सामग्री: काश्मीरमध्ये तैनात सैनिक

परंतु गेल्या चार दिवसांमध्ये जम्मू आणि काश्मीर राज्यामध्ये गोंधळाचे वातावरण तयार झाले आहे.

काश्मीरमध्ये नेमकं चाललंय काय? प्रत्येकाच्या मनात हाच प्रश्न आहे. नेमकं उत्तर कोणालाच माहित नाही. पण गेल्या १५ दिवसांमध्ये मोठी घबराट निर्माण झाली आहे. आधीपासून मोठा बंदोबस्त असणाऱ्या खोऱ्यामध्ये सुरक्षा दलांची जास्त कुमक तैनात करण्यात आलेली आहे आणि अमरनाथ यात्रा रद्द करण्यात आली आहे.

राज्य सरकारमधील विविध अधिकाऱ्यांनी केलेली गोंधळात टाकणारी वक्तव्यं, प्रत्यक्ष परिस्थिती वेगळी असतानाही सर्व काही सुरळीत असल्याचं राज्यापालांनी म्हणणं आणि यासगळ्याबाबत लोकांना कोणताही दिलासा न देता केंद्र सरकारने बाळगलेलं गूढ यामुळे नेमकं काय घडतंय हे माहित नसल्याने  वाढत असलेल्या भीतीला खतपाणी घातलं गेलं.

केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा

सरकारी आकडेवारीनुसार जास्तीची 38,000 कुमक गेल्या 10 दिवसांमध्ये काश्मीरमध्ये तैनात करण्यात आली आहे. तर अमरनाथ यात्रेची सुरुवात होत असताना यात्रेकरूंच्या सुरक्षेसाठी आणि एकूणच यात्रा सुरळीत पार पडावी म्हणून 40,000 सैनिक तैनात करण्यात आले होते.

 पहिल्यांदाच अमरनाथ यात्रा अशी रद्द करण्यात आली असून भाविकांना परत जाण्यास सांगण्यात आलं आहे. या मार्गावरच ताब्यात घेण्यात आलेला स्नायपर (बंदुकीने लांबूनही अचूक वेध घेणारा), एण्टी टँक भूसुरुंग आणि इतर दारुगोळा पाहता या यात्रेला धोका असल्याचं स्थानिक अधिकाऱ्यांनी म्हटलं होतं.

खरंतर यापूर्वी खोऱ्याने यापेक्षा वाईट परिस्थितीमध्ये यापेक्षा मोठ्या प्रमाणात सैन्य - शस्त्रास्त्रं तैनात झालेलं पाहिलं आहे. पण यासर्वांदरम्यान भाविकांना कोणतीही अडचण आली नव्हती. परंपरेनुसार ही यात्रा वर्षातून एकदाच 15 दिवस चालायची. पण गेल्या तीस वर्षांमध्ये खोऱ्यामधल्या वाढलेल्या सशस्त्र तणावादरम्यान हिंदुत्त्वाचं राजकारण करताना जास्तीत जास्त भाविकांना जाता यावं, म्हणून कालावधी वाढवून तब्बल 2 महिन्यांपर्यंत करण्यात आला होता.

1990 च्या दशकामध्ये मोठ्या घडामोडी होत असतानाही 1995 पर्यंत कोणत्याही धोक्याशिवाय ही यात्रा सुरळीतपणे पार पडली होती. 1995मध्ये हरकत-उल्-अन्सार नावाच्या तुलनेने कमी माहिती असलेल्या दहशतवादी संघटनेने या यात्रेवर हल्ला करण्याची धमकी दिली. त्यानंतर भारतातल्या उजव्या विचारसरणीच्या हिंदुत्ववादी राजकीय संघटनांनी हा मुद्दा उपस्थित केला.

काश्मीरमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काश्मीरला विशेष दर्जा देणारं कलम 370 रद्द करण्याचा निर्णय आज घेण्यात आला. तसेच या राज्याचं विभाजन करून तेथे दोन केंद्रशासित प्रदेश तयार करण्याचा प्रस्ताव असणारं विधेयक मांडण्यात आलं आहे. यापैकी जम्मू आणि काश्मीरमध्ये विधानसभा असेल तर लडाखमध्ये विधानसभा नसेल.


सामग्री: काश्मीरमध्ये पुलवामा येथे झालेल्या हल्ल्यात 40 जवानांचा मृत्यू झाल्यानंतर असा विरोध केला जात आहे. पाकिस्तानातील जैश ए महम्मद कट्टरपंथी संघटनेने या हल्ल्याची जबाबदारी घेतली आहे.

या वर्ल्ड कपमध्ये पाकिस्तानवर बंदी घालण्यात यावी यासाठी भारत आयोजकांवर दबाव आणत असल्याचंही सांगण्यात येत आहे. हे असंच होईल, याबाबत कोणतीही स्पष्टता नाही.

या 46 दिवस चालणाऱ्या स्पर्धेला भारताच्या विनंतीवरून इतर 8 देशांचे संघ का धोक्यात आणतील किंवा त्यांचे पाकिस्तानशी असणारे क्रीडा संबंध धोक्यात आणतील, असा प्रश्न आहे.

भारतात क्रिकेटचं नियामक मंडळाच्या (BCCI) अधिकाऱ्यांनी "क्रिकेट खेळणाऱ्या देशांनी दहशतवादाचा पुरस्कार करणाऱ्या देशाशी संबंध तोडावेत, यासाठी प्रयत्न केले जातील," असं म्हटलं आहे.

16 जूनच्या सामन्याबद्दल कोणताही निर्णय झालेला नाही, असंही या पदाधिकाऱ्याने सांगितलं.

पुलवामा हल्ल्यामुळं भारतात निर्माण झालेला संताप आणि उद्रेकामुळं नरेंद्र मोदी सरकारवर पाकिस्तानला चोख प्रत्युत्तर देण्यासाठी दबाव वाढत आहे. दक्षिण आशियातील या दोन अण्वस्त्रधारी देशांमधील क्रिकेट संबंधांवर राजकीय संबंधांचा नेहमीच परिणाम राहिला आहे.

मुंबईत 2008 साली झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर दोन्ही देशांमध्ये एकही द्विपक्षीय मालिका झालेली नाही. त्यापूर्वीही दोन्ही देशांनी एकमेकांशी क्रिकेट न खेळण्याची अनेकदा वेळ येऊन गेली आहे.

उदाहरणार्थ, दीर्घकाळ शत्रुत्वाच्या कालखंडानंतर 18 वर्षांनी 1978मध्ये दोन्ही देशांमधलं क्रिकेट सुरू झालं. जगातील सर्वांत लाभदायक क्रिकेट स्पर्धा मानल्या जाणाऱ्या इंडियन प्रिमिअर लीगमधून पाकिस्तानी खेळाडूंना बाहेर ठेवण्यात आलं आहे.

जॉर्ज ऑरवेलनं अशा प्रकारच्या खेळांना 'वॉर मायनस शूटिंग' असं संबोधलं होतं. सध्या भारत आणि पाकिस्तानमधलं शत्रुत्व पाहिलं तर त्याचं वर्णन अनेक जण 'वॉर मायनस  मिसाइल' असं करतील.

यापूर्वीही भारत-पाकिस्तान यांमधील खेळ देशभक्ती आणि अंधराष्ट्रीयतेने भारल्याचं दिसून आलं आहे. पूर्वी उजव्या विचारांच्या लोकांकडून दिल्लीमधील खेळपट्टीही उखडण्यात आली होती.

अहमदाबाद मधील एका सामन्यात पाकिस्तानी खेळाडूंना हेल्मेट घालून क्षेत्ररक्षण करावं लागलं होतं तर कराचीच्या स्टेडियममध्ये एकदा जाळपोळही झाली होती.

'A Corner of Foreign Field' या भारतीय क्रिकेटवरील पुस्तकात लेखक रामचंद्र गुहा लिहितात, "1947च्या पूर्वी आणि त्यानंतरही हिंदू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जर तुम्ही भारतीय माध्यमांमधल्या हेडलाइन्स वाचल्या असतील तर भारत-पाकिस्तान यांच्यात 16 जून रोजी मँचेस्टरमध्ये होणाऱ्या वर्ल्डकप सामन्यावर भारत कदाचित बहिष्कार टाकेल, असं जाणवू शकेल.


सामग्री: काश्मीरमध्ये पुलवामात CRPF जवानांवर हल्ला झाला. त्या हल्ल्यात 40 हून अधिक जवानांनी प्राण गमावले. त्यानंतर भारत आणि पाकिस्तानमध्ये तणावाचं वातावरण निर्माण झालं. भारताच्या परराष्ट्र सचिवांनी पाकिस्तानच्या उच्चायुक्तांना समन्स बजावले.

या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबाद येथे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी राष्ट्रीय सुरक्षा समितीची गुरुवारी बैठक घेतली. या बैठकीमध्ये त्यांनी काश्मीरचा हल्ला आणि त्यानंतर झालेल्या राजकीय घडामोडींचा वेध घेतला. कोणतीही चौकशी न करता भारताने पाकिस्तानवर टीका केल्याचं इम्रान खान म्हणाले.

"काश्मीरमध्ये झालेल्या घटनेचा पाकिस्तानशी काहीही संबंध नाही. या हल्ल्याचा कट भारतातच रचला गेला. त्याची अंमलबजावणीही भारतातच झाली. पाकिस्तानी सुरक्षा एजन्सीने दहशतवादाचा बिमोड करण्याचं कार्य जलदगतीने करावं," असं या बैठकीत इम्रान खान यांनी सांगितल्याचं  एक्सप्रेस ट्रिब्यूननं म्हटलं आहे.

हाफिज सईदच्या जमात-उद-दावावर पाकिस्तानमध्ये बंदी घालण्यात आली.

पाकिस्ताननं भारताला सहकार्य करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे. या प्रस्तावाला भारतानं सकारात्मकतेनं घ्यावं असं देखील इम्रान खान यांनी बैठकीत म्हटल्याचं . पाकिस्तानचं वृत्तपत्र डेली टाइम्सनं म्हटलं आहे. भारतानं जर पुरावा दिला तर गुन्हेगारांना आम्ही शिक्षा करू अशी चर्चा झाली.

मात्र, काश्मीरमधील लोकांना मृत्यूची भीती का वाटते याचं आत्मपरीक्षण भारतानं करावं असं देखील या बैठकीत इम्रान खान म्हणाले.

'भारतानं सारासार विचार करून भूमिका घ्यावी'

अशा कठीण परिस्थितीमध्ये भारतानं संवेदनशीलतेनं वागावं असा सल्ला डेली टाइम्सनं आपल्या अग्रलेखात दिला आहे. पंतप्रधान इम्रान खान यांनी पुलवामा हल्ल्यानंतर जे वक्तव्य केलं त्यानंतर भारतीय अधिकाऱ्यांनी त्यांच्याविरोधात बोलण्याची घाई केली. पाकिस्ताननं दहशतवादविरोधी भूमिका घेतली आहे याचा विचार भारतानं करावा असं देखील यात म्हटलं आहे.

पाकिस्ताननं दहशतवादविरोधात भूमिका घ्यावी याचा पुनरूच्चार भारतीय परराष्ट्र खात्यातील मुत्सद्द्यांनी केला पण गेल्या 10 वर्षांपासून आम्ही हेच करत आहोत असं डेली टाइम्सनं म्हटलं आहे.

जर भारतीय अधिकाऱ्यांनी आपल्या वक्तव्यांवर ताबा ठेवावा आणि आपला फाजिल देशाभिमान बाजूला ठेऊन अर्थपूर्ण बोलणी केली तर ती दोन्ही देशांच्या फायद्याची राहील असा चिमटा देखील डेली टाइम्सनं काढला आहे.

भारताच्या हल्ल्याची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जर भारत आक्रमक बनला आणि हल्ला केला तर त्यांचा निकराने सामना करा, भारताच्या कृत्याचा योग्य समाचार घ्या असा आदेश पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी दिला असल्याचं पाकिस्तानी वृत्तपत्र  द एक्सप्रेस ट्रिब्यून नं म्हटलं आहे.


सामग्री: कासगंजमध्ये या घटनेनंतर जमावबंदी लावण्यात आली आहे आणि आता या हिंसाचाराची धग उत्तर प्रदेशसोबतच सर्वत्र पोहोचत आहे. नेमकं काय घडलं त्या दिवशी कासगंजमध्ये?

26 जानेवारी म्हणून काही तरुणांनी शहरातून बाईकवरून तिरंगा रॅली काढली. जेव्हा रॅली बड्डूनगर भागातून जात होती, तेव्हा त्यात सहभागी तरुणांचा मुस्लीम समाजातल्या काही लोकांसोबत वाद झाला. त्यानंतर या वादाने हिंसक वळण घेतलं.

दोन्ही बाजूंनी दगडफेक आणि जाळपोळीच्या घटनाही घडल्या. आणि मग गोळीबारही झाला. यात चंदन गुप्ता नावाच्या तरुणाचा मृत्यू झाला तर नौशाद नावाचा तरुण गंभीर जखमी झाला.

चंदन गुप्ता या तरुणावर शनिवारी अंतीम संस्कार करण्यात आले आणि त्यानंतर पुन्हा एकदा शहरात अचानक हिंसा भडकली.

सहावर गेट भागातल्या जवळपास दोन डझन दुकानांना लुटून पेटवण्याचा प्रयत्न झाला. याशिवाय नदरई गेट आणि बाराद्वारी भागांमध्ये अनेक दुकानांना आग लावण्यात आली.

कासगंजमधील वातावरण

शुक्रवारनंतर कोणाचा मृत्यू झाल्याची बातमी आलेली नसली तरी वाहन आणि दुकानं जाळण्याच्या घटना शनिवारी रात्री उशिरापर्यंत सुरू होत्या.

दरम्यान हिंदू आणि मुस्लिमांमध्ये एकमेकांप्रती निर्माण झालेला द्वेष थांबायचं नाव घेत नाही आहे. शिवाय दोन्ही समाजांमध्ये पोलीस प्रशासनाविरोधातही नाराजी आहे.

कासगंजमधये प्रवेश केल्यानंतर नदरई गेटपासून पुढं एक किलोमीटर दूरवरील घंटाघर आणि बाराद्वारपर्यंत जळालेली दुकानं, अद्याप तिथून निघणारे धुराचे लोट आणि जागोजागी जळालेली वाहनं, मागील दोन दिवसांपासून इथल्या रस्त्यांवर हेच दृष्य पाहायला मिळत आहे.

शनिवारी दिवसभर पोलिसांच्या वाहनांमुळं आणि सायरनमुळं कासगंजच्या रस्त्यांवर पसरलेली शांतता भंग पावत होती. मुख्य रस्त्यावर फक्त पोलीस आणि सुरक्षा दलाचे जवानच दिसत होते. गल्लीबोळातून अनेक वेळा लोकांचा जमाव पोलिसांपासून स्वतःला लपवत रस्त्यांवरील दृष्य पाहण्यासाठी अधूनमधून डोकावत होता.

तिरंगा रॅली

जिथं सर्वाधिक हिसेंच्या घटना घडल्या त्या नदरई गेटच्या परिसरात आम्ही पोहोचलो तेव्हा अंधार पडला होता. तिथंच एका गल्लीत काही अंतर चालल्यावर आम्हाला एका घराबाहेर शेकोटीच्या आजूबाजूला बसलेले दहा-बारा लोक दिसले. या लोकांकडे बघूनच इथं एखादी दुर्घटना घडली असावी, याचा अंदाज येत होता.

हे घर होतं त्याच चंदन गुप्ताचं जो शुक्रवारी झालेल्या हिंसाचारात गोळी लागून मृत्यू पावला होता.

बाहेर बसलेल्या लोकांपैकी एक होते चंदन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशच्या कासगंजमध्ये प्रजासत्ताक दिनाला काढण्यात आलेल्या एका तिरंगा रॅलीदरम्यान दोन समुदायांमध्ये संघर्ष झाला. त्याला हिंसेचं गालबोट लागलं आणि यात एका तरुणाचा जीवही गेला.


सामग्री: कासारी गावातल्या हिस्टरेक्टोमी झालेल्या महिला

अनेक कमी वयातील महिलांच्या अज्ञानाचा फायदा उचलून खासगी डॉक्टर गरज नसतानाही त्यांची हिस्टरेक्टोमी करतात. या महिलांनाही गर्भाशय काढणं सोयीचं वाटतं, कारण ऊसतोडीसाठी त्यांना स्थलांतर करायचं असतं. ऊसतोडीच्या ठिकाणी त्यांची परिस्थिती बिकट असते.

याविषयीच्या बातम्या बीबीसीसह इतर माध्यमांनी दाखवल्यानंतर आणि स्वयंसेवी संस्थेच्या दबावानंतर बीड प्रशासनाने आता कडक पावलं उचलली आहेत.

अनावश्यक हिस्टरेक्टोमीवर नियंत्रण शक्य?

बीडच्या एका व्हॉट्सअॅप ग्रुपवर गर्भाशय काढण्याविषयीचे दिवसाला किमान दोन ते तीन मॅसेज येत असतात. या व्हॉट्सअॅप ग्रुपवर जिल्हाधिकारी, जिल्हा शल्यचिकित्सक (सिव्हिल सर्जन), आरोग्य यंत्रणेचे प्रमुख अधिकारी आणि खासगी रुग्णालंयाचे डॉक्टर आहेत.

गर्भाशय काढावं की काढू नये, याची परवानगी घेण्यासाठी खासगी डॉक्टर केसची माहिती या व्हॉट्सअॅप ग्रुपवर टाकतात. त्यानंतर खरंच महिलेला गर्भाशय काढण्याइतका गंभीर आजार आहे का, याची जिल्ह्याच्या सिव्हिलसर्जनकरवी सरकारी तज्ज्ञ डॉक्टरांकडून तपासणी केली जाते. आणि आवश्यक असेल तरच खासगी डॉक्टरांना परवानगी दिली जाते.

19 एप्रिलपासून हे बीडमध्ये बंधनकारक करण्यात आलंय. त्यानुसार एप्रिल महिन्याच्या बारा दिवसात 45 महिला रुग्णांना हिस्टरेक्टोमीची परवानगी देण्यात आलीये. सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे बहुतांश महिलांचं वय 40च्या पुढे आहे.

सरकारी अधिकाऱ्यांच्या मते अनावश्यक असलेल्या हिस्टरेक्टोमीचं प्रमाण सरकारी हस्तक्षेपामुळे खाली आल्याचं सकारात्मक चित्र दिसतंय.

हिस्टरेक्टोमीच्या बाबतीत बीडचं प्रशासन इतकं खडबडून जागं होण्यामागचं एक कारण म्हणजे गेल्या महिन्यात समोर आलेली काही माहिती. बीड जिल्ह्यातील अनेक खासगी डॉक्टर महिलांच्या अज्ञानाचा फायदा घेत आहेत, कुठलंही कारण नसताना त्या महिलांची गर्भाशयं आजारावर उपचार म्हणून काढली जात आहेत.

बीडमध्ये लोकसभा निवडणुकीचं मतदान 18 एप्रिलला पार पडलं. पण ऐन प्रचाराच्या रणधुमाळीत गर्भाशय काढण्याच्या प्रकरणांनी अनेक राष्ट्रीय माध्यमांचं लक्ष वेधून घेतलं.

खरंतर गेली अनेक वर्षं याविषयीच्या बातम्या येतच होत्या, पण निवडणुकीच्या प्रचारामध्ये 'गर्भाशय' हा खळबळजनक मुद्दा बनला. मनसे नेते राज ठाकरे यांनीही आपल्या भाषणात त्याचा उल्लेख केला.

खासगी रुग्णालयांची झाडाझडती

एकीकडे हा राजकीय मुद्दा बनत होता तेव्हा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऊसतोड मजुरांचा जिल्हा म्हणूनही ओळख असलेल्या बीडमध्ये गर्भाशय काढण्याची शस्त्रक्रिया अधिक प्रमाणावर होत असल्याचं दिसून आलं आहे. हिस्टरेक्टोमी ही शस्त्रक्रिया करून घेणाऱ्या या महिलांपैकी बहुतांश महिला ऊसतोड मजूर असल्याचंही आढळून आलं.


सामग्री: काही आठवड्यांपूर्वी, म्हणजे 17 ऑगस्ट 2018ला सध्या रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या मंडळावर काम करणारे S. गुरुमूर्ती यांनी एक ट्वीट केलं होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"शबरीमला मंदिरात सर्वांना प्रवेशाची मागणी केरळच्या पुराला जबाबदार आहे का, या मुद्द्यावर सुप्रीम कोर्टाच्या न्यायमूर्तींना विचार करायला हवा. जर यात थोडी जरी शक्यता असेल तर अय्यपन देवाच्या विरोधात कोर्टाने निर्वाळा करणं लोकांना आवडणार नाही," असं ते म्हणाले होते.

या त्यांच्या वक्त्यव्यावर सोशल मीडियामधून टीकेची झोड उठल्यावर त्यांनी आपल्या आधीच्या वक्तव्याला दुजोरा देणारे अजून काही बेताल ट्वीट केले.

