सामग्री: 'आता काही वर्ष काम बंद ठेवावं लागेल. लग्नानंतर तडजोड ही आलीच.'

'बाळाकडेच पूर्ण लक्ष द्यायला हवं, करियर बाजूला राहणार आता…'

एखाद्या महिलेनं 'गोड बातमी' सांगितली, की अशा प्रतिक्रिया तिला ऐकायला मिळतात. पण अभिनेत्री अनुष्का शर्मा गरोदर असल्याचं समजल्यावर तिला नाही, तर तिचा पती विराट कोहलीला अशा सूचनांना सामोरं जावं लागतंय.

त्याचं झालं असं की, अनुष्का आणि विराटनं त्यांच्या घरी नवा पाहुणा येणार असल्याचं जाहीर केलं आणि दोघांवर शुभेच्छांचा वर्षाव होऊ लागला. पण त्यातही काहींनी अनुष्काचं करियर आता संपलं असा सूर लावला. अनुष्काला असा सल्ला देणारे लोक, विराटचं मात्र फक्त अभिनंदन करत होते.

अनेक महिलांना (आणि पुरुषांनाही) अर्थातच ही गोष्ट रुचली नाही. त्यांनी ट्विटरवर उपहासात्मक प्रतिक्रिया लिहिल्या आणि एक महिला आणि एका पुरुषाला एकाच गोष्टीवरून कशी वेगळी वागणूक मिळते, याकडे लक्ष वेधून घेतलं.

'विराट कर्णधारपद कसं सांभाळणार?'

शिवकामी शिवकुमार यांचं हे ट्विट पाहा. "विराट आता वडील झाल्यावर, कर्णधारपदाची जबाबदारी सांभाळू शकेल? त्याला आपल्या कामावर लक्ष देता येईल का? करियर संपवणारं पाऊल आहे हे..."

या ट्विटवर प्रतिक्रियांचा पाऊस पडलाय.

ऊर्जा दोशी लिहितात, "आपलं कुटुंब घरी सोडून तो बाहेर जाऊन कसा काय खेळू शकतो? मग जेवण कोण बनवणार? मुलांना शिकवणं, अंघोळ घालणं, कपडे घालणं, वाढवणं हे सगळं कोण करणार? त्यांच्यावर कसं वागायचं हे संस्कार कोण करणार? घराऐवजी कामावर लक्ष दिलं तर थोडं इकडे-तिकडे होणारच ना…"

तर कामिनी म्हणतात, "अनुष्कानं पण थोडी मदत करावी. किमान बाळाचे लंगोट, नॅपीज तरी बदलावेत."

मानसी अगदी मूळ मुद्द्यावर बोट ठेवत लिहितात, "कर्णधारांना लग्नानंतर तडजोड करावीच लागते, शेवटी कामापेक्षा कुटुंब महत्त्वाचं आहे. कर्णधाराची जागा शेवटी आपल्या घरातच असते."

तर "विराटनं काम करावं, पण अनुष्कानं त्याला परवानगी दिली तरच.." असं शिवांगी लिहितात.  अनु म्हणतात, "विराट बाबा बनल्यावर क्रिकेटमधलं करियर सुरू ठेवणार आहे का? आता तो मुलं आणि खेळातलं करियर हे दोन्ही कसं सांभाळणार?"

पण फक्त महिलाच नाही, तर पुरुषांनीही विराटला उद्देशून महिलांना काय त्रास सहन करावा लागतो, यावर टिप्पणी केली आहे. कुणी म्हणतं, की 'विराटनं अनुष्काला विचारायला हवं, की बाळाच्या जन्मानंतर तो काम करू शकतो का?' तर कुणी सल्ला देतं की, 'मुलं मोठी होईपर्यंत विराटनं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'दिवस राहिलेत, आता जरा जपून…'


सामग्री: 'आत्मनिर्भर भारत' पॅकेजअंतर्गत गेल्या शनिवारी केलेल्या चौथ्या घोषणेत स्ट्रक्चरल रिफॉर्म म्हणजेच पायाभूत सुधारणांचा तपशील सादर करण्यात आला.

यात कोळसा उत्खननाचं व्यावसायिकीकरण, विमान वाहतूक क्षेत्रात पब्लिक-प्रायव्हेट पार्टनरशीप आणि ऊर्जा क्षेत्रांमधल्या सुधारणांचा समावेश आहे. केंद्र सरकारने या सर्व सुधारणा कोव्हिड-19 पॅकेजअंतर्गत सादर केल्या आहेत.

मात्र, या सर्व सुधारण यापूर्वी मसुद्याच्या स्वरूपात केंद्र सरकारला सादर करण्यात आलेल्या होत्या आणि यापैकी अनेक सुधारणांच्या मसुद्यांवर बराच काळापासून संमतीची मोहर उठवण्याचा विचार सुरू होता.

या पायाभूत सुधारणा कोणत्या आहेत, पाहूया.

खाणींचं व्यावसायिकीकरण

घोषणा : केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण सर्वप्रथम कोळसा खाणींविषयी बोलल्या. त्या म्हणाल्या, "कोळसा खाणी व्यावसायिक उत्खननासाठी उपलब्ध करण्यात येतील. यासाठी प्रति टन दर न ठरवता महसुलाच्या आधारावर दर ठरवण्यात येतील. यामुळे कोळसा क्षेत्रात आपण आत्मनिर्भर होऊ आणि कोळशाची आयात कमी होईल. असे 50 ब्लॉक्स वाटपासाठी उपलब्ध करण्यात येतील."

वास्तव : ऑक्टोबर 2014 मध्ये केंद्र सरकारने एका अध्यादेशाद्वारे कोळसा उत्खननावर 41 वर्ष जुनी सरकारी एकाधिकारशाही मोडीत काढत खाजगी कंपन्यांसाठी कमर्शियल मायनिंगचा म्हणजेच व्यावसायिक उत्खननाचा मार्ग मोकळा केला होता. कोळसा खनन (विशेष तरतूद) 2014 अध्यादेशानुसार या कंपन्या स्वतःच्या वापरासाठी किंवा विक्रीसाठी कोळसा काढू शकतात.

यानंतर 2015 साली आलेल्या अहवालात सांगण्यात आलं की केंद्र राज्य सरकारांना सध्या वापरात नसलेले कोल ब्लॉक वाटप करेल. यातून निघणारा कोळसा राज्य सरकार विकू शकतील किंवा हे ब्लॉक्स राज्य सरकार व्यावसायिक उत्खननासाठी खुले करू शकतील.

कोळसा खनन (विशेष तरतूद) 2014 च्या अध्यादेशानंतर चार वर्षांनी फेब्रुवारी 2018 मध्ये केंद्रीय मंत्रिमंडळाने व्यावसायिक मायनिंगसाठी लिलाव करण्याची प्रक्रिया काय असेल, यासंबंधीचे नियम ठरवले. यात देशांतर्गत आणि परदेशी अशा दोन्ही कंपन्यांना लिलावासाठी निविदा भरण्याचा अधिकार देण्यात आला. तसंच या कंपन्या कोळशाच्या किंमती स्वतःच ठरवतील, असंही निश्चित करण्यात आलं. कोळसा निर्यात करता येईल आणि देशांतर्गत बाजारातही हा कोळसा विकता येईल.

जानेवारी 2020 मध्ये सरकारने कोळसा उत्खनन आणि विक्रीचे नियम काही प्रमाणात शिथील केले. यामुळे वीज, खनिज आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी पाच टप्प्यांमध्ये 20 लाख कोटी रुपयांच्या आर्थिक पॅकेजचा तपशील सादर केला. 'वन नेशन, वन रेशन कार्ड'च्या माध्यमातून प्रवाशी मजुरांना त्यांच्या कामाच्या ठिकाणी मोफत धान्य आणि लघू आणि मध्यम उद्योगांना कर्जात सवलती, अशा घोषणा या पॅकेजमध्ये आहेत.


सामग्री: 'आत्मनिर्भर भारत' ही मोदी सरकारची एक महत्त्वाकांक्षी योजना आहे. या योजनेचा उद्देश केवळ कोरोना संकटाचा सामना करणं एवढाच नाही, तर भविष्याच्या दृष्टिकोनातून भारताची पुनर्बांधणी करणं, हादेखील आहे.

खरंतर हा पक्षांतर्गत कार्यक्रमही आहे. याला पक्षाने 'भारताचं भविष्य सुरक्षित करणं' (future proofing India) म्हटलेलं आहे.

आपल्या भाषणात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्वावलंबनाचे अनेक दाखले दिले आणि या उद्देशाची पूर्तता करणार असल्याचा संकल्पही सोडला.

या अभियानासाठी थोडी-थोडकी नव्हे तर तब्बल 20 लाख कोटी रुपयांच्या पॅकेजची घोषणा करत पंतप्रधानांनी एक मोठी झेप घेतली आहे.

आत्मनिर्भर भारताविषयी बोलताना त्यांनी कुठेच 'स्वदेशी' हा शब्द वापरला नाही. स्वदेशी ही कल्पना आता गतप्राण झाली आहे आणि काळाच्या ओघात ती पुरली गेली आहे.

अलिप्ततावादी भारत आणि त्याच्या संरक्षणवादी अर्थव्यवस्थेच्या आठवणी ताजं करणारं हे मॉडेल आहे. राष्ट्रवाद्यांकडून वकिली केली जाणारी विचारसरणी म्हणूनही याकडे बघितलं जातं.

असं असलं तरी पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या भाषणात खादीचा उल्लेख केला आणि त्यामुळे स्वावलंबनाच्या कल्पनेचा स्त्रोत स्वदेशी असल्याचंच जाणवलं.

जगासाठी भारताचे दरवाजे बंद?

अनेक दशकं भारत बाहेरच्या जगासाठी आपली कवाडं खुली करण्यास कचरत होता. बाहेरच्या जगाकडे साशंक नजरेने बघायचा आणि या भारतात आत्मविश्वासाची कमतरता दिसत होती.

गेल्या शतकातल्या शेवटच्या चार दशकांमध्ये भारताने स्वदेशी मॉडलवर विश्वास दाखवत नियोजनबद्ध पंचवार्षिक अर्थव्यवस्थेचं अनुकरण केलं आणि ज्याला 'विकासाचा हिंदू दर' म्हणून ओळखलं जातं त्या दराने प्रगती केली. (2.5 ते 3 टक्के विकास दर)

अखेर आर्थिक संकटांनंतर भारताला 1991 मध्ये बाहेरच्या जगासाठी आपली कवाडं खुली करावी लागली.

आणि आज पुन्हा एकदा भारत ही कवाडं बंद करण्याविषयी बोलतोय. आत्मनिर्भर याचा अर्थ आत्मकेंद्री असा होत नाही, असं पंतप्रधान मोदी यांनी म्हटलं आहे.

मात्र, आज अमेरिकेतल्या शेअर बाजारात थोडीही घसरण झाली की तिचा परिणाम थेट चीन आणि भारताच्या शेअर बाजारांवर होतो. अशा जागतिकीकरण झालेल्या अर्थव्यवस्थेच्या काळात मोदींनी सुचवलेल्या आत्मनिर्भरतेच्या मार्गावर चालणं वाटतं तितकं सोपं नाही.

शिवाय, स्थानिक उत्पादनांची निर्मिती करणं आणि ही उत्पादनं स्पर्धात्मक बनवणं, यासाठी स्थानिक उद्योजकांना काही संरक्षण द्यावं लागेल. यावरून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कोरोना संकटाच्या पार्श्वभूमीवर मंगळवारी (12 मे) पुन्हा एकदा देशाला संबोधित केलं. आपल्या या 30 मिनिटाच्या संबोधनात त्यांनी भारताला 'आत्मनिर्भर' म्हणजेच स्वावलंबी बनण्याचा नवा कार्यक्रम दिला आहे.


सामग्री: 'आधारकार्ड धारकांची सुरक्षितता आणि गोपनीयता अधिक मजबूत करण्यासाठी' ही योजना राबवण्यात येत असल्याचं UIDAI ने म्हटलं आहे.

हा व्हर्च्युअल ID म्हणजे 16 आकडी क्रमांक असणार असून, बायोमेट्रिकसह मोबाइल कंपनीसारख्या एखाद्या अधिकृत एजन्सीला हा क्रमांक दिल्यानंतर कुठल्याही पडताळणीसाठी आवश्यक असा नाव, पत्ता आणि छायाचित्र एवढीच माहिती पुरवण्यात येईल.

कुठलाही वापरकर्ता त्याला हवे असतील तितके व्हर्च्युअल ID तयार करू शकेल. नवा ID तयार झाला की जुना आपोआप रद्द होणार आहे.

या सुविधेमुळे प्रमाणीकरणाच्या वेळी आपला आधार क्रमांक न देण्याचा पर्याय आधारधारकांना उपलब्ध होणार आहे. 1 मार्च 2018 पासून व्हर्च्युअल ID या संकल्पनेची अंमलबजावणी सुरू होणार आहे.

याव्यतिरिक्त UIDAIनं मर्यादित KYCची संकल्पनाही सादर केली आहे. KYC अर्थात Know your consumer प्रक्रियेत कुठल्याही सेवेचा लाभ घेण्यासाठी त्या व्यक्तीला त्याची माहिती सेवा पुरवणाऱ्या संस्थांना पुरवावी लागते.

या प्रक्रियेला सुरक्षित करण्यासाठी मर्यादित KYCची संकल्पना आहे, ज्यामुळे एखादी विशिष्ट सेवा देणाऱ्या यंत्रणेला आधार धारकाची मर्यादित माहिती दिली जाईल.

'व्हर्च्युअल ID फक्त उच्चभ्रूंसाठी'

UIDAIने आधार गोपनीयतेसाठी व्हर्च्युअल IDचा पर्याय दिला आहे खरं, पण ही सेवा कितपत निर्दोष आहे? यामुळे सर्वसामान्यांच्या अडचणी दूर होतील की ऑनलाईन कागदी घोडे नाचवणं एवढंच या योजनेचं स्वरूप असेल? मुख्य म्हणजे याने आधारची माहिती पूर्णपणे सुरक्षित राहील याची खात्री आहे का?

"अजिबात नाही," असं दिल्लीस्थित सायबर लॉ तज्ज्ञ पवन दुग्गल म्हणतात. "व्हर्च्युअल ID पुरवण्याच्या या योजनेमुळे सर्वसामान्य आणि उच्चभ्रू यांच्यातली दरी आणखी रुंदावेल. मुळात ही योजनाच फक्त उच्चभ्रूंसाठी आहे."

"सर्वसामान्य माणसांना, ज्यांच्यापाशी इंटरनेट नाही किंवा ज्यांना इतर सुविधा उपलब्ध नाहीत त्यांना व्हर्च्युअल IDचा उपयोग नाहीच. हा आयडी कसा बनवायचा याबद्दल जनजागृती नाही. आणि प्रत्येक व्यवहारासाठी जर हा ID बनवावा लागत असेल, तर त्यामुळे गोंधळ आणि गुंतागुंत आणखी वाढणार," असंही ते पुढे म्हणतात.

"गंमत म्हणजे जी संस्था आधारचा डेटा अगदी सुरक्षित आहे, असं ठासून सांगत होती, तीच संस्था आता आपल्या डेटाच्या सुरक्षिततेसाठी लोकांना आभासी क्रमांक तयार करायला सांगत आहे. हे म्हणजे त्या माणसाला शर्ट देण्यासारखं आहे ज्याच्या शरीराने आधीच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'आधार'ला आधार देण्यासाठी Unique Idenification Authority of India (UIDAI)ने व्हर्च्युअल IDची संकल्पना मांडली आहे.  देशभरात आधार कार्डाच्या गोपनीयतेबाबत चर्चेला उधाण आलं असतानाच ही संकल्पना मांडण्यात आली आहे, हे विशेष.


सामग्री: 'आपण आपल्या दिवसाची सुरुवात भल्या पहाटे अडीच वाजताच करतो,' असं मार्क व्हालबर्ग यांनी नुकतंच उघड केलं.  मार्क व्हालबर्ग हे हॉलीवूडमधील एक दिग्गज अभिनेते आहेत. दोन वेळा ऑस्कर पुरस्कारांसाठी त्यांचं नामांकन झालेलं आहे.

भल्या पहाटे उठणं, मग 90 मिनिटांचा व्यायाम, गोल्फ, प्रार्थना आणि त्यानंतर शरीराला ताजेतवाने करण्यासाठी 'क्रायो चेंबर' (थंडगार बर्फात काही मिनिटं बसून राहणं) हे या अभिनेत्याचे दैनंदीन वेळापत्रक. पण रात्री ते 7.30 वाजता व्हालबर्ग आपल्या बिछान्यात असतात.

भल्या पहाटे दिवसाची सुरुवात करणारे व्हालबर्ग हे काही एकमेव सुप्रसिद्ध व्यक्ती नाहीत. अॅपलचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी टिम कुक हेसुद्धा भल्या पहाटे 3.45 वाजताच उठत असल्याचं सांगितलं जातं.

डिस्नेचे बॉस बॉब इगर यांचं व्यायामाचं वेळापत्रक पहाटे 4.25 चं असून, त्यातूनच सकाळी लवकर जिममध्ये जाण्यासाठी एनबीए खेळाडूंना प्रेरणा मिळाली असं म्हणतात.

'यशस्वी व्हायचे असेल, तर सकाळी लवकर उठा.'

लिंक्डइनवर आणि एकूणच कॉर्पोरेट क्षेत्राचं नेतृत्व करणाऱ्यांच्या प्रोफाईलमध्ये बऱ्याचदा एक समान सूत्र पहायला मिळतं. यशस्वी व्हायचं असेल, तर सकाळी लवकर उठा.

तर मग आता आपण सगळ्यांनीच डोळे चोळत चोळत अति लवकर उठावं का? भल्या पहाटे उठणं आपली कार्यक्षमता वाढवेल का? कदाचित. पण हे इतकं सोपं असणार नाही. पण जर असं केलं तर आपल्या सूर्योदयापूर्वी उठण्याच्या या सवयीमुळेच आपण किती 'कार्यक्षम' आहोत, हे दाखवून लोकांना प्रभावित करण्याची एक सुप्त इच्छा नक्कीच पुर्ण होईल.

झोपच्या वेळापत्रकाचं गणित जुळवताना

पहाटे अडीच वाजता होणारी दिवसाची सुरुवात म्हणजे अत्यंत मोठा दिवस आणि झोपेचा जवळपास संपूर्ण अभाव, असं जरी वाटत असलं, तरी व्हालबर्ग यांची झोपण्याची वेळ पहाता त्यांना दर रात्री सात तासांची झोप मिळत असल्याचं लक्षात येतं.

कार्यक्षमतेच्या दृष्टीने ही अतिशय महत्वाची गोष्ट आहे - कारण झोपेच्या अभावामुळे आरोग्य आणि आकलन क्षमतेवर प्रचंड वाईट परिणाम होतो.

अमेरिकेतल्या वॉशिंग्टन विद्यापीठाचे ख्रिस्तोफर बार्न्स आणि मिशिगन विद्यापीठाचे ग्रेटचेन स्प्रायटझर या दोन संशोधकांनी या विषयावर मोठ्या प्रमाणात संशोधन केलं आहे. आपल्या कर्मचाऱ्यांना पुरेशी झोप मिळत आहे की नाही याची खात्री कंपन्यांनी करुन घ्यावी का, अशासारख्या गोष्टींचा त्यांनी यावेळी अभ्यास केला आहे.

स्प्रायटझर यांच्या मते, व्हालबर्गबाबत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अभिनेत्यांपासून ते सिलिकॉन व्हॅलीतील सीईओंपर्यंत, काही अतियशस्वी लोक हे दिवसात जास्तीत जास्त वेळ मिळावा म्हणून  अगदी भलत्या वेळी उठून दिवसाची सुरुवात करतात. तुम्हीसुद्धा असं करावं का?


सामग्री: 'आमचे खासदार आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी या गरजेच्या वेळी कुठे आहेत', असा सवाल आता वाराणसीची जनता विचारू लागली आहे.

वाराणासीत पुरेशा आरोग्य सुविधा नाहीत. हॉस्पिटल्समध्ये बेड्स नाहीत, ऑक्सिजन नाही, अॅम्बुलन्ससुद्धा मिळत नाही. इतकंच नाही तर कोरोना चाचणी करण्यासाठीही आठवडाभर वाट बघावी लागतेय.

गेल्या दहा दिवसात औषधांच्या दुकानांमध्ये व्हिटॅमिन सी, झिंक आणि पॅरासिटमॉलसारख्या साध्या औषधांचाही तुटवडा निर्माण झालाय.

शहरातल्या आरोग्य सेवेतील एका कर्मचाऱ्याने नाव जाहीर न करण्याच्या अटीवर सांगितलं, "हॉस्पिटल बेड किंवा ऑक्सिजनसाठी आम्हाला दररोज बरेच फोन येतात. साध्या-साध्या औषधांचाही तुटवडा आहे. परिस्थिती इतकी वाईट आहे की काही नसण्यापेक्षा काहीतरी असावं म्हणून लोक मुदत उलटून गेलेली औषधंही घेत आहेत."

कोरोना संकट हाताबाहेर का गेलं?

