सामग्री: अनेक सर्व्हेंमधून असं लक्षात आलं की अनेक विद्यार्थ्यांना गोष्टी कशा लक्षात ठेवाव्या याची योग्य पद्धत माहीत नाही. योग्य प्रकारे स्मरणशक्ती वाढवण्याचा प्रयत्न करण्याऐवजी मग चुकीचे उपाय केले जातात.

स्मरणशक्ती वाढवण्यासाठी सल्ले देणारे कमी नसतात.  जितक्या जास्त व्यक्ती तितक्या वेगवेगळ्या प्रकारचे सल्ले.

आई-वडील एक सांगतात, शिक्षक एक आणि मित्र काहीतरी भलतंच.

हेही कमी की काय म्हणून शास्त्रज्ञ त्यांच्या अभ्यासावर आधारित आणखी काही सल्ले देतात.

याचा परिणाम अस होते की आपल्या मनातला गोंधळ वाढतो नेमकी स्मरणशक्ती वाढवायची तर कशी?

आता चिंता नको.

एका मानसशास्त्राशी संबंधित मासिकाने अभ्यास करायच्या आणि स्मरणशक्ती वाढवायच्या पाच बरोबर आणि पाच चुकीच्या पद्धतींची पडताळणी केली. त्या लेखाचं सार इथे देत आहोत.

1) चुकीची पद्धत : घोकंपट्टी

नवे शब्द किंवा भाषा शिकताना सहसा ते लक्षात ठेवण्यासाठी पाठ करण्यावर भर दिला जातो. पण मानसशास्त्रज्ञांच्या मते घोकंपट्टी करणं चुकीचं आहे.

कारण तसं केलं तरी आपल्या मेंदूच्या लक्षात या गोष्टी राहतीलच असं नाही.

योग्य पद्धत : अभ्यासाच्या वेळांमध्ये अंतर ठेवा

एखादा विषय किंवा मुद्दा लक्षात ठेवायचा असला तर त्याचा अभ्यास थोड्या थोड्या वेळाने करावा. त्यामुळे स्मरणशक्ती उत्तम राहील.

एखाद्या पुस्तकातला एक धडा वाचावा मग दुसरं काहीतरी वाचायचं.

काही काळाने आधी जो धडा वाचला आहे तो परत वाचावा. तो धडा परत एका तासाने वाचू शकता, एका दिवसाने किंवा एका आठवड्यानेही.

अभ्यास झाल्यानंतर स्वतःला हा प्रश्न विचारा की, वाचलेल्यापैकी किती कळलं. त्याने मेंदूला या विषयाची चांगली ओळख होईल.

2) चुकीची पद्धत :  महत्त्वाच्या मुद्द्यांना अधोरेखित करणं

घोकंपट्टीसारखीच ही पद्धतही फार सामान्य आहे. यात काही वाईट नाही. वाचताना जे मुद्दे महत्त्वाचे वाटतात ते अधोरेखित करण्यास काही हरकत नाही.

पण मानसशास्त्रज्ञांच्या मते ही पद्धत दरवेळेस यशस्वी होईलच असं नाही. अनेक विद्यार्थी तर पूर्णच्या पूर्ण परिच्छेद अधोरेखित करतात. असं केलं तर महत्त्वाचे मुद्दे आणि बिनमहत्त्वाचे मुद्दे यांच्यात फरक करणं कठीण होऊन बसतं.

योग्य पद्धत : शांतपणे विचार करा

मानसशास्त्रज्ञ सल्ला देतात की आधी कोणत्याही विषयाचं पुस्तक पूर्ण वाचा. मग त्यातले मुद्दे अधोरेखित करा.

संपूर्ण वाचल्यानंतर महत्त्वाचे मुद्दे अधोरेखित केल्याने त्या विषयाचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपण स्वतःला कितीही हुशार मानलं तरीही बऱ्याचदा असं होतं की आपण आपल्या बुद्धीचा योग्य तऱ्हेने वापर करू शकत नाही.


सामग्री: अनेक स्मशानांमध्ये मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार होण्यासाठी वाट पाहावी लागते आहे.

कोरोनाचा फैलाव सुरू असतानाच, व्यवस्था अपुरी ठरत असल्याचं स्पष्ट होत आहे. गोष्टी नियंत्रणात असल्याचा दावा प्रशासनाने केला असला तरी लोकांनी आपल्या व्यथा बीबीसीकडे मांडली.

कंवजजीत सिंह यांचे वडील 58वर्षीय निरंजन पाल सिंह यांचा शुक्रवारी एका रुग्णालयातून दुसऱ्या रुग्णालयात नेत असताना मृत्यू झाला. बेड्स उपलब्ध नसल्याने त्यांना दाखल करून घेण्यास चार रुग्णालयांनी नकार दिला होता.

कानपूरहून बोलताना त्यांनी सांगितलं की, माझ्यासाठी हा आयुष्यातला सगळ्यात वाईट दिवस आहे. बाबांवर वेळीच उपचार झाले असते तर त्यांचा जीव वाचला असता. पोलीस, आरोग्य प्रशासन, सरकार कोणीही आमची मदत केली नाही.

गेल्या वर्षी कोरोनाचं संकट देशात आल्यापासून उत्तर प्रदेशात 8,51, 620 लोकांना याचा संसर्ग झाला होता. उत्तर प्रदेशात कोरोनामुळे 9,830 लोकांचा मृत्यू झाला होता. पहिल्या लाटेवेळी उत्तर प्रदेशची स्थिती आताइतकी भयावह नव्हती. दुसऱ्या लाटेने लोकांना अगतिक स्थितीत ढकललं आहे.

अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे की परिस्थिती आटोक्यात आहे. मात्र उत्तर प्रदेशची राजधानी लखनौ, वाराणसी, कानपूर, इलाहाबाद या शहरातील रुग्णालयांमधील प्रचंड गर्दी, बेड्स नसल्याने परत पाठवलं जाणाऱ्या रुग्णांची संख्या, स्मशानभूमीत 24 तास जळत असलेल्या चीता ही परिस्थिती राष्ट्रीय पातळीवर चर्चेचा विषय ठरली आहे.

देशातील सगळ्यात मोठं राज्य

24 कोटी लोकसंख्येसह उत्तर प्रदेश देशातील सगळ्यात जास्त लोकसंख्या असलेलं राज्य आहे. देशातला सहावा नागरिक या राज्याचा रहिवासी आहे, इतकं हे राज्य मोठं आहे. भौगोलिक संदर्भात सांगायचं तर उत्तर प्रदेश स्वतंत्र देश असता तर चीन, भारत, अमेरिका, इंडोनेशिया यानंतरचा जगातला सगळ्यात मोठा देश झाला असता. पाकिस्तान आणि ब्राझील या देशांपेक्षा उत्तर प्रदेशचं क्षेत्रफळ जास्त झालं असतं.

राजकीयदृष्ट्याही उत्तर प्रदेश महत्त्वाचं आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी मूळचे गुजरातचे असले तरी त्यांनी वाराणसीतून निवडणूक जिंकली होती. तो त्यांचा मतदारसंघ आहे. संसदेत उत्तर प्रदेशचे 80 खासदार असतात. संसदेत म्हणजेच राष्ट्रीय पातळीवर संख्याबळ असूनही उत्तर प्रदेशमध्ये विकास म्हणावा तसा पाहायला मिळत नाही.

कोरोना चाचण्यांसाठीही गर्दी आहे.

उत्तर प्रदेशात कोरोनाचे 1,91,000 अक्टिव्ह केस आहेत. दररोज कोरोना संसर्ग झालेल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशात कोव्हिडची दुसरी लाट धोकादायक पद्धतीने संसर्ग करत आहे. देशातील सर्वाधिक लोकसंख्येचं राज्य असलेल्या उत्तर प्रदेशात कोरोनाने थैमान घातलं आहे.


सामग्री: अनेकजण या नृत्यप्रकाराकडे नकारात्मक दृष्टीनं पाहतात. मात्र, अनेकजण असे आहेत, जे पाठिंबाही देतात. अनेकजण तर रियांतो यांना तृतीयपंथीय म्हणून हिणवतात. इंडोनेशियात त्यांना स्थान नाही, असंही म्हणतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंडोनिशियातील रियांतो हे 'लेंगर लेनांग' नावाचा नृत्यप्रकार करतात. त्यांच्या माहितीनुसार, या नृत्यप्रकारात स्त्री-पुरुष यांच्यातील अंतर कमी केलं जातो.


सामग्री: अनेकदा शरीर या माध्यमातून आपल्याला अंतर्गत व्यवस्थेत काहीतरी बिघाड आहे, याचे सिग्नल देत असतं. जोरात आणि सातत्यानं खाजवल्यानं त्वचा फाटू शकते. त्यातून त्वचा संक्रमाणाची भीती असते.

त्वचेला खाज आल्यावर शरीराकडून हिस्टामाइन रसायन सोडलं जातं. यामुळे रक्तकोषिका सुजतात. तिथं रोगप्रतिकार प्रणाली बचावास उतरते. कुठे खाज येतेय, याचे सिग्नल मज्जासंस्था मेंदूला पोहोचवते.

खाजेची समस्या मिटवण्यासाठी आपण काय करू शकतो? पाहा हा व्हीडिओ.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अंगाला खाज सुटल्यानंतर आपल्याला खाजवण्याची इच्छा का होते? हा प्रश्न तुम्हाला कधी पडला असेल ना.


सामग्री: अनेकांना प्रिन्स फिलीप यांच्या आयुष्याबद्दल प्रचंड आकर्षण होतं.

त्यांच्या निधनानंतर परिस्थिती बदलत जाणार आहे. कारण प्रिन्स फिलीप हे असामान्य आयुष्य जगणारे असामान्य व्यक्तिमत्व होते.

अशांत राहिलेल्या 20 व्या शतकाने अनेक विरोधाभास पाहिले होते. या सगळ्या विरोधाभासांचे साक्षीदार प्रिन्स फिलीप राहिले.

प्रिन्स फिलीप यांच्या आई-वडिलांची भेट क्वीन व्हिक्टोरिया यांच्या अंत्यविधीदरम्यान 1901 साली झाली होती. त्यावेळी युरोपच्या चार देशांमध्ये राजघराणी होती. प्रिन्स फिलीप यांचे नातेवाईक युरोपभर पसरलेले होते.

पहिल्या महायुद्धात अनेक राजघराण्यांचा पाडाव झाला. पण प्रिन्स फिलीप यांचा जन्म जिथे झाला, तिथं राजेशाही आपले पाय घट्ट रोवून उभी होती. प्रिन्स फिलीप यांचे आजोबा ग्रीसचे राजे होते.

प्रिन्स फिलीप त्यांच्या जन्माच्या 18 महिन्यांनंतर

त्यावेळी एकटेरिनबर्ग या ठिकाणी बोल्शेविकांनी रशियन झारसह प्रिन्स फिलीप यांच्या चुलत आजींची हत्या केली होती.

प्रिन्स फिलीप यांची आई म्हणजे क्विन व्हिक्टोरियाच्या खापर-पणतू होय.

प्रिन्स फिलीप यांच्या चारही बहिणींनी जर्मनांसोबत विवाह केला.

फिलीप हे रॉयल नेव्हीमध्ये ब्रिटनकडून लढत होते. मात्र, त्यांच्या तीन बहिणींनी मात्र नाझींना पाठिंबा दिला होता. कारण त्यांना प्रिन्स यांच्या लग्नात बोलावलं जाणार नाही, हे त्यांना माहीत होतं.

शांतता प्रस्थापित झाल्यानंतर आर्थिक सुधारणाही झाली. त्यावेळी फिलीप यांनी स्वतःला ब्रिटन उभारणीच्या कामात झोकून दिलं. त्यांनी देशाला वैज्ञानिक पद्धतीचा वापर करण्यासाठी आग्रह धरला. औद्योगिक आराखडे, योजना, शिक्षण आणि प्रशिक्षणादरम्यान या विचारसरणीचा अवलंब केला.

हेराल्ड विल्सन यांनी तांत्रिक क्रांतीबाबत विचार मांडण्याच्या दहा वर्षांआधी प्रिन्स फिलीप देशात आधुनिकता आणण्याबाबत भाषणं आणि मुलाखती देताना दिसून येत होते.

जग आणि देश श्रीमंत होत गेला तसतसा प्रिन्स फिलीप यांनी पर्यावरणाचाही मुद्दा मांडला होता. तो त्या काळी फॅशनेबलही मानला जात नसे, हे विशेष.

प्रिन्स फिलीप यांच्या आयुष्यातील सुरुवातीचा काळ खूपच धकाधकीचा राहिला. शालेय शिक्षणानंतर काही वर्षे त्यांची भटकंतीतच गेली. त्यांना आपल्या मूळ देशातूनच तडीपार करण्यात आलं होतं. त्यांचा परिवार विखुरला होता. त्यांना अनेक वर्षे परक्या देशात आश्रय घ्यावा लागला.

प्रिन्स फिलीप हे फक्त एका वर्षाचे असताना त्यांच्या वडिलांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रिन्स फिलीप यांना त्यांच्या समकालीनांपेक्षा आणि त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाविषयी सांगू शकतील, अशा सर्वांपेक्षा दीर्घ आयुष्य लाभलं. म्हणूनच ड्यूक ऑफ एडिनबरा प्रिन्स फिलीप यांचं द्विआयामी चित्र आपल्यासोबत कायम राहिलं आहे.


सामग्री: अनेकांना वाटतं की भरपेट खाल्लं की त्यांच्या जठराचा आकार वाढतो आणि म्हणून त्यांना सारखी सारखी भूक लागते.

पण असं नाहीये. खरंतर भूक लागणं ही एक गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे.

हे खरंय की जेवायच्या आधी आपलं पोट रिकामं असतं, आणि खाल्ल्यानंतर त्याचा आकार वाढतो. पण जेव्हा अन्न पचायला सुरुवात होते तेव्हा आपल्या पोटाचा आकार आपोआप कमी होतो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पार्टी म्हटली की दोन घास जरा जास्त खाणं आलंच. पण कधी कधी असंही होतं की सणावाराला, पार्टीमध्ये पोटभर जेवलं तरी घरी गेल्यावर परत भूक लागतेच. तुम्हालाही असा अनुभव आलाय का?


सामग्री: अनेकांना वाटतं की लोकांना फक्त आपल्याच भल्याची पडलेली असते.

पण असं नाहीये, कोपेनहेगन विद्यापीठाच्या संशोधकांनी केलेल्या अभ्यासात लक्षात आलं की लोक अडचणी सापडलेल्या लोकांची मदत करायला नेहमी धावून जातात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सर्वसाधारणपणे एक समज प्रचलित आहे की जर कोणी अडचणीत सापडलं तर लोक त्यांची मदत करत नाही तर फक्त बघ्याची भूमिका घेतात.


सामग्री: अनेकांनी पुरुष कलाकारांनी महिलांचा वेष धारण करून भूमिका साकारण्यावर प्रश्न उपस्थित केले, तर एका मर्यादेपर्यंत हे ठीक असल्याचं काही वाचक म्हणतात.

पाहूया वाचकांनी व्यक्त केलेली काही निवडक आणि संपादित मतं -

मानसी लोणकर म्हणतात, "विनोदाचा अतिरेक जरा जास्तच दिसून येतो. पुरुषांना स्त्रिया बनवून विनोद करणं चुकीचं आहे. याचा अर्थ स्त्रिया या विनोदाचा भाग म्हणून आहेत का? या शिवाय त्यात अश्लीलता ही कुटून कुटून अधिक प्रमाणात दाखवली जाते."

"पूर्वीच्या काळी स्त्रियांना सिनेमा, मंच या ठिकाणी काम करण्यास परवानगी नसल्याने पुरुष हे स्त्रीप्रधान भूमिका पार पाडायचे आणि त्याही अत्यंत चोखपणे, त्याला गालबोट ही लागू न देता. परंतु आता सगळे वेगळेच दिसते. स्त्रियांचं विनोदीकरण आणि अश्लीलता फक्त दिसून येते," असं त्या पुढे लिहितात.

"जोपर्यंत निखळ मनोरंजन होत आहे, कुठेही अश्लीलता किंवा पांचटपणा नसतो तोपर्यंत काही हरकत नाही," असं सचिन चव्हाण म्हणतात.

"एका मर्यादेपर्यंत जर हे होत असेल तर ते सहन करण्यासारखं आहे. पण अलीकडच्या काळात हास्य निर्माण होण्याऐवजी राग येतो," असं मीनाक्षी साबळे यांनी म्हटलं आहे.

कौस्तुभ जंगम म्हणतात, "101% खरं आहे. आता हे सारं अत्यंत अभिरुचिहीन पातळीवर आलेलं आहे. आणि या सगळ्याचा आता उबगच नाही तर घृणा येऊ लागली आहे. खरं तर मराठीत अत्यंत दर्जेदार विनोद निर्मिती होत आलेली आहे. आणि चांगल्या विनोद निर्मिती साठी पुरुषाने स्त्रीवेश धारण करण्याची अजिबात गरज नाही."

संजय दळवी यांच्यामते, "कथानकाची गरज म्हणून पुरुषांनी स्त्रीपात्र करणं वेगळं आणि ओढून-ताणून पुरुषांनी साड्या नेसून स्त्रीपात्र करणे वेगळं. ते किळसवाणं वाटतं...!!!"

स्वाती भंगाळे यांच्यामते "पारंपरिक नऊवारीची चेष्टा केली जात असल्यासारखं वाटतं. इतके भयानक दिसतात बघवत नाही. पण याला विजय चव्हाण हे अपवाद होते."

अपराजिता शुक्ला यांच्यामते हा अतिरेक नाही. "ते लोक आपली कला दाखवतात आणि साडी घातल्यानं त्यांचा पुरुषपणा कमी होत नाही किंवा बाईपणा कमी होत नाही. मी सॅल्यूट करते अशा पुरुषांना जे साडी घालून फक्त दुसऱ्यांना हसवण्याचा विचार करतात. भाऊ कदम, सागर करांडे आणि कुशल बद्रिके यांचा अभिमान वाटतो."

रश्मी जोशी म्हणतात, "हो, खूपच अतिरेक होतो. इतकं घाणेरडं वाटतं. खरंतर त्यामुळेच 'मी चला हवा येऊ द्या' हा कार्यक्रम पाहाणंच सोडून दिलं. किळस येते. एखाद्या वेळेस ठीक आहे पण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लोकांना हसवण्याच्या नावाखाली हल्ली पुरुषांना साडी नेसवण्याचा अतिरेक होतो आहे का, असा प्रश्न आज आम्ही होऊ द्या चर्चामध्ये वाचकांना विचारला होता.


सामग्री: अनेकींना लॉकडाऊनमध्ये परत जायला घर नाही.

"ते साहेब माझ्या चेहऱ्याकडे बघतच राहिले. मला विचारलं, 'बुढी, तूच आहेस ना?' मला त्या दिवशी फार भारी वाटलं. सगळ्यांना फोन करून सांगितलं की, मी एका साहेबांना इंग्लिश बोलून गप्प केलं. सामनेवाला चूप हो गया. मैं जीत गई!"

आयुष्यभर शोषण आणि अपमान सहन करण्याऱ्या राणी खान यांच्या चेहऱ्यावर हा प्रसंग सांगताना लहान मुलासारखा आनंद असतो. राणी आणि त्यांच्या सोबतच्या काही महिला सध्या लॉकडाऊमध्ये इंग्लिश शिकतायत. यात काय नवीन म्हणाल, तर राणी खान आणि त्यांच्यासोबत इंग्लिश शिकणाऱ्या महिला सेक्सवर्कर आहेत.

त्यांना भेटले तो दिवस न विसरण्यासारखा. पावसाळ्याचे दिवस असले तरी एखादा दिवस असतोच ना प्रचंड उकाड्याचा आणि उन्हाचा... तशाच दिवशी भिवंडीला गेले होते.

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग वाढतच होता, धाकधूक होतीच मनात. हनुमान टेकडीच्या भागात पोहोचले आणि वाटलं परत फिरावं.

अत्यंत चिंचोळ्या गल्ल्या, अपुरा प्रकाश घाणीचं साम्राज्य, गर्दी आणि बिनघोर मास्क न लावता फिरणारी माणसं... भिवंडीतल्या रेडलाईट भागात आले होते मी.

भिवंडीतल्या रेडलाईट भागातील गल्ल्या.

देहविक्रय करणाऱ्या महिला समाजातला सगळ्यांत शोषित आणि दुर्लक्षित वर्ग आहे, हे कोव्हिड-19च्या संकटाने पुन्हा एकदा अधोरेखित केलं. या काळात त्या कशा जगतात, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न मागेच केला होता आणि तेव्हा दिसलेली परिस्थिती भयंकर होती.