राज्यघटनेला अपेक्षित असलेल्या मूलभूत अधिकार आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनावर पुराणमतवादी आणि धर्माधिष्ठित हल्ले कसे सातत्याने होतात, याचंच हे आणखी एक उदाहरण.

वास्तविकपणे पाहता भारताच्या घटनेप्रमाणे वैज्ञानिक दृष्टिकोन, मानवतावाद, चौकस बुद्धी आणि सुधारणावाद विकसित करणं, हे प्रत्येक नागरिकाचं मूलभूत कर्तव्य आहे. याच्यावर घाला घालण्याचं काम देशातील तथाकथित ख्यातकीर्त लोक त्यांच्या वक्तव्यांमधून तसंच कृतीमधून करत असतात, हे अतिशय वाईट तर आहेच, पण देशाच्या सर्वांगीण विकासाला मारकही आहे.

विज्ञानाचं सामर्थ्य

वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि प्रयोगशाळेतील विज्ञानाचे प्रयोग यामध्ये फरक आहे. प्रयोगशाळेमध्ये केले जाणारे प्रयोग हे नक्कीच महत्त्वाचे आहेत. पण त्यामध्ये विज्ञानाचा मूलभूत हेतू आणि विज्ञान ज्या सामाजिक आणि आर्थिक पार्श्वभूमीवर उभं राहतं, हे लक्षात घेतलं जाईलच असं नाही.

वैज्ञानिक दृष्टिकोन (scientific temper) या संकल्पनेत दोन महत्त्वाचे मुद्दे सामावलेले आहेत - एक म्हणजे, समाजातील सर्वांगीण विकासामध्ये विज्ञानाचं महत्त्व अधोरेखित करणं. आणि दुसरं, आधुनिक सामाजिक मूल्यांच्या प्रगतीसाठी विज्ञानाचं महत्त्व ठसवून सांगणं.

विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या विकासामुळे सामान्य जनतेचं जीवनमान उंचावलं जातं, याबद्दल कोणतंही दुमत असायचं कारण नाही. उदाहरणच घ्यायचं झालं तर, आयुष्यमान वाढवणं अथवा दारिद्र्य आणि हालअपेष्टा कमी करण्यापासून ते आपल्या भौतिक जगाला समजून घेण्यासाठी या विश्वाची उकल करणे आणि त्यायोगे मानवी समाजाच्या अत्युच्च उत्कर्षासाठी विज्ञानानं अनेक संधी आणि मार्ग खुले केले आहेत.

तथापि, ज्या समाजात विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाचा विकास होतो, त्याच समाजातील सत्ता संबंधांमुळे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माकडांपासून वाचण्यासाठी हनुमान चालिसाचं मंत्रपठण करा, असं वक्तव्य उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी नुकतंच केलं आहे.


सामग्री: काही कंपन्या लोकांना घरून काम करू देण्यासाठी उत्सुक आहेत. पण कर्मचाऱ्यांची पसंती कशाला आहे? घरून काम करण्यात काही धोके आहेत का? जाणून घेऊया बीबीसी प्रतिनिधी निना नानजी यांच्याकडून...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसचा उद्रेक सुरू झाल्यापासून आपल्या पैकी अनेक जण घरूनच काम करत आहेत. आता हळूहळू ही साथ कमी होईल. मग पुढे भविष्यात कार्यालयांचं काम कसं चालेल?


सामग्री: काही कंपन्या विशेषतः मोठा तोटा झालेल्या कंपन्या सरळ विकण्यात येणार आहेत. तर इतर कंपन्यांमधले काही सरकारी शेअर विकण्यात येणार आहेत. बरेचदा खाजगीकरण आणि निर्गुंतवणूक समानार्थी मानलं जातं. मात्र, ते तसं नाही. एखाद्या कंपनीचं खाजगीकरण झाल्यास त्या कंपनीच्या व्यवस्थापनावर सरकारचं नियंत्रण राहत नाही. कंपनीचे 51 टक्के शेअर्स खरेदी करणाऱ्याला विकले जातात. तर निर्गुंतवणुकीत सरकार आपले काही शेअर्स विकते आणि त्यामुळे कंपनीच्या व्यवस्थापनावर सरकारचंच नियंत्रण असतं.

अर्थसंकल्पातली तूट भरून काढण्यासाठी आणि कल्याणकारी योजनांवर खर्च करण्यासाठी आवश्यक असणारा निधी उभारण्याची ही एक पद्धत.

त्यामुळे प्रश्न उपस्थित होतो की निर्गुंतवणूक आणि खाजगीकरणाच्या माध्यमातून मोदी सरकार एवढी मोठी रक्कम उभी करू शकेल का? आणि सरकार हे कशापद्धतीने करू इच्छिते?

गेल्या दोन वर्षात मोदी सरकारने आपलं निर्गुंतवणुकीचं लक्ष्य पार केलं आहे. उदाहरणार्थ सरकारने 2018-19 सालासाठी 80 हजार कोटी रुपये एवढं उद्दिष्ट निर्धारित केलं होतं आणि प्रत्यक्षात त्यांनी जवळपास 85 हजार कोटी रुपयांचा निधी उभारला होता. त्यामुळे या आर्थिक वर्षातही सरकार आपलं लक्ष्य गाठेल, अशी अपेक्षा आहे.

सरकार हे लक्ष्य निश्चितच गाठेल, याची नीती आयोगाचे उपाध्यक्ष राजीव कुमार यांना खात्री वाटते. ते म्हणतात, "आम्ही तीन मार्गांनी हे उद्दिष्ट पूर्ण करू शकतो. सरकारी मालमत्तेचं निर्गुंतवणुकीकरण, खाजगीकरण आणि मुद्रीकरण. आम्हाला आशा आहे की आम्ही 1 लाख 5 हजार कोटी रुपयांचा निधी सहज उभारू."

नीती आयोगाचं एक काम म्हणजे निर्गुंतवणुकीसाठी योग्य अशी सरकारी कंपनी किंवा मालमत्ता शोधणे आणि त्याविषयी सरकारला सल्ला देणे. त्यामुळेच आयोगाचे उपाध्यक्ष राजीव कुमार यांची यात महत्त्वाची भूमिका आहे. निर्गुंतवणूक आणि खाजगीकरणासाठी नीती आयोगाने सुचवलेल्या एकूण 46 कंपन्यांपैकी 24 कंपन्यांना केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मान्यता दिल्याचा दावा राजीव कुमार यांनी बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत केला आहे. ते म्हणाले, "एअर इंडिया कंपनीच्या खाजगीकरणाची बरीच चर्चा तुम्ही ऐकली असेल. या कंपनीच्या विक्रीसाठी नवीन पॅकेजची घोषणा झालेली तुम्हाला लवकरच दिसेल."

'महाराजा'चा लिलाव

असं खरंच घडलं तर एअर इंडियाची विक्री यावर्षीचं सर्वात महत्त्वाचं खाजगीकरण असेल. गेल्यावर्षीही मोदी सरकारने एअर इंडिया विक्रीसाठी काढली होती. मात्र, त्यावेळी कुणीही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारत सरकारने 2019-20 या आर्थिक वर्षासाठी निर्गुंतवणुकीचं जे लक्ष्य निर्धारित केलंय ते आहे 1.05 लाख कोटी रुपये. ही खूप मोठी रक्कम आहे. सरकारी मालकीच्या किंवा पीएसयू असलेल्या तब्बल 24 कंपन्यांचं निर्गुंतवणुकीकरण आणि खाजगीकरण करण्याला केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजुरी दिली आहे. या निर्गुंतवणुकीची प्रक्रिया लवकरच सुरू होणार आहे.


सामग्री: काही कारणांमुळे मास्क वापरणं शक्य नसल्यास नागरिकांनी रुमाल, गमछा किंवा इतर कापड वापरावं, अशी सूचना सरकारने केली आहे.

मास्कची अशी मागणी आणि आवश्यकता बघता काही फॅशन डिझाईनर्सनी आता अगदी ड्रेस किंवा सूटला मॅचिंग मास्कही देणं सुरू केलं आहे. त्याच्याही एक पाऊल पुढे गेले आहेत पिंपरी-चिंचवडचे शंकर कुऱ्हाडे.

'पुणे तिथं काय उणे' या म्हणीची परिणतीच देत कुऱ्हाडे यांनी चक्क सोन्याचा मास्क बनवून घेतला आहे. साडेपाच तोळ्यांच्या या मास्कची किंमत आहे 2 लाख 90 हजार रुपये.

कुऱ्हाडे यांचा हाताच्या पाचही बोटात अंगठ्या, मनगटात कडं, गळ्यात सोन्याचा गोफ आहे, ते वेगळंच. गेल्या काही महिन्यांपासून सोन्याच्या किमतीं गगना भिडलेल्या असतानाच, या प्रकाराची चांगलीच चर्चा होते आहे.

आपल्याला ही कल्पना कशी सुचली, याबाबत कुऱ्हाडे सांगतात, "कोल्हापुरात एका व्यक्तीने चांदीचा मास्क घातल्याचं टीव्हीत पाहिलं. त्यामुळे सोन्याचं मास्क बनवावा, असा विचार माझ्या मनात आला. लगेच सोनारांना याबाबत सांगून त्यांच्याकडून एका आठवड्यात हा मास्क तयार करून घेतला."

पण आता सोन्याचा मास्क म्हटलं तर हवा खेळती राहणं शक्य नाही. यावरही कुऱ्हाडे यांनी तोडगा काढला आहे. श्वास घेणं शक्य व्हावं, म्हणून या मास्कवर छोटी-छोटी छिद्रं पाडण्यात आल्याचं ते सांगतात.

पण या मास्कमुळे कोरोना व्हायरसची लागण होईल किंवा नाही, याबाबत कुऱ्हाडे यांनी खात्रीशीर माहीत नसल्याचं सांगितलं. पण "येणारा वर्षभर तरी कोरोना कायम राहणार, अशा बातम्या येत असल्यामुळे आपण हा मास्क वापरतच राहू, असंही त्यांनी सांगितलं."

आता सोन्याचं मास्क बनवल्यानंतर या गोष्टीची गावात तसंच सोशल मीडियावर चर्चा होणार नाही तरंच नवलच...

सोशल मीडियावर चर्चा होत असलेल्या या मास्कचं काही लोकांना नवल वाटतंय, तर काहींना हा 'पैशाचा माज'.

ट्विटरवर विकी साळुंखे लिहितात, "असे अनेक लोक आहेत, ज्यांना जमीन किंवा इतर मालमत्ता विकून तगडा पैसा मिळालेला असतो. आणि त्यातून ते असे सोन्याचे शर्ट, मोठमोठ्या साखळ्या आणि आता हे मास्क बनवून घेतात. सारंकाही फक्त पब्लिसिटीसाठी."

तर बालसुब्रहमण्यम लिहितात, "हा मास्क त्याला कोरोनापासून वाचवेलही, पण गुंडांपासून?"

तर गौरव अगरवाल सुचवतात, की "एकदा काय सरकारने असे सुवर्ण मास्क सर्वांना वाटले की मग लोक दिवसा काय, रात्री झोपतानासुद्धा तोंडावरचा मास्क काढणार नाही."

आता सोनं परिधान करण्याची आवड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरस साथीच्या काळात शासनाने सर्वांना मास्क वापरणं अनिवार्य केलं आहे. मास्क न वापरल्यास नागरिकांना संबंधित प्रशासनाकडून 100 ते 500 रुपयांपर्यंतचा दंड आकारण्यात येत आहे.


सामग्री: काही कारणास्तव न्यायमूर्ती स्वतःला एखाद्या प्रकरणापासून दूर ठेऊ पाहत असतील किंवा माघार घेऊ इच्छित असतील तर त्यांना त्याचा कायदेशीर अधिकार आहे पण त्याचं कारण देणं आवश्यक असतं असं न्या. जोसेफ कुरिअन यांनी म्हटलं होतं.

"सर्वोच्च न्यायालय म्हणजेच पारदर्शी न्यायसंस्था. या सर्वोच्च संस्थेची जबाबदारी खांद्यावर घेणाऱ्या न्यायाधीशांनी एखाद्या केसमधून माघार घेण्याचा निर्णय घेतला असेल, तर त्यांनी त्याचं कारणही देणं अपेक्षित असतं. अन्यथा सर्वसामान्य नागरिकांच्या मनात शंकेला वाव उरतो." असं न्यायमूर्ती जोसेफ कुरिअन यांनी म्हटलं होतं.

जेव्हा त्यांनी राष्ट्रीय न्यायालयीन नियुक्ती आयोग कायदा घटनाबाह्य ठरवला होता त्यावेळी झालेल्या सुनावणीवेळी त्यांनी हे म्हटलं होतं. तेव्हा कुणीच हा विचार केला नव्हता की एक दिवस सर्वोच्च न्यायालयात गौतम नवलखांचा खटला येईल आणि त्यावरील सुनावणीपासून दूर राहण्याचा निर्णय न्यायमूर्ती घेतील.

गेल्या सोमवारी (30 सप्टेंबर) रोजी आधी सरन्यायाधीश रंजन गोगोई, मग मंगळवारी न्यायमूर्ती एनवी रमन्ना, न्यायमूर्ती बी सुभाष रेड्डी आणि न्यायमूर्ती  बी. आर. गवई तर गुरुवारी न्यायमूर्ती रवींद्र भट यांनी गौतम नवलखा यांच्या केसच्या सुनावणीतून माघार घेण्याचा निर्णय घेतला आणि तशी घोषणा केली.

सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे, यापैकी कुठल्याही न्यायमूर्तीने याचं कारण स्पष्ट केलं नाही.

सुप्रीम कोर्टात एखाद्या केसवर सुनावणी सुरू असताना विद्यमान खंडपीठ जेव्हा त्यापासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतं, तेव्हा ती केस आता नव्या खंडपीठाकडे पाठवण्यात येते. याचाच अर्थ गौतम नवलखा प्रकरणी आता नवं खंडपीठ सुनावणी करेल. सर्वोच्च न्यायालयाने शुक्रवारी गौतम नवलखाची अटक 15 ऑक्टोबरपर्यंत स्थगित केली आहे.

गौतम नवलखा कोण आहे?

गौतम नवलखांना एक पत्रकार आणि मानवाधिकार कार्यकर्ता म्हणून ओळखले जाते. त्यांच्यावर पुण्याच्या विश्रामबाग पोलीस स्टेशनात एफआयआर दाखल करण्यात आलेली आहे. 8 जानेवारी 2018 रोजी दाखल करण्यात आलेल्या एफआयआरमध्ये सात महिन्यांनंतर 22 ऑगस्टला गौतम नवलखा यांचे नाव जोडले गेले.

नवलखा यांनी एफआयआर रद्द व्हावी आणि अटक होऊ नये यासाठी मुंबई उच्च न्यायालयात धाव घेतली होती. तिथे त्यांची केस फेटाळण्यात आल्यावर, त्यांनी सर्वोच्च न्यायालयात न्याय मागितला आहे, या केसमधून एक एक न्यायाधीश बाजूला जात असल्यानं कोंडी तयार झाली आहे.

गौतम नवलखा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भीमा कोरेगाव दंगलीत हिंसाचार भडकवण्याचा आरोप असलेले कार्यकर्ते गौतम नवलखा यांच्या प्रकरणावरील सुनावणी करण्यापासून सुप्रीम कोर्टाचे न्यायमूर्ती एस. रवींद्र भट यांनी माघार (Recusal) घेतली. असं करणारे ते या प्रकरणातले पाचवे न्यायमूर्ती ठरले.


सामग्री: काही कॅफे तिथल्या पदार्थांसाठी प्रसिद्ध असतात तर काही तिथे रंगणाऱ्या माहोलसाठी. पण इथियोपियामध्ये एका बंद पडलेल्या विमानाचं कॅफेमध्ये केलेलं हे रूपांतर कमालच आहे.

या कॅफे मालकानं बंद पडलेलं विमान लिलावामध्ये विकत घेतलं. आणि मग त्याचं कॅफे केलं.

पारंपरिक पेयांसाठी प्रसिद्ध असलेल्या या कॅफेमध्ये सध्या लोक गर्दी करत आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अनेकदा विमानातलं जेवण म्हटलं की लोक नाक मुरडतात. पण इथोपियातील बुरयू शहरातल्या हा कॅफे जरा हटके आहे.


सामग्री: काही जण अजूनही बेपत्ता आहेत.

पोलिसांकडून मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, सर्व विद्यार्थी डहाणूच्या बाबूभाई पोंदा कनिष्ठ महाविद्यालयातले होते. त्यांनी समुद्रात फेरफटका मारायला धीरज हंभिरे यांच्या बोटीतून जाण्याचं नियोजन केलं.

त्यात जान्हवी सुरती (17), सोनाली सुरती (17) आणि संस्कृती मायावंशी (17) रा. डहाणू मसोली, यांचा बुडून मृत्यू झाला आहे. बचाव कार्य अजूनही सुरू असून काही जण बेपत्त असल्याचं सांगितलं जात आहे.

पालघर जिल्ह्यातलं डहाणू

डहाणू पारनाका बीच इथे सकाळी 11.30 वाजता ही घटना घडली. एका बोटीतून हे विद्यार्थी समुद्रात गेले होते. पण अचानक ही बोट उलटली आणि सर्व विद्यार्थी पाण्यात पडले. यावेळी समुद्रात असलेल्या इतर बोटींतील मच्छिमारांनी या विद्यार्थ्यांना वाचवण्यासाठी धाव घेतली.

मुलंमुली बोटीवर जात असताना काढण्यात आलेला फोटो

या ठिकाणी मदत कार्य सुरू असून तटरक्षक दलाचे हेलिकॉप्टरही शोध कार्यात सहभागी झाले आहे, अशी माहिती पालघरचे पोलीस अधीक्षक मंजुनाथ सिंगे यांनी दिली.

ONGCचं हेलिकॉप्टर अपघातात 4 ठार

अरबी समुद्रातच ONGCच्या पाच कर्मचाऱ्यांना घेऊन जाणारं डॉफिन AS365 N3 हे पवनहंस हेलिकॉप्टर क्रॅश झाल्याचं ONGCने सांगितलं आहे.

या हेलिकॉप्टरमध्ये ONGCच्या पाच कर्मचाऱ्यांसोबत दोन पायलट होते. ONGCने दिलेल्या माहितीनुसार चार जणांचं शव बाहेर काढण्यात आली आहेत.

बचाव कार्य सुरू असल्याचे फोटो @indiannavy या नौदलाच्या ट्विटर अकाऊंटवरून प्रसिध्द करण्यात आले आहेत.

इतरांचा शोध घेण्यासाठी क्रॅश झाला त्या भागात ONGCच्या बोटी आणि हेलिकॉप्टर, तसंच तटरक्षक आणि भारतीय नौदल युद्धपातळीवर काम करत असल्याचं ONGCने म्हटलं आहे.

हेलिकॉप्टरने सकाळी 10.20ला जुहू हेलिबेसवरून झेप घेतली होती. सकाळी 10.40 वाजता ते ONGCच्या समुद्रातील लाँचपॅडवर पोहचणं अपेक्षित होतं. मात्र 10.35 वाजता हेलिकॉप्टरचा संपर्क तुटला होता.

या घटनेमागच्या कारणांचा शोध घेतला जात असल्याचं ONGCने एका प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पालघर जिल्ह्यातल्या डहाणूजवळ 35 ते 40 विद्यार्थ्यांना समुद्रात घेऊन गेलेली बोट बुडाली आहे. यातील 32 जणांना वाचवण्यात आलं असून 3 विद्यार्थिंनींचा मृत्यू झाला आहे.


सामग्री: काही जण तर एक-दोन डेट्समध्येच ती/तो माझ्या सारखी/सारखा नाही, असं म्हणतात.

नातेसंबंधाच्या या नव्या युगात 'माझ्या टाईप'च्या जोडीदाराचा शोध अंतहीन आहे. मात्र, कुणी हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला आहे का की जगात 'माझ्या टाईप'सारखी गोष्ट खरंच अस्तित्वात आहे का?

यासंबंधी नुकतंच एक सर्वेक्षण करण्यात आलं. यात असं आढळलं की आपण वयातलं अंतर, शिक्षण, केसांचा रंग आणि त्यांची लांबी या आधारावर आपला जोडीदार निवडतो. मात्र, आपण आपल्या स्वभावाशी साधर्म्य असणारा जोडीदार शोधतो, याचे पुरावे या सर्वेक्षणात मिळाले नाही.

असं असलं तरी आणखी एका संशोधनात असा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे की तुम्ही तुमच्या स्वभावाचा जोडीदार शोधत असाल तर तुम्हाला आरशात बघण्याची गरज आहे.

जर्मनीमध्ये 12 हजारांहून जास्त लोकांवर जवळपास 9 वर्षं हे संशोधन करण्यात आलं. यात त्याच लोकांचा समावेश करण्यात आला जे मोकळ्याढाकळ्या स्वभावाचे होते. जे नवनवीन अनुभवांसाठी तयार होते. ज्यांना इतरांचं बोलणं सहज पटायचं आणि जे प्रामाणिक होते.