मार्च महिन्यातच संकटाची चाहुल लागायला सुरुवात झाल्याचं स्थानिकांचं म्हणणं आहे. मुंबई आणि दिल्लीसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये सरकारने निर्बंध घालायला सुरुवात केली. परिणामी परराज्यातले कामगारही आपापल्या गावांकडे परतू लागले. खचाखच भरलेल्या ट्रेनमधून वाराणासी आणि आसपासच्या गावांमध्ये लोक येऊ लागले.

29 मार्चला होळी होती. अनेकजण होळीसाठी गावी परतले. तर काही जण ग्रामपंचायत निवडणुकांसाठी गावी गेले. तज्ज्ञांनी सल्ला देऊनही त्याकडे दुर्लक्ष करत 18 एप्रिल रोजी निवडणुका घेण्यात आल्या.

निवडणूक ड्युटीवर असणाऱ्या 700 शिक्षकांचा कोरोनामुळे मृत्यू झाला आणि निवडणुकांमुळे कोरोना अधिक पसरला, असं पत्रकारांचं म्हणणं आहे.

परिणामी वाराणसीतल्या हॉस्पिटलमध्ये अचानक गर्दी वाढली. 25 वर्षांचे ऋषभ जैन व्यावसायिक आहेत. बीबीसीशी बोलताना त्यांनी सांगितलं, त्यांच्या 55 वर्षांच्या काकूंची तब्येत अचानक बिघडली.

त्यांच्यासाठी ऑक्सिजन सिलेंडर आणण्यासाठी ऋषभ रोज 30 किमी प्रवास करून 5-5 तास रांगेत उभं राहून सिलेंडर भरून आणायचे.

ते सांगतात, "त्यांची ऑक्सिजनची पातळी 80 च्या खाली गेली की आमचा जीव टांगणीला लागायचा. आम्हाला हॉस्पिटलमध्ये बेड मिळाला नाही. त्यामुळे आम्ही ऑक्सिजन सिलेंडर कुठे मिळेल, याची शोधाशोध सुरू केली. 25 लोकांना फोन केले. तेव्हा कुठे सोशल मीडिया आणि जिल्हा प्रशासनाच्या मदतीने ऑक्सिजन सिलेंडरची सोय झाली. आता त्यांची प्रकृती सुधारतेय."

या परिस्थितीत 19 एप्रिल रोजी अलाहाबाद उच्च न्यायालयाने वाराणसीसह इतर 4...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वाराणसी… हिंदूंसाठी पवित्र मानल्या जाणाऱ्या महत्त्वाच्या शहरांपैकी एक. मात्र, वाराणसी आणि आसपासच्या भागातही कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेमुळे परिस्थिती गंभीर बनली आहे.


सामग्री: 'इराण न्यूक्लिअर ऍग्रीमेंट रिव्ह्यू ऍक्ट' नुसार अमेरिकी राष्ट्राध्यक्षांना दर तीन महिन्यांनी अमेरिकी काँग्रेसमध्ये इराण कारारचं पालन करत असल्याची ग्वाही द्यावी लागते.

या कारारबाबत आता अमेरिकी काँग्रेसच निर्णय घेईल असं ट्रंप यांनी म्हंटलं आहे. तसंच त्यात बदल केला जावा असं आवाहन सहकाऱ्यांना करणार असल्याचं त्यांन म्हंटलं आहे.

'इराण न्यूक्लिअर ऍग्रीमेंट रिव्ह्यू ऍक्ट' नुसार अमेरिकी राष्ट्राध्यक्षांना दर तीन महिन्यांनी अमेरिकी काँग्रेसमध्ये इराण कारारचं पालन करत असल्याची ग्वाही द्यावी लागते.

तसंच काँग्रेसकडून करार पुढे सुरू ठेवण्याची परावनगी घ्यावी लागते.

ट्रंप यांनी आतापर्यंत दोन वेळा कारार पुढे सुरू ठेवण्याची संमती अमेरिकी काँग्रेसकडून मिळवली आहे. पण, या वेळी मात्र त्यांनी ते टाळलं आहे.

इराणवर पुन्हा निर्बंध?

ट्रंप यांनी आतापर्यंत दोन वेळा कारार पुढे सुरू ठेवण्याची संमती मिळवली आहे. पण, यंदा मात्र त्यांनी ते टाळलं आहे.

त्यामुळे आता अमेरिकी काँग्रेस 60 दिवसांमध्ये याबाबत निर्णय घेऊन पुन्हा इराणवर निर्बंध लादावेत की नाही याबाबत भूमिका घेऊ शकते.

इराण दहशतवादाला प्रोत्साहन देत असल्याचा ट्रंप यांनी आरोप केला आहे. तसंच इराणला आण्विक अस्त्र तयार करण्यापासून रोखू असं त्यांनी म्हंटलं आहे.

इराणला उत्तर कोरीया सारखा धोकदायक देश होण्यापासून रोखू असं ट्रंप बोलले आहेत.

इराण हा मृत्यू, संहार, आणि अराजकता पसरवत असल्याचा आरोप सुद्धा ट्रंप यांनी केला आहे.

इराणवर आरोप

आंतरराष्ट्रीय निरिक्षकांच्या म्हणण्यानुसार 2015 मध्ये झालेल्या कराराचं इराण योग्य पद्धतीनं पालन करत आहे.

पण, हा करारच मुळात फार उदार पद्धतीनं करण्यात आला होता. तसंच त्यानुसार इराणला ठरलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त हेवी वॉटर (आण्विक अस्त्र तयार करण्यासाठी उपयुक्त प्लुटोनियम स्रोत) तयार करणं आणि आंतरराष्ट्रीय निरिक्षकांना धमकावण्याची सूट मिळाली आहे, असं ट्रंप यांच म्हंणण आहे.

इराण हा मृत्यू, संहार, आणि अराजकता पसरवत असल्याचा आरोप सुद्धा ट्रंप यांनी केला आहे.

इराण कारारचं योग्य पद्धतीनं पालन न करता त्याचा गौरफायदा घेत आहे. त्यामुळे या करारातून कधीही बाहेर पडण्याचा पर्याय अमेरिकेकडे असल्याचं ट्रंप यांनी सुनावलं आहे.

इराणच्या नेत्यांवरही ट्रंप यांनी टीका केली आहे.

महत्त्वाचं म्हणजे अमेरिकेबरोबरच्या या करारामध्ये इराणच्या बॅलेस्टीक मिसाईल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराणला 'धर्मांध राजवट' संबोधत जोरदार टीका केली आहे. तसंच अमेरिकेच्या पुढाकारानं आण्विक कार्यक्रमासंदर्भात झालेल्या करारापासून मागे हटण्याची धमकी सुद्धा दिली आहे.


सामग्री: 'इलेक्ट्रिक पॉवर हाऊस'मध्ये स्टीम पंपावर काम करणारा हा मेकॅनिक. 1921चा हा फोटो 80 हजार डॉलरला (52 लाख रुपये) विकला गेला.

अमेरिकन समाजशास्त्रज्ञ हाईन हे विसाव्या शतकातील महत्त्वाचे फोटोग्राफर होते. त्यांनी फोटोचं माध्यम वापरलं, त्यांना शब्दांची जोड दिली आणि त्यांना भावलेल्या गोष्टी फोटोंच्या माध्यमातून सांगितल्या.

हाईन यांनी फोटोग्राफीच्या या प्रकल्पाला 'फोटो स्टोरीज' असं नाव दिलं.

हाईन यांनी काढलेली ही काही छायाचित्रं कॅरोलिनास, न्यूयॉर्क आणि पिट्सबर्ग शहरातली गरिबी दाखवणारी आहेत.

न्यूयॉर्कच्या इस्ट साईडवरला उन्हाळ्यातला एक दिवस. 1908साली हा फोटो काढण्यात आला.

आई आणि मुलगी, एलिस आयलंड, 1907

हाईन यांनी त्यांच्या एकेका प्रोजेक्ट्वर अनेक वर्षं काम केलं. 1904 साली एलिस आयलंडवर स्थलांतर करणाऱ्या लोकांचं दस्तावेजीकरणाचं काम सुरू होतं.

तिथं आलेल्या कुटुंबाचा 'मानवी चेहरा' त्यांनी जगासमोर मांडला. या स्थलांतरितांच्या मनात न्यूयॉर्ककरांनी चांगलंच भय निर्माण केलं होतं.

फोटोसाठी परवानगी मिळाल्यानंतर हाईन फोटो टिपत. त्याची तयारी करत. फ्लॅश मारल्यावर एक मोठा आवाज व्हायचा आणि मग नाट्यमय धूर बाहेर पडायचा.

सामानाच्या खोलीतलं इटालियन कुटुंब, एलिस आयलंड, 1905

न्यूयॉर्कच्या ईस्ट साईड फॅक्टरी डिस्ट्रिक्टमधील एक दुपार, 1912

स्लाविक स्थलांतरित, एलिस आयलंड, 1907

सामाजिक संस्था, पुरोगामी प्रकाशनं आणि काही महामंडळांनी हाईन यांना त्यांच्यासाठी फोटोग्राफर म्हणून नेमलं होतं.

'एम्पायर स्टेट बिल्डिंग'चं बांधकाम करणाऱ्या कामगारांचे हाईननं काढलेले फोटो जगविख्यात ठरले.

1908मध्ये 'नॅशनल चाईल्ड लेबर कमिटी'चे फोटोग्राफर झाल्यावर त्यांनी कारखान्यात काम करणाऱ्या मुलांचे फोटो काढले.

तेच फोटो नंतर बालशोषण कमी करण्यासाठी वापरण्यात आले.

यामुळे कारखान्याचे मालक हाईनचा तिरस्कार करायचे. मालकांच्या नकळत ते कारखान्यात प्रवेश करायचे. बऱ्याचदा त्यांना धमकावण्यातही आलं होतं.

हाईन यांच्या फोटोंमुळे अमेरिकेच्या बालमजुरी कायद्यात क्रांती घडली. या फोटोंमुळे 20व्या शतकातील सामान्य माणसं आणि कामगारांची स्थिती प्रकाशझोतात आली.

कनेक्टरवर चढलेला कामगार, एम्पायर स्टेट बिल्डिंग, 1930-31

कृत्रिम फुले, न्यूयॉर्क, 1912

कोळसा खाणीतले 'ब्रेकर बॉय', पेनसिलव्हिनिया, 1912

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लुईस हाईन यांच्या संग्रहामधल्या 24 फोटोंचा न्यूयॉर्कमध्ये लिलाव करण्यात आला. न्यूयॉर्कमधले दिवंगत फोटोग्राफर इसाडोअर एसवाय सेडमन यांनी या फोटोंचा संग्रह केला होता.


सामग्री: 'एक चुटकी सिंदूर की कीमत तुम क्या जानो, रमेश बाबु?'

बॅकग्राउंडला दीपिका पदुकोण हिच्या आवाजात 'ओम शांती ओम' या सिनेमातील हा डायलॉग ऐकू येतो आणि स्क्रीनवर एका सामान्य मुलीचा चेहरा दिसतो. मुलगी आपली बोटं कपाळाकडे नेत अत्यंत इमोशनल होऊन डॉयलॉगनुसार ओठ हलवते.

दुसरा सीन

शाळेचा गणवेश घातलेली दोन मुलं 'दीवार' सिनेमातील डॉयलॉगची नक्कल करायचा प्रयत्न करतात. 'आज मेरे पास बंगला है, गाडी है, बैंक बैलन्स है. तुम्हारे पास क्या है?'

हे सगळं इतकं मजेशीर असतं की हसू येतं.

इंटरनेट वापरणाऱ्या प्रत्येकानेच असे व्हीडियो बघितले असतील. असे बहुतांशी व्हिडियो एका चीनी अॅपमुळे शक्य झाले आहेत.

'टिकटॉक' आहे तरी काय?

'टिकटॉक' एक सोशल मीडिया अप्लिकेशन आहे. या अॅपवरून युजर छोटे-छोटे (पंधरा सेकंदांपर्यंतचे) व्हिडियो तयार करून शेअर करू शकतात.

या अॅप्लिकेशनचे कॉपी राईट 'बाईट डान्स' या चीनी कंपनीकडे आहे. या कंपनीने सप्टेंबर 2016 मध्ये 'टिकटॉक' अॅप लॉन्च केलं. 2018साली या अॅपची लोकप्रियता प्रचंड वाढली आणि ऑक्टोबर 2018 मध्ये अमेरिकेत ते सर्वाधिक डाउनलोड केलेले अॅप ठरले.

गुगल प्लेस्टोरवर टिकटॉकची ओळख 'Short videos for you' (तुमच्यासाठी छोटे व्हिडियोज) अशी करून देण्यात आलेली आहे.

प्ले स्टोरवर टिकटॉक विषयी लिहिलं आहे:

मोबाईलवर छोटे-छोटे व्हीडियो बनवण्यासाठी टिकटॉक हे काही सामान्य माध्यम नाही. हे बनावट नाही. खरे आहे आणि ते अमर्याद आहे - तुम्ही सकाळी 7.45 वाजता ब्रश करत असाल किंवा नाश्ता बनवत असाल - जे काही करत असाल, जिथेही असाल, टिक-टॉकवर या आणि 15 सेकंदात जगाला तुमचं म्हणणं सांगा.

टिकटॉकच्या साथीने तुमच्या आयुष्यातील मजा वाढेल. तुम्ही आयुष्याचा प्रत्येक क्षण जगता आणि प्रत्येक क्षणी काहीतरी नवीन शोधता. तुम्ही तुमच्या व्हीडियोमध्ये स्पेशल इफेक्ट फिल्टर, ब्युटी इफेक्ट, इमोजी स्टिकर आणि म्युजिकने नवीन रंग भरू शकता.

भारतात टिकटॉक

भारतात टिकटॉक 10 कोटींपेक्षा जास्त मोबाईलमध्ये डाऊनलोड करण्यात आलं आहे. इकॉनॉमिक टाइम्सच्या वृत्तानुसार दर महिन्याला जवळपास 2 कोटी भारतीय याचा वापर करतात.

गुगल प्लेस्टोरवर 80 लाख लोकांनी टिकटॉकचा रिव्ह्यू केला आहे. यावरूनच भारतात टिकटॉकच्या लोकप्रियतेचा अंदाज येईल.

विशेष म्हणजे टिकटॉक वापरणाऱ्यांमध्ये छोटी शहरं आणि गावाखेड्यातील लोकांची संख्या मोठी आहे. त्याहूनही आश्चर्याची बाब म्हणजे सात-आठ वर्षांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'एक देश-एक निवडणूक' यासाठी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी प्रयत्नशील आहेत.

'एक देश एक निवडणूक' ही आकर्षक पण फसवी घोषणा सध्या गाजते आहे. ती फसवी अशासाठी आहे की सार्‍या देशासाठी म्हणून सध्याही एकच निवडणूक असते—ती म्हणजे लोकसभेची. पण निवडणुकीवर आधारित लोकशाही स्वीकारून सहा दशके उलटून गेली तरी निवडणूक या प्रकाराबद्दल मनात आशंका असणारा एक वर्ग अजूनही आहेच आणि त्याला संभावितपणे निवडणुकांबद्दल तक्रार करायला अधूनमधून काही तरी निमित्त मिळत असतं — तसं या घोषणेनं मिळवून दिलं आहे.

नरेंद्र मोदींनी 2014पासून सगळ्या निवडणुका एकाच वेळी घेण्याची कल्पना मांडली. तेव्हापासून निवडणुका कशा खर्चिक असतात, त्यांच्यामुळे सरकारच्या धोरणांना कशी खीळ बसते, अशा तक्रारींचे पतंग उडवणं चालू आहे.

लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुका एकाच वेळी घेण्याची योजना असं या प्रस्तावचं स्वरूप आहे. त्याला काही प्रतिभावान मुख्यमंत्री आणखी शेपूट जोडून ग्रामपंचायतीपासून लोकसभेपर्यंत सगळे मतदान एकाच दिवशी घेण्याच्या महाकाव्यापर्यंत नेऊन ठेवत आहेत.

देश स्वतंत्र झाला तेव्हा सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकाराच्या आधारावर राज्यांमध्ये आणि केंद्रात नवीन कायदेमंडळं निवडणं आवश्यक होतं. त्यानुसार 1951-52मध्ये पहिली सार्वत्रिक निवडणूक झाली आणि तिच्या बरोबरच सर्व राज्यांमध्ये त्यांच्या कायदेमंडळाच्या निवडणुका झाल्या.

निवडणूक प्रचारादरम्यानचे दृश्य.

आपल्या संविधानाप्रमाणे कायदेमंडळाची मुदत पाच वर्षांची असते. पण राज्यात मुख्यमंत्री आणि केंद्रात पंतप्रधान मुदतीपूर्वी कायदेमंडळ बरखास्त करण्याची शिफारस करू शकतात. मुदतीपूर्वी अविश्वासाचा ठराव मंजूर झाला आणि दुसरे सरकार बनू शकले नाही तरी कायदेमंडळ मुदतीपूर्वी बरखास्त होते आणि नव्या निवडणुका होतात.

एकाच वेळी का?

कायदेमंडळ मुदतीपूर्वी बरखास्त होण्याचे असे प्रसंग 1952 नंतर विरळाच आले. त्यामुळे 1967च्या चौथ्या सार्वत्रिक निवडणुकीपर्यंत केंद्राच्या व राज्यांच्या निवडणुका एकाच वेळी झाल्या.

मात्र केंद्राच्या आणि राज्यांच्या निवडणुका एकाच वेळेस झाल्या पाहिजेत अशी काही संविधानात तरतूद नाही; निव्वळ योगायोगानं तसं 1967पर्यंत होत राहिलं.

केंद्रात 1967मध्ये काँग्रेस बहुमतानं विजयी झाली खरी, पण अनेक राज्यांमध्ये तिचा पराभव झाला. मात्र एकच एक प्रतिस्पर्धी पक्ष नसल्यामुळे अनेक राज्यांमध्ये कोणत्याच पक्षाला सरकार स्थापण्यासाठी बहुमत मिळालं नाही.

मग...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाला 'एक देश एक निवडणूक' हे प्रत्यक्षात साकारायचं आहे. व्यवहार्य कारणांऐवजी या धोरणामागे राजकीय खेळी आहे. या विचाराधीन प्रस्तावाची केलेली मीमांसा.


सामग्री: 'एक रुपया'च्या नोटेची पुढची बाजू

1917मध्ये आलेली एक रुपयाची नोट आजच्या चलनी नोटांच्या तुलनेत जरा साधीच वाटते. फिकट, पिवळसर रंगाच्या या नोटेचीही काही खास वैशिष्ट्यं आहेत.

इंग्लंडमध्ये छापण्यात आलेल्या या नोटांच्या दर्शनी बाजूला वर डाव्या कोपऱ्यात इंग्लंडचे राजे जॉर्ज पंचम यांची प्रतिमा असलेल्या नाण्याचा छाप आहे.

नोटेच्या याच बाजूला वरच्या उजव्या कोपऱ्यात तसंच खालच्या डाव्या कोपऱ्यात 1 Rupee असं इंग्रजीत लिहिलं आहे.

विशेष म्हणजे या नोटेवर 'I promise to pay the bearer the sum of One Rupee on demand at any office of issue', अर्थात 'मी धारकाला एक रुपया ही रक्कम देण्याचे वचन देतो आहे', असं लिहिलं आहे.

म्हणजेच एक प्रॉमिसरी नोट म्हणून ही नोट छापण्यात आली होती.

भारतात त्यानंतर छापण्यात आलेला एक रुपयांच्या नोटांवर हे वाक्य दिसत नाही.

'एक रुपया'च्या नोटेची मागची बाजू

या नोटेच्या मागच्या बाजूला आठ भारतीय लिपींमध्ये 'एक रुपया' असं छापलं आहे.

भारतात चलनी नोटांचा इतिहास

मिंटेजवर्ल्ड या ऑनलाईन संग्रहालयाचे CEO आणि संग्राहक सुशीलकुमार अग्रवाल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, भारतात कागदी नोटांचा वापर 19व्या शतकातच सुरू झाला होता.

त्याआधी ब्रिटिश ईस्ट इंडियाच्या अधिपत्याखालील बंगाल प्रांतातही कागदी चलन वापरात आलं होतं.

पण चलनाचा पाया मानला जाणारा रुपया 1917पर्यंत नाण्याच्या रुपात मिळायचा.

ब्रिटिश अधिपत्याखालील भारतात एक रुपयाची नोट चलनात आल्यावर भारतातील इतर युरोपीय वसाहतींनीही मग एक रुपयाची नोट जारी केली.

पोर्तुगीज Nova Goa notes आणि फ्रेन्च Roupie त्यांच्या पैकीच.

1969-1995 या काळातील एक रुपया

भारतातील काही संस्थानिकांनीही अंतर्गत व्यवहारांसाठी स्वतंत्र चलन जारी केलं होतं. हैदराबाद आणि काश्मीरच्या संस्थानिकांना एक रुपयाची नोट छापण्याची परवानगी मिळाली होती.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान बर्मामध्ये (आताचं म्यानमार) वापरासाठी एक रुपयाच्या नोटा जारी करण्यात आल्या.

दुबई, बहारीन, ओमान अशा मध्यपूर्वेतील देशांमध्येही एके काळी भारतीय चलन वापरलं जायचं. त्यासाठी भारत सरकारनं मग 1959 साली खास 'पर्शियन एक रुपया'ही छापला होता.

भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर इंग्लंडच्या राजाऐवजी भारतीय राजमुद्रेला एक रुपयाच्या नोटेवर स्थान मिळालं. पण स्वातंत्र्य मिळाल्यावर जारी करण्यात आलेली एक रुपयाची नोट काही काळ पाकिस्तानतही चलनात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

30 नोव्हेंबर 1917 रोजी पहिल्यांदा एक रुपयाची कागदी नोट चलनात आली होती. आज ती शंभर वर्षांची झाली. या शतकभरात ही नोट कशी बदलली? जाणून घेऊया.


सामग्री: 'एबीडी' अर्थात अब्राहम बेंजामिन डी'व्हिलियर्स हा एक झंझावात आहे. अचंबित करणाऱ्या कौशल्यांसाठी ओळखणारा एबी आता मैदानावर दिसणार नाही.

खेळ मनं जोडण्याचं काम करतात, भौगोलिक बंधनं पार करून देशांना एकत्र आणतात, हे दहा गुणांसाठीच्या निबंधासाठी साजेशा वाक्याचा प्रत्यय डी'व्हिलियर्सच्या रूपात येतो. मूळचा दक्षिण आफ्रिकेचा मात्र खऱ्या अर्थाने ग्लोबल असलेल्या 'एबीडी'चे चाहते जगभर पसरले आहेत. खेळाडू पेक्षाही माणूस म्हणून एबीपणाचं गारुड जगभरच्या क्रिकेट चाहत्यांवर आहे.

कॅलिडोस्कोपी एबीडी

मल्टिटास्किंग आणि एक ना धड भाराभर चिंध्या, यातला फरक धुसर असतो. एबीडी अर्थात (अब्राहम बेंजामिन डी'व्हिलियर्स) हा माणूस मल्टिटास्किंगच्या सीमेवर पाय घट्ट रोवून उभा आहे, चिंधीच्या बाजूकडे आपण अंगुलीभरही सरकणार नाही याची दक्षता घेत.

हा दिसायला एक माणूस आहे पण प्रत्यक्षात अनेक गुणी माणसांचं संकरित प्रारूप आहे. व्यक्तिमत्त्वाला असलेल्या पैलूंची संख्या हनुमानाच्या शेपटीसारखा इन्फिनिटी झालेला हा एबी.

मैदानातल्या जायंट स्क्रीनवर त्याच्या नावाची अक्षरं उमटतात आणि जयघोषाला आणखी उधाण येत. सळसळत्या उत्साहाचा एबी लगबगीने ड्रेसिंग रूममधून सीमारेषेवर येतो. आता वादळाची अनुभूती येणार म्हणून टाळ्यांचा गजर टिपेला पोहोचतो. भारावून टाकणाऱ्या वातावरणात एबी फक्त एकदा आकाशाकडे बघतो. आणि मग सुरू ३६० डिग्री फटकेबाजीची मुक्त उधळण.

बाद होईपर्यंत अब्राहम बेंजामिन डी'व्हीलियर्स नामक हा अवलिया या ग्रहावरचा नाही, याची खात्री उपस्थित रसिकांना पटते. काहीतरी विलक्षण अनुभवायला मिळालं या आनंदात मंडळी तृप्त मनाने घरी परततात.

अचंबित करणाऱ्या स्ट्रोक्ससाठी एबीडी ओळखला जातो.

बुलडोझरी प्रवृत्तीच्या फलंदाजीने एबीला मोठं केलेलं नाही. त्याची महती माणूसपणात आहे, ती खास समजून घ्यायलाच हवी. तुडवणे, सोलणे, पालापाचोळा करणे, फैलावर घेणे, बुकलून काढणे, धोपटवणे, तुकडा पाडणे या हिंसक विशेषणांना समानार्थी शब्द म्हणजे एबीडीची बॅटिंग.

पण एबी तसा नाही.

'गोलंदाजाची कशी औकात काढली, तो कोण यकश्चित बॉलर, त्याची लायकी आहे का मला बॉलिंग टाकायची?' असला अभिनिवेश एबीकडे नाही. 'मला संधी मिळाली, मी खेळलो इतका तो निर्लेप आहे. आज माझा दिवस होता, उद्या गोलंदाजाचा दिवस असू शकतो, म्हणजेच यशापयशाचा लंबक फिरत राहणार,' हे जीवनसूत्र त्याला उमगलं आहे.

एबीडीची बॅटिंग पाहणं हा एक अनुभव आहे.

एबीडी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एबी चांगल्या फॉर्मात असेल, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये परतण्याची त्याची इच्छा असेल आणि बोर्डाने सांगितलेल्या कालावधीत खेळण्यासाठी उपलब्ध आहे असं त्याने स्पष्ट केलं, त्या विशिष्ट जबाबदारीसाठी तोच सर्वोत्तम पर्याय असेल तर त्याने जरूर खेळावं. हा अहंकाराचा मुद्दा नाही. वर्ल्ड कपमध्ये जेतेपद पटकावण्यासाठी सर्वोत्तम संघ पाठवणं हे महत्त्वाचं- मार्क बाऊचर, प्रशिक्षक.

दक्षिण आफ्रिकेचे प्रशिक्षक मार्क बाऊचर यांच्या वक्तव्याने एबी डीव्हिलियर्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये परतणार अशी शक्यता निर्माण झाली आहे. एबी डीव्हिलियर्सच्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने त्याच्या कारकीर्दीचा घेतलेला आढावा.


सामग्री: 'ऑपरेशन ब्लू स्टार' दरम्यान अमृतसरच्या सुवर्णमंदिरात लष्कर शिरलं होतं. पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी या ऑपरेशनला हिरवा कंदील दिला होता.

आपल्या पवित्र स्थानाचा अपमान झाल्याचा राग शिखांच्या मनात होता. त्यातूनच 31 ऑक्टोबर 1984 रोजी इंदिरा गांधी यांची हत्या करण्यात आली.

ही हत्या त्यांच्या शीख अंगरक्षकांनीच केली. आणि त्यानंतर शिखांविरोधात हिंसाचार सुरू झाला.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या हत्येनंतर 1 नोव्हेंबरच्या दिवशी दिल्लीत मोठ्या प्रमाणात हिंसाचार उफाळला. शीख समाजातील लोक आणि त्यांच्या मालमत्तेला लक्ष्य करण्यात आलं.


सामग्री: 'ओशो - कधी जन्माला आले नाहीत, कधी वारले नाही. त्यांनी केवळ पृथ्वी ग्रहावर 11 डिसेंबर 1931 ते 19 जानेवारी 1990 या काळात येऊन गेले,' असं ओशोंच्या समाधीवर लिहिलेलं आहे.

जीवनाचा प्रवास मृत्यूमुळेच पूर्ण होतो, त्यामुळं मृत्यूचा शोक नाही तर उत्सव साजरा करायला हवा अशी ओशोंची शिकवण होती. त्यांच्या निधनाला 28 वर्षं उलटली तरी त्यांच्या वारशावरून कोर्टात केस सुरू आहे.

चंद्रमोहन झाला रजनीश

11 डिसेंबर 1931 रोजी मध्यप्रदेशातल्या कूचवाडामध्ये ओशोंचा जन्म झाला. त्यांचं खरं नाव चंद्रमोहन जैन. लहानपणापासूनच आपल्याला तत्त्वज्ञान आणि अगम्याचा शोध घेण्याची आवड होती, असं ओशोंनी आपल्या 'ग्लिंप्सेस ऑफ माय गोल्डन चाइल्डहुड' या पुस्तकामध्ये म्हटलं आहे.

जबलपूर येथे त्यांनी आपलं महाविद्यालयीन शिक्षण पूर्ण केलं. पुढं ते जबलपूर विद्यापीठामध्ये प्राध्यापक म्हणून रूजू झाले.

वेगवेगळे धर्म आणि विचारधारांचा अभ्यास करून त्यांनी देशभर प्रवचनं द्यायला सुरुवात केली. त्यांच्या व्यक्तिमत्वाची छाप कुणावरही पडत असे. त्यावेळी त्यांना 'आचार्य रजनीश' असं म्हणत असत.

प्रवचनासोबतचं त्यांनी ध्यानधारणेची शिबिरं घ्यायला सुरुवात केली. नोकरी सोडल्यानंतर ते एक प्रभावी धर्मगुरू म्हणून नावारूपाला आले. त्यांनी नव-संन्यासाची चळवळ सुरू केली आणि 'ओशो' हे नाव धारण केलं.

अमेरिकेतून पलायन

1981 ते 1985 या काळात त्यांचं अमेरिकेत वास्तव्य होतं. ओरेगॉन या ठिकाणी त्यांनी कम्युन (आश्रम) स्थापना केला. ओरेगॉन या भागात सुमारे 65,000 एकरांमध्ये त्यांचा हा आश्रम पसरला होता.

त्यांचं अमेरिकेतलं वास्तव्य वादग्रस्त ठरलं. रोल्स रॉयस कार, महागडी घड्याळं, दागिने आणि डिझायनरकडून तयार करून घेतलेले कपडे यामुळे त्यांची माध्यमांमध्ये चर्चा झाली होती.

"ओशोंच्या कम्युनमध्ये येणाऱ्या शिष्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढू लागली होती. आम्हाला वाटत होतं यावर काही नियंत्रण असावं," असं त्यावेळी ओरेगॉनमध्ये काम करणारे अमेरिकन अधिकारी डॅन डेरो यांनी 'बीबीसी विटनेस'ला दिलेल्या मुलाखतीमध्ये म्हटलं आहे.

ओशो कम्यून (संग्रहित छायाचित्र)

पुढं डेरो सांगतात, "सुरुवातीला हे लोक आमच्यासोबत खूप विनम्रतेनं वागत. आम्हाला फक्त शेती करून शांततापूर्ण जीवन जगायचं आहे असं ते म्हणत."

नंतर ओशोंच्या शिष्यांनी त्या भागात दुकानं, ग्रीन हाऊस उघडले. या आश्रमाला 'रजनीशपूरम' असं नाव देऊन त्याची नोंदणी करण्याचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आध्यात्मिक गुरू ओशो यांचं जीवन जितकं रहस्यमय होतं तितकाच त्यांचा मृत्यू देखील गूढ ठरला. 19 जानेवारी 1990 रोजी त्यांचं पुण्यात निधन झलं.


सामग्री: 'कर्मवीर' या भागात अनुराधा भोसले यांच्या बालकामगार विरोधी लढ्याबाबतची माहिती देण्यात आली. 'अवनी' आणि 'एकटी' या संस्थांच्या माध्यमातून अनुराधा भोसले यांनी वंचित घटकांना समाजाच्या मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी प्रयत्न केले.

गेली 27 वर्षं भोसले या बालकामगारांची सुटका करून त्यांच्या शिक्षण आणि संगोपनाची जबाबदारी उचलत आहेत. सरकारसोबत समन्वय साधून मुलांना शिक्षण देण्यापासून ते स्वतःच्या पायावर उभं राहण्यासाठी सरकारी यंत्रणा सक्षम करण्यासाठी त्या प्रयत्नशील आहेत. याच अंतर्गत त्या बालगृह चालवतात.

जिथं बालकामगार, वीटभट्टी कामागारांची मुलं, कचरावेचक महिलांची मुलं अशा वंचित घटकांचे बालकल्याण अंतर्गत संगोपन करुन त्यांना स्वावंलंबी करण्यासाठी त्या पुढाकार घेत आहेत.

कौन बनेगा करोडपती या कार्यक्रमात अनुराधा भोसले या सेलिब्रिटी म्हणून दिग्दर्शक नागराज मंजुळे यांच्यासोबत सहभागी झाल्या. अमिताभ बच्चन यांच्यासोबत कार्यक्रमाचा 4 तासांचा वेळ हा स्वप्नवत असल्याचं त्या सांगतात.

एकीकडे बच्चन यांना भेटायचं म्हणून उत्सुकता होती तर दुसरीकडे काय बोलायचं कसं वागायचं याचं दडपण आल्याचं भोसले सांगतात. त्यांची ही मनस्थिती ओळखून चित्रीकरणापुर्वी बच्चन यांची आपली भेट घेत आत्मविश्वास वाढवला. तसंच कार्यक्रमादरम्यान आपल्या सामाजिक कार्याचं कौतुक केलं असंही भोसले यांनी सांगितलं.

या कार्यक्रमादरम्यान प्रश्नोत्तरांच्या माध्यमातून अनुराधा यांनी 25 लाख रुपये जिंकले. तर अमिताभ बच्चन यांनी अनुराधा चालवत असलेल्या अवनी या संस्थेला वैयक्तिक मदत म्हणून 11 लाख रुपये दिले आहेत.

अमिताभ यांनी अवनी या संस्थेचं कौतुक करत या सामाजिक कार्याने भारावून गेल्याची भावना व्यक्त केली. या कार्यात कोल्हापूरकरांची मदत झाली असल्यानं या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून देश पातळीवर कोल्हापूरचे नाव पोहचवू शकलो याबाबत आनंदी असल्याचं भोसले यांनी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोनी वाहिनीवर प्रसारित होणाऱ्या कौन बनेगा करोडपती या मालिकेत कोल्हापूर जिल्ह्यातील अवनी संस्थेच्या अध्यक्षा अनुराधा भोसले सहभागी झाल्या होत्या. बालहक्क दिनानिमित्त झालेल्या 'कर्मवीर' या विशेष भागात भोसले यांच्या सामाजिक कार्यावर प्रकाश टाकण्यात आला. आज संध्याकाळी या भागाचे प्रसारण होणार आहे.


सामग्री: 'काय?'

हो. खरंय हे.

येत्या 1 तारखेपासून वर्ल्ड चॅम्पियनशिपला औपचारिकदृष्ट्या सुरुवात होत आहे. तांत्रिकदृष्ट्या याचं नाव असेल ICC टेस्ट चॅम्पियनशिप. परंतु रुढार्थाने हा असेल टेस्टचा वर्ल्ड कप.

क्रिकेटचा सगळ्यात जुना फॉरमॅट म्हणजे टेस्ट क्रिकेट. वनडे आणि ट्वेन्टी-20च्या आक्रमणानंतर टेस्ट क्रिकेट कालबाह्य होणार अशी लक्षणं दिसू लागली. टेस्ट मॅचेसना असलेली उपस्थिती घटू लागली. टेलिव्हिजन चॅनेल्सच्या व्ह्यूअरशिपचे आकडेही घटू लागले.

हे सगळं लक्षात घेऊनच ICCने या फॉरमॅटचं पुनरुज्जीवन करायचं ठरवलं. म्हणून चारदिवसीय टेस्टचं आयोजन करण्यात आलं. आता टेस्ट चॅम्पियनशिप आयोजित करण्यात येत आहे.

कशी होईल टेस्ट चॅम्पियनशिप?

याआधी ICCने टेस्ट फॉरमॅटची सर्वोच्च स्पर्धा असावी, असं योजिलं होतं. 2010 मध्ये अशा संकल्पनेला मंजुरीही देण्यात आली. 2013 आणि 2017 मध्ये अशी स्पर्धा होण्यासंदर्भात प्रयत्नही झाले, मात्र प्रत्यक्षात अशी स्पर्धा झालीच नाही.

आता ICC टेस्ट रेटिंगपैकी नऊ संघ या स्पर्धेत सहभागी होतील. भारत, ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, न्यूझीलंड, दक्षिण आफ्रिका, श्रीलंका, बांगलादेश, वेस्ट इंडिज, पाकिस्तान यांना खेळण्याची संधी मिळेल. अफगाणिस्तान, आयर्लंड आणि झिम्बाब्वे हे तीन संघ या स्पर्धेत नसतील.

नऊ संघांना घरच्या मैदानावर तीन तर प्रतिस्पर्धी संघाच्या देशात तीन मालिका खेळायच्या आहेत.

ICCच्या स्पर्धांमध्ये समान संधीचं त्रैराशिक असतं. म्हणजेच प्रत्येक संघाला खेळण्याची समान संधी मिळते.

मात्र या फॉरमॅटमध्ये तसं होणार नाही. प्रत्येक संघ बाकी अन्य संघांशी खेळणार नाही. आठ संघांपैकी प्रत्येक संघाला सहा संघांचाच सामना करायचा आहे.

म्हणजे भारतीय संघाला टेस्ट चॅम्पियनशिपचा भाग म्हणून दक्षिण आफ्रिका, बांगलादेश आणि इंग्लंडचा घरच्या मैदानावर सामना करायचा आहे. दुसरीकडे वेस्ट इंडिज, न्यूझीलंड आणि ऑस्ट्रेलियात जाऊन मालिका खेळायची आहे. टीम इंडियाला पाकिस्तान आणि श्रीलंका यांच्याविरुद्ध खेळायचं नाहीये.

टीम इंडियाने ऑस्ट्रेलियात कसोटी मालिका जिंकण्याचा पराक्रम केला आहे.

याव्यतिरिक्त प्रत्येक संघाला समान सामने खेळायचे नाहीत. म्हणजेच दोन संघांदरम्यानची मालिका 2, 3, 4, 5 अशा कितीही सामन्यांची असू शकते. म्हणजेच एखादा संघ टेस्ट चॅम्पियनशिपचा भाग म्हणून वीसपेक्षा अधिक सामने खेळेल तर एखादा संघ पंधरापेक्षा कमी सामने खेळू शकतो.

प्रत्येक मालिका 120...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

टेस्ट मॅचेसचा वर्ल्ड कप होतोय!


सामग्री: 'काही नाही. असंच...N वरून नादिया. कधी कधी वेळ घालवण्यासाठी असं लिहित बसतो मी.'

'नादिया कोण?'

'नादिया माझ्या बायकोचं नाव आहे.'

'पण मला तर वाटलं होतं की तुझं लग्नच झालेलं नाही.'

'कामिलचं लग्न झालेलं नाही, पण एलीचं झालंय...'

'इथं कोणी एली नाहीये.'

'मला कधी कधी खूप एकटं वाटतं म्हणून लिहितो.'

'कामिलला कधीही एकटं वाटत नाही'

'बरं. यापुढे पत्रं लिहिणार नाही.'

'पत्रं? आणखी आहेत? कुठे?'

'ज्युलिया, प्लीज. मी ती पोस्ट करणार नव्हतो. जेव्हा कधी हे सगळं संपेल तेव्हा मी ती नादियाला दाखवू शकेन, असं वाटलं होतं...नाही नाही, प्लीज ही पत्रं जाळू नकोस...'

'कामिल, हा काही खेळ नाही. ही तू वठवत असलेली भूमिका नाही. तू कामिल बन नाहीतर मरायला तयार राहा.'

रागाच्या भरात ज्युलियाने त्या माणसाचा गळा दाबला. त्याने केलेल्या या गोष्टीबद्दल तिला तिच्या अधिकाऱ्यांना कळवायला लागेल अशी धमकीही दिली.

आपल्याकडून चूक झाली आणि आपल्याला पुन्हा असा मूर्खपणा करून चालणार नाही हे कामिलच्या लक्षात येतं.

पाठीमागे जळणाऱ्या फायरप्लेसमध्ये पत्रांची राख होते आणि सोबत त्याची नादियाबद्दलंची स्वप्नही. एली पुन्हा एकदा कामिलच्या रूपात शिरतो.

'द स्पाय' या नेटफ्लिक्सवर नुकत्याच रीलीज झालेल्या 6 भागांच्या मालिकेतलं हे एक दृश्य. एक सामान्य माणूस गुप्तहेर झाल्यानंतर पुन्हा सामान्यांसारखं जगण्याची त्याची इच्छा आणि गरज दाखवणारं हे दृश्य.

एली की कामिल. कामिल की एली. इस्रायली की सीरियन. गुप्तहेर की व्यापारी.

ही गोष्ट जरी फिल्मी वाटत असली तरी खऱ्या एली कोहेनचं आयुष्य अशाच थराराक घटनांनी भरलेलं होतं.

त्यांचं पूर्ण नाव होतं - एलीआहू बेन शॉल कोहेन

त्यांना इस्रायलाचा सर्वात शूर आणि धाडसी गुप्तहेर म्हटलं जातं. असा हेर ज्याने शत्रूच्या गोटात म्हणजेच सीरियात फक्त चार वर्षं घालवली नाहीत तर तिथल्या सत्तेमध्ये आपला मार्ग काढत वरपर्यंत पोहोचण्यात यशही मिळवलं.

कामिलचं रूप घेत कोहेननी सीरियाच्या राष्ट्रपतींशी इतकी जवळीक साधली की त्यांना सीरियाचं उप-संरक्षण मंत्रीपद जवळपास देण्यात येणार होतं. 'द स्पाय' सीरिजमध्ये या सगळ्याचं चित्रण आहे.

असं म्हटलं जातं की कोहेन यांनी मिळवलेल्या गुप्त माहितीच्या जोरावर 1967 मध्ये सौदी अरेबियाविरुद्धच्या युद्धात इस्रायला यश मिळवता आलं होतं.

इजिप्तमध्ये जन्मलेले एली इस्रायलाला कसे पोहोचले?

या माणसाचा जन्म ना इस्रायलमध्ये झाला होता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'तू कोणाला पत्रं लिहित आहेस? N कोण आहे?'