'मदतीच्या यादीत आम्ही सगळ्यात खाली'

अनेक देहविक्रय करणाऱ्या महिलांनी सांगितलं होतं की, मदत करायला पण कोणी आमच्याकडे येत नाही. सगळ्यांच्या यादीत आम्ही सर्वांत खाली असतो. सेक्सवर्करही माणसं आहेत, त्याही उपाशी मरतायत या कोरोना व्हायरसच्या संकटामुळे हे कोणीतरी समजून घ्यायला हवंय.

"हर मिनिटों में बदलते है आदमी यहा लेकिन, नही बदलती तकदीर हमारी," त्यांच्यातल्याच एकीने बोलून दाखवलं.

हनुमान टेकडीचा रेडलाईट भाग जवळपास रिकामा झालेला आहे. हाच कशाला, देशातल्या सगळ्यांच रेडलाईट भागांमध्ये शांतता आहे. सेक्सवर्कर्सचा व्यवसाय ठप्प असल्यामुळे त्यांच्यावर अवलंबून असणारे पानटपरीवाले, छोटे मोठे दुकानदार सगळ्यांवरच परिणाम झालाय. या भागातही सगळंच बंद आहे.

"अनेक महिला घर सोडून गावी गेल्यात. इथे राहून तरी काय करतील? कोरोनाचा धोका आहेच, भरीस भर म्हणून जेवणाखाण्याचे वांधे," माझ्यासोबत असलेला स्वयंसेवक नागराज सांगत होता. अनेक खोल्यांना असलेली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मला त्या साहेबांनी काय विचारलं माहीत नाही. मी पण उत्तर चिकटवून दिलं, 'I don't know, I don't care'.


सामग्री: अनोळखी व्यक्तीशी पहिली भेट असो वा कोट्यवधींचा करार असो, आतापर्यंत हस्तांदोलनाने सगळ्या गोष्टींवर शिक्कामोर्तब होत होतं आणि कोव्हिड-19च्या नंतरच्या जगात वावरताना हीच सवय मोडून काढणं अनेकांना कठीण जाणार आहे.

हस्तांदोलन वा हँडशेकची सुरुवात नेमकी कुठून झाली, याविषयी वेगवेगळे तर्क आहेत.

प्राचीन ग्रीसमध्ये याचा उदय झाला असावा, असा एक मतप्रवाह आहे. दोन व्यक्ती समोरासमोर आल्यानंतर आपल्याकडे शस्त्र नाही हे जाहीर करण्यासाठी  'शांतते'चं प्रतीक म्हणून या प्रथेला सुरुवात झाली असावी.

किंवा मध्ययुगात युरोपात या हँडशेकच्या प्रथेची सुरुवात झाल्याचा अंदाज आहे. योद्धे आपल्यासमोरच्या व्यक्तीचा हात हलवून त्याने शस्त्र लपवलंय का, याचा अंदाज घेत असावेत.

ख्रिश्चन धर्मातील 'क्वेकर्स' गटाने हा हँडशेक लोकप्रिय केल्याचं म्हटलं जातं. वाकून अभिवादन करण्यापेक्षा हस्तांदोलनच्या पद्धतीत समता असल्याचं त्यांनी म्हटलं होतं.

हस्तांदोलन म्हणजे 'माणसं एकमेकांशी जोडलेली आहेत' हे सांगणारी क्रिया असल्याचं ऑस्टिनमधल्या युनिव्हर्सिटी ऑफ टेक्सासचे मानसशास्त्राचे प्राध्यापक क्रिस्टीन लीगर म्हणतात.

या हस्तांदोलनाचा इतिहास हजारो वर्षांचा आहे. म्हणूनच अचानक ही क्रिया थांबवणं सगळ्यांसाठीच कठीण आहे.

"हस्तांदोलनाला पर्याय म्हणून अनेकांनी एकमेकांना कोपराने स्पर्श करणं किंवा एल्बो बम्प (Elbow Bump) करायला सुरुवात केली. यावरूनच लक्षात येतं की, आपल्यासाठी स्पर्श किती महत्त्वाचा आहे. आपल्याला हा प्रत्यक्ष संपर्क गमवायचा नाही," प्राध्यापक लीगर सांगतात.

स्पर्श करण्याची आणि स्पर्श मिळवण्याची ही आस इतर प्राण्यांमध्येही आढळते. रिसस माकडांच्या (Rhesus Monkey) लहान पिलांच्या वाढीसाठी स्पर्श आणि प्रेम किती महत्त्वाचं आहे हे 1960च्या दशकामध्ये अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ हॅरी हार्लो यांनी दाखवून दिलं होतं.

याशिवाय प्राणी जगतातलं आणखी एक उदाहरण म्हणजे मनुष्याशी अगदी जवळचं साधर्म्य असणारे चिंपांझी. हे चिंपांझी एकमेकांच्या हाताला हात लावतात, मिठी मारतात आणि कधीकधी एकमेकांचा मुकाही घेतात. जिराफ आपल्या लांब मानेने एकमेकांना स्पर्श करतात. त्यांच्या या कृतीला 'Necking' म्हटलं जातं. यामध्ये नर जिराफ आपल्या माना एकमेकांच्या भोवती गुंडाळून झुलत एकमेकांच्या ताकदीचा आणि आकाराचा अंदाज घेतात. वर्चस्व निर्माण करण्यासाठी प्रतिस्पर्ध्याचा असा अंदाज घेतला जातो.

हस्तांदोलन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरातली लोक सध्या पिढ्यान् पिढ्या, वर्षानुवर्षं असलेली एक सवय सोडायचा प्रयत्न करत आहेत. ही सवय म्हणजे - दुसऱ्या व्यक्तीला स्पर्श करणं. यामध्ये सगळ्यांत जास्त अंगवळणी पडलेली सवय म्हणजे समोर आलेल्या व्यक्तीशी हात मिळवणं वा हस्तांदोलन करणं.


सामग्री: अन्न स्वयंपूर्णतेसाठी कतारनं 10 हजार गाई आयात केल्या

5 जून 2017 रोजी सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती, बहरीन आणि इजिप्त या देशांनी कतारशी संबंध तोडून टाकले. यामुळे कतारच्या लोकांनी घरात अन्न साठवण्यास सुरुवात केली, विशेषतः दुग्धजन्य पदार्थांसाठी एकच गर्दी झाली.

त्यांना कल्पना होती की त्यांच्याकडे मिळणाऱ्या खाद्यपदार्थांपैकी बहुतांश वस्तू सौदी अरेबियाकडून येत होत्या.

कतारचा सौदीला जोडणारा एकमेव भूमार्ग आता बंद झाल्याने त्यांना इराण, तुर्कस्तान आणि इतर देशांमधून दुग्धजन्य पदार्थांची आयात करावी लागत आहे, ती ही जास्त पैसे मोजून.

या निर्बंधांमुळे कतारला जाग आली आणि त्यांनी आता आपल्या देशाला अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण करण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे.

काही दिवसांपूर्वीच एका बलादना नावाच्या स्थानिक डेअरीने इंग्लंड आणि अमेरिकेतून 600 हून जास्त गाई आणल्या. कतारच्या वाळवंटात मध्यभागी या गाईंसाठी खास एक गोठा बांधण्यात आलेला आहे.

कतारमध्ये सध्या अद्ययावत गोठ्याचं काम चालू आहे.

बलादना त्यांच्या सध्या असलेल्या गोठ्यांपेक्षाही मोठा गोठा बांधत आहेत, ज्यात सुमारे 13,000 गाई ठेवता येतील.

बलादनाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी जॉन जोसेफ डोर यांनी बीबीसीला सांगितलं की या वर्षभरात आणखी 3000 गाई आयात करण्याचा त्यांच्या डेअरीचा मानस आहे. आणि पुढच्या वर्षी ते 10,000 आयात करणार आहेत.

"मे 2018 पर्यंत या 14,000 गाई 300 टन दूध देतील, ज्यामुळे कतार दुधाच्या निर्मितीत स्वयंपूर्ण होईल," ते पुढे सांगतात.

"अन्नधान्याच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण होण्याबद्दल कतारमध्ये जागरुकता वाढत आहे. आम्ही भविष्यासाठी काही गोष्टींची आखणी केली आहे आणि आम्ही त्या दृष्टीने वाटचाल करत होतोच. पण काही दिवसांपूर्वी आमच्यावर निर्बंध लादल्यामुळे स्वयंपूर्णतेच्या दिशेत आमचा वेग आणखी वाढला आहे," डोरे सांगतात.

गाईंसाठी बांधण्यात येणारा नवीन आणि अद्यावत गोठा या वर्षाअखेरीस बांधून तयार होईल. हा या प्रदेशातला सगळ्यांत मोठा गोठा ठरेल, जिथे एकाच वेळी 100 गाईंचं दूध काढण्याची सोय असेल. तसंच 80 गाईंचं दूध एकाच वेळी काढता येईल अशा तीन यंत्रणाही या गोठ्यात असतील.

या संपूर्ण कामासाठी 300 कोटी कतारी रियाल (9 कोटी डॉलर्स) एवढा खर्च येईल, असं डोर म्हणतात.  आयर्लंडचे रहिवासी असणाऱ्या डोरे यांना खास या प्रकल्पाच्या देखरेखीसाठी बोलवण्यात आले आहे.

"निर्बंध येण्याआधी कतार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कतारला सध्या गाई हव्या आहेत. हजारो गाई! या गाई नसतील तर हा छोटासा देश आपल्या 27 लाख लोकांची अन्नाची गरज भागवू शकत नाही. यामुळे त्यांना इतर देशांवर अन्नासाठी अवलंबून रहावं लागत आहे.


सामग्री: अन्न, वस्त्र, निवारा, औषधोपचार या मुलभूत गरजा स्वस्त व्हाव्यात अशी जनसामान्यांची मागणी आहे.

मोदीजी म्हणाले होते अच्छे दिन येतील, पण अजून आले नाही असं दिल्लीतील एका नाभिकाचं म्हणणं आहे.

सामान्यांचा अर्थसंकल्प या मालिकेतील हा पहिला भाग आम्ही या ठिकाणी देत आहेत.

रिपोर्टिंग आणि शूटिंग:  अरविंद छाबरा आणि गुलशन कुमार

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1 फेब्रुवारी 2018 रोजी यंदाचा अर्थसंकल्प सादर होणार आहे. बीबीसीनं दिल्लीतल्या कष्टकरी आणि मध्यमवर्गीय लोकांना त्यांच्या या अर्थसंकल्पाकडून असलेल्या अपेक्षा विचारल्या.


सामग्री: अन्नधान्य पॅकेट्सवर मुख्यमंत्री आणि दक्षता समिती अध्यक्षांची छायाचित्रं आहेत.

गिरीश महाजनांच्या पूरपर्यटन सेल्फीनंतर पूरग्रस्तांना देण्यात आलेल्या अन्नधान्याच्या पॅकेट्सवर स्वत:चे फोटो असलेले स्टीकर लावल्याने सोशल मीडियावर संताप व्यक्त करण्यात येत आहे.

माजी खासदार राजू शेट्टी यांनी म्हटलं की, 'अन्नधान्याच्या पाकिटावर फोटो लावणं म्हणजे मढ्याच्या टाळूवरचं लोणी खाण्याचा हा प्रकार आहे.'

पाकिटावर कुणीही फोटो लावू नये असं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं आहे. "परिस्थिती बिकट आहे. कुणीही राजकारण करू नये. राजकारण करायला दुसरीकडे पुष्कळ जागा आहे. सगळ्यांनी एकत्रित येऊन सगळ्यांना मदत कशी करता येईल हे पाहूया," असं मुख्यमंत्री म्हणाले.

अलमट्टी धरणाच्या विसर्गाबाबत पहिल्या दिवसापासून कर्नाटक सरकारशी संपर्कात आहोत. त्यांच्याही अडचणी आहेत. कर्नाटक सरकारने हळूहळू विसर्ग वाढवून 5 लाख 30 लाख क्युसेक केला आहे. दोन्ही राज्य पूर्णपणे एकमेकांना मदत करत आहेत असं त्यांनी स्पष्ट केलं.

मदतीबाबत काय म्हणतात मुख्यमंत्री?

पाऊस प्रचंड झाला.  2005 वेळी सांगलीत 31 दिवसांमध्ये 217 टक्के पाऊस पडला होता. 2019 मध्ये 9 दिवसात 758 टक्के पाऊस पडला आहे. तीन पट पाऊस केवळ  नऊ दिवसात पडला आहे. कोल्हापूरचा विचार केला 31 दिवसात 159 टक्के पाऊस. 2019 मध्ये 9 दिवसात 480 टक्के पाऊस. 9 दिवसात तिप्पट पाऊस पडला. सांगलीत 95 बोटींद्वारे मदतकार्य सुरू आहे. 484 किमी रस्ते पावसामुळे खराब आहेत.

27 हजार हेक्टर शेतजमिनीला पुराचा फटका बसला आहे. पावणेदोन लाख लोकांना सुरक्षितस्थळी हलवलं आहे. पूरग्रस्तांना रोख पैसे देण्याचं आदेश मुख्य सचिवांना दिले आहेत. मृतांच्या कुटुंबीयांना पाच लाखांची मदत दिली जाईल. जनावरं गमावलेल्या आणि जमिनीचं नुकसान झालेल्यांनाही मदत पुरवण्यात येईल. शेतीतला गाळ काढण्यासाठी प्रतिहेक्टरी 13 हजार रुपयांची मदत पुरवली जाईल. प्रत्येक गावात एक डॉक्टर आणि दोन फार्मासिस्ट नेमण्यात येईल.

निवडणुकांचं काय?

निवडणुका पुढे ढकलाव्यात अशी मागणी राज ठाकरे यांनी केली आहे. त्यासंदर्भात मुख्यमंत्र्यांना विचारलं असता ते म्हणाले, निवडणुका कधी घ्यायच्या याचा निर्णय निवडणूक आयोग घेतं. परिस्थितीचा योग्य आढावा घेऊन निर्णय घेण्यात येईल असं त्यांनी सांगितलं.

सांगली आणि परिसरातील कुटुंबांना सरकारतर्फे प्रति कुटुंब 10 किलो गहू आणि 10 किलो तांदूळ मोफत पुरवण्याचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'स्टीकरसंदर्भात मी बोलणार नाही. अन्नधान्याचं वाटप करणं हे सरकारचं काम आहे. महाराष्ट्र सरकार एवढं लिहिलेलं पुरेसं आहे. लोकांचा सरकारवर विश्वास असतो. कोणाच्याही फोटोची आवश्यकता नाही', असं मुख्यमंत्र्यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.


सामग्री: अन्नधान्याच्या वाढत्या किमती आणि येमेनी चलनाचं ढासळतं मूल्य यामुळे अधिकाअधिक कुटुंबांना गुजराण करणं अवघड झालं आहे. अन्नधान्याची तीव्र टंचाई निर्माण झाली आहे.

येमेनमधल्या बंडखोरांनी ताब्यात घेतलेल्या आणि महत्त्वपूर्ण बंदर असलेल्या ह्युडायदाह या शहराला असलेला धोका वाढला आहे. हे शहर टिकवणं येमेनपुढचं आव्हान आहे.

इथं 5.2 दशलक्ष मुलं दुष्काळाच्या छायेत आहेत.

येमेनमध्ये संघर्ष का?

हौदी बंडखोरांनी 2015मध्ये येमेनच्या पश्चिम भागावर ताबा मिळवला. याचा परिणाम म्हणून राष्ट्राध्यक्ष अब्द्राबूह मन्सौर हादी यांना देश सोडावा लागला. यामुळे येमेनमध्ये संघर्ष पेटला.

येमनमध्ये दुष्काळामुळे लहान मुलांना फटका बसला आहे.

इराणचा पाठिंबा असलेल्या बंडखोरांच्या फौजांनी येमेनमध्ये थैमान घातल्यानं संयुक्त अरब अमिराती, सौदी अरेबिया आणि सात इतर अरब देशांनी येमेनमध्ये सरकारची पुनर्स्थापना व्हावी यासाठी प्रयत्न केले.

नागरिकांवर काय परिणाम?

सरकार आणि बंडखोरांमधल्या संघर्षामुळे शिक्षक तसंच असंख्य सरकारी कर्मचाऱ्यांचे पगार थकलेत. काही लोकांना तर दोन वर्षं पगारच मिळाला नाही.

ज्यांना थोडेफार पैसे मिळत होते त्यांना प्रचंड महागाईला सामोरं जावं लागत होतं. युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच्या तुलनेत अन्नधान्याच्या किंमती 68 टक्क्यांनी वाढल्या होत्या.

सेव्ह द चिल्ड्रनच्या दाव्यानुसार येमेनी चलनाची किंमत 180 टक्क्यांनी घसरली.

पाहा व्हीडिओ : येमेनमधला संघर्ष निर्माण करतंय मानवी संकट

या महिन्याच्या सुरुवातीला येमेनी चलनाचं मूल्य सर्वाधिक घसरलं. याचा सर्वाधिक फटका येमेनी जनतेला बसला.

या संघर्षामुळे बंदर शहर असलेल्या ह्युडायदाह शहराला वेढा पडण्याची शक्यता आहे. यामुळे परिस्थिती आणखी चिघळण्याची शक्यता आहे.

दुष्काळ रोखण्यासाठी देशातल्या नागरिकांना जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा याच शहराच्या माध्यमातून होतो. गेल्या वर्षी कॉलराच्या साथीनं हजारो नागरिकांना ग्रासलं होतं.

सेव्ह द चिल्ड्रनचं काय म्हणणं

येमेनमधल्या हजारो मुलांना पुढचं जेवण मिळेल का हे ठाऊक नाही, असं सेव्ह द चिल्ड्रन इंटरनॅशनलनचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी हेले थॉर्निंग श्मिडट यांनी सांगितलं.

पाहा व्हीडिओ : येमेनमधला हवाई हल्ला तुम्हाला विचलित करू शकतो

"उत्तर येमेनमधल्या एका रुग्णालयाला मी भेट दिली. रडण्याएवढीही ताकद त्यांच्या अंगात शिल्लक राहिली नव्हती. भूकेनं त्यांना क्षीण आणि कृश...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

येमेनमधला राजकीय आणि सामाजिक संघर्ष पेटलेला असतानाच दहा लाख लहान मुलं दुष्काळाचे चटके सहन करत आहेत. लहान मुलांसाठी काम करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील 'सेव्ह द चिल्ड्रन' या स्वयंसेवी संस्थेनं या लहान मुलांचं बालपण वाचवा असं आवाहन केलं आहे.


सामग्री: अन्नधान्याबाबत आणीबाणीसदृशस्थिती असल्याचं UNचं म्हणणं आहे. पण मीडियामध्ये त्याची वाच्यताही होताना दिसत नाहीये.

कोरियाच्या सरकारी टीव्हीवरील वृत्तांमध्ये हिरव्या पिकांची आणि वाहत्या पाण्याची चित्र दाखवण्यात येत आहेत.

1917 पासून पाऊस सतत कमी होत आहे. 1990 मध्ये दुष्काळामुळे हजारोंना जीव गमवावा लागला होता, तेव्हाही हे संकट टीव्हीवर कुठेही दिसलं नव्हतं.

आताही लोकांना तोपर्यंत दुष्काळाची कल्पना देण्यात आली नाही, जोपर्यंत UN आणि दक्षिण कोरियाने धोक्याचा इशारा दिला नव्हता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरिया या शतकातला सर्वाधिक भयंकर दुष्काळ अनुभवत आहे. पण मीडियामध्ये तो क्वचितच दिसतो.


सामग्री: अन्नासाठी इथल्या अपुर राज्यातल्या किम्बर्ले या महिलेनं भीक मागण्यास सुरुवात केली आहे. गेल्या 6 महिन्यांपासून इथे एक अन्नछत्र उघडण्यात आलं आहे, त्यात दररोज 1000 नागरिक अन्न घेण्यास गर्दी करत आहेत.

अशाने हे अन्नसंकट कसं निवळणार?

तुम्ही ही क्विझ सोडवलीत का?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्हेनेझुएलात मोठ्या प्रमाणात अन्नाचा तुटवडा निर्माण झाला आहे. भविष्यात महागाईचा दर 13,000 टक्क्यांनी वाढणार असल्याने गरिबांना मोठ्या आर्थिक संकटाला सामोरं जावं लागत आहे.


सामग्री: अन्वय नाईक आत्महत्याप्रकरणी रायगड पोलिसांनी त्यांना अटक केल्याचे वरिष्ठ पोलिस सूत्रांनी बीबीसीशी बोलताना स्पष्ट केले.

पोलिसांनी आपल्याला ताब्यात घेताना धक्काबुक्की केली असं अर्णब गोस्वामींने एएनआय वृत्तसंस्थेला सांगितलं आहे.