संशोधन करणाऱ्या पथकाने या लोकांच्या रोमँटिक संबंधांवर 9 वर्षं लक्ष ठेवलं. या लोकांना हेदेखील सांगण्यात आलं होतं की तुम्ही तुमच्या जोडीदारालाही या संशोधनाचा भाग व्हायला सांगावं.

9 वर्षांनंतर या संशोधनात केवळ 332 अशा व्यक्ती उरल्या ज्या कमीत कमी 2 रोमँटिक नात्यात गुंतल्या होत्या. इतक्या मोठ्या सर्व्हेमध्ये केवळ 332 व्यक्तीच एकाहून जास्त रोमँटिक नात्यात असणं, आश्चर्याची बाब होती. मात्र, यावरून संशोधक ठोस निष्कर्षावर येऊ शकले. या 332 लोकांनी त्यांच्या वर्तमान जोडीदाराची तिच वैशिष्ट्यं सांगितली जी त्यांच्या जुन्या पार्टनरमध्ये होती.

याचा अर्थ असा होता की संशोधनात सहभागी असणाऱ्या व्यक्तींना हे वाटत असलं की आपल्या जोडीदाराविषयी असलेल्या त्यांच्या अपेक्षा बदलल्या आहेत. तरी वास्तवात मात्र, ते आपल्या जोडीदारात विशिष्ट गुण शोधत होते आणि हा गुण त्यांना त्यांच्या पहिल्या जोडीदारात मिळाला होता आणि दुसऱ्या जोडीदारातही मिळाला आणि याच गुणामुळे ते दुसऱ्या पार्टनरशी जुळवून घेऊ शकले.

'आपल्या टाईप'चा जोडीदार का शोधतो?

तुम्हाला ही बाब मान्य होवो अथवा न होवो, एक गोष्ट मात्र खरी आहे. तुम्ही जोडीदार शोधत असाल तर असं होऊ शकतं की तुम्ही अशी व्यक्ती शोधता जिच्यात तुमच्या पहिल्या म्हणजेच तुमच्या 'एक्स'चेच गुण असतील आणि तसे स्वभावगुण असलेली व्यक्ती तुम्हाला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ब्रेकअपनंतर तुम्ही अनेकांना हे म्हणताना ऐकलं असेल की ती माझ्या टाईपची नव्हती किंवा तो माझ्या टाईपचा नव्हता. तिचा आणि माझा स्वभाव जुळत नव्हता.


सामग्री: काही जण तर हडप्पा संस्कृती ही आर्य किंवा वैदिक संस्कृती असल्याचंही म्हणतात. या दाव्यांमधलं नेमकं तथ्य काय आहे हे शोधणं आता सोपं होणार आहे. नवीन संशोधनानुसार प्राचीन DNAचा अभ्यास करून भारतातील प्रागैतिहासिक कालखंडाचं पुनर्लेखन करण्यात आलं आहे. प्राचीन भारतीय संस्कृती ही एका विशिष्ट समुदायामुळं नाही तर वेगवेगळ्या स्थलांतरितांमुळं विकसित होत गेली आहे.

भारतीय संस्कृती ही  स्वतःला आर्य म्हणवून घेणाऱ्या लोकांपासून विकसित झाली असं हिंदू उजवे अभ्यासक मानतात. आर्य हे मुळात भटके होते. घोडेस्वारी, पशुपालन करणारे आर्य कुशल योद्धेही होते. हिंदू धर्माचे सर्वांत प्राचीन धार्मिक ग्रंथ अर्थात वेदांची रचना ही आर्यांनीच केल्याचं मानलं जातं. आर्य हे मूळचे भारतीयच होते आणि भारतातूनच ते आशिया तसंच युरोपच्या अन्य भागात पसरले, असा युक्तिवादही हिंदुत्त्ववादी करतात.

इंडो-युरोपियन भाषासमूह, ज्यांतील भाषा आजही भारत आणि युरोपमधले लोक बोलतात, त्यांचा विकास आर्यांमुळेच झाल्याचं मानलं जातं.

19व्या शतकातील युरोपियन अभ्यासकांनीही आर्य हा एकमेव शुद्ध वंश असल्याचं मानलं होतं. अडॉल्फ हिटलरचं आर्यांच्या वांशिक शुद्धतेबद्दलचं मतही सर्वांना परिचित आहे.  युरोप जिंकणाऱ्या आर्यांचे आपण वंशज आहोत, असं हिटलर अभिमानानं सांगायचा.

आर्य ही संकल्पना भाषिक

अभ्यासक जेव्हा 'आर्य' ही संज्ञा वापरतात, तेव्हा त्यांना 'इंडो-युरोपियन' भाषा बोलणारा समुदाय अपेक्षित असतो. मीदेखील या लेखात 'आर्य' हा शब्द त्याच संदर्भानं वापरला आहे. हिटलर किंवा उजव्या कट्टरपंथी विचारवंतांप्रमाणे आर्यांचा उल्लेख वांशिक संदर्भाने केलेला नाही.

अनेक भारतीय विद्वान आर्य हे भारताबाहेरून आले होते, या सिद्धान्तावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करतात. आर्य किंवा इंडो-युरोपियन भाषा बोलणाऱ्या समुदायांपैकी एक समूह भारतातील एका संस्कृतीचा अस्त होत असतानाच्या कालखंडात इथे आला. ही लोप पावणारी संस्कृती म्हणजेच हडप्पा किंवा सिंधू संस्कृती. ज्यावेळी जगाच्या अन्य भागात इजिप्शियन आणि मेसोपोटेमियन संस्कृती अस्तित्त्वात होत्या, त्याच काळात भारताच्या वायव्य भागात (जो आता पाकिस्तानात आहे) हडप्पा संस्कृती अस्तित्त्वात होती. मात्र हिंदू उजवे विचारवंत हे हडप्पन संस्कृती आर्य किंवा वैदिक संस्कृतीचाच एक भाग असल्याचं मानतात.

हडप्पन आणि वैदिक संस्कृती भिन्न

गुजरातमधील धोलावीरा ही हडप्पा संस्कृतीचे अवशेष सापडलेल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आर्य मूळचे भारतीय होते की बाहेरून आले या प्रश्नावर गेल्या काही वर्षांमध्ये अनेकदा चर्चा, वाद-विवाद झाले आहेत. उजव्या विचारधारेच्या अनेक हिंदुत्ववादी संघटना आर्य हे बाहेरून आले नाहीत, ते मूळचे भारतीयच होते असा दावा करतात.


सामग्री: काही जणांना 'वर्क फ्रॉम होम' असल्यामुळे त्यांचा वेळ तसा बऱ्यापैकी जातोय. पण बाकीच्यांचं काय?

इंटरनेटवर किती पिक्चर पाहणार? टिकटॉवर किती व्हीडिओ करणार? अजून काहीतरी टाईमपास हवा ना… त्यातूनच फेसबुकवर एक ट्रेंड सुरू झालाय... आपल्या मित्रमैत्रिणींचे जुने फोटो काढून त्यावर कमेंट करण्याचा…!

बरं या कमेंटही आता स्माईल 🤪 थम्स-अप 👍🏻 सुंदर 👌🏻,अशा नाहीयेत... तर कल्पनाशक्ती लढवून अगदी काव्यात्मक शैलीतल्या आहेत. विचार करायला वेळच वेळ आहे ना आता…

तुमच्याही जुन्या फोटोवर अशा काही ओळी आल्या आहेत का? नसतील तर फेसबुकवर सुरू झालेल्या या ट्रेंडमधली ही साहित्याची काही लेणी नक्की वाचा -

ट्रेंडच्या या लाटेवर मार्क झुकेरबर्गही?

ज्या फेसबुकवर ही मैफल सजली आहे, तिथे आता मैफलीचा आयोजक बसला असेल तर तोही फसणारच.

भावांच्या या शायरीमधून अगदी फेसबुकचा संस्थापक मार्क झुकरबर्ग हेही सुटले नाही. लोकांनी अगदी मार्क यांच्याही जुन्या फोटोवर मराठीतून  आपल्या काव्यात्मक भावना व्यक्त केल्या आहेत.

त्यातूनच आमच्या एका व्हॉट्सअॅप ग्रुपवर हाही मेसेज आला -

“माझ्या जुन्या फोटोवर एका विशिष्ट भारतीय भाषेमध्ये काही कमेंट येत आहेत. त्यातल्या बऱ्याचशा कमेंट या मुंबईमधून येत आहेत. बहुधा हा एखादा ट्रेंड असावा,” अशी मार्क झुकरबर्गची पोस्ट आणि त्याखाली त्यानं त्याच्या जुन्या फोटोवर मराठीतून केलेली कविताही टाकली आहे.

साहजिकच ही पोस्ट खरी नाही, असं आढळलं

हे वाचून अनेकांना आपल्या ट्रेंडची दखल कशी थेट झुकेरबर्गनं घेतली, असं वाटत असेल तर त्यांनी विचारांना थोडासा ब्रेक लावलेला चांगलं. कारण अर्थातच, आपल्या मराठी ‘भावां’च्या या कल्पनाशक्तीची दखल अजून तरी झुकेरबर्गनं घेतलेली नाहीये. हे हे अकाउंट अर्थातच फेक आहे.

साडी चॅलेंज

फेसबुकवर सध्या फक्त हाच एक ट्रेंड सुरू आहे, असं नाही. मुलींनीही साडी नेसलेला आपला ‘सोलो’ फोटो टाकून आपापल्या मैत्रिणींना टॅग करायला सुरुवात केलीये.

त्यावरूनही वेगळे मीम्स तयार झाले आहेत.

हे सगळे रिकामेउद्योग असं नाकही काहीजण या ट्रेंड्सना मुरडतील.

पण आजूबाजूला सारख्या अस्वस्थ करणाऱ्या बातम्या सुरू असताना आपल्या आयुष्यातले आनंदी, हसरे क्षण आठवून कोरोनाला विसरायला यामुळे नक्कीच मदत होतीये.

तुम्हाला काय वाटतं?

हेही नक्कीच वाचा

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बैठे बैठे क्या करे, करना है कुछ काम…अशी अवस्था कोरोनामुळे घरातच लॉक-डाऊन होऊन अडकलेल्या अनेकांची झाली आहे.


सामग्री: काही जणांनी अजयपाल शर्मा यांच्या कृतीचं समर्थन केलं आहे तर काहींनी या कारवाईवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केलं आहे. अजयपाल शर्मा यांच्या कृतीमुळं केवळ पोलिसांची कार्यपद्धतीच नाही तर राज्याची एकूणच कायदा आणि सुव्यवस्था संशयाच्या भोवऱ्यात सापडली आहे.

जवळपास दीड महिन्यांपूर्वी सहा वर्षांच्या एका मुलीची हत्या करून तिचा मृतदेह फेकून देण्यात आला होता. बलात्कार करून या चिमुकलीची हत्या करण्यात आली असावी असा संशय व्यक्त केला गेला.

याप्रकरणी नाजिल नावाची व्यक्ती ही मुख्य संशयित होती. दोन दिवसांपूर्वी पोलिसांसोबत नाजिलची चकमक झाली. या चकमकीदरम्यान अजयपाल शर्मांनी नाजिलच्या पायावर गोळी झाडली. त्यानंतर त्याला ताब्यात घेऊन उपचारांसाठी रूग्णालयात पाठविण्यात आलं.

स्वसंरक्षणासाठी कारवाई?

माध्यमांशी बोलताना पोलीस अधीक्षक अजयपाल शर्मांनी सांगितलं, की सिव्हिल लाइन्स पोलीस स्टेशनच्या अधिकाऱ्यांसोबत नाजिलची चकमक झाली, ज्यामध्ये त्याच्या पायावर गोळी झाडण्यात आली.

मात्र संबंधित आरोपीला शर्मा यांनीच गोळी झाडली, असा दावा सोशल मीडियावर अजयपाल शर्मांच्या फोटोसोबत व्हायल होत आहे.

गोळी अजयपाल शर्मांनी चालवली की अन्य कोणी हे जाणून घेण्यासाठी त्यांच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. मात्र त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही.

पोलिसांनी पीडित मुलीच्या कुटुंबाला न्याय मिळवून दिला आहे, त्यांना किमान दिलासा मिळालाय, यामुळे गुन्हेगारांच्या मनात कायद्याचा धाक निर्माण होईल, गुन्ह्यांची संख्या कमी होईल, अशा प्रतिक्रिया सोशल मीडियावर उमटत आहेत. अजयपाल शर्मांना अनेकांनी सिंघमच बनवून टाकलंय.

अजयपाल शर्मा काही दिवसांपूर्वीच रामपूरला आले आहेत. यापूर्वी ते प्रयागराज इथल्या पोलीस मुख्यालयात कार्यरत होते.

मात्र या कारवाईवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणाऱ्यांची संख्याही मोठी आहे. उत्तर प्रदेशचे माजी पोलीस महासंचालक ए. के. जैन म्हणतात, की जर आरोपीने गोळी चालवली आणि पोलिसांनी स्वसंरक्षणार्थ गोळीबार केला असेल तर त्यात काहीच गैर नाहीये. मात्र बलात्कार आणि हत्येचा आरोपी म्हणून त्याच्यावर गोळी चालवली असेल, तर ही चुकीची गोष्ट आहे.

बीबीसीशी बोलताना एके जैन यांनी म्हटलं की, "आरोपीला अटक करण्याच्या प्रयत्नात असताना पोलिसांनी गोळीबार केला असं मी बातम्यांमधून वाचलं आहे. जर पोलीस अधिकाऱ्यानं स्वतःच्या रक्षणासाठी गोळीबार केला असेल तर ते पूर्णपणे न्याय्य आहे. मात्र...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशमधील रामपूरमध्ये बलात्काराच्या आरोपीला गोळी झाडून पकडणाऱ्या पोलीस अधीक्षक अजयपाल शर्मा यांच्या कृतीची सोशल मीडियावर खूप चर्चा होत आहे.


सामग्री: काही जणांनी तिच्या या निर्णयाचं स्वागत केलं आहे तर काही जणांनी तिच्यावर टीका केली आहे. बंगाली लेखिका तसलिमा नसरीनने म्हटलं की जायरा वसीमने घेतलेला निर्णय मूर्खपणाचा आहे.

त्यांनी लिहिलं आहे की " ओ माय गूजबम्पस्. बॉलीवुडमधली गुणी अभिनेत्री जायरा सांगत आहे की बॉलीवुडमुळे तिची अल्लाहवरील श्रद्धा कमी झाली. आणि तिने बॉलीवुड सोडलं. काय मूर्खपणाचा निर्णय आहे. मुस्लीम समुदायातल्या कित्येक गुणी मुलींना बुरख्याच्या काळोखात लोटलं जात आहे."

दिल्लीत पत्रकारितेचं शिक्षण घेणारी खुशबू लिहिते, बॉलीवुड सोडायचं आहे तर खुशाल सोडा पण आपल्या फेसबुक पोस्टवर कुराणची शिकवण द्यायची गरज काय? जर तुम्हाला एखादं काम आवडत नसेल तर ते सोडा पण प्रमोशन करायची काय गरज आहे.

तिच्या या निर्णयानंतर मुस्लीम समुदायातील टीव्ही अभिनेत्याने म्हटलं आहे की मी अभिनय करतो आणि ते इस्लामविरुद्ध नाही. टीव्ही अभिनेता इकबाल खान म्हणतो जर जायराला अॅक्टिंग सोडायची असेल तर काही हरकत नाही. हा तिचा स्वतःचा निर्णय आहे. कदाचित ती जे करत असेल ते चुकीचं असेल आणि आता तिला ते करावंसं वाटत नसेल. मी एक अभिनेता आहे आणि मी काही चुकीचं वागत नाही आणि माझं काम मला इस्लामचं पालन करण्यापासून रोखत नाही.

कॅनडातले अभ्यासक तारेक फतेह यांनी ट्वीट केलं आहे. दंगल स्टार जायरा वसीमने बॉलीवुड सोडलं आणि म्हटलं की इस्लामला यापासून धोका होता. जायरा पुढे काय करणार? बुरखा की नकाब?

जायराच्या निर्णयाचं समर्थन देखील केलं जात आहे.

जम्मू काश्मीरचे माजी मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्लाह यांनी म्हटलं आहे की तिच्या निर्णयावर टीका करणारे आपण कोण आहोत? हे तिचं आयुष्य आहे. तिला हवं तसं तिनं जगावं. मला आशा वाटते की ती यापुढे जे काही करेल त्यात तिला आनंद मिळेल.

फोटोग्राफर विरल भयानी सांगतात की मी जायरा वसीम माझ्या नेहमी लक्षात राहील. ती खूप वेगळी होती. ती अगदी थोडंच स्मितहास्य करत असे आणि फोटो देण्यासाठी फारशी उत्सुक नसे. पण तिच्यासोबत काम करणं हे मला आव्हानात्मक वाटायचं. तिच्या भावी वाटचालीसाठी शुभेच्छा.

बॉलीवुडमध्ये काही चित्रपटांत काम केलेली पाकिस्तानी अभिनेत्री यांनी फ्रीडम ऑफ चॉइस असं म्हणत ट्वीट केलं आहे. जायराला निर्णय घेण्याचं स्वातंत्र्य आहे. प्रसिद्धी आणि यशाच्या शिखरावर असताना असा निर्णय घेणं नक्कीच कठीण गेलं असणार. तुझा इथवरचा प्रवास अवर्णनीय होता. आत्मचिंतन करून तुला हा निर्णय घ्यावा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दंगल आणि सिक्रेट सुपरस्टारसारख्या चित्रपटांतून झळकलेली बालकलाकार जायरा वसीमने हिंदी चित्रपटसृष्टी सोडली. बॉलीवुड का सोडत आहे याचं कारण देताना जायराने एक फेसबुक पोस्ट लिहिली. तिच्या या पोस्टवर संमिश्र प्रतिक्रिया येत आहेत.


सामग्री: काही तासात त्यांना लखनऊहून दिल्लीची फ्लाईट पकडायची होती. तेवढ्यात 20 किमी दूर असलेल्या तिलोई गावात 30-40 झोपड्यांना आग लागल्याची बातमी आली.

राजीव गांधी लखनऊऐवजी तिलोईला रवाना झाले.

ज्यांच्या झोपड्या जळाल्या त्यांचं सांत्वन केलं. दरम्यान त्यांच्या मागे उभे असलेले संजय सिंह त्यांच्या कानात काहीतरी सांगत होते. ते म्हणत होते, "सर तुमची फ्लाईट मिस होईल."

मात्र, राजीव गांधी लोकांशी बोलत होते. जेव्हा ते सर्व पीडितांना भेटले, तेव्हा त्यांनी संजय सिंह यांना विचारलं, इथून लखनऊला जायला किती वेळ लागेल?

'द लोटस इअर - पॉलिटिकल लाईफ इन इंडिया इन द टाईम ऑफ राजीव गांधी' हे पुस्तक लिहिणारे लेखक अश्विनी भटनागर सांगतात, "संजय सिंह म्हणाले, कमीत कमी दोन तास. मात्र, तुम्ही स्टेअरिंग सांभाळलं तर आपण 1 तास 40 मिनिटात पोहोचू. राजीव गांधी गाडीत बसत म्हणाले त्यांना निरोप पोचवा आम्ही 1 तास 15 मिनिटांत अमौसी विमानतळावर पोचतोय. राजीव गांधी यांनी गाडी स्पेस शटलच्या वेगाने चालवली. सांगितलेल्या वेळेच्या आधीच ते विमानतळावर पोचले."

फ्लाईटमध्ये पूर्ण नाव सांगण्यास मनाई

वेगात कार चालवण्याची हौस असणारे राजीव गांधी विमान मात्र अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने चालवायचे. सुरुवातीला ते डाकोटा विमान उडवायचे. नंतर मात्र बोईंग उडवू लागले. ते जेव्हा-जेव्हा पायलट सीटवर असायचे आपलं पहिलं नाव सांगून प्रवाशांचं स्वागत करायचे.

त्यांच्या कॅप्टन्सनादेखील त्यांचं पूर्ण नाव सांगू नये, अशा सूचना होत्या.

त्याकाळी त्यांना पायलट म्हणून 5000 रुपये पगार होता. त्या काळात हे चांगलं वेतन होतं.

सोनियांजवळ बसण्यासाठी दिली 'लाच'

राजीव गांधी इंजीनिअरिंगचा ट्रायपोस कोर्स करण्यासाठी केम्ब्रिजला गेले तेव्हा 1965 साली त्यांची भेट इटलीमध्ये जन्मलेल्या सोनिया गांधी यांच्याशी झाली आणि पहिल्या नजरेत ते त्यांच्या प्रेमात पडले.

ते दोघंही एका ग्रीक रेस्टॉरंटमध्ये जायचे.