सामग्री: 'कुछ खास है जिंदगी मैं...'च्या धुनवर क्रिकेटच्या मैदानात दिलखुलास नाचणारी तरुणी,

किंवा मग डोळे विस्फारत 'जलेबी...' म्हणणारा, स्टेशनवर बसलेला छोटासा मुलगा,

आजही हे व्हीडिओ कधी कुठे पाहण्यात आले की त्या काळच्या आठवणीत आपण रमतो, हो ना?

आठवणींमध्ये रमण्याचा हाच नॉस्टॅल्जिया फॅक्टर लक्षात घेऊनच अनेक कंपन्या आजकाल आपले जुने प्रॉडक्ट्स नव्याने बाजारात आणत आहेत. सारेगम कारवा, नोकिया 3310 सारख्या वस्तू किंवा एखादा जुना सिनेमा किंवा गाणं रिमेक होऊन याच भावनेच्या जोरावर बाजारात नव्या रूपात परत आले. त्याच मांदियाळीत गेल्या काही दिवसांत आणखी बरीच नावं सामील झालीयेत.

1.     सॅमसंग गॅलेक्सी Z फ्लिप

सॅमसंगने नुकताच बाजारात आणलेला गॅलेक्सी Z फ्लिप फोन हे या नॉस्टाल्जिया मार्केटिंगचं सर्वांत ताजं उदाहरण. काही महिन्यांपूर्वी मोटरोलानेही त्यांचा यशस्वी फ्लिप फोन मोटो रेझर बाजारात पुन्हा एकदा आणला होता.

दिसायला स्लिक, स्टाईलमध्ये उघडणारे आणि खिशात आरामात मावणारे, असे हे फ्लिप फोन्स 2000च्या दशकात चांगलेच मिरवले जायचे. त्यानंतर स्मार्टफोन क्रांती सुरू झाली आणि टचस्क्रीन फोन्सचा काळ उजाडला.

म्हणूनच आता पुन्हा एकदा या फ्लिप डिझाईनचा फोन आणताना मोटरोलाने त्याचं नावही कायम ठेवलं - MotoRazr.

2.     नोकिया 3310

असाच आणखी एक अजरामर फोन म्हणजे नोकिया 3310. निळ्या रंगाचा दणकट असा फोन, ज्यावर स्नेक गेम खेळता येई आणि स्वतः रिंगटोन्स कंपोज करणं शक्य होतं, अशा या नोकिया फोनच्या आठवणी सगळ्यांच्या लक्षात आहेत.

त्यामुळेच नोकियाच्या नवीन मालकांनी म्हणजे HMD Globalने जेव्हा असाच एक फोन बाजारात आणला, त्याचं डिझाईन जरा वेगळं होतं, तंत्रज्ञान अद्ययावत होतं, मात्र नाव तेच लोकांच्या आठवणींमधून निघून येणारं - 3310. आणि गंमत म्हणजे मोठ्या टचस्क्रीन मोबाइल्सच्या काळातही लोकांनी कुतूहल किंवा आठवण म्हणूनही हा फोन विकत घेतला.

पण मोबाईल इंडस्ट्रीमध्ये फक्त नॉस्टाल्जियाच्या जोरावर फारसं टिकता आणि कमवता येत नाही, हा धडाही नोकियाला मिळाला.

3.  इन्स्टाग्राम कॅमेरा

इन्स्टाग्रामचा लोगो तुम्ही कधी निरखून पाहिलाय? त्यात तुम्हाला जुन्या पोलरॉईड कॅमेऱ्याची झलक दिसेल. हो, तेच कॅमेरा, ज्यातून क्लिक केल्यानंतर एका झटक्यात फोटो बाहेर पडतो. तोच चौकोनी फोटो आता तुम्ही इन्स्टाग्रामवरही टाकता.

एवढंच नव्हे तर त्या रेट्रो काळाची आठवण करून देणारे, तसेच रेट्रो लुक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'बुलंद भारत की बुलंद तस्वीर' म्हणणारी 'हमारा बजाज' ची जिंगल,


सामग्री: 'कोरोना साथीच संकट नसतं. तर आतापर्यंत लग्न झालं असतं,' असा खुलासा खुद्द रणबीर कपूरने नुकत्याच एका मुलाखतीत केला आहे.

बॉलीवूड चित्रपटांची समिक्षा करणारे राजीव मसंद यांना दिलेल्या मुलाखतीत. रणबीरने आलियासोबत लग्नाचा खुलासा केला.

रणबीरने केलेल्या खुलाशानंतर, आलिया-रणबीर सोशल मीडियावर चांगलेच ट्रेंड होत आहेत.

एनडीटीव्हीने दिलेल्या वृत्ताप्रमाणे, राजीव मसंद यांना दिलेल्या मुलाखतीत रणबीर कपूरने आलिया माझी गर्लफ्रेंड असल्याचं मान्य केलं.

मग लग्नाचा विचार केला का?

या प्रश्नाचं उत्तर देताना रणबीर म्हणाला, 'कोरोना साथ आली नसती तर आतापर्यंत लग्न झालं असतं. पण, आता मी या विषयावर काही बोलू इच्छित नाही. ही गोष्ट मला लवकरात लवकर करायची आहे.'

काही महिन्यांपूर्वी राजीव मसंद यांनी रणबीर-आलिया 4 डिसेंबरला लग्नाच्या बेडीत अडकणार असल्याचं आर्टिकल लिहिलं होतं. पण, या स्टार कपलने कधीच याबद्दल खुलासा केला नाही.

कोरोनाच्या लॉकडाऊन काळात आलियासोबत वेळ कसा घालवला. या प्रश्नाचं उत्तर देताना रणबीर म्हणाला, 'आलियाने सर्वच बाबतीत यश संपादन केलं आहे. तिने घरच्या अनेक गोष्टी शिकल्या आहेत.'

आलियाची स्तुती करताना रणबीर म्हणतो, 'तुम्हाला माहित आहे. माझी गर्लफ्रेंड आलियाने मोठं यश संपादन केलंय. गिटार वाचवण्यापासून ते पटकथा लिहीण्यापर्यंत. आलिया सर्व शिकली आहे.'

'तिच्याकडे पाहाताना काहीवेळा वाटतं, मी काहीच यश संपादन करू शकलेलो नाही,' असं रणबीर मुलाखतीत पुढे म्हणतो.

राजीव मसंद यांना दिलेल्या मुलाखतीत रणबीर आपल्या कुटुंबाबद्दलही मोकळा झालाय. वडील ऋशी कपूर यांच्या निधनानंतर त्याने स्वत:कडे कसं लक्ष दिलं. खासगी आणि व्यावसायिक जीवन कसं सांभाळलं याबद्दलही रणबीरने माहिती दिली आहे.

ऋशी कपूर यांची तब्येत बरी नसताना आलियात सतत रणबीर कपूरसोबत असल्याचं पाहायला मिळालं होतं.

आलिया आणि रणबीरने 2018 मध्ये एकमेकांना डेट करण्यास सुरूवात केली. गेल्या वर्षभरात दोघांनी अनेकदा कार्यक्रमांना एकत्र हजेरी लावल्याचं पहायला मिळालं.

बांद्राच्या पाली हिल परिसरात ज्या इमारतीत रणबीर रहातो. त्याच इमारतीत आलियाने घर घेतल्याचं बोललं जातंय.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बॉलीवूडच्या या दोन स्टार्सच्या अफेअरची चर्चा नेहमीच रंगते. फॅन्ससाठी हा एक चटपटीत चर्चेचा विषय असतो. चित्रपट समीक्षक असो किंवा बॉलीवूडच्या बातम्या  मिळवणारे पत्रकार. रणबीर-आलियाच्या लग्नाविषयी माहिती मिळवण्याचा प्रत्येकाचाच प्रयत्न असतो.


सामग्री: 'कोरोनाची दुसरी लाट नव्हे तर त्सुनामी ठरेल की काय अशी भीती वाटते', या शब्दात मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी जनतेला नियम पाळण्याचे आवाहन केलं आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही कोरोना रुग्णसंख्या वाढत असलेल्या आठ राज्यातील मुख्यमंत्र्यांची बैठक बोलवली आहे. व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगच्या माध्यमातून होणाऱ्या या बैठकीत महाराष्ट्रातील परिस्थितीविषयी ते उद्धव ठाकरे यांच्याशीही चर्चा करतील.

दिल्लीमध्ये कोरोना रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढत आहे तर अहमदाबादमध्ये कोरोनाचा संसर्ग वाढल्याने रात्रीची संचारबंदी करावी लागली. सलग पाच दिवसांपासून महाराष्ट्रातही पुन्हा एकदा रुग्णसंख्या झपाट्याने वाढत आहे.

सलग पाच दिवस रुग्णसंख्येत वाढ

महाराष्ट्रात सलग पाच दिवस पाच हजारांहून अधिक नवीन रुग्णांची नोंद झाली. रविवारी (22 नोव्हेंबर) नोंदवण्यात आलेल्या रुग्णांपैकी जवळपास 20 टक्के रुग्ण एकट्या मुंबईतून आहेत.

17 नोव्हेंबरपर्यंत सहा ते सात दिवस महाराष्ट्रात 5 हजारहून कमी रुग्णसंख्येची नोंद झाली होती. साधारण 3 ते 4 हजार नवीन रुग्णांची नोंद होत होती. पण गेल्या पाच दिवसांपासून ही संख्या पाच ते सहा हजारांवर पोहोचली आहे.

आतापर्यंत महाराष्ट्रात 17 लाख 80 हजार 208 जणांना कोरोनाची लागण झाली आहे.

याविषयी बोलताना राज्याचे आरोग्य विभागाचे सर्वेक्षण अधिकारी डॉ. प्रदीप आवटे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "दिवाळीच्या काळात कोरोना रुग्णसंख्या कमी दिसली कारण सणासुदीच्याकाळात टेस्टींग कमी झालं होतं. यामुळे केसेसही कमी दिसल्या. आता कोरोना चाचणी करण्याचं प्रमाण पूर्ववत झालं आहे. दरदिवशी साधारण 80 ते 90 हजार कोरोना चाचण्या महाराष्ट्रात होत आहेत."

महाराष्ट्रात पुन्हा एकदा लॉकडॉऊनची शक्यता?

दिवाळीनंतर महाराष्ट्रात कोरोना रुग्णसंख्येत वाढ होताना दिसत आहे. गेल्या काही दिवसांपासून महाराष्ट्रात जवळपास पाच ते सहा हजार नवीन रुग्ण आढळत आहेत.

नोव्हेंबर महिन्याच्या पहिल्या दोन आठवड्यापर्यंत दर 24 तासांत कोरोनामुक्त होणाऱ्या रुग्णांची संख्या ही नवीन रुग्णसंख्येपेक्षा अधिक होती. पण आता नवीन रुग्णसंख्येत वाढ होताना दिसते आहे.

उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांना लॉकडॉऊनसंदर्भातील प्रश्न विचारला असता त्यांनी परिस्थिती पाहून निर्णय घेणार असल्याचं सांगितलं. तसंच पाच ते सहा दिवसांत राज्य सरकार आढवा घेईल अशी माहिती त्यांनी दिली.

दुसऱ्या बाजूला मुख्यमंत्री उद्धव...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी कोरोनाची वाढती रुग्णसंख्या पाहता जनतेला अधिक सतर्क राहण्याचं आवाहन केलं आहे. तर उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी महाराष्ट्रात पुन्हा एकदा लॉकडॉऊन लागू होण्याची शक्यता असल्याचे संकेत दिले आहेत. लॉकडॉऊनसंदर्भात पुढील काही दिवसांत आढावा घेऊ, असं अजित पवार म्हणाले आहेत.


सामग्री: 'कोव्हिड-19' साथीच्या काळात सायकलींच्या विक्रीत अचानक प्रचंड वाढ झाली. सार्वजनिक वाहतुकीसंबंधी वाढलेली चिंता आणि व्यायामावर दिला जाणारा भर, यांमुळे अधिकाधिक लोक वाहतुकीच्या प्राथमिक साधनांचा वापर करू लागले आहेत, त्यातूनच सायकलींच्या बाजारपेठेत तथाकथित तेजी आली आहे.

या प्रवाहाबद्दल बरंच वार्तांकन झालेलं आहे: सायकलींची मागणी पूर्ण करताना पुरवठादारांची दमछाक होते आहे; सायकलस्वारांचा लोंढा सामावून घेण्यासाठी काही शहरांमध्ये रस्त्यांची पुनर्रचना करण्यात आली आहे; सायकलींची नव्याने वाढलेली लोकप्रियता टिकून राहील असा अंदाज उत्पादक वर्तवत आहेत. कोरोना साथीपूर्वीच भरभराटीला आलेला हा उद्योग अचानक आणखी गतिमान झाला आहे. पण सायकलींच्या भवितव्याबद्दल यातून कोणते संकेत मिळतात?

सायकल हे पूर्वीपासूनच वाहतुकीचं वेगवान, सर्वाधिक लवचिक आणि विश्वासू साधन राहिलेलं आहे. कोरोनाची साथ येण्यापूर्वीही लाखो लोक त्यांचं काम करण्यासाठी किंवा कामावर जाण्यासाठी सायकलींवर विसंबून होते. पण जगभरामध्ये टाळेबंदी लागू झाल्यानंतर सायकलींच्या भूमिकेत परिवर्तन घडलं.

अमेरिकेतील सरासरी दहापैकी एका प्रौढ व्यक्तीने कोव्हिड-19चा प्रादुर्भाव झाल्यानंतर वर्षात (किंवा त्याहून दीर्घ कालावधीत) पहिल्यांदा सायकल चालवली, असं अमेरिकेतील कोलराडोस्थित 'पीपल फॉर बाइक्स' या उद्योग-संघाच्या संशोधनातून समोर आलं. अमेरिकेमध्ये सायकलवरून प्रवास करणाऱ्यांची संख्या मार्च 2019 च्या तुलनेत मार्च 2020 मध्ये तिप्पट झाल्याचं 'रेल्स-टू-ट्रेल्स कन्झर्व्हन्सी' या विनानफा तत्त्वावर काम करणाऱ्या संस्थेच्या सर्वेक्षणातून स्पष्ट झालं. अमेरिकेत वापरातून बाद झालेल्या रेल्वे-मार्गांचा वापर चालण्यासाठीच्या व सायकलींसाठीच्या वाटा विकसित करायला व्हावा, यासाठी ही संस्था कार्यरत आहे.

"लोकांना काहीच काम नसलेल्या अवस्थेत घरी बसावं लागलं, आणि गॅरेजमध्ये पंक्चर झालेली सायकलही बसून होती," असं 'पीपल फॉर बाइक्स' संस्थेतील सरकारी धोरण विभागाच्या संचालक मॉर्गन लॉमेली म्हणतात. "सायकल वापरण्याबाबत लोक अनुत्सुक असतात, त्याचं पूर्वीपासून एक कारण असं राहिलेलं आहे की- शंभर सुट्या भागांनी सायकल तयार होते, तर 'ते भाग मी कुठे साठवून ठेवू? त्यात काही लागलं तर दुरुस्त कसं करू?' अशी चिंता लोकांना सतावते." पण टाळेबंदीमुळे ही परिस्थितीच बदलली. "आता अचानक लोकांना छोट्यामोठ्या दुरुस्तीकामांसाठी वेळ मिळाला."

लॉस...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरातील गॅरेजमध्ये गंजत पडलेल्या सायकलींवर टाळेबंदीच्या काळात फडकी मारली गेली आणि नवीन सायकलींच्या विक्रीनेही उसळी मारली. सायकलींच्या बाजूने झुकलेला हा कल टिकून राहील का?


सामग्री: 'कौन बनेगा करोडपती' या शोदरम्यान एका महिला स्पर्धकाला गीता गोपीनाथ यांच्याबद्दल प्रश्न विचारला होता. त्यावेळी अमिताभ बच्चन यांनी गीता गोपीनाथ यांच्याबाबत ही प्रतिक्रिया दिली.

अमिताभ यांनी स्क्रीनवर गीता गोपीनाथ यांचा फोटा दाखवला आणि ते महिला स्पर्धकाला म्हणाले, "इतका सुंदर चेहरा...अर्थशास्त्राशी कोणीही त्यांचा संबंध जोडू शकत नाही."

ही व्हीडिओ क्लिप सोशल मीडियावर व्हायरल झालीय.

गीता गोपीनाथ यांनी स्वत: केबीसीमध्ये त्यांच्याशी संबंधित प्रश्न विचारला जाण्याबाबत आणि अमिताभ यांचे विधान ऐकून आनंद व्यक्त केला आहे. त्यांनी हा व्हीडिओ ट्वीट करत म्हटलं आहे, "मला वाटत नाही मी हे कधी विसरू शकेन. महानायक 'बिग बी यांची जबरदस्त चाहती असल्याने माझ्यासाठी हे खूप विशेष आहे."

गीता गोपीनाथ यांनी अमिताभ यांचे हे विधान कौतुकास्पद मानले, पण सोशल मीडियावर अनेकांनी बिग बींचे विधान 'सेक्सिस्ट" असल्याचे म्हणजेच 'लिंगभेद करणारे आहे' याकडे लक्ष वेधले आहे.

भारतीय अर्थतज्ज्ञ रूपा सुब्रमण्यम यांनी लिहिले, "हे अत्यंत लिंगभेदी आणि मूर्खपणाचे आहे. याबाबत आनंद व्यक्त करण्यापेक्षा तुम्ही त्याचा निषेध कराल अशी आशा होती. कमेंट्सवर तुमची प्रतिक्रिया ज्या पद्धतीने व्हायरल होत आहे, त्यामुळे तुम्हाला लिंगभेदाची काहीच अडचण नाही असे दिसते."

रूपा सुब्रमण्यम यांच्याव्यतिरिक्त अनेक महिलांनी अमिताभ बच्चन यांच्या या वक्तव्यावर तीव्र आक्षेप घेतला.

नमिताने लिहिले, "मला 'ब्युटी विथ ब्रेन' ही टिपणी अजिबात आवडली नाही. सुंदर स्त्रिया अर्थतज्ज्ञ होऊ शकत नाहीत हा अमिताभ बच्चन यांचा इशारा मूर्खपणाचा आहे."

आणखी एका ट्विटर युजरने म्हटले, "खरं सांगायचं तर ही 'चीप' कमेंट होती. तुम्ही (गीता) विद्वान आहात आणि अमिताभ तुमच्याबद्दल बोलू शकले ते केवळ तुमच्या चेह-याबद्दल. आपण आपल्या पुढच्या पिढीला तुमच्या कामगिरीबद्दल सांगायला हवं, केवळ सुंदरतेविषयी नव्हे. बिग बींनी एक मोठी संधी गमावली."

ललिताने लिहिले, "अर्थतज्ज्ञ सुंदर असू शकत नाहीत असे अमिताभ बच्चन यांना वाटते. पडद्यावर समंजस दिसणारे प्रत्यक्ष जीवनातही असतीलच असे नाही हे त्यांनी पुन्हा एकदा सिद्ध केले."

आणखी एका ट्विटर युजरने लिहिले, "मी या क्लिप्स जवळजवळ 10 वेळा पाहिल्या आणि महिला स्पर्धकाच्या चेह-यावरील हावभाव वाचले. तिने क्षणभर सुरुवात केली किंवा कदाचित तिला वाटलं की ती तितकी सुंदर नाहीये..."

भारतीय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"इतका सुंदर चेहरा...अर्थशास्त्राशी कोणीही त्यांचा संबंध जोडू शकत नाही." अभिनेते अमिताभ बच्चन यांनी आंतरराष्ट्रीय आर्थिक निधीच्या प्रमुख अर्थतज्ज्ञ आणि भारतीय वंशाच्या गीता गोपीनाथ यांच्याबद्दल केलेले हे विधान सध्या चर्चेत आहे.


सामग्री: 'गगनयान' नावाच्या या मोहिमेसाठी 10 हजार कोटींचा खर्च येणार असल्याची माहिती केंद्रीय कायदामंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी दिली.

ही मोहीम यशस्वी झाल्यास अंतराळात माणसाला पाठवणारा भारत चौथा देश ठरेल.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

यापूर्वी रशिया, अमेरिका आणि चीन या तीन देशांनी ही मोहीम फत्ते केली आहे.

15 ऑगस्टला मोदींनी केली होती घोषणा

लाल किल्ल्यावरून भाषण देताना पंतप्रधान मोदी

भारतीयांना अंतराळात पाठवण्याचा हा संकल्प पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी गेल्या वर्षी 15 ऑगस्टला जाहीर केला होता. 2022 पर्यंत देशातील एखाद्या तरुणाला अथवा तरुणीला अंतराळात पाठवण्यात येईल, असं मोदींना लाल किल्ल्यावरून दिलेल्या भाषणात म्हटलं होतं.

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (ISRO किंवा इस्रो) हे काम 2022पर्यंत पूर्ण करेल, असं इस्रोचे अध्यक्ष डॉ. के. सीवान यांनी त्यावेळी सांगितलं होतं.

40 महिन्यांच्या आत या मोहिमेला सुरुवात करण्यात येईल, असं इस्रोनं स्पष्ट केलं आहे.