यापूर्वी अर्णब गोस्वामी यांच्यावर टिआरपी घोटाळ्याप्रकरणी गुन्हा दाखल झाला आहे तर विधिमंडळात त्यांच्याविरोधात हक्कभंगाचा प्रस्तावही मांडण्यात आला आहे.

ठाकरे सरकार विरुद्ध अर्णब गोस्वामी यांच्यात गेल्या काही महिन्यांपासून टोकाचा संघर्ष पहायला मिळत आहे.

शिवसेनेचे प्रवक्ते संजय राऊत यांनी म्हटलेलं आहे की "ठाकरे सरकारने राज्याची धुरा सांभाळल्यापासून सुडाचं राजकारण केलं नाही. अर्णब गोस्वामींची अटक ही कायदेशीर प्रक्रियेनुसारचं झाली आहे."

नेमकं कोणकोणत्या मुद्यांवरून हा संघर्ष एवढा पेटला? अशा काही उदाहरणांवर नजर टाकूयात.

1. सुशांत सिंह मृत्यू प्रकरण

सुशांत सिंह मृत्यू प्रकरणाचे कव्हरेज करत असताना रिपब्लिक टीव्हीचे संपादक अर्णब गोस्वामी आणि शिवसेनेच्या नेत्यांमध्ये दावे-प्रतिदावे सुरू होते.

शिवसेनेचे मुखपत्र सामनातून अर्णब गोस्वामी यांच्यावर टीका करण्यात येत होती तर अर्णब गोस्वामी याप्रकरणात सतत ठाकरे सरकारच्या कारभारावर प्रश्न उपस्थित करत होते.

संजय राऊत यांनी 'रोखठोक' मध्ये लिहिले, "महाराष्ट्रात उद्धव ठाकरे यांचे सरकार आहे. ते कसेही करुन पाडायचे, पडत नाही म्हटल्यावर बदनाम करायचे असे विरोधकांनी ठरवले व भारतीय जनता पक्षाच्या सर्वच प्रकारच्या पाठिंब्यावर उभ्या राहिलेल्या वृत्तवाहिनीतून त्यांनी सुशांत प्रकरणात आघाडी उघडली." असा टोला त्यांनी अर्णब गोस्वामी यांनी लगावला.

"त्या वृत्तवाहिनीच्या प्रमुखाने केले ते 'गॉसिपिंग'! लोकांच्या मनातील संशय वाढवला. अर्णब गोस्वामी हे रिपब्लिक वृत्तवाहिनीचे प्रमुख. ते राजकीय नेत्यांच्या, मुख्यमंत्र्यांचा सरळ एकेरी भाषेत उल्लेख करतात. बदनामीकारक भाषा वापरतात, धमक्या देतात,"असं संजय राऊत यांनी 'रोखठोक' या सदरातल्या 'एक सुशांत, बाकी अशांत! एका आत्महत्येचे राजकारण' या लेखात लिहिलं.

'रिपब्लिक भारत' या हिंदी वृत्तवाहिनीवरील 'पूछता भारत' या कार्यक्रमात, जो भाग 'यूट्यूब'वर उपलब्ध आहे, त्यात गोस्वामी यांनी त्यांची बाजू मांडली.

"महाराष्ट्र सरकार आमच्या प्रश्नांना दाबून टाकू इच्छित आहे. काल मला समजलं की 'सामना'मध्ये शिवसेनेनं मोठा खुलासा केला आहे की...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रिपब्लिक टीव्हीचे संपादक अर्णब गोस्वामी यांना पोलिसांनी घरात शिरून अटक केली आहे.


सामग्री: अन्वरबी शेख

पंजाब अॅण्ड महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह बँकेच्या शाखांबाहेर अशाच चिंतातूर, हवालदिल खातेदारांची आणि ठेवीधारकांची गर्दी आहे.

अनेकांची आयुष्यभराची कमाई इथे होती. अनेकांचा पगार इथल्या खात्यात जमा होत होता आणि त्यातून सगळा खर्च भागायचा.

कामावरून सुट्टी काढून आलेल्या प्रभाकर ठळकर यांची या बँकेत फिक्स्ड डिपॉझिट्स आहेत. त्यांचं आणि त्यांच्या पत्नीचं खातंही याच बँकेत आहे.

इतर कोणत्याही बँकेत त्यांचं अकाऊंट नाहीये. पण आता बँकेवर निर्बंध आल्याने सगळंच अडचणीत आलंय. त्यांना पैशांची गरज असली तरी बँकेत असलेले त्यांचे स्वतःचेच पैसे त्यांना मिळत नाहीयेत.

19 वर्षे ज्या बँकेकडे आपण विश्वासाने पैसे ठेवले, ती बँक आता त्यांना त्यांच्याच खात्यातले 1000 रुपयेही चेकशिवाय द्यायला तयार नाही.

प्रभाकर ठळकर

इथे आलेल्या 79 वर्षांच्या आजींना तर आपले अश्रू आवरत नव्हते. त्यांचं एक मूल ऑटिस्टिक आहे. त्याच्यासाठी केलेली सगळी आर्थिक तरतूद त्यांनी पीएमसीमध्ये ठेवली होती. आणि दुर्दैवी योगायोग म्हणजे निर्बंध येण्याच्या एकच दिवस आधी त्यांनी आपल्या मुदत ठेवींचं नूतनीकरण केलं.

आपल्याला वर्षानुवर्षं ओळखणाऱ्या या बँकेच्या कर्मचाऱ्यांनी आपल्याला पूर्वकल्पना का दिली नाही, असा प्रश्न आता त्यांना पडलाय.

सरोज झांगियानी यांचीही अशीच परिस्थिती आहे. त्यांचे पती गेली 5 वर्षं अल्झायमर्समुळे अंथरुणाला खिळून आहेत. त्यांची औषधं, वॉर्डबॉय या सगळ्याचा खर्च त्या पीएमसी बँकेतल्या गुंतवणुकीवरून मिळणाऱ्या व्याजावर भागवत होत्या. आता पुढे काय? असा प्रश्न त्यांना पडलाय.

'मुलीच्या लग्नासाठी पैसे कुठून आणू?' PMC बँकेवरील निर्बंधांनंतर महिलेची व्यथा

पीएमसीच्या याच शाखेत आलेल्या आणखी एका ज्येष्ठ नागरिक ग्राहकाने नाव न सांगण्याच्या अटीवर सांगितलं, "मी माझ्या पीपीएफमधले पैसे काढले होते घरातल्या एका ऑपरेशनसाठी. ऑपरेशन पुढे गेलं म्हणून पैसे या बँकेच्या मुदत ठेवीत घातले. खरंतर ती मुदत संपली, पण तेव्हा मी बाहेरगावी होतो. काल ही बातमी समजताच मी मुंबईत परतलो. पण आता पैसे मिळत नाहीत. तेव्हाच काढून घ्यायला हवे होते."

निवृत्त झालेल्या अश्रफ अलींनी त्यांच्या बाहेरगावी राहणाऱ्या मुलांनी पाठवलेले पैसे पीएमसी बँकेत ठेवले होते. मुलांनी कष्ट करून पाठवलेले पैसे असे अडकल्याने ते व्यथित आहेत.

पण पंजाब अॅण्ड महाराष्ट्र को-ऑपरेटिव्ह बँकेचे असेही काही ग्राहक भेटले,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"15 तारखेला मला गावाला जायचंय... माझ्या मुलीचं लग्न आहे. काम करून मी तिच्या लग्नासाठी पैसे जमवले... आता मी काय करू? माझा सगळा पैसा इथे आहे. बँकवाले म्हणतात फक्त एक हजार मिळतील. काय करू त्या एक हजारांचं?" चिंताग्रस्त आवाजात अन्वरबी शेख सांगत होत्या.


सामग्री: अन्सार संघटनेला मोठा हल्ला घडवून आणता आलेला नाही.

अल कायद्याच्या भारतातील अधिकृत शाखेप्रमाणे 'अन्सार गाझ्वात उल हिंद' (AGH)  या संघटनेला काश्मीर खोऱ्यातली कट्टरवादी संघटना आणि गटांदरम्यान थोडासाच शिरकाव करता आला आहे.

अन्सार गाझ्वात उल हिंद संघटनेला अद्याप तरी भारत प्रशासित काश्मीर एकही हल्ला घडवून आणता आलेला नाही. या भागातल्या अन्य कट्टरवादी संघटनांनी त्यांच्याशी संधान साधलेलं नाही.

जुलै 2017 मध्ये अल कायद्याच्या मीडिया विभागाच्या 'ग्लोबल इस्लामिक मीडिया फ्रंट'नं मेसेजिंग अॅप टेलिग्रामवर 'अन्सार गाझ्वात उल हिंद' ही संघटना त्यांचीच शाखा असल्याचं पहिल्यांदा सांगितलं.

28 जुलै 2018 रोजी ग्लोबल इस्लामिक मीडिया फ्रंटनं अन्सार गाझ्वात उल हिंद संघटनेच्या वर्षपूर्तीच्या निमित्तानं स्थापन करण्यामागचं उद्देश पुन्हा वितरित केलं.

मोठ्या अपेक्षा

काश्मीर खोऱ्यातल्या कट्टरवाद्यांमध्ये प्रसिद्ध अशा झाकीर मुसा यांना संघटनेच्या प्रमुखपदी नेमत अन्सार संघटनेने काश्मीरमधील गुंतागुंतीच्या जिहादी वातावरणात प्रवेश केला.

सोशल मीडिया सॅव्ही आणि करिश्मा असलेला तरुण व्यक्तिमत्वाचा मुसा अन्सार संघटनेचं नेतृत्व करण्यासाठी लायक व्यक्ती असल्याचं संघटनेला वाटलं.

काश्मीर खोऱ्यातील अन्य संघटनांप्रमाणे मुसा याचे विचार इस्लामिक राष्ट्रवादापुरते मर्यादित नव्हते. अल कायदा संघटनेने अंगीकारलेल्या इस्लामच्या जागतिक विचारधारेशी मुसाची नाळ होती.

अन्सार संघटनेच्या प्रमुखपदी मुसाची नियुक्ती काश्मीर खोऱ्यासाठी वाईट बातमी आहे, असं भारतातील प्रमुख वृत्तपत्रांपैकी एक हिंदुस्तान टाइम्सनं म्हटलं होतं.

काश्मीरमधील एक दृश्य

काश्मीरमध्ये इस्लामसंदर्भात तणाव वाढत असताना मुसा याची संघटनेच्या प्रमुखपदी नियुक्ती झाली. भारतीय लष्करानं प्रसिद्ध कट्टरवादी बुरहान वाणीला ठार केलं. या पार्श्वभूमीवर मुसा याची नियुक्ती काश्मीर खोऱ्यात अन्सार संघटनेच्या वाढत्या प्रभावाची नांदी होती. मुसा आणि बुरहान वाणी एकमेकांचे जिगरी दोस्त होते.

मुसाच्या प्रभावाशाली व्यक्तिमत्वाची भुरळ काश्मीरातल्या तरुण वर्गावर पडेल असं अन्सार संघटनेला वाटलं. भारत सरकारप्रती नाराजी आणि रोष असणारा अस्वस्थ काश्मिरी तरुण वर्ग अन्सार संघटनेचं लक्ष्य होता.

अन्सार संघटनेच्या निर्मितीवेळी, मुसा कट्टरवादी चळवळीचं स्वरुप बदलेल असं मुख्य प्रवाहातल्या विश्लेषकांना वाटलं होतं. हिझबुल मुझाहिद्दीन,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या वर्षभरापासून काश्मीर खोऱ्यात अल कायदाशी संलग्न गट सक्रिय होऊ पाहत आहे. हा प्रदेश अनेक दशकं शस्त्रास्त्रांच्या संघर्षानं धगधगतो आहे. या गटाला या प्रदेशात ठसा उमटवण्याची महत्वाकांक्षा आहे. नेमकी काय आहे ही संघटना?


सामग्री: अपघातग्रस्त बोइंग 737 हे विमान सरकारी एअरलाईन्स - क्युबाना डे एव्हिएशनचं होतं. हवानाच्या होजे मार्टी आंतरराष्ट्रीय एअरपोर्टजवळच हा अपघात झाला.

स्थानिक माध्यमांनी दिलेल्या बातम्यांनुसार, हे विमान हवानाच्या पूर्वेला असणाऱ्या होलगन शहराकडे निघालं होतं.

विमानात एकूण 104 प्रवासी आणि उर्वरित केबिन क्रूसह 113 जण होते.

क्यूबातल्या कम्युनिस्ट पार्टीचं वृत्तपत्र 'ग्रॅनमा'नं दिलेल्या वृत्तानुसार,  113 पैकी फक्त तिघे जण वाचले आहेत आणि त्यांचीही प्रकृती गंभीर आहे.

क्यूबाचे राष्ट्राध्यक्ष मिगेल दियाझ कनेल हे अपघातस्थळी पोहोचले आहेत. दुर्घटनेचा आवाका पाहता मृतांचा आकडा मोठा असल्याची शक्यता त्यांनी व्यक्त केली आहे.

राजधानीजवळच विमान अपघात झाल्याने बचाव कार्याला लगेच सुरुवात झाली.  क्यूबाच्या एका वृत्तसंस्थेच्या बातमीनुसार हे विमान मेक्सिकोच्या दमोझ नावाच्या चार्टर कंपनीकडून क्यूबाच्या सरकारी विमान कंपनीनं भाडेतत्त्वावर घेतलेलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

क्यूबाची राजधानी हवानाच्या जवळच एका विमान अपघातात 106 लोक ठार झाले आहेत.


सामग्री: अपघातस्थळी जाताना सार्जंट ब्रेन्चले यांना गाडीची धडक बसली. ही धडक एवढ्या जोरात होती की ते हवेत उडाले. ब्रेन्चले यांना गंभीर दुखापत झाली. पण जिवावर बेतले नाही.

आपल्याला गाडीनं ठोकलंय का, असा विचार मी त्यावेळी करत होतो, अशी आठवण ब्रेन्चले आजही भेटीसाठी येणाऱ्यांना सांगत असतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेतील उटाहमध्ये हिमवर्षांव सुरू असताना हायवेवर एका अपघातस्थळी पाहणी करण्यासाठी गेलेल्या एका पोलीस अधिकाऱ्याला दुसऱ्या गाडीनं उडवलं. पुढे काय झाले?


सामग्री: अपघातात हात गमावल्यावर अनेक बाबी कठीण होऊन जातात. अशा लोकांसाठी कृत्रिम हातचा पर्याय असतो. पण या हातांना स्पर्शज्ञान नसतं.

पण आता रोममधल्या शास्त्रज्ञांनी स्पर्शज्ञान असलेला कृत्रिम हात तयार केला आहे. या हातामुळे वस्तूंचा आकार, त्या वस्तूंची स्थिती आदी बाबी समजू शकतात.

या कृत्रिम हाताच्या बोटांना असलेले सेंसर्स कंप्युटरला जोडलेले असतात. व्यक्तीच्या हाताच्या वरच्या भागात बॅटरी बसवून या सेंसरकडून येणारे सिग्नल मेंदूपर्यंत पोहोचवले जातात.

हे संशोधन सध्या अंतिम टप्प्यात आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्पर्श समजू शकणाऱ्या कृत्रिम हाताची निर्मिती करण्यात रोममधल्या शास्त्रज्ञांना यश आलं आहे. ज्या व्यक्तींना त्यांचा हात गमवावा लागला आहे, अशांसाठी हे संशोधन महत्त्वाचं ठरणार आहे.


सामग्री: अपर्णा रामतीर्थकर

अपर्ण रामतीर्थकरही इंदुरीकरांप्रमाणे लोकप्रिय वक्त्या आहेत. त्याही शास्त्रांचा आधार घेऊन हिंदू धर्म, संस्कृती आणि भारतीय परंपरेबद्दल बोलतात. त्यांचा श्रोताही मुख्यतः ग्रामीण आहे आणि त्यांच्या तारखांचं बुकिंगही अनेक महिने आधीच झालेलं असतं, असं सांगतात. त्यांनाही यूट्यूबवर ऐकणारा मोठा वर्ग निर्माण होतोय. मुख्य म्हणजे त्या इंदुरीकर महाराजांपेक्षाही स्पष्टपणे स्त्रीपुरुष समानतेच्या विरोधात बोलतात.

अपर्णा रामतीर्थकर असं तुम्ही यूट्यूबवर सर्च केलं, तर 'चला नाती जपूया', 'सासू-सुनेनी कसे रहावे', 'आई', 'एकत्र कुटुंब पद्धती आणि मुली' या विषयांवरच्या त्यांच्या व्याख्यानांच्या व्हीडिओंची यादी समोर येते. त्यांच्या या व्हीडिओंना लाखो व्ह्यूज आहेत.

पण अपर्णा रामतीर्थकर यांच्या व्याख्यानांमधील वक्तव्यांवर अनेक महिलांनीच आक्षेप नोंदवले आहेत. महिलांवर वर्षानुवर्षं लादलेली बंधनं गैर नाहीत, असं अपर्णा त्यांच्या व्याख्यानांमधून सांगतात. 'स्त्री मुक्ती नाही, तर स्त्री शक्तीवर बोलते,' असं त्या म्हणतात.

कोण आहेत अपर्णा रामतीर्थकर, त्यांची महिलांविषयीची मतं काय आहेत, महिलांनी त्यांच्यावर काय आक्षेप नोंदवले आहेत आणि या आक्षेपांवर अपर्णा रामतीर्थकर यांचं काय म्हणणं आहे, हे आता आपण सविस्तर पाहणार आहोत.

सुरुवातीला पाहूयात अपर्णा रामतीर्थकरांची वादांत सापडलेली किंवा स्त्रीपुरुष समानतेच्या विरोधात जाणारी काही विधानं:

विद्या बाळ यांनी अपर्णा रामतीर्थकर यांना लिहिलेलं खुलं पत्र (भाग -1 )

अपर्णा रामतीर्थकरांची अशी अनेक विधानं यूट्यूबवर सहज उपलब्ध आहेत. काहींना ही विधानं पटतातही. पण ही विधानं महिला स्वातंत्र्याच्या आड येत नाहीत का?

अपर्णा रामतीर्थकरांची अशी विधानं खटकल्यामुळे ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या विद्या बाळ यांनी त्यांना एक खुलं पत्र लिहिलं होतं. 'अॅड. अपर्णाताई रामतीर्थकर यांना खुलं पत्र' या आशयाचं हे पत्र 'मिळून साऱ्याजणी' मासिकाच्या मार्च महिन्याच्या (2019) अंकात प्रसिद्ध झालं होतं.

अपर्णा रामतीर्थकर यांच्याविषयी विचारल्यावर तेव्हा विद्या बाळ यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं होतं, "अपर्णा ताई उत्तम वक्त्या आहेत. त्यांच्या भाषणांना चांगली गर्दी जमते. पण त्यांनी सांगितलेल्या मुद्द्यांवर लोकं टाळ्या वाजवतात, हे मला खूप भयंकर वाटतं. याचं कारण असं की, सावित्रीबाई-ज्योतिबा फुले, फातिमा बी, आगरकर इथपासून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"स्त्रीसंग सम तिथीला झाला तर मुलगा होत असतो. स्त्रीसंग जर विषम तिथीला झाला, तर मुलगी होत असते," या इंदुरीकर महाराजांच्या वक्तव्यानंतर सोशल मीडियावर पुन्हा एकदा कीर्तनकारांवर चर्चा सुरू झाली. त्यात इंदुरीकरांसोबत आणखी एक नाव चर्चिलं जाऊ लागलं - अपर्णा रामतीर्थकर.


सामग्री: अपर्णा सेन यांच्यासह सिनेसृष्टीतले अनेकजण आणि विचारवंतांनीदेखील डॉक्टरांच्या मागण्यांना पाठिंबा देत मुख्यमंत्र्यांनी तातडीने पावलं उचलण्याचं आवाहन केलंय.

चौथ्या दिवशीही संप सुरूच असल्याने राज्यातल्या वेगवेगळ्या भागातून येणाऱ्या रुग्णांचे आणि त्यांच्या कुटुंबियांचे हाल होत आहेत. संपामुळे आतापर्यंत दोन नवजात बालकांसह पाच रुग्णांचा मृत्यू झाला आहे.

या संपाचं राजकारणही सुरू झालं आहे. भाजपने या प्रकरणाला धार्मिक रंग दिल्याचा आणि डॉक्टरांना मुस्लीम रुग्णांना तपासू नये, असं सांगितल्याचा आरोप मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी केला आहे.

विशेष म्हणजे स्वतः ममता यांचे पुतणे आबेश बॅनर्जी यांनी देखील डॉक्टरांच्या संपाला पाठिंबा देत रस्त्यावर उतरून आंदोलनात भाग घेतला. शिवाय, मुख्यमंत्र्यांचे निकटवर्तीय आणि कोलकात्याचे महापौर फिरहाद हकीम यांची डॉक्टर मुलगी शब्बा हकीम यांनी देखील ममता बॅनर्जी ज्या पद्धतीने संप हाताळत आहेत, त्यावर आक्षेप घेतला आहे. त्यामुळे परिस्थिती अधिक बिकट झाली आहे.