अश्विनी भटनागर सांगतात, "सोनिया यांच्या शेजारच्या टेबलावर बसू द्यावं, यासाठी राजीव यांनी रेस्टॉरंटचे मालक चार्ल्स अॅन्टोनी यांना गळ घातली. ग्रीक व्यापाऱ्याला शोभेल त्याच पद्धतीने चार्ल्स यांनी या कामासाठी त्यांच्याकडून दुप्पट पैसे घेतले."

"यानंतर त्यांनी राजीव गांधी यांच्यावर तयार केलेल्या सिनेमामध्ये सिमी गिरेवाल यांना सांगितलं की 'मी त्याआधी कधीच कुणाला इतक्या प्रेमात बघितलं नव्हतं.' केम्ब्रिजमध्ये शिकताना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ही मे 1981 ची घटना आहे. राजीव गांधी अमेठीमधून लोकसभेची पोटनिवडणूक लढणार होते. ते आपल्या मतदारसंघात फिरत होते.


सामग्री: काही दिवसांपासून त्यांना गावातल्या इतर लोकांचे टोमणे आणि भेदभावाला सामोरं जावं लागत होतं, कारण दिल्लीत झालेल्या तबलीगी जमातच्या कार्यक्रमात सहभागी झालेल्यांच्या ते संपर्कात आले होते.

दिल्लीत 15-17 मार्च मध्ये निजामुद्दीन या ठिकाणी जमाते इस्लामी या संस्थेचा एक धार्मिक कार्यक्रम झाला. या कार्यक्रमासाठी देशातील विविध भागांतून लोक आले होते. काही लोक इंडोनेशिया, मलेशियातूनही आले होते त्यांच्याकडून भारतातील लोकांना कोरोनाचा  संसर्ग  झाला आणि नंतर भारतातील हे लोक विविध भागांमध्ये गेल्यामुळे स्थानिक लोकांमध्ये प्रसार झाला.

देशातील मुस्लीम समाजाला एकाच वेळी दोन गोष्टींचा सामना करावा लागत आहे. देशात कोरोना पसरण्याची किंवा लागण होण्याची भीती जितकी हिंदू, ख्रिश्चन किंवा शीख व्यक्तीला आहे तितकीच भीती मुस्लीम व्यक्तीलाही आहे पण निजामुद्दीनच्या घटनेनंतर देशभरातील सामान्य मुस्लिमांना आणखी एका समस्येचा सामना करावा लागत आहे. ती गोष्ट म्हणजे इस्लामोफोबिया. मुस्लिमांविरोधात द्वेष पसरवणे, त्यांना लक्ष्य करणे.

मुस्लिमांविरोधात फेक न्यूज पसरवणे, अपुरी माहिती देणे आणि त्यांचे जनरलायजेशन करणे या गोष्टी सोशल मीडियावर तर होतच आहेत पण काही वृत्तवाहिन्यांनी देखील मुस्लिमांना सरसकट लक्ष्य केलं आहे.

इस्लामोफोबिया म्हणजे काय, भारतात कोरोना व्हायरसच्या केसेसची संख्या वाढण्यासाठी मुस्लीम जबाबदार आहेत का, मुस्लिमांबद्दल बातम्यांमध्ये ज्या गोष्टी येत आहेत त्या खऱ्या आहेत, हे आपण या लेखात पाहूत.

इस्लामोफोबिया म्हणजे काय?

इस्लामोफोबियाचा शब्दशः अर्थ आहे इस्लाम मानणाऱ्यांची भीती बाळगणे.

बीबीसीच्या न्यूजराउंड या वेबसाइटने सांगितल्यानुसार इस्लामोफोबिया म्हणजे कुणी फक्त मुस्लीम आहे म्हणून गैरइस्लामिक व्यक्तीच्या रोषाला बळी पडणे. गैरइस्लामिक व्यक्ती किंवा समुदायाने बोलणे, टोमणे मारणे, अपमान करणे किंवा कधीकधी त्यांच्यावर हल्ले करण्याची क्रिया इस्लामोफोबिया आहे.

काही लोकांनी केलेल्या चुकीसाठी पूर्ण समुदायालाच जबाबदार धरून त्यांना लक्ष्य करणे 'इस्लामोफोबिया' आहे.

आधी मुस्लिमांना दहशतवादाच्या मुद्द्यावरून इस्लामोफोबियाला सामोरं जावं लागत होतं पण तबलीगीच्या घटनेनंतर मुस्लिमांकडे कोरोना व्हायरसचा प्रसार करणारे या नजेरतून पाहिलं जात आहे.

'वीजेचे दिवे बंद केले नाहीत म्हणून मारहाण'

5 एप्रिल रोजी संध्याकाळी नऊ वाजता सर्वांनी नऊ मिनिटांसाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हिमाचल प्रदेशमधल्या उना जिल्ह्यातल्या बनगढ गावात तर 37 वर्षीय मोहम्मद दिलशाद यांनी आपल्या घरात आत्महत्या केली.


सामग्री: काही दिवसांपीर्वी मधू पाल यांनी बीबीसीसाठी त्यांची मुलाखत घेतली होती. त्या मुलाखतीत पंढरी यांनी त्यांच्या कामाशी निगडीत विविध किस्से सांगितले होते.

ब्लॅक अँड व्हाईट चित्रपटांपासून आपल्या करिअरची सुरुवात केलेल्या पंढरी यांना सगळे पंढरी दादा या नावाने ओळखत.

चित्रपटसृष्टीत गेली तीन दशकं मेकअप आर्टिस्टचं काम करणारे पंढरी दादा आता 87 वर्षांचे आहेत. परंतु सुरूवातीच्या काळात त्यांनी प्रसिद्ध निर्माते, दिग्दर्शक आणि अभिनेता व्ही.शांताराम यांचा मेक अप करताना त्यांच्या ज्या भावना होत्या त्याच आजही आहे.

1948 मध्ये कोणतंही उद्दिष्ट न ठेवता या जगात आलेल्या पंढरी दादांच्या कामाची शिफारस प्रसिद्ध अभिनेत्री नर्गिस यांनी केली होती.

त्या काळात मेकअप च्या क्षेत्रात दादा व्यक्तिमत्त्व समजले जाणारे उस्ताद बाबा वर्धन यांच्यापासून मेकअपचे धडे घेऊन त्यांनी मॉस्कोहून मेकअप आर्टिस्ट या विषयात डिप्लोमा प्राप्त केला.

'झनक झनक पायल बाजे', 'चित्रलेखा' 'ताजमहाल', 'नुर जहां', 'नील कमल', 'काला पत्थर', 'शोले', 'नागिन', 'मिस्टर इंडिया', 'दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे' अशा 500 पेक्षाही अधिक चित्रपटांमधील अभिनेत्यांना नवीन रंग दिला. त्यामुळे चित्रपटसृष्टीत नवीन आयाम प्रस्थापित झाले.

या कलाकारांमध्ये मीना कुमारी, मधुबाला, नूतन, दिलीप कुमार, राज कपूर, अशोक कुमार, देव आनंद, राजेश खन्ना, सुनील दत्त, अमिताभ बच्चन, राज कुमार, शाहरुख खान, आमीर खान, करीना कपूर, विद्या बालन आणि माधुरी दिक्षीत यांचा समावेश आहे.

घरच्या परिस्थितीमुळे झालो मेकअप आर्टिस्ट

अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित झालेल्या पंढरी जुकर यांनी आपला प्रवास सांगायला सुरुवात केली. ते म्हणतात "मला खरंतर मेकअप आर्टिस्ट वगैरे व्हायचं नव्हतं. कारण मला हे क्षेत्र आवडत नव्हतं. माझ्या वडिलांनासुद्धा सगळ्यांनी हेच सांगितलं की हे क्षेत्र चांगलं नाही. माझ्या गरिबीकडे पाहता माझे शेजारी मेकअप आर्टिस्ट बाबा वर्धन यांनी मला त्यांच्याबरोबर काम करण्याचा सल्ला दिला.

राजकमल फोटो स्टुडिओमध्ये चित्रपट तयार होतात तिथे मी सगळ्या कलाकारांचा मेक अप करायला सुरुवात केली. या कामासाठी मला महिन्याचे 70 रुपये मिळायचे. माझं काम बघून मला प्रदेश या चित्रपटासाठी रशियाला जाण्याची संधी मिळाली. तिथे मी मेकअप विषयातला डिप्लोमा पूर्ण केला.

हे सगळं नर्गिस यांच्या मदतीमुळे शक्य झालं. जर त्यांनी माझ्यावर विश्वास दाखवला नसता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चित्रपटसृष्टीत 60 वर्षांचं योगदान दिलेले मेकअप आर्टिस्ट पंढरी जुकर यांचं निधन झालं. ते 88 वर्षांचे होते.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी उत्तर प्रदेशचे राज्यपाल राम नाईक यांनी बाबासाहेबांच्या नावाचा योग्य उच्चार करण्याचा यूपी सरकारला सल्ला दिला होता. पण योगी सरकारनं त्यापुढे जाऊन बाबासाहेबांचे पूर्ण नाव 'भीमराव रामजी आंबेडकर,' असं लिहिण्याचा आदेश काढला. या निर्णयानंतर राजकीय वातावरण तापणार असल्याची पूर्वकल्पना योगी सरकारला नक्कीच असावी.

बाबासाहेबांचं पूर्ण नाव लिहिण्याचा आदेश काढण्याअगोदर मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी संपूर्ण राज्यघटना वाचावी अशी खोचक टीका समाजवादी पक्षाचे अध्यक्ष अखिलेश यादव यांनी केली आहे. बहुजन समाजवादी पक्षाच्या अध्यक्ष मायावती यांनी देखील या निर्णयावर कडाडून टीका केली आहे.

मायावती यांनी एक दिवसानंतर सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहेत. "भीमराव आंबेडकर यांना आदरानं बाबासाहेब म्हटलं जातं आणि सरकारी कामकाजात त्यांचं नाव भीमराव आंबेडकर, असंच लिहिलं जात आहे. पूर्ण नाव लिहिण्याची परंपरा सुरू करायची असेल तर महात्मा गांधी यांचंही नाव मोहनदास करमचंद गांधी असं लिहायला पाहिजे. सरकारी कामकाजात अजून सुधारणा करायची असेल तर पंतप्रधान नरेंद्र दामोदरदास मोदी असं लिहा," असं त्या पत्रकार परिषदेत म्हणाल्या.

आंबेडकर हे महाराष्ट्रीयन होते. महाराष्ट्रात स्वत:च्या नावानंतर वडिलांचं नाव लिहिण्याची परंपरा आहे. म्हणून काही ठिकाणी त्यांचं पूर्ण नाव लिहिलं जातं. पण ही फक्त परंपरा आहे, वडिलांचं नाव लिहिणं सक्तीचं नाही.

डॉ. आंबेडकर यांचे नातू प्रकाश आंबेडकर यांनीही पूर्ण नाव लिहिण्यावर आक्षेप घेतला आहे.

भाजप विरोधात सूर

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या वडिलांवर हिंदू परंपरेचा प्रभाव होता असा संदेश लोकांपर्यंत पोहोचावा या उद्देशातूनच हा बदल करण्यात आला असावा अशी एक चर्चा आहे.

हिंदुस्तान टाइम्सच्या लखनऊ अवृत्तीच्या संपादक सुनिता ऐरन सांगतात, "या निर्णयामागे नक्कीच राजकारण दडलं आहे. बाबासाहेबांच्या वडिलांचं आणि हिंदू परंपरेचं नातं कसं खोलवर रुजलेलं आहे. हे दलितांना दाखवून देण्याचा भाजपकडून प्रयत्न होत आहे. बहुतांश दलित लोकसंख्या अशिक्षित असल्यानं हा संदेश त्यांच्या मनावर बिंबवणं सोपं आहे."

विरोधी पक्षांनी हा निर्णय बेजबाबदार आणि राजकीय फायद्यासाठी घेतला असल्याची टीका केली आहे. या निर्णयावरून भाजपमध्येही नाराजीचे सूर उमटत आहेत. हा निर्णय विनाकारण घेतला गेला अशी टीका भाजपचे खासदार उदितराज यांनी केली.

बीबीसीशी बोलताना उदितराज...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी राज्यघटनेच्या पहिल्या प्रतीवर 'भीमराव रामजी आंबेडकर' अशी सही केली होती. त्याचाच हवाला देत उत्तर प्रदेश सरकारनं यापुढे बाबासाहेबांचं पूर्ण नाव लिहिण्याचा आदेश काढला आहे.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी एका गणेश मंडळाच्या कार्यक्रमात वारिस यांनी 'गणपती बाप्पा मोरया' म्हटलं होतं.

त्यासंदर्भात माफी मागितल्यानं वारिस वादाच्या भोवऱ्यात अडकले आहेत.

वारिस पठाण हे AIMIM पक्षाचे नेते असून ते भायखळा विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार आहेत.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

"मी गणपती मंडळात जे काही बोललो तो व्हीडिओ आणि त्यानंतर आलेला व्हीडिओ असे दोन्ही व्हीडिओ उपलब्ध आहेत. मी आजारी असल्यानं अधिक बोलू शकत नाही," असं वारिस पठाण यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

पण व्हीडिओत तुम्ही माफी मागताना दिसत आहात. गणपती मंडळाच्या कार्यक्रमातील तुमच्या उपस्थितीबद्दलच ती माफी आहे काय, असं विचारल्यावर वारिस यांनी सांगितलं की, "होय तो व्हीडिओ त्यासंबंधीच आहे."

'मी स्वत: गणपती बाप्पा मोरया म्हणतो'

कोल्हापुरातल्या बाबुजमाल दर्ग्यात हिंदू-मुस्लीम दरवर्षी एकत्र येत गणेशोत्सव साजरा करतात. जावेद सय्यद या दर्ग्याचे मुजावर आहेत.

बाबुजमाल दर्ग्यातील यंदाचा गणेशोत्सव.

ते सांगतात, "मी मुसलमान असून दरवर्षी गणपती बसवतो आणि गणपती बाप्पा मोरया म्हणतो. वारिस पठाण यांची वर्तणूक पूर्णत: चुकीची आहे. त्यांचं हे असं वर्तन म्हणजे समाजात तेढ निर्माण करणारं आहे. प्रत्येक माणसानं मग तो राजकारणी असो की अन्य कुणी, स्वत:चा धर्म घरात ठेवला पाहिजे आणि घरातून ज्यावेळेला तो बाहेर पडतो त्यावेळेला त्यानं कुणाच्याही भावना दुखावू नये."

"वारिस यांनी सामाजिक एकोप्याचं भान ठेवलं पाहिजे. कोल्हापूर आणि महाराष्ट्रातली जनता राष्ट्रीय एकोप्यासाठी प्रयत्न करत असताना असं कुणीतरी उलट-सुलट वक्तव्य करणं चुकीचं आहे," वारिस यांच्या व्हीडिओबद्दल विचारल्यावर जावेद पुढे सांगतात.

"निर्माता हा एकच आहे. मग त्याला तुम्ही गणपती म्हणा, अल्ला म्हणा, गॉड म्हणा किंवा जीजस म्हणा, त्याने काही फरक पडत नाही. प्रत्येकाची प्रथा वेगळी असेल पद्धतही वेगळी असेल, शेवटी ज्याच्यासमोर नतमस्तक व्हायचं तो एकच आहे. त्यामुळे सगळ्यांनी एकत्र येत एकमेकांचे सण साजरे केले पाहिजेत," जावेद पुढे सांगतात.

वारिस पठाण गणपती बाप्पा मोरया कसं म्हणतात? - नौशाद उस्मान

यानंतर आम्ही मुस्लीम धर्माचे अभ्यासक नौशाद उस्मान यांच्याशी संपर्क साधला.

"इस्लाम सर्वमानवसमभाव मानतो, सर्वधर्मसमभाव नाही. वसुधैव कुटुंबकम ही संकल्पना इस्लाम मान्य करतो. पण त्यासाठी मतभेद असूच शकत नाही, भेद नाहीतच असा अतार्किकपणा इस्लामला मान्य...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"होय, माझ्याकडून चूक झाली आहे आणि मी पुन्हा अशी चूक करणार नाही. मी सुद्धा एक माणूस आहे आणि माणसाकडून चूक होत असते," असा वारिस पठाण यांचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहे.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी गायक सोनू निगम यानेही अझानमुळे झोपमोड होते असं म्हटलं होतं. काही दिवसांपूर्वी मराठी अभिनेता आरोह वेलणकरने याने यासंदर्भात फेसबुक लाईव्ह केलं होतं. आम्ही कोणत्याही धर्माच्या, प्रार्थनेच्या विरुद्ध नाही पण लाऊड स्पीकरवरून प्रार्थना कशाला? असा त्यांचा सूर होता.

कुलगुरू श्रीवास्तव यांनी अजानमुळे दैनंदिन झोपेत अडथळा येत असल्याचं म्हटलं आहे. याचा परिणाम कामावर होतो असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

जिथे माझं नाक सुरू होतं तिथे तुमचं स्वातंत्र्य संपतं ही जुनी म्हणदेखील त्यांनी वापरली आहे. मी कोणत्याही धर्माच्या, जातीच्या विरोधात नाही. तुम्ही अजान लाऊड स्पीकरविनाही करू शकता. तसं झालं तर बाकीच्या नागरिकांची दिनचर्या प्रभावित होणार नाही असं कुलगुरू श्रीवास्तव यांनी म्हटलं आहे.

ईदपूर्वी सहरीची घोषणा पहाटे चारपूर्वी होईल. त्यामुळे इतरांच्या त्रासात भर पडेल. राज्यघटनेत सर्व पंथनिरपेक्ष आणि शांततापूर्ण सौहार्दाची संकल्पना मांडण्यात आली आहे याचा उल्लेख त्यांनी पत्रात केला आहे. अलाहाबाद उच्च न्यायालयाच्या जुन्या आदेशाच्या दाखल्याची प्रत त्यांनी पत्रासोबत जोडली आहे.

श्रीवास्तव यांच्याकडून पत्र मिळाल्याची माहिती डीआयजी सर्वश्रेष्ठ त्रिपाठी यांनी दिली. चौकशी करून कायदेशीर कारवाई करण्याचे आदेश त्यांनी दिले आहेत. जिल्हाधिकाऱ्यांनीही नियमानुसार कारवाई केली जाईल असं म्हटलं आहे.

दरम्यान अजानचा मुद्दा कर्नाटकताही गाजतो आहे. कर्नाटकात मशिदींमध्ये रात्री 10 ते पहाटे 6 लाऊडस्पीकर लावण्यास मनाई करण्यात आली आहे.

कर्नाटकातही अझान चर्चेत

कर्नाटक राज्य वक्फ बोर्डाने दर्गा आणि मशिदींमध्ये लाऊडस्पीकर लावण्यास निर्बंध घालणारं परिपत्रक जारी केलं आहे.

दिवसा लाऊडस्पीकर लावताना लाऊडस्पीकरचा आवाज हा एअर क्वालिटीच्या मानकांनुसार असावा, त्यादृष्टीने खबरदारी घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

लाऊडस्पीकरवरून देण्यात येणाऱ्या अझानमुळे वाद निर्माण होत आहेत.

राज्यातली ध्वनी प्रदूषणाची समस्या रोखण्यासाठी कर्नाटक राज्य वक्फ बोर्डाने हा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. सलत, जुमा कुतबा, बयान आणि अन्य धार्मिक कार्यक्रमांच्या दरम्यान मशिदीतील लाऊडस्पीकरचा उपयोग करण्यात यावा असं परिपत्रकात म्हटलं आहे.

मशिदीच्या जवळपास कानठळ्या बसवणारे फटाके फोडण्यासही बंदी घालण्यात आली आहे. मशिदीच्या आत मुअज्जिनच्या अम्प्लीफायरचा वापर करण्याचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रोज सकाळी साधारण साडेपाच वाजता अझान होते. लाऊडस्पीकरवरून होणाऱ्या अझानमुळे झोपमोड होते. त्यानंतर प्रयत्न करूनही झोप येत नाही. त्यामुळे दिवसभर डोकेदुखीचा त्रास होतो. याचा परिणाम रोजच्या कामावरही होतो  अशी तक्रार  अलाहाबाद विद्यापीठाच्या कुलगुरू प्रा. संगीता श्रीवास्तव यांनी जिल्हाधिकारी भानू चंद्र गोस्वामी यांना पत्र देऊन केली आहे.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी चीनमध्ये कोव्हिड-19 आजाराचा एकही नवा रुग्ण आढळलेला नाही, असा दावा करण्यात आला होता. मात्र आता लॉकडाऊन उठवल्यानंतर अचानक रुग्ण पुन्हा पॉझिटिव्ह आढळू लागले आहेत.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

एकट्या रविवारी चीनमध्ये 108 नवे रुग्ण आढळले, जे बहुतांश बाहेर आलेले लोक असल्याचं सांगितलं जात आहे. त्यामुळे खरंच चीनने कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव अगदी शून्यापर्यंत आणला होता का, असा प्रश्न विचारला जातोय.

आणि त्यामुळेच चीनची ही कमी झालेली आकडेवारी आणि कोरोना संपवल्याचा दावा किती विश्वसनीय आहे, याबाबत सांगत आहेत बीबीसीचे प्रतिनिधी रॉबिन ब्रँट.

