सामग्री: लिंगायत समाजाला स्वतंत्र धर्माची मान्यता मिळावी म्हणून कराडमध्येही मोर्चा काढण्यात आला होता.

लिंगायत समाजाच्या या मागणीला धार्मिक संदर्भांना जोडून राजकीय, आर्थिक, सामाजिक पैलूही आहेत.

"कर्नाटक सरकारने लिंगायत समाजाला स्वतंत्र धर्माची मान्यता दिल्याने आमच्या आंदोलनाला आणखी बळ आलंम आहे," अशी प्रतिक्रिया महाराष्ट्र लिंगायत संघर्ष समितीच्या कार्याध्यक्षा सरलाताई पाटील यांनी व्यक्त केली.

कर्नाटकात लिंगायत समाजाचं राजकीय प्राबल्य आहे. महाराष्ट्राचा विचार केला तर महाराष्ट्रात सर्वच भागात लिंगायत समाज विखुरला आहे. पण कोल्हापूर, सांगली, सोलापूर, लातूर, नांदेड या जिल्ह्यांत लिंगायत समाजाची लोकसंख्या जास्त आहे. सोलापुरातील 11पैकी 6 विधानसभा मतदार संघात लिंगायत समाजाची भूमिका महत्त्वाची ठरते.

नामांतरावरून वाद

सोलापूर विद्यापीठाचं नामांतर पुण्यश्लोक आहिल्याबाई होळकर सोलापूर विद्यापीठ करण्यात यावं असा प्रस्ताव मंजूर झाल्यानंतर लिंगायत समाजाने सिद्धेश्वर विद्यापीठ असं नामकरण करण्याची मागणी केली होती. हा मुद्दा आता सोलापुरात राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील बनला आहे, असं पत्रकार आणि शरण साहित्याचे अभ्यासक चन्नवीर भद्रेश्वरमठ यांनी सांगितला.

स्वतंत्र धर्माच्या मागणीसाठी लिंगायत समाजाने जानेवारी महिन्यात कोल्हापुरात मोर्चा काढला होता.

विश्वलिंगायत महासभेचे महाराष्ट्राचे अध्यक्ष राजशेखर तंबाखे म्हणाले, "औरंगाबाद, उस्मानाबाद, सोलापूर इथं आमचं आंदोलन नियोजित आहे. 13 मे 2014ला केंद्र सरकारने स्वतंत्र धर्माची मागणी नाकारणारं पत्र पाठवलं होतं. हा दाखला देत सांस्कृतिक मंत्री विनोद तावडे यांनी आमची मागणी नाकारली. पण पृथ्वीराज चव्हाण मुख्यमंत्री असताना नेमण्यात आलेल्या 3 सदस्यांच्या समितीने लिंगायत समाजाला स्वंत्रत धर्माची मान्यता देण्यासाठी शिफारस करावी, अशी सूचना केली आहे."

आर्थिक कारणं

धार्मिक अल्पसंख्याकांना मिळणाऱ्या सवलती हा महत्त्वाचा मुद्दा या मागणीच्या मागे आहे. आरक्षणाच्या सवलतींचाही विषय आहे. तंबाखे म्हणाले, "लिंगायत समाजातील काही उपजाती ओबीसीमध्ये आहेत. पण जन्माच्या दाखल्यावर लिंगायत अशी नोंद असेल तर या सवलती मिळताना अडचणी येतात. सरकारने यावर तोडगा काढण्याचा प्रयत्न केला आहे. पण स्वतंत्र धर्माच्या मागणीमागे हा एक मुद्दा आहे."

धार्मिक संदर्भ

जैन धर्माला स्वतंत्र धर्म म्हणून मान्यता मिळाल्यानंतर लिंगायत समाजातून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कर्नाटक सरकारने लिंगायत समाजाला स्वतंत्र धर्म म्हणून मान्यता द्यावी, असा प्रस्ताव केंद्र सरकारकडे पाठवल्यानंतर महाराष्ट्र सरकारनेही असंच पाऊल उचलावं, यासाठी लिंगायत समाजाच्या वतीने आंदोलन तीव्र होणार आहे. कर्नाटकशी लागून असलेल्या महाराष्ट्राच्या सीमाभागात हा मुद्दा राजकारणावर प्रभाव टाकेल अशी स्थिती आहे.


सामग्री: लिंगायत हिंदू आहेत का?

पण विधानसभा निवडणुकांपूर्वी काँग्रेस सरकारने लिंगायतांना वेगळा धर्म म्हणून मान्यता देण्याचा प्रस्ताव मांडल्यावर राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली.

लिंगायत समुदायाचं म्हणणं आहे की, त्यांच्या पूजा-अर्चेच्या पद्धती हिंदूंपेक्षा वेगळ्या आहेत. त्यामुळे ते हिंदू नाहीत. ते निर्गुण शिवाची आराधना करतात. ते मंदिरात जात नाहीत आणि मूर्तिपूजाही करत नाहीत.

शिवमूर्तीची पूजा करणारे लिंगायत कोण?

लिंगायतांमधलाच एक पंथ वीरशैव म्हणून ओळखला जातो. ते मूर्तिपूजाही करतात आणि गळ्यात शिवलिंगही घालतात. या पंथाचे लोक हिंदू धर्मापासून अलग होण्याच्या भूमिकेचा विरोध करत आले आहेत.

लिंगायत हिंदू आहेत का?

वीरशैव पंथाची सुरुवात जगत्गुरू रेणुकाचार्य यांनी केली. आदी शंकराचार्यांप्रमाणेच त्यांनीही पाच पीठांची स्थापना केली. या पाचही पीठांमधला सगळ्यांत महत्त्वाचा मठ चिकमंगळूरचा रंभापूरी मठ आहे.

इतिहासकार संगमेश सवादातीमठ यांनी 13व्या शतकाते कन्नड कवी हरिहर यांच्या हवाल्याने सांगितलं की, वीरशैव हा पंथ खूप जुना आहे.

त्यांच्या मते, या पंथाचे संस्थापक रेणुकाचार्य यांचा जन्म आंध्र प्रदेशातल्या कोल्लिपक्का गावात सोमेश्वराच्या लिंगापासून झाला होता.

जगत्गुरू रेणुकाचार्यांबद्दल शिवयोगी शिवाचार्य यांनी केलेल्या लिखाणातून आणि वीरशैव पंथाच्या उपासना पद्धतीबद्दल काही संस्कृत दस्तऐवजांमधून अधिक माहिती मिळते.

ते गळ्यात शिवलिंग घालतात आणि शंकराच्या मूर्तीची पूजाही करतात. वीरशैव हा वैदिक धर्मांपैकी एक आहे. 12व्या शतकात बसवाचार्यांचा उदय झाला. ते रेणुकाचार्यांचे अनुयायी होते.

वीरशैव पंथाची वेदांवर श्रद्धा आहे.

कर्म हीच पूजा

पण बसवाचार्यांनी सनातन धर्माला पर्याय म्हणून एक पंथ स्थापन केला ज्या पंथाने निर्गुण निराकार शिवाची संकल्पना स्विकारली.

बस्वाचार्य म्हणजे बसवण्णा किंवा बसवेश्वर यांनी जातीभेद आणि लिंगभेदाविरुद्ध कार्य केलं. त्यांनी 'कर्म हीच पूजा' ही शिकवण दिली.

जगत्गुरू शिवमूर्ती म्हणतात की बसवण्णांच्या विचारांनी प्रेरित होऊन सर्व जातीच्या लोकांनी लिंगायत धर्म स्विकारला. यात जात आणि काम यावरून कोणतेही मतभेद नव्हते.

ते म्हणतात, "निर्गुण शिवाची उपासना आणि कर्मकांडाविरुद्ध काम करणं हेच लिंगायतांचं कर्म आणि धर्म आहे."

वीरशैव पंथाचे अनुयायी जान्हवं धारण करतात. लिंगायत जान्हवं घालत नाहीत पण इष्ट शिवलिंग परिधान करतात आणि त्याची उपासना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हा एक असा वाद आहे ज्यावरून कर्नाटकात रक्तपातसुद्धा झाला आहे.


सामग्री: लिओनार्डो डी कॅप्रिओ

आगीनं झालेलं नुकसान भरून काढण्यासाठी हॉलीवूड अभिनेता लिओनार्डो डी कॅप्रिओने 5 मिलिअन डॉलर्सच्या मदतीची घोषणा केली आहे.  लिओनार्डोची पर्यावरणासाठी काम करणारी संस्था आहे. या संस्थेमार्फत ही रक्कम दिली जाईल.

'अॅमेझॉन जंगलांना लागलेल्या आगीमुळे अतिशय व्यथित झालो आहे. हवामान बदल, जैवविविधता आणि स्थानिकांची स्थिती यांचा प्रश्न गंभीर झाला आहे. लोकांनी पुढाकार घेऊन अॅमेझॉन जंगलांसाठी पुढाकार घ्यावा,' असं आवाहन लिओनार्डोने इन्स्टाग्रामवरील पोस्टद्वारे केलं आहे.

अॅमेझॉनचं रक्षण करणाऱ्या 'अर्थ अलायन्स' या संस्थेतर्फे स्थानिक गट आणि समाजाला ही मदत पुरवण्यात येईल. अॅमेझॉन जंगलांमध्ये गेल्या वर्षभरात आग लागल्याचे 72 हजार हून अधिक प्रसंग घडल्याची माहिती ब्राझीलमधील नॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर स्पेस रिसर्च संघटनेने दिली आहे.

'अॅमेझॉन जंगलात लागलेल्या आगीमुळे वातावरणात प्रचंड प्रमाणात कार्बन डायऑक्साइडचं उत्सर्जन होत आहे. कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेणारी ही जंगलं झपाट्याने नष्ट झाली आहेत. हवामान बदलाचं संकट रोखण्यात या जंगलाची भूमिका निर्णायक आहे', असं अर्थ अलायन्सने म्हटलं आहे.

पाच विविध संस्थांना विभागून ही रक्कम देण्यात येणार आहे.

शेती, खाणकाम या कारणांसाठी जाणीवपूर्वक जंगलतोड करण्यात आली. यामुळेच आग लागण्याचं प्रमाण वाढलं.

अॅमेझॉन आग

पर्यावरणाची जपणूक करण्यासाठी पुरेशा उपाययोजना हाती घेतल्या नसल्याचा आरोप ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष जेअर बोलसोनारो यांच्यावर होत आहे. काही स्वयंसेवी संस्था आग लागण्यासाठी कारणीभूत असल्याचा आरोप त्यांनी केला.

लिओनार्डो आणि अन्य काहीजणांनी मिळून अर्थ अलायन्स ही संस्था सुरू केली आहे. वन्यजीवरक्षण, हवामान बदलाचा परिणाम कमी व्हावा यासाठी प्रयत्न तसंच स्थानिकांचे हक्क यासाठी ही संस्था काम करते.

अॅमेझॉन जंगलातील अतिविशिष्ट भागाच्या रक्षणासाठी 'द अॅमेझॉन फॉरेस्ट फंड' आहे. दरम्यान, फ्रान्समध्ये सुरू असलेल्या जी 7 राष्ट्रांच्या परिषदेच्या निमित्ताने या प्रश्नासाठी एकत्र येऊन आंतरराष्ट्रीय करार होण्याची शक्यता आहे.

युकेकडून अॅमेझॉन जंगलांच्या रक्षणासाठी 10 मिलिअन पौंड देण्यात येईल असं युकेचे पंतप्रधान बोरिस जॉन्सन यांनी सांगितलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'पृथ्वीचं फुप्फुस' असं वर्णन केल्या जाणाऱ्या अॅमेझॉनच्या सदाहरित जंगलाला भीषण आग लागली. या जंगलांना लागलेल्या आगीमुळे दुर्मीळ प्रजातीची वृक्षसंपदा नष्ट झाली आहे.


सामग्री: लिची खाणं हे मुलांच्या मृत्यूंचं कारण असू शकतं असं डॉक्टर आणि बिहार सरकारच्या मंत्र्यांनी माध्यमांशी बोलताना म्हटलंय. लिचीच्या बीमध्ये असलेल्या मिथाईल प्रोपाईड ग्लायसिनमुळं शरीरात ग्लुकोजचं प्रमाण कमी असणारी कुपोषित मुलं मृत्यूच्या उंबरठ्यावर असल्याचं मानलं जातंय. पण या मुद्द्यावरून तज्ज्ञांमध्ये मतमतांतरं आहेत.

आतापर्यंतच्या चाचण्यांनुसार लिची हे मुलांच्या मृत्यूच्या कारणांपैकी एक मानलं जातंय. या सगळ्या वादामुळं लिचीचे व्यापारी आणि लिची उत्पादक शेतकरी अडचणीत आले आहेत.

मुझफ्फरपूर परिसरातले शेतकरी हे लिचीवर अलंबून आहेत आणि कोणतेही ठोस पुरावे नसताना त्यांच्या उत्पादनाची अशी बदनामी झाल्यानं त्याचा परिणाम विक्रीवर होणार आहे.

या लहानग्यांच्या मृत्यूचं खरं कारण शोधता न आल्याने बिहार सरकार लिचीवर सगळं खापर फोडत असल्याचं शहरातल्या सामान्य नागरिकांचं म्हणणं आहे.

मुझफ्फरपूर रेल्वे स्टेशनच्या समोर लिची विकणाऱ्या शेतकऱ्यांसोबत उभे असणारे स्थानिक रहिवासी सुकेश कुमार साही लिची या शहराची शान असल्याचं सांगतात.

या रसरशीत फळांच्या टोपलीकडे बोट दाखवत ते म्हणतात, ''लिची आमची ओळख आहे. माझी साठी उलटलीये आणि माझं आख्खं आयुष्य लिची खात गेलंय. लोकांना जे म्हणायचंय ते म्हणू दे. पण वर्षानुवर्षं इथली मुलं लिची खातच मोठी झाली आहेत. उन्हामुळे मुलं आजारी पडलेली असू शकतात. कारण मुझफ्फरपूरमध्ये 45डिग्री इतका तीव्र उन्हाळा यापूर्वी कधीही नव्हता. लिचीला विनाकारण बदनाम केलं जातंय. पण खरंतर मुझफ्फरपूर म्हणजे लिची आणि लिची म्हणजे मुझफ्फरपूर.''

एन्सिफिलायटिसमुळे होणारे मुलांचे मृत्यू आणि लिची पिकण्याची वेळ नेमकी एकत्र आल्यानं यासाठी लिचीला कारणीभूत ठरवण्यात येत असल्याचं 'बिहार लिची उत्पादक संघटनेच्या' बच्चा प्रसाद सिंह यांना वाटतं.

''लिची खाल्ल्यानं जर मुलांचे मृत्यू होत असते तर शहरांतल्या मोठ्या घरातल्या मुलांचेही मृत्यू झाले असते. पण असं झालेलं नाहीये. फक्त गरीब घरांमधली कुपोषित मुलंच एन्सिफिलायटिसला बळी पडत आहेत. इथली लिची तर मुझ्झफरपूर-पटन्यापासून ते दिल्ली - मुंबईपर्यंतची लोकं खातात. मग फक्त ग्रामीण मुझफ्फरपूरमधल्या सर्वात गरीब घरांमध्येच मृत्यू का होत आहेत? इतर कारणं मिळाली नाहीत म्हणून सगळा दोष लिचीवर ढकलण्यात आलाय. कारण लिची तयार होणं आणि मुलं आजारी पडणं नेमकं एकाच कालावधीत झालं.''

बिहारची लिची

बिहारच्या मध्यातून वाहणाऱ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुझफ्फरपूरमध्ये अॅक्यूट एन्सिफिलायटिस सिंड्रोमनं (AES) दगावणाऱ्या मुलांची संख्या आता 103 वर गेली आहे. मुलांच्या मृत्यूमुळं या शहराची ओळख असणारं आणि 'फळांची राणी' म्हणून ओळखलं जाणारं लिची हे रसरशीत फळ मात्र वादात सापडलंय.


सामग्री: लिझ नाईट

लहान असताना त्यांना धूळ, प्राण्यांचे केस, पक्षांचे पंख याची अॅलर्जी होती. त्या 12 वर्षांच्या होत्या तेव्हा त्यांच्या डॉक्टरांनी सांगितलं की त्यांना माणसाच्या केसांचीही अॅलर्जी आहे. त्यामुळे त्यांना स्वतःचे लांब केसही कापावे लागले.

मात्र, हे सगळं इथेच थांबलं नाही. दिवसेंदिवस अॅलर्जी वाढतच गेली. या अॅलर्जीने आपलं बालपण हिरावल्याचं त्या सांगतात.

बालपणीची एक आठवण सांगताना त्या म्हणतात, "मी चार वर्षांची असताना आम्ही आमच्या एका नातेवाईकांकडे गेलो होतो. त्यांच्याकडे एक पक्षी होता. 60-70च्या दशकात हा पक्षी पाळण्याचं फॅड होतं. मात्र, मला कुठल्याही पक्षाच्या पंखाची अॅलर्जी होती."

लिझ यांचा लहानपणीचा फोटो. त्यांना त्यांचे मोठे केस कापावे लागले.

"मला आठवतं माझ्या वडिलांनी गाडी पार्क केली. ते माझ्या दोन्ही बहिणींसोबत घरात गेले. पण मला घरात जात आलं नाही. घरात तो पक्षी असल्याने मला कारमध्येच थांबावं लागलं. तेही एकटीने. त्यावेळी मला खूप एकटं पडल्यासारखं वाटलं. नॉर्मल माणसं जे करायचे ते मला करता येत नव्हतं."

डिव्हॉनमधील पैगंटॉन या समुद्राजवळच्या शहरात राहणाऱ्या लिझ यांना अगदी लहानपणापासून स्किन अॅलर्जी आहे. त्या विशीत असताना त्यांच्या गजकर्णाला संसर्ग होऊन तो रक्तात पसरला. त्यामुळे त्यांना अनेक आठवडे हॉस्पिटलमध्ये उपचार घ्यावे लागले. धूळ, केस यांची एलर्जी असणाऱ्या लिझ 1990 मध्ये एका प्रदर्शनात गेल्या होत्या. तिथे त्यांना लॅटेक्सची अॅलर्जी असल्याचं कळलं.

त्या सांगतात, "माझ्या मुलीने माझ्या हातात काही फुगे दिले. मला फुगे धरायला सांगून ती काहीतरी करायला निघून गेली. काही वेळ फुगे धरल्यानंतर मी तेच हात गालाला लावले आणि त्यानंतरच माझ्या गालावर सूज आली."

वारंवार डॉक्टरांकडे गेल्यामुळे आपली नाजूक त्वचा तिथल्या लॅटेक्सच्या संपर्कात आल्याने ही अॅलर्जी झाली असावी, असा लिझ यांचा अंदाज आहे.

या एलर्जीमुळे 56 वर्षांच्या लिझ यांच्या दैनंदिन आयुष्यावर मोठा परिणाम झाला आहे. शाईत असलेल्या लॅटेक्समुळे त्या वर्तमानपत्र वाचू शकत नाहीत. रिमोटची बटनं, चाकुची मूठ, ब्लेंडर, मिक्सर, हेअरड्रायर अशा सर्व वस्तूंवर असलेल्या लॅटेक्स कोटिंगमुळे त्यांना त्या वापरता येत नाहीत. त्यांच्या घरातल्या जवळपास सर्वच वस्तुंना त्यांनी प्लॅस्टिक कव्हर घातलं आहे.

रिमोट कंट्रोलवर लॅटेक्सचं कव्हर असल्याने त्यांना काळजी घ्यावी लागते.

रस्त्याचं कामं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लहान मुलांचे वाढदिवस, लग्न समारंभ, हॉटेल, रेस्टॉरंट, दुकानं अशा सार्वजनिक ठिकाणी फुगे अगदी हमखास दिसतात. मात्र, इंग्लंडमध्ये राहणाऱ्या लिझ नाईट फुग्याजवळ भटकतही नाहीत. कारण एक फुगाही त्यांचा जीव घेऊ शकतो. लिझ यांना लॅटेक्स अॅलर्जी आहे.


सामग्री: लिनी पुथुस्सेरी यांचा मृत्यू म्हणजे त्यांनी कर्तव्य बजावताना दिलेलं बलिदान असल्याची प्रतिक्रिया सोशल मीडियावर व्यक्त होत आहे.

केरळमध्ये नर्स म्हणून काम करणाऱ्या लिनी यांना निपाह (Nipah) व्हायरसची लागण झाली. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांची अनुक्रमे पाच आणि दोन वर्षांची मुलं पोरकी झाली आहेत.

केरळच्या कोझिकोड जिल्ह्यात निपाह व्हायरसचे रुग्णं आढळले आणि या नव्या व्हायरसची भीती संपूर्ण देशात पसरली. या व्हायरसमुळे आतापर्यंत नऊ जण दगावले आहेत.

निपाह व्हायरसची लागण झालेल्या तीन जणांच्या एका कुटुंबाची शुश्रूषा करण्याचं काम लिनी करत होत्या. त्यांनी रात्रभर या तीन जणांची काळजी घेतली. तिथंच त्यांना या व्हायरसची लागण झाली असावी, असा अंदाज आहे.

रविवारी लिनी यांना कणकण वाटू लागली. ही लक्षणं निपाह व्हायरसची असल्याचं लक्षात आल्यानंतर त्या स्वत: हॉस्पिटलमध्ये दाखल झाल्या.

आपल्यामुळे इतरांना संसर्ग होऊ नये, म्हणून स्वत:ला वेगळं ठेवायला सांगायलाही त्या विसरल्या नाहीत, असं स्थानिक प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या वृत्तात म्हटलं आहे.

'मी हॉस्पिटलमध्ये अॅडमिट होत आहे...'

लिनी यांचे पती सजिश बाहारीनमध्ये काम करतात. लिनी यांच्या आजारपणाबद्दल त्यांच्या भावानं साजिश यांना कळवल्यावर ते तातडीनं भारतात परत आले.

केरळमध्ये आता या व्हायरसची लागण झालेल्या लोकांना वेगळं ठेवलं जात आहे.

बीबीसीला त्यांनी सांगितलं की, लिनी यांनीही त्यांच्याशी फोनवरून संपर्क साधला होता. "ती म्हणाली की तिला बरं वाटत नाहीये. हॉस्पिटलमध्ये अॅडमिट होतेय, असं तिनं मला सांगितलं," सजिश पुथुस्सेरी म्हणाले.

ते रविवारी कोझिकोडला पोहोचले तेव्हा लिनी ICUमध्ये होत्या.

"तिला श्वास घ्यायला त्रास होत होता म्हणून तिला ऑक्सिजन मास्क लावला होता. ती काहीच बोलू शकत नव्हती. पण तिनं माझा हात हातात घेतला आणि घट्ट पकडून ठेवला होता," पुथुस्सेरी सांगत होते.

पण त्या वाचू शकल्या नाही.

सोशल मीडियावरही शोक

दुसऱ्या दिवशी सकाळी लिनी यांचं निधन झाल्यावर त्यांच्या नातेवाईकांनी लिनी यांनी सजिश यांच्या नावानं लिहिलेली चिठ्ठी त्यांच्या हाती दिली. सजिश यांनी स्थानिक मीडियाला ती चिठ्ठी दाखवल्यानंतर ती लगेचच सोशल मीडियावर व्हायरल झाली.

लिनी यांचा मृतदेहदेखील कुटुंबीयांच्या ताब्यात देण्यात आला नाही. त्यांच्यावर हॉस्पिटलच्या देखरेखीखाली अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

लिनी यांचा मृत्यू म्हणजे त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मला नाही वाटत की मी तुला परत बघू शकेन. मला माफ कर. आपल्या मुलांना खूप चांगलं वाढव," 28 वर्षांच्या लिनी पुथुस्सेरी यांनी आपल्या नवऱ्याला लिहिलेल्या शेवटच्या पत्रातलं हे वाक्य आहे.


सामग्री: लिपुलेख, लिम्पियाधुरा आणि कालापानी ही तीन नावं सध्या भारत-नेपाळ सीमावादाच्या केंद्रस्थानी आहेत. पण हा वाद मुळात आहे तरी काय? तो आत्ताच का उभा राहिलाय? हे फक्त भारत-नेपाळ यांच्यातलं भांडण आहे की यात चीनचाही संबंध आहे? जुने मित्र असलेल्या भारत-नेपाळ यांच्या सीमावादाची ही सोपी गोष्ट.

वाचा या संबंधित बातम्या -

संशोधन- सिद्धनाथ गानू

निवेदन- विनायक गायकवाड

एडिटिंग- निलेश भोसले

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दक्षिण आशियात अनेक दशकं भारताचा घट्ट मित्र मानला जाणारा नेपाळ सध्या भारतावर नाराज आहे. फक्त नाराज नाही तर भारताने नेपाळी जमिनीवर अतिक्रमण केल्याचा आरोप नेपाळ करतोय.


सामग्री: लिफ्ट किंवा सोसायटीच्या गेटवर ती भेटली, की मी तिची आवर्जून चौकशी करते. कधीकधी घरकामात मदतीसाठीही तिला बोलावून घेते.

एकदा नेहमीप्रमाणे तिची चौकशी केली, तेव्हा फिकट हसत तिनं तब्येत बरी नसल्याचं सांगितलं.

नंतर म्हणाली, 'मला सारखं रडावंसं वाटतं. गेल्या मंगळवारी मी दिवसभर रडत होते.'

हे बोलत असताना तिच्या चेहऱ्यावर हसू होतं. ही गोष्ट तिनं मला मागेही एकदा सांगितलं होतं.

'मला रडावसं वाटतं,' असं अंजूनं सतत सांगणं हे एखाद्या समस्येचं लक्षण आहे का?

तिला वैद्यकीय उपचारांची गरज आहे, हे कनिष्ठ मध्यमवर्गीय घरातल्या अंजूला आणि तिच्या कुटुंबीयांना लक्षात येईल का?

अंजूची जी मानसिक अवस्था आहे, तो एखादा आजार आहे?

आकडेवारी काय सांगते?

नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अँड न्युरो सायन्स (निम्हंस) या संस्थेनं 2016 साली देशातील 12 राज्यांमध्ये एक पाहणी केली होती. त्यातून समोर आलेली आकडेवारी चिंताजनक होती.

या आकडेवारीनुसार एकूण लोकसंख्येच्या 2.7 टक्के लोक नैराशासारख्या मानसिक आजारांनी ग्रासलेले आहेत. 5.2 टक्के लोकांना कधी ना कधी या समस्येला सामोरं जावं लागलं आहे.

भारतात 15 कोटी लोक असे आहेत, ज्यांना मानसिक समस्येवर उत्तर शोधण्यासाठी वैद्यकीय उपचारांची गरज आहे, असाही निष्कर्ष या पाहणीतून काढण्यात आला.

डॉक्टर निमीश देसाई

'लॅन्सेट' या जगप्रसिद्ध आरोग्यविषयक पत्रिकेत 2016 साली प्रसिद्ध झालेल्या अहवालानुसार भारतामध्ये मानसिक आजारानं ग्रासलेल्या 10 पैकी केवळ एकाच व्यक्तीला वेळेत वैद्यकीय मदत मिळते.

या आकड्यांवरून हे स्पष्ट होतं, की भारतात मानसिक आजाराने ग्रस्त लोकांची संख्या वेगानं वाढत आहे. येत्या दहा वर्षांत भारतातील मानसिक समस्यांनी ग्रासलेल्या लोकांची संख्या ही जागतिक आकडेवारीच्या तुलनेत एक तृतीयांश असेल.

भारतात मोठ्या वेगानं बदल होत आहेत. शहरं वाढत आहेत, आधुनिक सोयीसुविधा मिळत आहेत. लोकांचं गावाकडून शहरांकडे स्थलांतर होत आहे. याचाच परिणाम लोकांच्या मानसिकतेवर होत असल्याचं तज्ज्ञ सांगतात. त्यामुळेच नैराश्यासारख्या समस्या वाढत असल्याचं सांगितलं जात आहे.

दिल्लीतील इन्स्टिट्यूट ऑफ ह्युमन बिहेविअर अँड अलाइड सायन्सेसचे (इब्हास) संचालक डॉ. निमीश देसाई सांगतात, "विभक्त कुटुंबपद्धती, स्वांतत्र्याचा अट्टाहास आणि तंत्रज्ञानामुळे लोक नैराश्यानं ग्रस्त होत आहे. आपला समाज पाश्चात्यकरणाच्या दिशेने वेगाने जात आहे. हे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अंजू, मला नेहमी येता-जाता भेटत असते. ओठांवर लिपस्टिक, कपाळावर टिकली, हातभर बांगड्या आणि चेहऱ्यावर हसू.


सामग्री: लिफ्टचं बटण कोपराने दाबणे, दाराची मूठ उडताना हातावर रुमाल ठेवणे किंवा दाराची मूठ वारंवार पुसून घेणे, रेल्वेतून हँडल न धरता प्रवास करणे, ऑफिसमध्ये काम करतो तो टेबल वारंवार पुसणे, अशी दृश्यं नेहमीचीच झाली आहेत.

कोरोना विषाणुचा सर्वाधिक फैलाव झालेल्या भागांमध्ये स्थानिक प्रशासनाकडून पार्क, रस्ते अशा सार्वजनिक ठिकाणी निर्जंतुकीकरणासाठीची औषध फवारणी केली जात आहे.

ऑफिस, हॉस्पिटल्स, दुकानं, रेस्टॉरंट आणि सोसायट्यांमध्येसुद्धा स्वच्छतेची विशेष काळजी घेतली जात आहे. ज्या ठिकाणी हातांचा सर्वाधिक स्पर्श होतो, अशी ठिकाणं डेटॉल सारखी डिसइन्फेक्टंट टाकून स्वच्छ केली जात आहेत.

काही ठिकाणी तर मध्यरात्री जेव्हा सगळे गाढ झोपी जातात तेव्हा काही तरुण स्वतः जाऊन कॅश मशीनचे किपॅड्स निर्जंतूक करण्यासाठी पुसून घेत आहेत.

फ्लू सारखे आजार पसरवणाऱ्या इतर अनेक विषाणुंप्रमाणेच कोरोना कुटुंबातील कोव्हिड 19 हा विषाणूसुद्धा खोकलताना किंवा शिंकताना तोंडातून किंवा नाकातून बाहेर पडणाऱ्या पाण्याच्या सूक्ष्म थेंबातून म्हणजेच ड्रॉपलेट्समधून पसरतो.

एकदा खोकलल्यावर जवळपास 3000 ड्रॉपलेट्स तोंडातून बाहेर फेकले जातात. हे ड्रॉपलेट्स जवळ उभी असलेली व्यक्ती, तिचे कपडे आणि आसपासच्या पृष्ठभागांवर पडतात. मात्र, काही अतिसूक्ष्म कण हवेतच राहू शकतात.

इथे एक गोष्ट लक्षात घेतली पाहिजे की Centers for Disease Control & Prevention या संस्थेनुसार विषाणू असलेल्या वस्तू किंवा पृष्ठभागाला स्पर्श केल्यानंतर त्याच हाताने स्वतःच्या चेहऱ्याला स्पर्श केल्यामुळे विषाणूची लागण होईलच असं नाही.

'विषाणुचा संसर्ग होण्याचा हा मुख्य मार्ग नाही', असं या संस्थेचं म्हणणं आहे. मात्र, तरीदेखील ही संस्था, जागतिक आरोग्य संघटना आणि इतर आरोग्य अधिकारी कोव्हिड 19 विषाणुचा फैलाव रोखण्यासाठी हात वारंवार साबणाने स्वच्छ धुवणे आणि वारंवार स्पर्श होणारे पृष्ठभाग निर्जंतूक करणे महत्त्वाचं असल्याचं सांगते.

त्यामुळे विषाणू असलेल्या पृष्ठभागाला स्पर्श केल्यामुळे नेमक्या किती जणांना संसर्गाची लागण होते, याची खात्रीशीर माहिती देता येत नसली तरी खबरदारी घेणं गरजेचं असल्याचं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

एक महत्त्वाची बाब जी अजून स्पष्ट नाही ती म्हणजे कोव्हिड-19 हा आजार देणारा Sars-Cov_2 हा विषाणू मानवी शरीराबाहेर किती काळ जिवंत राहू शकतो.

मात्र, Sars आणि Mers यासारखे कोरोना कुटुंबातील इतर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरस जगात पसरला तसा वेगवेगळ्या पृष्ठभागांना हात लागला तर काय होईल, ही भीतीही लोकांच्या मनात घर करतेय.


सामग्री: लिफ्टने केवळ शहरांमध्येच नव्हे तर सामाजिक बदलही घडवून आणले.

घर असो वा ऑफिस, तिथं पोहोचण्याचा अविभाज्य घटक असलेली लिफ्ट दररोज शेकडो माणसांना अपेक्षित ठिकाणी नेते. पण प्रवासाच्या बाकी प्रकारांच्या तुलनेत लिफ्ट फारच उपेक्षित राहून जाते.

बलाढ्य चीनमध्ये दरवर्षी सहा लाखांहून अधिक लिफ्ट्स बसवल्या जातात. जगातली सगळ्यात उंच बिल्डिंग बुर्ज खलिफा तीन लाखाहून अधिक क्षेत्रफळावर पसरलं आहे. लिफ्ट्स नसत्या तर 50-60 छोट्या इमारती उभाराव्या लागल्या असत्या.

ही प्रत्येक बिल्डिंग, त्यात काम करणारी माणसं, गाड्या हे सगळं एकत्रित केलं तर प्रचंड गर्दी होऊन गोंधळ उडाला असता. अवाढव्य आकाराच्या या बिल्डिंगमध्ये हजारो माणसं सहजपणे काम करू शकतात.

याचं श्रेय लिफ्टला जातं. कारण एवढी माणसं लिफ्ट असल्यामुळेच ऑफिसपर्यंत जाऊ येऊ शकतात.

लिफ्टची सुरुवात

प्राचीन ग्रीसमध्ये आर्किमिडीजने लिफ्ट तयार केली होती. 1743 मध्ये पंधरावा लुईस प्रेयसीला लपून भेटायला जाण्यासाठी लिफ्टचा वापर करत असे.

व्हरसेल्समधील राजाचं बेडरुम त्याच्या प्रेयसीशी एका गुप्त लिफ्टद्वारे जोडलेलं होतं.

हंगेरी, चीन, इजिप्त या देशांतल्या लिफ्ट्स चालवण्यात प्राण्यांची मदत घेतली जात असे. त्यानंतर वाफेच्या मदतीने लिफ्ट्स बळकट झाल्या.

इंग्लंडच्या औद्योगिक क्रांतीचे शिलेदार मॅथ्यू बोल्टन आणि जेम्स वॅट यांनी वाफेच्या इंजिनाचा शोध लावला. या शक्तिशाली इंजिनांद्वारे खाणींमधल्या लिफ्ट्स चालत असत.

सुरक्षेची भीती

या लिफ्ट्स आपलं काम व्यवस्थित करत, पण खूप उंचीवर जाताना लोकांना भीती वाटायची. लिफ्टमधून वर जाताना काहीतरी घोळ होईल, असं अनेकांना वाटत असे.

लिफ्ट बंद पडली तर दोन मजल्यांमध्ये अंधारात आपण अडकू, असं वाटणं साहजिक होतं. मग ही भीती बाळगणारे अनेकजण पाच-सहा मजले पायऱ्या चढून जायचे.

उंच बिल्डिंगमध्ये लिफ्टने वर जाणं धोक्याचं वाटायचं. लिफ्ट तयार करणं पुरेस नव्हतं तर लिफ्टने जाणं सुरक्षित आहे, हे लोकांना समजावून देणं आवश्यक होतं.

एलिशा ओटिस यांना त्याचं श्रेय जातं. 1853 मध्ये न्यूयॉर्कमध्ये झालेल्या वर्ल्ड फेअरमध्ये एलिशा मोठ्या समूहासमोर एका तराफ्यासारख्या वस्तूवर उभे राहिले.

ते आता पडणार, अशी भीती समोरच्या जनतेला वाटत होती. समोरच्या लोकांच्या चेहऱ्यावर अनामिक भीती दाटली होती.

एलिशाच्या मागे एक माणूस कुऱ्हाड घेऊन उभा होता. त्याने एक दोर तोडला आणि एलिशा उभा असलेला तराफा खाली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अर्थात पब्लिक ट्रान्सपोर्ट म्हटलं की बस, ट्रेन, मेट्रो, मोनो, विमानं या सगळ्या गोष्टी आपल्या डोळ्यांसमोर तरळतात. पण या यादीत लिफ्टचा समावेश नसतो.


सामग्री: लिबियाच्या किनाऱ्यावर वाहून आलेले कपडे

बोटीत असलेल्यांपैकी तीन जण वाचले असून बुडणाऱ्यांपैकी बहुतांश जण पाकिस्तानी तर काही लिबियन नागरिकही आहेत.

"दहा मृतदेह लिबियाच्या किनाऱ्यावर वाहून आले आहेत," असं स्थलांतरितांसाठी काम करणाऱ्या International Organization for Migration (IOM) ने म्हटलं आहे.

आश्चर्य म्हणजे बुडलेल्यापैकी अनेक लिबियाचे नागरिकही आहेत, असं बीबीसीच्या उत्तर आफ्रिका प्रतिनिधी राणा जावेद म्हणाल्या.

गेल्या काही वर्षांपासून लिबियाजवळील समुद्रातून अनेक स्थलांतरित दक्षिण युरोप गाठत आहेत. स्थलांतरितांची संख्या कमी होण्यासाठी तसेच त्यांच्या आगमनाला कोणते देश जबाबदार आहेत, यावरून युरोपीय महासंघात वाद सुरू आहेत.

गेल्या वर्षी लिबियाच्या तटरक्षक दलासोबत युरोपीयन महासंघानं एक करार केला होता. या करारान्वये देश सोडणाऱ्या स्थलांतरितांना अडवून त्यांना तत्काळ देशात आणून सोडण्याची जबाबदारी लिबियाच्या तटरक्षक दलाची आहे.

मात्र काही संस्थांनी आणि संयुक्त राष्ट्रांनी यावरून युरोपीयन महासंघावर अमानवी भूमिका घेतल्याबद्दल टीका केली आहे.

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लिबियाच्या किनाऱ्याजवळ स्थलांतरित नागरिकांना घेऊन जाणारी बोट उलटून 90 जण बुडाल्याची भीती संयुक्त राष्ट्रांच्या विभागानं व्यक्त केली आहे.


सामग्री: लियात आणि शिरा

2013 साली लियात मलका 35 वर्षांची होती. दक्षिण इस्रायलमध्ये राहणारी लियात किंडरगार्डनमध्ये शिकवायची. याच सुमारास आई होण्यासाठीचं आपलं वय उलटत असल्याची काळजी तिला वाटू लागली.

"वेळ निघून चाललीय आणि मला कदाचित आई होता येणार नाही, याची काळजी मला लागून होती", लियात सांगत होती. "त्यामुळे मी डॉक्टरांकडे गेले आणि काही फर्टिलिटी टेस्ट्स केल्या."

या टेस्ट्सचे रिपोर्ट आले आणि लिआतच्या अंडाशयात खूप कमी अंडी उरल्याचं कळलं. योग्य जोडीदाराच्या शोधात वेळ दवडलास तर तुला कदाचित आई होता येणार नाही, असं डॉक्टरांनी सांगितलं.

लियात सांगते, "त्यामुळे त्याचक्षणी मी ठरवलं की लवकरात लवकर बाळ होण्यासाठी शक्य ते सगळं करेन."

लियातने घरी येताच इंटरनेटवर शोध सुरू केला.

ती सांगते, "माझ्या बाळाला त्याच्या वडिलाची माहिती असावी, अशी माझी इच्छा होती. त्यामुळे स्पर्म डोनरकडून हे शक्य नव्हतं."

इंटरनेटवर हा शोध सुरू असतानाच तिला 2009 साली प्रसारित झालेली एक मुलाखत यूट्यूबवर सापडली.

व्लॅड आणि ज्युलिया पोझनियान्स्की नावाच्या एका जोडप्याची ती मुलाखत होती. वर्षभरापूर्वी निधन झालेल्या आपल्या मुलाचे स्पर्म वापरून त्याच्या बाळाला जन्म देण्यासाठी ते कायदेशीर लढाई लढत होते. यासाठी एका महिलेने त्यांना होकारही दिला होता.

ही मुलाखत ऐकून लियातला वाटलं, असंच काहीसं आपल्यासाठीही बरं पडेल.

ती सांगते, "कारण अशा परिस्थितीत बाळाला त्याचे वडील कोण होते, त्याचा इतिहास काय आहे, हे कळेल. त्याला आजी-आजोबा मिळतील, कुटुंब मिळेल."

या जोडप्याच्या वकिलांना संपर्क करण्याचा निर्णय लियातने घेतला. ती वकिलांना भेटली. त्यानंतर तिला जे कळलं त्यामुळे तिला खूप आश्चर्य वाटलं. या मुलाखतीला चार वर्ष उलटून गेले होते. तरीही या जोडप्याला आपलं नातवंड मिळालं नव्हतं आणि ज्या महिलेने आई होण्यासाठी होकार दिला होता, ती निघून गेली होती.

लियातने या जोडप्याला भेटायचा निर्णय घेतला आणि भेटीचा दिवस ठरला त्या दिवशी या जोडप्याने आपल्या लाडक्या मुलाचे म्हणजेच बरूचचे  फोटो असलेला एक अल्बम सोबत आणला होता.

बरूचला जाऊन आता दहा वर्षांहून जास्त काळ लोटला आहे. मात्र, आजही आपल्या 'अत्यंत हुशार आणि कर्तबगार' मुलाविषयी बोलणं ज्युलियाला जड जातं.

वयाच्या 23 व्या वर्षी बरूच हाईफातल्या टेक्निअर या विख्यात विद्यापीठात पर्यावरण शास्त्राचा अभ्यास करत असताना बरूचला त्याच्या तोंडात एक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लियात मलकाला स्वतःची मुलं हवी होती. त्यासाठी तिला योग्य जोडीदाराची गरज होती. मात्र, जोडीदाराचा शोध काही संपत नव्हता. आणि अशातच तिने एक अत्यंत वेगळा मार्ग निवडण्याचा निश्चय केला. वडील होणं, हीच शेवटची इच्छा असल्याचं सांगून गेलेल्या एका तरुणाच्या मुलीला जन्म देण्याचा निर्णय तिने घेतला.


सामग्री: लिलियन बेटनकोर्ट

2017 मध्ये लिलियन यांच्याकडे 33 बिलियन युरो (1 युरो = 77 रुपये) एवढी संपत्ती होती. फोर्ब्स मासिकाने तयार केलेल्या जगातील श्रीमंत माणसांच्या यादीत लिलियन 14व्या क्रमांकावर होत्या. जगातील श्रीमंत महिलांच्या यादीत त्या अव्वल स्थानी होत्या.

2012 मध्ये लोरियल कंपनी सोडल्यानंतर त्या चर्चेत होत्या. लिलियन डिमेन्शिया आजारामुळे त्रस्त होत्या. त्यांच्या या स्थितीचा फायदा घेत आठ जणांनी त्यांना फसवलं होतं.

'लॉरियल'चे चेअरमन आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी जॉ पॉल आगॉन यांनी आपल्या भावना व्यक्त करताना म्हटलं की, "लॉरियल परिवारात लिलियन अतिशय लाडक्या होत्या. कंपनी आणि कर्मचारी यांचा त्या सदैव विचार करत असत. कंपनीच्या यशस्वी वाटचालीत त्यांचं योगदान मोलाचं होतं. महान व्यक्तिमत्व काळाच्या पडद्याआड गेलं आहे. त्या नेहमीच आमच्या स्मरणात राहतील."

लिलियन यांचे वडील उजेन श्वेलर यांनी 1909 मध्ये एका कंपनीची स्थापना केली होती. त्याच कंपनीचं रुपांतर पुढे लॉरियल नावाच्या मोठ्या उद्योगसमूहात झालं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुकवर लाईक करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगप्रसिद्ध सौंदर्य प्रसाधन कंपनी 'लोरियाल'च्या माजी प्रमुख लिलियन बेटनकोर्ट यांचं गुरुवारी निधन झालं. जगातील सर्वांत श्रीमंत महिला अशी बिरुदावली पटकावणाऱ्या बेटनकोर्ट 94 वर्षांच्या होत्या.


सामग्री: लिसा स्थळेकर

41 वर्षांच्या स्थळेकर हॉल ऑफ फेममध्ये स्थान पटकावणाऱ्या नवव्या महिला क्रिकेटपटू आहेत.

ऑस्ट्रेलिया संघाच्या माजी कर्णधार स्थळेकर यांनी आपल्या नेत्रदीपक कारकिर्दीत 2005 आणि 2013 सालचा वर्ल्ड कप जिंकला. तसंच टेस्ट आणि वनडे क्रिकेटमध्ये बॅटिंग आणि बॉलिंग दोन्हीमध्ये टॉप रँकिंग मिळवली आहे.

हॉल ऑफ फेममध्ये स्थान मिळाल्यानंतर दिलेल्या प्रतिक्रियेत त्या म्हणाल्या, "मी कधी स्वप्नातही विचार केला नव्हता की मला सर्वोत्तम खेळाडूंच्या गटात सामिल होण्याची संधी मिळेल."

ऑल राउंडर स्थळेकर यांनी 2013 साली आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली. मात्र, त्या अजूनही न्यू साउथ वेल्ससाठी देशांतर्गत क्रिकेट खेळतात. 12 वर्ष त्यांनी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलं.

भारताशी नातं

लिसा स्थळेकर यांनी 2013 साली ऑस्ट्रेलियाला वर्ल्ड कप जिंकून दिला होता. अंतिम सामना मुंबईत झाला होता. या सामन्यात ऑस्ट्रेलियाने वेस्ट इंडिजचा पराभव करत वर्ल्ड कपवर नाव कोरलं होतं.

या सामन्यात लिसा यांनी घेतलेल्या एका उत्कृष्ट कॅचमुळेच आयसीसी वुमेन्स वर्ल्ड कप 2013 ऑस्ट्रेलियाने जिंकला. या मॅचमध्ये त्यांनी दोन मोठ्या विकेटही घेतल्या होत्या.

या अविस्मरणीय सामन्यानंतर त्यांनी निवृत्ती घेतली होती. त्यावेळी त्यांनी सांगितलं होतं की भारतात मिळवलेला हा विजय त्यांच्यासाठी अविस्मरणीय आहे. मात्र, भारताची एवढी एकमेव आठवण नाही. उलट आज त्या आयुष्यात जे काही आहेत त्याची सुरुवात भारतापासूनच झाली होती.

आयसीसीच्या वेबसाईटनुसार 13 ऑगस्ट 1979 रोजी स्थळेकर यांचा जन्म झाला. जन्मानंतर काही दिवसातच त्यांना पुण्यातल्या एका अनाथ आश्रमात सोडून देण्यात आलं होतं. त्यावेळी 3 आठवड्यांच्या त्या इवल्याशा जीवाला स्थळेकर जोडप्याने दत्तक घेतलं.

Cricket.com.au च्या म्हणण्यानुसार पुण्यात जन्मलेल्या लिसा स्थळेकर यांच्या आई-वडिलांनी त्यांचं नाव लैला ठेवलं होतं. मात्र, त्यांची आर्थिक परिस्थिती अगदीच बेताची असल्याने त्यांनी या मुलीला पुण्यातल्या श्रीवत्स अनाथालयात सोडलं.

मात्र, पुढे या इवल्याशा जीवाच्या नशिबाचे मार्ग मिशिगनमधल्या एका जोडप्यापर्यंत गेले. हरेन. त्यांचा जन्म मुंबईतला. त्यांच्या पत्नीचं नाव होतं सोए स्थळेकर.

लैलाला दत्तक घेण्याच्या सहा वर्षांपूर्वीही त्यांनी एका मुलीला दत्तक घेतलं होतं. आणखी एका मुलीला दत्तक घेण्याची त्यांची इच्छा होती.

त्यांनी लैलाला दत्तक घेतलं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाच्या माजी कर्णधार लिसा स्थळेकर यांना इंटरनॅशनल क्रिकेट काउंसिल हॉल ऑफ फेममध्ये स्थान देण्यात आलं आहे.


सामग्री: ली केयुम सेऑम आणि त्यांचा मुलगा ली सुंग चूल यांची भेट

दक्षिण कोरियातले काही आजीआजोबा उत्तर कोरियात दाखल झाले. नातेवाईक, आप्तेष्टांना भेटण्यासाठी ते देशाची सीमा ओलांडून आले. 1950 ते 1953 या कालावधीत झालेल्या कोरियन युद्धानंतर ते आपल्या नातेवाईकांना कधीच भेटलेले नव्हते.

त्या युद्धाने दोन्ही कोरिया विलग झाले. उत्तर भागात राहणारे नागरिक उत्तर कोरियाचा भाग झाले आणि दक्षिणेकडे राहणारे दक्षिण कोरियाचा हिस्सा झाले. एकमेकांकडे जाणं बंद झालं.

युद्ध आटोपलं मात्र ते संपल्याची औपचारिक घोषणा अजूनही झालेली नाही. उत्तर आणि दक्षिण कोरियातर्फे रियुनियन अर्थात स्नेहभेटीचा कार्यक्रम याआधीही आयोजित करण्यात आला आहे. मात्र यावेळी होणारा कार्यक्रम तीन वर्षांनंतर झाला.

दक्षिण कोरियाकडून या कार्यक्रमात कोण सहभागी होणार, हे लॉटरी काढून ठरवण्यात आलं. यापैकी सगळ्यात वयस्क गृहस्थाचं वय 101 आहे.

कार्यक्रमात कोण कोण सहभागी होणार?

दोन्ही देशांकडून प्रत्येकी शंभर व्यक्ती या कार्यक्रमाला उपस्थित राहणं अपेक्षित होतं.

काहीजणांनी कार्यक्रमात सहभागी न होण्याचा निर्णय घेतला. कारण ते ज्यांना भेटणार होते, त्यापैकी काहीजण हे जग सोडून गेल्याचं लक्षात आल्याने त्यांनी कार्यक्रमासाठी न येण्याचा निर्णय घेतला. म्हणूनच उत्तर कोरियाकडून 83 तर दक्षिण कोरियातर्फे 89 माणसं या कार्यक्रमात सहभागी झाली.

युद्धानंतर पहिल्यांदाच मुलाची भेट झाल्याचं 92 वर्षांच्या एका महिलेनं सांगितलं.

ली चुन जा आपल्या नातेवाईकांच्या फोटोसह

"पळून जाण्याच्या प्रयत्नात असताना मुलगा आणि नवऱ्याची ताटातूट झाली. त्यावेळी मुलगा फक्त 4 वर्षांचा होता. हा क्षण अनुभवू शकेन असं कधीच वाटलं नव्हतं. तो जिवंत आहे की नाही हेही मला ठाऊक नव्हतं," असं ली केयुम सेऑम यांनी सांगितलं. त्यांच्या मुलाचं नाव ली सुंग चूल असं आहे.

"मी नव्वदी ओलांडली आहे. मी जगाचा कधी निरोप घेईन सांगता येत नाही. यावेळी स्नेहभेटीसाठी माझी निवड झाली याचा मला आनंद झाला," असं मून ह्यून सुक यांनी सांगितलं.

स्नेहभेट महत्त्वाची का?

कोरियन युद्धाने लक्षावधी माणसं आपल्या आप्तेष्टांना दुरावली. या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून जवळच्या नातलगांना भेटण्याची दुर्मीळ संधी अनेक माणसांना मिळते.

गेल्या काही महिन्यांत दोन्ही देशांदरम्यानचे संबंध निवळलेले असताना अशा स्नेहभेटींचं आयोजन करण्यात आलं आहे. गेल्या 18 वर्षांमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युद्धामुळे जवळचे मित्र, नातेवाईक वेगळे होण्याची आणि त्यांच्यात ताटातूट होण्याचे प्रसंग जगभरात घडलेल्या आहेत. बऱ्याचदा अशांची पुन्हा कधीच भेट होत नाही. पण दक्षिण आणि उत्तर कोरियातील अशा काही नागरिकांना आपल्या विलग झालेल्या नातेवाईकांना भेटण्याची संधी नुकतीच मिळाली. 1950 ते 1953 या कालावधीत झालेल्या कोरियन युद्धाने विभक्त झालेल्या नातेवाईकांची नुकतीच भेट झाली. यासाठी खास कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आलं होतं.


सामग्री: ली ग्योंग पील. त्यांचा जन्म जहाजावर झाला, तेव्हा त्यांचं नाव किमची-5 ठेवण्यात आलं होतं.

हा काळ कोरियन युद्धाचा होता. चिनी सैन्यानं कोरियावर जोरदार चढाई केली होती. त्यांचा सामना करायला संयुक्त राष्ट्राने आपल्या तुकड्या पाठवल्या होत्या.

या तुकड्यांना माघारी बोलवण्यासाठीची योजना अमेरिकेने आखली. त्यांना घेण्यासाठी अमेरिकीची जहाजं उत्तर कोरियातील्या हंगनम बंदरात पोहोचली तेव्हा तिथे वेगळंच चित्र होतं.

संयुक्त राष्ट्रांच्या सैन्य तुकड्याच नाही तर उत्तर कोरियाचे नागरिकही जीव मुठीत घेऊन पळत होते. या नागरिकांना एस. एस. मेरेडिथ व्हिक्ट्री या अमेरिकन जहाजातून दक्षिण कोरियात नेण्याचा निर्णय झाला आणि सुरू झाला एक थरारक प्रवास.

या जहाजाला पुढे The Ship of Miracles हे नाव पडलं. अमेरिकेच्या युद्ध इतिहासातील हे सर्वात मोठं स्थलांतर होतं.

या जहाजावर  दक्षिण कोरियाचे विद्यमान अध्यक्ष मून जे-इन यांचे आई-वडीलही होते. मुंगीही शिरायला जागा नसलेल्या या जहाजाने 14000 नागरिकांचे प्राण तर वाचवलेच. पण तीन दिवसांच्या या प्रवासात जहाजावर चक्क पाच बाळांचा जन्म झाला.

किमची 5 यांचं कुटुंब

69 वर्षांचे ली यॉन्ग-पिल सांगत होते, "सुईणीने स्वतःच्या दाताने माझी गर्भनाळ कापली. लोकं म्हणतात, की मी जन्माला येणं हा चमत्कारच होता."

स्थलांतर

1950 चा डिसेंबर महिना होता. संयुक्त राष्ट्रांच्या जवळपास एक लाख तुकड्या हंगनम या उत्तर कोरियाच्या बंदरात अडकल्या होत्या. चीनच्या सैन्याने त्यांच्यावर हल्ला चढवला होता. त्यात शेकडोंच्या संख्येने लोक ठार होत होते

ही लढाई 'कोसीनची लढाई' (Battle of Chosin) म्हणून ओळखली जाते. यातले हजारो लोक अक्षरशः मृत्यूच्या दाढेतून बाहेर पडले आणि त्यांची सुखरूप सुटका झाली.

समोर त्यांच्या चौपट चिनी सैन्य होतं. आता सुटकेचा एकच मार्ग उरला होता...समोर पसरलेला समुद्र. मात्र, चीनचं सैन्य जवळ येत होतं. त्यामुळे जे काही करायचं ते लवकर करायचं होतं.

संयुक्त राष्ट्रांच्या तुकड्यांसोबतच उत्तर कोरियातील निर्वासितही हजारोंच्या संख्येने हिवाळ्यात गोठवून टाकणाऱ्या त्या थंड समुद्रकिनारी पोचले होते. युद्धभूमीतून सुखरूप सुटका व्हावी, या आशेने उत्तर कोरियातील हजारो नागरिक आपल्या लहान-लहान मुलाबाळांसोबत अनेक मैल बर्फ तुडवत तिथे पोचले होते.

संयुक्त राष्ट्रांच्या तुकड्यांना घेऊन जाण्यासाठी हंगनमच्या बंदरात अमेरिकेची जवळपास 100 जहाजं आली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ही कहाणी आहे 70 वर्षांपूर्वी घडलेल्या एका अभूतपूर्व, थरारक आणि चमत्कारी सागरी प्रवासाची. अमेरिकेच्या एका मालवाहू जहाजाने तब्बल 14,000 निर्वासितांची उत्तर कोरियामधील बंदरातून सुखरूप सुटका केली होती.


सामग्री: लीग स्टेजनंतर चार संघ गाशा गुंडाळतील तर चार संघ प्लेयऑफसाठी पात्र ठरतील.

5 नोव्हेंबरला क्वालिफायर 1चा सामना होईल. लीग मॅचेसनंतर गुणतालिकेत अव्वल स्थानी असणारा संघ आणि दुसऱ्या क्रमांकावरील संघ यांच्यात हा मुकाबला होईल. दुबई इथे हा सामना होईल.

6 नोव्हेंबरला एलिमिनेटरचा सामना होईल. लीग मॅचेसनंतर गुणतालिकेत तिसऱ्या आणि चौथ्या स्थानी असणाऱ्या संघात हा मुकाबला होईल. पराभूत संघ स्पर्धेबाहेर जाईल. अबू धाबी इथे हा सामना होईल.

8 नोव्हेंबरला क्वालिफायर 2 सामना होईल. एलिमिनिटेर लढतीतील विजेता आणि क्वालिफायर1 मधील पराभूत संघ यांच्यात हा सामना होईल. अबू धाबी इथे हा सामना होईल.

10 नोव्हेंबरला क्वालिफायर 1चा विजेता संघ आणि क्वालिफायर2चा विजेता संघ यांच्यात फायनल रंगेल. दुबई इथे हा सामना रंगेल.

सर्व सामने भारतीय प्रमाणवेळेनुसार रात्री साडेसात वाजल्यापासून सुरू होतील.

कोरोनामुळे IPL लांबणीवर गेलं होतं

IPL 2020 यंदा 29 मार्च ते 17 मे या कालावधीत आयोजित करण्यात आलं होतं. कोरोनाच्या वाढत्या प्रादुर्भावामुळे अनिश्चित काळाकरता ही स्पर्धा पुढे ढकलण्यात आली होती.

देशात कोरोना रुग्णांची संख्या वाढतच असल्याने भारतात ही स्पर्धा खेळवणं अवघड होतंच. त्यातल्या त्यात IPL स्पर्धेत परदेशी खेळाडू तसंच त्यांचा सपोर्ट स्टाफ, अशी परदेशातील माणसं मोठ्या प्रमाणावर सहभागी होतात. त्यामुळे जोखिम तेवढीच होती.

कोरोनामुळे IPLचं आयोजन होऊ शकलं नाही तर BCCIला 4000 कोटी रुपयांचं नुकसान होऊ शकतं. त्यामुळे या स्पर्धेच्या आयोजनासाठी BCCI सह कंपन्यांच्या मालक फ्रँचाइजी उत्सुक आहेत.

आयोजनासाठी आधी न्यूझीलंड आणि वेस्ट इंडिज यांची नावं आयोजनासाठी चर्चेत होती. श्रीलंकेतही आयोजन होऊ शकतं, अशी चर्चा होती.

परंतु टाईम झोनमुळे UAEला प्राधान्य देण्यात आलं.

अखेर 19 सप्टेंबरला IPL 2020 UAEमध्ये सुरू होणार असून 10 नोव्हेंबर पर्यंत ही स्पर्धा चालेल, असा निर्णय IPLच्या एका बैठकीत 2 ऑगस्ट रोजी घेण्यात आला.

देशात चीनविरोधात संताप आणि चिनी वस्तूंच्या बहिष्काराची भावना असतानाच, BCCIने मात्र IPLच्या टायटल स्पॉन्सरचा मान VIVO कडे कायम ठेवला आहे. त्यामुळे यंदाची IPL ही VIVO IPL असणार आहे.

शारजा, दुबई आणि अबुधाबी या तीन स्टेडियममध्ये मॅचेस खेळवण्यात येतील. सर्व मॅचेस प्रेक्षकांविना रिकाम्या स्टेडियममध्ये खेळवण्यात येतील.

या 53 दिवसांमध्ये 10 सामने भारतीय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

यंदाच्या आयपीएल हंगामाची फायनल 10 नोव्हेंबरला होणार असून, प्लेऑफचं वेळापत्रक जाहीर करण्यात आलं आहे.


सामग्री: लीना बी

दक्षिण कोरियातील यू-ट्यूब स्टार लीना बी हिने या 'नो मेक-अप' मोहिमेला सुरुवात केली. चेहऱ्यावरील मेकअप उतरविण्याचे ट्युटोरिअल्स लीनाने यू-ट्युबवर टाकले. ही गोष्ट सहजासहजी स्वीकारली जाणार नाही, याची तिला कल्पना होती. मात्र थेट जीवे मारण्याच्या धमक्या मिळणे हे तिच्यासाठी धक्कादायक होतं. पण 21 वर्षीय लीनाने पूर्ण विचारांती निर्णय घेतला होता.

एरवी मेकअप कसा करायचा याचे धडे देणाऱ्यांना 'मेकअप नको' असे प्रमोट करणारा व्हीडिओ अपलोड करणं कितपत पचनी पडेल, याची लीनाला चिंता होती. मात्र कोरियन महिलांच्या स्वतःला सौंदर्यप्रसाधनांच्या थराखाली दडवायच्या सवयीविरोधात ठामपणे भूमिका घेण्याची वेळ आली आहे, हेदेखील तिला कळत होतं.

"मेकअपशिवाय आपला चेहरा इतरांना दाखवण्याची भीती कोरियन महिलांच्या मनात बसली आहे. तुम्ही दिसायला कुरूप आहात, हे ऐकणंच महिलांना अपमानास्पद वाटतं. मलाही तसंच वाटायचं," या मोहिमेबद्दल बोलताना लीनाने सांगितले.

पण तिने धाडसाने आपल्या खोटया पापण्या काढतानाचा, गडद लाल रंगाची लिपस्टिक पुसतानाचा व्हीडिओ अपलोड केला. त्यानंतर काही वेळातच पाच लाख लोकांनी हा व्हिडिओ पाहिला. काहींनी तिला पाठिंबा दिला, पण बहुतांश जणांनी तिच्यावर टीका दिली. काहींनी तर 'आम्ही तुला शोधून जीवे मारू' अशी धमकीही दिली. "अशा धमक्या मिळाल्यानंतर घराबाहेर पडण्याचीही भीती वाटत होती," असं लीनानं म्हटलं.

दक्षिण कोरियातील अनेक तरुण मुली लीना बीच्या पावलावर पाऊल टाकत आहेत. 'मेक-अपच्या थरापासून सुटका' असं नावच त्यांनी आपल्या अभियानाला दिलं आहे. या मुलींना आपल्या लांब केसांना कात्री लावली, कॉस्मेटिक्स पुसून टाकले आणि हे व्हिडिओ सोशल मीडियावर टाकले. समाजाने सौंदर्याच्या ज्या पारंपरिक कल्पना मुलींवर लादल्या आहेत, त्याविरोधात कोरियातील तरुण मुली आपला निषेध व्यक्त करत आहेत.

दक्षिण कोरियाला जगाचं सौंदर्याची राजधानी म्हटलं जातं.

नोकरीसाठी प्लास्टिक सर्जरी?

कोरियामधे लहानपणापासूनच मुलींवर सुंदर दिसण्याचं महत्त्व बिंबवलं जातं. शिडशिडीत अंगकाठी, नितळ चेहरा, गोल चेहरा अशी सौंदर्याची विशिष्ट परिमाणं किती महत्त्वाची आहेत, हे सतत सांगण्यात येतं. कोरियातली ब्युटी इंडस्ट्री ही जगातील सर्वांत मोठ्या ब्युटी इंडस्ट्रीपैकी एक आहे. जगातील सर्वाधिक कॉस्मेटिक सर्जरी या दक्षिण कोरियात होतात. सौंदर्य असेल तरच यश मिळते, असा समज इथल्या समाजामधे पक्का रुजला आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चेहऱ्यावरचे मेकअपचे थर पुसून आपण जसे आहोत, तसे इतरांना सामोरे जाण्याची मोहीम दक्षिण कोरियात सुरू झाली आहे. मात्र स्वतःलाच स्वीकारण्याच्या या प्रयत्नाचे स्वागत होण्याऐवजी त्याला मोठ्या प्रमाणात विरोध होताना दिसत आहे.


सामग्री: लीलियन फेडरमॅन आणि फिलीस इर्विन

1971 मध्ये महिला मुक्ती आंदोलनाच्या सुरुवातीच्या वर्षांत कॅलिफोर्निया स्टेट युनिव्हर्सिटीच्या प्राध्यापक लिलियन फेडरमॅन यांनी संस्थेच्या संचालक फिलीस इर्विन यांच्याशी संपर्क साधला.

सुरुवातीला एक नवीन शैक्षणिक कार्यक्रम बनवण्याची चर्चा झाली. पण यातून एका प्रेमकहाणीची सुरुवात होणार होती. यामध्ये अनेक रोमांचक वळणं येणार होती.

जेव्हा लिलियन आणि फिलीस भेटले, त्यावेळी कॅलिफोर्नियासह अमेरिकेत इतर ठिकाणी एलजीबीटीक्यू समुदायाशी भेदभाव करणारे कायदे होते.

कॅलिफोर्नियाने 1975 साली समलैंगिक संबंधांना परवानगी देणारा कायदा मंजूर केला होता. पुढच्या वर्षी तो लागूही झाला.

लिलियन यांनी बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिसच्या कार्यक्रमात आऊटलुकला सांगितलं, "आम्हाला देशाच्या प्रत्येक भागात गुन्हेगारच मानलं गेलं. बहुतांश लेस्बियन लपून राहत होते."

असं असलं तरी आपलं कुटुंब बनवण्याचं त्यांचं स्वप्न होतं.

या दोन महिलांनी कायदेशीर अडचणींवर तोडगा काढला. त्यावेळी 50 वर्षांच्या असलेल्या फिलीस यांनी 30 वर्षांच्या आसपास असलेल्या लिलियन यांना दत्तक घेऊन आपली मुलगीच बनवलं.

पण पुढे परिस्थितीने वेगळंच वळण घेतलं.

2008 मध्ये कॅलिफोर्नियाने समलैंगिक विवाहाला मान्यता दिली. त्यावेळी लिलियन आणि फिलीस यांनी लग्न केलं आणि आई-मुलगी एकमेकांचे जीवनसाथी बनले.

लिलियन हसत सांगतात, मला वाटतं की जगातील इतर कोणत्याही दाम्पत्यापेक्षा आमच्यातलं नातं जास्त कायदेशीर आहे.

वेगळी सुरुवात

दोघांनीही रोमान्स करायला सुरुवात केली, त्यावेळी त्या समलैंगिक असल्याचं त्यांनी सार्वजनिकरित्या घोषित केलं नव्हतं.

फिलीस सांगतात, त्यावेळी शांत राहून आपलं आयुष्य जगावं लागणार आहे, हे आम्हाला माहिती होतं.

पण लवकरच युनिव्हर्सिटीच्या सहकाऱ्यांना या दोघांमध्ये काहीतरी चाललं असल्याचं लक्षात आलं.

लीलियन फेडरमॅन आणि फिलीस इर्विन अवरोमसह

फेडरमॅन सांगतात, आम्ही नेहमीच सोबत दिसल्यामुळे ते आम्हाला फिलियन अँड लिलीस असं म्हणायचे.

जेव्हा महिलांच्या समलैंगिकतेच्या इतिहासावर पुस्तकं लिहिण्यास सुरुवात झाली, तेव्हा आम्ही सोबत असल्याचं सर्वांना कळालं.

मातृत्व

1974 मध्ये दोघांनी मूल जन्माला घालण्याचा निर्णय घेतला. लिलियन फर्टिलिटी क्लिनिकला गेली.

विशेषतः सिंगल मानल्या जाणाऱ्या महिलांनी कृत्रिम गर्भधारणा करुन घेणं, ही त्यावेळी असामान्य बाब होती.

पण लिलियन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ही दोन महिलांच्या प्रेमाची कहाणी आहे. फिलीसला तिची लेस्बियन पार्टनर लिलियन यांनी दत्तक घेतलं होतं. तिला आपलं कुटुंब तयार करायचं होतं. पण पुढे त्यांच्या आयुष्यात दुसरंच काहीतरी घडणार होतं.


सामग्री: लुवाक कॉफी

काही महिन्यांपूर्वी कामानिमित्त इंडोनेशियाला जाणं झालं. इंडोनेशिया... सध्या भूकंप आणि त्सुनामीनं हादरलेला हा देश. पण हा आणखी एका कारणासाठी ओळखला जातो तो त्यांच्याकडे मिळणाऱ्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या कॉफीमुळे. मलाही कॉफी मनापासून आवडते. त्यामुळे एका महिन्यात मी अनेक प्रकारच्या कॉफी ट्राय केल्या. कॉफीच्या टेस्टमध्ये इतकं वैविध्य असू शकतं हे मला पहिल्यांदाच जाणवलं. पण माझं कॉफीप्रेम संपलं नव्हतं. कारण मला टेस्ट करायची होती जगातील सर्वांत महाग कॉफीपैकी एक - लुवाक कॉफी.

आता तुम्ही म्हणाल यात काय आहे? अशा अनेक महागड्या कॉफी आहेत. पण थांबा, जर मी तुम्हाला म्हटलं की लुवाक कॉफी ही थेट कॉफीच्या बियांपासून नाही तर एका प्राण्याच्या 'शी'पासून म्हणजे विष्ठेपासून बनते असं सांगितलं तर? घाबरू नका. कॉफी बनवण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. हा आहे ब्लॅक कॉफी पिणाऱ्यांसाठी एक छान ऑप्शन.

कॉफी लुवाक बनते कशी?

इंडोनेशियातील सुमात्रा, जावा, बाली आणि सुलावेसी या बेटांवर प्रामुख्याने कॉफी लुवाकचं उत्पादन होतं. या कॉफीला नाव दिलं गेलंय ते 'लुवाक' नावाच्या प्राण्यावरून.

लुवाक प्राणी

लुवाक हा मांजरासारखाच प्राणी. आकारानं मांजरापेक्षा थोडा मोठा. या प्राण्यांचं वैशिष्ट्य म्हणजे हे प्राणी रात्री जागतात आणि दिवसा मस्त झोपा काढतात.

त्यामुळे लुवाक कॉफीची प्रक्रियाही सुरू होते ती रात्री. रात्री या लुवाक प्राण्यांना कॉफीची भरपूर फळं खायला दिली जातात. रात्रभर खाऊन ती फळं हे प्राणी पचवतात, पण बिया मात्र त्यांना पचवता येत नाहीत. परिणामी मग सकाळी त्यांच्या विष्ठेमधून बिया बाहेर पडतात.

मग काम सुरू होतं ते लुवाक कॉफी बनवण्याचं. लुवाकच्या शीमधून बाहेर पडलेल्या कॉफीच्या या बिया गरम आणि थंड पाण्यानं धुतल्या जातात आणि उन्हात सुकवल्या जातात. विशेष म्हणजे इंडोनेशियात ही कॉफी बनवण्यासाठी कुठेही मोठ्या मशिन्स वापरले जात नाहीत. कॉफी मेकिंग मशीन आहेत ते लुवाक प्राणीच. कॉफीच्या बिया सुकल्या की त्या निवडल्या जातात आणि तव्यावर किंवा पातेल्यात भाजल्या जातात.

विष्ठेतून बाहेर आलेल्या बिया.

बिया सुकवल्यामुळे त्यातलं पाणी निघून गेलेलं असतं आणि त्या भाजल्यानं कडक आणि टणकं होऊन कुरकुरीत बनतात. पण या बिया भाजताना त्या सतत परताव्या लागतात. बिया गोल्डन ब्राऊन झाल्या की बाहेर काढल्या जातात. इंडोनेशियात बहुतेक करून चुलीवर बिया भाजल्या जातात....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चहा किंवा कॉफी नसती तर अनेकांचं काय झालं असतं या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासारखं आहे. आपल्यातले अनेकजण 'टी टॉटलर' किंवा 'कॉफीहॉलीक' असतील. पण कॉफीच्या चाहत्यांसाठी एक विशेष सूचना. पुढे जे वाचणार आहात त्यामुळे तुमच्या कॉफी प्रेमाला फटका बसू नये इतकीच अपेक्षा.


सामग्री: लुसी, रॉबर्ट आणि टीम या त्यांच्या तीन मुलांनी याबाबत माहिती देताना दुःख व्यक्त केलं आहे. "ते एक महान वैज्ञानिक आणि कर्तबगार व्यक्ती होते, त्यांच कार्य यापुढेही सुरू राहील," असं त्यांच्या मुलांनी म्हटलं आहे.

फक्त विज्ञान क्षेत्रात काम करणाऱ्या लोकांनाच नाही तर सामान्य लोकांनाही त्यांचं खूप आकर्षण होतं. त्यामुळेच त्यांच्या आयुष्यावर आधारित 'थेअरी ऑफ एव्हरीथिंग' या चित्रपटाला प्रेक्षकांची पसंती मिळाली.

या विश्वाचं गूढ केवळ एका सिद्धांतामध्ये किंवा थेअरीमध्ये सांगता येईल का? यासाठी त्यांनी आपलं संपूर्ण आयुष्य समर्पित केलं.

त्यांच्या प्रकृतीमुळं त्यांच्यावर अनेक मर्यादा आल्या, पण त्या मर्यादा ओलांडून त्यांनी आपलं कार्य सातत्यानं सुरू ठेवलं होतं.

त्यांच्या या विजिगीषू वृत्तीमुळेच ते लाखो जणांच्या गळ्यातील ताईत बनले होते.

बालपण

स्टीफन हॉकिंग यांचा जन्म इंग्लंडमधल्या ऑक्सफर्डमध्ये 8 जानेवारी 1942 रोजी झाला. त्यांचे वडील जीवशास्त्राचे संशोधक तर आई वैद्यकीय संशोधन सचिव.

स्टीफन हॉकिंग यांचे वडील संशोधक होते.

संशोधनाचं बाळकडू त्यांना आपल्या आई-बाबांकडून मिळालं. अगदी बालपणापासूनच त्यांना गणित आणि विज्ञानाची आवड.

विश्वाच्या निर्मितीचं गूढ काय आहे हे समजून घेण्यासाठी गणित आणि विज्ञानाची मदत होते, म्हणून ते या विषयांकडे वळले.

ऑक्सफर्डमध्ये प्रथम क्रमांक

ऑक्सफर्ड विद्यापीठामधून भौतिकशास्त्रात प्रथम क्रमांक मिळवल्यानंतर ते केंब्रिजमध्ये पीएचडीसाठी गेले. याच ठिकाणी त्यांची ओळख आपली भावी पत्नी जेन यांच्याशी झाली.

जेन या आधुनिक भाषाविज्ञानाच्या विद्यार्थिनी होत्या. न्यू इअर पार्टीमध्ये त्यांची ओळख झाली. ओळखीचं रुपांतर मैत्रीमध्ये आणि मैत्रीचं रुपांतर प्रेमामध्ये झालं.

त्यांना मोटार न्यूरॉन डिसीज आहे हे कळलं. या आजारामुळे हळुहळू आपलं शरीर पक्षाघातानं ग्रस्त होईल असं त्यांना समजलं.

"तुमचं आयुष्य केवळ दोन वर्ष उरलं आहे," असं त्यांना डॉक्टरांनी म्हटलं. त्यावेळी त्यांचं वय होतं 21 वर्षं. अशा परिस्थितीही जेन यांनी त्यांची साथ सोडली नाही.

हॉकिंग यांची प्रकृती ढासळण्यापूर्वी दोघांनी लग्न करण्याचा निर्णय घेतला. लग्नावेळी हॉकिंग यांना हातात काठी घेऊन चालावं लागलं होतं.

मर्यादांनाच आपलं शक्तिस्थान बनवलं

मोटार न्यूरॉन डिसीजनं त्यांच्या शरीरावर ताबा मिळवला होता, पण त्यांचं मन त्यांच्या पूर्ण नियंत्रणात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगातल्या सर्वाधिक लोकप्रिय वैज्ञानिकांपैकी एक असणाऱ्या स्टीफन हॉकिंग यांचं वयाच्या 76व्या वर्षी निधन झालं. त्यांच्या कुटुंबीयांनी ही माहिती दिली आहे.


सामग्री: लेग स्पिनर राशीद खान.

भारताविरुद्ध जरी हा एकमेव सामना खेळायला अफगाण संघ आला आहे. मात्र नुकत्याच झालेल्या IPLमध्ये त्यांचा फिरकीपटू राशीद खानने भल्याभल्या फलंदाजांना माघारी धाडून संपूर्ण स्पर्धेत वर्चस्व गाजवलं होतं.

बंगळुरूत पहिल्या कसोटीच्या पूर्वसंध्येला बीबीसीशी केलेल्या खास बातचीतमध्ये राशीदने सांगितलं की 'रनमशीन' विराट कोहलीला बाद करणं खास क्षण होता.

"विराट कोहली, महेंद्र सिंह धोनी तसंच एबी डी'व्हिलियर्स हे तिघंही दिग्गज खेळाडू आहेत. IPL दरम्यान या तिघांना बाद करता आलं, याचं समाधान आहे. तिघांनाही आउट करताना मजा आली. त्यांची विकेट मिळवणं प्रचंड मोठं यश आहे," असं तो सांगतो.

राशीद सांगतो की त्याने आपल्या खेळाची सुरुवात निर्वासितांच्या कॅम्पमधून केली. "ते वातावरण भीषण होतं. अभ्यास आवडत होता, पण क्रिकेटने त्याची जागा घेतली."

"सात भाऊ, चार बहिणी असा गोतावळा आहे. नोकरी व्यवसायामुळे भाऊ क्रिकेटमध्ये करिअर करू शकले नाहीत. मात्र त्यांच्यावेळी सोयीसुविधाही नव्हत्या," असं तो सांगतो.

गेल्या महिन्यात संपलेल्या IPLच्या हंगामात त्याने सनरायझर्स हैदराबादकडून खेळताना 17 मॅचमध्ये 21 विकेट्स घेतल्या होत्या. त्याची ही कामगिरी नक्कीच वा

"या फॉरमॅटमध्ये स्पिनर्सना विकेट मिळवणं कठीण असतं. तिन्ही खेळाडू स्पिनर्सविरुद्ध खोऱ्याने रन्स करतात. त्यांना त्रिफळाचीत करणं मोठं यश आहे. मोठ्या फलंदाजांविरुद्ध चांगली कामगिरी करायची असं डोक्यात होतं. विकेट मिळेल, नाही मिळेल हा नंतरचा भाग होता. त्यांना अडचणीत टाकायचं होतं. त्यांना बोल्ड करणं आनंददायी होतं. माझी टीम जिंकली याचा आनंद जास्त आहे."

"रेकॉर्ड तोडण्याचं डोक्यात नसतं. चांगलं खेळणं हेच उद्दिष्ट आहे. प्रत्येक सामन्यागणिक सुधारणा करणं, कौशल्यं अधिक घोटीव करणं महत्त्वाचं आहे, असं राशीद सांगतो.

पाहा राशीदची संपूर्ण मुलाखत

बेंगळुरूमधली टेस्ट मॅच दोनच दिवसात आटोपली असली तरी आता राशीद खान हे नाव भारतीय क्रिकेटप्रेमींना ओळखीतलं झालंय. या सामन्यात त्याने 34.5 षटकांमध्ये 154 धावा देत दोन बळी घेतले.

"भारतीय चाहत्यांची मने जिंकायची आहेत. एखाद्या विदेशी खेळाडूसाठी हे कठीण आहे. भारतात खेळायची मजाच अनोखी आहे. भारतीय चाहत्यांचं मिळणारं प्रेम भारावून टाकणारं असतं.

विकेट मिळाल्यानंतर पुतण्या इरफानच्या सांगण्यावरून विमानभरारी सारखं सेलिब्रेशन करत असल्याचं राशीदने स्पष्ट केलं.

दरम्यान,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अफगाणिस्तानच्या क्रिकेट टीमने काही वेळापूर्वीच आपला पहिलावहिला कसोटी सामना बेंगळुरूत गमावला. पण कसोटीचा दर्जा मिळवून हा सामना खेळणंच त्यांच्यासाठी या क्षणाला मोठी गोष्ट होती. हा क्षण सहज नाही आला, तेही अफगाणिस्तानसारख्या संघर्षग्रस्त देशात तर नाहीच. आणि ही वाटचाल सोपी नक्कीच नव्हती.


सामग्री: लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती

आता त्यांना दक्षिण समुद्रातून केप टाऊनपर्यंतचा पल्ला गाठायचा आहे.

केप टाऊनची मजल मारून मग पुन्हा सात महिन्यांनी त्या गोव्याला परततील. हे अंतर आहे 21 हजार 600 किलोमीटरचं!

शिडाच्या बोटीतून जगाची सफर करणारं हे भारतीय महिलांचं पहिलंच पथक आहे.

'तारिणी'च्या पथकाने याआधी गोव्याहून मॉरिशसची मोहीम पार पाडली होती. पण यावेळी आव्हान आहे ते दक्षिण समुद्राचं.

गोठवणारी थंडी, उणे 55 डिग्री तापमान, उंचच उंच लाटा, जोराचे वारे या सगळ्याचा सामना त्यांना करावा लागणार आहे.

या मोहिमेची कॅप्टन वर्तिका जोशी सांगते, "या मोहिमेत एक असा टप्पा येणार आहे, जेव्हा आम्ही सगळ्याजणी एक हजार सागरी मैल आत असू.

भारतीय नौसेना: महिला अधिकारी निघाल्या आहेत जगभ्रमंतीला

अशा वेळी नौदलाचं हेलिकॉप्टरही तुमच्या मदतीला येऊ शकत नाही. त्यामुळे तुमच्या समस्या तुम्हालाच सोडवाव्या लागतात."

पहिला टप्पा

कॅप्टन लेफ्टनंट कमांडर वर्तिका जोशी, लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती, लेफ्टनंट कमांडर प्रतिभा जामवाल, लेफ्टनंट विजया देवी, लेफ्टनंट पी. ऐश्वर्या आणि लेफ्टनंट पायल गुप्ता या नौदलाच्या सहा महिला अधिकारी गोव्याहून ऑस्ट्रेलियातल्या फ्री मँटलच्या दिशेने निघाल्या आहेत.

हे अंतर आहे, 4500 सागरी मैलाचं. हा टप्पा त्या 37 दिवसांत पार करतील.

पुढचे तीन टप्पे

दुसऱ्या टप्प्यात ऑस्ट्रेलियाहून न्यूझीलंडचा प्रवास आहे. हे अंतर 3,500 सागरी मैल एवढं आहे. यासाठी त्यांना 25 दिवस लागतील, असा अंदाज आहे.

तिसरा टप्पा विषुववृत्त आणि अंटार्क्टिकाच्या मधून असेल. हा टप्पा आहे 5000 सागरी मैलांचा आणि याला लागतील सुमारे 35 दिवस.

चौथा आणि अखेरचा टप्पा  फॉकलंड ते केप टाऊन असा असेल. अंतर आहे 3800 सागरी मैलांचं. या कठीण प्रवासासाठी 40 दिवस लागतील.

परतीचा प्रवास केप टाऊनहून पुन्हा गोव्याच्या दिशेने होईल. हा प्रवास नॉनस्टॉप आहे. त्यासाठी 40 दिवस लागतील.

'तारिणी'वर कायकाय आहे?

ही मोहीम नौदलाची असल्यामुळे बोटीवर अत्याधुनिक उपकरणं आहेत.

हायटेक जीपीआरएस यंत्रणाही या बोटीवर आहे. पण तरीही अन्नधान्य, पाणी याचा साठा मर्यादित असतो.

कधीकधी मात्र बोटीमध्ये पाणीटंचाई निर्माण होते. वर्तिकाला आठवतं, एकदा बोटीत पाण्याचा एक थेंबही नव्हता. बोट समुद्राच्या अगदी मध्यावर होती.

 त्यावेळी आधार होता विषुववृत्तावर जमलेल्या ढगांचा. या सगळ्यांनी पावसाची वाट पाहिली.

खरंच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

INSV 'तारिणी'च्या सहा नौदल अधिकाऱ्यांनी शिडाच्या बोटीतून आता कन्याकुमारी पार केलंय. भारतीय नौदलाच्या या पथकाने 10 सप्टेंबरला गोव्याहून या मोहिमेची सुरुवात केली.


सामग्री: लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती

मी खूप वेळा विचार करते, नेव्हल बेसमध्ये रात्रंदिवस कष्ट करताना, कुटुंबासाठी पै पै जमवताना, आपल्या मुलीनं सेलिंगमध्ये जावं हा विचार माझ्या आईच्या मनात कसा काय आला? पण तिनं स्वप्न पाहिलं आणि ते खरं ठरलं.

मी, लावण्या आणि सुवर्णा... आम्ही तिघी बहिणीच. दोन मुलींनंतर माझ्या वडिलांना मुलाची आस होती. म्हणूनच माझा जन्म झाला तेव्हा बाबा थोडे नाराजच झाले होते. पापा कहते है… बडा नाम करेगा, बेटा हमारा ऐसा काम करेगा... या त्यांच्या अपेक्षा भंगल्या होत्या बहुतेक. पण आता मात्र त्यांना माझ्याबद्दल काय सांगू आणि काय नको, असं होत असतं.

आपण एखाद्या फिल्ममध्ये बघतो... एक कुटुंब अहोरात्र परिस्थितीशी झगडत असतं, अनेक संकटांचा सामना करतं, कुणीच हिंमत हरत नाही आणि एक दिवस त्यांचा मुलगा मोठी कामगिरी करून घरी येतो... हा क्षण बघताना आपल्या अंगावर रोमांच उभे राहतात.

इथे मात्र फिल्म नाही, हे माझ्याबाबतीत घडलंय आणि जे मुलानं करून दाखवलं असतं तेच मुलीनं करून दाखवलंय. शिडाच्या बोटीतून जगाची सफर करण्याची मोहीम पूर्ण केल्यानंतर पुन्हा एकदा मला वायझॅकचं माझं ते घर, समुद्रकिनाऱ्यावरचा नेव्हल बेस खुणावतोय. इथल्या नौदलाच्या तळावरचे छोटे रस्ते, वळणं, गल्ल्या हेच माझं आयुष्य आहे.

लेफ्टनंट कमांडर पी. स्वाती आईसोबत

नेव्हल बेसमध्ये काम करत असल्यामुळे माझ्या आईला सगळ्या सोयीसुविधा मिळत होत्या. पण ती जे काम करत होती तेच तिच्या मुलींनी करावं, असं तिला वाटत नव्हतं. म्हणूनच तिनं आम्हाला वेगळ्या वातावरणात वाढवायचं ठरवलं.

मी आणि माझ्या बहिणींच्या शिक्षणासाठीचा खर्च परवडणारा नव्हता तरीही माझ्या आईबाबांनी मलकापुरमसारख्या छोट्याशा गावात भाड्यानं घर घेतलं आणि आम्हाला चांगलं शिक्षण दिलं. मी अभ्यासात हुशार होते, पण माझा कल आऊटडोअर अक्टिव्हिटीजकडे होता. वायझॅकचा समुद्र आणि तिथला नेव्हल सेलिंग क्लब मला खुणावत होता.

मला आठवतं, माझी आई मला त्या क्लबमध्ये घेऊन जायची आणि वॉटर स्कूटरची राईड घडवायची. तिथल्या नौदल अधिकाऱ्यांच्या मुलांप्रमाणेच मी पण सेलिंग करावं, असं तिला वाटायचं. सेलिंगचं हे वेड मला तिच्यामुळेच लागलं. मी 13 वर्षांची होते तेव्हा मी शिडाच्या छोट्या बोटीतून सैर केली होती.

शाळा आणि कॉलेजमध्ये असताना मी एनसीसीची बेस्ट कॅडेट होते, पण नौदलातच जायचं, असं काही ठरवलं नव्हतं. 11वी आणि 12वी मी तेलुगू माध्यमातच शिकले होते. माझे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माझी आई रानी ही विशाखापट्टणमच्या नेव्हल बेसमध्ये 'मेड' म्हणून काम करायची आणि वडील आदिनारायण याच नेव्हल डॉकयार्डमध्ये हेडकुक होते. आता याच ठिकाणी मी नौदल अधिकारी म्हणून काम करते. ही गोष्ट माझीच आहे, पण कधीकधी माझाही यावर विश्वास बसत नाही.


सामग्री: लेफ्टनंट कर्नल अॅडोल्फ आइकमन

दुसऱ्या महायुद्ध संपल्यानंतर कितीतरी वर्षांनी अर्जेंटिनामध्ये अज्ञातवासात असताना आइकमेन यांनी विलियम सॅसेन नावाच्या एका डच व्यक्तीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं, "खरं सांगायचं तर युरोपात राहणाऱ्या सर्वच्या सर्व 1 कोटी 30 लाख ज्यूंना ठार केलं असतं तर माझं काम पूर्ण झालं असतं.

मात्र, हे झालं नाही आणि म्हणून आपल्या येणाऱ्या पिढ्यांना जो त्रास सहन करावा लागणार आहे, त्यासाठी मी स्वतःला जबाबदार मानतो. आमची संख्या कमी असल्याने हे काम आम्ही पूर्ण करू शकलो नाही. मात्र, जेवढं शक्य होतं तेवढं आम्ही नक्कीच केलं."

दुसरं महायुद्ध संपल्यानंतर आइकमन अर्जेटिंनाला पळून जाण्यात यशस्वी झाले होते.

1957 साली मोसाद या इस्रायलच्या गुप्तचर यंत्रणेला आपल्या जर्मन सूत्रांकडून आइकमेन गेल्या अनेक वर्षांपासून अर्जेंटिनामध्ये नाव बदलून राहत असल्याचं कळलं.

सर्व पुराव्यांची खात्री पटल्यानंतर मोसादचे संचालक इसेर हॅरल यांनी पंतप्रधान डेव्हिड बेन गुरियो यांच्या निवासस्थानी जाऊन आम्ही आइकमनला अर्जेंटिनात शोधून काढल्याचं सांगितलं.

यावर गुरियो म्हणाले, "आपल्याला त्याला जिवंत किंवा मृत पकडायचं आहे."

मात्र, एक क्षण विचार करून ते पुढे म्हणाले, "पण, तुम्ही त्याला जिवंत पकडू शकलात तर बरं होईल. आपल्या तरुणांसाठी हे गरजेचं आहे."

रफी ऐतान यांना या मोहिमेची जबाबदारी देण्यात आली.

मोसादच्या गुप्तहेरांची टीम अर्जेंटिनात पोहोचली

1960 च्या एप्रिल महिन्याच्या अखेरिस मोसादच्या 4 गुप्तहेरांची एक टीम वेगवेगळ्या मार्गांनी अर्जेंटिनामध्ये दाखल झाली.

त्यांनी ब्युनोस आयर्समध्ये एक घर भाड्याने घेतलं. या घराला 'कासिल' हे कोडनाव देण्यात आलं. दरम्यानच्या काळात अर्जेंटिना 20 मे रोजी 150 वा स्थापना दिन साजरा करणार असल्याची माहिती इसेर यांना मिळाली.

त्यामुळे या कार्यक्रमासाठी इस्रायलसुद्धा त्यांचे शिक्षण मंत्री अब्ब इबान यांच्या नेतृत्त्वाखाली एक प्रतिनिधी मंडळ पाठवणार, अशी योजना आखण्यात आली. या प्रतिनिधी मंडळाला घेऊन जाण्यासाठी इस्रायलच्या इलाई एअरलाइन्सने 'व्हिस्परिंग जायंट' नावाचं एक विशेष विमान धाडलं.

मोसादचे निर्देशक इसेर हॅरेल

इबान यांना जराही कल्पना नव्हती की, त्यांना जी विशेष सेवा मिळतेय त्याचा मुख्य उद्देश 'मिशन आइकमन' आहे. 11 मे रोजी इलाई फ्लाईट क्रमांक 601 अर्जेंटिनाला रवाना होईल, असं ठरलं.

विमानाच्या चालक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हिटलर व्यतिरिक्त युरोपातील ज्यूंना ठार करण्याचं वेड कदाचित लेफ्टनंट कर्नल अॅडोल्फ आइकमन यांनाच असावं.


सामग्री: लेबनॉनच्या जनतेने यापैकी तिसरा पर्याय निवडला!

तर झालं असं की, व्हॉट्सअॅप, फेसबुकसारख्या काही अॅप्सवरून केल्या जाणाऱ्या कॉलवर लेबनॉन सरकारने प्रतिदिन 0.20 डॉलरचा कर लादला.

तिथल्या नागरिकांनी याचा तीव्र निषेध केला आणि रस्त्यावर उतरून या टॅक्सविरोधात आंदोलन सुरू केलं. काही ठिकाणी सुरक्षा बल आणि आंदोलकांमध्ये झटापटही झाली. त्यानंतर सरकारने हा टॅक्स रद्द केला आहे.

मात्र अर्थिक संकटाला हाताळण्यात अपयशी ठरलेल्या सरकार पायउतार होण्याची मागणी आंदोलकांनी केली.

गुरुवारी या आंदोलनादरम्यान शेकडो नागरिक जखमी झाल्याचं वृत्त आहे. सुरक्षा बलाने आंदोलकांवर अश्रुधूराच्या नळकांड्या फवारल्या. गेल्या काही वर्षांत लेबेनॉनमध्ये पहिल्यांदाच इतकं तीव्र आंदोलन पाहायला मिळालं.

"देश सध्या एका अभूतपूर्व अशा कठीण काळातून जात आहे," असं शुक्रवारी लेबनॉनचे पंतप्रधान साद-अल-हरिरी म्हणाले. पण त्यांनी राजीनामा दिला नाही.

परिस्थिती सुधारण्यासाठी त्यांनी "सरकारमधल्या मित्रपक्षांना" 72 तासांची मुदत दिली आहे.

लेबनॉनच्या नागरिकांचं आंदोलन कशासाठी?

लेबनॉनचे हजारो नागरीक सरकारच्या आर्थिक धोरणांचा निषेध करताना दिसत आहेत.

"मी घरी बसलो होतो. लोकांना रस्त्यावर उतरलेले पाहून मीसुद्धा बाहेर पडलो," असं बेरूतमध्ये अकाऊंटंट म्हणून काम करणारे सेझार शाया यांना रॉयटर्स वृत्तसंस्थेला सांगितलं. "मी विवाहित आहे. माझा दर महिन्याला कर्जाचा हप्ता असतो. पण सध्या माझ्या हातात काम नाही. याला सरकार कारणीभूत आहे."

"लोकांना सत्ता उलथवून टाकायचीय" अशा घोषणांनी बेरूतचा रिआड अल-सोल्ह स्क्वेअरला गुरुवारी दणाणून सोडला. गेल्या काहीदशकांतला सर्वात मोठा वणवा पेटला असताना सरकारने त्याबाबत काहीच केलं नाही, असंही संतप्त लोकांनी आपल्या नाराजीतून व्यक्त केलं.

व्हॉट्सअॅप टॅक्सचं काय झालं?

सरकारने गुरुवारी इंटरनेटच्या माध्यमातून केल्या जाणाऱ्या फोन कॉलवर टॅक्स लावण्याचा निर्णय घेतला होता. यामध्ये व्हॉट्सअॅप, फेसबुक मॅसेंजर आणि अॅपल फेसटाईम या अॅपचा समावेश आहे.

सरकारने हा निर्णय आता मागे घेतलेला असला तरी निदर्शनं सुरूच आहेत.

"आम्ही इथं व्हॉट्सअॅपसाठीच नव्हे तर इतर सगळ्यांच गोष्टींसाठी रस्त्यावर उतरलोय - इंधन, अन्न... या सगळ्यांसाठी आमचं आंदोलन सुरू आहे," असं बेरूतमध्ये निदर्शनात सहभागी असलेल्या अब्दुल्ला यांनी सांगितलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जर तुम्हाला व्हॉट्सअॅप किंवा फेसबुकचा वापर करायला कर भरावा लागला तर? तुम्ही वापर कमी कराल की कर भराल? की पेटून उठाल नि आंदोलन कराल?


सामग्री: लेयुंग स्युट लाम आणि डिकी चेयुंग

पण त्यामुळे तिथली तरुणाई काही शांत झालेली नाही. त्यांचे अनेक प्रश्न आजही कायम आहेत. आज कम्युनिस्ट चीनला 70 वर्षं पूर्ण होत आहेत. मात्र हाँगकाँग 1999 सालापर्यंत ब्रिटिश राजवटीचाच भाग होती. त्यामुले तिथले तरुण आपल्याला चीनची तशी ओढ नसल्याचं सांगतात.

या नवीन विधेयकाच्या वादामुळे तर ही भावनिक दरी आणखी वाढल्याचं अनेक जण सांगतात. त्यांच्यापैकीच काही तरुणांची ही गोष्ट -

"चांगल्या आयुष्याच्या अपेक्षेने मी विद्यापीठात प्रवेश घेतला. परंतु आता मला हाँगकाँगमध्ये काहीच भवितव्य दिसत नाही," असं 20 वर्षांच्या डिकी चेयुंगने सांगितलं. डिकी आणि त्याचे मित्रमैत्रिणी गप्पाटप्पा करताना दिसतात, पण त्यांच्या हसण्याआड एक काळजी दडली आहे.

हाँगकाँगमधल्या मोंगकॉक जिल्ह्यात जेवणाच्या निमित्ताने त्यांची भेट झाली. या सगळ्यांशी बोलताना मला नैराश्य आणि निष्फळ प्रयत्नांच्या काही कहाण्या ऐकायला मिळाल्या.

डिकीला शिक्षक व्हायचंय आणि त्यासाठी त्याचं शिक्षण सुरू आहे. घरातलं कर्तेपण त्याला निभवायचं आहे. पण हे शक्य होईल असं त्याला वाटत नाही. कारण विद्यापीठातलं शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर चांगली नोकरी मिळण्याची त्याला अपेक्षा नाही.

"मला माझ्या कुटुंबाचं जगणं बदलायचं आहे. हाँगकाँगमध्ये त्यांना घरभाड्यासाठी खूप कष्ट करावे लागतात," असं डिकी सांगतो.

"आता मोठं झाल्यावर मला ते करता येणार नाही. नोकरीच्या संधी खूपच कमी होत चालल्या आहेत. तीन वर्षांनंतर माझं ग्रॅज्युएशन पूर्ण होईल, तेव्हा तर संधी आणखी कमी झालेल्या असतील," तो सांगतो.

18 वर्षांच्या लियुंग स्युएट लामची परिस्थिती फारशी वेगळी नाही.

"ग्रॅज्युएशन झाल्यावर मी माझ्या घरच्यांसोबतच राहीन. इथे घर मिळणंही कठीण आहे. घर विकत घेणं परवडणारं नाही. हाँगकाँगच्या घरांची रचना लहानशी असते. लहान घर घ्यायलाही माझे खूप पैसे खर्च होतील, त्यामुळे बाकी सगळ्या इच्छाआकांक्षावर मर्यादा येतील," असं ती सांगते.

हाँगकाँगची स्थिती

डिकी आणि लियुंग यांच्यासमोर तीन आर्थिक अडचणी आहेत - पगार फारसे वाढत नाहीयेत, नोकऱ्यांच्या संधी कमी आणि स्पर्धा वाढतेय, आणि घरांच्या वाढणाऱ्या गगनाला भिडत आहेत.

राजकीय आंदोलनाची कारणं गुंतागुंतीची आहेत. घर घेणं किंवा नोकरी याच्याशी त्याचा फारसा संबंध नाही. सरकारच्या दशकभर जुन्या आणि ढिसाळ ध्येयधोरणांचा फटका बसतो असं हाँगकाँगमधल्या अनेकांना वाटतं.

यामुळेच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हाँगकाँग गेल्या काही महिन्यांपासून धुमसतंय. चीन आपल्यावर सक्ती करण्यासाठीचा एक कायदा आणू पाहत आहे, या भीतीने शेकडो-लाखो तरुणांनी जुलैपासून आंदोलनं केलीत. अखेर त्या वादग्रस्त विधेयकाला केराची टोपली दाखवण्यात आली.


सामग्री: लेव्ह या बाळाला रशियातून चेन्नईत उपचारासाठी आणलं गेलं. त्याच्या हृदयाचे दोन कप्पे टणक झाले होते त्यामुळे शरीराला रक्तपुरवठा करताना त्रास होत होता. मग चेन्नईतल्या डॉक्टरांनी त्याच्या शरीराबाहेरून त्याच्या हृदयाचं काम सुरू ठेवलं. कसं ते पाहू या.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एका तीन वर्षाच्या मुलाचं हृदय बंद पडायला लागलं होतं, त्याला वाचवण्यासाठी एक महाकठीण ऑपरेशन डॉक्टरांनी पार पाडलं.


सामग्री: लेसी 5 दिवसांची असताना तिच्यावर शस्त्रक्रिया करण्यात आली.

जन्मावेळी तिचं वजन फक्त 635 ग्रॅम होतं. आणि तिचं हृदय तब्बल 22 मिनिटं बंद पडलं होतं!

डॉक्टरांनीही या बाळाच्या जगण्याच्या सर्व आशा सोडल्या होत्या. तेवढ्यात अचानक त्या बाळाचं हृदय पुन्हा धडधडू लागलं. म्हणूनच या 'मिरॅकल बेबी'चा पहिला वाढदिवस खास ठरला.

या चिमुरडीचं नाव लेसी शरीफ. तिची आई 27 आठवड्यांची गरोदर असताना तिचा जन्म सिझेरियन पद्धतीने झाला.

पण Necrotising Enterocolitis या आजारावर उपचार करण्यासाठी तिला तातडीने लंडनच्या सेंट जॉर्ज  हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यातं आलं. आतड्यांशी संबंधित या आजारात आतड्यांतील ऊतींना सूज येते आणि आतड्यांत छिद्र तयार होतं.

ही शस्त्रक्रिया होत असताना या बाळाचं हृदय आधी 12 मिनिटं बंद पडलं. पण डॉक्टरांनी तिची प्रकृती स्थिर केली. नंतर पुन्हा तिचं हृदय 10 मिनिटं बंद पडलं.

"शस्त्रक्रिया योग्यरीत्या सुरू होती. पण तिची प्रकती बिघडतच चालली होती. पण आम्ही प्रयत्न सोडले नव्हते," असं भूलतज्ज्ञ डॉ. थॉमस ब्रीन सांगतात.

"इतक्या लहान आणि आजारी बाळाची, जे खरंतर दगावलंच होतं, प्रकृती पूर्ववत झाली आणि तेही मेंदूला कसलीही इजा न होता, हे माझ्या कारकिर्दीत मी कधीही पाहिलं नव्हतं," असं डॉ. ब्रीन म्हणाले.

ही मुलगी खरोखर जिद्दी आहे, तिनं बिकट परिस्थितीशी झुंज दिली आणि त्यावर मात केली, असं ते म्हणाले.

लेसीची आई ल्युसी आणि वडील फिलिप सांगतात त्यांच्या मुलीच प्रकृती फारच गंभीर होती आणि तिच्या जगण्याची शक्यता फारच कमी होती. ल्युसी सांगतात, "या शस्त्रक्रियेतून ती जगू शकेल असं आम्हाला वाटलं नव्हतं. तिच्या जन्म दाखल्याची आणि मृत्यूच्या दाखल्याची नोंद एकाच वेळी करावी लागेल, अशी भीती आम्हाला वाटली होती."

शस्त्रक्रियेनंतर तिची प्रकृती सुधारत गेली. 13 दिवसांनंतर तिच्यावर पुन्हा शस्त्रक्रिया करण्यात आली. जवळपास 111 दिवस हॉस्पिटलमध्ये राहिल्यानंतर फेब्रुवारी 2018मध्ये तिला डिस्चार्ज देण्यात आला.

सेंट जॉर्ज हॉस्पिटलमधील डॉक्टर आता सांगतात की या मुलीची वाढ चांगली होईल आणि सर्वसामान्य आयुष्य जगू शकेल.

लेसीचा वाढदिवस हॉस्पिटलमध्ये मोठ्या उत्साहात झाला.

बालरोगतज्ज्ञ झाहीद मुख्तार म्हणाले, "आरोग्य तपासणीसाठी तिला सातत्याने हॉस्पिटलला यावं लागेल. पण नंतर ती सामान्य आयुष्य जगू शकेल. ही चांगली बातमी आहे. तिचा पहिला वाढदिवस ही आनंदाची बातमी आहे."

ल्युसी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लंडनमध्ये एका चिमुरडीचा पहिला वाढदिवस नुकताच साजरा झाला. आता तुम्ही म्हणाल त्यात विशेष काय. पण या बाळाच्या बाबतीत मात्र हे विशेष आहे, कारण या बाळाने मृत्यूलाही हरवलं आहे, असं म्हणणं वावगं ठरणार नाही.


सामग्री: लेसोथेचे पंतप्रधान थॉमस थबाने आणि डावीकडे त्यांच्या पत्नी मसीहा थबाने

फर्स्ट लेडी मसीहा थबाने या स्वतः पोलिसांना शरण आल्या असून दक्षिण आफ्रिकेतल्या डोंगराळ भागात असणाऱ्या या साम्राज्याचे पोलीस आता त्यांची चौकशी करतील.

या खुनाबाबत पंतप्रधान थॉमस थबाने यांचीही चौकशी करण्यात आलेली आहे.

लेसोथोची राजधानी मसेरू येथील राहत्या घरासमोर पंतप्रधानांच्या पूर्व पत्नी लिपोलेलो थबाने यांची 2017मध्ये हत्या करण्यात आली होती. थबाने यांनी पंतप्रधानपदाची सूत्रं घेण्याच्या दोनच दिवस आधी ही हत्या झाली.

त्यावेळी या जोडप्यामधला वाद विकोपाला गेला होता आणि घटस्फोटाची प्रक्रिया सुरू होती.

ओळख न पटलेल्या शस्त्रधारी व्यक्तींनी हा हल्ला केल्याचं सुरुवातीला म्हटलं गेलं होतं. पण लेसोथो देशाचे पोलीस कमिशनर होलोमो मोलीबेली यांच्याकडे नुकत्याच दाखल करण्यात आलेल्या कागदपत्रांमुळे काही प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

थॉमस थबाने

42 वर्षांच्या मसीहा थबानेंच्या नावे 10 जानेवारीला अटक वॉरंट जारी करण्यात आलं, पण त्यापूर्वीच त्या गायब झाल्या होत्या.

मंगळवारी त्यांना दक्षिण आफ्रिकेजवळच्या सीमेजवळून अटक करण्यात आल्याचं पोलिसांचे प्रवक्ते मपिती मोपेली यांनी AFP या वृत्तवाहिनीला सांगितलं.

मसीहा थबाने यांच्यावर अधिकृतपणे गुन्हा दाखल करण्यात येणार असल्याचं पोलीस आयुक्त होलोमो मोलीबेली यांनी बीबीसीला सांगितलं.

मसीहा थबाने या जामीन अर्ज करणार का, याविषयीची माहिती मिळालेली नाही. पण त्या पळून जायची भीती असल्याने पोलीस त्यांच्या जामीन अर्जाला विरोध करणार असल्याचं आयुक्तांनी सांगितलं.

लिसोथो आणि दक्षिण आफ्रिकेतल्या इतर आठ जणांवर या खुनाचे आरोप आहेत.

थबाने यांच्याविरोधात हजारो आंदोलकांनी निदर्शनं केली.

पंतप्रधान थबाने यांनी त्यांची पोलिसांद्वारे चौकशी केली जाण्याला गेल्या महिन्यात परवानगी दिली. ज्या दिवशी त्यांची चौकशी झाली त्यादिवशी त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत विरोधी पक्षाचे अनेक लोक राजधानी मसेरूच्या रस्त्यांवर उतरले होते.

दबाव वाढल्यानंतर आपण राजीनामा द्यायचा आपला विचार असल्याचं थबाने यांनी 16 जानेवारीला जाहीर केलं. पण नेमका राजीनामा कधी देणार हे मात्र त्यांनी स्पष्ट केलं नाही.

निवृत्ती घ्यायचा विचार असल्याने आपण राजीनामा देणार असल्याचं थबाने यांनी म्हटलं होतं. त्यांच्यावर वा त्यांच्या पत्नीवर झालेल्या आरोपांचा त्यांनी दाखलाही दिला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लेसोथो या दक्षिण आफ्रिकेजवळच्या देशाच्या 'फर्स्ट लेडी' म्हणजेच पंतप्रधानांच्या पत्नीवरच खुनाचा गुन्हा चालणार आहे. तो देखील त्यांच्या पतीच्या म्हणजेच पंतप्रधानांच्या पूर्व पत्नीच्या खुनाचा गुन्हा.


सामग्री: लेस्बियन सेक्सचा प्रयत्न केला म्हणून दोन मुस्लीम महिलांना फटक्यांची शिक्षा देण्यात सुनावण्यात आली.

या महिलांचं वय 22 आणि 32 आहे. मलेशियातील तेरेंग्गनू राज्यातील शरिया उच्च न्यायालयात या महिलांना प्रत्येकी 6 फटके लगावण्याची शिक्षा देण्यात आली.

या शिक्षेवर मानवी हक्क कार्यकर्त्यांनी संताप व्यक्त केला. मलेशियात समलिंगी संबंधावर धार्मिक तसेच सेक्युलर कायद्यांनी बंदी आहे.

या महिलांना ही शिक्षा दिली जात असताना तिथं 100वर लोक उपस्थित होते, अशी बातमी स्थानिक प्रसारमाध्यम 'द स्टार'ने दिली आहे.

या महिला एका कारमध्ये सेक्स करण्याचा प्रयत्न करत होत्या, त्यावेळी त्यांना पकडण्यात आलं होतं.

मलेशियातील मानवी हक्कांवर काम करणारी संस्था वुमेन एड ऑर्गनायझेशनने रॉयटर्सला दिलेल्या प्रतिक्रियेत ही घटना मानवी हक्कांची पायमल्ली करणारी आणि खेदजनक असल्याचं म्हटलं आहे. दोन प्रौढ व्यक्तींमध्ये सहमतीने होणाऱ्या शारीरिक संबंधाना गुन्हा ठरवलं जाऊ नये असं या संस्थेने म्हटलं आहे.

जकार्तामध्ये समलैंगिक लोकांना त्रास सहन करावा लागत आहे.

तेरेंग्गनू इथल्या स्टेट काऊन्सिलचे सदस्य सतिफुल बहरी ममात यांनी या शिक्षेचं समर्थन केलं आहे. ते म्हणाले, ही शिक्षा कुणाचा छळ करण्यासाठी नाही तर समाजाला धडा देण्यासाठी होती.

या दोन महिलांना एप्रिल महिन्यात अटक करण्यात आली होती. इस्लामिक एन्फोर्समेंट ऑफिसरने ही कारवाई केली होती.

इस्लामिक कायद्यानुसार या महिलांना 800 डॉलरचा दंड आणि फटक्यांची शिक्षा देण्यात आली.

मलेशियात समलिंगी संबंध ठेवणाऱ्या महिलांना फटके लगावण्याची शिक्षा यापूर्वीही देण्यात आली आहे.

मलेशिया हा देश मध्यममार्गी मुस्लीमबहुल देश आहे. तिथं मुस्लिमांसाठी लग्न, मालमत्ता यांसाठी इस्लामिक कायदे तर इतर धर्मांच्या नागरिकांसाठी दिवाणी कायदे आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मलेशियामध्ये समलिंगी सेक्सचा प्रयत्न करताना पकडले गेलेल्या दोन महिलांना काठीने जाहीरपणे फटके लगावण्यात आले. मलेशियाच्या धार्मिक कोर्टात या महिलांना ही शिक्षा देण्यात आली.


सामग्री: लैंगिक अत्याचार आणि महिलांना मोलकरणींसारखी वागणूक देण्यात भारत सर्वांत आघाडीवर आहे, असं यात दिसून आलं आहे.

महिलांच्या विषयांवर काम करणाऱ्या 550 महिला तज्ज्ञांच्या मदतीनं थॉमसन रॉयटर्स फाऊंडशेननं ही चाचणी घेतली आहे.

या चाचणीत असं दिसून आलं आहे की महिलांच्या सुरक्षेच्या बाबतीत भारत हा अफगाणिस्तान आणि सीरियाच्याही मागं आहे.

भारताच्या राष्ट्रीय महिला आयोगानं हे दावे फेटाळले आहेत.

भारतीय राष्ट्रीय महिला आयोगाच्या अध्यक्षा रेखा शर्मा यावर म्हणाल्या, या सर्वेमध्ये फार कमी लोकांचा सहभाग होता. त्यामुळे भारताच्या स्थितीचं खरं आकलन यातून होऊ शकत नाही.

त्या पुढे म्हणाल्या, "भारतीय महिला जागृक आहेत. भारत महिलांसाठी जगातील सर्वांत असुरक्षित देश असूच शकत नाही. ज्या देशांत महिलांना सार्वजनिक ठिकाणी बोलण्याचाही हक्क नाही, त्या देशांना भारताच्या पुढं दाखवण्यात आलं आहे."

वृत्तसंस्था रॉयटर्सनं म्हटलं आहे की भारताच्या महिला आणि बाल विकास मंत्रायलयानं या चाचणीवर कोणतीही प्रतिक्रिया देण्यास नकार दिला आहे.

काँग्रेसचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी हा अहवाल शेअर केला आहे. त्यांनी ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे की, "आमचे पंतप्रधान योगाचा व्हीडिओ बनवण्यात मग्न आहेत. तर दुसरीकडे महिलांविरोधातल्या हिंसा आणि बलात्काराच्या घटनांत भारताची स्थिती अफगाणिस्तान, सीरिया आणि सौदी अरेबिया या देशांपेक्षाही बिघडली आहे. भारतासाठी ही लाजिरवाणी बाब आहे."

पाश्चात्य देशांमधल्या फक्त अमेरिकेचा या यादीतल्या पहिल्या 10 देशांमध्ये समावेश आहे. पाकिस्तान या यादीत 9व्या क्रमांकावर आहे.

2011मध्येही या फाऊंडेशननं ही चाचणी घेतील होती. त्यावेळी पहिल्या स्थानावर अफगाणिस्तान त्यानंतर काँगो, पाकिस्तान, भारत आणि सोमालिया या देशांचा क्रमांक होता.

तज्ज्ञांच मत असं आहे की भारतात महिलांची स्थिती खराब होण्यामागे असलेलं महत्त्वाचं कारण म्हणजे महिलांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक ते प्रयत्न होत नाहीत.

निर्भया सामूहिक बलात्काराच्या घटनेनंतर असं वातावरण निर्माण झालं होत की भारतात महिला सुरक्षेच्या मुद्द्याला प्राथमिकता मिळेल. पण या चाचणीतून अगदी उलट चित्र पुढे आलं आहे, असं तज्ज्ञांना वाटतं.

सरकारी आकडेवारी पाहिली तरी 2007 ते 2016 या कालावधीत महिलांवर होणाऱ्या हिंसाचाराच्या घटनांमध्ये 83 टक्के वाढ झाली आहे. भारतात प्रत्येक चार तासानंतर एका महिलेवर बलात्कार होतो.

महिलांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारत महिलांसाठी सर्वांत असुरक्षित देश असल्याचं थॉमसन रॉयटर्स फाऊंडेशननं केलेल्या सर्वेक्षणात दिसून आलं आहे. भारतानंतर युद्धग्रस्त अफगाणिस्तान आणि सीरिया या देशांचा क्रमांक लागतो. त्यानंतर सोमालिया आणि सौदी अरेबियाचा यांना स्थान मिळालं आहे.


सामग्री: लैंगिक छळाविरोधात आवाज उठवण्याचे तिचे धारिष्ट्य, केरोसीन टाकून पेटवल्यानंतर तिने पाच दिवस मृत्यूशी दिलेली झुंज आणि या सर्व काळात घडलेल्या घडामोडी, यामुळे बांगलादेशमध्ये वातावरण तापले आहे.

तसेच दक्षिण आशियातील या रूढिवादी देशात लैंगिक छळाला बळी पडलेल्या पीडितांना किती असुरक्षित आयुष्य जगावे लागते, याकडे साऱ्या जगाचे लक्ष वेधले गेले आहे.

19 वर्षांची नुसरत ढाक्यापासून 160 किमी दूर असलेल्या फेनी या छोट्या गावात राहायची. तिथल्याच एका मदरशात ती शिक्षण घेत होती. 27 मार्च रोजी मुख्याध्यापकाने ऑफिसमध्ये बोलावून सतत चुकीच्या पद्धतीने आपल्याला स्पर्श केल्याची तक्रार तिने केली. पुढे आणखी काही वाईट घडण्याआधी तिने तिथून पळ काढला.

बांगलादेशमध्ये अनेक मुली आणि तरुण स्त्रियांना अशा प्रकारच्या लैंगिक छळाला सामोरे जावे लागते. मात्र समाज आणि कुटुंबीयांकडून बदनामी होण्याच्या भीतीने त्या या गंभीर गुन्ह्याची वाच्यताही कुठे करत नाहीत. नुसरतचे वेगळेपण असे की तिने या विकृतीविरोधात केवळ आवाजच उठवला नाही तर ज्या दिवशी हा सगळा प्रकार घडला त्याच दिवशी तिने तिच्या कुटुंबीयांसोबत पोलीस ठाण्यात जाऊन तक्रार नोंदवली.

नुसरतच्या गावात झालेली निदर्शने

स्थानिक पोलीस ठाण्यात तिने आपला जबाब नोंदवला. खरेतर पोलीस ठाण्यात गेल्यानंतर तक्रार नोंदवताना तिला धीर देणारं वातावरण तिथे असायला हवं होतं. मात्र, याउलट नुसरत जेव्हा घडलेला तो घृणास्पद प्रकार सांगत होती तेव्हा तेथील पोलीस अधिकाऱ्याने आपल्या मोबाईलवर तिचा व्हिडिओ चित्रित केला.

या सर्व प्रकारामुळे नुसरत घाबरली आहे आणि ती हाताने चेहरा लपवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं व्हिडिओत दिसतं. तर पोलीस अधिकारी काही होत नाही, चेहऱ्यावरून हात काढ, असं सांगताना ऐकू येतं. हा व्हिडिओ स्थानिक मीडियातही लीक झाला.

लहानशा खेड्यात नुसरतचा जन्म झाला. एका रूढिवादी कुटुंबात ती लहानाची मोठी झाली आणि धार्मिक शिक्षण देणाऱ्या एका शाळेत ती शिकायची. अशा परिस्थितीतील कुठल्याही मुलीला लैंगिक शोषणाविरोधात तक्रार केल्यानंतर संभाव्य परिणामांना सामोरे जावेच लागते.

पीडितेला तिच्या समाजाकडून प्रत्यक्ष किंवा ऑनलाईन होणारी अवहेलना, छळ याचा सामना करावा लागतो. काही वेळा प्राणघातक हल्लेही होतात आणि नुसरतला या सर्वांमधून जावे लागले.

नुसरत जहाँच्या अंत्यसंस्कारावेळी तिचा शोकमग्न भाऊ

27 मार्चला तक्रार दाखल केल्यानंतर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बांगलादेशमध्ये एका तरुणीला तिच्या शाळेतच केरोसिन टाकून जिवंत जाळण्यात आले. या घटनेचे तीव्र पडसाद सध्या बांगलादेशमध्ये उमटत आहेत. या मुलीचे नाव आहे नुसरत जहां रफी. तिने जवळपास दोन आठवड्यांपूर्वी शाळेच्या मुख्याध्यापकाविरोधात पोलिसांत लैंगिक छळाची तक्रार दाखल केली होती.


सामग्री: लैंगिक शिक्षण होणं आवश्यक आहे या विचारातून त्यांनी पॉर्नकडे बघण्याचा वेगळा दृष्टिकोन विकसित केला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अतिशय हिंसक आणि विकृत पद्धतीने पॉर्न चित्रण होतं. मात्र एरिला लस्ट यांनी वेगळा विचार केला आहे.


सामग्री: लैंगिक समस्यांबाबतच्या तपासण्या किंवा सल्ला देण्यासाठी डॉक्टर थेट नकार देतात, कारण....

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कुवैतमध्ये लग्न न झालेल्या महिलांना त्यांच्या आरोग्य तपासणीसाठी अनेक आव्हानांना तोंड द्यावं लागतं.


सामग्री: लैला आणि अमृत

लैला पाकिस्तान आणि अमृत भारतात राहतात, पण त्यांच्यामध्ये बऱ्याच गोष्टी समान आहेत.  दोघींचे पती मच्छिमार आहेत आणि सध्या परदेशातल्या तुरुंगात आहेत.

लैलाला पाच मुलं आहेत आणि अमृतला चार मुलं.

लैलाचा पती भारतातल्या तुरुंगात आहे आणि अमृतचा पती पाकिस्तानमधल्या तुरुंगात.

दोघींचे मच्छीमार पती सागरी हद्द ओलांडल्यामुळे अटकेत आहेत. त्यांच्याकडून चुकून सागरी हद्द पार झाली, ते निरपराध आहेत, असं त्या म्हणतात.

'अर्धविधवा'

लैलाच्या कुटुंबातल्या 16 जणांना भारत सरकारने डिसेंबर 2016 मध्ये ताब्यात घेतलं.

अमृतचा पती कांजी आणि आणखी सहा जणांना पाकिस्तान सरकारने जानेवारी 2017 मध्ये अटक केली.

दिल्ली आणि इस्लामाबादमधले संबंध तणावाचे होतात, तेव्हा त्याचा सगळ्यात मोठा फटका समुद्रात गेलेल्या मच्छिमारांना बसतो.

पाकिस्तानच्या लैलाची व्यथा

भारताच्या तुरुंगात खितपत पडलेल्या पाकिस्तानी मच्छिमारांच्या पत्नींची कहाणी.

 या दोघींनाही दोन लहान मुली आहेत. त्या त्यांना एकच प्रश्न विचारतात. "माझे वडील समुद्रातून परत कधी येणार?"

"माझी मुलं वडिलांची सारखी आठवण काढतात, माझी लहान मुलगी तर जास्तच', पाकिस्तानच्या झांगिसार गावातली लैला सांगते.

लैला तिचे पती इब्राहीम यांच्याशिवाय जगण्याचा संघर्ष करते आहे.

"ती सारखी तिच्या वडिलांबद्दल विचारते. तिला तिचे वडील परत आल्याची स्वप्नं पडतात", लैला आठवणी सांगते.

पाकिस्तानमधल्या सिंध प्रांतात सिंधू नदीच्या त्रिभुज प्रदेशातलं हे मच्छिमारांचं गाव आहे.

भारतीय अमृतचं दुःख

पाकिस्तानच्या तुरुंगात खितपत पडलेल्या भारतीय मच्छिमार लोकांच्या पत्नींची कहाणी.

पश्चिम भारतातल्या दीव आणि दमणमधल्या या किनाऱ्यावरच्या गावात अमृत सोळंकी राहते. तिलाही तिच्या मुलांशी खोटं बोलावं लागतं.

तिची मुलगी नम्रता 13 वर्षांची आहे. नम्रताने जेवावं म्हणून ती सारखी तिला तिचे वडील येणार आहेत, असं सांगत राहते.

वनकबरा हे दीव-दमणच्या केंद्रशासित प्रदेशातलं मच्छिमार गाव आहे. या गावातले सगळे जण मच्छिमारी करतात.

अमृतला कुटुंबाची गुजराण करण्यासाठी व्याजाने पैसे आणावे लागले.

"कर्ज देणाऱ्यांना मला वचन द्यावं लागलं की माझे पती पाकिस्तानातल्या तुरुंगातून परत आले की मी त्यांचे पैसे परत करेन", ती सांगते.

सरकारची  निष्क्रियता

गुजरातच्या मत्स्योद्योग विभागाचे कमिशनर मोहम्मद शेख सांगतात, गुजरात, दमण आणि दीवमधले 376...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतातला गुजरात आणि पाकिस्तानातला सिंध... या दोन प्रांतात राहणाऱ्या अनुक्रमे अमृत आणि लैलामध्ये अरबी समुद्र आहे.


सामग्री: लॉइड जेम्स ऑस्टिन 19 मार्चला दिल्लीत दाखल झाले. त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवल आणि संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांची भेट घेतली.

राजनाथ सिंह यांनी अमेरिकेच्या संरक्षण मंत्र्यांसोबतची बैठक व्यापक आणि फायदेशीर ठरल्याची प्रतिक्रिया दिली. तर ऑस्टिन यांनी सांगितलं, बदलत्या जागतिक परिस्थितीत भारत अमेरिकेचा महत्त्वाचा भागीदार म्हणून पुढे आला आहे.

राजनाथ सिंह यांनी सांगितलं, "आम्ही भारत आणि अमेरिका यांच्यातील जागतिक रणनीतीच्या भागीदारीसाठी प्रतिबद्ध आहोत. दोन्ही देशातील सैन्य संबंध वाढवण्यासाठी, सूचनांचे आदान-प्रदान करण्यासाठी तसंच इतर प्रकरणांमध्येही सैन्यासाठी मदत वाढवण्यासंदर्भात चर्चा झाली आहे. द्विपक्षीय आणि बहुपक्षीय प्रकरणांचीही चर्चा केली. यूएस इंडो-पॅसिफिक कमांड, सेंट्रल कमांड आणि अफ्रिका कमांडमध्ये भारतीय सैनिकांना मदत वाढवण्याचे ठरलं आहे."

"द्विपक्षीय संरक्षण करार याविषयीसुद्धा चर्चा झाली आहे. यात लॉजिस्टिक एक्सचेंज मेमोरेंडम ऑफ अॅग्रीमेंट व्यतिरिक्त COMCASA सोबत बेसिक एक्सचेंज अँड कोऑपरेशन अॅग्रीमेंटवर चर्चा झाली आहे.

अमेरिकेतील संरक्षण उद्योगाने भारतीय एफडीआय नियमांचाही फायदा घ्यावा असे आवाहन आम्ही केले आहे. अमेरिकेसोबत संरक्षण संबंध अधिक दृढ करण्याचा आमचा संकल्प आहे. 21 व्या शतकात भारत आणि अमेरिकेचे संबंध निर्णायक ठरतील अशी आम्हाला आशा आहे."

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन आणि उप-राष्ट्राध्यक्ष कमला हॅरिस यांनी सहयोग आणि भागीदारीसाठी अमेरिका प्रतिबद्ध असल्याचा संदेश दिला असल्याचं लॉइड जेम्स ऑस्टिन यांनी सांगितलं. भारताचे संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह यांच्याशी अत्यंत चांगली चर्चा झाल्याचंही ऑस्टिन म्हणाले.

"या भागांत अमेरिकेचे जे व्हिजन आहे त्यासाठी भारत महत्त्वाचा स्तंभ आहे. भारत आणि अमेरिकेची भागीदारी खुली व्हावी आणि मुक्त इंडो-पॅसिफिकसाठी ताकदीने उभा आहे."असंही ते म्हणाले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे संरक्षणमंत्री लॉइड जेम्स ऑस्टिन सध्या भारत दौऱ्यावर आहेत. जो बायडन अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष बनल्यानंतर हा पहिलाच उच्चस्तरीय दौरा आहे.


सामग्री: लॉकडाऊन

कोव्हिड पॉझिटीव्हिटी दर 20 टक्क्यांपेक्षा जास्त असलेल्या जिल्ह्यात, लॉकडाऊन कायम ठेवण्यात आलाय. तर, "काही जिल्ह्यात निर्बंध अधिक कठोर करू", असं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी म्हटलंय.

त्यानुसार आता रत्नागिरीमध्ये 2 जूनपासून 7 दिवस कडक लॉकडाऊन लागू करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. लोकांना दूध आणायला बाहेर पडण्याससुद्धा मनाई करण्यात आली आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

तर नांदेड, नाशिक आणि अमरावतीमध्ये निर्बंध काही प्रमाणात शिथिल करण्यात आले आहेत.

अर्थचक्राला चालना देण्यासाठी कोरोना पॉझिटिव्हीटी दर 10 टक्के किंवा कमी असलेल्या जिल्ह्यात, निर्बंध काही प्रमाणात शिथिल करण्याचं सरकारने ठरवलंय. पण, आरोग्यमंत्री राजेश टोपे म्हणाले, "सद्यपरिस्थिती पहाता, सरसकट लॉकडाऊन उठवता येणार नाही."

कोरोनासंसर्ग नियंत्रणात असताना, सरकार लॉकडाऊन का उठवत नाही? सामान्यांना पडलेल्या या प्रश्नाचं उत्तर आम्ही तज्ज्ञांकडून जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

लॉकडाऊन सुरू ठेवण्याची पाच प्रमुख कारणं

राज्यात कोरोनासंसर्गाची दुसरी लाट त्सुनामीसारखी पसरली होती. तज्ज्ञांच्या मते, कोव्हिड-19 ची लाट ओसरताना दिसत असली तरी, परिस्थिती अजूनही चिंताजनक आहे.

इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे माजी अध्यक्ष डॉ. रवी वानखेडकर सांगतात, "आपण रिलॅक्स झालो, तर कोरोनासंसर्ग पुन्हा डोकं वर काढेल. सुधारणारी परिस्थिती बिघडण्यास वेळ लागणार नाही. त्यामुळे निर्बंध हळूहळू कमी केले पाहिजेत."

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, सरकारने लॉकडाऊन सुरू ठेवण्यामागे प्रमुख पाच कारणं आहेत,

कॅबिनेटच्या बैठकीत सर्व मत्र्यांनी लॉकडाऊन हटवू नये असा पवित्रा घेतला होता. नगरविकास मंत्री एकनाथ शिंदे म्हणतात, "काही जिल्ह्यांमध्ये आकडे कमी झाले असले. तरी, इतर ठिकाणी दुप्पट-तिप्पट वाढले आहेत. ही अत्यंत चिंतेची गोष्ट आहे."

1. लसीकरणाचा मंदावलेला वेग

राज्यात आजमितीला, 2 कोटी 23 लाख नागरिकांना कोव्हिडविरोधी लस देण्यात आलीये. याचा अर्थ, फक्त 18 टक्के लोकांनी लशीचा पहिला किंवा दोन्ही डोस घेतले आहेत.

काही दिवसांपूर्वी मुंबईचे पालकमंत्री अस्लम शेख म्हणाले होते, "राज्यात आणि मुंबईत लसीकरण 50 टक्क्यावर जात नाही, तोपर्यंत निर्बंध कमी करणं म्हणजे कोरोनाला आमंत्रण देण्यासारखं आहे."

कोरोना लस

लशींच्या तुटवड्यामुळे राज्यात लसीकरणाचा वेग मंदावला आहे. लस उपलब्ध नसल्याने 18 ते 44 वयोगटासाठीची लसीकरण मोहिम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उद्धव ठाकरे सरकारने महाराष्ट्रातील लॉकडाऊन 15 जूनपर्यंत वाढवला आहे. कोव्हिड-19 च्या दुसऱ्या लाटेत संसर्गाचा प्रसार हळूहळू नियंत्रणात येत असूनही, सरकारने निर्बंध कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतलाय.


सामग्री: लॉकडाऊन

चीन ते अमेरिका, स्पेन ते भारत आज जवळपास निम्म जगं लॉकडाऊन आहे. कोरोना विषाणुचा संसर्ग होऊ नये म्हणून सोशल डिस्टंसिंग पाळलं जात आहे. या परिस्थितीमुळे सामान्य आयुष्यावर बरीच बंधनं आली आहेत.

मात्र या लॉकडाऊनचा डेटिंग आणि रिलेशनशिपवर कसा परिणाम होतोय? याविषयी जगभरातल्या पाच जणांनी बीबीसीशी त्यांच्या कहाण्या शेअर केल्या आहेत.

पुढे वाचणार असाल तर जरा सावधान - हा प्रौढांचा विषय आहे

देबस्मिता, वय : 24, दिल्ली

देबस्मिता सध्या एका व्हर्च्युअल रिलेशनशिपमध्ये आहे.

मी सध्याच्या माझ्या बॉयफ्रेंडला तीन महिन्यांपूर्वी डेट करायला सुरुवात केली. यावेळी मला याचं खूप समाधान होतं, की आम्ही दोघं एकाच शहरात राहतो. यापूर्वीचे माझे रिलेशनशिप्स लाँग डिस्टंस रिलेशनशिप होते. त्यामुळे मी आता अशा मुलासोबत आहे ज्याच्यासोबत मला वेळ घालवायला मिळणार आहे, याचा मला खरंच आनंद झाला होता.

एकाच ऑफिसमध्ये असल्यामुळे आम्ही रोजच भेटायचो. मात्र, लॉकडाऊनमुळे हे रिलेशनशिपसुद्धा लाँग डिस्टंस रिलेशनशिप बनलं. माझ्यासाठी हे खूपच संतापजनक होतं. कारण असं काहीतरी होईल, यासाठी आपण मानसिकरित्या तयार नसतो.

आता आम्ही व्हीडिओ कॉलवरून एकमेकांशी बोलतो. दिवसातून सहा ते सात वेळा व्हीडिओ कॉल करतो. आम्ही दोघं एकाचवेळी एकच सिनेमा बघतो आणि सिनेमा बघत बघत गप्पा मारतो. कधीकधी आम्ही सारखाच स्वयंपाक बनवतो. मला कोडी आवडतात. त्यामुळे आता आम्ही खूप ऑनलाईन कोडी सोडवतो. एकमेकांपासून अनिश्चित काळासाठी दूर असताना रोजच्या आयुष्यातल्या गोष्टी कशा करायच्या, हे शोधण्याची ही आमची पद्धत आहे.

अशा जगण्याचा बराच ताण येतो आणि कधीकधी आम्हा दोघांमध्ये बराच वादही होतो. समोरासमोर बसून बोलणं फार वेगळं असतं. समोरासमोर बोलताना समजावून सांगणं जास्त सोपं असतं. समजून घेणं जास्त सोपं असतं.

मात्र, बरेचदा आम्हाला या सगळ्यांचं फार हसूही येतं. यातून आमचं रिलेशनशिप तावून सुलाखून बाहेर पडलं तर आम्हाला लोकांना सांगता येईल की आम्ही आमच्या नात्याच्या सुरुवातीच्या काळात एवढा मोठा अडथळा कसा पार केला. मला वाटतं हेसुद्धा स्पेशल आहे.

सोफी*, वय : 27, शांघाई, चीन

तासनतास डेटिंग अॅपवर घालवणं सोफीसाठी मनोरंजनाचं माध्यमच बनलं.

वुहानमध्ये लॉकडाऊन सुरू झालं आणि संपूर्ण चीनमध्ये जवळपास तशाच पद्धतीचे निर्बंध लादले गेले त्याच्या जवळपास आठवडाभरापूर्वीच माझं ब्रेकअप झालं होतं. असं काहीतरी घडेल, याची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रेम शोधणं किती अवघड असतं, हे आता वेगळं सांगायला नकोच. पण लॉकडाऊनच्या काळात तर ते आणखीनच अवघड होऊन बसलंय.


सामग्री: लॉकडाऊन 3 मेपर्यंत वाढवत आला असताल तरी अर्थव्यवस्थेचं चाक फिरतं राहणं आवश्यक आहे. त्यामुळेच काही सोयसुविधा काही ठिकाणीच सुरू करण्याचा निर्णय सरकार घेत आहेत.

त्याबद्दलचे नियमही केंद्र तसंच विविध राज्य सरकारांनी आपापल्या परीने, मात्र सोशल डिस्टन्सिंग आणि लॉकडाऊनचं पालन होईल, या उद्देशाने आखले आहेत.

या वाढवण्यात आलेल्या लॉकडाऊनसाठी नव्या मार्गदर्शक सूचना केंद्र सरकारने जारी केल्या आहेत. त्या कोणत्या आहेत, एकदा पाहूया...

नव्या मार्गदर्शक सूचनांमधील महत्त्वाच्या बाबी

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

20 एप्रिलपर्यंत काटेकोरपणे लॉकडाऊनचं पालन करण्यात येईल आणि परिस्थिती सुधारली तर 20 एप्रिलनंतर काही क्षेत्रात दिलासा दिला जाऊ शकतो, असं पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मंगळवारी सकाळी देशाला संबोधित करताना सांगितलं होतं.


सामग्री: लॉकडाऊन असल्याने देशातल्या अनेक ठिकाणी जीवनावश्यक औषधांचा तुटवडा निर्माण झाला आहे. भारतीय टपाल सेवेमार्फेत आता अशा भागांमध्ये औषधांचा पुरवठा करण्यात येतोय.

पोस्टाची लाल गाडी प्रत्येक भारतीयाच्या ओळखीची आहे. रोज रस्त्यांवर भारतीय टपाल खात्याच्या या गाड्या फिरत असतात.

भारतीय टपाल खात्याची देशभरात सहा लाख गावांमध्ये कार्यालयं आहेत. पत्र आणि पार्सल व्यतिरिक्त भारतीय टपाल विभाग इतर अनेक सेवा पुरवतो. टपाल खात्याच्या बचत बँक, जीवन विमा, पेंशन फंड अशा अनेक सेवांचा लाखो भारतीय लाभ घेत असतात.

कोरोनाविरोधात लढण्यासाठी 'भारतीय डाक' मैदानात

आज लॉकडाऊनमुळे वाहतूक व्यवस्था पूर्णपणे बंद आहे. त्यामुळे ज्या भागांमध्ये वैद्यकीय साहित्य आणि औषधांची सर्वाधिक गरज आहे, तिथपर्यंत या वस्तू पोहोचवण्याचं काम टपाल खातं करत आहे.

कोव्हिड-19 आजाराच्या फैलावाला आळा घालण्यासाठी 24 मार्चपासून संपूर्ण देशात लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आला. जीवनावश्यक सेवा वगळता इतर सर्व उद्योग-व्यवसाय बंद करून लोकांना घरी थांबण्यास सांगण्यात आलं.

मात्र, घोषणा झाल्यानंतर अगदी चारच तासात लॉकडाऊन सुरू केल्याने कोरोनाचा सामना करण्यासाठी सर्वाधिक गरजेच्या असलेल्या हॉस्पिटल्स, औषध निर्मिती कंपन्या आणि पॅथोलॉजी लॅब यासारख्या सेवांवरही मोठा परिणाम झाला. त्यांना कुठलीच पूर्वतयारी करायला वेळ मिळाला नाही.

इंडियन ड्रग्ज मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशनचे (IDMA) कार्यकारी संचालक अशोक कुमार मदान यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "आम्हाला बऱ्याच अडचणींचा सामना करावा लागतोय. ग्राहकांपर्यंत आमची उत्पादनं पोचवण्यासाठी आम्ही कुरियर सेवेवर अवलंबून असतो. मात्र, त्यापैकी कुणीच आता काम करायला तयार नाही. कदाचित त्यांच्याकडे कर्फ्यू पास किंवा डिलिव्हरी करणारी माणसं नाहीत."

त्यांची अनेक उत्पादनं हृदयासंबंधीचे आजार, कॅन्सर यासारख्या मोठ्या आजारांमध्ये लागणारी अत्यावश्यक औषधं असल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

आम्ही बोलत असतानाच त्यांना उत्तर प्रदेशातल्या टपाल विभागातले वरिष्ठ निरीक्षक आलोक ओझा यांचा फोन आला.

गुजरातमध्ये टपाल विभागाने IDMA शी संपर्क करून अत्यावश्यक औषधं आणि वैद्यकीय साहित्य पोहोचवण्याची जबाबदारी घेतली होती. तशीच सेवा उत्तर प्रदेशातही पुरवण्यासंबंधी आलोक ओझा चर्चा करत होते.

मदान म्हणाले, "आम्हाला कुठलातरी मार्ग काढायचाच आहे आणि टपाल विभागाचं जाळ तर संपूर्ण देशभर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय टपाल सेवा जगातली सर्वांत मोठी टपाल सेवा आहे, आणि कोरोना विषाणूच्या काळात या विभागाने लोकसेवेचा आणखी एक नवा विडा उचलला आहे.


सामग्री: लॉकडाऊन आणि कोरोना काळात नैराश्य आणि ताण वाढल्याच्या बातम्या जगभरातून येत आहेत. यात वर्क फ्रॉम होमचाही हातभार आहे.

ब्रिटनबद्दल सांगायचं तर ब्रिटनच्या रॉयल इन्स्टिट्‌युट ऑफ ब्रिटीश आर्किटेक्ट्स या संस्थेने नुकताच एक सर्व्हे केला. यात घरात बसून ऑफिसचं काम करणं त्रासदायक आणि ताण वाढवणारं असल्याचं अनेकांनी सांगितलं.

त्यामुळे अधिकाधिक वेळ घरी राहूनही आनंदी कसं जगता येईल, हा प्रश्न पडणं स्वाभाविक आहे. त्यासाठी पुढील टिप्स वापरून बघता येतील.

सूर्यप्रकाश अत्यंत महत्त्वाचा

मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. टी. बी. एस. बालामुरली म्हणतात, "प्रत्येकाचं व्यक्तीमत्त्व वेगवेगळं असतं. मात्र, तणावरहित राहण्यासाठी काही गोष्टी सगळ्यांसाठी समान आहेत. ताजी-स्वच्छ हवा, निसर्गाचा सहवास याबरोबरच सूर्यप्रकाश मानसिक स्वास्थ्यासाठी अत्यंत गरजेचा असतो."

सूर्यप्रकाशामुळे शरीरात सेरोटोनिन संप्रेरक स्त्रवतात. या सेरोटोनिनमुळे चित्त शांत होतं आणि लक्ष केंद्रित व्हायला मदत होते. सूर्यप्रकाशामुळे मूड चांगला होतो आणि चिंता किंवा मनाला लागून असलेला घोर कमी होतो.

सूर्यप्रकाशाचे अगणित फायदे असल्याचं एस्सेल आर्किटेक्चरमध्ये प्रमुख वास्तुविशारद बेन चॅनन सांगतात.

बेन म्हणतात, "सूर्यप्रकाश अत्यंत महत्त्वाचा आहे कारण तिथूनच सुरुवात होत असते. एखाद्या जागेविषयी आपल्याला काय वाटतं, हे सूर्यप्रकाशावर अवलंबून असतं. कोव्हिडचा सामना करणं सर्वांसाठीच थकवणारं आहे. त्यामुळे आज सूर्यप्रकाशाचं महत्त्व कधी नव्हे एवढं वाढलं आहे."

त्यामुळे ताण कमी करण्यासाठी ऑफिसचा टेबल खिडकीजवळ ठेवण्याचा सल्ला ते देतात. खिडकीचे पडदे पूर्ण उघडे ठेवा आणि खिडकी आतून आणि बाहेरून स्वच्छ करून घ्या. कारण खिडकीवर धूळ असेल तर त्यातून कमी सूर्यप्रकाश आत येतो. त्याशिवाय, खोलीत जास्तीत जास्त सूर्यप्रकाश यावा, यासाठी खोलीत आरसे ठेवता येतील.

आरशामुळे सूर्यप्रकाश परावर्तीत होतो. तसंच खोलीतल्या भिंती पांढऱ्या किंवा फिकट रंगाच्या असतील तर त्यामुळेही खोली अधिकाधिक उजळून निघते. याशिवाय, उंच छत असणाऱ्या खोल्या आणि खालच्या मजल्यापेक्षा वरच्या मजल्यावरच्या खोल्यांमध्ये जास्त सूर्यप्रकाश येत असतो.

कर्कश आवाज दूर सारा

नॉटिंघम विद्यापीठीतल्या डॉ. रेबेका डेवे आवाज मेंदूवर कसा परिणाम करतात याविषयाच्या तज्ज्ञ आहेत. मेंदूतले वेगवेगळे भाग वेगवेगळे आवाज आणि आवाजातील बदल ओळखण्याचा सतत प्रयत्न करत असतात आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना विषाणूचा उद्रेक झाला आणि आयुष्य जगण्याची पद्धतच बदलून गेली. अनेकांना ऑफिस ऐवजी वर्क फ्रॉम होम करावं लागतंय. त्यामुळे कुणी डायनिंग टेबलवर ऑफिस थाटलं तर कुणी सोफ्यावर बसून लॅपटॉप मांडीत घेऊन तासनतास काम केलं.


सामग्री: लॉकडाऊन उठवताना नेमकं नॉमर्ल आय़ुष्याकडे कसं जायचं यासाठीचा एक ठराविक फॉर्म्युला कोणत्याही देशाकडे नाही.

पण यासाठी अनेक देशांमध्ये लढवण्यात काही भन्नाट कल्पना लढवण्यात आल्या आहेत.

टप्याटप्याने लॉकडाऊन उठवणं

लॉक़डाऊन टप्प्याटप्प्याने उठवण्याचा मार्ग जगभरातल्या अनेक देशांनी स्वीकारलेला आहे. ज्या इटलीला कोरोनाचा सगळ्यात मोठा तडाखा बसला होता, तिथे सध्या काय सुरू आहे, याकडे अनेकजण लक्ष ठेवून आहेत. रोममध्ये दुकानांपासून ते म्युझियम्सपर्यंतच्या सगळ्या गोष्टी टप्प्या टप्याने खुल्या केल्या जाणार आहेत.

पण इटलीच्या ज्या भागांमध्ये कोरोनाचा सर्वात जास्त संसर्ग होता, तिथली परिस्थिती सप्टेंबरच्या आधी 'नॉर्मल' होणार नाही, हे इटालियन्सनाही पक्कं माहितेय.

लॉकडाऊन शिथील केल्यानंतर कोरोना व्हायरसच्या संक्रमणाचं प्रमाण नेमकं कसं असेल, याविषयी जगात कोणालाच नेमकं काही माहित नसल्याचं वॉरविक युनिर्व्हसिटीमधले इन्फेक्शस डिसीजेसचे तज्ज्ञ डॉ. मिखाईल टिल्डस्ले सांगतात.

ते म्हणतात, "लॉकडाऊन दरम्यानच्या कोणत्या निर्बंधाचा किती परिणाम झाला याचा गुंता सोडवणं कठीण आहे. आपण हे निर्बंध शिथील करायला लागू तेव्हाच आपल्याला हे समजेल. हा एकच मार्ग आहे. निर्बंध उठवून त्याचा संसर्गावर का परिणाम होतोय हे पहावं लागेल."

टेक्नॉलॉजीची मदत

ट्रॅक, ट्रेस आणि टेस्ट ही सध्याची अत्यंत महत्त्वाची त्रिसूत्रं आहेत. म्हणूनच इन्फेक्शनचा मागोवा घेण्यासाठी स्मार्टफोन अॅप्सचा वापर ही दुसरी महत्त्वाची गोष्ट आहे. ज्या देशांना हे करणं शक्य आहे, ते आपल्या नागरिकांसाठी अशी अॅप्स तयार करत आहेत.

ऑस्ट्रेलिया आणि भारतात असं अॅप वापरण्यास सुरुवात झालेली आहे. इटली, फ्रान्स आणि युकेमध्ये हा वापर प्रस्तावित आहेत. यामुळे संसर्ग झालेली व्यक्ती इतर कोणाच्या संपर्कात होती, याविषयीचा प्रचंड डेटा मिळू शकेल. एखाद्या व्यक्तीला कोरोनाची लक्षणं दिसू लागताच त्या फोनच्या परिघातल्या लोकांना त्याचा अलर्ट मिळू शकेल. इस्रायलमध्ये तर सरकारने यासाठी थेट त्यांच्या गुप्तचर यंत्रणांची मदत घेतली आणि कोरोना पॉझिटिव्ह लोकांचे फोन ट्रॅक केले.

दक्षिण कोरियामध्ये या रोगाचा प्रसार सुरू झाल्यापासूनच फोन्सचा वापर करण्यात येतोय. तिथल्या सरकारने जास्तीत जास्त चाचण्या करण्यावर भर देत पूर्ण लॉकडाऊन करण्याची परिस्थिती टाळली.

शरीराच्या तापमानावर लक्ष

यापुढच्या काळामध्ये थर्मल कॅमेऱ्यांची भूमिका...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसमुळे सध्या जगातल्या अनेक देशांमध्ये लॉकडाऊन आहे. काही देशांमध्ये हा लॉकडाऊन उठवण्याची तयारी करत आहेत, तर अनेक देशांनी सध्या 'वेट अँड वॉच'ची भूमिका घेतलीय.


सामग्री: लॉकडाऊन काढला तर काय होईल? लॉकडाऊन नाही उघडला तर मग काय होईल? जगात कोणते देश काय करत आहेत? आणि ढालीचं धोरण हा लॉकडाऊनला पर्याय असू शकतो का?

या प्रश्नांची उत्तरं बीबीसी मराठीनं शोधण्याचा प्रयत्न केलाय.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

लॉकडाऊनमुळे कोरोनाचा प्रसार थांबतो का?

लॉकडाऊनची घोषणा करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले होते की, 21 दिवसांचा लॉकडाऊन पाळणं हा कोरोनावर विजय मिळवण्याचा महत्त्वाचा भाग आहे.

मात्र, 21 दिवसांचा लॉकडाऊन देशभर पाळला जात असतानासुद्धा देशभरात कोव्हिड-19च्या रुग्णांची संख्या हळूहळू वाढत आहेच.

मग लॉकडाऊनचा फायदा झाला की नाही?

अमेरिका किंवा इटलीचे सुरुवातीचे दिवस पाहिल्यास आपल्या लक्षात येईल की, सुरुवातीच्या दिवसात लॉकडाऊन न केल्यानं वणवा भडकल्यासारखा प्रसार होतो. तसं भारतात झालेलं दिसलं नाही.

म्हणजे लॉकडाऊनमुळे कोरोनाचा फैलाव झाला, पण तो झपाट्याने होण्याऐवजी हळूहळू झाला.

काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष राहुल गांधींनी तज्ज्ञांच्या हवाल्याने सांगितलंय की, "लॉकडाऊनमुळे कोरोना निघून जात नाही, तो फक्त पॉझ होतो, म्हणजे तात्पुरता थांबतो. पण लॉकडाऊन संपलं आणि लोक एकमेकांना भेटू लागतात आणि कोरोना पुन्हा वेगाने पसरू लागतो.

"लॉकडाऊन हा उपाय नाही, ते पॉझ बटण आहे. कोरोना व्हायरसचा लॉकडाऊनमुळे पराभव होऊ शकत नाही, तर तो काही काळ थांबू शकतो. लॉकडाऊनमुळे काम संपलं नाहीय, काम पुढे ढकललं गेलंय," असं राहुल गांधी म्हणाले होते.

आता देशातला लॉकडाऊन 3 मेपर्यंत वाढवण्यात आलाय, पण त्यानंतर काय होणार हा सगळ्यांना प्रश्न पडलाय. कारण लॉकडाऊन काढला तर पुन्हा केसेस वाढणार. आणि लॉकडाऊन सुरूच ठेवला तर अर्थव्यवस्था खड्ड्यात जाणार. हा तर मोठाच पेचप्रसंग आहे.

यावर अनेक देशांनी वेगवेगळे मार्ग काढलेत. ब्रिटनमध्ये ढालीचं धोरण नावाचा पर्याय काढला आहे.

ढालीचं धोरण काय आहे?

Shielding Policy किंवा ढालीचं धोरण म्हणजे ज्यांना कोरोनापासून जिवाचा धोका आहे, अशा लोकांभोवती सुरक्षेची ढाल उभी करायची आणि बाकीच्यांनी कामाला लागायचं.

कोरोना व्हायरसला देशभर थोपवण्याचे प्रयत्न करत बसण्यापेक्षा फक्त त्याच लोकांचं संरक्षण करायचं ज्यांना सगळ्यांत जास्त धोका आहे. याला इंग्रजीत Shielding असं म्हणतात. Shield म्हणजे ढाल.

आता पाहूया कुणाला सगळ्यांत जास्त या ढालीची गरज आहे :

जास्त वय आणि वरच्या पैकी कोणताही आजार असणाऱ्यांसाठी कोव्हिड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसला रोखण्यासाठी भारतात लावण्यात आलेल्या लॉकडाऊनला जवळपास एक महिना झाला आहे. 3 मेनंतर हे लॉकडाऊन पुन्हा आणखी वाढणार का, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात असेल.


सामग्री: लॉकडाऊन शिथील करण्यासंदर्भात महाराष्ट्र शासनाने 4 मे पासून काही अटी शिथिल करून काही महत्त्वाच्या सेवा सुरू करायला परवानगी दिली होती. परंतु या शिथिलीकरणात लोक अपेक्षित असलेली शिस्त पाळत नसल्यामुळे मुंबईत फक्त अत्यावश्यक सेवाच सुरू राहतील, असे आदेश महापालिका आयुक्त प्रवीण परदेशी यांनी दिले आहेत.

त्यामुळे मुंबईत किराणा आणि औषधांची सोडून सर्व दुकानं पुन्हा बंद होणार आहेत.

इतक्या दिवसांपासून आपण घेतलेली मेहनत वाया जाऊ शकते. सबब अशा परिस्थितीत शासनाने पालिका आयुक्तांना दिलेल्या विशेषाधिकाराचा वापर करून, उद्यापासून (6 मे) मुंबईत फक्त पूर्वीप्रमाणेच अत्यावश्यक सेवाच फक्त सुरू राहतील, असं आयुक्तांनी स्पष्ट केलं आहे.

मॉल्स, मार्केट्स संकुलं, मार्केट्स बंद राहतील. फक्त जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा करणारी दुकानं सुरू राहतील, असं या परिपत्रकात नमूद करण्यात आलं आहे.

सोमवारी दारू विक्रीची दुकानं उघडल्यामुळे खरेदीसाठी मोठ्या प्रमाणात गर्दी झाली होती. रेड झोन अर्थात कोरोना संसर्गाचा धोका असणाऱ्या मुंबईत अशी गर्दी होणं धोकादायक ठरू शकतं. यामुळे आयुक्तांनी दारूविक्रीच्या दुकानांना दिलेली परवानगी रद्द केली आहे.

केवळ किराणा, भाजीपाला, दूध, मेडिकल यांचीच दुकानं खुली राहतील.

(ही बातमी सतत अपडेट होते आहे)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईत वाढलेली गर्दी लक्षात घेता शिथील केलेले नियम मागे घेण्यात आले आहेत. मुंबई महापालिका आयुक्त प्रवीण परदेशी यांनी हे आदेश दिलेत.


सामग्री: लॉकडाऊन होऊन एक वर्ष होत आलं. देशव्यापी लॉकडाऊन लावण्याचा निर्णय पंतप्रधान मोदींनी कोणाशी चर्चा करून घेतला? बीबीसीने RTI च्या माध्यमातून यावर प्रकाश टाकला आहे.

सचिन वाझे, परमबीर सिंह या सगळ्या प्रकरणामुळे अनिल देशमुख यांचा राजीनामा घेण्यासाठी शरद पवारांवर दबाव वाढतोय का?

ऐकू या हे सगळं आजच्या तीन गोष्टींमध्ये.

Apple Podcasts ऐकण्यासाठी इथे क्लिक करा.

Spotifyवर ऐकण्यासाठी इथे क्लिक करा.

RSS वर ऐकण्यासाठी इथे क्लिक करा.

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऑक्सफर्डची कोरोना लस कोव्हिशील्डचे दोन डोस सध्या चार आठवड्यांच्या अंतराने दिले जातात. पण आता हे अंतर वाढवून सहा ते आठ आठवडे केलं जाणार आहे. हा निर्णय का घेतला गेला?


सामग्री: लॉकडाऊनच्या काळात संधी साधून त्यांनी वेगवेगळे मास्क बनवण्याचा काम सुरू केलं. प्रतिकूल परिस्थितीत पुढे येत गृह उद्योगाच्या माध्यमातून अकोल्याच्या दीपिका देशमुख यांनी अनेक गृहिणीच्या आयुष्यात नवा 'सूर्योदय' आणला आहे.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

लग्नानंतर सुरुवातीच्या काळात गृहिणी अशीच दीपिका देशमुख यांची ओळख होती. संसाराचा गाडा व्यवस्थित सुरू असताना पतीच्या आजारपणामुळे उदरनिर्वाहाचा प्रश्न निर्माण झाला.

त्यांचे पती सायकल दुरुस्तीचा व्यवसाय करायचे. त्यांच्या आजारपणामुळे दीपिका यांनी सायकल दुरुस्तीच्या व्यवसायात पुढाकार घेतला.

पण पतीच्या औषधांचा खर्च सायकल व्यवसायातून अपुरा पडायचा, असं दीपिका सांगतात.

"मी एक महिला असून मोठ्या हिमतीने सायकलचं दुकान सांभाळत होते. दुकानावर दोन कर्मचारी होते. तरीही पंक्चर काढणे, सायकल दुरुस्त करणे अशी कामे त्यांच्याकडून शिकून घेतली. त्यातून मिळकत व्हायची पण पतीच्या औषधाला हा पैसा अपुरा पडायचा. त्यामुळे दुकानातूनच पूरक व्यवसाय सुरू करण्याच ठरवलं."

"सूक्ष्म कलागुण तसा माझ्यात होताच, त्यामुळं लाह्या आणि बत्तासे यापासून दागिने तयार केले. त्याला चांगली मागणी मिळत असल्याचं पाहून पुढील व्यवसायाला चालना मिळाली."

ग्राहकांच्या पसंतीस उतरलेल्या दागिन्यांमधूनच दीपिका यांना नव्या कल्पना सुचत गेल्या. त्यातून डोहाळे जेवण सजावट, लग्नासाठीचा मेकअप अशा विविध उपक्रमांना त्यांनी सुरुवात केली.

त्या सांगतात, "या उपक्रमातून तेल्हाऱ्यात आमच्या वस्तूंची मागणी वाढायला लागली. म्हणून 2017 मध्ये आम्ही सूर्योदय बहुउद्देशीय महिला मंडळ संस्थेची स्थापना केली. त्यातून गृहउद्योग सुरू केला. ग्रामीण भागातील अनेक महिला आमच्या गृहउद्योगाशी जुळल्या. त्यातून महिलांना आवड असणाऱ्या कामाकडे आम्ही लक्ष केंद्रित केलं.

वस्तू तयार करण्यात ज्या महिलांचा हातखंडा असेल ते काम त्या महिलेकडे सुपूर्द करण्यात आलं. मग त्यातून कुणी चकल्या, लोणची, पापड्या, कुरवड्या, पापड किंवा डोहाळ्यासाठीचे जेवण असेल ते आम्ही तयार करायला लागलो. आमच्या गृह व्यवसायातून फुलांपासून तयार केलेले दागिने तर असायचेच, पण हळदीपासून तयार केलेले दागिने आमची विशेष ओळख होती, हलव्यापासूनही आम्ही दागिने तयार केले. आणि त्याची विक्री आमच्या गृह उद्योगातूनच व्हायची."

दीपिका यांचा व्यवसाय तेजीत असताना कोरोनाची लाट आली. लॉकडाउन जाहीर झाला. याकाळात अनेकांच्या संसाराची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पतीच्या आजारपणामुळे त्यांनी सायकल दुरुस्तीचा व्यवसाय हाती घेतला. त्यानंतर घरघुती जोडधंदे करत, हळूहळू महिलांना सोबत घेऊन ज्वेलरीपासून ते पापड, कुरडया आणि लोणची विकणं सुरू केलं. पण कोरोना लॉकडाऊनच्या ऐन कसोटीच्या काळात त्यांनी भरारी घेतली. त्याचं नाव आहे दीपिका देशमुख...


सामग्री: लॉकडाऊनच्या काळातही त्यांना अंजीरच्या फळबागेने तारलं. कसं ते पाहा?

रिपोर्ट- श्रीकांत बंगाळे

कॅमेरामन- नितीन नगरकर

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुणे जिल्ह्यातल्या दौडमधील इंजिनिअर असलेले शेतकरी समीर डोंबे पाच एकरवर अंजीर पीक घेतात.


सामग्री: लॉकडाऊनच्या दुसऱ्या टप्प्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशाला 'आत्मनिर्भर भारत'चा नारा दिला. पण कुनरिया गावाने तो त्यापूर्वीच अंमलात आणला.

स्थलांतरित मजूर गावी परतले पण, त्यांच्याकडे गावात रोजगार नव्हता. कुनरिया गावाच्या पंचायत समितीने परिस्थितीचा विचार करून एक तोडगा काढला. गावातच मनरेगाची कामं सुरू केली आणि त्यातून चक्क 200 कुटुंबांना रोजगार मिळाला. त्यातून हे गाव आता झालं आहे आत्मनिर्भर.

आता गावातील लोकांना रोजगारासाठी शहरात जाण्याची गरज नाही. पाहा हा व्हीडिओ.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 )

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गुजरातच्या कच्छ भागातलं कुनरिया हे गाव एरवी नकाशावर दिसणारही नाही. पण, या गावाने कोरोनाच्या काळात एक आदर्श ठेवला आहे.


सामग्री: लॉकडाऊनच्या निर्णयानंतर स्थलांतरित गावी परतू लागले.

देशावर कुठल्याही प्रकारचं संकट ओढावलं की लष्कर, नौदल आणि हवाई दल किती तत्परतेने मदतीला धावतात, हे यापूर्वी अनेक उदाहरणांवरून दिसलं आहे. तसंच परदेशातून परतलेले भारतीय किंवा कोरोना संशयित परदेशी नागरिकांना विलग करण्यापासून त्यांची व्यवस्था करण्यापर्यंत सर्व जबाबदारी पार पाडणारे इंडो-तिबेटियन बॉर्डर पोलीस दलाचे (ITBP) जवान आपण बघितले आहेत.

याच संस्था दिल्लीतून आपापल्या गावाकडे निघालेल्या मजुरांच्या लोंढ्याची समस्यासुद्धा हाताळू शकले असते का? इतर कुठल्या शहरात अशीच समस्या उद्भवली तर तिथेसुद्धा हे जवान काही भूमिका बजावू शकतात का? याचा विचार करणं गरजेचं आहे.

सरकारने संरक्षण दलांचा कसा वापर करायला हवा होता? एक म्हणजे त्यांना विशिष्ट जबाबदारी द्यायला हवी होती.

मात्र, सरकारकडून अशाप्रकारचे कुठलेच आदेश मिळाले नाही, असं केंद्रीय राखीव पोलीस दलाचे (CRPF) महासंचालक ए. पी. माहेश्वरी यांनी सांगितलं. CRPF हे भारतातील लष्कर पोलीस दलातील सर्वात मोठं दल आहे. माहेश्वरी म्हणाले, "अशा प्रकारची कुठलीच चर्चा झालेली नाही किंवा तसे आदेशही मिळालेले नाहीत. मात्र, अशा कुठल्याही कल्पनेचं आम्ही स्वागत करतो."

केंद्राने आदेश दिले नसले तरी राष्ट्रीय सुरक्षा दल आपापल्या परीने स्थलांतरितांचे प्रश्न हाताळताना दिसत आहेत.

उदाहरणार्थ सीआरपीएफने आपल्या देशभरातील तुकड्यांना संबंधित राज्य सरकारांशी संपर्क करून मदत करण्याच्या सूचना केल्या आहेत. या तुकड्या राष्ट्रीय महामार्गावर सेवा बजावत आहेत.

सीआरपीएफचे जवान आपापल्या राज्यांची वाट धरलेल्या मजुरांच्या राहण्या-खाण्याची व्यवस्था करत आहेत. याविषयी सांगताना ए. पी. माहेश्वरी म्हणाले, "आमच्या काही कॅम्पसमध्ये आम्ही स्वतः जेवण तयार करून त्याचं गरजूंना वाटप करतो आहोत. प्रोटेक्टिव्ह गार्डही देतो आहे. हा कठीण काळ आहे आणि आपण शक्य ती मदत करायला हवी."

बिहारच्या काही भागांमध्ये राष्ट्रीय नैसर्गिक आपत्ती व्यवस्थापन दलाचे (NDRF) जवान बाहेरून आलेल्या मजुरांच्या निवासाची आणि त्यांच्या खाण्या-पिण्याची व्यवस्था करत आहेत. एनडीआरएफचे महासंचालक एस. एन. प्रधान म्हणतात, "आम्हाला विचारणा झाली तर देशातल्या इतर भागातही काम करायला आम्ही तयार आहोत. आम्ही स्टँडबायवर आहोत. आमची तयारी पूर्ण आहे."

दिल्लीच्या आनंद विहार बस टर्मिनलवर अशी गर्दी होती

लष्कर प्रवक्त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लॉकडाऊन काळात स्थलांतरितांचा प्रश्न हाताळण्यासाठी सरकारने लष्कराची मदत घ्यायला हवी होती का?


सामग्री: लॉकडाऊनदरम्यान सलून बंद असल्यामुळे लोकांना अशी घरीच सोय करावी लागतेय

रेड आणि कंटेनमेंट झोन वगळता इतर झोनमध्ये सलून सुरू राहील, असं महाराष्ट्र सरकारकडून सांगण्यात आलंय.

कोरोना व्हायरसच्या प्रसाराच्या तीव्रतेनुसार यापुढेही राज्यात रेड, ऑरेंज आणि ग्रीन झोन जिल्हे, असं वर्गीकरण सुरू राहणार. कुठल्या झोनमध्ये कुठले व्यवहार सुरू राहतील, याचीही माहिती आधीच देण्यात आली होती.

राज्यातल्या कुठल्या झोनमध्ये कुठल्या गोष्टी सुरू राहतील, हे खालील तक्त्यावरून तुमच्या लक्षात येईल:

आतापर्यंत तीन लॉकडाऊन झाले आहेत -

दारुच्या दुकानांबाबत लॉकडाऊन-4 साठी आधीच निर्णय झालाय. त्यानुसार, महाराष्ट्र सरकारानं परवानाधारक दारुची होम डिलिव्हरी सुरू केलीय. तीन-चार दिवसांपूर्वीच यासंदर्भातील निर्णय महाराष्ट्रात उत्पादन शुल्क विभागानं घोषित केलाय.

चौथ्या लॉकडाऊनची नीट अंमलबजावणी व्हावी म्हणून केंद्रीय पोलीस दलाच्या 9 तुकड्या महाराष्ट्रात दाखल झाल्याची माहिती महाराष्ट्राचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी दिली. "मुंबई, पुणे, मालेगाव, औरंगाबाद आणि अमरावतीत आम्ही या तुकड्या तैनात केल्या आहेत. रमझान, आषाढी वारी, गणेशोत्सव आहे. अशावेळी केंद्रीय राखीव पोलीस दल मदतीला येईल," असं ते म्हणाले.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाचा प्रादुर्भाव वाढू नये या दृष्टीने महाराष्ट्रासह देशभरात लॉकडाऊनचा चौथा टप्पा सुरू झालाय. महाराष्ट्र सरकारनं आज चौथ्या लॉकडाऊनमध्ये रेड, ऑरेंज आणि ग्रीन या तीन झोननिहाय कुठल्या गोष्टी सुरू राहतील आणि कुठल्या गोष्टी बंद राहतील, याबाबत पत्रक काढून माहिती दिलीय.