GSLV मार्क III D2

याच मोहिमेच्या सुरुवातीला इस्रोनं नोव्हेंबर महिन्यात GSLV मार्क £D या रॉकेटचं यशस्वी प्रक्षेपण केलं होतं.

2022 पर्यंत भारतीय व्यक्तीला अंतराळात पाठवण्याचं सरकारचा उद्देश आहे. GSLV मार्क III D2 या रॉकेटच्या साहाय्यानेच तिघांना अंतराळात पाठवलं जाईल, असं विज्ञान अभ्यासक पल्लव बागला यांनी बीबीसीला सांगितलं.

भारताच्या या घोषणनंतर पाकिस्तानही चीनच्या मदतीनं त्यांच्या नागरिकाला अंतराळात पाठवण्याची योजना आखत आहे, अशी त्यावेळी चर्चा होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2022 साली तीन भारतीयांना 7 दिवसांसाठी अंतराळात पाठवण्याच्या मोहिमेला केंद्र सरकारनं शुक्रवारी मंजुरी दिली.


सामग्री: 'गणेशोत्सव हा धूमधडाक्यातच साजरा केला जातो. ज्यांना उत्सव आवडत नसेल त्यांनी खुशाल दहा दिवस स्मशानात जाऊन बसावं,' असं वक्तव्य उद्धव ठाकरे यांनी केलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या पार्श्वभूमीवर वाचकांचं मत जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं केला. त्यावर अनेकांनी आपली मतं नोंदवली. त्याचा घेतलेला हा संपादित आढावा.

शिवाजी भोसले म्हणतात, "मातोश्रीच्या आजूबाजूला 40 डॉल्बी सेट आणि 40 ढोल पथक लावावेत मग होणारा त्रास काय असतो तो उद्धव साहेबांना कळेल."

तर "मुस्लिम लोकांच्या अजानामुळे लोकांना त्रास होतो, म्हणून त्यांची लाऊडस्पिकर बंद करण्याची मागणी करणाऱ्यांनी गणेशोत्सवाच्या काळात ज्यांना त्रास होतो त्यांनी स्मशानात जाऊन राहावं, असा सल्ला देणं योग्य नाही, असं मत अमित इंदूरकर यांनी व्यक्त केलं आहे.

विद्या मोहिते यांनी उद्धव ठाकरेंच्या या वक्तव्याचा चांगलाच समाचार घेतला आहे. त्या म्हणतात, "आमच्या अंधेरीत स्मशानाच्या चारही बाजूंनी बिल्डिंग आणि शाळा आहे. आता आवाज झाल्यावर स्मशानात जाऊन उपयोग नाही."

"गणपतीत 10 दिवस स्पीकर लावले तर ध्वनीप्रदूषण आणि बाकीचे जेव्हा रोज वाजवतात तेव्हा ती काय श्रद्धा?," असा प्रश्न तुषार भालेराव यांनी विचारला आहे.

दरम्यान, सागर शिंदे, समीर चव्हाण, किरण धोत्रे, नागेश पाटील आदींनी आपण उद्धव ठाकरेंच्या मताशी सहमत असल्याचं म्हटलं आहे.

"बरोबर आहे. नाहीतर चंद्रावर जाऊन रहा, असं मत नागेश पाटील यांनी व्यक्त केलं आहे. तर राहुल पाटील यांनी शिवसेना आता अतिरेक करत असल्याचं म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गणपतीच्या काळात होणाऱ्या आवाजावर मर्यादा आणायला हव्यात, अशी मागणी करणारी याचिका करण्यात आली आहे. त्यावर, ध्वनीप्रदूषणाच्या नावाखाली न्यायालयात जाऊन गणेशोत्सवात 'विघ्न' आणणाऱ्यांना उद्धव ठाकरे यांनी फटकारलं आहे.


सामग्री: 'गर्ल्स डू पॉर्न' या कंपनीशी संबंध असणाऱ्या य 40 महिला आहेत. या कंपनीच्या मालकांवर अमेरिकेमध्ये गुन्हा दाखल करण्यात आलाय.

या कंपनीच्या कारवायांबद्दल पॉर्नहब आणि त्यांची मुख्य कंपनी माईंडगीक यांना माहिती होती, पण त्यांनी तरीही ही भागीदारी सुरू ठेवल्याचं या पीडित महिलांचं म्हणणं आहे.

मास्टरकार्ड आणि व्हिसा या कंपन्यांनी पोर्नहबसोबतचे संबंध तोडल्याचं प्रकरण ताजं असतानाच हे नवीन प्रकरण समोर आलंय.

या वेबसाईटवर बाल लैंगिक शोषण आणि बलात्काराविषयीचा मजकूर असल्याचा आरोप न्यूयॉर्क टाईम्सने एका तपासानंतर केला होता. त्यानंतर मास्टरकार्ड आणि व्हिसा या दोन्ही कंपन्यांनी या वेबसाईटसोबतचे संबंध तोडले.

बीबीसीने केलेल्या एका तपासातूनही या वेबसाईटवर लहान मुलांच्या बलात्काराविषयीचे व्हिडिओ पुन्हापुन्हा अपलोड करण्यात आल्याचं आणि त्याचा पीडितांच्या आयुष्यावर परिणाम झाल्याचं उघडकीला आलं होतं.

दोन्ही पेमेंट कंपन्यांनी संबंध तोडल्याने आता या वेबसाईटकडे फक्त बिटकॉईनसारख्या क्रिप्टोकरन्सीच्या माध्यमातून सबस्क्रिप्शनची फी स्वीकारण्याचा पर्याय उरला आहे.

नवीन तक्रार काय आहे?

या प्रकरणाची न्यायालयीन चौकशी व्हावी अशी मागणी करत या 40 महिलांनी प्रत्येक 10 लाख अमेरिकन डॉलर्सची नुकसान भरपाई मागितली आहे.

याविषयीचं वृत्त Vice ने दिलंय.

पॉर्नहब चालवणाऱ्या माईंडगीक कंपनीचे 'गर्ल्स डू पोर्न' सोबत ऑक्टोबर 2019पर्यंत संबंध होते. ऑक्टोबर 2019मध्ये या कंपनीच्या कर्मचाऱ्यांवर कारवाई करण्यात आल्याने कंपनीचं काम बंद झालं.

या महिलांनी हे आरोप केल्यानंतर पोर्नहब आणि माईंडगीकच्या इतर वेबसाईट्सवरून 'गर्ल्स डू पॉर्न'चे व्हिडिओज हटवण्यात आले.

या महिलांच्या म्हणण्यानुसार त्यांनी आपली तक्रार सांगण्यासाठी कंपनीशी अनेकदा संपर्क साधला होता. या महिलांतर्फे 2016मध्ये पहिली तक्रार दाखल करण्यात आली होती.

"गर्ल्स डू पॉर्न हे धोका, बळजबरी करत पीडितांचा व्यापार करत असल्याची कल्पना माईंडगीकला 2009 पासून होती आणि 2016 च्या अखेरपर्यंत खात्रीशीरपणे त्यांना हे माहिती होतं," असं कोर्टात दाखल करण्यात आलेल्या तक्रारीत म्हटलंय.

"हे कळल्यानंतरही माईंडगीकने गर्ल्स डू पॉर्नसोबतची भागीदारी कायम ठेवली. शरीरविक्रयासाठी व्यापार होत असल्याचे मोठे पुरावे माईंडगीकला मिळूनही त्यांनी कधीही याबाबतचा तपास केला नाही वा व्यवसायातल्या भागीदाराला याविषयीचे प्रश्न विचारले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पॉर्नहबने या साईटवर कन्टेन्ट तयार करणाऱ्या एका भागीदारासोबत देहविक्रीचा उद्योग चालवून नफा कमावल्याचा आरोप करत 40 महिलांनी पॉर्नहबवर खटला दाखल केलाय.


सामग्री: 'गृहलक्ष्मी' या केरळमधून प्रसिद्ध होणाऱ्या मासिकानं गिलू जोसेफ या मॉडेलचा फोटो कव्हरवर छापला. त्यात ती एका बाळाला छातीशी कवटाळून कॅमेराकडे बघताना दिसते आहे.

एखादी बाई स्तनपान देतानाचा फोटो कव्हरवर छापणं हे भारतात पहिल्यांदाच बघायला मिळतंय. त्या कव्हरवर "माता साऱ्या केरळला सांगत आहेत - टक लावून बघू नका, आम्हाला स्तनपान द्यायचं आहे,"  असंही फोटोबरोबर लिहिलेलं आहे.

ती खरीखुरी आई नसून मॉडेल आहे, असं म्हणत अनेकांनी या फोटोवर सोशल मीडियावर टीका केली आहे, तर बऱ्याच जणांनी नियतकालिकाच्या या कृतीला पाठिंबाही दर्शवला आहे.

गृहलक्ष्मीच्या संपादक मॉन्सी जोसेफ यांच्या मते, सार्वजनिक ठिकाणी मातांना स्तनपान देणं सोयीचं व्हावं यासाठी जनजागृती करण्याच्या हेतूनं मुखपृष्ठावर तसा फोटो छापला.

"एका महिन्यापूर्वी एकानं आपल्या बायकोचा स्तनपान देतानाचा फोटो फेसबुकवर शेअर केला होता आणि या विषयावर संवाद सुरू करण्याचा प्रयत्न केला होता. पण या प्रयत्नाला पुरुष आणि स्त्रियांकडूनही टीकेचा सामना करावा लागला होता," असं मॉन्सी जोसेफ यांनी बीबीसीचे अशरफ पदान्ना यांच्याशी बोलताना सांगितलं. "म्हणून आम्ही आमच्या ताज्या अंकात स्तनपान देणाऱ्या मातांचा प्रश्न उपस्थित करण्याचा निर्णय घेतला", असं ते पुढे म्हणाले.

सार्वजनिक ठिकाणी स्तनपान

भारतात अनेक स्त्रिया सार्वजनिक ठिकाणी स्तनपान देताना स्वतःला झाकता यावं म्हणून साडी नेसतात. पण ज्या स्त्रिया साडी नेसत नाहीत किंवा ओढणीही घेत नाहीत, त्यांच्यासाठी हा पर्याय उपलब्ध नाही.

अनेक लोकांनी मासिकाच्या धाडसी निर्णयाला आणि मॉडेलला पाठिंबा दिला आहे, तर अनेक लोकांनी ती मॉडेल खरीखुरी आई नसल्याचं सांगत टीका केली आहे.

एखाद्या खऱ्याखुऱ्या आईऐवजी मॉडेलला मुखपृष्ठावर घेतल्यानं जास्त टीका झाली आहे.

"स्तनपान देणाऱ्या आईचा फोटो आतल्या पानावर टाकून स्तन उघडे ठेवणाऱ्या मॉडेलचा फोटो टाकणं म्हणजे खळबळ माजवण्याचा प्रकार आहे", असं अंजना नायर या ब्लॉगरनं लिहिलं आहे.

मॉडेल गिलू जोसेफ यांनी मात्र मासिकाच्या मुखपृष्ठावर तसा फोटो देण्याचं समर्थन केलं आहे. "माझ्यावर खूप टीका होईल अशी अपेक्षा होतीच. पण स्तनपान देणाऱ्या स्त्रियांच्या प्रतिष्ठेसाठी आणि स्वातंत्र्यासाठी मी हे आनंदानं करण्याचा निर्णय घेतला", असं त्यांनी बीबीसीला सांगितलं.

एका मासिकाला मुलाखत देतांना "स्तनपान केल्यामुळे कोणता देव नाराज होईल?" असा प्रश्न...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

केरळमधून प्रसिद्ध होणाऱ्या एका नियतकालिकानं स्तनपान देणाऱ्या स्त्रीचा फोटो मुखपृष्ठावर छापल्यामुळे सोशल मीडियावर प्रतिक्रियांचा पाऊस पडला आहे.


सामग्री: 'गोमूत्र आणि गाईचं तूप तीव्र जंतूनाशक आहे. त्यामुळे दर 3 ते 4 तासानं तूप नाकात फिरवलं, गोमूत्र दिलं तर कोरोनाचे रुग्ण फार लवकर बरे होईल,' असंही भिडे यांनी म्हटलं आहे.

कोरोना व्हायरसपासून वाचण्यासाठी अनेक अजब सल्ले दिले जात आहेत. त्यापैकी गोमूत्र पिणे हा एक आहे. पण गोमूत्र प्यायल्यानं कोरोना व्हायरसवर मात करता येते का?

बीबीसीनं या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न केला.

गोमूत्र आणि शेण

भारतात अनेक आजारांवर गोमूत्र किंवा शेणाचा वापर करण्याचा सल्ला दिला जातो. अलीकडेच सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाच्या खासदार सुमन हरीप्रिया यांनी कोरोना व्हायरसचा इलाज करण्यासाठी गोमूत्राचा उपयोग करण्याचा सल्ला दिला आहे. ते म्हणाले, "गाईच्या शेणाचे अनेक फायदे आहेत. कोरोना व्हायरसवरही यामुळं मात करता येईल, असं मला वाटतं. त्यासाठी गोमूत्राचाही वापर होऊ शकतो."

त्याचबरोबर, कोरोना व्हायरसवर उपाय म्हणून गोमूत्राला प्रोत्साहन देण्यासाठी एका समूहाने दिल्लीत गोमूत्र पिण्याचा कार्यक्रमही आयोजित केला होता.

दरम्यान, गोमूत्राच्या अँटी-बॅक्टेरियल गुणांविषयी याआधीही संशोधन करण्यात आलं आहे. पण, दिल्लीतल्या Indian Virological Society (IVS) चे डॉ. शैलेंद्र सक्सेना यांनी याविषयी सविस्तर माहिती दिली. त्यांनी सांगितलं, "आतापर्यंत असा एकही मेडिकल पुरावा सापडलेला नाही ज्यामध्ये गोमूत्रात अँटी-व्हायरलचे गुण आहेत. तसंच गाईच्या शेणाचंही आहे. त्याचा वापर केला तर ते अंगलटही येऊ शकतं. कारण, कुणास ठाऊक त्यामध्ये कोरोनाव्हायरस असूही शकतो"

दुसरीकडं, मुंबईस्थित काऊपॅथी हे ऑनलाईन स्टोअर  2018पासून देशी गाईच्या शेणाचा आणि गोमूत्राचा वापर करून साबण, सौंदर्यप्रसाधनं आणि इतर प्रोडक्ट्स विकत आहे. त्यापैकीच अल्कोहोलचा वापर न करता हँड सॅनिटायझर ऑनलाईन विकत आहे. यात देशी गाईचे गोमूत्र वापरले जात आहे असं म्हटलं आहे. सध्यातरी हे 'आउट ऑफ स्टॉक' म्हणजे उपलब्ध नाहीये, असं दिसत आहे. "मागणी वाढल्यानं आम्ही आता प्रत्येक ग्राहकाला ठराविक सॅनिटायझर देणार आहोत," असं त्यांच्या पेजवर लिहिलं आहे.

तसंच रामदेव बाबा यांनी एका हिंदी न्यूज चॅनेलशी बोलताना लोकांनी घरातच आयुर्वेदिक (हर्बल) हँड सॅनिटायझर तयार करण्याचा सल्ला दिला आहे. एवढंच नाहीतर, कोरोनाव्हायरस दूर ठेवण्यासाठी आयुर्वेदिक काढा, गुळवेल, हळदी आणि तुळशीची पाने खाण्याचा सल्ला दिला आहे.

पण जागतिक आरोग्य संस्था (WHO) आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गाईच्या तुपाचा आणि मूत्राचा वापर कोरोना बाधित रुग्णांवर करावा, त्याचा खूप मोठा परिणाम होईल, असं मत शिवप्रतिष्ठानच्या संभाजी भिडे यांनी व्यक्त केलं आहे.


सामग्री: 'घरातून काम करणं' (वर्किंग फ्रॉम होम) हे अनेकांसाठी 'पलंगावरून काम करणं' (वर्किंग फ्रॉम बेड) ठरलं आहे. बाहेरचे कपडे घालून काहीएक प्रवास करून ऑफिसला जायचं- हा नित्यक्रम बदलून तोंडावर पाणी मारायचं, कम्प्युटर उघडायचा आणि पुन्हा पांघरूण अंगावर ओढून पलंगावर बसायचं- असा क्रम कामाशी जोडला गेला आहे.

प्रचंड संख्येने लोक पलंगावर बसून काम करू लागले आहेत, असं नोव्हेंबर 2020मधील एका अभ्यासातून समोर आलं आहे. या सर्वेक्षणामध्ये सहभागी झालेल्या 1,000  अमेरिकी व्यक्तींपैकी 72 टक्के लोकांनी सांगितली की कोव्हिड जागतिक साथीदरम्यान त्यांनी ऑफिसपासून दूर असताना पलंगावर बसूनच काम केलं. ही साथ सुरू होण्याआधी हे प्रमाण 50 टक्के होतं.

दहा टक्के लोकांनी "त्यांचा आठवड्याभरातील कामाचा बहुतांश किंवा सगळाच कालावधी"- म्हणजे 24  ते 40  तास किंवा अधिक वेळ- पलंगावर काढला. विशेषतः तरुण कामदारांबाबत हे जास्त लागू पडणारं आहे. युनायटेड किंगडममध्ये 18  ते 34  वर्षं वयोगटातील कामदारांकडे योग्य टेबल व खुर्ची असण्याची शक्यता सर्वांत कमी असते, आणि त्याहून वयस्क कामदारांपेक्षा ही तरुण मंडळी पलंगावर बसून काम करण्याची शक्यता दुप्पटीने जास्त असते.

पण पलंगावरून काम करण्याचा प्रकार केवळ योग्य खुर्चीअभावी होत असतो असं नाही. अनेकांना पलंगाच्या अवकाशातला उबदारपणा आणि निवांतपणा हवाहवासा वाटतो. इन्स्टाग्रामवर हजारो फोटोंसोबत #WorkFromBed हा हॅशटॅग जोडलेला दिसतो. यातील अनेक लोक घरातले कपडे घालून हातात कॉफीचा कप घेऊन किंवा अगदी ट्रेमध्ये नाश्ता घेऊन पलंगावर हसत बसलेले असतात.

पण आपल्या पलंगालाच ऑफिससारखं वापरायला सुरुवात केली, तर त्यातून अनेक आरोग्यविषयक समस्या उद्भवू शकतात- मानसिक व शारीरिक अशा दोन्ही प्रकारच्या या समस्या आहेत. आत्ता या समस्या लक्षात आल्या नाहीत- तरी त्याचे विपरित परिणाम बहुधा कायमस्वरूपी राहू शकतात- आणि आयुष्याच्या उत्तरकाळात ते डोकं वर काढू शकता.

कार्यपरिस्थितीसंबंधीचं दुःस्वप्न

घरातून काम करणं ही एक विशेषाधिकार पुरवणारी स्थिती आहे आणि लाखो लोकांना ही चैन परवडत नाही, हे मान्य करणं महत्त्वाचं आहे. शिवाय, ऑफिसपासून दूर राहून काम करणाऱ्या अनेकांना परिपूर्ण कार्यपूरक अवकाश उपलब्धच नसतो, त्यांना पलंगावरून काम करणँ हाच एकमेव पर्याय उपल्ध असण्याची शक्यता असते.

पण अनेकांसाठी हा एक सहजसोपा पर्याय असतो आणि त्यात काही अडचणही येत नाही. (तसंही कोव्हिड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पलंगावरून काम करण्याचा मोह तीव्र स्वरूपाचा असतो, पण पलंगावरच ऑफिससारखं काम करायला लागलं, तर त्यातून मानसिक व शारीरिक अशा दोन्ही प्रकारांमधील आरोग्याच्या समस्या उद्भवू शकतात.


सामग्री: 'चित्रपटात भारतीय संस्कृतीचे प्रतीक असलेल्या व्यक्तीचे चुकीच्या पद्धतीने चित्रण करण्यात आले आहे. त्यामुळे अशा चित्रपटावर महाराष्ट्रात बंदी घालावी', अशी मागणी भाजप आमदार मंगलप्रभात लोढा यांनी केली आहे.

मंगल प्रभात लोढा यांनी यासंदर्भात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना पत्र पाठवलं आहे. या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने आपल्या वाचकांना विचारलं होतं की, 'पद्मावती' चित्रपटावर महाराष्ट्रात बंदी घालावी, या भाजप आमदार लोढांच्या मागणीबद्दल तुम्हाला काय वाटतं? असा प्रश्न विचारला होता. त्यावर अनेकांनी आपली मतं व्यक्त केली आहेत.

संजय वावळे म्हणतात, 'पैशासाठी चाललेला हा मांडवलीचा खटाटोप आहे. चित्रपट 500 कोटीहून जास्त धंदा करणार, पण यांचा विरोध हा केवळ पैशांसाठी आहे."

'बाजीराव मस्तानी'च्यावेळी लोढा कुठं होते? असा सवाल हृषिकेश मोराणकर यांनी उपस्थित केला आहे.

कल्पेश तेली तर संजय लीला भन्साळींना आव्हान देतात. 'हिंदू सोडून इतर कुठल्या समाजाच्या इतिहासावर चित्रपट बनवून दाखवा', असं ते लिहितात.

मंगेश जाधव यांनी पद्मावती प्रदर्शित न केल्याने कोणाला काहीच फरक पडत नाही, असं मत व्यक्त केलं आहे.