गेले अनेक महिने चीन पहाटे तीन वाजता त्यांच्याकडच्या कोरोना रुग्णांची आकडेवारी जाहीर करतो. 7 एप्रिल रोजी चीनने जाहीर केलेली आकडेवारी आहे एकूण रुग्ण 81,740 आणि मृत्यू 3,331.

ज्या देशातून हा विषाणू साऱ्या जगभर पसरला त्या देशाने ज्या सक्षमपणे विषाणू संक्रमणाला आळा घातला, त्याचं जगभर कौतुक झालं. चीनने ज्या 'वेगाने साथ आली असल्याचं शोधून काढलं' आणि चीनने दाखवलेली 'पारदर्शकता', याचं जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक डॉ. ट्रेडोस अॅडहॅनॉम गेब्रेयेसूस यांनीही प्रशंसा केली.

खुद्द जागतिक आरोग्य संघटनेने चीनचं कौतुक केलं असलं तरी चीनकडून देण्यात येणारी अधिकृत आकडेवारी आणि संक्रमणाला आळा घातल्याचा चीनचा दावा, यावर सातत्याने संशय व्यक्त होत आहे.

गेल्या आठवड्यात ब्रिटिश सरकारमध्ये ज्येष्ठ मंत्री असलेले माइकल गोव्ह यांनी बीबीसीशी बोलातना सांगितलं होतं, "संसर्ग किती पसरलाय, तो किती पसरू शकतो, अशा काही प्रश्नांबाबत चीनचे अहवाल स्पष्ट नव्हते."

संसर्ग आणि मृत्यू याविषयी चीन देत असलेली आकडेवारी कमी असल्याचं जाणवतं, असं अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही गेल्या आठवड्यात म्हटलं होत. इतकंच नाही तर अमेरिकेच्या एका नेत्याने चीनवर आजारासंबंधीची माहिती दडवत असल्याचाही आरोप केला होता.

जगभरात कोव्हिड-19च्या रुग्णांची आणि या आजारामुळे होणाऱ्या मृत्यूची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. याबाबत अमेरिकेने चीनला खूप आधीच मागे टाकलं आहे. अशा परिस्थितीत ही आकडेवारी कमी कशी करता येईल, यावर चीनने उत्तर द्यावं, अशी अनेकांची अपेक्षा आहे.

मात्र, चीन प्रामाणिकपणे त्यांच्या देशातली आकडेवारी सांगत नसल्याबद्दल चिंता वाढतेय. चीनप्रती वाढत्या अविश्वासामागे काही प्रमाणात त्यांचा इतिहास आहे. तर काही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनमधल्या ज्या वुहान शहरातून कोरोना व्हायरसची साथ सुरू झाली होती, तिथे आता 11 आठवड्यांनंतर लॉकडाऊन उठवण्यात आलाय.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी नवीन पिढीला संधी मिळावी म्हणून लोकसभा निवडणूक लढवणार नसल्याचं राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी पुण्यात झालेल्या पत्रकार परिषदेत सांगितलं आणि पुढे काही दिवसांतच मावळ लोकसभा मतदार संघातून पार्थ पवार यांच्या उमेदवारीची घोषणा झाली.

दरम्यान पार्थ पवार यांचे चुलत भाऊ रोहित पवार यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून पोस्ट लिहिली आणि आजोबांनी या निर्णयाचा पुन्हा विचार करण्याचं आवाहन केलं.

या सगळ्या घटनांवरून पार्थ पवारांमुळे पवार कुटुंबीयांमध्ये वाद आहेत का, यावर जोरदार चर्चा झाली.

'माझ्यामुळे माघार नाही'

शरद पवारांनी लोकसभा निवडणुकीतून पार्थ यांच्यामुळे माघार घेतली अशी चर्चा झाली. त्यावर बोलताना पार्थ म्हणाले, "साहेबांनी (शरद पवार) मला संधी द्यायला पाहिजे असा विचार केला असावा. तसंच ते  राज्यसभेत खासदार असून तिथं त्यांची अजून दोन वर्षं शिल्लक आहेत. त्यामुळे माझ्यामुळे त्यांनी निवडणुकीतून माघार घेतली असं नाही. मी त्यांच्याशी बोललो, तसं काही असेल तर मला काही उभं राहण्याची गरज नाही असं सांगितलं, तेव्हा त्यांनी निर्णय झाला असल्याचं मला सांगितलं."

एकाच कुटंबातून किती जणांना तिकीट द्यायचं' असं विधान राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी केलं होतं. यावर पार्थ पवार यांनी आजोबांचं म्हणणं बरोबर असल्याचं सांगितलं. "त्यांनी अनेक राज्यात एकाच घरातून पाच पाच जण उमेदवार असलेलं पाहिलं होतं, त्यांना हे चित्र पवार कुटुंबात नको होतं," असं पार्थ यांनी पुढे सांगितलं.

रोहित पवारांची पोस्ट

मावळमाधून राष्ट्रवादीचा उमेदवार ठरवताना रोहित पवार यांनी लिहिलेल्या एका पोस्टमुळे वेगळं वळण मिळालं. त्यावर ते सांगतात, " रोहित पवार यांनी लिहिलेली भावनिक पोस्ट ही नाराज झालेल्या कार्यकर्त्यांमुळे लिहिली होती, मी रोहितदादाशी स्वतंत्र बोललो तेव्हा त्यांनी मला सगळं स्पष्ट सांगितलं."

मीडियाने फेसबुक पोस्टचा चुकीचा अर्थ लावल्याचं ते म्हणाले. ही पोस्ट दुसऱ्या कोणी लिहिली असती तर एवढा प्रतिसाद मिळाला नसता असं त्यांना वाटतं.

मावळमध्ये राष्ट्रवादी पक्षात अनेक गटतट आहेत तसंच काही गटांनी शिवसेना भाजपला याआधी मदत केल्याचं पार्थ यांनी मान्य केलं. मात्र त्याचवेळी त्यांच्यासाठी हे सर्व एकत्र आल्याचा त्यांचा दावा आहे. "पवारांच्या नातवाला विजयी करायचं सर्वांनी ठरवलंय," असं ते म्हणाले.

पहिलं भाषण आणि ट्रोलिंग

पार्थ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे मावळ मधील उमेदवार पार्थ पवार हे नाव सध्या बरंच चर्चेत आहे. त्यांनी बीबीसी मराठीशी अनेक मुद्द्यांवर चर्चा केली.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी पूनम महाजन यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष शरद पवार यांच्यावर टीका करताना त्यांना शकुनी मामा असं म्हटलं होतं. अजित पवार यांनी पूनम महाजनांच्या या विधानाचा समाचार घेतला. बारामतीमधील कुरणेवाडीतल्या विविध विकासकामांच्या उद्घाटन प्रसंगी आयोजित कार्यक्रमात ते बोलत होते.

आपलं वय काय, राजकीय कारकीर्द काय, स्वर्गीय प्रमोद महाजन आणि शरद पवार यांचे संबंध काय होते याचा विचार करायला हवा होता. आमचं दैवत असलेल्या पवारसाहेबांना शकुनी मामाची उपमा देणाऱ्या पूनम महाजन तुमची औकात काय? असं म्हणत अजित पवारांनी पूनम महाजन यांच्यावर निशाणा साधला.

"आपण कोणाबद्दृल आणि काय बोलतोय याचं भान ठेवायला हवं. तुमच्या वडिलांना तुमच्या चुलत्यानं का मारलं असं आम्ही विचारलं तर? सख्ख्या भावानं सख्ख्या भावाला मारलं. महाजन कुटुंबात हे एवढं महाभारत का घडलं याचं काय उत्तर आहे. तुम्हाला बोलता येतं, तसं आम्हाला पण बोलता येतं. पण पातळी सोडायला नको, हा विचार करून आम्ही बोलत नाही. मात्र तुम्ही काहीही बोलाल तर सहन करणार नाही," असं अजित पवार यांनी म्हटलं.

ज्या गावच्या बोरी असतात त्याच गावच्या बाभळी असतात. त्यामुळे जास्त शहाणपणा करू नये. संयम पाळावा, असा 'सल्ला' पवारांनी पूनम महाजनांना दिला.

काय होतं पूनम महाजनांचं वक्तव्य?

काही दिवसांपूर्वी भाजप युवा मोर्चाच्या सीएम चषक पारितोषिक वितरण समारंभाचे आयोजन मुंबईतील सोमैय्या मैदानावर करण्यात आले होते. यावेळी बोलताना पूनम महाजनांनी विरोधकांवर टीकास्त्र सोडलं.

त्यांनी शरद पवारांची तुलना रामायणातील मंथरा आणि महाभारतातील शकुनी मामाशी केली होती. स्वतःला मिळालं नाही की इकडंच तिकडे आणि तिकडंच इकडं करणाऱ्या मंथरा आणि शकुनी मामांसारखे आहेत, असं पूनम महाजनांनी म्हटलं होतं.

विरोधकांचं 'महागठबंधन' हे 'महाठगबंधन' आहे, अशी कोटी करून शकुनी मामासारखे नाक खुपसून सगळीकडे महाभारत सुरू करणारे शरद पवार या महाआघाडीत असल्याचंही पूनम महाजनांनी म्हटलं होतं.

पूनम महाजनांच्या या टीकेला राष्ट्रवादीचे नेते जितेंद्र आव्हाड यांनीही प्रत्युत्तर देताना प्रमोद महाजनांच्या हत्येचा मुद्दा उपस्थित केला होता.

प्रमोद महाजनांच्या हत्येचा वाद

प्रमोद महाजन

26 एप्रिल 2006 ला प्रमोद महाजन यांचे भाऊ प्रवीण महाजन यांनी पूर्णा इमारतीतल्या राहत्या घरी त्यांच्यावर गोळ्या झाडल्या. त्यानंतर त्यांनी स्वतः वरळी पोलीस...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुमच्या वडिलांना तुमच्या चुलत्यानं का मारलं, असा प्रश्न आम्ही तुम्हाला विचारला तर तुमच्याकडे काय उत्तर आहे, असा थेट प्रश्न राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते अजित पवार यांनी भाजपच्या खासदार पूनम महाजन यांना विचारला आहे.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी एका मुलाखतीत दावा केला होता, की भाजप आणि राष्ट्रवादी काँगेस एकत्र येऊन महाराष्ट्रात सत्तास्थापन करणार होते. त्यावर या मुलाखतीत खुलासा करत पवार म्हणाले की, "सरकार स्थापनेबाबत भाजपशी कधीच चर्चा झाली नाही. देवेंद्र फडणवीस राष्ट्रीय स्तरावरील निर्णयप्रक्रियेत कधीच नव्हते. त्यांना काही माहिती नाही."

या मुलाखतीत शरद पवार यांनी राज्यातील कोरोना परिस्थिती, अर्थव्यवस्था, चीनसोबतचा सीमावाद अशा अनेक मुद्द्यांवर चर्चा केली. पाहू या या मुलाखतीच्या पहिल्या भागात पवार काय म्हणाले -

1.       "एक गोष्ट स्पष्ट झाली आहे की आपण सर्वांनी कोरोनासोबत जगायची तयारी ठेवली पाहिजे. कोरोना आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग होतोय. त्यामुळे आता आपण हे स्वीकारायलाच हवं. प्रश्न आहे तो लॉकडाऊनचा, कारण लॉकडाऊन चिंताजनक परिस्थिती निर्माण करतो.

"पण लॉकडाऊनसोबत कायमस्वरूपी जगावं लागेल, असं नाही. मी काही तज्ज्ञांशी बोललो तर त्यांचं म्हणणं होतं, की जुलै महिन्याच्या तिसऱ्या आठवड्यापासून लॉकडाऊनचा ट्रेंड खाली जाईल. ऑगस्ट आणि सप्टेंबरमध्ये पूर्ण खाली जाईल आणि पुन्हा नॉर्मलसी येईल."

2.       लॉकडाऊनसंदर्भात माझे आणि मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्यात काहीएक मतभेद नाहीये, असं पवारांनी स्पष्ट केलं. "या सगळ्या काळात माझा मुख्यमंत्र्यांशी उत्तम संवाद होता आणि आजही आहे. प्रसिद्धी माध्यमांत काय आलंय ते येऊ द्या. दोन-तीन दिवसांत मी वाचतोय की, आमच्यात म्हणजे काँग्रेस-राष्ट्रवादी आणि शिवसेनेत मतभेद वाढताहेत, अशा बातम्या आहेत. त्यात यत्किंचितही सत्य नाही. पण बातम्या येताहेत. येऊ द्या."

मुख्यमंत्र्यांनी लॉकडाऊनचा निर्णय उशिरा घेतला, असं काहींना वाटत असेल, पण त्यांनी तो योग्य वेळी घेतला. मुख्यमंत्र्यांचा जो स्वभाव आहे, त्या स्वभावाला साजेसाच हा निर्णय आहे. म्हणजे निर्णय घ्यायचा पण सावधगिरीने. निर्णय घेताना दुष्परिणाम होणार नाही, याची खातरजमा करून घ्यायची आणि मग पाऊल टाकायचं. एकदा पाऊल टाकलं की मागे घ्यायचं नाही, ही त्यांची कार्यपद्धती आहे.

3.       "कोरोनाचं एवढं मोठं संकट असताना तीन विचारांचे पक्ष, पण सगळे जण एक विचारानं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या पाठीशी आहेत. त्यांच्या धोरणाच्या पाठीशी आहेत आणि या परिस्थितीला तोंड देत आहेत. हे घडू शकलं याचा अर्थ मला खात्री आहे, की एकदिलानं काम सुरू आहे. या तिन्ही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेनेचे मुखपत्र असलेल्या 'सामना'चे कार्यकारी संपादक आणि शिवसेनेचे नेते संजय राऊत यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांची मुलाखत घेतली आहे. या मुलाखतीचा पहिला भाग 'सामना'मध्ये शनिवारी प्रकाशित करण्यात आला.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी शिवसेनेनेही गुजराती मतदारांना साद घालण्यासाठी 'मुंबई मा जिलेबी ने फाफडा उद्धव ठाकरे आपडा' ही मोहीम सुरू केली.

मनसे आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षांनी आपल्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात 'मराठी माणसाच्या हक्कासाठी लढणारे' राजकीय पक्ष म्हणून केली. मराठी माणसासाठी म्हणून उदयास आलेले हे राजकीय पक्ष आता मात्र उत्तर भारतीय, गुजराती मतदारांना आकर्षित करताना दिसतात.

आपल्या पक्षात शेकडो उत्तर भारतीय कार्यकर्त्यांचे प्रवेश करून मनसे आपली उत्तर भारतीय विरोधी प्रतिमा बदलण्याचा प्रयत्न करतेय का? आगामी मुंबई महानगरपालिका निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना आणि मनसे 'मुंबई फक्त मराठी माणसाची' या आपल्या मूळ भूमिकेला बगल देत आहेत का? मुंबईत मराठी मतदारांचा घसरलेला टक्का याला कारणीभूत आहे का? या प्रश्नांचा आढावा आपण या लेखात घेणार आहोत.

'आम्ही कोणाच्या प्रवेशासाठी जिलेबी-फाफड्याचे मेळावे नाही लावले'

साधारण दोन वर्षांपूर्वी मुंबईत उत्तर भारतीयांच्या एका कार्यक्रमाला उपस्थित राहत मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी उत्तर भारतीयांवरच निशाणा साधला होता.

महाराष्ट्रात दररोज 48 रेल्वे उत्तर प्रदेश आणि बिहारमधून भरून येतात आणि रिकाम्या परत जातात असं ते म्हणाले होते. "इकडे गुन्हे करायचे आणि तिकडे पळून जायचे." असंही ते म्हणाले. पण याच भाषणात शेकडो उत्तर भारतीयांच्या उपस्थितीत त्यांनी उत्तर भारतीयांना सुधारा नाहीतर आम्ही आहोतच अशा इशाराही दिला.

"मला संघर्ष करण्याची गरज नाही. तुम्हाला तुमच्या लोकांमध्ये सुधारणा करण्याची गरज आहे. त्यांनी तुमचे ऐकले नाही तर आम्ही आहोतच," असं राज ठाकरे आपल्या भाषणात म्हणाले होते.

राज ठाकरे यांच्या उपस्थितीत आज (10 फेब्रुवारी) जवळपास 500 उत्तर भारतीय कार्यकर्त्यांनी मनसेत प्रवेश केला. उत्तर भारतीयांना महाराष्ट्रात टोकाचा विरोध करणारी मनसे उत्तर भारतीयांना साद घालण्याचा प्रयत्न का करत आहे? असा प्रश्न उपस्थित करण्यात येत आहे.

मनसेचे सरचिटणीस संदीप देशपांडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितले, "आमच्या पक्षात कार्यकर्ते स्वत:हून प्रवेश करत आहेत. आम्ही काय त्यांच्यासाठी जिलेबी-फाफड्याचे मेळावे नाही लावले."

"भाजपमध्ये मुस्लीम कार्यकर्ते प्रवेश करतात तेव्हा त्यांनी हिंदुत्वाचा मुद्दा धरला असा त्याचा अर्थ होत नाही. त्यामुळे महाराष्ट्रात मराठी भाषेचा सन्मान करणारे सगळेच आमच्यासाठी मराठी आहेत," असंही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"उत्तर भारतीय लोंढे महाराष्ट्रात येण्यापासून रोखणं गरजेचं आहे," अशी टीका करणाऱ्या मनसे प्रमुख राज ठाकरेंच्या  महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेत बुधवारी (10 फेब्रुवारी) मोठ्या संख्येने उत्तर भारतीय कार्यकर्त्यांनी प्रवेश केला.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वी ही जाहिरात प्रसिद्ध झाली होती.

जाहिरातीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना संबोधित करण्यात आलं होतं. कंपनीने असं म्हटलं होतं की, त्यांना भारतात पाचशे अब्ज डॉलरची गुंतवणूक करायची आहे. पाचशे अब्ज डॉलर म्हणजे 36 लाख कोटी रुपये.

ही रक्कम किती प्रचंड आहे याचा अंदाज तुम्हाला येऊ शकतो. गेल्या वर्षी अमेरिकेने भारतात सात अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक केली होती. सोप्या शब्दात सांगायचं तर एक कंपनी जिचं कोणी नावही ऐकलेलं नाही अशी कंपनी भारतात अमेरिकेने केलेल्या गुंतवणुकीपेक्षा 71 पटपेक्षा अधिक पैसे गुंतवू इच्छित आहे.

वर्तमानपत्रांच्या पहिल्या पानावर लाखो रुपये खर्चून जाहिरात देणाऱ्या या कंपनीचं नाव आहे- लँडमस रिअलिटी व्हेंचर इंक. या जाहिरातीत लँडमसचे चेअरमन म्हणून प्रदीप कुमार यांचं नाव देण्यात आलं होतं.

प्रचंड मोठी रक्कम, थेट पंतप्रधानांचा उल्लेख, नोटीसवजा जाहिरातीच्या माध्यमातून गुंतवणुकीचा प्रस्ताव सगळंच चक्रावून टाकणारं होतं. बीबीसीने या जाहिरातीची पडताळणी केली.

पडताळणीत काय आढळलं?

बीबीसीने कंपनीची वेबसाईट https://landomus.com तपासली. अब्जावधींची उलाढाल करणाऱ्या आणि तितक्याच मोठ्या गुंतवणुकीची तयारी केलेल्या कंपनीच्या वेबसाईटवर एकच पेज माहिती होती. हीच सगळी माहिती सोमवारी (24 मे) प्रसिद्ध झालेल्या जाहिरातीत होती.

साधारणत: कंपन्यांच्या वेबसाईटवर अबाऊट अस मध्ये कंपनीविषयी, संस्थापकांविषयी माहिती असते. कंपनी कोणत्या क्षेत्रात कार्यरत आहे, गेल्या आर्थिक वर्षात कंपनीची कामगिरी कशी आहे तेही लिहिलेलं असतं.

न्यू जर्सीच्या गगनचुंबी इमारती कंपनीच्या वेबसाईटवरच्या कव्हरपेजवर आहेत. दहा लोकांचे फोटो, नाव आणि पद लिहिलं आहे मात्र त्यांच्याविषयी अन्य कोणतीही माहिती देण्यात आलेली नाही.

वेबसाईटवर दिलेल्या माहितीनुसार, प्रदीप कुमार सत्यप्रकाश (चेअरमन सीईओ), ममता एचएन (संचालक), यशहास प्रदीप (संचालक), रक्षित गंगाधर (संचालक) आणि गुनाश्री प्रदीप कुमार

सल्लागारांमध्ये पामेला किओ, प्रवीण ऑस्कर, प्रवीण मुरलीधरन, एव्हीव्ही भास्कर आणि नवीन सज्जन.

