ज किमी (11 अब्ज मैल) इतकं आहे. प्रतितास 54 हजार किमी (34 हजार मैल) वेगाने ते प्रवास करत आहे. व्हॉएजर 1 हे त्याहून पुढे गेले असून ते अधिक वेगवान आहे. व्हॉएजर -1 यान 22 अब्ज किमी अंतरावर असून ते ताशी 61 हजार किमी वेगाने प्रवास करत आहे.

सौरमालेच्या बाहेरील जगाचा संशोधन करण्याचा विचार ?

दोन्ही व्हॉएजर बाह्य ग्रहांचा अभ्यास करण्यासाठी पाठवण्यात आली होती. मात्र ती पुढे जात राहिली. या मोहिमेच्या सुरुवातीला ही दोन्ही याने हेलिओस्फीअरपर्यंत  पोहोचतील याची संशोधकांना कल्पना नव्हती, असं प्रा. स्टोन यांनी सांगितले.

हेलिओस्फीअर किती मोठे आहे, यान तेथेपर्यंत कधी पोहोचेल आणि तेथेपर्यंत ते पोहोचू शकेल का याची कल्पना नव्हती. व्हॉएजरच्या ४१ वर्षांच्या प्रवासातली ही सर्वांत रोमांचक वेळ आहे, असेही ते म्हणाले.

सौरमालेची व्याख्या शास्त्रज्ञ वेगवेगळ्या पद्धतीने करतात. त्यामुळे या यानाने सौरमाला सोडली असा शब्दप्रयोग प्रा. स्टोन काळजीपूर्वक वापरतात. नासाच्या यानांनी ओर्ट क्लाऊड अजूनही पार केलेला नाही. या क्षेत्रांतील धूमकेतूंवर सूर्याच्या गुरुत्वाकर्षणाचा परिणाम होतो.

दोन्ही व्हॉएजर नव्या आणि कधीच संशोधन न झालेल्या क्षेत्रात आहेत हे निश्चित, असं ते म्हणाले.

या प्रवासाला किती काळ लागला?

अनेक दशके आणि किलोमीटर्सचा हा प्रवास आहे.  व्हॉएजर २ प्रक्षेपित झाल्यानंतर काही दिवसांनी ५ सप्टेंबर १९७७ रोजी व्हॉएजर १ प्रक्षेपित झाले. गुरू,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अथांग अवकाश मानवी मनासाठी नेहमीच कुतुहलाचा विषय ठरला आहे. पृथ्वीबाहेरच विश्व कसं आहे, सौरमालेचे गुपित काय आहेत, याचं अव्याहतपणे संशोधन सुरूच आहे. या संशोधनातील सर्वांत महत्त्वाची मोहीम मानली जाते ती म्हणजे व्हॉएजर 1 आणि व्हॉएजर 2. आता व्हॉएजर 2नं सूर्यमालाही ओलांडली आहे. त्यामुळे एका नव्या विश्वाचा वेध या मोहिमेतून घेता येईल, असा विश्वास संशोधकांना वाटतो.


सामग्री: 1980 मध्ये भाजपचा जन्म झाला. या पक्षातली बहुतेक नेतेमंडळी जनसंघातून आली होती. 1984 साली झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत भाजपला केवळ 2 जागा मिळाल्या होत्या.

निवडणुकीच्या काही महिन्यांपूर्वी विश्व हिंदू परिषद (विहिंप) आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) यांनी अयोध्येत राम मंदिर उभारणीसाठी एक मोहीम सुरू केली. मात्र, त्या निवडणुकीवर या मोहिमेचा फारसा परिणाम झाला नाही. निवडणुकीत भाजपच्या पदरी निराशा येण्यामागचं मोठं कारण ठरलं ते इंदिरा गांधी यांची हत्या आणि त्यामुळे राजीव गांधी आणि काँग्रेसच्या बाजूने आलेली सहानुभूतीची लाट.

अयोध्या निवासी आणि दोन वेळा भाजप खासदार राहिलेले रामविलास वेदांती बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हणाले, "राम मंदिर आंदोलनामुळे लोकांना कळून चुकलं की राम मंदिर न होण्याचं कारण काँग्रेस पक्षच आहे."

निवडणुकीत 400 हून जास्त जागा जिंकणाऱ्या राजीव गांधी सरकारवर काही महिन्यातच संकटाचे ढग दाटू लागले. शहाबानो या मुस्लीम महिलेला तिच्या नवऱ्याने पोटगी द्यावी, असा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाने दिला. मात्र, या निर्णयाची अंमलबजावणी झाली तर मुस्लीम समाज काँग्रेसपासून दूर होईल, या भीतीमुळे राजीव गांधी सरकारने एक नवीन कायदा आणला. या कायद्यामुळे राजीव गांधींवर मुस्लीम तुष्टीकरणाचे आरोप झाले.

मुस्लीम तुष्टीकरणाचा आरोप करणाऱ्या हिंदूंना खुश करण्यासाठी काँग्रेसने एक शक्कल लढवली. 1 फेब्रुवारी 1986 रोजी फैजाबादचे न्यायाधीश के. एम. पांडे यांनी हिंदूंना पूजा करता यावी, यासाठी बाबरी मशिदीचं टाळं उघडण्याचा आदेश दिला. बाबरी मशिदीत 1949 सालापासून रामललाची (बालरुपातील रामाची मूर्ती) मूर्ती ठेवण्यात आली होती. मात्र, यापूर्वी मशिदीच्या आत जाऊन पूजा करण्याला बंदी होती.

टाळं उघडून पूजा करण्याचे आदेश कोर्टाने दिले असले तरी या निर्णयाची अंमलबजावणी करण्यासाठी केंद्र सरकारने जी घाई दाखवली त्यावरून शहाबानो प्रकरणामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई सरकारने केली, असाच लोकांचा समज झाला.

राजीव गांधींनी हिंदुत्त्वाचा मुद्दा धरला, पण...

मात्र, कथित मुस्लीम तुष्टीकरणामुळे त्याकाळी राजकीय आखाड्यात संघर्ष करत असलेल्या भाजप आणि समर्थक हिंदुत्व परिवारातील पक्षांना बळ दिलं. बीबीसी उर्दूचे वरिष्ठ पत्रकार शकील अख्तर म्हणतात, त्याप्रमाणे, "शहाबानो प्रकरण आणि सलमान रश्दी यांच्या पुस्तकावर बंदी घालण्याच्या राजीव गांधी सरकारच्या निर्णयाने भारतातील...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राम जन्मभूमी-बाबरी मशीद वादावर सर्वोच्च न्यायालयात सुरू असलेल्या खटल्याचा निकाल थोड्याच वेळात लागेल. हिंदू पक्षकारांच्या बाजूने निकाल लागला तर राम मंदिर उभारण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे. तसे झाल्यास 1980च्या दशकाच्या उत्तरार्धात सुरू केलेलं राम मंदिर आंदोलन यशस्वी झाल्याचं समाधान भाजपला लाभेल.


सामग्री: 1980 साली जन्माला आलेल्या भाजपला अटलबिहारी वाजपेयी, मुरली मनोहर जोशी, लालकृष्ण अडवाणी यांच्यासारखे पहिल्या फळीतील नेते लाभले तसेच दुसऱ्या फळीमध्येही विद्यार्थी चळवळीतून आलेले आणि उत्तम वक्तृत्व असणारे नेते मिळाले.

नरेंद्र मोदी, व्यंकय्या नायडू, अरुण जेटली, सुषमा स्वराज हे सर्व नेते तेव्हा दुसऱ्या फळीमध्ये होते. या सर्व नेत्यांमध्ये विद्यार्थी चळवळीबरोबर आणखी एक सामाईक दुवा होता तो म्हणजे आणीबाणीमधला संघर्ष.

आणीबाणीतून झाली सुरुवात

अरूण जेटली यांचा 28 डिसेंबर 1952 रोजी दिल्लीमध्ये जन्म झाला. त्यांचे वडिल महाराज किशन जेटली हेसुद्धा वकील होते. दिल्लीमधल्या नारायणा विहार या भागामध्ये जेटली यांचं बालपण गेलं. त्यांची आई रतनप्रभा गृहिणी होत्या. महाराज किशन जेटली आणि रतनप्रभा लाहोरमधून दिल्लीमध्ये स्थायिक झाले होते.

शालेय शिक्षण सेंट झेवियर्समधून झाल्यानंतर त्यांनी श्री राम कॉलेज ऑफ कॉमर्समधून पदवी घेतली. त्यानंतर ते दिल्ली विद्यापीठातून 1977 साली कायद्याची पदवी घेतली. परंतु हे सगळं सुरू असताना अरूण जेटली यांचा हळूहळू राजकारणाशी संबंध येऊ लागला होता.

1973 साली लोकनायक जयप्रकाश नारायण यांची चळवळ उदयाला येत होती. याचवर्षी त्यांनी भ्रष्टाचारविरोधी आंदोलनाला सुरूवात केली.

जयप्रकाश नारायण यांनी या आंदोलनाच्या युवा आणि विद्यार्थी विभागाच्या राष्ट्रीय समितीचे समन्वयक म्हणून जेटली यांची नियुक्ती केली. अशाप्रकारे अरूण जेटली यांचा आंदोलन आणि राजकारणाशी संबंध येऊ लागला.

1974 साली दिल्ली विद्यापीठामध्ये विद्यार्थी संघटनेचे ते अध्यक्ष निवडले गेले. 26 जून 1975 रोजी देशात आणीबाणी लागू केली गेली. आणीबाणीच्या 19 महिन्यांच्या काळामध्ये जेटली यांना तिहार जेलमध्ये ठेवण्यात आलं होतं.

काळा कोट आणि राजकारणात प्रवेश

1977 साली पदवी घेतल्यावर अरुण जेटली यांनी वकिली सुरू केली. दिल्लीच्या उच्च न्यायालयामध्ये आणि सर्वोच्च न्यायालयात त्यांचं नाव गाजू लागलं आणि ज्येष्ठ वकील हे पदही त्यांना मिळालं.

1977 साली झालेल्या निवडणुकीत त्यांनी जनता पार्टीसाठी राष्ट्रीय समन्वयक पदावर काम केलं आणि देशभरात इंदिरा गांधी यांच्या सरकारविरोधात प्रचार केला. त्यानंतर 1977 ते 1979 या कालावधीत ते अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेचे राष्ट्रीय सरचिटणीस होते. 1980मध्ये त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला. 1982 साली त्यांनी गिरीधरलाल डोग्रा यांची कन्या संगीता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आजच्या काळामध्ये एखाद्या राजकीय पक्षाला राजकारणात टिकायचं म्हटलं की,  त्या पक्षाची केवळ राजकीयच नाही तर आर्थिक आणि कायदेशीर बाजूही भक्कम असावी लागते. अरुण जेटली अशाच प्रकारे भाजपचे 'लिगल ईगल' म्हणून ओळखले जायचे. जेटली यांचं दिल्लीमधील एम्स रूग्णालयात गेल्या वर्षी 24 ऑगस्ट रोजी निधन झालं.


सामग्री: 1987 साली करमूखेडी बिजलीघर इथून सुरू झालेल्या शेतकरी आंदोलनाला कंटाळून वीर बहादूर सिंह यांनी भारतीय किसान यूनियनचे अध्यक्ष महेंद्र सिंह टिकैत यांना संपर्क साधला आणि सिसौली या त्यांच्या गावी येऊन शेतकऱ्यांच्या हिताचे काही निर्णय जाहीर करायची इच्छा व्यक्त केली. त्यावेळी वीर बहादूर सिंह यांना त्यांच्याहून खडा सूर ऐकू आला.

टिकैत यांनी यावर सहमती दर्शवली, पण या बैठकीत काँग्रेस पक्षाचा झेंडा नसेल व वीर बहादूर सिंह यांच्यासोबत काँग्रेसचा कोणी नेता वा पोलीस येणार नाहीत, अशी अट त्यांनी घातली.

वीर बहादूर सिंह 11 ऑगस्ट 1987 रोजी हेलिकॉप्टरने सिसौलीमध्ये उतरले, तेव्हा त्यांच्या स्वागतासाठी तिथे कोणीही उपस्थित नव्हतं आणि सभास्थानी जाण्यासाठी त्यांना जवळपास अर्धा किलोमीटर चालावं लागलं. मंचावर बसल्यानंतर त्यांनी प्यायला पाणी मागितलं, तेव्हा टिकैत यांच्या लोकांनी मुख्यमंत्र्यांना हातांची ओंजळ करायला लावून त्यात पाणी दिलं.

अशाप्रकारे पाणी प्यायला लावल्यामुळे वीर बहादूर सिंह यांचा अपमान झाला. टिकैत एवढ्यावरच थांबले नाहीत. ते मंचावर बोलण्यासाठी उभे राहिले, तेव्हा वीर बहादूर सिंह यांच्या उपस्थितीतच त्यांनी सरकारच्या चुका परखडपणे मांडल्या. या सगळ्या प्रकाराने वीर बहादूर सिंह इतके नाराज झाले की कोणतीही घोषणा वा चर्चा न करताच ते लखनौला परत गेले.

राजकीय नेत्यांना मंचांपासून कायम ठेवलं दूर

सहा फुटांहून अधिक उंच, अंगावर कायम जाड कापडाचा कुर्ता आणि डोक्यावर गांधी टोपी आणि वेदना कमी करण्यासाठी कंबरेला बांधलेला पट्टा - अशा रूपात समोर येणाऱ्या महेंद्र सिंह टिकैत यांचा जन्म 6 ऑक्टोबर 1935 रोजी शामलीपासून 17 किलोमीटर दूर असणाऱ्या सिसौली गावात झाला.

वडिलांच्या मृत्यूनंतर ते बालियान खाप पंचायतीचे चौधरी झाले तेव्हा त्यांचं वय केवळ आठ वर्षं होतं.

ज्येष्ठ पत्रकार विनोदी अग्निहोत्री सांगतात, "महेंद्र सिंह टिकैत योगायोगाने शेतकरी नेते झाले. खरंतर चौधरी चरणसिंह यांच्या मृत्यूनंतर उत्तर प्रदेशच्या पश्चिम भागात मोठी राजकीय पोकळी निर्माण झाली होती. त्याच वेळी उत्तर प्रदेश सरकारने शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या विजेच्या दरात वाढ केली. शेतकऱ्यांनी या विरोधात आंदोलन सुरू केलं. टिकैत बालियान खापचे चौधरी असल्यामुळे त्यांना पुढे करण्यात आलं. या आंदोलनामध्ये पोलिसांच्या गोळीबारात दोन लोकांचा मृत्यू झाला. या घटनेमुळे महेंद्र सिंह टिकैत अचानक शेतकऱ्यांचे नेते...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री वीर बहादूर सिंह सोफ्यावर बसून खड्या गोरखपुरिया लहेजामध्ये त्यांच्या अधिकाऱ्यांना आदेश द्यायचे, पण या खड्या सुरामध्ये बोलणारा कोणीतरी आपल्याहून वरचढ ठरणारा इसम असेल, असं त्यांना स्वप्नातही वाटलं नव्हतं.


सामग्री: 1988 साली माओ यिन याचं अपहरण करून त्याला विकण्यात आलं होतं.  ली जिंगशी यांनी आपल्याला आपला मुलगा परत मिळेल, ही आशाच सोडली होती. पण याच वर्षी मे महिन्यात त्यांना एक फोन कॉल आला आणि त्यांची तीन दशकांची प्रतीक्षा संपली.

जिंगशी आणि त्यांचे पती मध्य चीनमधल्या शांक्षी प्रांतातल्या क्षिईन शहरात रहायचे. त्यांच्या चिमुकल्याला ते दर रविवारी जवळच्याच प्राणीसंग्रहालयात किंवा एखाद्या बागेत फिरायला घेऊन जायचे.

चीनमध्ये 80-90 च्या दशकात एक अपत्य धोरणाची काटेकोर अंमलबजावणी व्हायची. त्यामुळे जिगंशी यांना एकच मुलगा होता. माओ यिनने खूप शिकावं आणि खूप मोठं व्हावं, अशी त्यांची इच्छा होती. त्यामुळेच त्यांनी माओला 'जिआ जिआ' म्हणजेच उत्कृष्ट असं टोपण नाव दिलं होतं.

जिआ जिआ

जिआ जिआविषयी सांगताना जिंगशी म्हणतात, "जिआ जिआ खूप छान वागायचा. तो स्मार्ट होता, आज्ञाधारक होता, समजूतदार होता. त्याला रडायला आवडायचं नाही. तो कायम उत्साही असायचा. बघताक्षणी तो सर्वांना आवडायचा. सर्वांचा लाडका होता."

ऑफिसला जाताना माओ यिनचे आईवडील त्याला पाळणाघरात सोडायचे आणि ऑफिसमधून परत येताना त्याला घेऊन यायचे.

"आम्ही त्याच्यासोबत खेळायचो. आम्ही खूप आनंदात होतो", असं जिंगशी सांगतात.

जिंगशी एका धान्य आयात करणाऱ्या कंपनीत नोकरी करायच्या. कापणीच्या हंगामावेळी वेगवेगळ्या गावातल्या पुरवठादारांना भेटण्यासाठी त्या बरेच दिवस घराबाहेरच असतं.

असंच एकदा कामानिमित्त बाहेरगावी गेल्या असताना एक दिवस अचानक त्यांच्या कंपनीकडून त्यांना टेलिग्राम मिळाला आणि लवकर घरी परता म्हणून कळवण्यात आल्या. त्या घाई-घाईने घरी परतल्या आणि आपला मुलगा हरवल्याची बातमी त्यांना मिळाली.

जिंगशी सांगतात, "मी माझ्या मुलाला कधीच शोधू शकणार नाही, असं मला वाटलंच नव्हतं. मला वाटलं गेला असेल इथेच कुठेतरी."

तो 1988 सालचा ऑक्टोबर महिना होता. त्यावेळी जिआ जिआ दोन वर्ष आठ महिन्यांचा होता.

जिंगशीच्या पतीने सांगितलं की, नेहमीप्रमाणे ऑफिसमधूमन परतताना त्यांनी जिआ जिआला पाळणाघरातून घेतलं आणि घराकडे परत येत असताना ओळखीच्याच एका हॉटेलातून त्याच्यासाठी पाणी आणण्यासाठी ते थांबले.  त्यांनी फक्त 1 ते 2 मिनिटांसाठी जिआ जिआला एकटं सोडलं होतं. ते परतले तेव्हा तो तिथे नव्हता.

सुरुवातीला जिंगशी यांना वाटलं की, कुणाला तरी तो सापडला असेल आणि ते त्याला घेऊन पोलीस ठाण्यात नक्की जातील. पण आठवडा उलटूनही माओ यिन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ली जिंगशी तब्बल तीन दशकं आपल्या बेपत्ता मुलाचा शोध घेत होत्या. माओ यिन, असं या मुलाचं नाव.


सामग्री: 1988मध्ये देशात डिजिटल कॅमेरा आणि ईमेल तंत्रज्ञान विकसित झालं होतं का? असा प्रश्न विचारला जात आहे. तर भाजपने मोदींवर होणाऱ्या टीकेचा निषेध केला असून आधी पंतप्रधानांची मुलाखत संपूर्ण पाहावी असं आवाहन केलं आहे.

"कदाचित देशात, माझ्या आधीही कुणीतरी असू शकतं, मला त्याच्याविषयी कल्पना नाही. पण कदाचित मी देशातला पहिला व्यक्ती असेल ज्यानं डिजिटल कॅमेऱ्याचा वापर केला असेल. 1987-88च्या दरम्यान. त्यावेळी खूप कमी लोकांकडं ईमेल होतं," असं विधान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केलं आहे.

ते पुढं म्हणतात, "विरमगाम येथे  लालकृष्ण आडवाणी यांची सभा होती. तेव्हा मी डिजिटल कॅमेरातून त्यांचा फोटो काढला होता. त्यावेळी डिजिटल कॅमेरा हा आकाराने मोठा असायचा. त्याने मी फोटो काढला आणि दिल्लीला ट्रान्समिट केला. दुसऱ्या दिवशी कलर फोटो छापला गेला. आडवाणींना त्यावेळी आश्चर्य वाटलं की माझा कलर फोटो लगेच त्याच दिवशी कसा छापण्यात आला?"

'न्यूज नेशन' या हिंदी न्यूज टीव्ही चॅनलला मोदी यांनी मुलाखत दिली होती.

देशात ईमेल वापरणाऱ्या पहिल्या काही व्यक्तींपैकी आपण होतो, असं मोदी यांनी मुलाखतीदरम्यान सांगितलं.

या वक्तव्यानंतर सोशल मिडियावर विशेषत: ट्विटरवर त्यांच्यावर खूप टीका होत आहे. अनेकजण त्यांच्यावर विनोदही करत आहेत.

पंतप्रधानांची संपूर्ण मुलाखत एकदा पाहावी

पंतप्रधान मोदींवर होणाऱ्या टीकेबाबत महाराष्ट्र भाजपचे प्रवक्ते अवधूत वाघ म्हणतात, "टीकाकारांनी मोदी साहेबांची मुलाखत परत एकदा ऐकावी. त्यांनी transmission हा स्पष्ट शब्द वापरला आहे. ते ईमेल म्हणाले नाहीत. त्यामुळं त्यांच्या वक्तव्याचा मीडियानं विपर्यास करू नये."

"गेल्या पाच वर्षांत उदयाला आलेले मोदी हे भारतीय राजकारणाचे महत्त्वाचं केद्रस्थान बनले आहेत. त्यांच्यावर जेवढी टीका होईल तेवढा भाजपला फायदा होईल. कारण जनतेनं त्यांना स्विकारलं आहे. परत एकदा ते देशाचं नेतृत्व करणार आहेत," असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

'सोशल मीडियावर काय चर्चा आहे?'

आमिर शाहुल म्हणतात, "सगळेजण एक मुद्दा विसरतायेत. मोदीजी यांनी 1988मध्ये डिजिटल कॅमेरा आणि ईमेल वापरला आहे."

कोपरखळी मारत आमिर पुढं म्हणतात "मला 1977 साली मोदी यांच्याकडून ईमेल आलेला. स्वातंत्र्य संग्रामात सामील होण्यासाठी त्यांनी मला आव्हान केलं होतं."

रुपा सुब्रमन्य लिहितात, "1988मध्ये विकसित देशात केवळ काही वैज्ञानिक आणि अभ्यासक हे ईमेल वापरायचे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कदाचित, देशात सर्वांत प्रथम आपणच डिजिटल कॅमेरा आणि इमेल वापरल्याचा दावा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दावा केला. त्यांच्या या दाव्यानंतर ट्विटर आणि फेसबुकवर प्रतिक्रियांचा पाऊस पडला आहे.


सामग्री: 1990च्या आधी जीडीपीचा दर प्रत्येकवर्षी 3.5 टक्क्यांच्या आसपास असायचा. त्याला 'हिंदू रेट ऑफ ग्रोथ' म्हणलं जाई. या संज्ञेला हे नाव प्रा. राज कृष्णा यांनी दिलं होतं. तेव्हा यावर कोणीही प्रश्न उपस्थित केला नव्हता. अर्थात सध्याच्या काळात इतिहास आणि अर्थशास्त्रावर समान अधिकारवाणीने बोलणाऱ्या पुनरुत्थानवादी विद्वानांनी त्याला हरकत घेतली आहे.

पण त्यावर चर्चा होण्याआधीच परिस्थिती बिघडली. जीडीपी वाढण्यऐवजी त्याचा वेग कमी होऊ लागला. हा वेग पूर्ण शांत होण्याइतपत परिस्थिती आली आणि गेल्या वर्षी लोक 'मंदी आली, मंदी आली' चा गलका करू लागले.

तर दुसऱ्या बाजूला विद्वांनांची फौज जाडजूड ग्रंथातले दाखले काढून ही मंदी नसून 'स्लोडाऊन' आहे असं सिद्ध करून दाखवू लागली. पण ही सगळी चर्चा इतक्या लवकर निरर्थक ठरेल याचा सुगावा कोणालाच लागलेला नव्हता.

या चर्चेला कोरोना व्हायरस आणि त्याच्या भीतीमुळे आलेल्या लॉकडाऊनने फोल ठरवलं.

लॉकडाऊनच्या फेऱ्यात कामधंदा जवळपास संपुष्टात आला आणि ग्रोथ म्हणजे वाढीच्या जागी निगेटिव्ह ग्रोथ (नकारात्मक वाढ) या शब्द चर्चेत आला.

ग्रोथ चा अर्थ होतो उन्नती, पुढे जाणे, म्हणजेच निगेटिव्हटचा अर्थ त्याविरुद्ध होतो. मागे जात राहाणे म्हणजे निगेटिव्ह ग्रोथ. एकूण व्यवहार पाहिले की धंदा वाढण्याऐवजी कमी होत असल्याचं दिसून येईल. विक्रीही कमी झाली आणि नफाही कमी झाला.

जीडीपी काय असतो?

जीडीपीचा अर्थ सकल घरेलू उत्पादन. म्हणजे संपूर्ण देशात जे काही तयार होत आहे, विकलं जात आहे, खरेदी केलं जात आहे, दिलं-घेतलं जात आहे या सर्वांची गोळाबेरिज. तो वाढला म्हणजे देशाची उन्नती होत आहे असं समजायचं. त्याच्या वाढीचा वेग जितका वाढेल तितकं ते चांगलं.

यामुळे सरकारला जास्त कर मिळेल, जास्त कमाई होईल आणि विविध कामांसाठी, लोकांवर पैसे खर्च करायला सरकारकडे पैसे असतील.

पण सध्या जसं होत आहे तसं वाढीचं हे चक्र उलटं फिरायला लागलं तर? त्यामुळेच हे समजून घेणं आवश्यक आहे.

समजा एखाद्या दुकानात 1 लाख रुपयांची विक्री व्हायची आणि 15 हजारांची बचत व्हायची. त्याला 15 टक्के नफा असलेला धंदा असं म्हणता येईल. म्हणजे शंभर रुपयांत 15 रुपयांचा नफा. जर त्याची विक्री तेवढीच आणि नफा कमी झाला तर काहीतरी गडबड झाली असं समजता येईल, मार्जिन कमी झालं म्हणता येईल.

पण विक्री 90 हजार आणि नफा 15 हजार कायम राहिला तर दुकानदार चांगल्या पद्धतीने धंदा करतोय आणि प्रतिकूल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निगेटिव्ह ग्रोथ हा शब्द आपण सध्या ऐकत आहोत. निगेटिव्ह ग्रोथ म्हणजे काय?  ते ही भारताच्या संदर्भात या संज्ञेचा काय अर्थ होतो? पण हे समजून घेण्याआधी जीडीपी काय असतो हे जाणून घेणं गरजेचं आहे. तो  वाढल्यावर एवढा गोंधळ का होतो हे अनेकांना जाणून घ्यायचं आहे. आणी ही गोष्ट तेव्हाची आहे जेव्हा एवढं निश्चित माहिती होतं की जीडीपीचा दर वाढत राहातो.


सामग्री: 1992च्या विश्वचषकासह पाकिस्तानचा तत्कालीन कॅप्टन इम्रान खान

भारत-पाकिस्तान क्रिकेट सामना, तो ही विश्वचषकाचा म्हटल्यावर कुठलाही हाडाचा क्रिकेट चाहता त्यापासून दूर राहू शकत नाही. पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांचाही त्याला अपवाद नाही. त्यांनी पुन्हा एका क्रिकेटरच्या भूमिकेत शिरत ट्विटरवरून आपल्या टीमला शुभेच्छा आणि काही टिप्स दिल्या आहेत.

आज गुणवत्तेपेक्षा मानसिक कणखरता विजयासाठी जास्त आवश्यक असेल, असं त्यांनी म्हटलं आहे. भारताचं पारडं जड असलं तरी पाकिस्तानने न घाबरता खेळावं आणि जोही निकाल येईल तो खिलाडूवृत्तीनं स्वीकारावा, असं इम्रान यांनी सल्ला दिला आहे.

इम्रान हे पंतप्रधान बनण्याआधी क्रिकेटर म्हणून जगाला माहिती आहेत. 1992 साली इम्रान यांच्या नेतृत्त्वाखालीच पाकिस्ताननं ऑस्ट्रेलियात झालेल्या विश्वचषकात अविस्मरणीय विजय मिळवला होता.

"मी क्रिकेट कारकिर्दीची सुरुवात केली तेव्हा यशासाठी 70 टक्के गुणवत्ता आणि 30 टक्के मानसिक ताकदीची गरज असते यावर माझा पूर्ण विश्वास होता. मी क्रिकेटमधून निवृत्त झालो तेव्हा मला वाटलं हे प्रमाण 50-50 टक्के असायला हवं. पण आता मी माझा मित्र सुनील गावस्करसोबत सहमत आहे - 60 टक्के कणखरता आणि 40 टक्के गुणवत्ता. आज मनाची भूमिका 60 टक्क्यांहून जास्त राहील."

दोन्ही टीम्सवरच्या दबावाकडे इम्रान लक्ष वेधून घेतात. "आजच्या सामन्याचं महत्त्व पाहता दोन्ही संघांवर भरपूर मानसिक दबाव राहील. मनाची शक्तीच या सामन्याचा निकाल ठरवेल. सरफराझच्या रूपानं आपल्याला एक धाडसी कर्णधार मिळाला आहे, हे आपलं नशीब आहे आणि त्याला आज सर्वोत्तम धाडस दाखवावं लागेल."

"आज हरण्याची सगळी भीती मनातून काढून टाकावी लागेल कारण मन एकावेळी एकच विचार करू शकतं. पराभवाच्या भीतीतून नकारात्मक आणि बचावात्मक डाव आखले जातात आणि प्रतिस्पर्ध्यांच्या चूकांचा फायदा घेतला जात नाही."

पाकिस्तानच्या टीमला सल्ला देताना इम्रान यांनी म्हटलं आहे, "विजय मिळवून देईल अशी आक्रमक योजना आखण्यासाठी सरफराझनं स्पेशलिस्ट बॅट्समन आणि बोलर्सवर भर द्यायला हवा. कारण 'रेलू कट्टा' दबावाखाली क्वचितच चांगली कामगिरी बजावतात - विशेषतः आजच्या सामन्यात जिथे दबाव आणखी वाढलेला असतो."

'रेलू कट्टा' हा पाकिस्तानी क्रिकेटमध्ये, विशषतः पाकिस्तान सुपर लीग या IPLसारख्या स्पर्धेत प्रचलित झालेला शब्द आहे. संघात केवळ जागा भरणारे, फार चांगली कामगिरी नसणारे खेळाडू म्हणजे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1992 साली पाकिस्तानला वर्ल्ड कप जेतेपद जिंकून देणारे कर्णधार इम्रान खान यांनी संघाला ट्वीटच्या माध्यमातून सल्ला दिला आहे.


सामग्री: 1996 मध्ये शरद पवार लोकसभेवर निवडून गेल्यापासून ते पुन्हा विधानसभेत परतलेले नाहीत. तेव्हापासून ते देशपातळीवरील राजकारणात सक्रिय आहेत. 2004 पासून राज्य सरकारच्या कारभारावर ते बोलत असले, तरी ते प्रत्यक्ष आंदोलनात वगैर उतरले नव्हते. मात्र आता थेट शरद पवार मैदानात उतरले आहेत.

पवारांच्या या मैदानातल्या एंट्रीचं अनेकांना आश्चर्य वाटलं आहे. स्वतः शरद पवारांना मैदानात का उतरावं लागलं, असा प्रश्न राजकीय वर्तुळात विचारला जातोय.

राष्ट्रवादीची दुसरी फळी प्रभावहीन?

राज्य सरकारच्या विरोधातल्या मोर्चाचं नेतृत्व पक्षाच्या राज्य पातळीच्या नेतृत्वाने का करू नये, असा स्वाभाविक प्रश्न अनेकांच्या मनात येईल. राज्य पातळीवर सर्वांना मान्य होईल आणि जनतेतूनही पाठिंबा मिळेल असं नेतृत्व राष्ट्रवादीत नाही काय?