'सिनेमा प्रदर्शित करण्यासाठी प्रमाणपत्र सेन्सॉर बोर्ड देतं. मग इतरांचं ऐकण्याचा विषयच कुठे येतो. जर यांचं ऐकायचं असेल तर सेन्सॉर बोर्ड रद्द करा', अशी प्रतिक्रिया महिला मंडळ फोंडाघाट यांनी नोंदवली आहे.

एखाद्या चित्रपटाला विरोध करण्याऐवजी, तेवढाच वेळ शेतकरी प्रश्नांवर निर्णय घेण्यासाठी दिला असता तर शेतकऱ्यांचे आशीर्वाद मिळाले असते, असं मत रामेश्वर पाटील यांनी व्यक्त केली आहे.

'कोणताही चित्रपट आपण रसिक वृत्तीनं बघितला पाहिजे', असं सांगत माऊली रुद्र यांनी सरकारला भावनिक राजकारण थांबवा आणि आम्हाला अच्छे दिन दाखवा, असा सल्ला दिला आहे.

मूलभूत प्रश्नावरून लक्ष विचलित करण्याचे उद्योग सुरू असल्याची प्रतिक्रिया हितेन पवार यांनी व्यक्त केली आहे.

तर शुभम गौराजे यांच्यासह अनेकांनी महाराष्ट्रात बंदी घातली तर काहीच फरक पडणार नाही, असं म्हटलं आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वादाच्या भोवऱ्यात सापडलेल्या संजय लीला भन्साळी यांच्या 'पद्मावती' या चित्रपटाविरुद्ध आता भाजप आमदार मंगल प्रभात लोढा हेही मैदानात उतरले आहेत.


सामग्री: 'चॅलेंज ट्रायल' सारख्या प्रयोगांमध्ये अनेकजण स्वतःहून सहभागी होत आहेत. प्रतिबंधात्मक लस देऊन त्यांना हेतूपूर्वक कोरोना व्हायरसचा संसर्ग दिला जातो. त्यानंतर लशीची परिणामकारकता सिद्ध होऊ शकते. याविषयीचा बीबीसीचे मेडिकल एडिटर फर्गस वॉल्श यांचा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभर कोरोना व्हायरसच्या विरोधातील लशीसाठी प्रयत्न आणि चाचण्या सुरू आहेत. शास्त्रज्ञांनी लशीचा शोध लागायला अजून अनेक महिने लागतील असंही म्हटलंय.


सामग्री: 'जयभीम सगळ्यांना मी दिशा पिंकी शेख.' अशा शब्दात दिशा यांनी आमच्याशी बोलण्याला सुरुवात केली. दिशा यांच्यात कमालीचा आत्मविश्वास दिसतो.

तृतीयपंथी समाजातील समस्या त्या अत्यंत प्रभावीपणे आपल्या कवितांमधून सोशल मीडियावर मांडत असतात या त्यांच्या कवितांना वाचक भरभरून प्रतिसादही देतात.

त्यांच्या कवितांमधून तृतीयपंथी समाजातील जीवन, त्यांच्या भावभावना, त्यांचा जगण्याकडे बघण्याची दृष्टिकोन या सर्वांचं यथार्थ चित्रण आपल्याला दिसतं. या सर्वाचं श्रेय त्या डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांना देतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"पारंपरिक जगणं सोडा, पारंपरिक वाट सोडा आणि एक नवीन परिवर्तन घडवूयात असे शब्द जिथे जिथे येतात तिथे तिथे बाबासाहेब आहेत." हे शब्द आहेत तृतीयपंथी कवयित्री दिशा पिंकी शेख यांचे.


सामग्री: 'जर आपण लोकांना आपल्या धंद्याविषयी सांगणार नाही तर त्याचा प्रचार-प्रसार कसा होईल?'

कालानुरूप बदलणाऱ्या तंत्रज्ञानाधारित उद्योगांसाठी स्वीडन पंढरी आहे. Spotify, Skype अशा घराघरात पोहोचलेल्या नावांपासून ते King and Mojang तसंच iZettle आणि Klarna या पेमेंटसंबंधी कंपन्यांपासून अनेक मोठ्या उद्योगांसाठी स्वीडन ओळखलं जातं.

फक्त एक कोटी लोकसंख्या असणाऱ्या या देशात अनेक जंगलं आहे, ज्यांचा मनुष्यप्राण्यांनी फारसा नाश केलेला नाही. या नॉर्डिक देशात लोकसंख्येच्या तुलनेत सरासरी जितक्या कंपन्या स्थापन झाल्या तितक्या कंपन्या सिलिकॉन व्हॅलीबाहेर इतर कुठेही स्थापन झालेल्या नाहीत.

मागच्या महिन्यात युरोपच्या ब्लूमबर्गच्या Global Innovation Ranking मध्ये मागच्या महिन्यात स्वीडन सर्वोच्च स्थानी होतं.

स्वीडनच्या यशामागे अनेक बाबी कारणीभूत आहेत. स्वीडनमध्ये डिजिटल पातळीवर पायाभूत सुविधा जास्त प्रमाणात आहेत. तिथं उच्चशिक्षित, टेक्नोसॅव्ही, तसंच नवीन शोध लावण्यासाठी आदर्श मनुष्यबळ आहे.

ज्यांच्या कल्पना प्रत्यक्षात येत नाही असा लोकांना त्यांच्या पायावर उभं राहण्यासाठी सामाजिक संस्था मदत करतात.

मूल्यांची पखरण

पण Ikea कंपनीचे संस्थापक इंगवर कॅम्प्रॅड यांच्या मृत्यूनंतर छापून आलेल्या त्यांच्यावरील मृत्यूलेखांमध्ये त्यांच्या दयाळूपणा आणि काटकसरी स्वभावाचा ठळक उल्लेख होता. या सांस्कृतिक गुणांकडे त्यामुळे पुन्हा लक्ष वेधलं गेलं.

आयकिया कंपनीचे संस्थापक इंगवर कॅम्प्रॅड आपल्या नम्रतेसाठी ओळखले जायचे.

स्थानिक आणि जागतिक विश्लेषक स्वीडनमधील चांगल्या आर्थिक परिस्थितीत मूल्यं कशी पुढे नेता येतील याचा विचार करत आहेत. त्यात दुभंगत जाणाऱ्या तंत्रज्ञान क्षेत्राचासुद्धा समावेश आहे.

"आपल्या उद्योगाबात कमीत कमी बढाया मारणं आणि सहमतीचं वातावरण तयार करणं या स्वीडनमधील दोन महत्त्वाच्या गोष्टी आहेत," असं लोला अकिनमेड एकरस्ट्रॉम यांनी सांगितलं. लोला या आधी प्रोग्रामर होत्या आणि सांस्कृतिक विषयाच्या भाष्यकार आहेत. आपल्या  Lagom: The Swedish Secret of Living Well या पुस्तकातही त्यांनी तसा उल्लेख केला आहे.

एकमेकां साह्य करू

इतर ठिकाणी जिथं मोठ्या प्रमाणात संशोधन होतं तिथं फक्त कंपनीचा CEO हिरो असतो. मात्र स्वीडनमध्ये "एकत्रित घेतलेल्या निर्णयाला फार महत्त्व असतं, सगळ्यांचं मत विचारात घेतलं जातं, जेणेकरून कोणत्याही प्रश्नावर एकत्रित तोडगा निघेल," ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्वीडन हा जगातील सगळ्यांत नाविन्यपूर्ण देश आहे. पण इथल्या व्यावसायिक संस्कृतीत आपल्या उद्योगधंद्याच्या यशाबाबात बढाई मारणं फारसं चांगलं समजलं जात नाही. मग अशी संस्कृती स्टार्टअप कंपन्यांच्या वाटचालीत अडथळा ठरते का?


सामग्री: 'जर तुम्ही एखादं प्रॉडक्ट वापरण्यासाठी पैसे देत नसाल, तर तुम्ही स्वतःच ते प्रॉडक्ट असता.'

जर नेटफ्लिक्सवर काही दिवसांपूर्वी प्रसिद्ध झालेली 'सोशल डायलेमा' ही डॉक्युड्रामा फिल्म पाहिली असेल तर हे वाक्य तुम्ही कधीच विसरू शकणार नाही.

'सोशल डायलेमा'मध्ये फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम आणि व्हॉट्सअॅप सारख्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स आणि अप्स संदर्भात हे वाक्य वापरण्यात आलं आहे.

फेसबुक आणि व्हॉट्सअॅपसारखे प्लॅटफॉर्म आपण जवळपास मोफत वापरत आहोत. पण ते खरोखरंच मोफत आहेत का?

याचं उत्तर आहे- नाही. हे सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स युजर्सच्या म्हणजे तुमच्या-आमच्या खाजगी डेटाचा वापर करून कमाई करतात.

जर तुम्ही युरोपियन क्षेत्राच्या बाहेर किंवा भारतात राहत असाल, तर इन्स्टन्ट मॅसेंजिंग अप व्हॉट्सअॅप आपल्या प्रायव्हसी पॉलिसी आणि अटींमध्ये बदल करत आहे.

जर तुम्हाला व्हॉट्सअॅपचा वापर यापुढेही करायचा असेल तर तुम्हाला हे बदल स्वीकारणं अनिवार्य आहे.

व्हॉट्सअॅप प्रायव्हसी पॉलिसी आणि टर्म्समधील बदलांच्या सूचना अँड्रॉइड आणि आयओएस युजर्सना एका नोटिफिकेशनच्या माध्यमातून देत आहे.

या नोटिफिकेशनमध्ये स्पष्ट म्हटलं आहे की, जर तुम्ही नवीन अपडेट्स 8 फेब्रुवारी 2021 पर्यंत मान्य केले नाहीत तर तुमचं व्हॉट्स अॅप अकाउंट डिलीट करण्यात येईल. म्हणजेच प्रायव्हसीबद्दलचे नवीन नियम आणि अटी मान्य केल्या नाहीत, तर आठ फेब्रुवारीपासून व्हॉट्स अॅप वापरू शकणार नाही.

याचाच अर्थ व्हॉट्सअॅप तुमच्याकडून जबरदस्तीनं सहमती घेत आहे. कारण मान्य न करण्याचा पर्यायच तुमच्याकडे नाहीयेच.

सायबर तज्ज्ञांच्या मते सहसा सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स या अॅप्सप्रमाणे कठोर पावलं उचलत नाहीत. साधारणतः युजर्सकडे कोणताही अपडेट मान्य (Allow) किंवा अमान्य (Deny) करण्याचा पर्याय दिला जातो.

अशातच व्हॉट्सअॅपच्या या नवीन नोटिफिकेशनमुळे तज्ज्ञांच्या चिंतेत भर घातली आहे. त्यांच्या मते युजर म्हणून तुम्हालाही या गोष्टीची चिंता वाटायला हवी.

नवीन धोरणात 'प्रायव्हसी' वरचा भर कमी

जर 20 जुलै 2020 मध्ये शेवटी अपडेट केलेली व्हॉट्सअॅपची जुनी प्रायव्हसी पॉलिसी पाहिली, तर या सगळ्याची सुरूवात काहीशी अशी झालेली दिसेलः

व्हॉट्स अॅपचं जुनं धोरण

'तुमच्या खाजगीपणाचा सन्मान करणं आमच्या डीएनएमध्येच आहे. आम्ही जेव्हापासून व्हॉट्सअॅप बनवलं आहे, तेव्हापासून खाजगीपणाचं उल्लंघन न करता सेवांचा विस्तार करणं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"इफ़ यू आर नॉट पेइंग फॉर द प्रॉडक्ट, यू आर द प्रॉडक्ट.''


सामग्री: 'जाने भी दो यारो' हा चित्रपट सहा लाख 84 हजार रुपयांच्या बजेटमध्ये पूर्ण झाला.

पुण्याच्या 'फिल्म अॅंड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया'  अर्थात FTII मधून त्यांनी दिग्दर्शनाचा कोर्स पूर्ण केला. त्यानंतर 1983 साली प्रदर्शित झालेल्या 'जाने भी दो यारो' या चित्रपटापासून त्यांनी चित्रपट क्षेत्रातील करिअरला सुरुवात केली.

या चित्रपटासाठी त्यांनी सहाय्यक पटकथा लेखक म्हणून सुद्धा काम केलं होतं.

'जाने भी दो यारो' चित्रपटाच्या माध्यमातून देशातील  भ्रष्टाचारावर  कटाक्ष टाकण्यात आला होता. 1983 साली आलेल्या या चित्रपटाची जादू आजही लोकांमध्ये कायम आहे.

नसीरुद्दीन शाह यांनी चित्रपटासाठी होकार दिला, हा माझ्यासाठी सर्वात आनंदाचा क्षण होता. असं कुंदन शाह सांगतात.

या चित्रपटात नसीरुद्दीन शाह, रवि वासवानी, भक्ती बर्वे, पंकज कपूर आणि सतीश शाह यांनी काम केलं होतं.

चित्रपटाचं दिग्दर्शन कुंदन शाह यांनी केलं होतं, तर निर्मिती एनएफडीसी ( राष्ट्रीय चित्रपट विकास महामंडळ ) यांनी केली होती.

2012 साली या चित्रपटाची नवीन प्रिंट रिलीज करण्यात आली. तेव्हा या चित्रपटाशी संबंधित असणाऱ्या काही जणांसोबत बीबीसीने चर्चा केली होती. यावेळी त्यातील काही जणांनी चित्रपटाशी संबंधित काही मनोरंजक किस्से सांगितले होते.

दिग्दर्शक कुंदन शाह

नसीरुद्दीन शाह यांनी चित्रपटासाठी होकार दिला, हा माझ्यासाठी सर्वात आनंदाचा क्षण होता.  खरं तर आमच्यासारख्या लोकांसाठी नसीरुद्दीन शाह हे अमिताभ बच्चन यांच्यापेक्षाही मोठे कलाकार होते.

'पी से पीएम तक' चित्रपटाच्या प्रमोशनसाठी कुंदन शाह बीबीसीच्या कार्यालयात आले होते.

मला जेव्हा माहीत झालं की, चित्रपट दुसऱ्यांदा रिलीज करण्यात येणार आहे तेव्हा मी चिंतेत होतो.

वाटलं, आता या चित्रपटाला काण बघेल? पण, मी ज्या-ज्या लोकांशी यासंबंधी चर्चा केली त्यांनी सांगितलं की, ते हा चित्रपट नक्की बघतील. यामुळं मला आश्चर्य झाला आणि आनंदही. कारण इतक्या वर्षानंतरही चित्रपटाविषयी लोकांमधील उत्साह कायम आहे.

ज्यावेळी मी चित्रपटाच्या शूटिंगला सुरुवात केली तेव्हा क्षणभरासाठीही वाटलं नव्हतं की,  हा चित्रपट एवढा चर्चेत येईल. खूप काटकसरीत चित्रपट पूर्ण केला होता. चित्रपटासाठी एकूण 6 लाख 84 हजार रुपयांचं बजेट ठरवलं गेलं होतं.

'जाने भी दो यारो' चित्रपटाचे दिग्दर्शक कुंदन शाह यांचं शनिवारी सकाळी निधन झालं.

चित्रपटाच्या शूटिंगदरम्यान एवढी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चित्रपट दिग्दर्शक कुंदन शाह यांचं शनिवारी सकाळी निधन झालं. 19 ऑक्टोबर 1947 साली जन्मलेले कुंदन शाह 69 वर्षांचे होते.


सामग्री: 'जाहीर अपमान! अपमानाची परिसीमा. तोही अशा नेत्याचा ज्यानं पक्ष उभारणीत मोलाचं योगदान दिलंय,' अशा कॅप्शनसहित हा व्हीडिओ शेअर केला जातोय.

एका सभेदरम्यान लालकृष्ण अडवाणी यांना व्यासपीठ सोडण्याचा आदेश अमित शाह देत आहेत, असं या व्हीडिओत दिसून येतं.

भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी यांना नरेंद्र मोदींच्या सभेदरम्यान हाकलवून लावण्यात आलं, असं काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी काही दिवसांपूर्वी म्हटल्यानंतर हा व्हीडिओ चर्चेत आला.

गांधी म्हणाले होते की, "हिंदू धर्मात गुरू सर्वोच्च स्थानी असतात. गुरू आणि शिष्य यांच्या नात्याचं ते प्रतीक असतं. नरेंद्र मोदींचे गुरू कोण आहेत तर लालकृष्ण अडवाणी. शिष्य मात्र गुरूसमोर हातही जोडत नाही, तर गुरूलाच व्यासपीठावरून हाकलवून लावत आहे. आणि हेच हिंदू धर्माविषयी बोलतात."

23 सेकंदाची ही क्लिप फेसबुक आणि ट्विटरवर हजारो वेळा शेअर करण्यात आली आहे. बीबीसीच्या पडताळणीत असं लक्षात आलं की हा व्हीडिओ चुकीच्या तथ्यांसहित शेअर केला जात आहे.

व्हीडिओची सत्यता

व्हायरल व्हीडिओ हा एका मोठ्या व्हीडिओला एडिट करून पसरवण्यात आलेला भाग आहे. 9 ऑगस्ट 2014ला जवाहरलाल नेहरू स्टेडियममध्ये भाजपच्या राष्ट्रीय कार्यकारिणीच्या बैठकीदरम्यानच्या व्हीडिओतून काही भाग काढून घेऊन हा व्हीडिओ तयार करण्यात आला आहे.

दीड तासाच्या मूळ व्हीडिओत दिसतं की अमित शाह हे अडवाणी यांना व्यासपीठावर भाषण देण्यासाठी उभं राहण्याकरता मदत करत आहेत. पण 23 सेकंदाच्या व्हायरल व्हीडिओमध्ये दोन भाग आहेत.

पहिल्या भागात नरेंद्र मोदी काहीतरी वाचत आहे, असं दाखवणारा फोटो आहे. तर अमित शहा सभेदरम्यान अडवाणींना बाहेर जाण्याचा सल्ला देताना दिसून येत आहेत.

दुसऱ्या भागात शाह आणि अडवाणी एकमेकांशी बोलताना दिसून येत आहेत. यानंतर शाह एका ठिकाणाकडे निर्देश करतात आणि त्यानंतर अडवाणी व्यासपीठ सोडून त्या दिशेला जाऊ लागतात.

शाह यांनी सांगितल्यानंतर अडवाणी यांनी व्यासपीठ सोडलं, असं त्यावरून दिसतं. पण शाह हे अडवाणी यांचा अपमान करत आहेत, असा दावा या व्हीडिओत जो केला जातोय, तो खोटा आहे.

मूळ व्हीडिओत अडवाणी यांचं नाव भाषणासाठी घोषित केल्यानंतर अमित शाह त्यांच्यासाठी माईक अॅडजस्ट करताना दिसून येतात.

असं असतानाही अडवाणी हे व्यासपीठाच्या मागच्या बाजूनं असलेल्या पोडियममधून भाषण द्यायचं ठरवतात. त्यानंतर अडवाणी यांना पोडियमपर्यंत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भाजपचे राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शाह यांनी लालकृष्ण अडवाणी यांचा अपमान केल्याचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे.


सामग्री: 'जोडीदाराच्या खांद्यावर विसावणारी आणि हातात हात घालून चालणारी जोडपी पाहिली की मला असूया वाटायची.'

लग्नानंतरची ती पहिली रात्र होती. माझ्या आयुष्यात नवरा म्हणून जो पुरुष होता, त्याच्या जवळ येण्याचा माझा पहिलाच अनुभव होता. माझ्या मनात या रात्रीविषयी वेगळ्याच कल्पना होत्या. काहीशा अस्पष्ट आणि स्वप्नाळू अशा या कल्पना होत्या.

अगदी खासगीत जवळच्या मैत्रिणींसोबतच्या गप्पांमधून आणि पॉर्न व्हीडिओतून माझ्या लग्नाच्या पहिल्या रात्रीविषयी या कल्पना माझ्या मनात तयार झाल्या होत्या.

त्या रात्री हातात दुधाचा ग्लास घेऊन मी खोलीत गेले. अर्थातच हे अगदी पारंपरिक होतं. पुढं काय घडणार आहे, याची पुसटशीही कल्पना माझ्या मनात नव्हती.

पण माझ्या स्वप्नांचा चक्काचूर होणार होता.

मी स्वप्न पाहात होते... माझा नवरा मला घट्ट जवळ ओढून घेईल. रात्रभर माझ्यावर प्रेमाची उधळण करेल. पण प्रत्यक्षात घडल ते भलतंच. मी येण्यापूर्वीच तो चक्क झोपी गेला होता.

माझं वय तेव्हा 35 वर्षं होतं आणि माझं कौमार्य कायम होतं. या घटनेमुळं मी दुखावले होते आणि हे दुःख होतं नाकारलं गेल्याचं.

#HerChoice ही मालिका आहे १२ भारतीय स्त्रियांच्या आयुष्यांवरील खऱ्याखुऱ्या कहाण्यांची. आधुनिक भारतीय स्त्रीच्या समोरील आव्हानं आणि तिच्या जगण्याचा विस्तारलेला परीघ उलगडण्याचा हा प्रयत्न आहे. या कहाण्यांच्या केंद्रस्थानी आहेत, तिच्या जगण्याचा वेध घेत तिचं निवड स्वातंत्र्य, आकांक्षा आणि इच्छा.

कॉलेजच्या दिवसांमध्ये आणि पुढे नोकरीच्या ठिकाणी मी मुला-मुलींमधील जीवलग मैत्री पाहायचे. जोडीदाराच्या खांद्यावर विसावणारी आणि हातात हात घालून चालणारी जोडपी पाहिली की मला असूया वाटायची.

मलाही असा जोडीदार कधी मिळेल का, असं वाटत राहायचं.

चार भाऊ, एक बहीण आणि वृद्ध आई-वडील असं आमचं मोठं कुटुंब होत. पण या भरलेल्या घरातही मला नेहमी एकटं वाटायचं.

माझ्या सगळ्या भावांची लग्न झाली होती आणि ते त्यांच्या संसारात रमले होते. माझं वय वाढत चाललं होतं पण लग्न काही जमत नव्हतं. माझ्या भावांना माझी काही काळजी आहे की नाही, असा प्रश्न मला नेहमीच पडत असे.

एकीकडे मला प्रेमाची आस होती. मनात अनेक इच्छा होत्या. तर दुसरीकडे एकटेपणाने मला घेरलं होतं.

मी लठ्ठ आहे म्हणून लग्न ठरत नाही का, असा प्रश्नही माझ्या मनात येत असे.

पुरुष जाड्या स्त्रियांचा तिरस्कार करतात का? माझं वजन वाढलेलं आहे म्हणून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नवरा नपुंसक आहे, हे समजल्यावर भारतातल्या महिला काय करत असतील? भारतातील आधुनिक स्त्रियांच्या कहाण्या मांडणाऱ्या #HerChoice या मालिकेत अशाच एका महिलेची ही कहाणी.


सामग्री: 'ज्या दिवशी कलाकाराचा प्रयोग असतो तोच त्याच्यासाठी रंगभूमी दिन असतो'

पण कधीतरी इंटरनॅशनल थिएटर इन्स्टिट्यूट या संस्थेने जागतिक रंगभूमी दिन साजरा करायला सुरुवात केली. नेमकं सांगायचं तर १९६२ सालापासून. आणि २७ मार्च ही तारीख त्यासाठी मुक्रर केली.

आपल्याला असा काही दिवस असतो, हे फार काही माहीत नव्हतं. गेल्या २०-२५ वर्षांत हे आपल्या कानावर यायला सुरुवात झाली. मराठी नाटकवाले गेली कैक वर्षे ५ नोव्हेंबर हा दिवस रंगभूमी दिन म्हणून साजरा करताहेत.

१८४३ साली या दिवशी विष्णुदास भावे यांनी 'सीतास्वयंवर' या नाटकाचा प्रयोग सांगलीत केला. या मराठीतल्या पहिल्या नागर नाट्यप्रयोगाची आठवण म्हणून हा दिवस. आपण तो वेगवेगळे समारंभ, कार्यक्रम करून साजरा करतो. इंटरनॅशनल थिएटर इन्स्टिट्यूटने (ITI). मात्र जागतिक रंगभूमी दिन साजरा करण्याची वेगळी पद्धत अवलंबिली आहे.

या दिवशी जगातल्या विविध देशांतल्या रंगकर्मींपैकी एका मान्यवर व्यक्तीला रंगभूमीविषयी संदेशवजा विचार मांडायला सांगितलं जातं आणि ते भाषण अथवा संदेश जगभर प्रसारित केला जातो.

'नाटक झाडासारखं असतं. आधी त्याची मुळं मातीत खोल रुजली पाहिजेत, तरच त्याच्या फांद्या आकाशात जातील.'

यात जॉन कॅक्त्यूपासून आर्थर मिलर, हेरॉल्ड पिंटरसारख्या जगविख्यात नाटककार-रंगकर्मींनी नाटकाविषयीचं आपलं चिंतन मांडलं आहे.

नाटक म्हणजे काय, नाटकाचं सामर्थ्य काय, त्याच्या पुढची आव्हानं कोणती आणि नाटकवाल्यांचं कर्तव्य काय या विषयीचे हे विचार आपल्या नाटकाकडे बघण्याच्या धारणा मुळापासून तपासायला लावतात.

इसवी सनापूर्वी पाचव्या शतकात ग्रीक रंगभूमीवर झालेल्या नाटकांपासून ते आजतागायत जगभर नाटकं होत आहेत. म्हणजे जवळपास अडीच हजार वर्षांहून अधिक काळ नाटक नावाची गोष्ट आपल्यावर गारुड करते आहे.

ती अनेक कालखंडांतून गेली, तिनं अनेक स्थित्यंतरं पाहिली, बहर पाहिले, मरणासन्न अवस्था अनुभवल्या. अगदी आजही जागतिकीकरणोत्तर कालखंडात नाटकासमोर अनेक बिकट आव्हानं निर्माण झाली आहेत.

त्यांना सामोरं जाताना नाटकाची दमछाक होते आहे. नाटक मरतंय, अशी बोंब जगभर मारली जातेय आणि तरीही सगळीकडे नाटक खेळलं जातंय, पाहिलं जातंय.

खेळणारे दमले, कमी झाले, बघणारे घटले तरी नाटक टिकलेलं आहे. ते का टिकलं आहे? नाटक करणाऱ्यांना, करू इच्छिणाऱ्यांना का त्याचं आकर्षण वाटत राहिलं आहे? कोणती चुंबकीय शक्ती सर्वसामान्य माणसाला नाटक बघायला प्रवृत्त करते? या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

खरंतर नाटकवाल्यासाठी तो ज्या दिवशी नाटकाचा प्रयोग करतो, तो त्याचा रंगभूमी दिन असतो. त्याच्यासाठी प्रयोग म्हणजे रंगभूमीचं सेलिब्रेशन असतं आणि या उत्सवाच्या सिद्धतेसाठीच तो सतत तयारी करत असतो. नाटक डोक्यात घेऊन वावरत असतो. खरा नाटकवाला हा २४ तास नाटकवाला असतो, असं म्हणतात ते त्यासाठीच असावं.


सामग्री: 'झेनुआ डेटा इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी कंपनी लिमिटेड' असं पाळत ठेवणाऱ्या या कंपनीचं नाव असून, चीनच्या आजवरच्या कायापालटात आणि हायब्रीड वॉरफेरमध्ये तंत्रज्ञानाचा वापर करणारी आद्यसंस्था म्हणून या कंपनीची ओळख आहे.

केवळ अतिमहत्त्वाच्या राजकीय नेत्यांवरच नव्हे, तर राजकीय संस्था आणि उद्योगांवरही चीननं पाळत ठेवलीय. भारतातील सर्व क्षेत्रातील गुन्हेगारांचा तपशीलही या कंपनीकडे आहे.

CDS बिपीन रावत यांच्यासह 15 माजी लष्करप्रमुख, नौदलप्रमुख आणि हवाईदल प्रमुख, सरन्यायाधीश शरद बोबडे, न्या. ए. एम. खानविलकर, लोकपाल पी. सी. घोष, कॅग जी. सी. मुर्मू यांच्या हालचालींची नोंदही ही कंपनी ठेवत असल्याचं दि इंडियन एक्स्प्रेसनं वृत्तात म्हटलंय.

दि इंडियन एक्स्प्रेसनं आज वृत्त प्रकाशित केले आहे. केंद्र सरकार आणि विरोधी पक्षांची यावर काय भूमिका आहे, हे अद्याप समोर आले नाही. मात्र, आजपासून संसदेचं अधिवेशन सुरू होत असल्यानं हा मुद्दा चर्चेत येण्याची दाट शक्यता आहे.

चीनची भारतातील डिजिटल हेरगिरी चिंताजनक - काँग्रेस

चीनकडून भारतातील नेते आणि इतरांची होणारी डिजिटल हेरगिरी चिंतेची गोष्ट असल्याचे काँग्रेसचे सरचिटणीस रणदीप सुरजेवाला यांनी म्हटलंय.

"आम्ही या घटनेचा स्पष्टपणे निषेध करतो. चीनने दोन वर्षांच्या एका कंपनीच्या माध्यमातून सरकारी धोरणांवर प्रभाव टाकण्याचा प्रयत्न केलाय का? भारत सरकार याची चौकशी करून देशातील लोकांना आश्वस्त करू करेल का?" असा सवालही सुरजेवाला यांनी विचारला आहे.

राजदीप सरदेसाईंची प्रतिक्रिया

ज्यांच्यावर पाळत ठेवल्याचं या बातमीत म्हटलंय, त्यात वरिष्ठ पत्रकार राजदीप सरदेसाई यांचाही समावेश आहे. राजदीप सरदेसाई यांनीही याबाबत आपलं मत व्यक्त केलंय.

बातमीच्या पाठपुरावा केल्यास आणखी नीट कळू शकेल, असंही राजदीप सरदेसाई म्हणाले.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताचे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, प्रमुख विरोधी पक्षनेते, अनेक राज्यांचे मुख्यमंत्री आणि सरन्यायाधीश यांच्यासह भारतातील 10 हजार अतिमहत्त्वाच्या व्यक्तींवर चीन पाळत ठेवत असल्याचं वृत्त ' दि इंडियन एक्स्प्रेस 'नं आपल्या शोधवृत्तातून समोर आणलंय. चीनस्थित मोठी डिजिटल तंत्रज्ञान कंपनी पाळत ठेवून असल्याचं या वृत्तात म्हटलंय.


सामग्री: 'डर के आगे जीत है' असं म्हणतात. मात्र त्या विजयापर्यंत पोहोचण्यासाठी हिंमत लागते. 40 वर्षांत देश पहिल्यांदा आर्थिक मंदीच्या वाटेवर आहे.

एप्रिल ते जून दरम्यान भारताची अर्थव्यवस्था वाढण्याची शक्यता 24 टक्क्यांनी कमी झाली आहे. पुढच्या तिमाहीत म्हणजेच जुलै ते सप्टेंबर दरम्यानही जीडीपीमध्ये वाढ होण्याची कोणतीही शक्यता नाहीये. म्हणजेच देश 'विश्वगुरू' बनण्याच्या तयारीत असतानाच आर्थिक मंदीच्या तडाख्यात सापडू शकतो.

स्वतंत्र भारताच्या इतिहासात अर्थव्यवस्थेची अवस्था इतकी खराब झाली नव्हती. यापूर्वी अर्थव्यवस्थेचा वेग मंदावला होता, स्लोडाउनही पाहायला मिळाला होता. यावेळी मात्र गोष्ट वेगळी आहे.

1979चं संकट आणि त्यातून मिळालेला धडा

यापूर्वी जेव्हा देशाला आर्थिक संकटाचा सामना करायला लागायचा तेव्हा त्याची दोनच कारण असायची- एक म्हणजे मान्सून वेळेवर न येणं किंवा मान्सूनचं कमी प्रमाण आणि दुसरं म्हणजे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाचे दर वाढणं.

देश स्वतंत्र झाल्यापासून म्हणजे 1947 पासून 1980 पर्यंत पाच वेळा अर्थव्यवस्थेमध्ये घसरण पाहायला मिळाली. यातला सर्वांत मोठा धक्का 1979-80 या आर्थिक वर्षात बसला. यावर्षी देशाचा जीडीपी 5.2 टक्क्यांनी घसरला होता.

याची दोन कारणं होती- एकीकडे खूप दुष्काळ होता आणि दुसरीकडे तेलाचे भाव कडाडले. त्यामुळे देश आर्थिक कोंडीत सापडला होता. महागाई दरही 20 टक्क्यांवर पोहोचला होता.

हा तो काळ होता, जेव्हा भारताचा आर्थिक वाढीचा दर तीन ते साडे तीन टक्केच असायचा. म्हणजेच दोन वर्षांमधल्या वाढीवर एकाच वेळी पाणी फिरलं होतं.

लोकसभा निवडणुकीत पराभव पत्करल्यानंतर इंदिरा गांधी पुन्हा सत्तेत आल्या होत्या. सरकार स्थापनेनंतर त्यांना लगेचच या आव्हानाचा सामना करावा लागला.

कृषी आणि संलग्न क्षेत्रात 10 टक्क्यांची घट, गगनाला भिडलेले तेलाचे दर आणि आयात-निर्यातीतली तफावत या सगळ्या गोष्टी आणीबाणीनंतर सत्तेत परतलेल्या इंदिरा गांधींना जणू आंदणच मिळाल्या होत्या.

संकटाचं रुपांतर संधीमध्ये

अर्थव्यवस्थेच्या या अवस्थेसाठी इंदिरा गांधी सरकारनं आधीच्या जनता पक्षाच्या खिचडी सरकारला जबाबदार ठरवलं होतं. पण त्याचसोबत संकटाचं रुपांतर संधीत करण्यासाठीही प्रयत्न सुरू केले.

पहिल्यांदाच निर्यात वाढवण्यावर आणि आयात कमी करण्यावर भर दिला गेला. स्वतंत्र भारतातलं ते पहिलं सर्वांत गंभीर आर्थिक संकट होतं. त्याकाळात तोटा भरून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जीडीपीच्या एप्रिल ते जून या तिमाहीदरम्यानच्या आकड्यांनी अर्थव्यवस्थेचं भयावह चित्र उभं केलं असताना आता सरकारनं खऱ्या अर्थानं धाडसी पावलं टाकण्याची वेळ आली आहे.


सामग्री: 'डाऊन सिंड्रोम' वर 'कॅफे' काढून आदितीनं केली मात

नवी मुंबईच्या बेलापूर उपनगरात भूमी मॉलमध्ये 'आदितीज कॉर्नर' नावाचं एक कॅफे आहे. तिसऱ्या मजल्यावर असलेलं हे कॅफे या परिसरात लोकप्रिय आहे. याच्या लोकप्रियतेचं मुख्य कारण आहे या कॅफेची मालकीण आदिती वर्मा.

आदितीला जन्मतः डाऊन सिंड्रोम हा आजार आहे. शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर आदितीला घरी बसण्याचा कंटाळा येऊ लागला. मग ती तिच्या आई-बाबांसोबत त्यांच्या ऑफिसमध्ये जाऊ लागली.

त्यांच्या ऑफिसमधला व्यवहाराचा हिशोब ठेवण्याचं काम तिच्याकडे होतं. पण या बैठ्या कामाचा तिला पुन्हा कंटाळा येऊ लागला.

नवी मुंबईच्या बेलापूर येथील भूमी मॉलमध्ये आदितीचा कॅफे आहे.

मग एके दिवशी आदितीची नजर ऑफिसमध्ये चहा आणून देणाऱ्या एक मुलावर पडली. आपणही लोकांना चहा द्यावा, अशी इच्छा तिनं तिच्या पालकांना बोलून दाखवली.

आणि यातून आदितीला एखादं कॅफे उघडून द्यावं, अशी कल्पना तिच्या पालकांना सुचली.

मग आदितीच्या आईवडिलांनी त्यांच्या ऑफिस जवळच असलेल्या भूमी मॉलमध्ये 1 जानेवारी 2016 ला 'आदितीज कॅफे' सुरू करून दिलं.

आदितीच्या आई रिना वर्मा सांगतात, "आधीपासूनच आदितीला स्वयंपाकाची खूपच आवड होती. घरी कुठलाही कार्यक्रम असला की जेवण बनवायला ती पुढेपुढे करायची. नॉन-व्हेजची तर तिला विशेष आवड होती."

डाऊन सिंड्रोम हा आजार असलेली आदिती वर्मा नवी मुंबईत स्वतःचा कॅफे यशस्वीपणे चालवत आहे.

सुरुवातीला त्यांच्या मनात भीती होती, की ती हे सर्व सांभाळू शकेल का? पण आदितीचा उत्साह आणि काम करण्याच्या चिकाटीने त्यांची ही भीती दूर केली.

अवघ्या दीड वर्षात आदितीने या कॅफेची सर्व जबाबदारी आपल्या खांद्यावर घेतली आहे. कॅफेसाठी लागणाऱ्या एकेका सामानाची ऑर्डर देणं, ग्राहकांच्या ऑर्डर घेणं, त्यांना डिलिव्हरी देणं आणि या सर्वांचा हिशोब ठेवणं, सगळं ती स्वतः पाहाते.

तिचे वडील अमित वर्मा सांगतात, "आम्ही आदितीला कधीही स्पेशल चाईल्ड म्हणून वेगळी वागणूक दिली नाही. तिच्या प्रत्येक प्रयत्नात आम्ही तिची साथ देतो."

आदितीज कॅफेतून आसपासच्या दुकानांमध्ये आणि ऑफिसमध्ये जेवणाचा डबा जातो. नेहमीचे ग्राहक असलेले कौशल डोंगरे सांगतात, "तिच्या जेवणाला एक घरगुती चव असते. आम्ही घरून स्वत:चा डबा आणला असेल तरी आदितीकडूनही जेवण मागवतोच."

आदितीचं यश नक्कीच भारावून टाकणारं आहे. पण ती इथंच थांबणार नाही.

कॅफेसाठी लागणाऱ्या सामानापासून ते ग्राहकांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जन्मतः डाऊन सिंड्रोम हा आजार असलेली आदिती वर्मा नवी मुंबईत स्वतःचं एक कॅफे चालवते. तिच्या या कॅफेत नेहमी तरुण-तरुणींची वर्दळ असते. तिने उचललेलं हे पाऊल अनेक विकलांग व्यक्तींना एक नवी उमेद देत आहे.


सामग्री: 'डॉक्टर, अहो माझी मुलगी आत्ताशी कुठे चौथीत गेलीय. जेमतेम ती आपापली आंघोळ करायला शिकलीय. तरी केस धुवायला मीच लागते तिला. किती निरागस आहे ती अजून! हे पाळी वगैरेचं तिला काही कळेल तरी का? आणि कोणत्या शब्दात सांगू तिला?'

माझ्यासमोर बसलेली मृणालची आई एकदम गोंधळून गेलेली दिसत होती. नेहमीच्या लसी घेण्यासाठी मृणालला (नाव बदललं आहे) घेऊन ती आली होती. लस देण्याआधी शिरस्त्याप्रमाणे मी तिचं उंची-वजन मोजून चार्टमध्ये भरलं आणि तिला तपासलं. तेव्हा माझ्या लक्षात आलं की मृणालची उंची एकदम वाढायला लागली आहे आणि तिच्या स्तनांच्या गाठीही तयार झाल्यात.

ही लक्षणं सुचवत होती की मृणाल वयात यायला लागली आहे आणि पुढच्या एक ते तीन वर्षांमध्ये तिला पाळी येण्याची शक्यता आहे. अर्थातच मी तिला याविषयी काही माहिती दिली आहे का ते विचारलं. ते ऐकूनच मृणालची आई गोंधळली होती.

अशा केसेस क्लिनिकमध्ये येणं आजकाल नवल राहिलेलं नाही. पाळी सुरू होण्याचं वय अलीकडे येत चाललंय हे नक्की. वैद्यकीय संशोधनांमधूनही याला पुष्टी मिळतेय.

शाळांमध्ये वयात येण्याविषयी माहिती देण्यासाठी सत्र घेतली जातात ती पूर्वी आठवीतल्या वर्गासाठी घेतली जायची. हळूहळू हे वर्ग मागे मागे येत आता पाचवीतल्या मुलींसाठी घ्यायला लागत आहेत.

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

अमेरिका, युरोप सारख्या पुढारलेल्या देशांपासून ते आशिया-आफ्रिकेतल्या विकसनशील, अविकसित देशांपर्यंत सगळ्या प्रदेशांत हे बदल दिसताहेत. त्याचं एक कारण आहे माणसाची उत्क्रांती. जसजशी मानवजात विकसित होत जाईल, तसतसे आपल्या शरीरात काही बदल अपरिहार्यपणे दिसून येतात, त्यातलाच हा एक.

तसं बघायला गेलं तर पाळी सुरु होणे ही काही पहिली खूण नव्हे मुलींच्या वयात येण्याची. सगळ्यात पहिली खूण असते छातीतल्या स्तनपेशींची वाढ.

पाळी सुरू होण्याचं नॉर्मल वय

आजच्या व्याख्येनुसार आठ वर्षांच्या नंतर जर या वाढीला सुरुवात झाली तर ती नॉर्मल समजली जाते. त्याच्या साधारण एक ते तीन वर्षांनंतर पाळी सुरु होते.

भारतात पाळी सुरु होण्याचं सर्वसाधारण वय आहे साडेअकरा वर्षं! अमेरीकन मुलींपेक्षा हे जवळजवळ एक वर्ष अलीकडे आहे. एकूणच आपल्या आजूबाजूच्या वातावरणात खूप बदल झालेयत. आपली जीवनशैली कमालीची बदललीय. ती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाळी सुरू होण्याचं वय अलीकडे येत चाललंय का? त्याची काय कारणं आहेत आणि बाल्यावस्थेतच पौंगडावस्था प्राप्त होणाऱ्या या मुलींचे, पालकांचे प्रश्न कसे समजून घ्यायचे? पौगंडावस्थेतील मुला- मुलींच्या प्रश्नांचा अभ्यास करणाऱ्या तज्ज्ञांनी सांगितलेले अनुभव आणि उपचार.


सामग्री: 'तांडव' या वेबसीरिजमधली काही दृश्य आक्षेपार्ह असून त्यासाठी या वेबसीरिजच्या निर्मात्यांवर कारवाई करण्यात यावी अशी मागणी भाजपने केलेली आहे. भाजपचे आमदार राम कदम यांनी यासाठी आंदोलनही केलं होतं.

शिवसेनेचं मुखपत्रं असणाऱ्या 'सामना'च्या अग्रलेखातून भाजपच्या या भूमिकेवर टीका  करण्यात आली आहे.

'इथे तांडव का नाही?'

'इथे तांडव का नाही?' या शीर्षकाच्या अग्रलेखात म्हटलंय, "भारतीय जनता पक्षाने जे 'तांडव' सुरू केले आहे, त्यात प्रामाणिकपणाचा लवलेश नक्की किती ही शंका आहेच. कारण जो 'तांडव' विरोधात उभा ठाकला आहे तोच भाजप भारतमातेचा अवमान करणाऱ्या त्या अर्णब गोस्वामीसंबंधात तोंडात मिठाची गुळणी घेऊन गप्प का बसला आहे?"

कथित टीआरपी घोटाळ्याच्या अनुषंगाने सुरू असलेल्या पोलीस तपासात रिपब्लिक टीव्हीचे संपादक अर्णब गोस्वामी आणि बार्क अर्थात ब्रॉडकास्ट ऑडियन्स रिसर्च काऊन्सिलचे कार्यकारी अधिकारी पार्थो दासगुप्ता यांच्यात झालेलं कथित व्हॉट्स अॅप चॅट उघड झाल्यामुळे अर्णब गोस्वामी नवीन वादांत घेरले गेले आहेत.

'भारतीय जनता पक्षाने यावर 'तांडव' सोडा, पण भांगडाही केला नाही'

कथित टीआरपी घोटाळ्याची चौकशी मुंबई पोलीस करत असताना आपल्या चौकशी अहवालात मुंबई पोलिसांनी हे व्हॉट्स अॅप चॅट्स जोडले आहेत.

भारतीय वायूसेना बालाकोटमध्ये एअरस्ट्राईक करणार ही गोष्ट अर्णब गोस्वामी यांना 3 दिवस आधीच माहीत होती आणि काश्मीरमधून कलम 370 हटवण्याचा केंद्र सरकारचा निर्णय गोस्वामींना माहिती होता अशा दोन गोष्टी या चॅट्समधून समोर येतायत.

याविषयी 'सामना'च्या अग्रलेखात म्हटलंय, "सरकारने या प्रकरणी जे काही सत्य आहे ते बाहेर आणायला हवे. एकतर 'पुलवामा'तील आमच्या सैनिकांची हत्या हा देशांतर्गत राजकीय कट होता आणि लोकसभा निवडणुका जिंकण्यासाठी या 40 जवानांचे रक्त सांडवले गेले असे आरोप त्यावेळीही झाले. आता अर्णब गोस्वामीच्या व्हॉट्सअॅपवरील जे काही संभाषण बाहेर आले आहे, ते या आरोपांना बळकटी देणारेच आहे असे म्हणायला जागा आहे. हे सगळे पाहून प्रत्यक्ष भगवान श्रीरामही कपाळावर हात मारून घेत असतील. पुन्हा भारतीय जनता पक्षाने यावर 'तांडव' सोडा, पण भांगडाही केला नाही."

"भाजपातील काही शेंबड्यांनी आता अशी मुक्ताफळे उधळली आहेत की, अर्णबचे गुप्त 'चॅट' उघड झाल्याबद्दल मुंबई पोलिसांवर कारवाई करा. अरे शेंबड्यांनो, मुळात तुमच्या त्या अर्णबने देशाच्या सुरक्षेसंदर्भातही गुप्त माहिती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'तांडव' या वेबसीरिजमधल्या दृश्यांवर आक्षेप घेणाऱ्या भाजपने अर्णब गोस्वामींच्या व्हॉट्सअॅप चॅटवरून 'तांडव सोडा, पण भांगडाही केला नाही,' अशी टीका शिवसेनेचे मुखपत्र असलेल्या 'सामना'च्या अग्रलेखातून करण्यात आलीय.


सामग्री: 'तुमचे हात रक्ताने माखवू नका. लॅटिन अमेरिकेत आणखी एक 'व्हिएतनाम' करून घेऊ नका', असा इशारा मादुरो यांनी ट्रंप यांना दिला आहे. अमेरिकेने आगळीक केली, तर व्हेनेझुएलामध्ये गृहयुद्ध सुरू होईल, असंही ते म्हणाले.

अमेरिकेबरोबरच युरोपियन युनियननेही मादुरो यांना निर्वाणीचा इशारा दिला होता.

पण 'आंतरराष्ट्रीय राजकारणात निर्वाणीचे इशारे दिले जात नाहीत, ते वसाहतवादी मानसिकतेचं प्रतीक आहे,' असं मादुरो यांनी स्पष्ट केलं.

युरोपियन युनियनला 'कॅटलोनियाला स्वतंत्र राष्ट्राचा दर्जा द्या,' असा निर्वाणीचा इशारा आपण दिला, तर ते चालेला का, असा प्रतिप्रश्नही त्यांनी केला आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्हेनेझुएलातील अस्थिर परिस्थितीवर लष्करी कारवाईचा पर्यायही आमच्यासमोर आहे, असं विधान अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी केलं. त्यानंतर व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो यांनी याबाबत नाराजी व्यक्त केली आहे.


सामग्री: 'तुम्ही विधानसभेची निवडणूक लढवणार का?' 'तुम्ही भविष्यात शिवसेनेचे मुख्यमंत्रिपदाचे उमेदवार असणार का?' अशा प्रश्नांची सरबत्ती त्यांच्यावर करण्यात आली.

पण वडील उद्धव ठाकरेंच्या शैलीमध्ये त्यांनी या हसत हसत या प्रश्नांना बगल दिली. निवडणूक लढवण्याबद्दल 29 वर्षांचे आदित्य म्हणाले, "मी अजून त्याबद्दल विचार केला नाहीये. विचार केल्यावर सांगेन."

आदित्य ठाकरे विधानसभेची निवडणूक लढवतील, अशी मुंबईत जोरदार चर्चा सुरू आहे. आदित्य यांच्या या विधानामुळे ही चर्चा यापुढेही सुरूच राहणार आहे. पण ते खरंच निवडणूक लढवतील का?

शिवसेनेत आदित्योदय

"उद्धव व आदित्यला मी लादलेलं नाही. तुम्ही त्यांचा स्वीकार केला आहे. यापुढेही त्यांना सांभाळा, इमानाला महत्त्व द्या." थकलेल्या बाळासाहेबांचे हे शब्द ऐकून शिवाजी पार्कावर शांतता पसरली. तो दिवस होता 2012 सालच्या दसऱ्याचा.

बाळासाहेब इतके थकले होते की ते मेळाव्यासाठी येऊ शकले नव्हते. त्यांची रेकॉर्ड केलेली चित्रफित लावली होती. त्यानंतर महिन्याभरातच बाळासाहेबांचं निधन झालं.

तेव्हा आदित्य फक्त 22 वर्षांचे होते. काही महिन्यांपूर्वीच (जुलै 2012) उद्धव ठाकरेंची अँजिओप्लास्टी करण्यात आली होती. त्यांची तब्येत खालावली होती. कमी वयातच तेव्हा आदित्य ठाकरेंना भविष्यातला नेता म्हणून पुढे करण्यात आलं होतं. बाळासाहेबांच्या या विधानामुळे आदित्य हेच उद्धवनंतर शिवसेनेचं नेतृत्व करतील, हे उघड होतं.

दोन वर्षांपूर्वीच, म्हणजे 2010 साली वयाच्या विसाव्या वर्षी आदित्य ठाकरेंनी युवासेनेच्या माध्यमातून राजकारणात प्रवेश केला होता. एकीकडे उद्धव आणि बाळासाहेब आजारी होते तर दुसरीकडे मनसे स्थापन झाली होती आणि तरुण शिवसैनिकांना आकृष्ट करत होती. तेव्हा आदित्यच्या रूपाने तरुण चेहरा द्यायचा शिवसेनेने प्रयत्न केला.

आदित्य ठाकरेंनीही पुढे तरुणांचे प्रश्न मांडायचा प्रयत्न केला. मुंबई विद्यापीठावर सत्ता मिळवली. पाठ्यपुस्तकांचे, नाईटलाईफचा, विद्यार्थ्यांच्या मार्कांचे प्रश्न अधूनमधून मांडले. राणीच्या बागेत पेंग्विन आणण्याच्या आग्रहामुळे त्यांच्या टीकाही झाली.

आदित्य झाले 'नेते'

2014 साली लोकसभा निवडणुकीत भाजप पूर्ण बहुमताने निवडून आली आणि युतीत बिघाडी झाली. भाजपच्या महाराष्ट्रात महत्त्वाकांक्षा वाढल्या. त्यामुळे विधानसभेआधी युती तुटली.

पुढची 5 वर्षं शिवसेना सत्तेत राहून विरोधकांच्या भूमिकेत होती. भाजप हुळहळू स्थानिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आदित्य ठाकरेंची पत्रकार परिषद. तीही त्यांच्या वाढदिवसाच्या मुहूर्तावर. ते काही घोषणा करतील का म्हणून पत्रकारांमध्ये चर्चा.


सामग्री: 'त्या' दिवसांमध्ये इतर कर्मचाऱ्यांनी महिला कर्मचाऱ्यांची अधिकची काळजी घ्यावी, हा त्यामागचा हेतू. मात्र, आता या धोरणावर पुनर्विचार करण्यात येणार आहे.

जपानमध्ये 'मिस पिरियड' नावाचं एक कार्टून कॅरेक्टर आहे. हेच कार्टून असलेला बॅज महिला कर्मचाऱ्यांना देण्यात आला आहे. हा बॅज वापरणं किंवा न वापरणं पूर्णपणे ऐच्छिक आहे. या ऑक्टोबर महिन्यातच ही योजना सुरु करण्यात आली होती.

हा बॅज घालणाऱ्या महिला कर्मचाऱ्याला इतर कर्मचाऱ्यांनी मदत करावी, त्यांना कामातून थोडा मोठा ब्रेक मिळावा, हा यामागचा उद्देश होता, असं या स्टोअरने सांगितलं.

मात्र या संकल्पनेवर टीका झाल्यावर, या डिपार्टमेंटल स्टोअरच्या प्रवक्त्यांनी बीबीसीला सांगितलं, "महिला कर्मचाऱ्यांच्या मासिक पाळीविषयी ग्राहकांना कळावं, हा यामागचा हेतू मुळीच नव्हता."

बॅच सुरू करण्याचा उद्देश

जपानमधल्या दायमारु या डिपार्टमेंटल स्टोअरच्या ओसाका उमेडा भागात असलेल्या शाखेतल्या जवळपास 500 महिला कर्मचाऱ्यांसाठी ऑक्टोबर महिन्यात ही योजना सुरु करण्यात आली होती.

स्वतः कर्मचाऱ्यांनी केलेल्या सूचनांवरुनच बॅज पद्धत सुरू करण्यात आली आणि ती पूर्णपणे ऐच्छिक आहे. स्टोअरमध्ये कपड्यांचं नवीन सेक्शन सुरू करण्यात आलं. त्याचवेळी हे बॅजही सादर करण्यात आले.

या बॅजच्या एका बाजूला 22 ऑक्टोबरपासून 'खास स्त्रियांसाठी' नवं सेक्शन उघडत असल्याचं लिहिलं होतं. तर दुसऱ्या बाजूला 'मिस पिरियड'चं चित्र होतं.

मासिक पाळीची माहिती जाहीर करण्यामागे 'कामाच्या ठिकाणचं वातावरण सुधारावं' ही मूळ कल्पना होती, असं दायमारुच्या प्रवक्त्या योको हिगुची यांनी बीबीसीला सांगितलं.

कर्मचारी आणि ग्राहकांचा प्रतिसाद

दायमारुने बॅज योजनेबद्दल 21 नोव्हेंबर रोजी प्रसारमाध्यमांना सांगितलं. त्यावेळी काहींनी त्याचा वेगळा अर्थ काढला. एखाद्या महिला कर्मचाऱ्याची मासिक पाळी सुरू आहे, ही माहिती ग्राहक आणि सहकारी यांना कळावी, असा यामागचा हेतू असल्याचं त्यांना वाटलं.

मात्र, यानंतर लोकांकडून अनेक तक्रारी येऊ लागल्या आणि ही महिलांची छळवणूक असल्याचा आरोपही काहींनी केल्याची माहिती दायमारुच्या एका अधिकाऱ्याने नाव न सांगण्याच्या अटीवर स्थानिक मीडियाला दिली.

दायमारुच्या प्रवक्त्या हिगुची यांनी बीबीसीला सांगितलं, की काही महिला कर्मचाऱ्यांना यात काही अर्थ नसल्याचं वाटलं. तर काही महिला कर्मचाऱ्यांनी बॅच वापरणं टाळलं.

"मात्र, इतर कर्मचारी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जपानमधल्या एका मोठ्या डिपार्टमेंटल स्टोअरने आपल्या महिला कर्मचाऱ्यांसाठी एक विशेष धोरण राबवलं आहे. या कंपनीत मासिक पाळी सुरू असलेल्या महिला कर्मचाऱ्यांना खास बॅज म्हणजे बिल्ले दिले जातात.


सामग्री: 'त्या' महिलांची कहाणी अस्वस्थ करणारी आहे.

"आम्हाला ८० हजार रुपयांना विकलं गेलं."

"मला त्यांनी दीड लाखाला विकलं."

"मला तर ५ लाखांत विकून टाकलं."

या काही वस्तूंच्या किमती नाहीत. तर, दलालांमार्फत देहव्यापारासाठी विकल्या गेलेल्या तीन स्त्रियांच्या किंमती आहेत.

आंध्र प्रदेशातल्या रायलसीमा भागातल्या अनंतपूर आणि कडप्पा जिल्ह्यांची दुष्काळामुळे बिकट अवस्था झाली आहे.

त्यामुळे गेल्या काहीं दशकांपासून इथल्या तरुणींना देहव्यापारासाठी दिल्ली, मुंबई, पुणे या शहरांमध्ये विकलं जात आहे. असाच अनुभव आलेल्या तीन स्त्रियांनी आपले अनुभव बीबीसीकडे व्यक्त केले आहेत.

आंध्र प्रदेशातल्या महिलांच्या देहव्यापाराचं हे लोण सौदी अरेबियासारख्या देशांपर्यंत पसरल्याच्या तक्रारी इथल्या सामाजिक संस्था करत आहेत. मात्र हे फेटाळून लावत आता अशी परिस्थिती राहिली नसल्याचा दावा स्थानिक पोलिसांनी केला आहे.

मुळच्या अनंतपूर जिल्ह्यातल्या असलेल्या अशाच तीन महिलांशी बीबीसी प्रतिनिधी हृदय विहारी यांनी संवाद साधला. या तिघींचीही देहव्यापारातून मुक्तता करण्यात आली आहे. त्या काळात त्यांचं मानसिक आणि शारीरिक शोषण झाल्याचं त्यांनी सांगितलं आहे.

या महिलांची करुण कहाणी त्यांच्याच शब्दांत त्यांनी मांडली आहे;

"माझं नाव रमादेवी आहे. माझं अवघ्या १२व्या वर्षीच लग्न झालं. माझ्या सासरच्या मंडळींकडून माझ्यावर अत्याचार झाले. एक मुलीला जन्म दिल्यानंतरही हे अत्याचार सुरुच होते. हे अत्याचार सहन न झाल्यानं मी माझ्या मूळ घरी परतले."

रमादेवी पुढे सांगतात, "तिथं माझी शरीरानं अपंग असलेल्या पुष्पा नावाच्या मुलीसोबत मैत्री झाली. पैसे कमावण्यासाठी ती एका हॉटेलमध्ये काम करायची."

"तिथं एक स्त्री आमच्याशी रोज गप्पा मारण्यासाठी येत असे आणि रोज आमची आपुलकीनं चौकशी करत असे. एक दिवस तिनं आम्हाला सिनेमा पाहाण्यासाठी येणार का? म्हणून विचारलं. मी मग माझ्या बाळाला आईकडे ठेवलं आणि सिनेमा बघायला गेले."

सिनेमा बघताना गुंगीचं औषध देण्यात आलं. शुद्धीवर आलो तेव्हा अज्ञात ठिकाणी होतो.

त्यावेळच्या घटनेचं वर्णन करताना रमादेवी पुढे म्हणाल्या की, "जेव्हा आम्ही शुद्धीवर आलो तेव्हा आम्हाला जाणवलं की, एका अज्ञात जागी आम्हाला आणण्यात आलं असून तिथलं कोणीच आमच्या ओळखीचं नाही."

"केवळ हिंदी भाषाच आमच्या कानावर पडत होती. अशातच तीन दिवस गेले. त्यानंतर आम्हाला कळलं की, त्या महिलेनं मला आणि पुष्पाला ८०...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आंध्र प्रदेशातल्या रायलसीमा भागातल्या तरुणींना देहव्यापारासाठी दिल्ली, मुंबई आणि पुणे या शहरांत आणलं जातं. असाच अनुभव आलेल्या तीन स्त्रियांची ही कहाणी.


सामग्री: 'द अॅक्सिडेंटल प्राइम मिनिस्टर - द मेकिंग अँड अनमेकिंग ऑफ़ मनमोहन सिंह' चित्रपटाचं पोस्टर

भाषणाच्या एक दिवस आधी होणाऱ्या भाषणाच्या रंगीत तालमीमध्ये बारू यांना सहभागी व्हायला सांगण्यात आले होते. लाल किल्ल्यावर पोहोचल्यावर उत्सुकता म्हणून त्यांनी भाषणादरम्यान असते त्या 'सिटिंग अरेंजमेंटवर' एक नजर फिरवली.

भाषण मंचापासून थोडं मागे डॉ. मनमोहन सिंह यांच्या पत्नी गुरुशरन कौर यांची खुर्ची होती. त्यानंतर वरिष्ठ मंत्री, विरोधी पक्षनेते आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायमूर्तींच्या खुर्च्या होत्या. पहिल्या ओळीतून सोनिया गांधी यांची खुर्ची गायब होती.

बारू यांनी संरक्षण मंत्रालयातील अधिकाऱ्यांना विचारले की सोनिया गांधी यांना कुठे बसविण्यात येईल तेव्हा त्यांनी चौथ्या-पाचव्या ओळीकडे बोट दाखवले. तिथे सोनिया गांधी यांच्या शेजारी नजमा हेपतुल्ला बसणार होत्या.

हे ऐकून बारूंना आश्चर्याचा धक्काच बसला. यामुळे डॉ. मनमोहन सिंह स्वतः तर फार खजील झाले असते. शिवाय सोनिया गांधी यांनाही अपमानित झाल्यासारखे वाटले असते.

अखेर सोनिया गांधी यांची सिटिंग अरेंजमेंट बदलण्यात आली आणि त्यांना सर्वात पुढे कॅबिनेट मंत्र्यांसोबत बसविण्यात आले.

डॉ. मनमोहन सिंह आणि सोनिया गांधी

पंतप्रधान पदापेक्षा पक्षाध्यक्ष पद मोठं असल्याचं स्वतः डॉ. मनमोहन सिंह यांनी म्हटल्याचे, संजय बारू यांच्या 'द अॅक्सिडेंटल प्राईमिनिस्टर : मेकिंग अँड एनमेकिंग ऑफ मनमोहन सिंह' या पुस्तकात सांगितले आहे.

मनमोहन सिंह आणि सोनिया गांधी यांच्या संबंधात हिच क्लिष्टता होती का?, असा प्रश्न मी संजय बारू यांना विचारला.

बारू यांचे उत्तर होते, "त्यांचे संबंध अतिशय स्पष्ट होते. मनमोहन सिंह त्यांच्याशी अतिशय आदराने वागायचे आणि सोनिया गांधीदेखील त्यांच्याशी एका वृद्ध व्यक्तीप्रमाणे वागायच्या. मात्र पक्षाध्यक्षपद पंतप्रधानपदापेक्षा अधिक महत्त्वाचे आहे, असे त्यांना वाटायचे. आपल्या देशात हे पहिल्यांदाच घडले होते."

संजय बारू यांचं 'एक्सीडेंटल प्राइम मिनिस्टर - द मेकिंग अँड अनमेकिंग ऑफ़ मनमोहन सिंह' हे पुस्तक.

"पन्नासच्या दशकात आचार्य कृपलानी पक्षाध्यक्ष असताना त्यांनी पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांना विचारले होते की तुम्ही सरकारमध्ये काय करणार आहात, हे पक्षाध्यक्ष या नात्याने तुम्ही मला सांगितले पाहिजे. मात्र मी याविषयी तुम्हाला काहीही सांगू शकत नाही, असे जवाहरलाल नेहरू यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

15 ऑगस्ट 2004 रोजी लाल किल्ल्यावरून भाषण करतेवेळी डॉ. मनमोहन सिंह आणि सोनिया गांधी यांच्या संबंधांची पहिली परीक्षा झाली, असे डॉ. मनमोहन सिंह यांच्या पंतप्रधान असतानाच्या काळावर पुस्तक लिहिणारे त्यांचे माध्यम सल्लागार संजय बारू यांचे म्हणणे आहे.