कंपनीच्या वेबसाईटवर अमेरिकेतल्या न्यू जर्सीचा पत्ता देण्यात आला आहे मात्र फोन नंबर देण्यात आलेला नाही. कंपनीच्या वेबसाईटवर आधीच्या कोणत्याही प्रोजेक्टविषयी काहीही माहिती नाही. कंपनीचं व्हिजन यासंदर्भात सर्वसाधारणपणे माहिती दिलेली असती. तसलं काहीही वेबसाईटवर नाही.

पत्ता आहे, पण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आर्थिक घडामोडींचं वृत्तांकन करणारं वर्तमानपत्र 'इकॉनॉमिक टाईम्स' तसंच 'टाईम्स ऑफ इंडिया' यांच्या सोमवारच्या (24 मे) अंकात एक जाहिरात प्रकाशित झाली. पहिल्याच पानावर ही जाहिरात होती. साधी वाटणारी ही जाहिरात खळबळजनक होती.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वीच चीनचे परराष्ट्रमंत्री वांग यी यांनी तिबेट दौरा करुन भारत-चीन सीमेवरील बांधकामांची माहिती घेतली होती.

तिबेटविषयी बीजिंगमध्ये झालेल्या एका महत्त्वाच्या बैठकीत हे विधान केले आहे.

चीनची सरकारी वृत्तसंस्था शिन्हुआने दिलेल्या माहितीनुसार, 'तिबेटमधील प्रत्येक तरुणाच्या मनात चीनबाबत प्रेमाचे बीज पेरण्यासाठी तिथल्या शाळांमध्ये राजकीय आणि वैचारिक शिक्षणावर अधिक भर देण्याची गरज आहे,' असे चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी म्हटलंय.

शी जिनपिंग यांनी म्हटलं की, तिबेटमधील कम्युनिस्ट पक्षाची भूमिका मजबूत करण्याची आणि जातीय गटांना अधिक चांगल्या प्रकारे एकीकृत करण्याची गरज आहे.

 "एकसंध, समृद्ध, सुसंस्कृत, समंजस आणि सुंदर, आधुनिक, समाजवादी तिबेट उभारण्याचा संकल्प केला पाहिजे," असंही त्यांनी म्हटलं.

 "तिबेटी बौद्ध धर्माला समाजवाद आणि चिनी परिस्थितीशी जुळवून घेण्याचीही गरज होती." असं मत शी जिनपिंग यांनी बैठकीत मांडले.

 "शी जिनपिंग यांनी बैठकीत दावा केल्याप्रमाणे तिबेटला चीनचा इतका फायदा झाला असता, तर चीनला फुटीरतावादाची भीती वाटली नसती आणि तिबेटच्या लोकांमध्ये शिक्षणाच्या माध्यमातून 'नवे राजकीय चैतन्य' भरण्याविषयीची भूमिका चीनने मांडली नसती," असं टीकाकारांचं म्हणणं आहे.

भारत आणि चीन सीमावादाची व्याप्ती लडाख, डोकलाम, नथु ला पासून अरुणाचल प्रदेशच्या तवांग खोऱ्यापर्यंत आहे. अरुणाचल प्रदेशच्या तवांग प्रदेशावर चीनची नेहमी नजर असते. तवांगला ते तिबेटचा भाग मानतात. तिबेट आणि तवांगमध्ये सांस्कृतिक समानता आहे, असं चीन सांगत असतो.

तवांग बौद्ध धर्मियांचं प्रमुख धार्मिक क्षेत्रही आहे. तवांगमधील बौद्धमठाचा दौरा दलाई लामा यांनी केला होता, तेव्हा चीनने त्याला विरोध केला होता. इतकंच नाही तर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी अरुणाचल प्रदेशच्या दौऱ्यावर गेले होते, तेव्हाही चीनने औपचारिक विरोध केला होता.

तिबेटबरोबरच चीन अरुणाचल प्रदेशावरही दावा करतो. ते त्याला दक्षिण तिबेट म्हणतात. भारत आणि चीन यांच्यामध्ये 3488 किमी लांबीची सीमा आहे. तिबेटला चीनने 1951 साली आपल्या ताब्यात घेतले. 1938 साली मॅकमोहन सीमेचे रेखांकन झाले होते. त्यानुसार अरुणाचल प्रदेश हा भारताचा हिस्सा आहे.

तिबेटचा इतिहास

तिबेटमध्यै बौद्ध लोक मोठ्या संख्येने राहातात. याला 'पृथ्वीचं छप्पर' असंही म्हटलं जातं. तिबेटचा चीनमध्ये स्वायत्त प्रदेश असा दर्जा आहे. इथले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लडाखच्या गलवान खोऱ्यात भारत आणि चीनच्या सैनिकांमध्ये हिंसक झटापट झाली. तीन वर्षांपूर्वी डोकलाममध्येही दोन्ही देशांचे सैन्य एकमेकांसमोर उभे ठाकले होते. आज चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी नव्या आधुनिक समाजवादी तिबेटची निर्मिती करु असं विधान केलं आहे.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वीच पक्षांतर करून भाजपवासी झालेल्यांना पहिल्याच यादीत स्थान दिलं असताना, दुसरीकडे पक्षातील दिग्गजांची नावं यादीतून गायब आहेत. त्यामुळं अनेकांच्या भुवया उंचावल्या आहेत.

शिवसेना-भाजप महायुतीच्या फॉर्म्युल्यानुसार शिवसेना 124, भाजप आणि मित्रपक्ष 164 जागा लढवणार आहेत.

1) एकनाथ खडसे पहिल्या यादीत नाहीत

भाजपचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी महसूलमंत्री एकनाथ खडसे यांचं भाजपच्या पहिल्या यादीत नाव नाही. एकनाथ खडसे हे 1990 पासून 2014 पर्यंत सलग सहावेळा मुक्ताईनगर (जळगाव) विधानसभा मतदारसंघातून निवडून आले आहेत.

यादीत नाव जाहीर झालं नसतानाही एकनाथ खडसे यांनी मुक्ताईनगरमधून आपला उमेदवारी अर्ज दाखल केला आहे. यादीत नाव नसल्याबद्दल खडसेंनी उघडपणे नाराजीही  व्यक्त केली आहे.

2) विनोद तावडे, बावनकुळेंसारखे मंत्रीही वेटिंगवर

सांस्कृतिक मंत्री विनोद तावडे, ऊर्जामंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांसारख्या विद्यमान मंत्र्यांनाही भाजपनं पहिल्या यादीत स्थान दिलं नाहीये.

विनोद तावडे हे मुंबईतील बोरिवली मतदारसंघातून 2014 साली विजयी झाले होते. सध्या राज्य मंत्रिमंडळातील महत्त्वाचे मंत्री असतानाही पहिल्या यादीत त्यांच्या नावाचा समावेश झाला नाहीये.

दुसरीकडे राज्याचे ऊर्जामंत्री आणि नागपुरातल्या कामठी मतदारसंघातून 2004 पासून विजयी होणाऱ्या चंद्रशेखर बावनकुळे यांनाही पहिल्या यादीत स्थान देण्यात आलं नाहीये.

काही महिन्यांपूर्वी मंत्रिमंडळ विस्तारात डच्चू मिळालेल्या गृहनिर्माण मंत्री प्रकाश मेहतांचीही उमेदवारी अद्याप जाहीर झाली नाहीये. मुंबईतल्या घाटकोपर पूर्व मतदारसंघातून प्रकाश मेहता 2014 साली जिंकले होते.

3) पुणे शहरातील सर्व 8 मतदारसंघ भाजपकडे

पुण्यात विधानसभेचे 21 मतदारसंघ आहेत. त्यातील वडगाव शेरी, शिवाजीनगर, कोथरूड, खडकवासला, पर्वती, हडपसर, पुणे कॅन्टोन्मेंट आणि कसबा पेठ हे 8 मतदारसंघ पुणे शहरात आहेत. विशेष म्हणजे या आठही जागा भाजप लढवणार आहे.

4) पुण्यातून विद्यमान महापौर रिंगणात

पुण्याच्या विद्यमान महापौर मुक्ता टिळक या विधानसभा निवडणुकीच्या रिंगणात उतरल्या आहेत. माजी संसदीय कामकाज मंत्री गिरीश बापट हे पुण्यातून खासदार म्हणून जिंकल्यनंतर त्यांचा कसबा पेठ मतदारसंघ रिक्त झाला होता. या मतदारसंघातून भाजपनं आता मुक्ता टिळक यांना उमेदवारी दिलीये.

मुक्ता टिळक या पुण्याच्या विद्यमान महापौर आहेत. शिवाय, बाळ गंगाधर टिळक यांचे पणतू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्रातील विधानसभा निवडणुकीसाठी भाजपनं पहिली यादी जाहीर केलीये. 125 उमेदवारांच्या पहिल्या यादीनं राजकीय वर्तुळात अनेक चर्चा सुरू झाल्या आहेत.


सामग्री: काही दिवसांपूर्वीच फायजर कंपनीने दावा केला होता की त्यांची लस 90 टक्के परिणामकारक आहे. त्यानंतर मॉडर्नाने हा दावा केला आहे.

हा ऐतिहासिक दिवस आहे, असं मॉडर्नाने म्हटलं आहे. या लसीच्या उत्पादनासाठी पुढील परवानगी घेण्याची प्रक्रिया सुरू केली जाईल अशी माहिती कंपनीने दिली.

अद्याप मॉडर्नाचा डेटा पूर्ण उपलब्ध झालेल नाही. मॉडर्ना लसीच्या चाचणीत 30,000 जण सहभागी होते. त्यापैकी निम्म्या लोकांना चार आठवड्यांसाठी दोन डोस देण्यात आले होते तर इतरांना डमी इंजेक्शन देण्यात आले होते.

हे विश्लेषण कोव्हिड-19 ची लक्षणं दिसून आलेल्या पहिल्या 95 जणांवर आधारित आहे.

लस दिलेल्यांपैकी केवळ पाच जणांना कोव्हिडची लक्षणं दिसून आली, तर डमी इंजेक्शन दिलेल्यांपैकी 90 जणांना कोव्हिड-19 चा संसर्ग झाला. ही लस 94.5 टक्के सुरक्षित असल्याचं कंपनीनं म्हटलं आहे.

चाचणीमध्ये कोव्हिडचा तीव्र संसर्ग झालेले 11 रुग्ण होते, पण प्रतिबंधक लस दिलेल्यांना त्यामुळे लागण झाली नाही.

"एकूणच लशीची परिणामकारकता उल्लेखनीय आहे...हा खूप महत्त्वाचा दिवस आहे, मॉडर्नाचे चीफ मेडिकल ऑफिसर टॅल झॅक्स यांनी बीबीसी न्यूजशी बोलताना म्हटलं.

कोणते प्रश्न अनुत्तरित आहेत?

लशीमुळे निर्माण झालेली प्रतिकारशक्ती किती काळ टिकेल याचं उत्तर अजून मिळालेलं नाही. ते मिळविण्यासाठी चाचणीमध्ये सहभागी झालेल्या स्वयंसेवकांचं निरीक्षण करावं लागेल.

वृद्ध लोकांवर ही लस किती परिणामकारकपणे काम करते, हा प्रश्नही अनुत्तरित आहे. कोव्हिडमुळे मृत्यूमुखी पडण्याचा धोका वृद्धांमध्ये अधिक आहे.

मात्र झॅक्स यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं की, "आतापर्यंतच्या डेटावरून तरी वयपरत्वे लशीचा प्रभाव कमी होत असल्याचं दिसलं नाहीये."

ही लस लोकांना केवळ आजारी पडण्यापासून वाचवते की कोरोना व्हायरसचा संसर्ग थांबवते, हेही समोर आलेलं नाहीये.

ही लस सुरक्षित आहे?

आतापर्यंत तरी लशीच्या सुरक्षिततेबद्दल कोणतेही गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले नाहीयेत. पण पॅरासिटामोलही 100 टक्के सुरक्षित नसते.

इंजेक्शन दिल्यानंतर काही रुग्णांमध्ये थोड्या काळासाठी येणारा थकवा, डोकेदुखी आणि वेदना अशी लक्षणं जाणवली होती.

"लस ही तिचं काम योग्य पद्धतीनं काम करत आहे आणि चांगली प्रतिकारशक्ती निर्माण करत आहे, यादृष्टिनं ही लक्षण महत्त्वाची आहेत," असं इंपीरिअल कॉलेज लंडनमधील प्राध्यापक पीटर ओपेनशॉ यांनी म्हटलं.

फायझरच्या तुलनेत ही लस कशी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मॉडर्ना कंपनीने विकसित केलेली लस ही 95 टक्के परिणामकारक असल्याचा दावा कंपनीने केला आहे. मॉडर्ना ही अमेरिकन कंपनी आहे.


सामग्री: काही दिवसातच होळीचा सण साजरा केला जाणार आहे. बाजारात सध्या विविध रंग दिसत आहेत.

एकीकडं होळीची तयारी होत आहेत तर दुसरीकडं याच मुद्द्यावरून कपडे साफ करणारी पावडरची कंपनी Surf Excel चर्चेत आली आहे.

तसं पाहिलं तर होळीमध्ये कपडे रंगल्यानंतर या वाँशिंग पावडरची आठवण आली असती. पण यावेळेस मात्र हे उत्पादन आणखी एका कारणासाठी चर्चेत आलं आहे.

सोशल मीडियावर  #BoycottSurfExcel हा  हॅशटॅग चांगलाच ट्रेंड होत आहे.

यामागं या कंपनीनं प्रसिद्ध केलेली जाहीरात आहे.

काय आहे ही जाहिरात?

ही फक्त एका मिनिटाची जाहिरात आहे. यामध्ये एक छोटी मुलगी तिच्या सायकलीवरून जात असते. तेव्हा तिच्यावर काही मुलं रंगाच्या पाण्यानं भरलेले फुगे फेकतात.

ती मुलगी आनंदानं ते फुगे अंगावर घेते. जेव्हा त्या मुलांचे सगळे फुगे संपतात तेव्हा ती सायकल घेऊन एका घराबाहेर घेऊन जाते. मग ती मुलगी एका छोट्या मुलाला म्हणते, "आता बाहेर ये, सगळं संपलं आहे."

तो छोटा मुलगा पांढरा कुर्ता पायजामा घालून बाहेर येतो आणि मुलीच्या सायकलीवर बसून मशिदीकडे जातो. मशिदीत जाण्या आधी तो म्हणतो की नमाज पडून येतो.

त्यावर छोटी मुलगी म्हणते, "आल्यावर रंग पडणार आहे." तेव्हा तो हसत हसत हो अशी मान हलवतो. तिथंच ही जाहिरात संपते.

ही जाहिरात 90 लाखाहून अधिकवेळा पाहिली गेली आहे. या जाहिरातीसोबत #RangLayeSang असा हॅशटॅग लिहिला आहे.

या जाहिरातीवरून काय वाद आहे?

काही उजव्या विचारांच्या संघटनांनी या जाहिरातीला  विरोध केला आहे.

ही जाहिरात होळीच्या सणाला वेगळ्या पद्धतीनं मांडत आहे, असा त्यांचा आरोप आहे.

ही जाहिरात हिंदू-मुस्लीम समुदायातली दरी दाखवत आहे असं काही लोक सोशल मीडियावर लिहित आहेत. तसंच होळीमुळं इतर धर्मातल्या लोकांना अडचणी येतात, असाही संदेश या जाहिरातीतून जात आहे.

सिनेमा निर्माते विवेक अग्निहोत्री लिहितात, "तसं तर मी कल्पकतेची बाजू धरणारा आहे. पण भारतासारख्या धर्मनिरपेक्ष देशात असे कॉपीराइटर बंदी घालायला पाहिजे. गंगा-यमुना तहजीब मधील यमुनेला वेगळं करण्याचा हा प्रयत्न आहे."

बाबा रामदेव लिहितात, "आम्ही कोणत्याही धर्माच्याविरोधात नाही. पण जे काही चाललं आहे त्यावर गंभीरपणे विचार करायला पाहिजे. ज्या परदेशी सर्फने आपण कपडे धुतो त्याच्याच धुलाईचे दिवस आले आहेत?"

या जाहिरातीची तक्रार करत आकाश गौतम लिहितात की हिंदुस्थान युनिलिव्हर कंपनीनं जाहीर माफी मागायला पाहिजे.

संदीप देव...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

होळी रंगांचा उत्सव आहे. या रंगानं आपण नाराजी, द्वेष आणि भेदभावाला विसरून एकमेकांना प्रेमानं रंग लावतो.


सामग्री: काही धर्मातील विद्यार्थी असे आहेत जे दुसऱ्या धर्मांच्या तुलनेत पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात बाजी मारताना दिसतात.

सुप्रसिद्ध संशोधन संस्था प्यू रिसर्चनुसार पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात हिंदू सगळ्यात (77%) आघाडीवर आहेत. त्यानंतर युनिटेरियन युनिव्हर्सलिस्ट (67%) यांचा नंबर लागतो. युनिटेरियन युनिव्हर्सलिस्ट मुक्त विचारांचे आहेत.

यानंतर पदवीचं शिक्षण पूर्ण करण्यात यहुदींचा (59%) नंबर लागतो. तसंच अँजलिकन चर्च (59%) तर एपिस्कोपल चर्चचे (56%) टक्के विद्यार्थी पदवीचं शिक्षण पूर्ण करतात.

2014 च्या रिलिजियस लँडस्केप स्टडीच्या अहवालातून ही आकडेवारी समोर आलेली आहे. ज्यात शैक्षणिक योग्यतेच्या आधारावर अमेरिकेतील 30 धार्मिक समुदायांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. यामध्ये अमेरिकेतील 35 हजार पदवीधारकांचा समावेश होता.

शिक्षण आणि आर्थिक प्रगती करण्यात अमेरिकेत हिंदू आणि यहुदी सर्वांत पुढे आहेत. त्यामुळे अमेरिकेत कौटुंबिक कमाई करण्यातही हे दोन्ही समुदाय सर्वांत पुढे आहेत.

2014 च्या अभ्यासानुसार 44% यहुदी आणि 36% हिंदू कुटुंबं अशी आहेत, ज्यांची कौटुंबिक कमाई कमीत कमी 1 लाख डॉलरपेक्षाही जास्त आहे.

इतर धर्मांमध्ये पदवीपर्यंतचं शिक्षण घेणाऱ्यांचं प्रमाण 27 टक्क्यांपेक्षा अधिक आहे. ज्यात बौद्ध, प्रेस्बाइटेरियन चर्च (अमेरिका) - दोन्ही 47% तर परंपरावादी इसाई (40%), मुसलमान (39%) आणि मोरमोंस (33%) यांचा समावेश आहे.

प्रत्येक 5 व्यक्तींमागे एक कॅथलिक माणूस वयस्कर आहे, त्यामुळे पदवीधारकांसोबतच त्यांच्या इतर सदस्यांची संख्याही सामान्य लोकांइतकीच अर्थात 26% च्या घरात आहे.

नॅशनल बाप्टिस्ट कन्व्हेंशनजवळ 19% आफ्रिकन मेथडिस्ट, एपिस्कोपल चर्चजवळ 21% आणि दक्षिणपंथी बाप्टिस्ट कन्व्हेंशनजवळ 19% लोकांनी पदवीचं शिक्षण घेतलेलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेत तुम्हाला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम व्हायचं असेल तर 4 वर्षाची कॉलेजची पदवी महत्त्वाची मानली जाते. पण धर्माच्या आधारावर कोण कोण पदवीपर्यंतचं शिक्षण घेतं, हे पाहिलं तर त्याची सरासरी आकडेवारी धर्मानुसार वेगवेगळी दिसते.


सामग्री: काही महिन्यांपूर्वी कामानिमित्त इंडोनेशियाला जाणं झालं. इंडोनेशिया... सध्या भूकंप आणि त्सुनामीनं हादरलेला हा देश. पण हा आणखी एका कारणासाठी ओळखला जातो तो त्यांच्याकडे मिळणाऱ्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या कॉफीमुळे. मलाही कॉफी मनापासून आवडते. त्यामुळे एका महिन्यात मी अनेक प्रकारच्या कॉफी ट्राय केल्या. कॉफीच्या टेस्टमध्ये इतकं वैविध्य असू शकतं हे मला पहिल्यांदाच जाणवलं. पण माझं कॉफीप्रेम संपलं नव्हतं. कारण मला टेस्ट करायची होती जगातील सर्वांत महाग कॉफीपैकी एक - लुवाक कॉफी.

आता तुम्ही म्हणाल यात काय आहे? अशा अनेक महागड्या कॉफी आहेत. पण थांबा, जर मी तुम्हाला म्हटलं की लुवाक कॉफी ही थेट कॉफीच्या बियांपासून नाही तर एका प्राण्याच्या 'शी'पासून म्हणजे विष्ठेपासून बनते असं सांगितलं तर? घाबरू नका. कॉफी बनवण्याची प्रक्रिया पूर्णपणे नैसर्गिक आहे. हा आहे ब्लॅक कॉफी पिणाऱ्यांसाठी एक छान ऑप्शन.

कॉफी लुवाक बनते कशी?