उच्च न्यायालयाने याचिका फेटाळली

दुसरीकडे कोलकाता उच्च न्यायालयाने या प्रकरणात हस्तक्षेप करण्यास नकार देत याचिका फेटाळली आणि राज्य सरकारनेच तोडगा काढण्याचे निर्देश दिले आहेत. हॉस्पिटलमध्ये डॉक्टरांना सुरक्षा द्यावी आणि दोन ज्युनिअर डॉक्टरांवर हल्ला करणाऱ्यांना तात्काळ अटक करावी, या संपकरी डॉक्टरांच्या दोन प्रमुख मागण्या आहेत.

दरम्यान, मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी संपकरी डॉक्टरांना तात्काळ कामावर रुजू होण्याचे आदेश दिले होते. तसं न करणाऱ्या डॉक्टरांवर कठोर कारवाई करण्याचा आणि त्यांना हॉस्टेलमधून काढून टाकण्याचा इशाराही त्यांनी दिला होता. मुख्यमंत्र्यांच्या इशाऱ्याने आगीत तेल ओतण्याचंच काम केलं आहे.

रुग्णांचे हाल

शुक्रवारी कोलकात्यातल्या नील रतन मेडिकल कॉलेजसह केवळ दोनच हॉस्पिटलमध्ये इमर्जन्सी सेवा सुरू होती. सरकारी हॉस्पिटलव्यतिरिक्त अनेक खाजगी हॉस्पिटल्समध्येही ओपीडी बंद आहेत.

आंदोलनाचं नेतृत्व करणाऱ्या ज्वाईंट फोरम ऑफ ज्युनिअर डॉक्टर्सचे प्रवक्ते डॉ. अरदिंम दत्त सांगतात, "मागण्या मान्य होत नाहीत तोवर आंदोलन सुरूच राहील. मुख्यमंत्र्यांची ज्यापद्धतीने काल धमकावलं, ते आम्हाला मान्य नाही. हा आमच्या व्यवसायाचा अपमान आहे आणि त्यांनी आपल्या वक्तव्यावर माफी मागायला हवी." तिकडे वरिष्ठ डॉक्टरांनीही संपाला पाठिंबा दिला आहे.

बंगालमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पश्चिम बंगालमध्ये ज्युनिअर डॉक्टरांनी संप पुकारल्याने परिस्थिती बिकट झालीय. मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्या आवाहन आणि इशाऱ्यानंतरही डॉक्टर आपल्या आंदोलनावर ठाम आहेत. आतापर्यंत राज्यातल्या वेगवेगळ्या मेडिकल कॉलेज हॉस्पिटलमधल्या 406 डॉक्टरांनी आंदोलनाच्या समर्थनार्थ राजीनामे दिले आहेत.


सामग्री: अपहरण करण्यात आलेल्या 110 मुलींपैकी अनेक मुलींना गाड्यांच्या ताफ्यातून गावातून सोडण्यात आल्याचं गावकऱ्यांनी सांगितलं.

कोणत्या परिस्थितीत या मुलींची सुटका करण्यात आली आहे हे स्पष्ट होऊ शकलेलं नाही. मात्र शंभराहून अधिक मुलींपैकी पाच जणींचा मृत्यू झाला असल्याची शक्यता आहे.

साधारण महिनाभरापूर्वी शाळेतून या मुलींचं अपहरण करण्यात आलं होतं.

अपहरण करणारे कट्टरवादी बोको हराम संघटनेशी संबंधित असल्याचं मुलींच्या पालकांपैकी एक कुंडिली बुकार यांनी बीबीसीला सांगितलं. मोटाराबाइकवरून कट्टरवादी गावात आले. त्यांनी मुलींना गावकऱ्यांकडे सोपवलं आणि ते निघून गेले. मुली निस्तेज आणि थकलेल्या वाटत होत्या. मात्र सुटका झाल्यानंतर काहीजणींनी घर गाठलं.

मुलीशी फोनवर बोलल्याचं ऐशा नावाच्या मुलीचे पालक मनुगा लवाल यांनी बीबीसीला सांगितलं.

योबे प्रांताचे पोलीस प्रमुख अब्दुलमालिकी सन्मोयू यांनी मुलींच्या परतण्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिलेला नाही. मात्र असं काही घडल्याचं वृत्त कानी आलं आहे असं त्यांनी सांगितलं.

मात्र या गावानजीकच्या गस्तीसीमेवर कार्यरत लष्करी अधिकाऱ्याने बोको हरामच्या कट्टरवाद्यांनी मुलींची सुटका केल्याचं सांगितलं.

नायजेरियाच्या या प्रांतातून मुलींचं अपहरण करण्यात आलं.

19 फेब्रुवारी रोजी दापची गावावर हल्ला चढवत कट्टरवाद्यांनी मुलींचं अपहरण केलं होतं. सुरुवातीला या मुलींनी पळ काढल्याचं सांगण्यात आलं. त्यांचं अपहरणही झालं नसल्याचा दावा करण्यात आला. मात्र आठवडाभरानंतर इस्लामी कट्टरवाद्यांनी मुलींचं अपहरण केल्याची प्रशासनाने कबुली दिली.

2014 मध्ये दापची शेजारच्या बोर्नो प्रांतात चिबोक गावातल्या मुलींचं अशाच पद्धतीने अपहरण करण्यात आलं होतं. त्यापैकी काही मुली अजूनही कट्टरवाद्यांच्या ताब्यात आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नायजेरियातल्या दापची गावातील अपहरण करण्यात आलेल्या शाळकरी मुलींची कट्टरवाद्यांनी सुटका केली आहे. बीबीसीने काही गावकऱ्यांशी संवाद साधला. अपहरणाचा हा प्रकार गेल्या महिन्यात घडला होता. अपहरण झालेल्यांपैकी पाच मुलींची मृत्यू झाला असल्याचं सांगतील जातं आहे.


सामग्री: अपू सरकार यांचे फिंगरप्रिंट निघत नाहीत.

बांगलादेशातील उत्तरेकडल्या राजशाही जिल्ह्यामधील एका गावात 22 वर्षीय अपू त्याच्या कुटुंबासोबत राहतो. अगदी काही दिवसांपूर्वीपर्यंत तो वैद्यकीय सहायक म्हणून काम करत होता. त्याचे वडील आणि आजोबा शेतकरी होते.

अपूच्या कुटुंबातल्या पुरुषांमध्ये एक अत्यंत दुर्मिळ जनुकीय उत्परिवर्तन दिसून येतं. जगभरात हाताच्या बोटांवर मोजता येईल इतक्या कमी कुटुंबांमध्ये हा जनुकीय विशेष आढळतो: या पुरुषांना बोटांचे ठसेच नाहीत.

अपूचे आजोबा होते तेव्हा बोटांचे ठसे नसण्याने काही विशेष फरक पडत नव्हता. "त्यांना ही काही अडचणीची गोष्टच वाटली नसणार," अपू म्हणाला.

पण त्यानंतर वर्षं उलटत गेली तशी, आपल्या बोटांच्या टोकांवरच्या भोवऱ्यासारख्या रेषा- त्यांना डरमॅटोग्लाफ्स असं म्हटलं जातं- ही जगातील सर्वाधिक प्रमाणात संकलित केली गेलेली माहिती (डेटा) ठरली आहे. विमानतळावर सुरक्षाचाचणीतून पुढे जाण्यासाठी, मतदानासाठी आणि आपले स्मार्टफोन उघडण्यासाठी सर्वच स्तरांवर आपण या ठशांचा वापर करतो.

2008 साली अपू लहान असताना बांग्लादेशात सर्व प्रौंढांसाठी राष्ट्रीय ओळखपत्रांची योजना अंमलात आणली गेली, यासाठी गोळा केलेल्या माहितीमध्ये अंगठ्याचा ठसा आवश्यक होता. त्यामुळे अपूचे वडील, अमल सरकार यांना ओळखपत्र कसं द्यायचं, याबाबत सरकारी कर्मचारी बुचकळ्यात पडले. शेवटी, अपूच्या वडिलांना मिळालेल्या ओळखपत्रावर "बोटांचे ठसे नाहीत" असा शिक्का मारला गेला.

भारतात मतदानापूर्वी बोटांचे ठसे द्यावे लागतात.

2010 साली पासपोर्टसाठी आणि चालकाच्या परवान्यासाठी बोटांचे ठसे अनिवार्य करण्यात आले. त्यानंतर अनेकदा प्रयत्न करून, वैद्यकीय मंडळाचं प्रमाणपत्र दाखवल्यावर अमल यांना पासपोर्ट मिळालं. अजून त्यांनी कधी त्याचा वापर मात्र केलेला नाही. विमानतळावर आपल्याला अडचणींना सामोरं जावं लागेल, ही भीतीदेखील त्यांनी पासपोर्ट न वापरण्याला अंशतः कारणीभूत ठरलेली आहे. त्यांच्या शेतीकामासाठी बाइक चालवणं गरजेचं आहे, पण त्यांना अजूनपर्यंत चालकाचा परवाना मिळालेला नाही. "मी फी भरली, परीक्षाही पास झालो, पण त्यांनी मला लायसन्स दिलं नाही, कारण मला बोटांचे ठसे दाखवता आले नाहीत," असं ते सांगतात.

अमल परवाना-शुल्क भरल्याची पावती सोबत ठेवतात, पण त्यांना पोलीस थांबवतात तेव्हा प्रत्येक वेळी याचा उपयोग होतोच असं नाही. आत्तापर्यंत दोनदा त्यांना दंड भरावा लागला आहे. दोन्ही वेळा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बांगलादेशातील आपल्या घरात असलेला अपू सरकार व्हिडिओ कॉलवरून त्याचा तळवा मला दाखवत होता. पहिल्यांदा त्यात काही वेगळं दिसलं नाही, पण जवळून पाहिल्यावर मला त्याच्या बोटांच्या टोकांचा भाग तुकतुकीत असल्याचं दिसलं.


सामग्री: अपेक्षेप्रमाणे राधाकृष्ण विखे-पाटील यांना मंत्रिमंडळात संधी देण्यात आली आहे. त्यांच्याकडे गृहनिर्माण खातं देण्यात आलं आहे. त्यांच्याशिवाय आज मंत्रिपदाची शपथ घेणाऱ्यांमध्ये भाजप नेते आशिष शेलार, डॉ. संजय कुटे तसंच शिवसेनेचे जय हेही होते.

आशिष शेलार यांच्याकडे शालेय शिक्षण, क्रीडा आणि युवा कल्याण खातं देण्यात आलं आहे तर कुटे यांच्याकडे कामगार, विमुक्त-भटक्या तसंच इतर मागास आणि विशेष मागास जाती कल्याण, ही खाती देण्यात आली आहेत.

प्रकाश मेहता, दिलीप कांबळे, विष्णू सावरा, राजकुमार बडोले, प्रवीण पोटे या विद्यमान मंत्र्यांना डच्चू मिळाला आहे.

हा मंत्रिमंडळ विस्तार 10+2+1 अशा फॉर्म्युल्यानुसार झाला आहे. म्हणजेच यात भाजपच्या 10, शिवसेनेच्या 2 आणि RPIच्या एका मंत्र्याचा शपथविधी पार पडला.

भाजपकडून डॉ. अनिल बोंडे, सुरेश खाडे, डॉ. अशोक उईके यांनीही कॅबिनेट मंत्रीपदाची शपथ घेतली. शिवसेनेच्या तानाजी सावंतांनाही कॅबिनेटमध्ये स्थान मिळालं.

भाजपचे योगेश सागर, संजय भेगडे, अतुल सावे, परिणय फुके यांनी राज्यमंत्रीपदाची शपथ घेतली. आरपीआयच्या अविनाश महातेकर यांनाही राज्यमंत्रीपदाची शपथ देण्यात आली.

कालच्या मंत्रिमंडळात विस्तारात शपथ घेतलेल्या मंत्र्यांची नावं आणि खातेवाटप एका दृष्टिक्षेपात

राधाकृष्ण विखे पाटील हे काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी विरोधी पक्षनेते आहेत. त्यांचे पुत्र सुजय यांना लोकसभेसाठी नगरमधून काँग्रेसची उमेदवारी न मिळाल्यानं त्यांनी भाजपकडून निवडणूक लढविली होती. त्यावेळेपासूनच राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्या भाजप प्रवेशाबद्दल चर्चा रंगल्या होत्या. त्यांचा भाजपमध्ये अधिकृत प्रवेश झाला नसला तरी त्यांना कॅबिनेट मंत्रिपदाची शपथ देण्यात आली आहे. विरोधी पक्षनेतेचं सत्ताधारी पक्षात सहभागी झाल्यामुळे काँग्रेससाठी हा मोठा धक्का आहे

"कोणतही काम प्रामाणिकपणे आणि निष्ठेनं करण्याची माझी भूमिका असते. कॉंग्रेस पक्षानं माझ्यावर सोपवलेली जबाबदारी मी प्रामाणिकपणे पार पाडली होती. आता मुख्यमंत्र्यांनी जी जबाबदारी दिली आहे ती सुध्दा मी प्रामाणिकपणे पाडेन," अशी प्रतिक्रिया राधाकृष्ण विखे पाटील यांनी कॅबिनेट मंत्रिपदाची शपथ घेतल्यानंतर बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केली.

"फडणवीस सरकार लोकांच्या अपेक्षा पूर्ण करत आहे. त्यामुळे सरकारला विरोध करण्यापेक्षा सरकारमध्ये जाऊन अधिक चांगलं काम करता येईल," असं विखे पाटील यांनी म्हटलं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मंत्रिमंडळाचा विस्तार केला आहे.


सामग्री: अपोलो मोहीमेतल्या अंतराळवीरांनी पृथ्वीवर परतताना चंद्रावरून आपल्यासोबत दगडांचे काही नमुने आणले. या नमुन्यांचा अभ्यास केल्यानंतर त्यांवर थिया (Theia) नावाच्या ग्रहाच्या खुणा मिळाल्या आहेत.

एक प्रचंड मोठी विनाशकारी टक्कर झाली आणि त्यातून चंद्राची निर्मिती झाल्याच्या सिद्धांताला या संशोधनामुळे दुजोरा मिळाल्याचा संशोधकांचा दावा आहे.

विज्ञान पत्रिकांमध्ये हा अभ्यास प्रसिद्ध करण्यात आला आहे.

4.5 बिलियन वर्षांपूर्वी पृथ्वी आणि थिया नावाच्या ग्रहाची टक्कर झाली आणि परिणामी चंद्राची निर्मिती झाली असा सिद्धांत 1980च्या दशकापासून स्वीकारण्यात आला आहे.

ग्रीक पुराणांतली एक देवता थियावरून या ग्रहाला नाव देण्यात आलं थिया (Theia). चंद्राची देवी सलीन (Selene) हिची थिया ही आई. टक्कर झाल्यानंतर थिया ग्रहाची  शकलं उडाली. पृथ्वीचाही काही हिस्सा वेगळा झाला. आणि पृथ्वी आणि थिया ग्रहांच्या शकलांमधून एकत्र येऊन चंद्र तयार झाला.

हे चंद्राच्या निर्मितीसाठीचं सगळ्यात सोपं स्पष्टीकरण असून कॉम्प्युटर सिम्युलेशन्स करून पाहिली असता हा सिद्धांत तिथेही लागू होतो.

या सिद्धांतातली मुख्य उणीव म्हणजे चंद्रावरच्या दगडांच्या नमुन्यांमध्ये कोणालाही थियाचे अंश आढळले नव्हते.

चंद्रावरच्या खडकांची उत्पत्ती ही पूर्णपणे पृथ्वीपासून झाल्याचं आधीचा अभ्यास सांगत होता. पण कॉम्प्युटर सिम्युलेशन्सवरून असा निष्कर्ष निघत होता ही चंद्राचा बहुतांश भाग हा थियापासून बनलेला आहे.

भिन्न उगमाचे अंश

चंद्रावरच्या दगडांचा आता अजून सखोल अभ्यास करण्यात आला आणि त्यामध्ये यापैकी काही अंशांचा उगम वेगळा असल्याचं आढळलं.

युनिव्हर्सिटी ऑफ गोएटिंगेनचे प्रमुख संशोधक डॉ. डॅनियल हेरवार्टझ यांच्यानुसार आतापर्यंत कोणालाही या कोलिजन थियरी (टक्कर होऊन निर्मिती झाल्याचा सिद्धांत) विषयीचे ठोस पुरावे मिळालेले नव्हते.

"हे सगळ्या इतक्या पातळीपर्यंत आलं होतं की टक्कर झालीच नाही असं काही जण म्हणू लागले. पण आता आम्हाला पृथ्वी आणि चंद्रावरच्या खडकांमध्ये काही फरक सापडले आहेत. याने मोठी टक्कर झाल्याच्या गृहितकाला दुजोरा मिळतो." बीबीसी न्यूजशी बोलताना त्यांनी सांगितलं.

पण काहींच्या मते चंद्राची निर्मिती झाल्यानंतर पृथ्वीमध्ये काही गोष्टी शोषल्या गेल्या. त्या वरून या फरकांविषयीचा तपशील समजू शकेल असं काहींचं म्हणणं आहे.

चंद्रावरच्या दगडामध्ये सापडलेले थिया ग्रहाचे अंश आणि पृथ्वी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अब्जावधी वर्षांपूर्वी पृथ्वीवर एक दुसरा ग्रह आदळला आणि त्यातून चंद्राची निर्मिती झाल्याचे पुरावे संशोधकांना सापडले आहेत.


सामग्री: अफगाणिस्तान

अमेरिकेतील वरिष्ठ रिपब्लिकन नेत्यांनी अफगाणिस्तान आणि इराकमधून सैन्याला परत बोलावण्याचा सरकारचा प्रस्ताव धोक्याचा असल्याची सूचना केली आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी सैन्याला मायदेशी बोलावण्याचं नेहमीच समर्थन केलंय. तर, परदेशात अमेरिकन सैन्याच्या कारवाईला त्यांचा विरोध आहे.

पण, डोनाल्ड ट्रंप यांचे खंदे समर्थक असलेले मिच मॅकोनेल, यांनी सरकारचा हा प्रस्ताव म्हणजे मोठी 'चूक' असल्याचं वक्तव्य केलं आहे.

व्हाईट हाऊस सोडताना, राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोराणांसंदर्भात काही मोठे निर्णय घेऊ नयेत अशी सूचना त्यांनी केली आहे.

जो बायडन

दुसरीकडे, अमेरिकेचे नवनिर्वाचीत राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन म्हणतात, "अफगाणिस्तानत आजवर सुरू असलेलं सर्वांत मोठ युद्ध आता नकोसं झालं आहे."

"या युद्धाला आता मोठ्या जबाबदारीने पूर्णविराम देण्याची गरज आहे. पण, असं करताना दोन्ही देशांना संभावित धोका आणि सुरक्षेचा मुद्दा लक्षात घ्यावा लागेल. जेणेकरून आपल्याला पुन्हा तिथं जावं लागणार नाही."

इराकमध्ये सद्यस्थितीत लढणाऱ्या अमेरिकन सैन्यात 500 ने कपात करून 2500 जवान ठेवण्यात येतील. तर, अफगाणिस्तानमध्ये असलेल्या जवानांची संख्या 2000 ने कमी होऊन 4,500 वरून 2,500 करण्यात येणार आहे.

अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री क्रिस मिलर यांच्या सांगण्यानुसार, यावरून असं दिसून येतं की "राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप अफगाणिस्तान आणि इराकमधील युद्ध जबाबदारीच्या मार्गाने यशस्वीरित्या थांबवण्याचा प्रयत्न करत आहेत. जेणेकरून अमेरिकेच्या जवानांना पुन्हा मायदेशी बोलावता येईल."

अफगाणिस्तान आणि इराकमध्ये अमेरिकी सैन्य

साल 2001 पासून अमेरिकी सैन्य अफगाणिस्तानात तैनात आहे. 11 सप्टेंबर 2001 मध्ये अमेरिकेत अल-कायदाने केलेल्या हल्ल्यानंतर अमेरिकन सैन्याने अफगाणिस्तानात लपून बसलेल्या तालिबानी दहशतवाद्यांना हुसकावून लावलं.

2018 मध्ये तालिबान पुन्हा एकदा सक्रीय झालंय. अफगाणीस्तानातील दोन तृतीयांश भागात आताच्या घडीला तालिबानी सक्रीय आहेत.

रिपब्लिकन नेत्यांना का आहे चिंता?

मिच मॅकोनेल यांच्यासोबतच अनेक रिपब्लिकन नेत्यांनी सरकारच्या या प्रस्तावाबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. टेक्सासचे रिपब्लिन नेते मॅक थॉर्नबेरी यांनी देखील सरकारचा हा प्रस्ताव म्हणजे 'चूक' असल्याचं सांगितलं आहे. सैन्य कपातीच्या निर्णयामुळे चर्चा थांबेल....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिका येणाऱ्या काळात अफगाणिस्तान आणि इराकमध्ये लढत असलेल्या सैन्यातील 2500 जवानांना माघारी बोलावणार आहे. अमेरिकन सरकारने या वृत्ताला दुजोरा दिलाय.


सामग्री: अफगाणिस्तान लहान मुलांसाठी अतिशय भीषण असल्याचं सेव्ह द चिल्ड्रन संस्थेने म्हटलं आहे.

'सेव्ह द चिल्ड्रन' अभ्यास पाहणीतून ही धक्कादायक बाब समोर आली आहे.

संयुक्त राष्ट्रंच्या अभ्यासातून हे स्पष्ट झालं आहे की अफगाणिस्तानमध्ये 2005 ते 2019 या कालावधीत 26,025 चिमुरड्यांनी जीव गमावला आहे किंवा ते गंभीररीत्या जखमी झाले आहेत.

2005 ते 2019 या 14 वर्षांच्या कालावधीत अफगाणिस्तानमध्ये 26,025 लहान मुलांनी जीव गमावला आहे. देशातील अस्थिर परिस्थितीचा मोठा फटका या निरासग चिमुरड्यांना बसला आहे. सेव्ह द चिल्ड्रन चॅरिटी संस्थेने यासंदर्भात पाहणी करून अहवाल सादर केला. त्यातून ही गोष्ट स्पष्ट झाली आहे.

जिनिव्हामध्ये झालेल्या महत्त्वाच्या बैठकीत या संस्थेने अफगाणिस्तानमधल्या लहानग्यांचं भवितव्य चांगलं असावं यासाठी सहभागी देशांनी प्रयत्न करावेत असं आवाहन केलं आहे.

जगभरात लहान मुलांसाठी अतिशय धोकादायक देशांमध्ये अफगाणिस्तानचा अकरावा क्रमांक आहे. 2019 मध्ये जगभरातील संघर्षमय घटनांपैकी सर्वाधिक अफगाणिस्तानमध्ये झाल्या. गेल्या वर्षी 874 अफगाण मुलांचा मृत्यू झाला तर 2,275 मुलं जखमी झाली आहेत.

जीव गमावलेल्यांपैकी दोन तृतीयांश मुलं आहेत. सरकारविरोधी आणि सरकारवतीने लढणाऱ्यांमध्ये या मुलांनी जीव गमावला. अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रांद्वारे केलेले आत्मघातकी हल्ले यामध्ये या मुलांनी जीव गमावले आहेत.

अमेरिकेच्या फौजांचा पाठिंबा असलेलं अफगाणिस्तान सरकार आणि तालिबान यांच्यात प्रदीर्घ काळ सुरू असलेल्या संघर्षादरम्यान शाळांना नियमितपणे लक्ष्य करण्यात येतं.

अफगाणिस्तानतील अस्थिर परिस्थितीचा फटका चिमुरड्यांना बसतो आहे.

'सेव्ह द चिल्ड्रन' संस्थेच्या अहवालानुसार 2017 आणि 2019 दरम्यान शाळांवर तीनशेहून अधिक हल्ले करण्यात आले.

आत्मघातकी बाँब हल्ल्यात तुमच्या लाडक्या मुलाचा किंवा मुलीचा जीव जाऊ शकतो, ही भीती सातत्याने अफगाणिस्तानमधल्या पालकांच्या मनात असते.

हजारो अफगाण पालकांची हीच मनस्थिती आहे आणि हेच वास्तव आहे. सेव्ह द चिल्ड्रन संस्थेचे अफगाणिस्तानमधील संचालक ख्रिस न्यामंडी यांनी सांगितलं.

'2020 अफगाणिस्तान परिषदेच्या' पार्श्वभूमीवर आंतरराष्ट्रीय देणगीदारांची बैठक सोमवारपासून सुरू झाली आहे. अफगाणिस्तानमधील मुलांचा, त्यांच्या भविष्याचा माणुसकीच्या दृष्टिकोनातून विचार करावा, असं आवाहन या संस्थेने सहभागी देशांना केलं आहे.

दाट...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युद्धप्रवण अफगाणिस्तानमध्ये गेल्या पंधरा वर्षांत दररोज सरासरी पाच मुलं जीव गमावत आहेत किंवा जखमी होत आहेत.


सामग्री: अफगाणिस्तानमध्ये सध्या केवळ 800 व्हेंटिलेटर्स उपलब्ध आहेत तर अफगाणिस्तानची लोकसंख्या अंदाजे 3.89 कोटी आहे. हेरातमधल्या मुलींना त्या समस्येवर मात करायची आहे. नक्की कसा आहे स्वस्तातला व्हेंटिलेटर? हे जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोव्हिड-19 रुग्णांवर उपचार करण्यासाठी अफगाणिस्तानमधल्या मुलींनी एक स्वस्त आणि मस्त व्हेंटिलेटरची निर्मिती केली आहे.


सामग्री: अफगाणिस्तानाच्या लष्कराचा या प्रांतातल्या मंडझोई जिल्ह्यात तळ आहे. या तळाच्या आतमध्ये ही मशीद आहे.

खोस्त प्रांताच्या राज्यपालांचे प्रवक्ते तालीब मंगल यांनी या स्फोटाची माहिती दिली.

रॉयटर्सने मृतांची संख्या 26 असल्याचं म्हटलं आहे.

मृत पावलेले लोक लष्कराशी संबंधित आहेत.

या स्फोटाची जबाबदारी अजून कोणत्याही संघटनेने स्वीकारलेली नाही. काबूलमध्ये तीन दिवसांपूर्वी झालेल्या हल्ल्यात 50 लोक ठार झाले होते.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अफगाणिस्तातल्या पूर्व खोस्त प्रांतात एका मशिदीमध्ये झालेल्या बाँब स्फोटात 12 लोक ठार झाले आहेत. अफगाणिस्तानचे सैनिक शुक्रवारी नमाज पठणासाठी या मशिदीत आले होते त्यावेळी हा स्फोट झाला. या स्फोटातल्या जखमींची संख्या 33 इतकी आहे.


सामग्री: अफॅन्सी शौर यांनी आयोजित केलेल्या गे लग्नासाठी आलेली मंडळी

शिवाय, लष्कर, नौदलमधील काही कनिष्ठ अधिकारी होते. आणखी एक महिला होती, जिनं पुरुषांचा सूट परिधान केला होता.

पेट्रोग्रॅडनं यापूर्वी असं काहीही पाहिलं नव्हतं. फक्त पार्टीसाठी पाहुणे येणार का, याची शौर यांना चिंता होती. म्हणून त्यांनी या भव्य सोहळ्याच्या आयोजनासाठी जीवाचं रान केलं होतं.

रशियन चालीरीतींनुसार या सोहळ्यात शौर यांनी कुठलीही कसर राहू दिली नाही. मस्त मेजवानी, पालकांचे आशिर्वाद आणि त्यानंतर गायनाचा कार्यक्रम, असं सारं काही होतं.

रशियातील गे समुदायासाठी सहिष्णुतेचा हा अल्पसा कालावधी होता.

'ऑक्टोबर क्रांती'नंतर बोल्शेविकांनी देशाचे कायदे रद्दबातल ठरवून नवीन कायदे लिहिले. त्यांनी दोन फौजदारी संहिता लिहिल्या - एक 1922 मध्ये आणि दुसरी 1926 मध्ये, ज्यात गे सेक्सवर बंदीचे नियम नव्हते. पण, पेट्रोगार्डमध्ये असं लग्न होईल, हे काही अपेक्षित नव्हतं.

महिलांच्या पोशाखातील तरुणांसोबत रशियाचे नाविक

पण, शौर गुप्तचर पोलिसांचे सदस्य होते. आणि या लग्नसमारंभाच्या अखेरीस सहभागी झालेल्या सर्व पाहुण्यांना अटक करण्यात आली.

शौर यांच्यानुसार या समारंभाचे आयोजन त्यांनी आपल्या वरिष्ठांच्या सांगण्यावरून केलं होतं. त्यांचा असा दावा होता की हे माजी सैनिक क्रांतीचे विरोधक होते आणि त्यांना तरुण 'रेड आर्मी'ला आतून संपवायचं आहे.

शौर यांचे हे आरोप तग धरू शकले नाहीत आणि हा खटला नंतर बंद झाला. या 'क्रांतीच्या विरोधकां'ना तात्पुरती दमदाटी देऊन सोडून देण्यात आलं.

'आपला माणूस' कसा ओळखायचा?

क्रांतीच्या पूर्वीपासूनच रशियातील गे पुरुष एका भूमिगत समुदायाचा भाग होते. एकमेकांना ओळखण्यासाठी त्यांची फॅशनची 'सांकेतिक भाषा' होती.

महिलांचे पोशाख परिधान करणारा हान्सी स्टर्न 1920 च्या दशकात प्रसिद्ध होता.

सेंट पीटरसर्बगमध्ये ते लाल टाय किंवा लाल शाल घालायचे आणि पॅंटचा खिसा शिवलेला असायचा.

काही जण चेहऱ्यावर खूप पावडर आणि मस्कारा लावायचे.

'क्रांती'नंतर हा भूमिगतांचा असा 'मूक नटाचा' हा लुक फक्त गे पुरुषांची फॅशन न राहता अधिकाधिक मुख्य प्रवाहात आला.

आधी क्रांती आणि मग गृहयुद्धानंतर रशियाला फार मोठ्या अडचणींना तोंड द्याव लागलं होतं. यामुळे युरोपातील गे पुरुषांसारखे कपडे आणि अक्सेसरिज इथल्या गे पुरुषांना वापरणं कठीण जात होतं.

कायदेशीर पण तरीही शिक्षा

जर्मन संशोधक मॅग्नस हर्शफेल्ड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जानेवारी 1921 ची ही गोष्ट. रशियाच्या बाल्टिक फ्लीटचे नाविक अफॅन्सी शौर यांनी पेट्रोग्रॅडमध्ये एका अनोख्या गे विवाह समारंभाचं आयोजन केलं होत. या लग्नाच्या प्रमुख पाहुण्यांमध्ये लष्करातले 95 माजी अधिकारीही होते.


सामग्री: अबरार अली सय्यद

अहमदाबाद शहराजवळ येता-येता अचानक एक डोंगर दिसू लागतो. याची उंची दररोज वाढत आहे. शहरातील कचऱ्यापासून तयार झालेला हा डोंगर आहे. सगळीकडे धूर, विषारी वायू, दुर्गंधीचं साम्राज्य आहे. रेश्मा आपा या डोंगराच्या बाजूलाच राहतात.

रेश्मासकट दंगलीमध्ये विस्थापित झालेली शंभरवर कुटुंब इथं राहतात. 'सिटिझन नगर'च्या मुख्य रस्त्यापासून खूप दूरवर, लहान गल्ल्यांचा चक्रव्यूह भेदत गेल्यावर त्यांच घर सापडतं.

संध्याकाळचे सहा वाजले आहेत. मी त्यांना 'सिटिझन नगर'च्या राहत क्लिनीकसमोर भेटते.

या समाजानं जसं सिटिझन नगर वसवलं तसंच या वस्तीतला हा एकमेव दवाखाना देखील सामाजिक कार्यकर्त्यांच्या मदतीनं उभारण्यात आला. या उभारणीत सरकारचं शून्य योगदान आहे.

रेश्मा आपा

शहरातलं मध्यवर्ती ठिकाण असलेल्या नरोडा-पाटियापासून दूर इथं येऊन राहावं लागलेल्या रेश्मा सांगतात, "दंगलीनंतर सरकार किंवा विरोधीपक्ष यापैकी कुणीच आमच्या मदतीला आलं नाही."

"घर, शाळा, दवाखाना, रोजगार यातलं काहीच आम्हाला मिळालं नाही. 15 वर्षं मतदान करून बघितलं. आता यावेळेस मतदान नाही करणार."

एका रांगेत असलेली दोन खोल्यांचं एकमजली घरं. या घरांबाहेर विजेचं मीटर लावलेलं आहे. पण सांडपाण्यासाठी नाला नाही. आतले रस्ते सुद्धा डांबरी नाहीत.

सिटिझन नगर

एक सरकारी शाळा वस्तीपासून तीन किलोमीटर दूरवर आहे. पण तिथपर्यंत पोहोचण्यासाठी विद्यार्थ्यांना रिक्षा किंवा बस सारख्या वाहनांची कुठलीच सुविधा उपलब्ध नाही. त्यामुळं शाळेचा प्रवास महाग ठरतो.

एका मतदारासाठी सरकार म्हणजे काय असतं?

अबरार अली सय्यद हे 2002च्या गुजरात दंगलीच्यावेळी 22 वर्षांचे होते. त्यांनी राहत क्लिनिक आणि इतर सुविधांसाठी डॉक्टर आणि पैसे उपलब्ध करून दिले.

फेब्रुवारी-मार्च महिन्यातल्या त्या तीन दिवसांनंतरच्या अनेक महिन्यांपर्यंत अबरार यांना अहमदाबादमधल्या शाह आलम भागातून आपलं घर सोडून सुरक्षित जागी पळावं लागलं होतं.

अनेक वर्षांपर्यंत त्यांना रात्री घाबरवून सोडणारी स्वप्न पडायची. पुन्हा हिंसा होण्याची भीती आणि 'मुल्ला-मिंया'चे टोमणे सतत त्यांना ऐकावे लागले.

राहत क्लिनिक हा एकमेव दवाखाना या भागात आहे.

आता अबरार हे अहमदाबाद विद्यापीठात शिकवतात. त्यांच्यामते मागील 15 वर्षांतला त्यांचा अनुभव हेच सांगतो की, कुठल्याही राजकीय पक्षाकडून अपेक्षा न ठेवता लोकांवर जास्त विश्वास ठेवावा.

ते म्हणतात, "2002 च्या दंगलींनंतर भाजप...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गुजरातमधल्या 2002 च्या दंगलीनंतर अहमदाबादमधून विस्थापित झालेली मुस्लीम कुटुंब, तरुण आणि महिलांसाठी ही विधानसभा निवडणूक किती महत्त्वाची आहे याचा बीबीसी प्रतिनिधी दिव्या आर्या यांनी घेतलेला मागोवा.


सामग्री: अब्दुल अजीज खताना

50 वर्षांचे खताना, भाऊबहीण, पत्नी आणि मुलांसह घराच्या झालेल्या ढिगाऱ्यासमोर हताशपणे बसून रडत होते. मातीच्या या घराला ते 'कोठा' म्हणतात.

वनभूमी अतिक्रमण अंतर्गत सरकारने मोहीम आखली आहे. त्याअंतर्गत हे घर पाडण्यात आलं.

या मोहिमेचं नेतृत्व वरिष्ठ अधिकारी मुश्ताक सिमनानी यांच्याकडे आहे. त्यांनी सांगितलं की, "जम्मू काश्मीर उच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार वनभूमीवर अतिक्रमण करून बांधलेली घरं, इमारत जमीनदोस्त करण्यात येत आहेत".

पहलगाम विकास प्राधिकरणाचे प्रमुख मुश्ताक सांगतात, "न्यायालयाने शहरात जंगलाजवळ 300 एकर जमिनीवरील अतिक्रमणं, अवैध पद्धतीने बांधलेल्या इमारती तोडून टाकण्याचे आदेश दिले आहेत. हे बेकायदेशीर बांधकाम आहे आणि हे तोडून आम्ही न्यायालयाच्या आदेशाचं पालन करत आहोत".

यंदाच्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये न्यायालयाने प्रशासनाला जंगलातील जमिनीवर अवैध अतिक्रमणं हटवण्याचा आदेश दिला होता.

अब्दुल अजीज खताना आणि त्यांच्यासारख्या अनेकांची पिढीजात घरं नष्ट झाली आहेत. ते कुटुंबीयांसह बेघर झाले आहेत.

"हा कुठला कायदा आहे मला कल्पना नाही. माझ्या घराचा ढिगारा दिसतो आहे ते माझ्या आजोबांनी बांधलं होतं", असं खताना सांगतात.

खताना यांच्या घराजवळ वहिनीचं घरही आहे. त्यांचं नाव नसीमा अख्तर आहे. नसीमा यांना तीन मुलं आहेत. जेव्हा अधिकारी घर तोडण्यासाठी आले तेव्हा नसीमा आपल्या मुलांना जेवण भरवत होत्या.

श्रीनगरपासून शंभर किलोमीटरवर असलेल्या या भागात अतिक्रमण विरोधी मोहीम सुरू झाली आहे.

नसीमा रडत रडत काय घडलं ते सांगतात, "आम्ही घाबरून गेलो होतो. मुलं रडायला लागली होती. आम्ही ओरडत होतो. शेकडो अधिकारी, पोलिसांचा ताफा होता. त्यांच्या हातात कुऱ्हाडी, रॉड आणि बंदुका होत्या. त्यांनी क्षणार्धात आमचं घर पाडायला घेतलं".

प्रशासनाच्या या कार्यवाहीवरून राजकीय वातावरण तापलं आहे. अनेक ज्येष्ठ नेत्यांनी या भागाचा दौरा केला आहे.

नॅशनल कॉन्फरन्सचे नेता मियाँ अल्ताफ म्हणाले, "भारताचा वनकायदा जंगलात राहणाऱ्या आदिवासींचं रक्षण करतो. वनवासींना जमिनीचा हक्क आणि जंगली उत्पादनांवर अधिकार मिळवून देतो. खानाबदोश समाजाला अधिक बळकट करायचं सोडून या कायद्याची बेकायदेशीर पद्धतीने अंमलबजावणी करण्यात येत आहे. यामुळे गरीब माणसं बेघर होत आहेत".

संसदेने वनअधिकार कायद्याला 2006 मध्ये मंजुरी दिली होती. मात्र तेव्हा जम्मू काश्मीर राज्याला कलम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अब्दुल अजीज खताना हे आणि त्यांच्या आधीच्या पाच पिढ्या पहलगाममधल्या लिड्डूमध्ये राहतात. दाट जंगलांचा, विरळ लोकसंख्येचा हा प्रदेश जम्मू-काश्मीरची राजधानी श्रीनगरपासून साधारण शंभर किलोमीटरवर आहे.


सामग्री: अब्दुल करीम तेलगी

तेलगीचा प्रवास कर्नाटकातून सुरू झाला आणि कर्नाटकातच संपला. पण त्याची कर्मभूमी होती नाशिक. तिथल्या सरकारी प्रेसला सुरूंग लावून त्याने अख्ख्या देशात खळबळ उडवून दिली होती.

या घोटाळ्यामुळे व्यवस्थेला लागलेली भ्रष्टाचाराची कीड लोकांसमोर आली आणि अनेक राजकारणी उघडे पडले. हे सारं घडवून आणणाऱ्या तेलगीचा प्रवास थक्क करणारा आहे.

बेळगाव स्टेशनवर फळं विकायचा

अब्दुल हा बेळगाव जिल्ह्यातल्या खानपूर स्टेशन रोडवर राहणाऱ्या रेल्वे पोलीस कर्मचाऱ्याचा मुलगा. वडिलांच्या निधनानंतर त्याच्यावर रेल्वे स्टेशनवर फळं विकण्याची वेळ आली.

बेळगावमध्ये शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर तो सौदी अरेबियात गेला. तिथून परत आल्यावर त्याने मुंबई गाठली. 90च्या दशकाच्या सुरुवातीला त्याच्या लक्षात आलं की देशात स्टँप पेपर म्हणजेच मुद्रांकाचा मोठा तुटवडा होता.

मुद्रांकांचं महत्त्व ओळखून त्याने नाशिक रोड इथल्या सरकारी छापखान्यापासून देशभरातल्या मुद्रांक वितरण प्रणालीचा अभ्यास केला. सिक्युरिटी प्रेसमधले काही कर्मचारी आणि काही रेल्वे पोलिसांशी संधान बांधून त्याने आधी खरे स्टँप पेपर चोरी करून ते विकायला सुरुवात केली.

स्टँप पेपरच्या चोरीपासून सुरुवात

चोरलेले मुद्रांक विकून मिळालेल्या पैशातून त्याने मदत करणाऱ्या रेल्वे कर्मचाऱ्यांना भेटवस्तू दिल्या. त्याचे संबंध एवढे घनिष्ठ झाले की त्याला घरबसल्या नाशिकहून वितरित होणाऱ्या मुद्रांकांची खडान् खडा माहिती मिळू लागली.  तसंच बंदोबस्त आणि सुरक्षा यंत्रणेतल्या उणिवाही त्याला कळू लागल्या.

स्टँप पेपर

हळूहळू फळं विकणारा तेलगी कोट्यधीश झाला. मग त्याने सिक्युरिटी प्रेसमधल्या आणि पोलिसांतल्या मोठ्या अधिकाऱ्यांशी जवळीक वाढवली. तेव्हा त्याच्या लक्षात आलं की स्टँप पेपर चोरून विकण्यापेक्षाही स्टँप पेपर छापण्यात जास्त पैसा आहे.

तो स्टँप पेपर छापू लागला!

स्टँप पेपर चोरून विकल्यामुळे अनेक अडचणी निर्माण झाल्या. रेल्वे पोलिसांकडे उत्तर प्रदेश, हिमाचल प्रदेश, बिहार, राजस्थान व इतर राज्यांतून स्टँप पेपर गहाळ झाल्याच्या तक्रारी येऊ लागल्या.

हे गुन्हे नाशिक शहर पोलिसांकडे वर्ग होऊ लागले. पण या तपासांतून तेलगी सहीसलामत सुटला. यानंतर एकाएकी स्टँप पेपर गहाळ होण्याच्या तक्रारी कमी झाल्या.

त्यानंतर तेलगीने थेट सिक्युरिटी प्रेसच्या मोठ्या अधिकाऱ्यांच्या संगनमताने भंगारात काढलेले मुद्रांक छपाई मशीन विकत घेतले आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

32 हजार कोटी रुपयांच्या बनावट स्टँप घोटाळ्याचा सूत्रधार अब्दुल करीम तेलगीचा बंगळुरूमधल्या व्हिक्टोरिया रुग्णालयात दीर्घ आजारानंतर मृत्यू झाला. खोटे स्टँप छापून त्यांची विक्री केल्याप्रकरणी तो बंगळुरूच्या तुरुंगात शिक्षा भोगत होता.


सामग्री: अब्दुल मलबरी

सुरतचे एक मुस्लीम गृहस्थ सध्या अनेक कुटुंबांचा आधार बनले आहेत. ही बातमी लिहिपर्यंत सुरतमध्ये 4 लोकांचा कोव्हिड -19 मुळे मृत्यू झालेला होता. अब्दुल मलबरी यांनी त्या मृत व्यक्तींचे अंत्यसंस्कार केले आहेत.

कोणत्याही जाती-धर्माच्या व्यक्तीचा मृत्यू कोरोनामुळे मृत्यू झाला असेल तरी अब्दुल त्यांचे अंत्यसंस्कार करतात. त्यांनी हे काम स्वीकारलं आहे,  कारण संसर्गाच्या भीतीनं कोरोनाबाधित मृत व्यक्तीच्या जवळ त्यांच्या घरचे जाऊ शकत नाहीत.

30 वर्षांपासून बेवारस मृतदेहांवर अंत्यसंस्कार

बीबीसीशी बोलताना 51 वर्षीय अब्दुल यांनी सांगितलं, "मी गेल्या 30 वर्षांपासून कोणीही ताब्यात न घेतलेल्या, बेवारस अशा व्यक्तींच्या मृतदेहांचे अंत्यसंस्कार करतोय. रस्त्यावर राहाणारे भिकारी, आत्महत्या केलेले लोक, ज्यांना जवळचं कोणी नाही अशा लोकांना सन्मानाने या जगातून निरोप देण्याचं काम आम्ही करतो. केदारनाथचा पूर, कच्छमधला भूकंप किंवा त्सुनामीसारख्या नैसर्गिक आपत्तींच्या वेळेसही मृतदेहांचे अंत्यसंस्कार केले आहेत. माझ्यासोबत आता 35 कार्यकर्ते काम करतात."

सुरतमधल्या कोरोनाबाधितांच्या केसेस वाढल्यानंतर सुरत महानगर पालिकेने अब्दुल मलबारी आणि त्यांच्या स्वयंसेवकांना संपर्क केला. जगभरात कोरोनाबाधितांच्या वाढत्या मृत्यूच्या आकड्याने त्यांना चिंतेत टाकलं होतं. सुरतमध्येही असं घडलं तर मृतदेहांचे अंत्यसंस्कार व्यवस्थित तसंच सुरक्षितरित्या झाले पाहिजेत या जाणीवेने अधिकाऱ्यांनी आपल्याला संपर्क केल्याचं अब्दुल सांगतात.

"कोरोना व्हायरसचा संसर्ग होऊन मृत्यूमुखी पडलेल्या व्यक्तींचे मृतदेह त्यांच्या परिवाराच्या स्वाधीन करता येत नाहीत. त्यामुळे सुरत महानगरपालिकेच्या अधिकाऱ्यांनी आम्हाला विचारलं, की स्मशानभूमीत जाऊन या मृतदेहांचे अंत्यसंस्कार आम्ही करू शकतो का? मी लगेच होकार दिला," अब्दुल सांगतात.

याविषयी अधिक बोलताना सुरत महानगरपालिकेचे उपायुक्त आशिष नाईक सांगतात, की आम्हाला अब्दुल मलबारी यांची खूप मदत होते आहे. आम्ही त्यांच्याकडे मदत मागितली तेव्हा ते तातडीने हो म्हणाले. त्यांना फोन केल्यानंतर १५ ते २० मिनिटात ते हॉस्पिटलमध्ये पोहचतात. मृत व्यक्तीवर अग्नीसंस्कार झाल्यानंतर किंवा त्यांचा दफनविधी झाल्यानंतर अब्दुल यांची टीम ते स्मशान किंवा दफनभूमी पूर्णपणे डिसइन्फेक्ट करतात. त्यांचं काम खूप मोलाचं आहे."

अब्दुल यांनी आपली 20 जणांची टीम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरातील लोक कोरोनाच्या संकटाशी झुंज देत आहेत. डॉक्टर, नर्सेस, पोलीस त्यांची जबाबदारी निभावत आहेतच पण सामान्य माणसंही या लढाईत मागे नाहीत.


सामग्री: अब्दुल सत्तार

1. चंद्रकांत पाटील शब्दाचे पक्के, त्यांनी खरंच हिमालयात जायला पाहिजे - अब्दुल सत्तार

महाराष्ट्रात नुकत्याच पार पडलेल्या शिक्षक, पदवीधर मतदारसंघात भाजपला पराभवाला सामोरं जावं लागलं होतं. यावरून मंत्री अब्दुल सत्तार यांनी भाजप प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांना टोला लगावला आहे.

चंद्रकांत पाटील हे शब्दाचे पक्के आहेत. त्यांनी आता खरंच हिमालयात जाण्याची वेळ आली आहे, असं अब्दुल सत्तार म्हणाले.

शनिवारी (5 डिसेंबर) औरंगाबाद येथे मध्ये प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधताना सत्तार यांनी हे वक्तव्य केलं.

चंद्रकांत पाटील यांनी विधानसभा निवडणूक पुण्यातील कोथरूड मतदारसंघातून लढवली होती. पण या मुद्द्यावर विरोधकांकडून त्यांना लक्ष्य करण्यात येतं. या पार्श्वभूमीवर आपण कोल्हापूरमधून निवडणूक लढवायलाही तयार आहे. तिथं निवडून आलो नाही, तर हिमालयात जाईन, असं वक्तव्य चंद्रकांत पाटील यांनी काही दिवसांपूर्वी केलं होतं.

या वक्तव्यावर अब्दुल सत्तार यांनी चंद्रकांत पाटील यांना उद्देशून म्हटलं, "चंद्रकांत पाटील हिमालयात गेल्यास आम्ही तिथं त्यांची व्यवस्था करू, इतकंच नव्हे तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनाही हिमालयाची खूप माहिती आहे. त्यामुळे पाटील यांनी आता हिमालयात जायला हवं."

टीव्ही 9 मराठीनं ही बातमी दिली आहे.

2. अॅमेझॉन विरूद्ध मनसे वाद न्यायालयात

अॅमेझॉन ई-कॉमर्स कंपनी आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना यांच्यातील वाद आता न्यायालयात गेला आहे.

अॅमेझॉनने आपल्या अॅपमध्ये मराठी भाषेचा पर्याय उपलब्ध करून द्यावा, अशी मागणी मनसेने काही दिवसांपूर्वी केली होती. सुरुवातीला याबाबत विचार करू, असं अॅमेझॉनने म्हटलं होतं.

पण, आता हे शक्य नसल्याचं सांगत अॅमेझॉन कंपनीने कोर्टात धाव घेतली आहे. यानंतर मनसे आता अॅमेझॉनविरुद्ध आक्रमक झाल्याचं दिसून येत आहे. अॅमेझॉनविरोधात मनसेने 'नो मराठी, नो अॅमेझॉन' अशी मोहीम सुरू केली.

मराठी भाषा अॅपमध्ये सामील करू शकत नाही, असं अॅमेझॉनचं म्हणणं आहे. मग महाराष्ट्रात मराठी माणसांनी अॅमेझॉन का वापरावं, अशी भूमिका मनसेने घेतली आहे. ही बातमी लोकसत्ताने दिली.

3. समृद्धी महामार्ग येत्या महाराष्ट्र दिनापर्यंत खुला

मुंबई-नागपूर बाळासाहेब ठाकरे समृद्धी महामार्गाचे काम वेगाने सुरू आहे. येत्या 1 मे 2021 पर्यंत नागपूर ते शिर्डीपर्यंतचा महामार्ग प्रवासासाठी खुला होईल. तर उर्वरित मुंबईपर्यंतचा टप्पा 1 मे 2022...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज विविध वृत्तपत्रं आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या बातम्यांपैकी पाच मोठ्या बातम्यांचा थोडक्यात आढावा.


सामग्री: अब्दुल्ला पितापुत्र

केंद्र सरकारने जम्मू काश्मीर राज्यासंदर्भातील कलम 370 हटवल्यानंतरच्या या पहिल्याच निवडणुका असणार आहेत. द ब्लॉक डेव्हलपमेंट काऊन्सिलच्या निवडणुका 24 ऑक्टोबरला होणार आहेत.

ब्लॉक डेव्हलपमेंट हे पंचायती राज व्यवस्थेच्या दुसऱ्या टप्प्यात मोडतात. मतदारांमध्ये पंच आणि सरपंचांचा समावेश होतो. जम्मू काश्मीरमध्ये 316 ब्लॉक्स आहेत त्यापैकी 310 ब्लॉक्ससाठी निवडणुका होणार आहेत.

बहुतांश राजकीय नेते पोलिसांच्या ताब्यात असताना, काश्मीर खोऱ्यातील इंटरनेट आणि मोबाईल सेवा खंडित असताना या निवडणुकांना विरोधी पक्षनेते लोकशाहीची थट्टा असं म्हणत आहेत.

राजकीय समीक्षक या परिस्थितीचं वर्णन राजकीय पोकळी असं करत आहेत. अशा वातावरणामुळे काश्मीरमधील नागरिकांना भारताबद्दल जे वाटतं ते बदलेल का?

आम्ही उमेदवार कसे निवडायचे? आम्ही उमेदवारांशी संपर्कच करू शकत नसताना त्यांची निवड तरी कशी करायची? आमचे बहुतांश नेते नजरकैदेत आहेत असं काँग्रेसच्या रवींदर शर्मा यांनी सांगितलं.

शर्मा यांना ऑगस्टमध्ये ताब्यात घेणं आलं तसंच जम्मूमध्ये प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधण्यास त्यांच्यावर बंदी घालण्यात आली होती.

काँग्रेस बहिष्कार टाकणार

काँग्रेसने या निवडणुकांवर बहिष्कार घालायचं ठरवलं आहे कारण नेत्यांशी, उमेदवारांशी संपर्कच होऊ शकलेला नाही.

उमेदवार आमच्या पक्षाच्या चिन्हावर लढू शकतात असं सांगणारं पत्र आम्ही उमेदवारांपर्यंत पाठवू शकलेलो नाही. या कोणत्या प्रकाराच्या निवडणुका आहेत? असा सवाल काश्मीर नॅशनल पँथर्स पार्टीचे हर्ष सिंग यांनी केला.

हर्ष यांना 58 दिवसांनंतर पोलिसांनी सोडलं.

'लोकशाहीत असं म्हटलं जातं की सर्व राजकीय पक्षांना आणि नेत्यांना समान संधी मिळायला हवी. पण ही तर लोकशाहीची चेष्टा आहे. कारण सगळ्यांना समान संधीच नाही. या निवडणुका केवळ औपचारिकता आहेत. काश्मीरमध्ये आम्ही निवडणुका आयोजित केल्या हे दाखवण्यासाठी हे सगळं सुरू आहे', असं सिंग यांनी सांगितलं.

सहभागातून लोकशाही मूल्यं बळकट करायला हवी या उद्देशाने आम्ही निवडणुकांमध्ये सहभागी होत आहोत असं त्यांनी सांगितलं.

लोकांशी कसा संपर्क साधणार?

आम्हाला उमेदवारांशी तसंच कार्यकर्त्यांशी संपर्क करण्यात तसंच अडचणी येत असल्याचं नॅशनल कॉन्फरन्स आणि पीपल्स डेमोक्रॅटिक लीडर्स पक्षांचं म्हणणं आहे.

इंटरनेट तसंच मोबाईल कनेक्टिव्हिटी, वाहतूक व्यवस्था या सगळ्यावर निर्बंध लादलेले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जम्मू काश्मीरमध्ये निवडणुका होऊ घातल्या आहेत. मात्र काश्मीर खोऱ्यातले अनेक राजकीय नेते नजरकैदेत आहेत.


सामग्री: अभंग नाईक मुंबईचे आहेत. महाराष्ट्रीय कुटुंबातले अभंग इंजीनिअरिंग झाल्यानंतर नोकरीनिमित्ताने अगदी तरुण वयातच अमेरिकेत स्थायिक झाले. ते सध्या कॅलिफोर्नियामध्ये राहतात. त्यांचा स्वतःचा व्यवसाय आहे आणि बायको आणि दोन मुलं असं चौकोनी कुटंब आहे.

अभंग सांगतात, "मी 25 वर्षांपूर्वी यूएसमध्ये आलो होतो. नंतर लग्न झालं. माझी मुलंही इथेच लहानाची मोठी झाली. अमेरिकेत इतकी वर्षं घालवल्यामुळे आमच्या आयुष्यात अनेक बदल झाले. मात्र, क्रिकेटची आवड बदलली नाही. हीच आवड आजही आम्हाला भारताशी बांधून आहे."

ते पुढे सांगतात, "यूएसएमध्ये बास्केटबॉल आणि फुटबॉलचं वेड आहे. माझी मुलंही हे खेळ खेळतात. पण, आमचं क्रिकेटचं वेड कायम आहे."

वर्ल्डकपसाठी शाळेला दांडी

अभंग यांच्यामुळेच त्यांच्या कुटुंबीयांनाही या खेळाची आवड निर्माण झाली. काही काळानंतर त्यांच्या पत्नी पद्मजा यांनाही हा खेळ आवडू लागला. त्यांची मुलं एक पाऊल पुढे गेली. याविषयी बोलताना पद्मजा एक आठवण सांगतात.

"चार वर्षांपूर्वी 2015च्या वर्ल्ड कपसाठी आम्ही ऑस्ट्रेलियाला गेलो होतो. त्यासाठी माझ्या मुलांनी शाळेला चक्क दोन आठवडे दांडी मारली. त्यांना अजून थांबायचं होतं. पण, शाळेला जास्त सुट्ट्या पडू नये, म्हणून मीच खबरदारी घेतली."

आपल्या मुलांच्या क्रिकेटप्रेमाबद्दल अभिमानाने सांगताना, पद्मजा म्हणाल्या, "माझी मुलं टेनिस, स्नूकर असे इतर खेळही खेळतात. मात्र, क्रिकेट त्यांना खूप आवडतं. यूएसमध्ये वेळ बदलते. भारतात किंवा अगदी ऑस्ट्रेलियात मॅच असली तरी आपल्या शाळेच्या वेळा पाळून माझी मुलं हा खेळ बघतात."

त्या पुढे सांगतात, "मला माझे पती आणि मुलांमुळेच क्रिकेटची आवड निर्माण झाली."

यावर पद्मजा यांचे पती आणि मुलं अगदी एका सुरात सांगतात, "ती आमच्याकडून क्रिकेट बघायला शिकली असेल. मात्र, निष्पक्षपणे क्रिकेट कसा बघायचा हे आम्ही तिच्याकडून शिकलो."

मुलं अमेरिकेत क्रिकेट खेळतात का?

आपल्या अमेरिकेतल्या मित्रांसोबत क्रिकेट खेळण्याविषयी अभंग यांचा मोठा मुलगा शुभंकर सांगतो, "आम्ही पूर्वी टेक्सासला असताना तिथल्या क्रिकेट क्लबमध्ये खेळायचो. कॅलिफोर्नियाला आल्यावर कळलं की इथे क्रिकेट क्लब नाही. मग आम्ही स्वतःच क्रिकेट क्लब सुरू केला. मी आणि माझा भाऊ क्रिकेट शिकवू लागलो. आता माझ्या मित्रांनाही क्रिकेट आवडू लागलं आहे."

शुभंकर वर्ल्ड कपसाठी एक महिना यूकेला जातोय, हे कळाल्यावर त्याच्या मित्रांची प्रतिक्रिया...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"वर्ल्ड कप सर्वांत मोठा उत्सव आहे. तुम्ही तो कसा चुकवू शकता? आम्ही या उत्सवासाठी नेहमीच पैशांची जुळवाजुळव करून ठेवतो. चार वर्षांपूर्वी आम्ही ऑस्ट्रेलियाला गेलो होतो आणि आता यूकेमध्ये आलो आहोत. क्रिकेटसाठी आम्ही काहीही करू शकतो," हे सांगताना अभंग यांच्या डोळ्यात वेगळंच तेज दिसत होतं.


सामग्री: अभय कुमार सिंह रशियात पुतिन पक्षाचे आमदार आहेत.

भेटा अभय कुमार सिंह यांना. मूळ बिहारची राजधानी पाटण्याचे अभय आज रशियातल्या कुर्स्क नावाच्या प्रांतातील सरकारमध्ये डेप्यूतात आहेत.

रशियात डेप्यूतात म्हणजे आपल्याकडचा आमदार.

अभय कुमार यांनी राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्या 'युनायटेड रशिया' पक्षाच्या तिकिटावर निवडणूक लढवून ती जिंकली.

पुतिन यांचा माझ्यावर खूप प्रभाव आहे. त्यांच्यामुळेच मी राजकारणात येण्याचा निर्णय घेतला, असं पाटण्यात जन्मलेले अभय सिंह सांगतात.

वो भारतीय जिसने पुतिन की पार्टी में बनाई जगह

रशियात झालेल्या निवडणुकांमध्ये पुतिन यांच्या युनायटेड रशिया पक्षाने दणदणीत विजय मिळवला. 'डुमा' या रशियाच्या संसदेत 75 टक्के संसदपटू पुतिन यांच्या पक्षाचे आहेत. पुतिन गेली 18 वर्षं सत्तेत आहेत.

यंदा झालेल्या निवडणुकांमध्ये पुतिन अपक्ष उमेदवार म्हणून उभे होते. तरीही त्यांनी विजय मिळवला. अर्थातच त्यांना पक्षाचा पाठिंबा होता.

पुतिन निवडून येण्यापूर्वी ऑक्टोबर महिन्यात झालेल्या निवडणुकांमध्ये अभय यांनी कुर्स्क मतदारसंघातून विजय मिळवला होता.

 मॉस्को शहरातील एका हॉटेलात चहापान करता करता त्यांनी राजकीय कारकिर्दीविषयी बीबीसीला सांगितलं. भारतीय किंवा आंतरराष्ट्रीय मीडियाबरोबरची माझी ही पहिलीच मुलाखत आहे, असं ते आनंदात म्हणाले.

अभय कुमार सिंह यांच्याबद्दलचा छापून आलेला मजकूर

"माझा जन्म पाटण्याचा. लोयोला शाळेत माझं शिक्षण झालं. 1991 साली मित्रांच्या बरोबरीने शिक्षणासाठी मी रशियात आलो. खडतर अभ्यासक्रम पूर्ण करून भारतात परतलो आणि डॉक्टर म्हणून प्रॅक्टीस करण्यासाठी रजिस्ट्रेशन पण केलं," ते सांगतात.

अभय आपल्या वैयक्तिक आयुष्याविषयी काहीही सांगत नाही, पण बिहारशी आपले ऋणानुबंध अजूनही कायम आहेत, असं ते सांगतात.

"माझ्या करिअरमध्ये रशियाच लिहिलं होतं, असं वाटतं. मी रशियात परतलो. काही लोकांच्या बरोबरीने रशियात औषधांचा व्यवसाय सुरू केला."

अभय कुमार सिंह रशियात काम करताना

"सुरुवातीला या व्यवसायात खूप अडचणी आल्या, कारण मी गोरा नव्हतो. पण माझा निर्धार पक्का होता. अथक मेहनत करत राहिलो. हळूहळू अडचणी कमी होत गेल्या आणि व्यवसायात जम बसवला," ते सांगतात.

फार्मा व्यवसायानंतर अभय यांनी रिअल इस्टेट क्षेत्रात हात आजमावला. आज रशियात त्यांच्या मालकीचे काही शॉपिंग मॉल्स आहेत, असं ते सांगतात.

अभय कुमार यांचे नातेवाईक आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रशियात नुकत्याच झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत भारतीय वंशाच्या एका व्यक्तीनेही विजय मिळवल्याचं तुम्हाला माहितीये का?


सामग्री: अभिजित बिचकुले

अभिजीत बिचुकलेंनी वरळी मतदारसंघातून अपक्ष म्हणून उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहे.

दरम्यान, अभिजीत बिचुकले यांची पत्नी अलंकृता बिचुकले या सातारा लोकसभा मतदारसंघातील पोटनिवडणुकीत भाजप उमेदवार उदयनराजे भोसलेंविरोधात निवडणूक लढवत आहेत.

अभिजीत बिचुकले बिग बॉस मराठीच्या दुसऱ्या सीझनमध्ये सहभागी झाले होते. साताऱ्याचे असलेल्या बिचुकले यांनी पोलिसांनी बिग बॉसच्या घरामधूनच अटक केली होती. महिनाभर कोठडीत राहिल्यानंतर अभिजित यांची पुन्हा बिग बॉस हाऊसमध्ये एन्ट्री झाली.

2015 मध्ये हा खटला दाखल करण्यात आला होता. बिचुकले यांच्या विरोधात प्रथमवर्ग न्यायदंडाधिकारी आवटी यांनी त्यांच्या अटकेचे आदेश दिले होते.

त्यानुसार स्थानिक गुन्हे अन्वेषण शाखेचे तिघांचे पथक मुंबईत दाखल झाले आणि मुंबई पोलिसांच्या मदतीने त्यांना 21 जूनला गोरेगाव परिसरात बिग बॉस मराठीच्या घरातून म्हणजे स्टुडिओतून बिचुकले यांना अटक करण्यात आली होती.

मात्र आता महिनाभर तुरुंगावास भोगल्यानंतर त्यांना पुन्हा या शोमध्ये सहभागी होता येणार आहे.

कोण आहेत अभिजीत बिचुकले?

पदवीपर्यंत शिक्षण घेतलेले बिचुकले सातारा नगरपालिकेत सफाई कर्मचारी म्हणून काम करत होते. पण गेली काही वर्षं ते राजकारणात नशीब आजमावताना दिसत आहेत. २००४पासून ते निवडणुकीच्या रिंगणात आहेत आतापर्यंत नगरपालिका ते राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीत त्यांनी नशीब आजमावलं आहे. सातारा शहरात गुरुवार पेठ परिसरात पत्र्याच्या छोट्याशा घरात बिचुकले राहतात.

बिचुकले यांनी आजवर अनेक निवडणुका लढवल्या आहेत. पण आजवर एकही निवडणूक ते जिंकू शकले नाहीत. तरीही २०१९च्या लोकसभेच्या ४८ आणि विधानसभेच्या २८८ जागा लढवणार असल्याचं बॅनर सातारा इथं लावलं होते. २०१९चा मुख्यमंत्री मीच ठरवणार असंही या बॅनरवर लिहिलं होतं.

अभिजीत बिचुकले यांच व्यक्तीमत्त्व नेमकं कसं आहे? हे जाणून घेताना सातारा इथले स्थानिक पत्रकार मोहन मस्कर-पाटील यांनी दहा वर्षापूर्वीचा एक किस्सा सांगितला. २००९ साली उदयनराजे भोसले पहिल्यांदाच खासदार झाले. त्यावेळी लोकसभा निवडणूक जिंकणाऱ्या उदयनराजेंच्या विरोधात अभिजित बिचुकलेंनी एक याचिका दाखल केली होती.

बिचुकलेच्या एका तक्रारीमुळे जिल्हा प्रशासनाचे निवडणुकांचे गणित कोलमडलं होतं. न्यायालयीन प्रक्रियेमुळे सर्व ईव्हीएम आणि त्यातील अंतर्गत प्रणाली सुरक्षा यंत्रणेच्या देखरेखीखाली ठेवावी लागणार होती. त्याचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बिग बॉस मराठीच्या दुसऱ्या सीझनमधील वादग्रस्त स्पर्धक अभिजीत बिचुकले विधानसभा निवडणुकीच्या रिंगणात उतरले आहेत. त्यांनी थेट युवासेना प्रमुख आदित्य ठाकरे यांच्या विरोधात उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहे.


सामग्री: अभिनयसृष्टी आणि सामाजिक क्षेत्रामध्ये पाच दशकांहून अधिक काळ  कार्यरत राहिलेल्या डॉ. श्रीराम लागू यांनी मराठी चित्रपट, नाटक आणि सार्वजनिक जीवनात आपल्या योगदानाने आपला एक अमिट ठसा निर्माण केला.

मराठी रंगभूमीवरील मैलाचा दगड समजल्या जाणाऱ्या 'नटसम्राट' या नाटकातील अप्पासाहेब बेलवलकरांची भूमिका त्यांनी केली आणि हे पात्र अजरामर झालं. आकाश पेलताना, काचेचा चंद्र, गार्बो, गिधाडे, नटसम्राट, आंधळ्यांची शाळा, गुरुमहाराज गुरु, उद्धवस्त धर्मशाळा, चंद्र आहे साक्षीला, किरवंत, बेबंदशाही, सूर्य पाहिलेला माणूस, उद्याचा संसार अशा अनेक मराठी नाटकांमधल्या त्यांच्या भूमिका गाजल्या.

डॉ. लागू यांचं शिक्षण पुणे आणि मुंबई या शहरांमध्ये झालं. अभिनयाचा छंद त्यांना लहानपणापासूनच होता. वैद्यकीय शिक्षण घेतानाही त्यांनी हा छंद आवर्जून जोपासला. डॉक्टर झाल्यानंतर त्यांनी काही काळ आफ्रिकेत नोकरी केली होती. अभिनयाचा छंद त्यांनी तेथेही जोपासला होता.

श्रीराम लागू यांनी हिंदी चित्रपटांमधूनही अनेक चरित्रभूमिका साकारल्या. 1977 साली आलेल्या 'घरौंदा' या चित्रपटातील मध्यमवयीन बॉसच्या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेत्याचा फिल्मफेअर पुरस्कारही मिळाला होता.

1979 साली आलेल्या सिंहासन या राजकीयपटातील एका दृश्यात श्रीराम लागू आणि रीमा लागू

रिचर्ड अॅटनबरोंच्या 'गांधी' चित्रपटात त्यांनी गोपाळ कृष्ण गोखलेंची एक छोटीशी भूमिका साकारली होती. पुण्यात शिकत असतानाही डॉ. लागूंनी गोखलेंची भूमिका केली होती. तीच भूमिका त्यांना पुन्हा एकदा अॅटनबरोसारख्या दिग्दर्शकाबरोबर साकारायला मिळाली, असं बीबीसीच्या भारतीय भाषांच्या टीव्ही संपादक वंदना सांगतात.

डॉ. लागूंच्या आणखी एका सिनेमाचा विशेष उल्लेख वंदना करतात, तो म्हणजे 'एक दिन अचानक'. "या सिनेमातला प्रोफेसर शशांक रे आपल्या कुटुंबाला एके दिवशी अचानक सोडून निघून जातो. तो कधीच परतत नाही, पण त्यानंतर कथानकाचा भाग नसूनही लागूंचं ते पात्र एका भावनेसारखं पूर्ण कथेवर आपला प्रभाव कायम ठेवतात," असं त्या सांगतात.

डॉ. लागू यांनी भूमिका साकारलेले चित्रपट-

पिंजरा, सामना, सिंहासन, सुगंधी कट्टा, देवकीनंदन गोपाला, स्वयंवर, हमसे है जमाना, सदमा, समय की धारा, शेर शिवाजी, शालीमार. मै इन्तकाम लूंगा, रास्ते प्यार के, लूटमार, लावारिस, सम्राट, होली.

'झालेत बहु, होतील बहु, पण या सम हाच'मराठी रंगभूमीने लाडका नटसम्राट गमावला आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्येष्ठ अभिनेते डॉ. श्रीराम लागू यांचं पुण्यात वृद्धापकाळानं निधन झालं. ते 92 वर्षांचे होते.


सामग्री: अभिनेता अक्षय कुमारला दिलेल्या मुलाखतीत ते बोलत होते.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

नरेंद्र मोदींच्या या वक्तव्याचा काही अर्थ आहे का, त्यांचे आणि महाजनांचे संबंध कसे होते, हे समजून घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

'रथयात्रा दोघांनी प्रत्यक्षात आणली'

ज्येष्ठ पत्रकार मृणालिनी नानिवडेकर यांच्या मते, "लालकृष्ण अडवाणींनी भाजपमधील तरुण कार्यकर्त्यांना त्याकाळी मोठ्या प्रमाणावर समोर आणलं. त्यात सुषमा स्वराज, अरुण जेटली, प्रमोद महाजन, नरेंद्र मोदी यांची नावं होती. त्यामुळे त्याकाळी हा सगळा कंपू बरोबर राहिला. प्रमोद महाजन मुंबईतले असल्यामुळे त्यांना औद्योगिक संस्कृतीची ओळख होती, ज्याचं मोदींना कदाचित आकर्षण वाटत असेल."

"असं म्हणतात की, अडवाणींची जी रथयात्रा होती, ती प्रमोद महाजन आणि नरेंद्र मोदी या दोघांनी मिळून प्रत्यक्षात आणली होती. म्हणजे conceptual design महाजनांचं होतं, तर ते प्रत्यक्षात आणण्यासाठी जो organizational setup उभा करायचा असतो, तो नरेंद्र मोदींना केला होता. त्यामुळे दोघांचे परस्पर संबंध खूप पूरक होते," त्या पुढे सांगतात.

"आता प्रमोद महाजन नाहीयेत. त्यामुळे मोदींना त्यांचं भय वाटायचं काही कारण नाहीये. प्रमोद महाजन यांचा उल्लेख करणं मोदींना सहज सोपं आहे. त्यात एक श्रद्धांजलीपर आदर व्यक्त करणं पण होऊन जातं," असंही त्या सांगतात.

दोघांमध्ये स्पर्धा?

मोदी आणि महाजन यांच्यात स्पर्धा असण्याचं कारण नव्हतं, असं ज्येष्ठ पत्रकार हेमंत देसाई यांना वाटतं.

त्यांच्या मते, "मुंबईत भाजपचं अधिवेशन झालं होतं त्यावेळी अडवाणी आणि महाजन हे राम-लक्ष्मणाची जोडी आहेत, असं वाजपेयींनी म्हटलं होतं. म्हणजे प्रमोद महाजनांना वाजपेयी यांनी लक्ष्मण असं संबोधल होतं. भाजपचे भविष्यातील मोठे नेते, असं त्यांना त्यातून सांगायचं होतं.

"यानंतर महाजन दूरसंचार मंत्री झाले. त्यावेळी नरेंद्र मोदी हे नेतृत्वाच्या फळीत कुठेच नव्हते. ते साधे प्रवक्ते आणि पदाधिकारी होते. वेगवेगळ्या चॅनेलवरच्या चर्चांमध्ये ते जात असत. जोपर्यंत त्यांना गुजरातमध्ये पाठवलं नाही, तोपर्यंत मोदी नेतृत्वाच्या शर्यतीत कुठेही नव्हते. त्यामुळे मोदी आणि महाजन यांच्यात स्पर्धा असण्याचं काही कारण नव्हतं."

प्रमोद महाजन यांचं 2006मध्ये निधन झालं. त्यांच्या अंत्यविधीला नरेंद्र मोदी उपस्थित होते.

सुनील चावके यांना मात्र मोदी आणि महाजन प्रतिस्पर्धी होते, असं वाटतं.

ते सांगतात,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"रिटायरमेंटनंतर काय कराल, अशी चर्चा आमच्या अंतर्गत टीममध्ये एकदा सुरू होती. सर्वांनी काही ना काही उत्तरं दिली. त्यावेळी प्रमोद महाजन सगळ्यांना खोदून खोदून विचारत होते. महाजनांचं जीवन विविधतेनं भरलेलं होतं. वेगवेगळ्या कामांमध्ये त्यांनी स्वत:ला जोडलेलं असायचं. त्यांनी मलाही विचारलं. माझ्यासाठी हे खूप कठीण आहे. कारण मला काहीच येत नाही, असं मी म्हटलं. जी जबाबदारी मिळेल, मी तिलाच आयुष्य मानत आलो आहे," असं वक्तव्य पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी केलं आहे.


सामग्री: अभिनेता अभय देओलने काका धर्मेंद्र यांच्याबरोबरच्या फोटोसह इन्स्टाग्रामवर पोस्ट लिहिली आहे. प्रदीर्घ अशा पोस्टमध्ये अभयने घराणेशाही हा हिमनगाचा छोटा तुकडा असल्याचं म्हटलं आहे.

अभय लिहितो, मी माझ्या घरच्यांबरोबर एक चित्रपट केला- माझा पहिला चित्रपट. मला ज्या सुखसोयी मिळाल्या त्याकरता मी त्यांचे आभार मानतो. कारकीर्दीत स्वत:ची वेगळी वाट जोपासण्यासाठी मी अतिरिक्त मेहनत घेतली आहे. ज्यासाठी डॅड यांनी मला नेहमीच प्रोत्साहन दिलं. माझ्यासाठी ते प्रेरणास्थान आहेत.

अभय देओलचा पहिला चित्रपट सोचा न था हा होता. धर्मेंद्र यांच्या विजेता फिल्म्सने चित्रपटाची निर्मिती केली होती.

अभयच्या मते घराणेशाही आपल्या संस्कृतीत प्रत्येक ठिकाणी आहे. राजकारण असो, व्यापारउद्योग असो किंवा चित्रपट व्यवसाय असो.

मला ही गोष्ट कळून चुकली होती म्हणूनच मी कारकीर्दीत नेहमी नवे दिग्दर्शक आणि नव्या निर्मात्यांबरोबर काम करण्याचा प्रयत्न केला. कदाचित म्हणूनच मी असे चित्रपट करू शकलो ज्यांना आऊट ऑफ बॉक्स अर्थात प्रवाहावेगळे चित्रपट म्हटलं जातं. माझ्या सहकलाकारांनी आणि काही चित्रपटांनी दिमाखदार यश मिळवलं याचा मला खूप आनंद होतो.

भारतातली घराणेशाही- जात

घराणेशाही प्रत्येक देशात आहे मात्र भारतात तिने वेगळं रुप धारण केलं आहे.

अभय म्हणतो, बाकी कशापेक्षाही भारतात जातीची भूमिका सगळ्यांत महत्त्वाची ठरते. मुलगा वडिलांचं काम पुढे सांभाळणार का? मुलगी लग्न होऊन गृहिणी होणार का? हे जातीवरच ठरतं.

आपल्याला बदल घडावा असं वाटत असेल, सुधारणा व्हावी असं वाटत असेल तर एका इंडस्ट्रीवर लक्ष केंद्रित करून आणि बाकीच्या क्षेत्रांकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. आपले चित्रपटकार, नेते, उद्योग जगतातील धुरीण आपल्याच समाजाचा भाग आहेत. तेही आपल्यासारखीच माणसं आहेत. आपण ज्या व्यवस्थेत जन्माला येतो, लहानाचे मोठे होतो, काम करतो त्याच व्यवस्थेचा तेही भाग आहेत. ते आपल्याच संस्कृतीचं प्रतिबिंब आहेत.

प्रतिभा, मग ती कोणत्याही क्षेत्रातील असो- त्या व्यक्तीला प्रतिभा सिद्ध करण्यासाठी एका संधीची आवश्यकता असते.

अभय पुढे लिहितो, गेल्या काही आठवड्यांमध्ये आपण हे शिकलो की कोणत्याही कलाकाराला डोक्यावर उचलून घेण्याचे आणि त्याच कलाकाराला अपयशामुळे खोल गर्तेत ढकलून देण्याचे अनेक प्रकार असतात. आज अनेक अभिनेते-अभिनेत्री स्वत:हून या विषयावर बोलत आहेत.

आपल्या अनुभवांविषयी खुलेपणाने बोलत आहेत....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माझे काका, ज्यांना मी प्रेमाने डॅड म्हणतो ते चित्रपट क्षेत्रात हिट होण्यापूर्वी एक आऊटसाईडरच होते. पडद्यामागे काय काय घडतं यावर गेल्या काही दिवसात चर्चेला तोंड फुटलं आहे याचा मला आनंद आहे.


सामग्री: अभिनेता आमिर खानच्या 'दंगल' सिनेमापासून त्यांना प्रेरणा मिळाली.  पेडारू गावातली आदिवासी विकास संस्था या मुलींना कुस्तीचं प्रशिक्षण देतेय.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आंध्र प्रदेशातील कोय्यूरू गावातल्या आदिवासी मुली कुस्ती शिकतायत. मुलांच्या बरोबरीनं त्या कुस्तीचा सराव करतात.


सामग्री: अभिनेता ऋतिक रोशनने इन्स्टाग्रामवर एक फोटो शेअर केला आहे. त्याच पोस्टमध्ये त्यांनी राकेश रोशन यांना कॅन्सर झाल्याचा उल्लेख केला आहे.

काही आठवड्यांपूर्वीच त्यांना कॅन्सर झाल्याचं कळलं असून सध्या सुरुवातीच्या अवस्थेत असल्याचं सांगण्यात येत आहे.

ऋतिक रोशन लिहितात, "आज सकाळी मी बाबांना एक फोटो द्या असं सांगितलं. मला माहिती होतं की सर्जरीच्या दिवशीही ते जिमला जातीलच. काही आठवड्यांआधी त्यांना स्क्वेमस सेल कार्सिनोम नावाचा घशाचा कॅन्सर झाल्याचं निदान झालं आहे. मात्र या रोगाशी ते दोन हात करण्यासाठी तयार आहेत.

Instagram पोस्ट समाप्त, 1

 एक कुटुंब म्हणून आम्ही भाग्यवान आहोत आणि असा कुटुंबप्रमुख मिळाला म्हणून आम्ही धन्य आहोत."

गेल्या काही काळात आणखी काही सेलिब्रिटी लोकांना कॅन्सर झाल्याच्या बातम्या समोर आल्या आहेत.

सोनालीची कॅन्सरशी झुंज

याआधी सोनाली बेंद्रेंनाही कॅन्सर झाल्याचं निदान झालं होतं. उपचारासाठी त्या न्यूयॉर्कलाही गेल्या होत्या. आता त्या भारतात परतल्या आहेत.

त्यांना हायग्रेड मेटास्टॅटिस कॅन्सर झाला होता. त्यांनीही इन्स्टाग्रामवर पोस्ट टाकून आपल्या आजाराची माहिती दिली होती.

सोनाली बेंद्रे लिहितात, "मला नुकतंच हाय ग्रेड मेटास्टॅटिस कॅन्सर झाल्याचं कळलं आहे. मला कधीही असं वाटलं नव्हतं. वारंवार होणाऱ्या वेदनांना कंटाळून मी जेव्हा तपासण्या केल्या तेव्हा आश्चर्यकारक अहवाल समोर आले."

सोनाली यांनी जवळजवळ सहा महिने न्यूयॉर्कमध्ये उपचार घेतले. डिसेंबर महिन्यात त्या मुंबईला परतल्या.

सोनाली बरी होतेय असं सांगतानाच त्यांचे पती गोल्डी बहल यांनी "आता ती कायमची परतली आहे. सध्या उपचार थांबवले आहेत. मात्र आजार पुन्हा बळावू शकतो, त्यामुळे उपचार सुरू राहतील."  असं म्हटलंय.

भारतात परतण्याआधी सोनाली यांनी इन्स्टाग्रामवर एक भावूक पोस्टही लिहिली होती.

ऋषी कपूरही उपचारासाठी अमेरिकेत

ज्येष्ठ अभिनेते ऋषी कपूरही आजारी असल्याची चर्चा सुरु आहे. त्यांनी 29 सप्टेंबर 2018 ला एक ट्विट केलं होतं. त्यात अमेरिकेत उपचाराला जाण्याबाबत त्यांनी उल्लेख केला होता.

त्यानंतर ऋषी कपूर यांची पत्नी नीतू कपूर यांनी इन्स्टाग्रामवर काही फोटो शेअर केले. त्यात ते बदललेले आणि आजारी दिसत होते. तेव्हापासून ऋषी कपूर यांना कॅन्सर झाल्याच्या चर्चांना वेग आला.