महाराष्ट्र टाइम्सचे दिल्लीतील वरिष्ठ सहाय्यक संपादक सुनील चावके यांच्यानुसार, "शरद पवारांना स्वत: मैदानात उतरावं लागतंय, याचा अर्थ राष्ट्रवादी काँग्रेसची दुसरी फळी विश्वासार्ह राहिलेली नाही. शरद पवारांनी 1999 मध्ये राष्ट्रवादीची स्थापना केली. त्यावेळी त्यीनी नेतृत्वाची नवी फळी निर्माण केली. मात्र 15 वर्षं महाराष्ट्रात सत्तेत राहिल्यानंतर ही फळी विश्वासार्ह राहिली नाही."

"काही नेत्यांवर भ्रष्टाचाराचे आरोप झाले. या परिस्थितीत शरद पवार हे राष्ट्रवादीचे एकमेव विश्वासार्ह नेते राहिले आहेत. अर्थात पवारांना याबाबत आत्मपरीक्षण करावं लागेल की ही वेळ का आली?"

राजकीय अपरिहार्यता?

पवारांच्या अचानक आक्रमक होण्याचे इतरही अनेक संदर्भ असल्याचं मानलं जात आहे. राज्य सरकारविरोधात थेट रस्त्यावर उतरण्यात पवारांचा राजकीय हेतू काय आहे?

'लोकमत'चे समूह संपादक दिनकर रायकर पवारांच्या या भूमिकेचं विश्लेषण करताना सांगतात की, "शरद पवारांना या वयात रस्त्यावर उतरून मोर्चाचं नेतृत्व करावं लागतंय याचं कारण राजकीय अपरिहार्यता हेच आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसचं अस्तित्व दाखवून देण्यासाठी, पक्ष जिवंत ठेवण्यासाठी पवारांना मोर्चाचं नेतृत्व करत मैदानात उतरावं लागत आहे. एकप्रकारे राष्ट्रवादीसाठी ही अस्तित्वाची लढाई असल्यानंच पवार रणांगणात उतरले आहेत."

"वय झालं असलं तरी मी थकलेलो नाही, शेतकऱ्यांना न्याय मिळवून देण्यासाठी मी रस्त्यावर उतरून लढू शकतो, हा संदेशही पवारांना द्यायचा आहे," असंही रायकर सांगतात.

भाजपच्या विरोधात असल्याचा संदेश?

2019 साली होणाऱ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांचा वाढदिवस. पवारांनी हा वाढदिवस साजरा केला आहे राज्य सरकारविरोधात आंदोलन करून! हिवाळी अधिवेशनादरम्यान सरकारविरोधात काँग्रेस-राष्ट्रवादीनं नागपूरमध्ये काढलेल्या 'हल्ला बोल' मोर्चाचं नेतृत्व खुद्द शरद पवार यांनी केलं आहे.


सामग्री: 1998 च्या आण्विक चाचणीनंतर जगासमोर भारताची बाजू मांडून जगाचे गैरसमज दूर करणं, हे परराष्ट्र मंत्री म्हणून त्यांच्यासमोर आव्हान होतं. जसवंत सिंह यांनी ही भूमिका उत्तमरित्या वठवली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताचं परराष्ट्र, अर्थ आणि संरक्षण मंत्रिपद भूषवणाऱ्या जसवंत सिंह याचं आज (27 सप्टेंबर) निधन झालं.


सामग्री: 19मे रोजी हे लग्न होत आहे. या लग्नाचं निमंत्रण मिळालं का, या प्रश्नाचं उत्तर देताना याबद्दल काही माहीत नाही, असं उत्तर त्यांनी दिलं.

अमेरिकन अभिनेत्री असलेल्या मेगन मार्कल यांनी 2016ला झालेल्या अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष पदाच्या निवडणुकीत हिलरी क्लिंटन यांना पाठिंबा दिला होता. मार्कल यांनी ट्रंप यांच्यावर टीका करताना ते महिला विरोधी आणि वादग्रस्त असल्याचंही म्हटलं होतं.

आयटीव्हीवर पिअर्स मॉर्गन यांना मुलाखत देताना ट्रंप यांनी प्रिन्स हॅरी आणि मेगन मार्कल यांची जोडी छान आहे, असं कौतुक केलं. पण विंडसर कॅसल इथं होणाऱ्या या लग्न समारंभाला उपस्थित राहणार का असा प्रश्न विचारला असता ते म्हणाले, "दोघांनी आनंदी राहावं अशीच माझी इच्छा आहे. दोघांची जोडी अगदी छान दिसते."

दावोस इथे सुरू असलेल्या वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमच्या वेळी मॉर्गन यांनी ही मुलाखत घेतली. इथे ट्रंप यांची युनायटेड किंगडमच्या पंतप्रधानांसमवेत मीटिंग झाली.

मॉर्गन यांची ट्वीट केलं आहे की, थेरेसा मे यांनी ट्रंप यांना यावर्षी दोन लंडन भेटींचं निमंत्रण दिलं आहे. ट्रंप यांनीच त्यांना ही माहिती दिली असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. पण याला डाउनिंग स्ट्रीटने कोणताही दुजोरा दिलेला नाही.

मे यांच्यापेक्षा आपण कठोरपणे ब्रेक्झिटच्या तडजोडी हाताळल्या असत्या असंही ट्रंप यांनी म्हटलं आहे.

'द मेल'वर रविवारी प्रसिद्ध झालेल्या या मुलाखतीच्या संपादित भागात ही माहिती आहे. मॉर्गन यांनी ट्रंप यांना विचारलं होतं की, ब्रेक्झिटच्या विषयावर मे यांची स्थिती चांगली आहे का?

यावर ट्रंप म्हणाले, "तडजोड करण्याचीही काही पद्धत असते का? मी याप्रकारे कधीच चर्चा केला नसती. मी ही चर्चा वेगळ्या प्रकारे केली असती."

 या मुलाखतीमध्ये मॉर्गन यांनी त्यांना त्यांच्या सोशल मीडियाच्या सवयींबद्दल विचारलं. ते म्हणाले, "मी नेहमी ट्वीट करत असतो. अंथरुणात असताना, ब्रेकफास्टवेळी आणि लंचच्या वेळीसुद्धा. काहीवेळा ट्वीट करण्याचं काम मी दुसऱ्यांवरही सोपवतो."

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांचं दोवासमध्ये भाषण झालं.

यापूर्वी प्रसिद्ध झालेल्या या मुलाखतीच्या भागात ट्रंप यांनी म्हटलं होतं की, ब्रिटनमधील उजव्या विचारांचा गट ब्रिटन फर्स्टच्या पोस्ट रीट्वीट केल्याबद्दल माफी मागण्याची तयारी असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

"तुम्ही जर म्हणत असाल की, ते लोक भयंकर आणि वंशभेदी आहेत, जर मी माफी मागावी असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी प्रिन्स हॅरी आणि मेगन मार्कल यांच्या लग्नाच्या आमंत्रणाविषयी काही माहीत नसल्याचं म्हटलं आहे.


सामग्री: 2 एप्रिलला केंद्र सरकारने पत्र लिहून सर्व राज्यांना PPE किट्स, एन-95 मास्क आणि व्हेन्टिलेटर्स विकत घेण्यावर निर्बंध घातले. PPE किट्स, एन-95 मास्क आणि व्हेन्टिलेटरचा पुरवठा केंद्र सरकारकडून केला जाईल, अशी सूचना त्यात करण्यात आली होती.  केंद्र सरकारने राज्य सरकारला 30 हजार गाऊन्स, 39,000 एन-95 मास्क, 39 लाख हायड्रोक्सीक्लोरोक्वीन गोळ्या पाठवल्याचं आरोग्यमंत्रालयानं स्पष्ट केलं आहे.

आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांच्या माहितीनुसार, "PPE आणि मास्कची गुणवत्ता योग्य असणं आवश्यक आहे. गुणवत्ता चांगली नसेल तर, डॉक्टर-नर्स यांना संसर्ग होऊ शकतो. त्यामुळेच केंद्राने राज्यांवर या वस्तू खरेदी करण्यावर निर्बंध घातले आहेत."

पण याला आत 12 पेक्षा जास्त दिवस उलटून गेलेत. परिणामी महाराष्ट्राला अजूनही मदत न मिळाल्याने, राज्य सरकारने या वस्तूंची खरेदी करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे.

राज्यात उत्पादन होणाऱ्या PPE किट्सची गुणवत्ता तपासण्यासाठी राज्य सरकारने आधी हाफकिन संस्थेची निवड केली होती. सर्व पुरवठादारांना त्यांचं उत्पादन हाफकिनकडून प्रमाणीत करून घेणं बंधनकारक करण्यात आलं होतं. मात्र, शुक्रवारी सरकारने हा निर्णय रद्द करण्याचं परिपत्रक काढलं.

वैद्यकीय शिक्षण विभागानं आता त्यासाठी नवी मानकं ठरवून आदेश जारी केले आहेत. त्यानुसार आता जिल्हास्तरावर या वस्तूंची खरेदी करता येणार आहे.

याबाबत वैद्यकीय शिक्षणमंत्री अमित देशमुख म्हणाले, "केंद्र सरकारने PPE किट्स खरेदी सुरू केलीये. त्यांच्याकडून या वस्तू मिळणार आहेत. पण आता जिल्हा स्तरावर खरेदीचे अधिकार देण्यात आले असून, पुरवठादारांसोबत दर करार केले जात आहेत."

दुसरीकडे याबाबत बीबीसीशी बोलताना राज्याच्या वैद्यकीय शिक्षण विभागाचे अतिरिक्त संचालक, डॉ. तात्याराव लहान म्हणाले, "राज्य सरकारने PPE किट्ससाठी 5 आणि एन-95 मास्कसाठी 4 पुरवठादारांसोबत करार केला आहे. तसंच येत्या काही दिवसांत आम्हाला केंद्राकडूनही या गोष्टी मिळण्याची अपेक्षा आहे."

दरम्यान PPE किट्स आणि एन-95 मास्कचं उत्पादन करणाऱ्या व्यापाऱ्यांनी फक्त महाराष्ट्रासाठीच उत्पादन करावं, यासंबंधीचे निर्बंध राज्य सरकार घालणार असल्याची माहिती, आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनी दिली आहे.

राज्याने मागणी नोंदवली पण...

केंद्राच्या आदेशाबाबत बोलताना राज्याचे आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले, "केंद्राने नवीन आदेश जारी केलाय. राज्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्र कोरोना व्हायसरशी लढताना वैद्यकीय साधनसामुग्रीचा तुटवडा भासत असल्याचं राज्य सरकारचं म्हणणं आहे. त्यामुळेच राज्य सरकारनं आता खासगी उत्पादकांना ऑर्डर देणं सुरू केलं आहे.