इंडोनेशियातील सुमात्रा, जावा, बाली आणि सुलावेसी या बेटांवर प्रामुख्याने कॉफी लुवाकचं उत्पादन होतं. या कॉफीला नाव दिलं गेलंय ते 'लुवाक' नावाच्या प्राण्यावरून.

लुवाक हा मांजरासारखाच प्राणी. आकारानं मांजरापेक्षा थोडा मोठा. या प्राण्यांचं वैशिष्ट्य म्हणजे हे प्राणी रात्री जागतात आणि दिवसा मस्त झोपा काढतात.

त्यामुळे लुवाक कॉफीची प्रक्रियाही सुरू होते ती रात्री. रात्री या लुवाक प्राण्यांना कॉफीची भरपूर फळं खायला दिली जातात. रात्रभर खाऊन ती फळं हे प्राणी पचवतात, पण बिया मात्र त्यांना पचवता येत नाहीत. परिणामी मग सकाळी त्यांच्या विष्ठेमधून बिया बाहेर पडतात.

मग काम सुरू होतं ते लुवाक कॉफी बनवण्याचं. लुवाकच्या शीमधून बाहेर पडलेल्या कॉफीच्या या बिया गरम आणि थंड पाण्यानं धुतल्या जातात आणि उन्हात सुकवल्या जातात. विशेष म्हणजे इंडोनेशियात ही कॉफी बनवण्यासाठी कुठेही मोठ्या मशिन्स वापरले जात नाहीत. कॉफी मेकिंग मशीन आहेत ते लुवाक प्राणीच. कॉफीच्या बिया सुकल्या की त्या निवडल्या जातात आणि तव्यावर किंवा पातेल्यात भाजल्या जातात.

बिया सुकवल्यामुळे त्यातलं पाणी निघून गेलेलं असतं आणि त्या भाजल्यानं कडक आणि टणकं होऊन कुरकुरीत बनतात. पण या बिया भाजताना त्या सतत परताव्या लागतात. बिया गोल्डन ब्राऊन झाल्या की बाहेर काढल्या जातात. इंडोनेशियात बहुतेक करून चुलीवर बिया भाजल्या जातात. मातीच्या पातेल्यात भाजलेल्या या बियांना त्यामुळे एक वेगळा स्वाद...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चहा किंवा कॉफी नसती तर अनेकांचं काय झालं असतं या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासारखं आहे. आपल्यातले अनेकजण 'टी टॉटलर' किंवा 'कॉफीहॉलीक' असतील. पण कॉफीच्या चाहत्यांसाठी एक विशेष सूचना. पुढे जे वाचणार आहात त्यामुळे तुमच्या कॉफी प्रेमाला फटका बसू नये इतकीच अपेक्षा.


सामग्री: काही महिन्यांपूर्वी त्यांना ग्लोबल टीचर पुरस्कार मिळाला आहे. त्यांना ऑनलाईल शिक्षण, मुलांच्या परीक्षा आणि शिक्षकांचे मुद्दे याबद्दल काय  वाटतं? हे जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

व्हीडिओ रिपोर्ट - गणेश पोळ, बीबीसी  मराठी प्रतिनिधी.

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शाळेतल्या शिक्षकांची आपल्या जीवनघडणीत मोठी भूमिका असते. चांगले शिक्षक भेटले तर मुलं यशाची उंच शिखरं गाठतात. तर सोलापूरचे रणजितसिंह डिसले गुरुजी हे पण अशाच शिक्षकांपैकी एक आहेत.


सामग्री: काही माध्यमांमध्ये सर्व सामान्य रेल्वेगाड्या 30 सप्टेंबर पर्यंत रद्द झाल्याच्या बातम्या प्रसिद्ध होत आहेत. ते चूक असल्याचे रेल्वे मंत्रालयाने एका ट्वीटद्वारे स्पष्ट केले आहे.

रेल्वेगाड्या रद्द होण्यासंदर्भात कोणतेही नवे परिपत्रक काढलेले नाही. सर्व विशेष गाड्या पूर्वीसारख्या सुरू राहातील असं मंत्रालयानं स्पष्ट केलं आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अशी केली होती रेल्वे सुरू करण्याची घोषणा-

12 मे पासून पॅसेंजर ट्रेन हळूहळू सुरू करण्यात येईल, अशी माहिती रेल्वे मंत्री पीयूष गोयल यांनी दिली होती.

सुरुवातीला नवी दिल्लीतून काही स्पेशल ट्रेन्स धावतील देशातल्या 15  मुख्य शहरांपर्यंत प्रवास करतील आणि अडकलेल्या प्रवाशांची ने-आण करतील, असं गोयल यांनी ट्वीट करून म्हटलं होतं.

या 15 शहरांमध्ये दिब्रूगढ, आगरताळा, हावडा, पटना, बिलासपूर, रांची, भुवनेश्वर, सिकंदराबाद, बंगळुरू, चेन्नई, थिरुवनंतपुरम, मडगाव, मुंबई सेंट्रल, अहमदाबाद आणि जम्मू तावी यांचा समावेश असेल.

त्यानंतर टप्प्याटप्प्याने स्थलांतरित मजुरांसाठीच्या दररोज 300 श्रमिक स्पेशल ट्रेन्स आणि कोव्हिड केअर सेंटरसाठीचे 20  हजार डबे वगळून इतर उपलब्ध डब्यांनुसार नवीन मार्गांसाठी रेल्से सुरू केली जाईल.

11 मे रोजी दुपारी 4 वाजल्यापासून या ट्रेनसाठी बुकिंग सुरू होईल. रेल्वेचं तिकीट https://www.irctc.co.in/ या वेबसाईटवरच उपलब्ध असेल.

रेल्वे स्टेशन्सवरील काऊंटर तिकीट विक्रीसाठी बंदच राहतील, तिथं कोणतंही तिकीट मिळणार नाही.

प्रवास करताना काय करावं लागेल?

1.अधिकृत तिकीट असलेल्या प्रवाशांनाच रेल्वे गाडीत प्रवेश दिला जाईल.

2.प्रवाशांनी मास्क किंवा तोंडाला रुमाल बांधणं अनिवार्य असेल.

3.रेल्वे स्थानकावर मेडिकल तपासणी केली जाईल.

4.कोरोनाची लक्षणं नसलेल्या व्यक्तींनाचा प्रवासाची मुभा दिली जाईल.

5.या गाड्यांचं वेळापत्रक लवकरच जाहीर केलं जाईल.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

30 सप्टेंबरपर्यंत रेल्वेगाड्या रद्द झालेल्या नसल्याचे स्पष्टीकरण रेल्वे मंत्रालयाने दिले आहे.


सामग्री: काही मुलींना छातीला अतिशय घट्ट पट्टा बांधावा लागतो.

या प्रथेत वयात येणाऱ्या मुलींच्या स्तनांना गरम वस्तूने, सहसा दगड किंवा लाकडी काठीने, दाबतात. यामुळे मुलींच्या स्तनांची वाढ थांबते आणि छाती सपाट राहाते.

मुलीचं शरीर भरलं नाही तर तिच्याकडे पुरुष आकर्षित होणार नाहीत आणि ती पुरुषी नजरांपासून लपून राहील, या धारणेतून असं केलं जातं.

या अनिष्ट प्रथेचं मूळ पश्चिम आफ्रिकेत आहे. मात्र युरोपातल्या काही देशातही ही प्रथा पोचली आहे, अगदी ब्रिटनमध्येसुद्धा.

त्यामुळे वयात येऊ घातलेल्या मुली या अनिष्ट प्रथेला बळी पडू नये, यासाठी शालेय अभ्यासक्रमात याविषयाची माहिती देणं अनिवार्य करण्याचा निर्णय ब्रिटनच्या नॅशनल एज्युकेशन युनियनने घेतला आहे.

'रडायचीही परवानगी नाही'

'किनाया' (नाव बदललं आहे) ब्रिटनमध्ये राहते. तिचे वाडवडील पश्चिम आफ्रिकेत राहात होते. सध्या ती ब्रिटनमध्ये राहात असली तरी तिलाही या प्रकाराचा सामना करावा लागला, तोही वयाच्या दहाव्या वर्षी!

ती सांगते, तिच्या आईने तिला सांगितलं, "तू तुझ्या स्तनांना इस्त्री करून छाती सपाट केली नाहीस तर पुरुष तुझ्याकडे सेक्स करण्यासाठी येतील."

लहानपणी मुलीचे स्तन सपाट करण्याचं काम सहसा आईच करते. यासाठी दगड, लाकडी काठी, मोठा चमचा तापवून त्याने स्तनांवर अक्षरशः इस्त्री केली जाते. या गरम वस्तूंनी स्तनांना मालीश करतात किंवा ते दाबतात.

हा अघोरी प्रकार अनेक महिने सुरू राहू शकतो.

अशा प्रकारचा दगड ब्रेस्ट आयर्निंगसाठी वापरला जातो.

"कितीही काळ लोटला, तरी लहानपणी भोगलेल्या त्या वेदना विसरता येत नाहीत," किनया सांगते.

"तुम्हाला रडताही येत नाही. कारण तुम्ही रडलात तर तो तुमच्या कुटुंबाचा अपमान समजला जातो. तुम्ही रडताय म्हणजे तुम्ही कमजोर आहात," किनाया सांगते.

ती आता मोठी झाली आहे आणि तिलाही मुली आहेत. तिची मोठी मुलगी जेव्हा दहा वर्षांची झाली तेव्हा तिचेही स्तन सपाट करण्याचा सल्ला किनायाच्या आईने दिला होता.

"मी सरळ सांगितलं, अजिबात नाही. मी अजूनही त्या धक्क्यातून सावरलेले नाही. मी जे सहन केलं ते माझ्या मुलींना सहन नाही करू देणार."

किनाया आता आपल्या घरच्यांबरोबर राहात नाही. पण तिला भीती आहे की तिच्या मर्जीविरुद्ध तिच्या घरचे तिच्या मुलींवर जबरदस्ती करून हे अघोरी कृत्य करू शकतात.

किनाया आणि तिची मुलगी

एकट्या ब्रिटनमध्ये जवळपास एक हजार मुली या अनिष्ट प्रथेला बळी पडल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्तनांना इस्त्री करणे - वाचून आश्चर्य वाटेल. मात्र एकविसाव्या शतकातलं हेही एक वास्तव आहे.


सामग्री: काही राजकीय लोकांनी त्याच्याविरुद्ध प्रचाराची मोहीम उघडल्याचं हाफिज सईदनं बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

पाकिस्तानचे संरक्षण मंत्री खुर्रम दस्तगीर यांनी बीबीसीशी बातचीत करताना सांगितलं होतं की, हाफिज सईद विरुद्धची कारवाई ही 'ऑपरेशन रद्द- उल- फसाद'चा भाग आहे.

बीबीसी उर्दूचे प्रतिनिधी शफी नई जामई यांनी हाफिज सईदला यासंदर्भात विचारलं की, ऑपरेशन रद्द उल फसाद कट्टरवाद्यांविरुद्ध होतं, याचा अर्थ सरकारनं जमात उद दावाला कट्टरवादी संघटना म्हटलं आहे का?

या प्रश्नाला उत्तर देताना हाफिज सईदनं सांगितलं की, त्याच्याकडे अशी कोणतीही नोटीस आलेली नाही आणि या म्हणण्याला कोणताही आधार नाही.

पाकिस्तान भारत आणि अमेरिकेच्या दबावाखाली

बीबीसी उर्दूशी बोलताना हाफिज सईद म्हणाला, "मी तर स्पष्टपणे सांगतो की, अमेरिकेच्या दबावामुळे सर्व गोष्टी होत आहेत. भारत हे सगळं करत आहे आणि आता आमचे संरक्षण मंत्रीसुद्धा त्यांच्या बाजूनेच बोलत आहेत."

त्यानं सांगितलं की, "न्यायालयानं माझी नेहमीच निर्दोष मुक्तता केली आहे, पण काही राजकीय लोक त्यांच्या अजेंड्यावर काम करत आहेत आणि म्हणून माझ्याविरोधात मोहीम सुरू आहे."

सईदनं सांगितलं, "आम्ही काय आहोत, हे साऱ्या जगाला माहिती आहे. जेव्हा पेशावरमध्ये लहान मुलांवर हल्ला झाला तेव्हा सगळ्यांत आधी आम्ही तिथे आम्ही पोहोचलो होतो."

"अशाच प्रकारे आमच्या प्रदेशात आम्ही दहशतवाद संपवण्यासाठी साहित्य छापलं. जागोजागी काम केलं. मला नाही माहीत हे लोक आता कोणत्या अजेंड्यावर काम करत आहेत."

'अमेरिकेशी भांडण नाही'

अमेरिका हाफिज सईदवर ड्रोन हल्ला करणार आहे, अशा आशयाच्या बातम्यांविषयी बीबीसीनं हाफिज सईदला विचारलं तेव्हा त्यानं या बातम्यांचं खंडन केलं.

हाफिज सईदनं सांगितलं, "अमेरिकेबरोबर आमचं कोणतंच भांडण नाही. आमच्यात काही वैमनस्य नाही. आमच्या विरोधात कोणी असेल तर तो भारत आहे आणि भारत अमेरिकेला उद्युक्त करू शकतो."

जमात- उद- दावाच्या हक्कानी नेटवर्कच्या बरोबर संबंधांच्या प्रश्नावर हाफिज सईद म्हणाला की, जमात उद दावाचा हक्कानी नेटवर्क आणि अफगाणिस्तानातील परिस्थितीशी कोणताही संबंध नाही. अमेरिकेनं अफगाणिस्तानातून निघून जावं असं मत मात्र त्यानं व्यक्त केलं.

हक्कानी नेटवर्कबरोबर त्यांचं नाव जोडल्याच्या मुद्दयावर सईदनं सांगितलं, "हा हक्कानी लोकांचा प्रश्न आहे."

"ते अफगाणिस्तानात आपल्या स्वातंत्र्याची लढाई लढत आहेत. जे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जमात -उद- दावाचा प्रमुख हाफिज सईदचं म्हणणं आहे की, त्याच्या पक्षाच्या विरुद्ध सुरू असलेली कारवाई अमेरिका आणि भारताच्या दबावाखाली होत आहे.


सामग्री: काही राज्यात काँग्रेसला खातंही उघडता आलं नाही अशी परिस्थिती आहे.

या निकालावर चर्चा करण्यासाठी शनिवारी काँग्रेस कार्यकारिणीच्या बैठकीत राहुल गांधी आणि सोनिया गांधी उपस्थित होते.

या पराभवाने राहुल गांधींच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झालं होतं. अशावेळी प्रश्न उपस्थित होतो की काँग्रेसचं भविष्य काय आहे? पक्ष आपल्या पराभवातून वर येणार आहे का? जर त्यांना पुनरागमन करायचं असेल तर त्यांची काय रणनीती असेल?

काँग्रेससाठी अस्तित्वाचा प्रश्न

काँग्रेससमोर मोठं आव्हान निर्माण झालं आहे.

2014 मध्ये हे कळत होतं की 10 वर्षांपर्यंत यूपीएचं सरकार अस्तित्वात होतं. भ्रष्टाचाराचे आरोप होते आणि नेतृत्वाचीही समस्या मोठ्या प्रमाणात होती. यावेळी काँग्रेस पक्ष पाच वर्षं विरोधीपक्षात होता. त्याचा काहीतरी फायदा व्हायला हवा होता.

निवडणुकीत राहुल गांधी आणि प्रियंका गांधींनी प्रचार केला होता. काँग्रेसने चांगल्या पक्षांशी युती केली होती. ज्या राज्यात काँग्रेसचं सरकार आहे तिथे कमीत कमी तीस जागा येतील, अशी अपेक्षा होती. मात्र तसं काही झालं नाही.

काँग्रेसच्या नऊ माजी मुख्यमंत्र्यांचा पराभव झाला. अमेठी हा तर पक्षाचा बालेकिल्ला होता. तिथेही पक्षाचा पराभव झाला. त्यामुळे काँग्रेसच्या समोर एक मोठं संकट उभं राहिलं आहे. पुढे काय करावं हे त्यांना समजत नाही.

आव्हानं काय आहेत?

नेहरू-गांधी कुटुंबीयांमधले सर्व सदस्य प्रभावहीन ठरले ही काँग्रेससमोरची सगळ्यांत मोठी समस्या आहे. मात्र त्यांच्याकडून राजीनामा घ्यावा अशा स्थितीत सध्या काँग्रेस नाही.

प्रियंका आणि राहुल गांधी दोघंही सक्रिय राजकारण सोडू इच्छित नाही. मोदी सरकारच्या काळात त्यांच्यावर काही आरोप लागले तर त्यांच्या बचाव करण्यासाठी निदान एका राजकीय पक्षाची गरज आहे.

सध्या काँग्रेसमध्ये ज्या घडामोडी सुरू आहेत त्यावरून मला असं वाटतं की येणारा काळ काँग्रेससाठी अत्यंत कठीण आहे.

दुसरी गोष्ट म्हणजे काँग्रेसमध्ये महत्त्वाच्या पदावर असलेल्या व्यक्तींकडे कोणत्याही प्रकारचा जनाधार नाही. आपल्या स्थानाला धक्का लागू नये यासाठी ते नक्कीच प्रयत्नशील असतील. त्यामुळे राहुल गांधींनी राजीनामा द्यावा अशी त्यांची मुळीच इच्छा नाही. त्यामुळे हे संपूर्ण प्रकरण गुंतागुंतीचं आहे आणि त्याचा कोणताच तोडगा सध्या दिसत नाही.

आता राहुल गांधीच जर पक्षाध्यक्षपदी राहणार असतील तर प्रश्न कुणाला आणि किती विचारायचे हा प्रश्न...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नुकत्याच पार पडलेल्या निवडणुकीत काँग्रेसची कामगिरी 2014 च्या तुलनेत चांगली होईल, अशी अपेक्षा केली जात होती. मात्र त्यांना केवळ 52 जागांवर विजय मिळवता आला.


सामग्री: काही लोक जीव जाईपर्यंत काम करत आहेत. त्यांना जपानमध्ये कारोशी म्हणतात. कर्मचाऱ्यांनी जास्त वेळ काम करू नये, म्हणून काही कंपन्यांनी ड्रोन बसवले आहेत.

तुमची कामाची वेळ संपली की हा ड्रोन तुम्हाला घरी जाण्याची आठवण करून देतो. अतिकाम करणाऱ्यांवर डोळा ठेवण्यासाठी आणखी काय काय उपाय योजना जपानमध्ये होत आहेत, हे जाणून घेण्यासाठी हा व्हीडिओ पाहा.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुम्ही अतिकाम तर करत नाहीत ना? किंवा कामाच्या ठिकाणी खूप वेळ बसत तर नाही ना? जपानमध्ये अतिकाम करणं ही गंभीर समस्या बनली आहे.


सामग्री: काही लोक त्यांना 'गोब्राह्मण प्रतिपालक' (ब्राह्मण आणि गायींचे रक्षक) म्हणतात. काही जण सांगतात की लोक त्यांना 'कल्याणकारी राजा' म्हणायचे.

शिवाजी मुस्लीमविरोधी होते, असाही एक मतप्रवाह आहे.

काही वर्षांपूर्वी मिरज-सांगली भागात गणेशोत्सवाच्या वेळी एका देखाव्यावर शिवाजी अफजलखानाला मारताना दाखवलं होतं. एक हिंदू राजा एका मुसलमानाला मारत आहे, अशी प्रतिमा निर्माण करण्यात आली. ते पोस्टर संपूर्ण महाराष्ट्रात पोहोचलं आणि नंतर जातीय हिंसाचार झाला.

जाणता राजा नाटकातील एक दृष्य

अशा प्रकारचा प्रचार मुसलमानांना भडकवण्यासाठी होत असतो. काही हिंदुत्ववादी कार्यकर्त्यांनी प्रतापगडाजवळची अफजलखानची कबर तोडण्याचा प्रयत्नसुद्धा केला.

शिवाजी महाराजांनी कबर उभारली होती, असं जेव्हा सांगितलं तेव्हा हा उपद्रव थांबला होता.

मुस्लिमांबद्दल धोरण काय होतं?

शिवाजी सर्व धर्मांचा सन्मान करायचे. त्यांची धोरणं, लष्करं आणि प्रशासनिक नियुक्त्यांमध्ये या धोरणाची झलक दिसून येते.

शिवाजींचे आजोबा मालोजीराजे भोसले यांनी सुफी संत शाह शरीफ यांच्या सन्मानाप्रित्यर्थ आपल्या मुलांची नावं शहाजी आणि शरीफजी ठेवली होती.

शिवाजी औरंगजेबाविरुद्ध आणि स्थानिक हिंदू राजांविरुद्धही लढले.

जाणता राजामधील एक दृष्य

गमतीची गोष्ट अशी की औरंगजेबविरोधातल्या युद्धात औरंगजेबच्या सेनेचं नेतृत्व करण्यासाठी राजा जयसिंह होता. तो रजपूत होता आणि औरंगजेबच्या दरबारात उच्चाधिकारी होता.