ते अमेरिकेत उपचारासाठी गेले आहेत असंही सोशल मीडियावर समजलं. त्यानंतर ऋषी कपूर यांचे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बॉलिवूडमधील आणखी एक सेलिब्रिटी कॅन्सरशी झुंज देत आहेत. माजी अभिनेता आणि निर्माते राकेश रोशन यांना कॅन्सर झाला आहे. त्यांच्यावर लवकरच सर्जरी होणार आहे.


सामग्री: अभिनेता नवाझुद्दीन सिद्दीकी आणि सैफ अली खान यांची प्रमुख भूमिका असलेल्या 'नेटफ्लिक्स'च्या 'सॅक्रेड गेम्स' या सिरीजवरुन नवा वाद उफाळून आला आहे.

दिवंगत पंतप्रधानांबद्दल चुकीची आणि वादग्रस्त विधानं या सीरिजमध्ये असल्याचा आरोप करत काही काँग्रेस नेत्यांनी रीतसर तक्रारही दाखल केली आहे. पण काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी पुढे येत या सीरिजला पाठिंबा दिला आहे. आपापली मतं मांडण्याचं प्रत्येकाला अधिकार असल्याचं राहुल गांधी यांचं म्हणणं आहे.

या सीरिजमधल्या एका मुख्य पात्रानं राजीव गांधी 'फट्टू' (भित्रे) असल्याचं म्हटलं आहे. तसंच, बोफोर्स प्रकरण आणि शाह बानो प्रकरणांतील त्यांच्या भूमिकेवरून त्यांना लक्ष्यही केलं आहे.

IANS वृत्तसंस्थेच्या एका बातमीनुसार, ऑल इंडिया सिने वर्कर्स असोसिएशन (AICWA)चे अध्यक्ष सुरेश श्यामल गुप्ता यांनी चेंबूर पोलीस ठाण्यात या सीरिजच्या निर्मात्यांविरोधात तक्रार दाखल केली आहे.

त्यांनी तक्रारीत म्हटलं आहे की, "नेटफ्लिक्सवर प्रदर्शित होत असलेल्या 'सॅक्रेड गेम्स' सीरिजमधल्या चौथ्या एपिसोडमध्ये प्रमुख भूमिका असलेला नवाझुद्दीन सिद्दीकी माजी पंतप्रधान राजीव गांधींना फट्टू म्हणाला आहे. त्यामुळे माझ्या या तक्रारीवरून नेटफ्लिक्स, निर्माते, दिग्दर्शक अनुराग कश्यप, विक्रमादित्य मोटवाने यांच्याविरोधात FIR दाखल करण्यात यावा."

काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी पुढे येत सॅक्रेड गेम्स या वेब सीरिजला पाठिंबा दिला आहे. आपापली मतं मांडण्याचं प्रत्येकाला अधिकार असल्याचं राहुल गांधी यांचं म्हणणं आहे.

त्याचबरोबर पश्चिम बंगालमधील काँग्रेस समितीचे सदस्य राजीव कुमार सिन्हा यांनी देखील कोलकाताच्या गिरीश पार्क पोलीस ठाण्यात या वेब सीरिज विरोधात तक्रार दाखल केली आहे. "या सीरीजने फक्त माजी पंतप्रधान राजीव गांधींबद्दल वाईट विधानच केलं नसून त्यामुळे भारतीय सिने क्षेत्राचा दर्जा ढासळला आहे," असं त्यांनी आपल्या तक्रारीत म्हटलं आहे.

भाजपनंही या संधीचा फायदा घेत या प्रकरणात अजून हवा भरण्याचं काम केलं आहे. भाजपच्या IT विभागाचे प्रमुख अमित मालवीय यांनी काँग्रेसची प्रतिमा मलिन करण्यासाठी या सीरिजमधले ठराविक सीन ट्वीट केले आहेत.

दरम्यान, आपल्या पक्ष कार्यकर्त्यांच्या विरोधात भूमिका घेत काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी सीरीजला पाठिंबा व्यक्त केला आहे. प्रत्येकाला आपली मत मांडण्याचा मूलभूत अधिकार असल्याचं गांधी यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अभिनेता नवाझुद्दीन सिद्दीकी आणि सैफ अली खान यांची प्रमुख भूमिका असलेल्या 'नेटफ्लिक्स'च्या 'सॅक्रेड गेम्स' या सिरीजवरून नवा वाद उफाळून आला आहे. माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्याबाबत आक्षेपार्ह वक्तव्य या सीरिजमध्ये केल्यानं काँग्रेस पक्षात नाराजी आहे.


सामग्री: अभिनेता रितेश देशमुखनं सोशल मीडियावर एका निवेदनाद्वारे आपण शांततेत आंदोलन करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसोबत असल्याचं म्हटलं आहे. "आपला देश महान आहे, कारण इथे प्रत्येकाचा आवाज ऐकला जातो, मग ती एक व्यक्ती असो किंवा हजारो लोक."

रितेश देशमुखचं ट्वीट

"मी कुठल्याच हिंसाचाराचं समर्थन करत नाही. आमच्या पोलीस दलाचा आम्हाला अभिमान होता आणि आहे. पण त्यांनी या परिस्थितीत थोडी सावधगिरी बाळगून, करुणा दाखवून काम करायला हवं होतं. आपल्या विद्यार्थ्यांबरोबर अशी वागणूक योग्य नाही."

अभिनेत्री रेणुका शहाणे यांनी थेट पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या ट्वीटवर दिलेली प्रतिक्रिया अनेक कलाकारांसह हजारो लोकांनी रिट्वीट केली आहे.

मोदींनी सर्वांना शांतता राखण्याचं आणि अफवांपासून दूर राहण्याचं आवाहन केलं होतं. त्यावर रेणुका यांनी म्हटलं आहे, की "सर, तुम्ही कृपया तुमच्या IT सेलचे ट्विटर हँडल चालवणाऱ्यांनाही त्यापासून दूर राहायला सांगा. ते सर्वाधिक अफवा आणि गैरसमज पसरवत असतात, जे बंधुभाव, शांतता आणि एकात्मतेच्या विरोधात आहे. तुमचा IT सेल खरी 'तुकडे-तुकडे गँग' आहे. त्यांना द्वेष पसरवण्यापासून थांबवा."

रेणुका शहाणे यांचं ट्वीट

स्वतःला आलेल्या अनुभवांतून हे विधान केल्याचं रेणुका यांनी बीबीसी मराठीच्या जान्हवी मुळे यांच्याशी बोलताना सांगितलं. तसंच अशी आंदोलनं दडपण्याचा प्रकार नेहमीच होत असतो, याकडे लक्ष वेधलं आहे.

"2012 सालीही आपण अशाच गोष्टी पाहिल्या होत्या. फार पाठी जायला नको. शांततापूर्ण आंदोलनाविरुद्ध हिंसा वापरणं ही खूप पूर्वीपासून सत्ताधाऱ्यांची भूमिका राहिली आहे. पोलिसांवर टीका होतीये, पण ते अनेकदा फक्त आदेशाचं पालन करत असतात. तो आदेश कोण देतं? कुठल्याही पक्षाचं सरकार असो, ते अशा पद्धतीनं प्रतिक्रिया देताना दिसलं आहे. आंदोलन करताना कुणालाही तो धोका स्वीकारावा लागतोच."

आंदोलनात कलाकारांचा सहभाग

या आंदोलनाबाबत कुठलाही मोठा स्टार का बोलत नाहीये, असा प्रश्न सर्वत्र विचारला जातो आहे. यावरूनच मंगळवारी संध्याकाळी ट्विटरवर #ShameOnBollywood असा ट्रेंड होता.

पंतप्रधान मोदींनी सिनेकलाकारांसोबत घेतलेला एक जुना सेल्फी अभिनेत्री शायोनी गुप्ता हिने ट्वीट करत कलाकारांना बोलण्याचं आवाहन केलं आहे.

"जामिया आणि अलिगड मुस्लीम विद्यापीठाच्या वतीने मी विनंती करते, की तुमच्यापैकी किमान एकाने तरी पोलिसांच्या अत्याचाराविरोधात, विद्यार्थ्यांवरील...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा आणि त्यावरून दिल्लीत उसळलेल्या हिंसाचाराविरोधात देशभर आंदोलनं होताना दिसत आहेत. त्याचे पडसाद फिल्म इंडस्ट्रीमध्येही उमटले आहेत.


सामग्री: अभिनेता सुशांत सिंह राजपूत, मराठी अभिनेता आशुतोष भाकरे, हिंदी मालिकांमधला अभिनेता समीर शर्मा यांच्यानंतर भोजपुरी अभिनेत्री अनुपमा पाठकने आत्महत्या केल्याचा प्रकार समोर आला आहे. मुंबईतल्या दहिसर इथे राहत्या घरी गळफास लावून अनुपमा यांनी आत्महत्या केली.

कालच लोकप्रिय टीव्ही अभिनेते समीर शर्मा यांचा मृतदेह त्यांच्या मुंबईतल्या मालाड इथल्या घरी सापडला होता. त्यांनी आत्महत्या केल्याचा पोलिसांना संशय आहे.

दोन महिन्यात चार सिनेतारकांच्या आत्महत्या

बॉलीवूडचे सुप्रसिद्ध अभिनेते सुशांस सिंह राजपूत यांनी काही दिवसांपूर्वी आत्महत्या केल्यानंतर देशभरात उलट-सुलट चर्चा सुरू आहेत.

या चर्चा सुरू असतानाच मराठी अभिनेत्री मयुरी देशमुख यांचे पती आणि अभिनेते आशुतोष भाकरे यांच्या आत्महत्येची बातमी आली.

त्यांच्यानंतर आता भोजपुरी अभिनेत्री अनुपमा पाठक यांनी आत्महत्या केल्याची घटना उघड झाली. दोन महिन्यात सिनेजगतातल्या चार ताऱ्यांनी आपलं जीवन संपवल्याने देशात खळबळ माजली आहे.

मुळात म्हणजे अनुपमा यांनी आत्महत्येपूर्वी काही दिवस आधी फेसबुक लाईव्ह करत त्यात आपली व्यथा मांडली होती. त्यानंतर त्यांनी फेसबुकवर गुडबायची वेगळी पोस्टही केली होती. ही त्यांची शेवटची पोस्ट ठरली.

सुसाईड नोटमध्ये त्यांनी आत्महत्येची दोन कारणं नमूद केली आहेत. ज्याचा पोलीस आता तपास करत आहेत. पहिलं म्हणजे, मित्रानं दिलेल्या सल्ल्यानुसार त्यांनी एका कंपनीत १० हजारांची गुंतवणुक केली होती.

कंपनी त्यांचे पैसे व्याजासकट मागील वर्षी डिसेंबरमध्ये देणार होती. मात्र, आता ती कंपनी माझे पैसे परत देण्यास टाळाटाळ करत असल्याचं त्यांनी सुसाइड नोटमध्ये लिहलं आहे. तर, एका व्यक्तीनं लॉकडाऊन सुरू झाल्यानंतर त्यांची बाईक घेतली होती. तेव्हा त्या त्यांच्या मुळ गावी होत्या. जेव्हा त्या परतल्या तेव्हा त्या व्यक्तीने त्यांची दुचाकी देण्यास नकार दिला, असं दुसरं कारण त्यांनी सुसाइट नोटमध्ये लिहलं आहे.अनुपमा यांच्या घरात मिळालेल्या सुसाइड नोटच्या आधारे पोलिसांनी तक्रार दाखल केली आहे. पोलीस या घटनेचा सखोल तपास करत आहेत.

दोन दिवसांपूर्वी मुंबईतच घरात मृतावस्थेत आढळलेले समीर शर्मा यांनी यापूर्वी टीव्ही मालिकांमध्ये अनेक भूमिकांमध्ये काम केलं आहे.

टीव्ही मालिकांमध्ये काम

44 वर्षीय समीर शर्मा यांनी 'क्योंकी सास भी कभी बहू थी', 'कहानी घर-घर की', 'ये रिश्ते है प्यार के' या गाजलेल्या हिंदी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

(सूचना : - आत्महत्या हे एक गंभीर पाऊल असून ती नक्कीच टाळता येऊ शकतं. यासाठी आपण मानसशास्त्रज्ञांकडून मदत मिळवू शकता. त्याचबरोबर टेलिफोन हेल्पलाईनचा वापर करून मदत घेऊ शकता. 1800120820050 किंवा 18001024040 या क्रमांकावर तुम्ही मदत मागू शकता .  )


सामग्री: अभिनेते कादर खान आणि अमिताभ बच्चन या दोघांचे एकत्र अनेक सिनेमे आहेत. अदालत, सुहाग, मुकद्दर का सिकंदर, नसीब आणि कुलीसारख्या प्रसिद्ध चित्रपटांमध्ये या दोघांनी एकत्र काम केले होते.

याशिवाय कादर खान यांनी अमर अकबर अँथनी, सत्ते पे सत्ता आणि शराबी यासारख्या चित्रपटांचे संवादही लिहिले होते. मात्र अमिताभ बच्चन यांना घेऊन सिनेमा काढण्याची त्यांची इच्छा पूर्ण झाली नाही.

बीबीसीला त्यांनी पूर्वी दीर्घ मुलाखत दिली होती. ते म्हणाले होते, "मला अमिताभ बच्चन, जयाप्रदा, अमरिश पुरी यांना घेऊन सिनेमा करायचा होता. त्या चित्रपटाचं दिग्दर्शनही मला करायचं होतं. मात्र देवाच्या मनात काहीतरी वेगळंच असावं."

हे सांगताना त्यांनी कुली सिनेमाची आठवणही सांगितली होती. कुलीच्या वेळेस अमिताभ बच्चन यांना अपघात झाल्यामुळे ते अनेक महिने हॉस्पिटलमध्ये होते. उपचार संपल्यावर अमिताभ परतले पण तोपर्यंत कादर खान त्यांच्या दुसऱ्या चित्रपटात व्यग्र होते. तर तिकडे अमिताभ राजकारणात गेले होते. या दोघांमध्ये काही कारणाने वितुष्टही आले होते असे कादर खान यांनी सांगितले होते. मात्र नंतर सारंकाही सुरळीत झालं.

अमिताभ बच्चन यांचं कौतुक करताना कादर खान म्हणाले होते, "ते परिपूर्ण कलाकार होते. अल्लाने त्यांना चांगला आवाज, चांगली भाषा, चांगली उंची आणि बोलके डोळे दिले आहेत."

कादर खान गेली काही वर्षे चित्रपटांपासून दूर गेले होते. "काळानुसार चित्रपट बदलत गेले. त्यामुळे त्या नव्या संचात मी बसू शकत नसल्याचे मला दिसून आलं. बदलत्या काळानुसार माझ्यामध्ये बदल होणं मला असंभव वाटलं. मग मीच सिनेमापासून दूर राहाण्याचा निर्णय घेतला असं त्यांनी सांगितलं होतं." नव्या कलाकारांची भाषा आपल्याला येत नसल्याबद्दल त्यांनी खंतही व्यक्त केली होती.

मुंबईय्या भाषेबद्दलची खंत

नव्या चित्रपटांबद्दल बोलताना कादर खान म्हणायचे, "चित्रपटात मुंबईय्या भाषेचा वापर केला गेल्यामुळे तिच चित्रपटांची मुख्य भाषा झाली. त्यानंतर या भाषेआड चित्रपटांची भाषा खराब होत गेली."

याचा थोडा दोष ते स्वतःलाही द्यायचे. ते म्हणाले होते, "आम्हीच सिनेमाची भाषा बिघडवली. आता ती आम्हालाच सुधारायला हवी. चित्रपटांमध्ये पुन्हा यावे लागेल."

80च्या दशकामध्ये जितेंद्र, मिथुन यांच्याबरोबर 90च्या दशकात गोविंदाबरोबर कादर खान यांनी अनेक सिनेमे केले होते.

सिनेमासृष्टीतला आपली कारकीर्द आठवताना ते गहिवरून यायचे. असरानी, शक्ती कपूर,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्येष्ठ अभिनेते कादर खान यांचं निधन झालं. ते 81 वर्षांचे होते. गेले काही दिवस ते रुग्णालयात होते. त्यांच्या निधनाने हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अष्टपैलू अभिनेता काळाच्या पडद्याआड गेला आहे. त्यांचा मुलगा सर्फराज यांनी ही माहिती दिली. खलनायक, चरित्र आणि विनोदी भूमिका, संवाद लेखन अशा जबाबदाऱ्या त्यांनी समर्थपणे पेलल्या होत्या.


सामग्री: अभिनेते रितेश देशमुख, रवी जाधव आणि विश्वास पाटील मेघडंबरीत.

पण आता चर्चेत आलेल्या मेघडंबरीचा इतिहास अनेकांना माहीत नसतो. गेल्या दशकांत मेघडंबरीत याहून गंभीर घटना घडल्याचं जाणकार सांगतात. त्याविषयी आपण जाणून घेणार आहोत, पण आधी या वादाला सुरुवात कुठून झाली ते पाहूया.

रितेश देशमुख हे शिवाजी महाराजांवर 'छत्रपती शिवाजी' नावाचा सिनेमा करत आहेत. या सिनेमाची चर्चा सुरू असतानाच ते रायगडावर गेले आणि त्यांनी मेघडंबरीतला फोटो ट्वीट केला. त्यानंतर शिवप्रेमींनी त्याला आक्षेप घेतला. मेघडंबरीत जाण्याची कुणालाही परवानगी नसताना हे वर कसे चढले, असा प्रश्न अनेकांनी विचारला.

या वादावर पडदा टाकण्यासाठी रितेशने अखेर या प्रकरणी माफी मागितली : "ती छायाचित्रं घेताना किंवा तिथे बसताना आमच्या मनात कोणालाही दुखावण्याचा हेतू नव्हता. मात्र आमच्या या कृत्यामुळे कोणीही दुखावलं गेलं असेल तर त्याची आम्ही अंतःकरणपूर्वक माफी मागतो."

रितेश यांनी ट्वीट केलेली माफी

रितेशने माफी मागितल्यानंतरही भाजप खासदार संभाजीराजे भोसले यांनी झाला प्रकार "निंदनीय" असल्याचं म्हटलं आणि मेघडंबरीविषयी कडक नियम करणार असल्याचं ट्वीट केलं.

भाजप खासदार संभाजी राजेंचं ट्वीट

मेघडंबरी हा 'दिवाण-ए-आम'

रायगड म्हणजचे मेघडंबरी असं समीकरण शिवभक्तांच्या मनात पक्कं आहे. पण ही मेघडंबरी रायगडावर आधीपासून नव्हती. ती केवळ 33 वर्षांपूर्वी अस्तित्वात आली, असं जाणकार सांगतात.

राजयगडाचे ज्येष्ठ अभ्यासक आणि पुरातत्त्वज्ञ गोपाळ चांदोरकर सांगतात, "1985मध्ये तेव्हाचे राष्ट्रपती ग्यानी झैलसिंग यांनी या मेघडंबरीचं अनावरण केलं. तेव्हा त्यात पुतळा नव्हता, तो नंतर बसवण्यात आला. त्यावेळी या मेघडंबरीवर असलेली झालर, शिक्के या गोष्टी नंतर लोकांनी काढून नेल्या. शिवाजी महाराजांचं सिंहासन त्या जागी होतं, म्हणून ती जागा मेघडंबरी बसवण्यासाठी निवडण्यात आली असावी."

मेघडंबरीच्या जागेबद्दल ते सांगतात की "मुळात सध्या ज्या जागेत ही मेघडंबरी आहे, ती 'दिवाण-ए-आम'ची जागा आहे. शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक हा नगारखान्यातून आत प्रवेश केल्यावर डावीकडे 'दिवाण-ए-खास'मध्ये झाला होता. याबाबतचं सविस्तर वर्णन गागाभट्टांच्या पोथीत करण्यात आलं आहे. त्यामुळे सध्याच्या मेघडंबरीच्या जागेत महाराजांचा राज्याभिषेक झालेला नाही. तर त्यादिवशी केवळ लोकांना दर्शन देण्यासाठी ते बसले होते. जुन्या सिंहासनाच्या चार खांबांचे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अभिनेते रितेश देशमुख, दिग्दर्शक रवी जाधव आणि निवृत्त अधिकारी विश्वास पाटील यांनी रायगडावरच्या मेघडंबरीत बसून फोटो काढल्यामुळे नव्या वादाला तोंड फुटलं आहे. मेघडंबरीच्या आत आणि शिवाजी महाराजांच्या पुतळ्याकडे पाठ करून बसल्यामुळे अनेकांनी संताप व्यक्त केला आहे. मेघडंबरीचं पावित्र्य भंग पावल्याची टीका काहींनी सोशल मीडियावर केली.