शिवाजींनी आपल्या प्रशासनात मानवतेचं जे धोरण अवलंबलं होतं, ते कोणत्याही धर्मावर आधारित नव्हतं.

लष्कर आणि नौसेनेत सैनिकांच्या नियुक्तीसाठी धर्म हा निकष नव्हता आणि त्यातले एक तृतीयांश सैनिक मुस्लीम होते.

शिवाजी महाराजांच्या नौसेनेची धुरा सिद्दी संबलच्या हाती होती आणि त्यांच्या नौसेनेत सिद्दी मुस्लीम मोठ्या संख्येने होते.

जेव्हा शिवाजी आग्र्यात नजरकैदेत होते, तेव्हा तिथून पलायन करण्यासाठी ज्या दोघांनी त्यांना मदत केली होती, त्यांच्यात मदारी मेहतर नावाचे मुस्लीम होते.

त्यांच्या गुप्तहेर प्रकरणांचे सचिव मौलाना हैदर अली होते आणि त्यांच्या शस्त्रागाराची कमान इब्राहिम खानच्या हातात होती.

जाणता राजामधील एक दृश्य

शिवाजींनी हजरत बाबा याकुत थोरवाले यांना आजन्म निवृत्ती वेतन देण्याचा आदेश दिला होता. त्याचवेळी गुजरातमध्ये असलेल्या चर्चवर हल्ला झाला, तेव्हा फादर एंब्रोज यांची मदत केली होती.

शिवाजी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्रात छत्रपती शिवाजी सगळ्यांत लोकप्रिय राजे आहेत. मुंबई विमानतळ आणि रेल्वे स्थानकाला त्यांचं नाव आहे. अरबी समुद्रात त्यांचं भव्य स्मारक करण्याची योजना आहे. त्यांच्या राजकीय विचारसरणीची सर्वजण आपापल्या पद्धतीने आठवण करत असतात.


सामग्री: काही वर्षांपूर्वी उत्खनन करत असताना टोंब ऑफ टॅहम्समध्ये एक फुटलेली बरणी सापडली होती. या बरणीत पांढऱ्या रंगाचा पदार्थ गोठलेल्या अवस्थेत सापडला होता.

हा पदार्थ खाण्याचाच पदार्थ असावा अशी शक्यता त्यावेळी वाटली होती. आता त्या पदार्थाचा अभ्यास पूर्ण झाला असून हा पदार्थ चीज होता असं शास्त्रज्ञांनी सांगितलं आहे. हे चीज किमान 3200 वर्षांपूर्वीचं असावं असं त्यांनी म्हटलं आहे.

हा महत्त्वपूर्ण शोध असल्याचं म्हटलं जात आहे. कारण इजिप्तमध्ये चीजचं उत्पादन होत असावं याबद्दल काहीच माहिती उजाडात आली नव्हती. त्यामुळे हे संशोधन महत्त्वपूर्ण मानलं जात आहे. हे संशोधन जर्नल ऑफ अॅनालिटिकल केमिस्ट्रीमध्ये प्रकाशित करण्यात आलं आहे.

आम्ही ज्या पदार्थाचा अभ्यास केला तो पदार्थ चीज आहे. कदाचित हे जगातलं सर्वांत पुरातन चीज असावं, असं डॉ. एनरिको ग्रेको यांनी म्हटलं. ग्रेको हे कॅटनिया विद्यापीठाशी संलग्न आहेत. या प्रकल्पात त्यांना कैरो विद्यापीठाच्या संशोधकांचं साहाय्य मिळालं आहे.

हे चीज बकरीच्या किंवा मेंढीच्या दुधापासून तयार करण्यात आलेलं असावं पण त्याचा फ्लेवर कसा होता हे अद्याप आम्हाला समजलं नाही. प्राचीन काळातलं, 'इजिप्शिएन चीज हे खूप खूप आंबट' असावं असं चीज हिस्टोरियन पॉल किंडस्टेड यांनी न्यूयॉर्क टाइम्सला सांगितलं.

या चीजमध्ये बॅक्टेरियाचे अवशेष सापडले आहेत. जर अनपाश्चराइज (निर्जंतुकीकरण न केलेलं) पदार्थ खाल्ल्यानंतर ब्रुसेलॉसिस हा रोग होऊ शकतो. हे बॅक्टेरिया ब्रुसेलॉसिसला कारणीभूत ठरू शकतात. ताप येणं, घाम येणं आणि अंगदुखी ही या आजाराची लक्षणं आहेत. हा आजार अजूनही अस्तित्वात आहे.

प्राचीन इजिप्शिएन शहर मेमफीसचे महापौर टेहम यांच्या कबरीत हे चीज सापडलं होतं.

कैरोजवळच्या सक्कारा भागात ही कबर आहे. 1885 साली पहिल्यांदा या जागेचा शोध लागला होता. नंतर ही जागा वाळूखाली दबली गेली होती. त्यानंतर 2010ला पुन्हा या जागेची माहिती जगासमोर आली होती.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्राचीन इजिप्शियन कबरीचं उत्खनन करत असताना पुरातत्त्व शास्त्रज्ञांना सापडलेला पदार्थ चीज आहे असं जाहीर करण्यात आलं आहे. हे चीज जगातलं सर्वांत पुरातन चीज असावं असं तज्ज्ञ म्हणत आहेत.


सामग्री: काही वर्षांपूर्वी एका भारतीय माणसाने मला खास अत्तराविषयी सांगितलं होतं. एखाद्या द्रव्याला उष्णता देऊन थंड करून त्याला शुद्ध करण्याच्या प्रक्रियेतून हे अत्तर तयार होतं. मान्सूनच्या अर्थात पहिल्या पावसाचा गंधाची झलक या अत्तरामध्ये अनुभवायला मिळते.

मला हे अत्तर अगदीच हवं होतं. सिथेंटिक प्रणालीतून तयार होणारी सेंट्स, परंपरागत अत्तरं, तेलआधारित परफ्युम या सगळ्यामध्ये मृद्गंधाचं फील देणारं अत्तर शोधून सापडणं कठीण होतं. जुन्या दिल्लीतल्या 'गुलाब सिंग जोहरीमल' या ठिकाणी हे खास अत्तर मिळतं अशी माहिती मला मिळाली होती.

गुलाब सिंग यांचे कुटुंबीय 200 वर्षांपासून अत्तर निर्मित्तीच्या क्षेत्रात कार्यरत आहेत. सकाळी दुकान उघडल्यापासून विविध स्तरातली माणसं त्यांच्या दुकानात सुगंधी अत्तरांसाठी गर्दी करतात. चांगले कपडे लेवून वावरणाऱ्या महिला, आंग्ल भाषा आणि देहबोली असणारी देशी मंडळी, आपल्या प्रेमासाठी अत्तरं धुंडाळणारी तरुण मंडळी अशी सगळ्या प्रकारची माणसं जोहरीमल यांच्या दुकानात येत असतात. बावनकशी सुगंधांचं घर म्हणजे गुलाब सिंग यांचं दुकान.

दुकान चालवणारी सातवी पिढी

गच्च वस्ती, वायरींचीं जंजाळ म्हणजे जुनी दिल्ली. चांदणी चौक या भागाची खास ओळख. चांदणी चौकाच्या लगतच असलेल्या दारिबा कलन नावाचा चिंचोळा रस्ता अत्तरविश्वाचं माहेरघर. 1659मध्ये वसवण्यात आलेली दिल्ली मुघल साम्राज्याची राजधानी होती. त्यावेळच्या चांदणी चौकाचं रूप वेगळं होतं. रुंद ऐसपैस रस्ते, कालवे आणि आखीवरेखीव वास्तू असा चांदणी चौक देखणा होता.

पण आता चांदणी चौक गर्दी आणि गच्चगोळ वस्तीचा झाला आहे. एका सकाळी गुलाब सिंग यांच्या सुगंधी द्रव्यांच्या दुकानात दहा वाजता मी पोहोचले. गाड्या, बस आणि रिक्षा यांच्या आवाजाने परिसर निनादला होता. माणसं आपापल्या नोकरी-व्यवसायात दंग होती. घोडे आणि बकऱ्यांचा आवाजही परिसरात घुमत होता.

या भाऊगर्दीत गुलाबजींचं दुकान नक्की कुठे आहे लक्षातच येत नाही. दुकानाची आतली रचना साधीशीच भासते. काही मोजकी माणसं ग्राहकांच्या प्रतीक्षेत काऊंटरच्या पल्याड बसलेली असतात. नीट पाहिलं तर नक्षीकामाच्या अनेक खुणा दिसू लागतात. लाकडी शिसवी फर्निचर, काळ दर्शवणारं जुनं भलंथोरलं घडयाळ यांच्या बरोबरीने एक फलक आपलं लक्ष वेधून घेतो. त्यावर 1816 असे आकडे असतात. दुकानाची स्थापना कधी झाली हे स्पष्ट करण्याचं काम हा फलक करतो.

वडील आणि काकांच्या बरोबरीने प्रफुल्ल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज रो डे आहे. गुलाबापासून अत्तर किंवा गुलाब जल तयार करण्याची भारतात जुनी परंपरा आहे. उत्तर भारतातले अनेक परिवार अत्तर बनवण्याचं काम करतात. गुलाबाचेच नाही तर पहिला पाऊस पडल्यावर जसा मातीचा सुगंध येतो तसं म्हणजेच मृद्गंधाचं अत्तर तयार केलं जातं.


सामग्री: काही वर्षांपूर्वी दिल्ली उच्च न्यायालयाने पुराणकालीन विचार मांडणाऱ्या या कायद्याला रद्दबातल ठरवलं होतं. हा कायदा निश्चितच राज्यघटनेनं दिलेल्या मूलभूत अधिकारांची पायमल्ली करणारा आहे.

केंद्र सरकारने या निर्णयाविरोधात अपील केलेलं नाही. मात्र भारतीय संस्कृती आणि हिंदू धर्माच्या स्वयंघोषित संरक्षकांनी या निर्णयाविरोधात सुप्रीम कोर्टात दाद मागितली आहे.

दोन न्यायमूर्तींच्या पीठाने यापूर्वी उच्च न्यायालयाने दिलेला निर्णय रद्द केला. कायदा निर्मितीचा अधिकार संसद आणि विधानसभांना आहे, त्यांनीच हा जुना कायदा बदलण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, असं या निर्णयामागील तर्क होता.

पण हा तर्क तोकडा आहे, याचं कारणं म्हणजे कोणताही कायदा मग तो नवा असो की जुना- तो  राज्यघटनेने आखून दिलेल्या चौकटीत बसतोय की नाही याचे सर्वाधिकार सुप्रीम कोर्टालाच आहेत.

समलैंगिकतेसंदर्भातील वादविवादांची लय नेहमीच दांभिकता आणि दुटप्पी मानसिकतेमुळे भरकटते. यावेळीही हाच धोका संभवतो.

सगळे धर्म समलैंगिक संबंधांकडे विकृत व्यभिचार किंवा पाप म्हणून पाहतात हे गृहीतकच मुळात चुकीचं आहे. ख्रिश्चन मिशनरी आणि कट्टरपंथी मुसलमान मौलवी यांचा भारतात प्रवेश होण्यापूर्वी हिंदूधर्मीय त्यांच्या कामजीवनाबद्दल बोलताना अवघडून जात नसत.

महादेव अर्थात शंकराचं एक रूप अर्धनारीनटेश्वर आहे. आजच्या काळातील एंड्रोजीनस सेक्श्युअलिटीचाच हा प्रकार म्हटल्यास वावगं ठरू नये.

पौराणिक आख्यायिकांनुसार विष्णूने मोहिनीचं रूप घेणं कोणत्याही भक्ताला अनैसर्गिक किंवा विकृत स्वरूपाचा वाटत नाही.

महाभारतात अर्जुनाचं पौरुषत्व बृहन्नडा होण्याने कलंकित होत नाही. शिखंडीचं लिंगपरिवर्तन सेक्स रिअसाइनमेंटचं बहुतेक पहिलं उदाहरण असावं.

कामसूत्रातही उल्लेख

गुप्त काळात रचलेल्या वात्सायनलिखित कामसूत्रामध्ये देखणे पुरुष सेवक तसंच मालिश तसंच हजामत करणाऱ्या पुरुषांसह पुरुषांच्याच संबंधाचं तपशीलवार वर्णन करण्यात आलं आहे. या संभोग सुखाचे प्रकारही विषद करण्यात आले आहेत.

बायकी हावभाव असणाऱ्या पुरुषांना पापी किंवा अपराधी ठरवण्यात येत नसे. स्त्रियांच्या एकमेकींच्या रतिक्रीडेचंही सहजतेनं वर्णन करण्यात आलं आहे. खजुराहो किंवा ओडिशातील मंदिरांमध्ये हाच विचार खुलेपणाने मांडलेला दिसतो. मध्य काळातील सखी भाव परंपरेला समलैंगिकतेचं उद्दातीकरण मानलं जाऊ शकतं.

या सगळ्याचा सारांश हाच की यहुदी, ख्रिश्चन आणि इस्लाममध्येच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सुप्रीम कोर्टाने कलम 377 संदर्भात पुनर्विचार करण्याचा निर्णय घेतल्यापासून भारतीय संस्कृती आणि हिंदू धर्मातील समलैंगिकतेबाबत होणाऱ्या चर्चेमुळं वातावरण सध्या तापलं आहे.


सामग्री: काही वर्षांपूर्वी फेसबुक, व्हॉट्सअॅपवर या कवितेनं धुमाकूळ घातला होता. बायकांनी कसं वागावं, आताच्या काळात त्या कशा बिघडल्या आहेत आणि सोशल मीडियापायी आपल्या जबाबदाऱ्या कशा टाळत आहेत, असं म्हणणाऱ्या लोकांनी हिरीरीनं ही कविता शेअर केली होती.

येता-जाता ही कविता ऐकवून आसपासच्या पोरींना टोमणे मारणं तर नित्यकर्मच झालं होतं. तुम्ही स्त्री असाल तर शक्यता आहे की असा एखादा टोमणा तुम्हालाही बसला असणार.

आजही अधूनमधून ही कविता सोशल मीडियावर दर्शन देतेच. हे सगळं आज आठवायचं कारण म्हणजे गेल्याच महिन्यात उत्तर प्रदेशातल्या एका कुटुंबानं आपल्या मुलाचं लग्न मोडलं. कारण काय तर होणारी सून सतत व्हॉट्सअॅपवर असते.

उत्तर प्रदेशातल्या अमरोहा जिल्ह्यातल्या नौगाव सदत गावात मुलगी आणि तिचे घरचे वरातीची वाट बघत बसले, पण ना नवरा मुलगा आला ना वरात.

मुलाच्या वडिलांनी फोनवरूनच कळवलं की मुलगी व्हॉट्सअॅपवरचा अतिवापर करते म्हणून आम्ही लग्न मोडत आहोत. "मुलगी लग्नाआधीही सासरच्यांना मेसेज पाठवत राहायची. सतत व्हॉटस अॅपवर राहायची म्हणून हे लग्न नको, अशी भूमिका मुलाकडच्यांनी घेतली," अमरोहाचे पोलीस अधीक्षक विपिन ताडा यांनी मीडियाला सांगितलं.

कदाचित लग्न मोडायची कारणं वेगळीही असतील. मुलीच्या वडिलांचं म्हणणं आहे की त्यांनी हुंड्यावरून लग्न मोडलं.

पण तरीही मुलगी व्हॉट्सअॅप वापरते हे कारण जाहीरपणे सांगून लग्न मोडण्याचं धाडस मुलाकडच्यांना होतं यावरूनच आपल्याकडे अजूनही सोशल मीडिया, विशेषतः व्हॉट्सअॅप वापरणाऱ्या मुलींकडे कसं पाहिलं जातं हे समजतं.

मुलींना काय करायचं व्हॉट्सअॅप?

अगदी लग्न मोडण्यापर्यंत गोष्टी जात नसल्या तरी घरोघरींच्या सासुरवाशिणींना व्हॉट्सअॅपपायी होणारे त्रास कमी नाहीत.

"एक वेळ अशी आली होती की मला मोबाईल उचलायचीही भीती वाटत होती," शीतल (नाव बदललं आहे). शीतलच लग्न झालंय आणि तिला एक मुलगीही आहे.

"माझे मिस्टर तसे उच्चशिक्षित आहेत, पण त्यांना माझं व्हॉट्सअॅप वापरणं अजिबात आवडत नाही. त्यावरून ते सतत माझ्याशी भांडण करायचे.

माझ्या सासूबाईही म्हणायच्या की, त्याला आवडत नाही तर कशाला वापरतेस मोबाईल. परिस्थिती अशी होती की ते घरात असताना ते मोबाईल पाहतील पण मी मोबाईलला अजिबात हात लावलेला चालायचा नाही. व्हॉट्सअॅप पाहाणं तर फारच लांबची गोष्ट.

बायकांना मुळात व्हॉट्सअॅपची गरजच काय असं त्यांचं म्हणणं. त्यावरून मला खूप त्रास झाला. पण एक दिवस...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"पाया पडते सुनबाई, बंद कर तुझी चाल

पहिलं तुझं वाटसप चुली मंधी जाळ

रोज नवीन नवीन ड्रेस

नवं काढतीस फोटू...

र डून रडून उपाशीच

झोपून घेतो छोटू

डिपी का फीपी बदलण्याच्या नादात

करपून जाते डाळ

पहिलं तुझ वाटसप चुली मंधी जाळ…"


सामग्री: काही वर्षांपूर्वीचे हे फोटो आताचे भासवून व्हायरल केले जात आहेत.

पाकिस्तानमध्ये खैबर पख्तुनख्वाह राज्यात बालाकोटमध्ये जैश-ए-मोहम्मद या कट्टरतावादी संघटनेचं सगळ्यात मोठं प्रशिक्षण केंद्र आम्ही लक्ष्य केलं, असं भारतानं स्पष्ट केलं होतं. या हल्ल्यात या संघटनेचे काही प्रमुख नेते ठार झाल्याचं भारतानं म्हटलं होतं.

14 फेब्रुवारी रोजी जम्मू काश्मीरमधील पुलवामा येथे CRPF जवानांवर हल्ला झाला होता. या हल्ल्यात 40 सैनिकांनी जीव गमावला.

जैश-ए-मोहम्मद संघटनेने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली होती. या घटनेनंतर जैश-ए-मोहम्मद संघटना भारतात आणखी काही ठिकाणी हल्ले घडवणार असल्याचं भारताने सांगितलं. त्यामुळे प्रतिबंधात्मक कारवाई म्हणून बालाकोट इथे आक्रमण केल्याचं भारताने एका पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

मात्र भारतीय अधिकाऱ्यांनी या आक्रमणाचे कोणतेही फोटो शेअर केले नाहीत.

दुसरीकडे, भारताच्या या हल्ल्यात कोणतीही जीवितहानी झालेली नाही, फक्त एका खुल्या जागेतील काही झाडं मोडली गेली, अशा आशयाचे फोटो पाकिस्तानतर्फे शेअर करण्यात आले.

म्हणजे दोन्ही देशांतर्फे परस्परविरोधी दावे करण्यात आले. पाकिस्तानात करण्यात आलेल्या हवाई आक्रमणाचे आणि झालेल्या प्रचंड नुकसानाचे कथित फोटो अनेक शेअर करण्यात आले.

हे फोटो फेसबुक, व्हॉट्सअॅप, ट्विटरच्या माध्यमातून हजारो वेळा शेअर करण्यात आले. मात्र हे फोटो खोटे असल्याचं बीबीसीच्या पडताळणीनंतर स्पष्ट झालं आहे.

फोटो क्रमांक 1

भारताने बालाकोट येथे केलेल्या हवाई आक्रमणात प्रचंड नुकसान झाल्याचा हा कथित फोटो आहे. घरं आणि इमारती भुईसपाट झाल्याचं या फोटोत दिसत आहे. मात्र सध्याच्या भारत-पाकिस्तान धुमश्चक्रीशी याचा संबंध नसल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

हा फोटो 2005 मधला आहे.

2005 मध्ये पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये झालेल्या भूकंपात नुकसान झालेल्या घरांचा हा फोटो आहे. या भूकंपात पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये 75,000 जणांचा मृत्यू झाला होता.

AFP वृत्तसंस्थेनं 10 ऑक्टोबर 2015 रोजी हा फोटो प्रसिद्ध केला होता.

फोटो क्रमांक 2

"I Support Amit Shah" नावाच्या एका व्हॉट्सअॅप ग्रुप तसंच फेसबुक पेजेसवर एक फोटो वेगाने शेअर केला जात आहे. हे सगळे फोटोही त्याच भूकंपाचे आहेत. या फोटोतही प्रचंड नुकसान दिसत आहे.

हाही भूकंपाचाच फोटो आहे.

पौला ब्रॉन्स्टीन यांनी टिपलेला हा फोटो आजही गेटी इमेजेसवर उपलब्ध आहे.

फोटो क्रमांक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताने पाकिस्तानमध्ये ज्या ठिकाणी हवाई हल्ला केला, त्या ठिकाणचे कथित फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत.