सामग्री: त्या पार्टीत पद्मिनी एका कोपऱ्यात बसून होती. पद्मिनी अकाऊंटंट मूर्ती यांची पत्नी. जेव्हा कंपनीचे अधिकारी त्यांच्या पत्नीसोबत पार्टीत आले, तेव्हा सर्वजण उठून त्यांच्याजवळ गेले. त्यांचं स्वागत केलं.

मूर्तीनेही आपल्या बायकोला सोबत यायला सांगितलं. पण पद्मिनी जागेवरून उठली नाही.

ती दुर्मुखून बसली होती. "सुंदर आहे ना...म्हणून शिष्टपणा करतीये," पार्टीमधल्या इतर बायकांची आपापसांत कुजबूज सुरू होती.

ते अधिकारी खूपच आनंदी आणि हसतमुख व्यक्तिमत्त्वाचे होते. ते पद्मिनीजवळ गेले आणि त्यांनी तिला अभिवादन केलं.

"जर तुम्ही अशा उदास बसलात, तर आम्हाला आवडणार नाही," त्यांनी म्हटलं.

आपण दोन मिनिटांत तिला हसवू, अशी पैज त्यांनी लावली होती. पण पद्मिनी अस्वस्थ होती.

त्या अधिकाऱ्याच्या विनोदावर सगळेजण जोरजोरात हसत होते. पण पद्मिनी हसत नव्हती, तिच्या डोळ्यांत पाणी आलं होतं. तिच्या अशा वागण्यामुळे मूर्तीही उदास झाला होता.

त्यानं काहीतरी निमित्त सांगितलं आणि पद्मिनीला घेऊन पार्टीतून बाहेर पडला.

असं काय झालं होतं की, पद्मिनीला हसण्याची धास्ती वाटत होती?

गेल्या काही वर्षांपासून पद्मिनीला एक समस्या सुरू झाली होती. ती हसली किंवा जोरात खोकली की मूत्रविसर्जन व्हायचं.

तिनं बाहेर जाणंही थांबवलं होतं.

खोकल्यावर, शिंकल्यावर किंवा अगदी जोरात हसल्यावरही मूत्रविसर्जन होणं ही एक आरोग्यविषयक समस्या आहे. त्याला Stress Urinary Incontinence म्हणतात. अगदी शब्दशः बोलायचं झालं तर तणावामुळे झालेला 'मूत्र असंयम' असं या समस्येला म्हणता येईल.

ओटीपोटाच्या आसपासचे स्नायू कमकुवत झाल्यामुळे ही समस्या निर्माण होते.

महिलांच्या आरोग्याची समस्या

सुनंदा आणि रुक्मिणी या समोरासमोरच्या फ्लॅटमध्ये राहतात. त्या दोघींचे पतीही एकाच ऑफिसमध्ये काम करतात. रुक्मिणीला दिवाळीनिमित्त तिच्या मैत्रिणींना घरी बोलवायचं होतं.

सुनंदा आणि रुक्मिणी खरेदीसाठी म्हणून मॉलमध्ये गेल्या. सगळीकडे फिरून त्यांनी सामान तसंच क्रोकरी खरेदी केली. नंतर फूड कोर्टमध्ये जाऊन त्यांनी आईस्क्रीम, सॉफ्ट ड्रिंक्स घेतले.

सुनंदाला मॉलमध्ये वॉशरुमला जायचं होतं. पण तिथं गर्दी होती, त्यामुळे त्या रिक्षा करून घरी आल्या. रुक्मिणी आणि ती आपापल्या घराचं दार उघडत होत्या. पण सुनंदाला बाथरुमला जाण्याची अतिशय घाई झाली होती, तिला नियंत्रण ठेवणं कठीण जात होतं आणि पर्समधली चावी पटकन हाताशी येत नव्हती....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

खळखळून हसता येऊ नये, खोकता येऊ नये असा हा कोणता आजार आहे?


सामग्री: त्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने त्यांच्या वाचकांना प्रश्न विचारला होतो की, मुख्यमंत्र्यांच्या या वक्तव्याविषयी तुम्हाला काय वाटतं?  वाचकांच्या अनेक प्रतिक्रिया आल्या. त्यातल्याच या प्रातिनिधिक.

अमेय जोशी लिहितात, "मुंबई-पुण्यासारख्या आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठा, नाशिक, कोल्हापूर, नागपूरसारख्या वाढणाऱ्या शहरांमधील संधी, अनेक शिक्षणसंस्था, त्यामुळे लगेच उपलब्ध होऊ शकणारं कुशल मनुष्यबळ, एमआयडीसी, सहकार्य करणारे स्थानिक अशा अनेक सकारात्मक बाबी पाहता महाराष्ट्र राज्य नंबर वन यापूर्वीच झाले पाहिजे होते."

"इतर राज्यांचा विचार केला तर गुजरात हे उद्योग क्षेत्रात आपल्या कितीतरी पटीने अधिक प्रगतीशील आहे, तसंच कर्नाटक आपल्याला या क्षेत्रात तोडीस तोड आहे. मोठे उद्योग जे ब्रॅण्ड व्हॅल्यू तयार करतात असे महाराष्ट्रात क्वचित पाहायला मिळतात," असं मत व्यक्त केलं आहे प्रसाद वाळीव यांनी.

संदेश बच्छाव म्हणतात, "माझा महाराष्ट्र सुजलाम सुफलाम आहे तसंच औद्योगिक विकासातही पुढे आहे. पण फडवणीस सरकार सध्या महाराष्ट्र आणि मुंबई गुजरातला दत्तक देऊ बघतंय. त्यामुळे त्यांनी मुंबई मधील मराठी उद्योजकांना त्रास देऊन त्यांना गुजरातमध्ये गुंतवणूक करायला लावलंय."

"महाराष्ट्र औद्योगिक धोरण व कुशल मनुष्यबळ उपलब्धता ह्या दोन गोष्टीमुळे अग्रेसर आहे. या तुलनेत महाराष्ट्राच्या तोडीला फक्त तामिळनाडू आहे. तुलनेत गुजरात व कर्नाटक राज्य  केमिकल, आय टीसारख्या फक्त काही क्षेत्रांमध्ये अग्रेसर आहेत, असं मत व्यक्त केलं आहे गुरुदत्त देशपांडे यांनी.

"मात्र अनेक राज्यं आता आपलं धोरण उद्योगपरिपूर्ण करून आव्हान निर्माण करत आहेत जसे आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणा. महाराष्ट्राला जर अग्रस्थान कायम ठेवायचे असेल तर पायाभूत सुविधा, वीज व पाणी उपलब्धता आणि कुशल मनुष्यबळ पुरवठा याकडे विशेष लक्ष द्यावे लागेल," असंही ते पुढे लिहितात.

"या कार्यक्रमात राज्याची उत्तम मार्केटिंग व्यूहरचना करणे हे उद्दिष्ट ठेवून मुख्यमंत्री बोलत होते," कौस्तुभ जोशी म्हणतात.

"समजा झारखंडचे मुख्यमंत्री अशा कार्यक्रमात बोलत आहेत तर ते म्हणतील का की आमचं राज्य अत्यंत मागास आहे,  खाणकाम वगळता विशेष काहीही नाही. असं होतं नसतं ! आपल्याला पैसे आणायचे आहेत. बोलायला लागणारच !", असं ते लिहितात.

सचिन नरवडे म्हणतात, "आज तरी असं सांगता येणार नाही. पण महाराष्ट्रासारखं मनुष्यबळ उर्वरित महाराष्ट्रात मिळणं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मॅग्नेटिक महाराष्ट्र परिषदेत मुख्यमंत्र्यांनी उद्योग आणि गुंतवणुकीसाठी देशात महाराष्ट्र प्रथम क्रमांकाचं राज्य आहे असं विधान केलं आहे. अर्थात इतर राज्यांनीही असे दावे केले आहेत.


सामग्री: त्या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने वाचकांना विचारलं होतं की, योगी सरकार दिवाळीच्या निमित्ताने अयोध्येचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आणत आहेत का? अनेक वाचकांनी त्यांची मतं व्यक्त केली आहेत. त्यापैकी ही काही प्रातिनिधिक मतं.

दिनकर पाटील म्हणतात की, "योगी सरकार सर्वधर्म समभाव मानणारे आहोत असं दाखवत असले तरी ते त्यांचे खायचे दात नाहीत."

मनोज बेंद्रे म्हणतात की, हो! दुर्दैवाने खरं आहे. योगी सरकार दिवाळीच्या निमित्ताने अयोध्येचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर आणत आहे.

संतोष लोळगे म्हणतात की, "निवडणुका आल्या की राममंदिर आणि तत्सम मुद्दे प्रचारात आणणे ही जुनी मोडस ऑपरेंडी आहे."

"ज्या उत्तर प्रदेशात शेकडो बालकं प्राणवायू आणि वैद्यकीय उपचाराअभावी दगावले तिथे असे खर्चिक सोहळे म्हणजे विकास का?", संतोष लोळगे विचारतात.

योगी सरकारने मंदिराऐवजी बेरोजगारी कमी करण्यावर भर दिला पाहिजे, असं शैलेंद्र पवार म्हणतात.

सुधीर तुपेंनी मत मांडलं आहे की, "सत्ता हातातून जाईल या भितीने सरकार असं करत आहे."

विनोद गोरे म्हणतात की, निदान सणोत्सवाच्या काळात राजकारणी मुद्दे नकोत. तर संदीप गांगुर्डे म्हणतात की, भाजप सरकारला धर्म महत्त्वाचा झाला आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिवाळीच्या एक दिवस आधी योगी आदित्यनाथ अयोध्येत पोहोचले. अयोध्येत रामाची भव्य मूर्ती उभारण्याचा आराखडा त्यांच्या सरकारने मांडला आणि या त्यावर चर्चा सुरू झाली.


सामग्री: त्या पार्श्वभूमीवर शिवसेनेचा दसरा मेळावा व्यासपीठावरच होणार अशी भूमिका संजय राऊत यांनी मांडली होती. त्यानुसार मेळाव्याचं स्वरुप काय असावं? तो कसा घेतला जावा? यावर चर्चा सुरू आहे.

कोरोनाचा प्रादुर्भाव लक्षात घेता सार्वजनिक कार्यक्रमांवर अद्यापही बंधनं कायम आहेत. त्यामुळं शिवसेनेचा शिवाजी पार्कवरचा दसरा मेळावा आता स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारकात घेतला जाणार असल्याची माहिती शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत दिली आहे.

शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी राज्याची धुरा हाती घेतल्यानंतर शिवसेनेचा हा पहिलाच दसरा मेळावा असणार आहे.

शिवसेनेची 53 वर्षांची दसरा मेळाव्याची परंपरा आहे. दरवर्षी शिवसेनेच्या दसरा मेळाव्यात काय होणार याची उत्सुकता शिवसैनिकांना असते. यासाठीच हजारो शिवसैनिक दसरा मेळाव्यासाठी शिवाजीपार्कवर दाखल होतात.

राज्यात नोव्हेंबर 2020 मध्ये महाविकास आघाडी सरकार स्थापन झालं आणि उध्दव ठाकरे यांनी मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली.  उद्धव ठाकरे हे शिवसेनेचे पक्षप्रमुखही आहेत. त्यामुळे यंदाचा दसरा मेळावा हा शिवसेनेसाठी महत्वाचा आहे.

दसरा मेळावा आणि शिवाजी पार्क

30 ऑक्टोबर 1966 साली शिवसेनाप्रमुख  बाळासाहेब ठाकरे यांनी शिवाजी पार्कवर पहिला दसरा मेळावा घेतला होता. दसरा मेळावा आणि शिवाजी पार्क हे एक समीकरण बनलं. त्याला आता 53 वर्षे पूर्ण होतील.

इतकी वर्षं शिवाजी पार्कवर हा दसरा मेळावा घेण्यात येतो. अनेक राजकीय पक्षांकडून दसरा मेळाव्याचे आयोजन करण्यात येतं. पण एक पक्ष, एक नेता आणि एक मैदान हे शिवसेनेतच बघायला मिळत असल्याचं अनेक राजकीय विश्लेषक सांगतात.

बाळासाहेबांचं शिवाजी पार्कवर प्रचंड प्रेम होतं. बाळासाहेब ठाकरे आणि शिवाजी पार्क या दोघांचा जन्म एकाचवेळी झाल्याच खूप कमी जणांना माहिती असल्याचं 'ठाकरे विरुद्ध ठाकरे' पुस्तकाचे लेखक आणि पत्रकार धवल कुलकर्णी सांगतात. "शिवाजी पार्कला पूर्वी माइन पार्क असं संबोधलं जात होतं. 1927 साली या मैदानाचं नावं शिवाजी पार्क देण्यात आलं. याच साली बाळासाहेब ठाकरे यांचा जन्म झाला होता."

2005 मध्ये शिवाजी पार्कवरच्या सभांवर मर्यादा

2005 मध्ये मुंबई उच्च न्यायालयात एक जनहित याचिका दाखल झाली आणि त्यावर सुनावणी होताना शिवाजी पार्क मैदान हे शांतता क्षेत्रात येत असल्यामुळे राजकीय सभांना परवानगी देऊ नये, असा युक्तिवाद करण्यात आला. या सभांमुळे मोठ्या प्रमाणात ध्वनीप्रदूषण होत असल्याचही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाचा प्रादुर्भाव लक्षात घेता सार्वजनिक कार्यक्रमांवर अद्यापही बंधनं कायम आहेत. त्यामुळं शिवसेनेचा शिवतीर्थावरील दसरा मेळावा आता स्वातंत्र्यवीर सावरकर स्मारकात घेतला  त्यामुळं सण-उत्सव साजरे करण्यावर अजूनही बंधनं कायम आहेत.


सामग्री: त्या बंबा नावाचं खडक खातात. हे जास्त खाल्ल्यामुळे त्या एकदा आजारी पडल्या होत्या. पण तरी त्यांची सवय सुटली नाही. पाहा त्यांची गोष्ट..

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युगांडामध्ये राहणाऱ्या ब्रेंडा नग्गिटा यांना खडकाचे डोहाळे लागले आहेत. त्यांना पिका नावाचा आजार आहे. या आजारात जे पदार्थ खाणायोग्य नसतात, असे पदार्थही खावेशे वाटतात.


सामग्री: त्या भाजपच्या भोपाळ लोकसभा मतदारसंघाच्या उमेदवार आहेत.

त्यांच्या या वक्तव्यानंतर भाजपनं आपण या विधानाशी सहमत नाही आणि साध्वी यांना माफी मागावी लागेल असं म्हटलं. त्यानंतर साध्वी यांनी माफी मागितली.

एकीकडे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ आणि भाजप महात्मा गांधींचं नाव दररोज घेताना दिसून येतात, त्यांना गांधीजी प्रात:स्मरणीय आहेत, असंही म्हटलं जातं. पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी तर गांधींजींचा आदर्श समोर ठेवून स्वच्छ भारत योजनाही सुरू केली आहे.

पण संघानं गांधींना मनापासून खरंच स्वीकारलंय का?

'संघानं गांधींना सोय म्हणून स्वीकारलं'

संघानं गांधींना सोय म्हणून स्वीकारलं, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार निखिल वागळे मांडतात.

ते सांगतात, "संघाला ज्या दिवशी गांधी प्रात:स्मरणीय होतील, त्यादिवशी संघ, संघ राहणार नाही. याचं कारण संघानं गांधींची विचारसरणी जर स्वीकारली, तर ते हिंदू राष्ट्राचा आग्रह धरणार नाहीत. याचाच दुसरा अर्थ असा, संघानं केवळ दाखवायला म्हणून देखाव्यासाठी गांधींना प्रात:स्मरणीय केलं आहे. गांधींच्या खुनानंतर संघावर संशय होता आणि बंदीही घालण्यात आली होती. सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी गुरु गोळवलकर यांना लिहिलेल्या पत्रात स्पष्टपणे म्हटलं आहे की, गांधींच्या खुनासाठी देशभरात जे विषारी वातावरण तयार करण्यात आलं, त्याला संघ जबाबदार आहे."

"संघानं गांधींना सोय म्हणून स्वीकारलं आहे. कारण गांधी मारूनही संपला नाही, हे त्यांना जाणवलं आहे. पण प्रज्ञा सिंह ठाकूरसारख्या दहशतवादाच्या आरोपीला तिकीट देऊन आपला गांधींवर विश्वास नाही, हेच भाजपनं सिद्ध केलं आहे," ते पुढे सांगतात.

"प्रज्ञा सिंह गोडसेला देशभक्त म्हणते, ही काही तिची अचानक आलेली प्रतिक्रिया नसते. हा संघाच्या व्यापक कटाचा एक भाग आहे. गोडसेबद्दलची राष्ट्रीय भावना संघ वेळोवेळी तपासत असतो. गोडसे हा दहशतवादी नाही, खूनी आहे ही चर्चाही त्याचाच भाग आहे. हिंदुराष्ट्रनिर्मितीसाठी वातावरण निर्मिती करण्याच्या संघ परिवाराच्या प्रयत्नाचा हा एक भाग आहे. त्यामुळे संघाला गोडसेविषयीच प्रेम आहे, गांधीविषयी नव्हे," असंही त्यांचं मत आहे.

'टीकाकारांनी प्रमाण द्यावं'

संघाची गांधीभक्ती खोटी आहे, असं म्हणणाऱ्यांनी या गोष्टीचं प्रमाण द्यावं, असं मत राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे पश्चिम क्षेत्र प्रचारप्रमुख प्रमोद बापट मांडतात.

ते सांगतात, "संघाची गांधीभक्ती खोटी आहे, संघाला नथुराम प्रिय आहे, असं काही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"नथुराम गोडसे देशभक्त होते, आहेत आणि देशभक्त राहतील. जे लोक त्यांना दहशतवादी म्हणतात, त्यांनी आत्मपरीक्षण केलं पाहिजे. अशा लोकांना निवडणुकीत चोख उत्तर देऊ," असं साध्वी प्रज्ञा सिंह यांनी म्हटलं.


सामग्री: त्या भाषणात त्यांनी 50 दिवसांची मुदत मागितली होती. ते म्हणाले होते, "बंधू आणि भगिनींनो, मी देशाला फक्त 50 दिवस मागितले आहेत. 50 दिवस. 30 डिसेंबरपर्यंत मला संधी द्या, माझ्या बंधू, भगिनींनो. 30 डिसेंबरनंतर काही कमतरता राहिली, माझी काही चूक निघाली, माझा हेतू चुकीचा वाटला, तर तुम्ही म्हणाल त्या चौकात मी उभा राहील. देश जी शिक्षा करेल ती भोगायला मी तयार आहे."

देशासाठी मोठा धक्का असणारं हे पाऊल उचलण्या मागचा आपला हेतू सांगताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी म्हटलं होतं की ही काळ्या पैशाविरोधातली मोहीम आहे. कट्टरतावाद आणि दहशतवादाविरोधातला सर्जिकल स्ट्राईक आहे. कॅशलेस अर्थव्यवस्था आणि डिजिटल समाजाच्या दिशेने उचललेलं मोठं पाऊल आहे.

दोन वर्षांनंतर आपली नोटाबंदीची सर्व उद्दिष्ट पूर्ण झाल्याचा दावा मोदी सरकार करत आहे. अर्थमंत्री अरुण जेटली गेल्या वर्षी म्हणाले  होते, "नोटाबंदीमुळे अर्थव्यवस्थेत औपचारिकता वाढली आहे. कर भरणाऱ्यांची संख्या वाढली आहे आणि विकास दरही वाढला आहे."

काळा पैसा मिळालाच नाही

मात्र गेल्या वर्षीच रिझर्व्ह बँकेने स्पष्टपणे सांगितलं की 99.3% नोटा यंत्रणेत परत आल्या आहेत. मध्यवर्ती बँकेनुसार नोटाबंदी झाली त्यावेळी देशात 500 आणि 1000 रुपयांच्या एकूण 15 लाख 41 हजार कोटीच्या नोटा चलनात होत्या. यातल्या 15 लाख 31 हजार कोटी रुपयांच्या नोटा यंत्रणेत परतल्या आहेत. म्हणजेच जवळपास 10 हजार कोटी रुपयांच्या नोटा बँकेकडे परतलेल्या नाही. मात्र भूतान आणि नेपाळकडून येणाऱ्या नोटांची मोजणी अजून व्हायचीच आहे.

कॅशलेस धसईत पुन्हा कॅशच!

याचा अर्थ असा होतो की लोकांकडे काळा पैसा रोखीच्या स्वरूपात नव्हताच. लोकं काळा पैसा कॅशच्या स्वरूपात आपल्या घरात ठेवत असतील, असा विचार करणंच मूर्खपणाचं आहे, असं आर्थिक विषयांचे तज्ज्ञ प्रिय रंजन दाश यांचं म्हणणं आहे. ते सांगतात, "कॅशच्या स्वरूपात कमावलेला काळा पैसा लोकं जमीन किंवा मालमत्तेत गुंतवतात."

नोटाबंदी अपयशी ठरली, असं त्यांचं स्पष्ट मत आहे.

ते म्हणतात, "हे सरकारचं कृष्णकृत्य होतं. हा एक मूर्खपणाचा आदेश होता ज्यामुळे देश आणि देशाच्या अर्थव्यवस्थेला कायमस्वरूपी असा मोठा फटका बसला. यामुळे ढोबळ राष्ट्रीय उत्पन्न दोन टक्क्यांनी घसरलं. हे अंदाजे 3 लाख किंवा 3.5 लाख कोटींचं नुकसान होतं."

आर्थिक दृष्टीने नोटाबंदी फसली असली तरी सत्तेच्या राजकारणाच्या दृष्टीने नोटबंदी यशस्वी ठरली, असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दोन वर्षांपूर्वी बरोबर आजच्याच दिवशी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नोटाबंदीची घोषणा करून सर्वांनाच आश्चर्याचा धक्का दिला होता. त्यांच्या मंत्रिमंडळातील सहकारीही चकित झाले होते. पंतप्रधानांनी रात्री आठ वाजता सरकारी टिव्ही चॅनेलवरून एक भाषण केलं आणि त्याच रात्री बारा वाजल्यापासून 500 आणि 1000 रुपयांच्या नोटा चलनातून बाद करत असल्याची घोषणा केली.


सामग्री: त्या माहेरच्या निर्मला पाटणकर. त्यांचा जन्म मुंबईत झाला. आणि शिक्षण मुंबईच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजमध्ये. त्यांनी तिथे अर्थशास्त्रात पदवी मिळवली.

बीबीसी मराठीने प्रा. निर्मला बॅनर्जींशी कोलकात्यात संपर्क साधला, तेव्हा त्यांनी अस्खलित मराठीत स्वतःविषयी सांगितलं. "लंडनला गेल्यानंतर माझा मुंबईशी संपर्क कमी होत गेला. मी आता कोलकात्यात राहते. आता मुंबईत कुणी नातेवाईक नाही, त्यामुळे फारसं जाणं होत नाही."

83 वर्षांच्या निर्मला बॅनर्जी आता कोलकात्यात राहतात. त्यांच्या मुलाला, म्हणजे नोबेल पुरस्कार विजेत्या अभिजितना मातृभाषा मराठी येते का, असं विचारल्यावर त्या म्हणाल्या, "अभिजितला मराठी पुष्कळ समजतं, पण बोलता येत नाही. मी स्वतः इथे बांगला लिहायला, बोलायला शिकले."

प्रा. निर्मला यांनी इंग्रजीत विपुल लेखन केलंय. त्यांनी मराठीत लिखाण केलंय का, असं विचारल्यावर त्या खंत व्यक्त करत म्हणाल्या, "मी मुख्यतः लिखाण बायकांच्या विषयांवर केलं. मला मराठीत लिहायची इच्छा होती. खरं तर अजूनही आहे. पण मला 50-60 वर्षांआधीची मराठी ठाऊक आहे. इथे वाचायला मराठी साहित्यही मिळत नाही. त्यामुळे मराठीत लिहिण्याचा आत्मविश्वास नाही. व्याकरणाची चूक होणार नाही, पण शब्द आठवत नाहीत."

निर्मला बॅनर्जी यांनी EPWसाठी महिला आणि अर्थशास्त्र या विषयांवर केलेलं लिखाण इथे वाचता येईल.

'मी अभिजितला रागावणार आहे'

आपल्या मुलाला नोबेल मिळाल्यावर "मला नक्कीच खूप आनंद झालाय," असं त्या म्हणाल्या. मात्र "मी त्याला रागावणारे की त्याने मला याची काहीच कल्पना दिली नाही," असं त्या पत्रकारांशी बोलताना आधी म्हणाल्या.

अभिजित हे कोलकात्याचे तसेच भारताचे दुसरे नोबेल विजेते अर्थतज्ज्ञ आहेत, मात्र हा योगायोग नसून त्याचंही एक वेगळं कनेक्शन असल्याचं निर्मला बॅनर्जी यांनी सांगितलं.

निर्मला बॅनर्जी

"अमर्त्य सेन माझ्या पतीचे मित्र आहेत. 1963-65च्या काळात आम्ही बर्कलेमध्ये एकत्र होतो. तेव्हा आमच्या भेटी व्हायच्या. आता ते दोघंही (सेन आणि अभिजित) बोस्टनमध्ये एकत्र राहतात आणि ते नियमितपणे भेटतात," असं निर्मला यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

सध्याच्या देशात आर्थिक मंदी असल्याचं म्हटलं जातंय. तुम्ही काय म्हणाल, असं एका पत्रकाराने विचारलं असता, त्या सावधपणे म्हणाल्या "सध्या जे काही आकडे आहेत, त्यावरून तरी हेच दिसतंय. मात्र या आकड्यांवर किती भरवसा ठेवायचा, हाही प्रश्नच आहे."

एस्थेर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अर्थशास्त्रासाठी अभिजित बॅनर्जींना नोबेल पुरस्कार जाहीर झाल्यानंतर काही तासांतच पहिली प्रतिक्रिया आली ती त्यांच्या आईची - प्रा. निर्मला बॅनर्जींची.


सामग्री: त्या मोर्चासाठी एक निवृत्त शिक्षिका आल्या होत्या. नाव प्रसिद्ध न करण्याच्या अटीवर त्यांनी बंगालमध्ये सुरू असलेल्या हिंसाचारावर आपलं मत व्यक्त केलं. "हिंसाचाराचं सर्वच पक्ष राजकारण करत आहेत. भाजप स्वतःला असहाय्य दाखवून, तृणमूल काँग्रेस बंगाली संस्कृतीचं रक्षण करण्याच्या निमित्तानं तर डावी आघाडी हिंसाचाराचा विरोध करून या मुद्द्याचं राजकीय भांडवल करत आहेत."

वाढत्या गर्दीमध्ये ती वृद्ध शिक्षिका गायब झाली. मात्र ती जे बोलली त्यामध्ये तथ्य असल्याचं मला जाणवलं.

डाव्या पक्षाच्या मोर्चामध्ये मोठ्या प्रमाणावर लोक सहभागी झाले होते. बंगालमध्ये आपण आजही संघटनात्मक पातळीवर मजबूत आहोत हे दाखविण्याची सीपीएमसाठी ही एक संधी होती का? किंवा निवडणुकीच्या रणधुमाळीत आपलं अस्तित्त्व टिकून असल्याचं त्यांना लोकांना दाखवून द्यायचं होतं? डाव्या पक्षांना राज्यात पुन्हा संजीवनी देण्याचा हा एक प्रयत्न आहे का?

ममतांनी संपुष्टात आणली 34 वर्षांची राजवट

बंगालमध्ये राजकीय पातळीवर डाव्यांचं अस्तित्व संपुष्टात आलं आहे का, असा प्रश्न वारंवार उपस्थित केला जातो. लाल झेंडे आता पूर्वीप्रमाणे फडकत नाहीत. लोक कॉम्रेड लेनिन आणि स्टॅलिनला विसरले आहेत. कार्यकर्त्यांची संख्याही प्रचंड घटली आहे.

डाव्यांनी बंगालमध्ये 34 वर्षें राज्य केलं. ममता बॅनर्जींनी 2011 साली विधानसभा निवडणुकीत डाव्यांना मात दिली. सीपीएमचा दारूण पराभव झाला. 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत सीपीएमनं अवघ्या दोन जागा जिंकल्या होत्या. पक्षाच्या मतांची टक्केवारी घसरून 17 टक्क्यांवर आली.

डाव्या विचारधारेच्या नेत्यांना भेटण्यासाठी मी कोलकात्यातील सीपीएमच्या कार्यालयात पोहोचलो. कधीकाळी या कार्यालयात नेते, कार्यकर्ते, तक्रारकर्त्यांची रिघ लागलेली असायची. कार्यालयाच्या मोठ्या हॉलमध्ये राजकीय चर्चा आणि बैठका व्हायच्या. आता मात्र तिथं अगदी तुरळक वर्दळ होती. कार्यालयात शांतता होती. काही कर्मचारी काम करत होते, पण एकूणच त्या वातावरणात काहीच चैतन्य नव्हतं.

पक्षाचे कार्यकर्ते सांगतात, की राज्यात आमचा जोर ओसरलेला आहे, पण आमचं अस्तित्त्वच संपुष्टात आलंय असं नाही.

तरूणांचा सीपीएमला पाठिंबा

सीपीएमचा एक तरूण कार्यकर्ता सांगत होता, "आम्ही राज्यातून पार हद्दपारच झालोय, असं म्हणणं योग्य नाहीये. आमचं संख्याबळ घटलं आहे, पण राज्याच्या प्रत्येक जिल्ह्यात आमची संघटना आजही अस्तित्त्वात आहे."

आमच्या पक्षात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बुधवारी कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) अर्थात सीपीएमनं अमित शाह यांच्या रोड शो दरम्यान झालेल्या हिंसाचाराविरोधात मोर्चा काढला होता. मी मोर्चा सुरू व्हायच्या थोडा वेळ आधीच पोहोचलो. लोक जमायला सुरूवात झाली होती.


सामग्री: त्या म्हणतात -

प्रति,

संजूचे सर्व चाहते आणि शुभचिंतक,

संजूला गेली इतकी वर्षं तुम्ही प्रेम आणि आपुलकी दिली आहे. याबद्दल तुमचे आभार मानल्याशिवाय मी सुरुवातच करू शकत नाही.

संजूने आयुष्यात बरेच चढ-उतार बघितले. मात्र, तुम्ही केलेलं कौतुक आणि तुम्ही दिलेला पाठिंबा याच्या बळावर त्यांनी आजवरच्या प्रत्येक कठीण प्रसंगाचा सामना केला आहे. आणि यासाठी आम्ही कायमच आपले ऋणी असणार आहोत. आमच्यापुढे आणखी एक आव्हान उभं ठाकलं आहे आणि तुमच्या प्रेमाच्याच बळावर ते हे संकटदेखील पार करतील, याची मला खात्री आहे.

एक कुटुंब म्हणून आम्ही या संकटाचा सकारात्मकतेने आणि नम्रतेने सामना करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा एक कठीण संघर्ष आणि लांबचा प्रवास असणार आहे. त्यामुळे चेहऱ्यावर स्मित ठेवून शक्य तेवढं सामान्य आयुष्य जगण्याचा आमचा प्रयत्न असणार आहे. आणि कुठलीही नकारात्मकता न ठेवता संजूसाठी आम्हाला हे करायचं आहे.

या कठीण काळात दुर्दैवाने मी स्वतः घरात क्वारंटाईन असल्याने पुढचे काही दिवस हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्यासोबत असू शकत नाही. प्रत्येक युद्धातच एक दिशा दाखवणारा असतो आणि एक जण किल्ला लढवत असतो. आमच्या कुटुंबातर्फे चालवण्यात येणाऱ्या कॅन्सर फाउंडेशनमध्ये प्रियाने गेली दोन दशकं खूप काम केलं आहे. तिच्या आईने या आजाराशी दिलेली झुंज तिने स्वतः बघितली आहे. या लढाईत ती आमची मार्गदर्शक आहे. तर मी किल्ला लढवत आहे.

आपल्या माहितीसाठी, संजूवर प्राथमिक उपचार मुंबईत होतील. परदेशात कधी जायचं, यासंबंधीचे निर्णय कोव्हिडची परिस्थिती कशी आहे, यावर घेतला जाईल. सध्या संजूवर कोकिलाबेन हॉस्पिटलमधले तज्ज्ञ डॉक्टर उपचार करत आहेत.

मी हात जोडून सर्वांना विनंती करते की त्यांचा आजार कुठल्या टप्प्यात आहे, याचे अंदाज बांधू नका आणि डॉक्टरांना त्यांचं काम करू द्या. या सर्व प्रक्रियेची आम्ही तुम्हाला नियमितपणे माहिती देत राहू.

संजू केवळ माझे पती आणि आमच्या मुलांचे वडील नाही तर आई-वडील गेल्यानंतर अंजू आणि प्रिया या भावंडांसाठी ते वडिलांसारखेच आहेत.

ते आमच्या कुटुंबाचा आत्मा आहेत.

आमचं कुटुंबही या आजाराने हादरून गेलं असलं तरी आम्ही संपूर्ण ताकदीने लढण्याचा निर्धार केला आहे. ईश्वर आणि तुमच्या प्रार्थना आमच्या सोबत आहेत. या सर्वांच्या साथीने आम्ही यावर मात करू आणि विजयी होऊन बाहेर पडू.

वैद्यकीय उपचारांसाठी घेतला ब्रेक

मंगळवारी संजय दत्त यांनी आपण मेडिकल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अभिनेता संजय दत्त यांना कॅन्सर झाल्याची बातमी सर्वत्र आल्यानंतर त्यांच्या चाहत्यांना मोठा धक्का बसला. संजय दत्त यांच्या पत्नी मान्यता दत्त यांनी यासंदर्भात एक सविस्तर निवेदन जारी केलं आहे.


सामग्री: त्या यादीतूनच मग #MeToo चळवळ सुरू झाली.

आपली व्यथा मांडणाऱ्या महिलांना कोणीही कमी लेखू नये किंवा मत बनवू नये, म्हणून मी ही यादी बनवली होती, असं मॉईरा डोनेगन यांनी सांगितलं आहे.

ऑक्टोबरमध्ये त्यांनी एक ऑनलाईन स्प्रेडशीट बनवली होती, ज्यात त्यांनी माध्यमांमध्ये काम करणाऱ्या महिलांना त्यांचा छळ करणाऱ्या पुरुषांची नावं टाकायला सांगितलं होतं. या महिला निनावीपणे त्यात नाव टाकू शकत होत्या.

ही स्प्रेडशीट 12 तास ऑनलाईन होती आणि त्यात 70 पेक्षा अधिक पुरुषांची नावं समोर आली. मग जाहीर झालेली ही यादी लगेच व्हायरल झाली होती.

त्यातल्या पुरुषांवर छळवणूक ते बलात्कारसारखे अनेक आरोप होते.

अनुभवाचा अभाव होता तरी...

'द कट' मॅगझीनमध्ये लिहिताना डोनेगन म्हणाल्या की ही यादी बनवणं त्यांचा बालिशपणा होता. त्यांनी त्या स्प्रेडशीटला Shitty Media Men list असं नाव दिलं होतं.

या यादीत मनोरंजन आणि माध्यम क्षेत्रांतल्या अनेक लोकांची नावं समोर आली. त्यात हॉलिवूड निर्माते हार्वे वाईनस्टाईन यांचाही समावेश होता.

ही यादी बाहेर आल्यावर तिच्यावर स्तुतीवर्षाव आणि टीका, असा संमिश्र प्रतिसाद आला. अनेक माध्यमांनी लेखाच्या माध्यमातून टीका केली.

आणि डोनेगन यांनी ही यादी तयार केली आहे, असा हापर्स मॅगझिन लवकरच जाहीर करेल, असा तर्क शिगेला पोहोचला होता.

'द कट'मध्ये लिहिलेल्या लेखात त्या पुढे म्हणाल्या की, क्राऊडसोर्स करून निनावीपणे तयार केलेली ही यादी, लैंगिक छळाच्या समस्येला वाचा फोडण्याचा एक मार्ग होता. "हा त्रास संपतच नव्हता. महिलांना कुठे तरी यातून मार्ग काढता यावा, म्हणून हे केलं."

"मला एक अशी जागा निर्माण करायची होती जिथे छळल्या गेलेल्या स्त्रियांविषयी कोणीही उगाच मतं बनवणार नाहीत, किंवा त्यांना कमी लेखलं जाणार नाही," त्या सांगत होत्या.

"अशा प्रकारच्या वागणुकीविरुद्ध निर्भयपणे आवाज उठवायला एक नवा मार्ग तयार करण्याचा माझा प्रयत्न होता, जिथे लोक सूड घेण्याचा प्रयत्न नाही करतील."

'द न्यू यॉर्कर'मध्येही लेखन केलेल्या डोनेगन सांगतात की त्यांना अपेक्षा नव्हती की या यादीला इतका प्रतिसाद मिळेल आणि ती इतक्या मोठ्या प्रमाणावर पसरेल. काही तासांतच Buzzfeed वर आणि Reddit या ऑनलाईन फोरममध्ये ती झळकली.

प्रचंड प्रतिसाद

"मला वाटलं होतं की स्त्रिया यात छळाची माहिती देतील, जे त्या कधीही कुणालाही सांगू शकल्या नाही, अशा दस्तावेज असावं, अशी माझी कल्पना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माध्यमांमध्ये काम करणाऱ्या महिलांना छळणाऱ्या व्यक्तींची ऑनलाईन यादी बनवणारी स्त्री अखेर जगासमोर समोर आली आहे.


सामग्री: त्या यूट्यूबवर ‘किचन विथ आमना’ हे चॅनल चालवतात. यूट्यूब गोल्ड प्ले बटन मिळवणाऱ्या त्या पहिल्या पाकिस्तानी महिला आहेत.

दोन वर्षांपूर्वी त्या काहीच करत नव्हत्या आणि स्वतःला कमी लेखायच्या. पण त्यांना स्वयंपाकाची आणि नवनवीन रेसिपी करून पाहाण्याची फार हौस होती.

भावाच्या सल्ल्यावरून त्यांनी यू-ट्यूबवर रेसिपीचे व्हीडिओ टाकायला सुरुवात केली. आज त्यांच्या चॅनेलला पाकिस्तानात 20 लाखाहून अधिक लोक फॉलो करतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भेटा पाकिस्तानच्या आमना रियाज यांना.


सामग्री: त्या रात्री नवरा घरातून निघून गेला आणि माझं अवघं विश्व हादरलं. खूप मोठं संकट कोसळल्यासारखं वाटलं.

माझ्या मनात सुरू असलेल्या कोलाहलाची बाहेर कुणालाही कल्पना नव्हती. आजूबाजूला होती ती फक्त काळजाचा थरकाप उडवणारी भयाण शांतता.

आम्ही दोघांनी 17 वर्षं सोबत घालवली होती. या 17 वर्षांतल्या कडू-गोड आठवणींना सोबत घेऊन माझ्या 10 वर्षांच्या मुलीबरोबर मी एकटी राहिले होते.

तो सोडून गेल्यावरही मी त्याला वारंवार फोन करत होते. पण "आपलं लग्न, आपलं नातं आता संपलं आहे," असं कोरडेपणानं म्हणून तो मोकळा झाला होता. त्याला यात काहीही चुकीचं वाटत नव्हतं.

तो आणि त्याची ऑफिसमधली सहकारी यांचं प्रेमप्रकरण सुरू आहे, असं मला त्याच्या मित्रांकडून फार उशीरा कळलं.

धक्का बसणे हा वाक्प्रचार तोकडा पडेल असं काहीसं वाटलं तेव्हा. पायाखालची जमीन सरकली. स्वत:ला संपवून टाकावंसं वाटलं. काहीही विचार न  करता मी औषधाचा ओव्हरडोस घेतला. तेव्हाच संपले असते मी, पण वाचले!

त्याच्याविना मी आयुष्याची कल्पनाच करू शकत नव्हते. माझ्या आयुष्यभराच्या प्रेमाला मी दुसऱ्या स्त्रीसोबत असं बघू शकत नव्हते. पण मला ते सहन करावं लागत होतं.

हे सत्य असलं तरी ते स्वीकारायची मात्र माझी तयारी नव्हती. माझा पती दुसऱ्या स्त्रीसोबत वाटून घ्यायला मी अजिबात तयार नव्हते.

प्रचलित समजांना छेद देत देशातील तरुण आणि वयस्क महिला जीवनात बंड पुकारताना दिसून येत आहेत. बीबीसीची खास सीरिज #HerChoiceच्या माध्यमातून अशा 12 महिलांच्या सत्य घटना आम्ही तुमच्यासमोर घेऊन येत आहोत.

दु:ख आणि जळफळाटानं माझ्यावर ताबा मिळवला होता. या सगळ्यासाठी मी त्या स्त्रीला दोष देत होते, शिव्याशाप देत होते. पण मी हे विसरले होते की, माझा स्वत:चा नवराही यात तिच्याइतकाच दोषी होता.

पण हे काही अचानक घडून आलं नव्हतं. हळूहळू अनेक बाबी माझ्या लक्षात यायला लागल्या आणि मला या प्रकरणाचा उलगडला व्हायला लागला.

मागील काही दिवसांपासून त्यानं माझ्याकडे दुर्लक्ष करायला सुरुवात केली होती. मी दिसायला काही खूप सुंदर वगैरे नव्हते. तसंच खूप जास्त  कमवतही नव्हते.

मी माझ्या नवऱ्यात होणारे बदल अनुभवत होते. 'मी नशिबवान आहे म्हणून तू मला भेटलीस' असं म्हणणारा तो आता 'तू माझ्या आयुष्यात असणं माझं दुर्दैव आहे' असं म्हणत होता.

'तू सुंदर दिसतेस' असं म्हणणारा तो आता 'माझ्याशेजारी उभं राहण्याची तुझी योग्यता नाही' असं म्हणायला लागला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माझा नवरा ऑफिसमधल्या एका मैत्रिणीच्या प्रेमात पडला. ही सहकारी आवडली म्हणून त्यानं मला सोडून दिलं आणि तिच्याशी लग्न केलं. एका झटक्यात माझा 15 वर्षांचा संसार संपुष्टात आला.


सामग्री: त्या वक्तव्यानंतर जगभरातून त्यांच्यावर टीका झाली होती. त्या टीकेनंतर दलाई लामा यांनी माफी मागितली आहे.

माझ्या वक्तव्यामुळे जर कुणाच्या भावना दुखावल्या असतील तर मी क्षमा मागतो असं दलाई लामा म्हणाले आहेत.

मी गमतीने जे विधान केलं, त्यामुळे अकारण वाद ओढावला असं त्यांनी आपल्या प्रसिद्धीपत्रकात म्हटलं आहे. दलाई लामा यांच्या कार्यालयाने काढलेल्या प्रसिद्धिपत्रकात असं म्हटलं आहे की, भौतिक जगाच्या मर्यादा आणि तिबेटियन बौद्ध परंपरेचा विचार यांच्यातल्या परस्परविरोधाची पूर्ण जाणीव आहे.

पण तरीदेखील असं होऊ शकतं की एखादं वक्तव्य एका सांस्कृतिक संदर्भात गमतीशीर वाटतं पण तेच वक्तव्य दुसऱ्या भाषेतून अनुवादित झालं तर त्यातली गंमत निघून जाते.

महिलांना समान अधिकार मिळावेत यासाठी दलाई लामांनी नेहमीच प्रयत्न केले आहेत.

याच मुलाखतीमध्ये त्यांनी डोनाल्ड ट्रंप यांना नैतिक मूल्यं नाहीत, असं म्हटलं होतं. या वक्तव्याबद्दल त्यांनी दिलगिरी व्यक्त केली नाही.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माझी उत्तराधिकारी महिला झाली तरी चालेल पण ती आकर्षक असावी, असं वक्तव्य दलाई लामा यांनी बीबीसीला दिलेल्या  मुलाखतीम ध्ये केलं होतं.


सामग्री: त्या सकाळी त्यांनी मला 'मातोश्री'वर बोलावलं. म्हणाले, "आज दीनानाथ पुण्यतिथी! लता मंगेशकरांनी मला संध्याकाळी 'षण्मुखानंद'मध्ये बोलावलं आहे. तिथं करायचं भाषण मी तुला दाखवतो. ते तू मोठ्यानं वाच. अशाकरता की, माझा घसा आज नीट काम देत नाहीये. तर मी अडलो की, मी तुझ्याकडे बघेन. पुढचं माझं तू वाच."

कमालीचा विश्वास त्यांनी दाखवला. आम्ही भाषणाची रिहर्सल केली.

संध्याकाळी 'षण्मुखानंद'च्या VIP रूममध्ये ते आणि दीदी बोलत होते. दोघं ग्रेट माणसं! म्हणून मी रूमबाहेरच उभा होतो. त्यांनी मला आत बोलावलं. शेजारी बसवलं आणि त्यांनी दीदींना सांगितलं, "माझं भाषण मी आणि सुधीर आज सादर करणार आहोत."

लतादीदी 'म्हणजे' या अर्थी खळाळून हसल्या.

लता मंगेशकर, बाळासाहेब ठाकरे आणि सुधीर गाडगीळ

"माझी तब्बेत बरोबर नाही. मला दीनानाथांबद्दल जे बोलायचं ते मी लिहून काढलंय. आम्ही दोघं मिळून ते भाषण सादर करणार आहोत."

आणि त्या संध्याकाळी त्यांनी आपल्या भाषणात मध्येच थांबून काही भाग मला वाचायला सांगून त्यांच्या भाषणात मला सहभागी करून घेतलं. त्यांचं त्या संध्याकाळचं भाषण आम्ही दोघांनी मिळून सादर केलं.

सकाळी त्या भाषणाची तयारी करताना सहकाऱ्याला म्हणाले, "त्या कप्प्यातले डावीकडचे कागद काढ. दीनानाथांची माहिती आहे." संदर्भ असे नोंदवून ते कुठे ठेवले आहेत, हे त्यांना अचूक लक्षात होतं.

1974 साली टीव्हीवर 'आमची पंचविशी' या कार्यक्रमात मी त्यांच्या तरुणपणावर त्यांची मुलाखत घेणार होतो. म्हणाले, "माझ्या बरोबर कोण आहे?" म्हटलं, "व. पु. काळे!"

तसं मिश्कीलपणे म्हणाले, "आम्ही एकाच भागात राहतो म्हणून आमची जोडी वाटतं?" बोला आता!

तरुणपणाविषयी बोलताना बाळासाहेबांनी प्रबोधनकार ठाकरे यांचे त्यांच्यावर झालेले संस्कार, शिवसेनेची स्थापना, भाषणातलं मुद्द्यांचं, वाणीचं महत्त्व सांगितलं. व्यंगचित्रकलेवर बोलले.

संध्याकाळी टीव्हीवर येऊन सारं सांगितलं. अनेक पुस्तकांचे संबंध सांगितले. ती त्यांची मी घेतलेली पहिली मुलाखत.

बाळासाहेब ठाकरे आणि सुधीर गाडगीळ

या पहिल्या आणि 'षण्मुखानंद'मध्ये झालेल्या कार्यक्रमाच्या वेळच्या गप्पा यांमध्ये जवळ जवळ बारा वेळा त्यांनी मला एकट्याला 'मातोश्री'वर बोलावून मुलाखती दिल्या.

मधल्या एका टप्प्यावर माझ्या साठीनिमित्त त्यांनी मला एक सुंदर मानपत्र दिलं.

त्यात त्यांनी म्हटलं की, तुम्ही 25 वर्षं शब्दसुमनांचा गजरा विणत आहात. आपल्याला ऐकणं हा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

24 एप्रिल 2012! बाळासाहेबांशी माझी शेवटची भेट झाली आणि काही महिन्यांतच ते गेले. ती तारीख माझ्या विशेष लक्षात राहण्याचं कारण म्हणजे त्यांच्या माझ्यावरच्या प्रेमाचं दर्शन घडवणारे दोन सुयोग त्या दिवशी घडले.


सामग्री: त्या सात वर्षांच्या असताना आईवडिलांनी त्यांना सोडलं. मामाच्या घरात उपेक्षा आणि अपमानात त्यांचं बालपण गेलं. 11 वर्षांच्या असताना त्यांच्यावर सामूहिक बलात्कार झाला. नाईलाजाने त्यांनी डान्स बारमध्ये काम केलं. तरीसुद्धा नाझ निराश झाल्या नाहीत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतातल्या ट्रांससेक्शुअल महिला नाझ जोशी यांनी यावर्षी सलग तिसऱ्यांदा Miss world Diversity सौंदर्यस्पर्धा जिंकली आहे. हा किताब तीनवेळा जिंकणाऱ्या त्या भारतातील पहिल्या ट्रांससेक्शुअल महिला आहेत.


सामग्री: त्यांचं नावही लव्हर्स ऑफ मोडिना असं ठेवलं होतं.

पण आता समोर आलेल्या नव्या संशोधनानुसार हे दोन्ही सांगाडे पुरूषांचे आहेत असं कळलं आहे.

या सांगाड्यांचं लिंग कळायला इतकी वर्ष लागली कारण ते सांगाडे अत्यंत वाईट अवस्थेत होते. पण आता नव्या तंत्रज्ञानाव्दारे सांगाड्यांच्या दातांवर असलेल्या आवरणाची तपासणी करता आली, आणि त्यामुळे या सांगड्यांचं लिंग कळू शकलं.

चौथ्या ते सहाव्या शतकादरम्यान अस्तित्वात असलेल्या या व्यक्तींचं एकमेकांशी काय नातं होतं ते मात्र कळू शकलेलं नाही.

संशोधकांचं म्हणणं आहे की या दोन्ही पुरुषांना मुद्दामच हातात हात घेतलेल्या अवस्थेत पुरलं होतं.

काहींच्या मते हे पुरुष एकमेकांचे सख्खे किंवा चुलत भाऊ असावेत किंवा युद्धात एकमेकांसोबत मृत्युमुखी पडलेले सैनिक असावेत, असं इटलीतले संशोधक-लेखक फेडरिको लुगली यांनी इटलीच्या राय न्यूजला सांगितलं.

संशोधकांना असंही वाटतं की या सांगाड्यांना जिथे पुरलं गेलं की सैनिकांना दफन करण्याची जागा असावी.

इटलीच्या बोलोग्ना विद्यापीठातले अभ्यासकांनी सायटिंफिक रिपोर्टस या जर्नलशी बोलताना सांगितलं की या संशोधनातून पुढे आलेले निष्कर्ष तत्कालीन इटलीमध्ये माणसांचे अंतिम विधी कोणत्या पद्धतीने केले जायचे यावर प्रकाश टाकू शकतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

संशोधकांना इटलीमध्ये दीड हजार वर्षांपूर्वीचे मानवी सांगाडे सापडले होते. दोन्ही सांगाडे एकमेकांचे हात धरलेल्या अवस्थेत सापडले होते आणि यावरून ते प्रेमी युगुल असेल असा अंदाज बांधला गेला होता.


सामग्री: त्यांचं पार्थिव दुपारी 12 वाजेपर्यंत भाजपच्या कार्यालयात अंत्यदर्शनासाठी ठेवलं गेलं. त्यानंतर लोधी रोडवरील विद्युतदाहिनीत शासकीय इतमामात त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार केले गेले. सुषमा स्वराज यांच्या कन्या बांसुरी यांनी सुषमा यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार केले.

सुषमा स्वराज यांच्या निधनानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांच्यासह भाजप आणि इतर पक्षांच्या अनेक नेत्यांनी शोक व्यक्त केला आहे. हरियाणा सरकारने सुषमा स्वराज यांच्या निधनानंतर दोन दिवसांचा दुखवटा जाहीर केला आहे.

लोकसभा सभापती ओम बिर्ला यांची आदरांजली

'सुषमाजी भारतीय संस्कृतीचं प्रतीक होत्या. त्या सक्षम प्रशासक आणि संवेदनशील नेत्या होत्या. त्यांच्या जाण्याने संपूर्ण देश दु:खी आहे. त्यांनी देशवासीयांच्या समस्या समजून घेत त्या सोडवण्याचा प्रयत्न केला. याक्षणी त्यांच्या कुटुंबीयांच्या दु:खात आम्ही सहभागी आहोत', असं लोकसभा ओम बिर्ला यांनी म्हटलं आहे.

त्या इस्राइलच्या मित्र-इस्राइलचे राजदूत

भारतातील इस्राइलचे राजदूत रॉन मैल्का यांनी सुषमा स्वराज यांच्या पार्थिवाचे दर्शन घेतले. 'इस्राइल आणि देशवासीयांकडून सुषमा स्वराज यांना श्रद्धांजली वाहण्यासाठी आलो आहे. त्या खंबीर नेत्या आणि इस्राइलच्या स्नेही होत्या. इ्स्राइल-भारत मैत्रीपर्व पुढे नेण्यात सुषमा यांची मोलाची भूमिका होती', असं मैलका यांनी सांगितलं.

सुषमाजींच्या निधनाने निर्माण झालेली पोकळी भरून न येणारी-अमित शहा

सुषमा स्वराज यांच्या निधनाने भाजपचे कोट्यवधी कार्यकर्ते तसंच देशभरातील कोट्यवधी चाहते दु:खी आहेत. भारतीय राजकारणासाठी हा प्रचंड मोठा धक्का आहे. आणीबाणीच्या काळापासून देशाच्या राजकारणातील त्या गौरवशाली पर्व होत्या. दिल्लीच्या मुख्यमंत्री, लोकसभेतील विरोधी पक्षनेत्या, विविध खात्यांच्या मंत्री म्हणून त्यांनी अटलबिहारी वाजपेयी आणि नरेंद्र मोदी यांच्या कार्यकाळात त्यांनी कुशल प्रशासक म्हणून काम केलं. त्यांच्या जाण्याने भारतीय राजकारणातील मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे. ती भरून काढणं अवघड आहे. त्यांच्या लोकसेवेकरता देश त्यांना सदैव स्मरणात ठेवेल असं अमित शहा यांनी सांगितलं.

लालकृष्ण अडवाणी झाले भावुक

भाजपचे ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी यांनी सुषमा स्वराज यांच्या पार्थिवाचं अंत्यदर्शन घेतलं. त्यावेळी त्यांना अश्रू अनावर झाले. सुषमा स्वराज आणि लालकृष्ण अडवाणी यांचे ऋणानुबंध...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माजी परराष्ट्र मंत्री आणि भारतीय जनता पक्षाच्या ज्येष्ठ नेत्या सुषमा स्वराज यांचे निधन झाले आहे. प्रकृती बिघडल्याने दिल्लीतील ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेसमध्ये अर्थात 'एम्स'मध्ये दाखल करण्यात आलं होतं. बुधवारी दुपारी साडेचार वाजता त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार केले गेले.


सामग्री: त्यांचा मुलगा अभिजीत मुखर्जी यांनी ट्वीट करून याची माहिती दिली आहे. मुखर्जी यांच्या निधनानंतर केंद्र सरकारने सात दिवसांच्या दुखवट्याची घोषणा केली आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

कोरोनाची लागण झाल्यानंतर त्यांना नवी दिल्लीतल्या लष्कराच्या आर अॅंड आर रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं होतं.

त्यांच्यावर मेंदूची शस्त्रक्रिया झाली यानंतर त्यांची कोरोना चाचणी घेण्यात आली असता ते कोव्हिड पॉझिटिव्ह असल्याचं आढळलं.

10 ऑगस्ट रोजी मुखर्जी यांनी ट्वीट करून कोरोनाची लागण झाल्याची बातमी दिली होती.

प्रणव मुखर्जी यांना राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी ट्वीट करून श्रद्धांजली वाहिली आहे. प्रणव मुखर्जी यांच्या निधनामुळे एक युग संपलं आहे, अशा शब्दांमध्ये त्यांनी श्रद्धांजली वाहिली आहे.

भारतरत्न प्रणव मुखर्जी यांनी भारताच्या विकासावर अमीट ठसा निर्माण केला आणि समाजाच्या सर्वच स्तरांमधून तसेच सर्व राजकीय विचारांच्या गटांसाठी ते सन्मान्य व्यक्ती होते अशा शब्दांमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी श्रद्धांजली वाहिली आहे.

काँग्रेसच्या अध्यक्षा सोनिया गांधी यांनी प्रणव मुखर्जी यांची कन्या श्रर्मिष्ठा मुखर्जी यांना पत्र लिहून आपला शोकसंदेश कळवला आहे. गेल्या पन्नास वर्षात प्रणव मुखर्जी राष्ट्र, सरकार आणि काँग्रेस पक्षाचे महत्त्वाचे सदस्य होते. त्यांच्या अनुभवाशिवाय, त्यांच्या सल्ल्याशिवाय आपण कसं काम करु शकलो असतो याची कल्पना करता येत नाही. काँग्रेस पक्षाला त्यांच्या जाण्याने मोठं दुःख झालं असून ते सदैव स्मरणात राहतील अशा भावना त्यांनी व्यक्त केल्या आहेत.

काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी ट्विट करून शोक व्यक्त केला आहे. राहुल यांनी प्रणवदांवा श्रद्धांजली वाहिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताचे माजी राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांचे 84 व्या वर्षी निधन झाले. 10 ऑगस्ट रोजी त्यांच्यावर मेंदूची शस्त्रक्रिया करण्यात आली होती. त्याचवेळी त्यांना कोरोना झाल्याचे निदान झाले होते.


सामग्री: त्यांचा रोख हाँगकाँग आणि तिथे अनेक महिन्यांपासून सुरू असलेल्या बीजिंग विरोधी निदर्शनांकडे असला तरी त्यांनी कोणत्याही भूभागाचा विशिष्ट उल्लेख असा केला नाही.

रविवारी पुन्हा एकदा हाँगकाँगमधल्या शांततापूर्ण निदर्शनांचं रूपांतर झटापटींमध्ये झालं. त्यावेळी बीजिंगधार्जिणी दुकानं आणि सार्वनजनिक वाहतूक व्यवस्थेवरील स्टेशन्सशी नासधूस करण्यात आली.

शी जिनपिंग काय म्हणाले?

"चीनच्या कोणत्याही भूभागाचं विभाजन करण्याचा प्रयत्न करणारा संपुष्टात येईल. त्याचं शरीर तुडवून हाडांचा भुगा करू," असं जिनपिंग यांनी म्हटल्याचं रविवारी परराष्ट्र मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकात म्हटलंय.

"चीनच्या विभाजनासाठी बाहेरून मदत करणाऱ्यांना चीनी लोक भरकटलेलं असल्याचं समजून त्यांच्याकडे फारसं लक्ष देणार नाहीत," ते म्हणाले.

हाँगकाँगमधल्या निदर्शनांना चार महिन्यांपूर्वी सुरुवात झाली. तेव्हापासूनच या आंदोलनांना खतपाणी घालण्याचा दोष चीनने 'बाहेरच्या शक्तींना' दिला आहे. चीनच्या अंतर्गत बाबींमध्ये अमेरिका आणि युनायटेड किंग्डम हस्तक्षेप करत असल्याचा आरोपही चीनकडून करण्यात आला होता.

वक्तव्य का महत्त्वाचं?

हाँगकाँगमधल्या निदर्शनांबद्दल शी जिनपिंग यांनी अद्याप कोणतीही थेट प्रतिक्रिया दिलेली नाही वा थेट वक्तव्य केलेलं नाही. त्यामुळेच त्यांचं हे वक्तव्य कठोर मानलं जातंय.

ही निदर्शनं हाताळण्यासाठी हाँगकाँगचं पोलीस दल समर्थ असल्याचं आतापर्यंत बीजिंगने म्हटलं असलं तर तरी हाँगकाँगच्या रस्त्यांवरील ही हिंसा थांबवण्यासाठी बीजिंग लष्कर पाठवण्याची भीती आंदोलकांना वाटतेय.

तियाननमेन स्क्वेअरमध्ये झालेल्या निदर्शनांच्या वेळी हा क्षण ऐतिहासिक ठरला होता

पण लष्कर पाठवण्याचे परिणाम का होऊ शकतात हे लक्षात घेता, असं होण्याची शक्यता नसल्याचं काहींना वाटतंय. तर 1989मध्ये बीजिंगमधल्या तियाननमेन चौकातल्या आंदोलनावर चीनने ज्या प्रकारे कारवाई केली तशीच कारवाई पुन्हा होण्याची शक्यताही काही विश्लेषकांना वाटतेय. या कारवाईमध्ये शेकडो आंदोलकांचा मृत्यू झाला होता.

हाँगकाँगमध्ये काय घडतंय?

हाँगकाँग हा चीनचा भाग असला तरी हाँगकाँगला मोठ्या प्रमाणावर स्वायत्तता आहे. त्यांची स्वतःची कायदेप्रणाली आहे आणि चीनच्या मुख्य भूमीमध्ये राहणाऱ्या लोकांपेक्षा इथल्या लोकांना भरपूर स्वातंत्र्य आहे.

गेल्या काही काळापासून हाँगकाँगमध्ये बीजिंग विरोधी भावना आहे. पण जून महिन्यापासून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनचे दोन तुकडे करू पाहणाऱ्यांची 'शरीरं तुडवून हाडांचा भुगा करू', असा इशारा चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी दिला आहे. रविवारी (13 ऑक्टोबर) नेपाळ भेटीदरम्यान त्यांनी हे वक्तव्य केल्याचं चीनची राष्ट्रीय वाहिनी असणाऱ्या CCTVने म्हटलंय.


सामग्री: त्यांची उंचीवरून खाली उडी मारण्याचं कौशल्य कमाल असतं. पण कधी कधी फाजिल आत्मविश्वासात त्या भलत्याच ठिकाणी जाऊन बसतात.

मग त्यांना तिथून काढायला खूप कसरत करावी लागते.

अमेरिकेतही एखादं मांजर झाडावर चढून बसलं की लोक टॉम आणि शॉन या दोघांना बोलवतात. हे दोन "मांजरमित्र" मग सरसर वर चढतात आणि त्या मांजरीला सोडवून आणतात.

त्यासाठी या दोघांना 2008 साली 'कॅनोपी कॅट रेस्क्यू'ची स्थापना केली.

त्यांची प्रेरणा काय?

"मांजराची सुटका केल्यानंतर त्यांच्या मालकांना होणारा आनंद आम्हाला प्रोत्साहन देतो," असं ते म्हणतात.

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मांजरी सतत मस्ती करत असतात. सतत इकडून तिकडे धावपळ, चेंडूसोबत खेळणं त्यांना आवडतं. आणि त्यातच अनेकदा त्या नको त्या जागी अडकून बसतात.


सामग्री: त्यांची कंपनी भारतात एक अब्ज डॉलर्सची अतिरिक्त गुंतवणूक करून छोटे आणि मध्यम आकाराच्या प्रतिष्ठानांना डिजिटाईझ करणार, ज्याद्वारे हे विक्रेते त्यांचं सामान ऑनलाईन विकू शकणार, अशी त्यांनी घोषणा केली. याद्वारे 2025 पर्यंत 10 अब्ज डॉलर्सपर्यंतची स्वदेशी उत्पादनं निर्यात करण्याचं लक्ष्य अमेझॉनने ठेवलं आहे.

त्यांनी या दौऱ्यात दिल्लीत अनेक ठिकाणी भेट दिली आणि काही मुलांबरोबर पतंग उडवली. मात्र त्यांच्या येण्याने सगळेच उत्सुक नव्हते.

भारतातल्या लाखो लहान दुकानदारांचं प्रतिनिधित्व करत असल्याचं सांगणाऱ्या एका संघटनेने बेझोस यांच्या विरोधात देशभरात अनेक शहरांमध्ये निदर्शनं आयोजित केली होती.

अॅमझॉन गेली 6 वर्षं भारतात आहे आणि या कंपनीच्या काम करण्याच्या पद्धतीचा लहान व्यापारी आणि दुकानदारांवर परिणाम होत असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. अॅमझॉनच्या विरुद्ध ही आंदोलनं करणाऱ्या कॉन्फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया ट्रेडर्सचे प्रवीण खंडेलवाल सांगतात, "अॅमेझॉनच्या क्रूर आणि कपटी धोरणांमुळे भारतातल्या हजारो लहान व्यापाऱ्यांच्या धंद्याचं नुकसान झालेलं आहे."

इतकंच नाही तर बेझोस भारतात दाखल होण्यापूर्वीच अॅमेझॉनच्या आणि त्यांचे भारतीय प्रतिस्पर्धी फ्लिपकार्ट (आता याची बहुतांश मालकी वॉलमार्टकडे आहे) यांच्या कारभाराविषयी अधिकृत चौकशीही सुरू करण्यात आली.

भारतात वादात राहिलेला ई-कॉमर्स

वस्तूंच्या किंमती ठरवण्याविषयीचं धोरण, मोबाईल फोन्सचे एक्सक्लुझिव्ह लाँच आणि विक्री हक्क, उत्पादनांवर देण्यात येणारे मोठे डिस्काऊंट्स आणि काही ठराविक विक्रेत्यांना देण्यात येणारी विशेष वागणूक, याविषयीची तपासणी करण्यात येते आहे. या चौकशीसाठी पूर्ण सहकार्य करणार असून, आपले व्यवहार हे नियमांनुसारच असल्याचं अॅमेझॉनने आपल्या निवेदनात म्हटलं आहे.

भारत ही आपली सर्वांत वेगाने विस्तारणारी बाजारपेठ असून इथल्या विक्रेत्यांच्या सशक्तीकरणासाठी आजवर खूप काही केल्याचा दावा कंपनीने केलाय.

अॅमेझॉनने आतापर्यंत देशात 5 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक केली असून कंपनीचे देशात 60,000 पेक्षा जास्त कर्मचारी आहेत. यासोबतच आपल्या कंपनीच्या माध्यमातून आपण 5 लाखांपेक्षा जास्त विक्रेत्यांसोबत काम करत असल्याचं कंपनीचं म्हणणं आहे.

भारतीय कायद्यानुसार एखादी वेबसाईट ही त्रयस्थ कंपनीने तयार केलेल्या वस्तू स्वतंत्र विक्रेत्यांच्या मार्फत विकू शकते. आपल्या मार्फत व्यवसाय करणाऱ्या एकूण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगातली सर्वांत श्रीमंत व्यक्ती आणि अॅमेझॉनचे संस्थापक जेफ बेझोस गेल्या आठवड्यात भारतात येऊन गेले.


सामग्री: त्यांची टीम 'ग्रेट पॅसिफीक गार्बेज पॅच'वर वैज्ञानिक प्रयोग करणार आहे. प्लास्टिकच्या हा पट्टा आकाराने फ्रान्सच्या तीन पट मोठा आहे.

आपल्या स्वतःच्या वैद्यकीय चाचण्या पाहिल्यानंतर प्लास्टिकच्या संभाव्य विषारी परिणामांविषयी आणि त्यातही खास करून महिलांवर होणाऱ्या परिणामांविषयी आपली खात्रीच पटल्याचे पेन सांगतात.

या मोहिमेतून मिळाणारी संपूर्ण माहिती विद्यापीठांनाही देण्यात येणार आहे.

ही गोष्ट एवढी महत्वाची का आहे?

या वर्षीच्या मार्च महिन्यात, शास्त्रज्ञांनी नॉर्थ पॅसिफीक जायरच्या आकाराबाबत आपला ताजा अंदाज प्रकाशित केला. आता हा नॉर्थ पॅसिफीक जायर म्हणजे नेमकी काय भानगड आहे बुवा? खरं तर हा जास्त प्रसिद्ध आहे तो ग्रेट पॅसिफीक गार्बेज पॅच म्हणून. हे दुसरेतिसरे काही नसून साचलेल्या प्लास्टिकचा हलता पट्टा आहे.

कचरा म्हणून टाकलेल्या या प्लास्टिकचे प्रमाण पूर्वीच्या अंदाजापेक्षा सोळा पट जास्त आहे, असा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे.

समुद्रांमधील हे प्रमाण मोजण्याबरोबरच शास्त्रज्ञ आता आणखी पुढे जाऊन हे प्लास्टिक प्राणी आणि माणसांसाठी किती विषारी असू शकते याचासुद्धा अभ्यास करत आहेत.

या मोहिमेद्वारे समुद्रांमध्ये, हवेत आणि तळाशी जमलेल्या गाळात असलेल्या प्लास्टिकसंदर्भातील माहिती गोळा केली जाईल. ही माहिती यूके, अमेरिका, कॅनडा आणि स्वित्झर्लंडमधील विद्यापीठांनाही देण्यात येईल.

एमिली पेन सांगतात, समुद्रातील पाणी आणि सूर्यप्रकाशाद्वारे प्लास्टिकच्या झालेल्या विघटनाचे संभाव्य विषारी परिणाम चिंतेचा विषय आहे.

या सूक्ष्म अंशांमध्ये असलेली रसायने ही ओएस्ट्रॅडीओल या सेक्स हार्मोनसारखी असतात आणि  प्राणी आणि मानवाच्या जननक्षमतेवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

"महासागरात आम्हाला मिळत गेलेल्या रसायनांबद्दल जसजशी मला अधिकाधिक माहिती मिळू लागली, तसतसे मला हेसुद्धा समजू लागले की यापैकी अनेक एंडोक्राईन डिसरप्टर्स आहेत, ते हार्मोन्सची नक्कल करतात आणि आपल्या शरीरात प्रवेश करण्यास सुरुवात करतात," हवाई येथून मोहीमेला सुरुवात करण्यापूर्वी त्या बीबीसीशी बोलत होत्या.

"जेव्हा मी माझी शारीरिक तपासणी केली तेव्हा महासागरात आणि प्लास्टीकमध्ये आम्हाला मिळत असलेली रसायने मला माझ्या शरीरात असल्याचं कळालं," त्या म्हणाल्या.

गरोदर काळात या हार्मोन डिसरप्टरचे तुमच्यात असणे, ही एक गंभीर समस्या असते; बाळंतपणात आणि स्तनपानाच्यावेळी आपल्याकडून ती आपल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्वतः एक अनुभवी खलाशी असलेल्या एमिली पेन आता एका विशेष मोहिमेसाठी सज्ज झाल्या आहेत. समुद्रात ठिकठिकाणी प्लास्टिकचा कचरा साचून राहिला आहे. यापैकी जगात सर्वांत जास्त प्रमाणात साचलेल्या प्लास्टिकच्या पट्ट्याची तपासणी करणे हा या मोहिमेचा प्रमुख उद्देश आहे. याशिवाय या मोहिमेचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे या प्रवासात त्यांच्याबरोबर जहाजावर असलेल्या टीममध्ये सगळ्या महिला आहेत.


सामग्री: त्यांची महाराष्ट्र जीवन प्राधिकरणाच्या सदस्य सचिवपदी निवड करण्यात आली आहे. त्यांच्या जागी राधाकृष्णन बी. हे नागपूर महानगर पालिकेचा कार्यभार सांभाळतील. अपर सचिव सीताराम कुंटे यांनी त्यांच्या बदलीचा आदेश काढून ही माहिती दिली होती.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

आयुक्त म्हणून तुकाराम मुंढेच आपल्याला पाहिजेत अशा घोषणा काल नागपुरातील नागरिकांनी दिल्या होत्या. आज मुंढे यांनी फक्त थॅंक्यू म्हणणणं पुरेसं ठरणार नाही अशा शब्दांत ट्वीट करून नागपुरकरांचे आभार मानले आहेत.

तुकाराम मुंढे यांच्यासाठी पद उन्नत करून त्यांची सदस्य सचिवपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.

नुकताच तुकाराम मुंढे यांना कोरोनाची लागण झाली होती.

नागपूरमधील कारकीर्द

नागपूर महानगर पालिका आयुक्त असताना त्यांच्या कारकीर्दीची बरीच चर्चा झाली. त्यांचा महापौरांबरोबरही वाद झाला होता.

नागपूर महानगरपालिकेचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्याविरोधात महापौर, सत्ताधारी आणि विरोधक, असा सामना रंगला होता. या वादात आता केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी देखील उडी घेतल्यामुळे या वादाची बरीच चर्चा झाली होती.

तुकाराम मुंढे

नितीन गडकरी यांनी पंतप्रधान कार्यालयाचे राज्य मंत्री जितेंद्र सिंह आणि केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी विकास मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांच्याकडे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्याविरोधात तक्रार केली होती. मुंढे यांनी बेकायदेशीरपणे आणि असंवैधानिकपणे स्मार्ट सिटी प्रकल्पाच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदाची सूत्रं हाती घेतल्याचं तक्रारींमध्ये नमूद करण्यात आलं आहे.

नागपूर महापालिका आयुक्त म्हणून तुकाराम मुंढे यांची राज्य सरकारनं फेब्रुवारी महिन्यात नियुक्ती केली. तुकाराम मुंढेंनी कार्यभार हाती घेतल्यापासून अनेकदा त्यांचे आणि महापौर संदीप जोशी यांच्यामधील मतभेद समोर आले आहेत.

उद्धव ठाकरे यांनी सामनाला मुलाखत दिली होती त्यात त्यांनी म्हटलं होतं मुंढे शिस्तप्रिय अधिकारी आहेत आणि मी त्यांच्या पाठीशी आहे.

कोरोनाच्या काळात त्यांनी अनेक कडक पावले उचलली. जर नियमांचं पालन केलं नाही तर कडक कर्फ्यू लावावा लागेल असं त्यांनी सुनावलं होतं.

मुंढे यांची सुरुवातीची कारकीर्द

प्रशिक्षण झाल्यानंतर सहायक सोलापूरचे सहायक जिल्हाधिकारी म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली. त्यानंतर देगलूरचे सहायक जिल्हाधिकारी म्हणून नियुक्ती झाली नियमांवर बोट ठेवून काम करणं ही त्यांची खासियत आहे. ही ओळख त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नागपूर महानगरपालिकेचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांची सचिवालयात बदली करण्यात आली आहे.


सामग्री: त्यांची सविस्तर मुलाखत तुम्ही इथे पाहू शकता - हा राहुलचा विजय की मोदींचा पराभव? या मुलाखतीचं शब्दांकन:

प्रश्न: हे राहुल गांधींचं यश आहे की मोदींचं अपयश?

उत्तर:गेली किमान पंधरा वर्षे मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगढमधे भाजपचं सरकार होतं. त्यामुळे नेहमीची एक पळवाट भाजपच्या बाबतीत होऊ शकते, ती म्हणजे अँटी-इन्कंबन्सी. म्हणजे आमचं सरकार इथे दीर्घकाळ होतं आणि त्यामुळे त्या सरकारला काही प्रमाणात अपयश आलं, असं भाजप म्हणू शकतो. पण ज्या पद्धतीने भाजपचा प्रचार होतो आणि या तीन राज्यांत झाला ते पाहिल्यावर आपल्याला दिसतं की भाजपचं केंद्रीय नेतृत्व म्हणजे राष्ट्रीय अध्यक्ष अमित शहा आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या शिरावर प्रचाराची सर्व धुरा होती. गेल्या काही वर्षांतील मत मागण्याचा कल पाहिला तरी हेच चित्र दिसून येतं.

पंतप्रधानांना त्यांचे हात बळकट करण्यासाठी पाठिंबा द्या आणि आमच्या पक्षाला मतं द्या, अशी भूमिका भाजप मांडतं. हे जर लक्षात घेतलं तर अपयशाचीही तितकीच जबाबदारी मोदींना आणि भाजपच्या केंद्रीय नेतृत्वाला घ्यावी लागेल. पराभव झाला तर तो राज्यातील सरकारांचा झाला आणि विजय मिळाला की तो मोदींचा झाला, असा युक्तिवाद भाजपला करता येणार नाही.

दुसऱ्या बाजूला काँग्रेसचा विचार केला तर आपल्याला असं दिसेल की बरोबर एक वर्षापूर्वी राहुल गांधींनी काँग्रेसच्या नेतृत्वाची जबाबदारी स्वीकारली. गेली चार वर्षं, खरंतर पाच वर्षं सातत्याने त्यांच्यावर सतत टिंगल किंवा टीकेचा वर्षाव होत राहिला. त्यांना राजकारणाची समज नाही, ते परिपक्व नाहीत, असा आरोप त्यांच्यावर केला गेला. हे जर लक्षात घेतलं तर मला वाटतं राहुल गांधींना आणि काँग्रेसच्या एकूण स्ट्रॅटेजीला श्रेय द्यावं लागेल.

तुम्ही जर टप्प्याटप्प्यानं कसे निकाल बदलत गेले हे पाहिलं तर तुम्हाला असं दिसेल की काँग्रेसला पंजाबमधे यश मिळालं. गुजरातमधे त्यांना विजय मिळाला नाही पण सत्तेवर परत येऊनसुद्धा भाजपला भीती दाखवण्याएवढं यश त्यांना मिळालं. कर्नाटकमधे प्रथमच असं झालं की काँग्रेसचं सरकार आहे तरीसुद्धा निखळ बहुमत जरी नाही तरी मोठा पक्ष म्हणून राहणं हे काँग्रेसला शक्य झालं.

याचा अर्थ असा की गेल्या दोन वर्षांमधे टप्प्याटप्प्यानं सतत काँग्रेसच्या एकूण कामगिरीमधे प्रगती होतीये. त्याच्यानंतर आता या तीन राज्यांमधे ज्या निवडणुका झाल्या, त्यामधे संपूर्ण जबाबदारी त्या-त्या राज्यांतील नेत्यांवर होती. विशेषतः...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भाजपचा विधानसभा निवडणुकांमध्ये पराभव झाल्यामुळे आता शिवसेनेची मदत भाजपसाठी आवश्यक झाली आहे, त्यामुळे आता महाराष्ट्रात युती नक्की होईल, असं विश्लेषण सुहास पळशीकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना केलं आहे.


सामग्री: त्यांची ही भेट अनौपचारिक असून त्यात कोणताही अजेंडा नाही.

30 एप्रिलला चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांची अनौपचारिक भेट घेण्यासाठी मोदी चीनमधल्या वुहान इथं गेले होते.

वुहान आणि सोची इथल्या अनौपचारिक भेटी मग कोणत्या रणनितीचा भाग आहेत?

मोदींचं ट्वीट

एक प्रश्न असा आहे की एका बाजुला मोदी अमेरिका, जपान, ऑस्ट्रेलिया यांच्याबरोबर मिळून चीनचा सामना करण्यासाठी भागीदारी वाढवत आहेत तर दुसऱ्या बाजुला चीन, रशिया आणि पाकिस्तानचा समावेश असलेल्या शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशन बरोबर पुढे जाऊ इच्छित आहेत.

मोदी रशिया, अमेरिका आणि चीनच्या मुद्दयावरून गोंधळून गेले आहेत का, असाही प्रश्न निर्माण होतो.

मोदींनी या दौऱ्याच्या पूर्वसंध्येला रविवारी ट्वीट केलं. "आम्हाला पूर्ण विश्वास आहे की राष्ट्रपती पुतीन यांच्याशी झालेल्या भेटीनंतर भारत आणि रशिया यांच्यातले संबंध आणखी दृढ होतील."

CAATSA चा मुद्दा

CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act,) हा सगळ्यांत मोठा मुद्दा आहे. अमेरिकेच्या काँग्रेसनं मागच्या वर्षी हा कायदा पास केला होता.

उत्तर कोरिया, इराण आणि रशियावर अमेरिकेनं या कायद्याअंतर्गत निर्बंध घातले आहेत. अमेरिकेच्या या बंदीमुळे रशिया आणि भारताच्या संरक्षण करारावर फरक पडेल.

रशियाबरोबरच्या रक्षण करारांवर तिसऱ्या देशाचा प्रभाव पडू नये अशी भारताची इच्छा आहे.

भारतनं ट्रंप प्रशासनात या मुद्दयावरून लॉबिंग सुरू केलं आहे, जेणेकरून रशियाकडून होणाऱ्या संरक्षण समुग्री खरेदीत कोणत्याही प्रकारची बाधा येऊ नये असं भारताला वाटतं.

भारतावर परिणाम

स्टॉकहोम इंटरनॅशनल पीस रिसर्च इन्स्टिट्यूटच्या मते भारत आपल्या गरजेच्या एकूण 68 टक्के हत्यारं रशियाकडून खरेदी करतो.

अमेरिकेकडून 14 टक्के तर इस्राईलमधून 8 टक्के शस्त्रास्त्र भारत खरेदी करतो. हे आकडे 2012 ते 2016 दरम्यानचे आहेत.

भारतातील हत्यारांच्या बाजारात अमेरिका आणि इस्राईलचा प्रवेश झाल्यावरही रशियाला तोड नाही. अशात अमेरिकेच्या बंदीमुळे दोन्ही देश चिंतेत पडणं साहजिक आहे

पुढच्या महिन्यात शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (SCO) आणि जुलैमध्ये ब्रिक्स (BRICS) परिषद होणार आहे.

याबरोबरच इराण-अमेरिका अणूकरार तुटण्याचा परिणामसुद्धा भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर होईल.

भारतापुढे आव्हान

इराणकडून पेट्रोलियम पदार्थांची आयात भारतासाठी सोयीस्कर नाही. याशिवाय दोन्ही नेत्यांमध्ये सीरिया...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रशियात सोची इथं राष्ट्राध्यक्ष व्लामिदीर पुतीन यांची भेट घेतली. यावर्षी मार्च महिन्यात पुतीन यांची पुन्हा एकदा सहा वर्षांसाठी राष्ट्राध्यक्षपदी निवड झाल्यानंतर मोदी यांची पहिलीच भेट आहे.


सामग्री: त्यांच्या 'अगेंस्ट द ग्रेन - नोट्स ऑन आयडेंटिटी, इनटॉलरन्स अँड हिस्ट्री' या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या पुस्तकात त्यांनी प्राचीन भारतातील असहिष्णुता आणि भारत आज करत असलेल्या राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक प्रश्नांचा प्रकाश टाकला आहे.

बीबीसीच्या भारतीय भाषांच्या संपादक रूपा झा यांनी हे पुस्तक आणि देशातील सद्यस्थितीच्या अनुषंगाने त्यांची मुलाखत घेतली.

या प्रश्नांची उत्तर डी. एन. झा यांनी इमेलवर पाठवली.

1. हिंदुत्ववादी विचारधारा मानणारे प्राचीन भारताला सामाजिक सद्भाव असणारे सुवर्णयुग मानतात. तर मध्ययुगाला मुस्लिमांनी हिंदूवर केलेल्या अत्याचारांचा, आक्रमणाचा आणि दहशतीचा कालखंड ठरवतात.  पण, नेमके ऐतिहासिक पुरावे काय सांगतात?

डी. एन. झा - ऐतिहासिक पुराव्यांवरून हे दिसून येतं की भारतीय इतिहासात असा कोणताही सुवर्णकाळ नव्हता. प्राचीन भारताकडे कधीही सामाजिक समतेचा आणि भरभराटीचा काळ म्हणून पाहिलं जाऊ शकत नाही.

प्राचीन काळात जातव्यवस्था प्रबळ होती हे दाखवणारे सबळ पुरावे आहेत. ब्राह्मणेतरांवर त्यांना अपंग करणारी कायदेशीर, आर्थिक आणि सामाजिक अशी बंधनं लादण्यात आली होती. विशेष करून शूद्र आणि अस्पृश्य हे याचे बळी ठरत होते. त्यामुळे प्राचीन भारताच्या समाजव्यवस्थेत मोठा तणाव होता.

आजच्या काळातील अंबानी आणि अदानी यांच्या सारखं त्या काळातील वरच्या जातीतील लोक, जमिनदार आणि  सरंजाम आनंदी आणि सुखासीन जीवन जगत होते. परंतु आपण हे पाहात आलो आहोत की अशा लोकांसाठी कोणताही काळ हा सुवर्णयुगच असतो.

प्राचीन भारतात सुवर्णयुग होतं ही संकल्पना 19व्या शतकाच्या अखेरीला आणि 20व्या शतकाच्या सुरुवातीला जोर धरू लागली. गुप्त राजवटीचा काळ भारतीय इतिहासातील सुवर्णकाळ असल्याचं आणि  गुप्त घराण्याने राष्ट्रवादाला जिवंत केल्याचं इतिहासतज्ज्ञ सांगू लागले.

पण डी. डी. कोसंबी यांच्यानुसार, गुप्त राजवटीमुळे राष्ट्रवाद वाढला नाही तर राष्ट्रवादाच्या प्रेरणेतून गुप्त राजवटीचा उदय झाला. खरं पाहिलं तर सामाजिक समता आणि भरभराट असलेल्या सुवर्णयुग या कल्पनेचा भारत आणि जगभरातील इतिहासकारांनी गैरवापरच केला आहे.

मध्ययुगीन भारताचा इतिहास, मुस्लिमांच्या राजवटीला दहशत आणि अत्याचारांची राजवट दाखवण्याबद्दल बोलताना मुस्लिमांचं राक्षसीकरण करण्याचा काळ 19व्या शतकाच्या उत्तरार्धात सुरू झाला. काही समाजसुधारक आणि इतर प्रमुख लोकांनी मुस्लिमांची प्रतिमा बिघडवून दाखवणं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्राचीन आणि मध्ययुगीन भारताचा गाढा अभ्यास असणारे नामवंत इतिहासतज्ज्ञ द्विजेंद्र नारायण तथा डी. एन. झा यांनी 'मिथ ऑफ द होली काऊ' हे पुस्तक लिहिलं आहे. प्राचीन भारतात गोमांस खाल्लं जात होतं हे सिद्ध करणार हे पुस्तक लिहिलं असल्याने अशा विषयांवर वाद होणं साहजिक होतं.


सामग्री: त्यांच्या अर्थसंकल्पीय भाषणाची सुरुवातच शेती क्षेत्रासाठी करण्यात आलेल्या योजनांच्या घोषणांनी झाली.

कृषी, ग्रामीण अर्थव्यवस्था आणि शेतकऱ्यांशी निगडीत महत्त्वाच्या घोषणा

शेती क्षेत्रासाठी यंदाच्या अर्थसंकल्पात अनेक तरतुदी असल्या तरी यावर संमिश्र प्रतिक्रया व्यक्त केल्या जात आहेत.

"पिकांवरील किमान आधारभूत किंमत (एमएसपी) उत्पादन खर्चापेक्षा दीडपटीनं वाढवण्याचा मोदी सरकारनं घेतलेला निर्णय ऐतिहासिक आहे", असं ट्वीट मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं आहे.

राष्ट्रवादीच्या काँग्रेसच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांना मात्र शेतीला कर्ज मिळण्याची काहीही सोय या अर्थसंकल्पात नसल्यानं हा अर्थसंकल्प नसून भ्रमसंकल्प आहे, अशी टीका केली आहे.

"शेतकऱ्यांचं उत्पन्न 2022 पर्यंत दुप्पट करण्याचं अर्थसंकल्पात सांगण्यात आलं आहे. पण ते कसं करणार ? त्यासाठी कोणत्या योजना आणणार ? पद्धत कोणती वापरणार ? याविषयी काहीही सूतोवाच करण्यात आलेलं नाही," असं काँग्रेस प्रदेशाध्यक्ष अशोक चव्हाण यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

स्वराज इंडिया पक्षाचे अध्यक्ष योगेंद्र यादव यांनी ट्विटरवरील प्रतिक्रयेत यंदाच्या अर्थसंकल्पात अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी शेतकऱ्यांच्या बाबतीत हातचलाखी केली, असं म्हटलं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अर्थमंत्री अरुण जेटली यांनी 2018-19 या वर्षासाठीचा अर्थसंकल्प आज संसदेत सादर केला.


सामग्री: त्यांच्या अर्थसचिवाच्या कार्यकाळात नोटाबंदीचा निर्णय घेण्यात आला होता. त्यादरम्यान तेच सरकारच्या वतीने सर्व निर्णय आणि नियम जनतेपर्यंत पत्रकार परिषदांमध्ये पोहोचवत होते.

बुधवारी त्यांनी RBIच्या गव्हर्नरपदाची सूत्र स्वीकारल्यावर सर्वांचे शुभेच्छांसाठी आभार मानले.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

शक्तिकांता दास हे 1980च्या बॅचचे तामिळनाडू केडरमधील IAS अधिकारी आहेत. ते सध्या पंधराव्या वित्त आयोगाचे सदस्य आहेत. ते 2017 पर्यंत आर्थिक व्यवहार विभागाचे सचिव होते.

ते G20 परिषदेत भारताचे प्रतिनिधी आहेत. त्यांना आधी महसूल विभागाचे प्रमुख म्हणून नियुक्त केलं. त्यानंतर आर्थिक घडामोडी विभागात त्यांची बदली झाली होती. नोटबंदीचा निर्णय राबवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

त्यांच्या दीर्घकालीन करिअरमध्ये त्यांनी तामिळनाडू सरकारमध्ये अनेक महत्त्वाची पदं भूषवली. त्याता तामिळनाडूच्या औद्योगिक विभागाचे सचिव, तामिळनाडू न्यूजप्रिंट आणि पेपर्स लिमिटेडचे अध्यक्ष, भारतीय जीवन विमा महामंडळाचे अध्यक्ष अशा अनेक पदांचा समावेश आहे.

मे 2017 मध्ये रिझर्व्ह बँकेने नवीन नोटा काढल्या आहेत. त्यावर शक्तिकांता दास यांची सही होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माजी अर्थसचिव शक्तिकांता दास यांनी रिझर्व्ह बँकेच्या गव्हर्नरपदाची सूत्र हाती घेतली. उर्जित पटेल यांनी सोमवारी तडकाफडकी राजीनामा दिल्यानंतर त्यांची मंगळवारी नियुक्ती करण्यात आली.


सामग्री: त्यांच्या अहवालात चंदा कोचर यांच्यावर शिस्तभंगाचा ठपका ठेवण्यात आला आहे. तसंच कोचर यांनी पदाचा गैरवापर केला असल्याचंही या अहवालात म्हटलं आहे.

त्यामुळे आता त्यांना कंपनीतर्फे बडतर्फ समजलं जाईल, तसंच त्यांना पगार, बोनस, निवृत्ती वेतन आणि आरोग्यविम्या सारख्या सुविधा बँकेकडून दिल्या जाणार नाहीत.

कंपनीनं त्यांच्याकडून 2009 ते 2018 दरम्यान त्यांना देण्यात आलेला पगार व्याजासह परत मागितला आहे.

भारतीय बँकिंग क्षेत्रातलं पुरुषांचं वर्चस्व तोडणाऱ्या आणि संपूर्ण बँकिंग क्षेत्रात आपली वेगळी ओळख प्रस्थापित करणाऱ्या चंदा कोचर यांच्यावर आता CBI च्या कारवाईचं वादळ घोंघावतं आहे. चौकशी अहवालाने त्यांच्या अडचणीत वाढ होण्याची शक्यता आहे.

CBI ने चंदा कोचर आणि त्यांचे पती दीपक कोचर यांच्याविरोधात गुन्हेगारी कट रचल्याचा आणि फसवणुकीचा गु्न्हा दाखल केला आहे. व्हीडिओकॉन समूहाला कर्ज देण्याच्या प्रकरणात कोचर आरोपांचा सामना करत आहेत.

आज भलेही त्यांचं नाव चुकीच्या कारणांनी चर्चेत असलं तरी त्यांच्या बँकिग क्षेत्रातील कारकिर्दीवर नजर टाकली तर हा प्रवास संघर्षपूर्ण असल्याचं दिसतं आहे.

राजस्थान ते मुंबईचा प्रवास

चंदा कोचर यांचा जन्म जरी जोधपूरला झाला असला तरी त्यांनी शिक्षण जयपूरला झालं. त्यांचे वडील रुपचंद अडवाणी जयपूर इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीचे प्राध्यापक होते तर आई गृहिणी होती.

चंदा कोचर यांचे पती दीपक कोचर यांच्या अधिकृत ब्लॉगवर त्यांच्याविषयी लिहिलं होतं. जेव्हा चंदा 13 वर्षांच्या होत्या तेव्हा त्यांच्या वडिलांचं निधन झालं.

त्यांनी मुंबईच्या जय हिंद कॉलेज मधून बी.कॉम केलं. 1982 मध्ये पदवी प्राप्त केल्यानंतर ICAI मधून कॉस्ट अकाऊंटंसी चा अभ्यासक्रम पूर्ण केला आणि जमनालाल बजाज इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट स्टडीज मधून मास्टर्स डिग्री प्राप्त केली.

मॅनेजमेंट स्टडीजमध्ये उत्तम कामगिरी केल्यामुळे चंदा कोचर यांना वोक्हार्ट गोल्ड मेडल आणि अकांऊंटंसीमध्ये जे.एन.बोस गोल्ड मेडल मिळालं होतं.

1984 मध्ये मॅनेजमेंट ट्रेनी म्हणून त्या ICICI बँकेत रुजू झाल्या.

1955 मध्ये ICICI बँकेची स्थापना भारतीय उद्योगांना प्रोजेक्ट आधारित अर्थसहाय्य मिळावं यासाठी केली होती.

1994 मध्ये ICICI चं रुपांतर संपूर्ण स्वायत्तता असलेल्या बँकेत झालं. तेव्हा चंदा कोचर यांची असिस्टंट जनरल मॅनेजर पदावर नियुक्ती झाली.

बँकेच्या CEO आणि पद्मभूषण

चंदा कोचर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चंदा कोचर यांनी व्हीडिओकॉन प्रकरणात बँकेच्या अचारसंहितेचा भंग केला आहे असं चौकशीत समोर आलं आहे. ICICI बँकेने निवृत्त न्यायाधीश बी.एन.श्रीकृष्ण यांच्या अध्यक्षतेखाली चौकशी समिती नेमली होती.


सामग्री: त्यांच्या उत्पनात वाढ झाली नाही. 2022 पर्यंत शेतकऱ्यांचं उत्पन्न दुप्पट करणार, असं आश्वासन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दिलं होतं. मात्र, ते पूर्ण होईल, अशी सध्या तरी चिन्हं नाहीत. अशा परिस्थितीत आगामी केंद्रीय अर्थसंकल्प सरकारने दिलेलं आश्वासन पूर्ण करण्यासाठीची संधी ठरू शकेल का?

नाशिकजवळ जयगावमध्ये 2 एकर जमिनीत लाल कांद्याची शेती करणाऱ्या भारत दिघोले यांच्यासाठी हे वर्ष सोपं नव्हतं. कांद्याचं मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन झाल्याने गेल्या वर्षीच्या सुरुवातीला कांद्याचे दर मोठ्या प्रमाणावर घसरले. त्यानंतर सप्टेंबर महिन्यात सरकारने कांद्याची निर्यात बंद केली.

दिघोले महाराष्ट्र कांदा उत्पादक संघटनेचे अध्यक्ष आहेत. आपल्या शेतातल्या घरात माझ्याशी बोलताना ते सांगत होते, "2020 सालच्या एप्रिल महिन्यात मला प्रति क्विंटल कांद्यासाठी तेवढाच भाव मिळाला जो माझ्या वडिलांना 1995-97 साली मिळत होता. मी कमाई कशी करणार? लागवडीचा खर्च वाढला आहे आणि सरकारी धोरणांमुळे व्यापारात नफाच मिळत नाही."

नवीन वर्षाच्या पहिल्याच दिवशी सरकारने कांदा निर्यात बंदी उठवली आणि त्यामुळे कांद्याचे दर क्विंटलमागे 500 ते 1800-2000 रुपयांपर्यंत वाढले. ही चांगली बातमी असली तरी दिघोले यांच्यावर नव संकट कोसळलं आहे. अवकाळी पावसामुळे कांद्याचं नुकसान होण्याची भीती आहे.

दिघोले यांच्या शेतापासून 20 किमी अंतरावर असलेले दीपक पाटील यांच्या द्राक्ष बागेचंही अवकाळी पावसाने अतोनात नुकसान झालंय. यावर्षी उत्पन्न 15 टक्क्यांनी घसरेल, अशी भीती त्यांना सतावते आहे. दीपक यांच्यावर 25 लाख रुपयांचं कर्ज आहे. शिवाय, गेल्या 4-5 वर्षात म्हणावं तसं उत्पन्न झालेलं नाही. या सर्वांमुळे पुढे काय होणार, याची काळजी त्यांना भेडसावतेय.

शेतीची कामं सुरू असताना

ते म्हणतात, "2016 पासून एकापाठोपाठ एक संकटं येत आहेत. आधी नोटाबंदी झाली. यात सरकारने बाजारातलं जवळपास 80% चलन काढून घेतलं. त्यावर्षी पैसेच नसल्याने कुणीच पीक खरेदी केलं नााही. त्यानंतरच्या हंगामात पीक वाया गेलं. मग लॉकडाऊनमुळे पुरवठा साखळीच बंद पडली आणि आता हा अवकाळी पाऊस. आमचं सगळं उत्पन्न कोसळलं आहे."

2016 साली पंतप्रधान मोदी यांनी 2022 पर्यंत शेतकऱ्यांचं उत्पन्न दुप्पट करू, असं आश्वासन दिलं होतं. मात्र, वास्तविक परिस्थिती याच्या अगदी उलट आहे.

2012-13 सालापासून शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नाचा ISSO डेटा उपलब्ध नाही. मात्र,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना संकटात जिथे सर्वच क्षेत्रांमध्ये घसरण सुरू होती आणि देशाचा आर्थिक विकास दर उणे 23.9 टक्क्यांवर गेला त्यावेळी कृषी हे एकमेव क्षेत्र होतं ज्याची वाटचाल उत्तम सुरू होती. मात्र, कृषी क्षेत्रातल्या वाढीचा फायदा शेतकऱ्यांना मिळाला नाही.


सामग्री: त्यांच्या कारकिर्दीच्या शेवटच्या टप्प्यात शीना बोरा खटल्यामुळे वादात सापडलेल्या मारियांनी तेव्हा काही बोलण्याचं टाळलं होतं. Let me say it now या त्यांच्या आत्मचरित्रातून त्यांनी यासंबंधी आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. मात्र 614 पानांचं हे आत्मकथन फक्त या खटल्यापुरतं सीमित नाही. मारियांच्या 36 वर्षांच्या  वादळी आणि प्रेरणादायी कारकिर्दीचा आलेख आहे.

मुंबईच्या बांद्रा भागात जन्मलेले मारिया तसे संपन्न घरातले आहेत. वडील चित्रपटसृष्टीत होते. आई गृहिणी, बहीण असं छान चौकोनी कुटुंब, इंग्रजी माध्यमात शिक्षण, उत्तम शैक्षणिक कारकीर्द, पहिल्याच प्रयत्नात युपीएससीत मिळालेलं यश, सगळं अगदी दृष्ट लागावं असंच. सुरुवातीला बुलढाणा, अकोला, यवतमाळ, उस्मानाबाद अशा ठिकाणी सेवा दिल्यानंतर ते मुंबईला आले आणि मग त्यांनी मागे वळून पाहिलंच नाही.

त्यांच्यासंबंधी ही सगळी माहिती इंटरनेटवर आहे, अनेक लेखांमधून, पुस्तकांमधून, ती समोर आली आहे. या माहितीमागचे मारिया त्यांच्या आत्मकथनतून समोर येतात. पोलीस सेवेत गेल्यापासून काम हा एकच ध्यास असल्याचं अगदी शेवटच्या पानापर्यंत जाणवतं.

1993 च्या स्फोटांचा तपास हा त्यांच्या कारकिर्दीला बहर देणारा टप्पा होता. याविषयी त्यांनी अगदी सविस्तर लिहिलंय. बरेचदा वाचलेली आणि ऐकीव माहिती किती वरवरची असते ते हे वाचताना लक्षात येतं. मारिया आणि त्यांच्या टीमने या गुन्ह्याची उकल करण्यासाठी अथक प्रयत्न केले होते. ते पाहून थक्क व्हायला होतं. त्याहीपेक्षा महत्त्वाचं म्हणजे आता 27 वर्षांनी त्याचा कण न कण त्यांना व्यवस्थित आठवतो.

संजय दत्तला अटक केल्यानंतर त्याचे वडील सुनील दत्त सुन्न झाले होते. त्यांचा असा चेहरा पाहून मारिया यांच्यातला बाप जागा झाला आणि त्या रात्री त्यांनी स्वत:च्या मुलाला मिठी मारली होती. हा भाग फार हृदयस्पर्शी आहे. संजय दत्तच्या अटकेचा एकूणच एपिसोड अतिशय थरारक आहे.

'गुन्हेगारांचा कर्दनकाळ'

अंडरवर्ल्ड, 2003 मध्ये झालेले स्फोट, त्यानंतर आतंकवाद्यांनी घातलेला धुमाकूळ याविषयी मारियांनी सविस्तर लिहिलं आहे. इंडियन मुजाहिद्दीनचं कंबरडं मोडण्यासाठी मारिया आणि त्यांच्या टीमने प्रयत्नांची केलेली पराकाष्ठा मारियांच्या लिहिण्यातून समोर येते. वेब सीरिज मध्ये किंवा चित्रपटात जे पाहतो ते इतकंही अवास्तव नाही याची जाणीव होते.

या दरम्यान त्यांनी गुन्हेगारांना पकडण्यासाठी त्यांनी जंग जंग पछाडले होते. या कामात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राकेश मारिया हे नाव उच्चारलं की मुंबईतले बाँबस्फोट, आतंकवादी हल्ले, अशी इतिहासाची काळी पानं डोळ्यासमोर येतात. अख्खा महाराष्ट्र काय भारतच ढवळून टाकणाऱ्या हल्ल्याच्या सूत्रधारांना जेरबंद करणाऱ्या राकेश मारियांचं नाव कायम आदराने घेतलं जातं.


सामग्री: त्यांच्या डोक्यात विचारांचं सत्र सुरू होतं. भारताच्या बॅंकिंग क्षेत्राची परिस्थिती नाजूक असल्याची त्यांना पूर्ण कल्पना होती. लाखो कोटी रुपयांच्या बुडित कर्जाच्या ओझ्याखाली हे क्षेत्र दबलं असून विविध स्तरांवर बॅंकिंग क्षेत्रासमोर अनेक अडचणींचे डोंगर उभे आहेत. याचं सावट एकेकाळी अग्रगण्य असलेल्या बीएसएनलवर देखील पडल्याचं दिसत होतं त्याच वेळी बीएसएनलमध्ये असलेल्या 1.7 लाख कर्मचाऱ्यांचे पगार कसे काढावेत हा विचार त्यांच्या मनात घोंगावत होता.

फेब्रुवारी महिन्यात कर्मचाऱ्यांना पगार देण्यात 15 दिवसांचा विलंब झाल्याच्या बातम्या मोठ्या मोठ्या मथळ्यांखाली प्रसारित झाल्या होत्या.

या बातम्या अशाच सुरू राहिल्या तर बँकांकडून कर्ज मिळणं अधिक अवघड होईल, याची अनुपम श्रीवास्तव यांना पूरेपूर कल्पना होती.

जूनमध्ये निवृत्त झालेले अनुपम श्रीवास्तव सांगतात, "निधी कसा उभारायचा? हे मोठं आव्हान होतं."

अखेर निधी मिळाल्यानंतर कंपनीने मार्चमध्ये आपल्या कर्मचाऱ्यांना पगार दिला.

बीएसएनलची मोबाईल सेवा ऑक्टोबर 2002 मध्ये लॉंच झाली. पुढच्या अगदी दीड-दोन वर्षांत ही भारतातली क्रमांक एकची मोबाईल सेवा देणारी कंपनी झाली. मात्र, आता या कंपनीवर 20 हजार कोटी रुपयांचं कर्ज आहे.

बीएसएनएलच्या फ्री इनकमिंग, फ्री रोमिंग यासारख्या योजनांमुळेच मोबाईल सेवेचे दर घटल्याची आठवण अधिकारी करून देतात.

असं असलं तर खाजगी टेलिकॉम ऑपरेटर्सवर असलेल्या कर्जाच्या तुलनेत बीएसएनएलवर असलेले कर्ज 'चिल्लर' असल्याचा दावा हे अधिकारी करतात.

काही बीएसएनएल बंद करण्याचा सल्ला देतात तर काही याचं खाजगीकरण करायचा.

बीएसएनएलच्या माजी अधिकाऱ्यांशी चर्चा केल्यानंतर एक असं चित्र उभं राहतं जणू बीएसएनएलमध्ये असलेली अंतर्गत आव्हानं, सरकारी नियंत्रण आणि कामामध्ये होणारा कथित सरकारी हस्तक्षेप यामुळे कंपनीची ही अवस्था झाली आहे.

कंपनीच्या जवळपास 1.7 लाख कर्मचाऱ्यांचं सरासरी वय 55 वर्षं आहे आणि एका वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, "यातले 80% कर्मचारी बीएसएनएलवर ओझं आहेत. कारण त्यांना तंत्रज्ञानाविषयी फारशी माहिती नाही आणि नवीन तंत्रज्ञान शिकण्याची त्यांची इच्छाही नाही. याचा परिणाम तरुण कर्मचाऱ्यांच्या मनोधैर्यावर होतो."

बीएसएनएल कर्मचारी संघटनेनी मात्र हे आरोप फेटाळले आहेत.

बीएसएनएल आपल्या उत्पन्नातला 70% वाटा कर्मचाऱ्यांच्या वेतनावर खर्च करते. खाजगी टेलिकॉम ऑपरेटर्समध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फेब्रुवारी 2019मध्ये बीएसएनएलचे (भारत संचार निगम लिमिटेड) तत्कालीन सीएमडी अनुपम श्रीवास्तव चिंतातूर झाले होते.


सामग्री: त्यांच्या डोळ्याला लागलेली जखम पाहून डॉक्टरांनी त्यांना गोरखपूरला जाण्याचा सल्ला दिला आहे. तसेच रामू यांच्या दोन्ही पायांमध्ये फ्रॅक्चर असल्याचे जिल्हा रुग्णालयातील अस्थिरोगतज्ज्ञ डॉ. कृष्णकुमार यादव यांनी सांगितले.

10 दिवस उपचार घेतल्यानंतरही रामू यांना आपल्या पायावर उभे राहता येत नाही.

त्यांचे वडील झीनक लोधी (65) त्यांची शुश्रुषा करत आहेत. त्यांचे धाकटे भाऊ अनिल यांच्या पाठीवर काठ्यांमुळे आलेले नीळसर वळ अजूनही दिसतात.

"सिद्धार्थनगरमधील भाजपा नेते आशुतोष मिश्र यांनी दलित कुटुंबाला बेदम मारहाण केली आणि योगी सरकारच्या दबावामुळे पोलीस या नेत्याविरोधात कारवाई करत नाही," असा दावा करत लोकसभेच्या सहाव्या टप्प्याच्या मतदानापूर्वी एका कुटुंबाचा व्हीडिओ प्रसिद्ध झाला होता. हेच ते लोधी कुटुंब होय.

ट्विटर आणि फेसबुकवरील अनेक ग्रुप्समध्ये हा बीभत्स व्हीडिओ शेकडोवेळा शेअर करण्यात आला होता. तो लाखोवेळा पाहिला गेला आहे.

बीबीसीच्या फॅक्ट चेक टीमने सिद्धार्थनगरला जाऊन या व्हीडिओची पडताळणी केली.

मारहाण होण्याची घटना 9 मे 2019ला झाली होती. पण सोशल मीडियावर शेअर केला जाणारा व्हीडिओ भ्रम पसरवणारा आहे. असं आम्हाला दिसून आलं.

हे कुटूंब दलित आहे?

ही घटना सिद्धार्थनगर जिल्ह्यातील दक्षिणेस असणाऱ्या खेसरहा ब्लॉकमधील टोला टिकुहियामधील आहे. हा भाग कपियवा गावामध्ये येतो.

या भागात साधारणतः 90 घरे आहेत. त्यात 3 घरांमध्ये सुतारकाम करणारे लोक राहतात. बाकी सर्व घरांमध्ये लोधी समुदायाचे (मागास वर्ग) लोक राहतात.

त्या भागात एकही दलित कुटुंब नसल्याचं गावातील लोकांनी सांगितलं.

टोला टिकुहियामध्ये प्रवेश करताच आमची भेट काही मुलांशी झाली. ही मुलं खेळताना मराठीच्या वळणाचं हिंदी बोलत होती.

"गेल्या पिढ्या शेजारच्या गावांमध्ये शेतीत मजुरी करून पोट भरत असत. पण तेवढ्यानं घर चालेना. रोजगारासाठी या लोकांनी दीड दशकांपूर्वी केरळ आणि महाराष्ट्रातील पुण्या-मुंबईसारख्या शहरात जाण्याचा निर्णय घेतला. त्यांची मुलं तिकडेच शिकतात," असं गावातील एका ज्येष्ठ व्यक्तीनं सांगितलं.

रामू लोधी आणि त्यांचे भाऊ अनिलसुद्धा मुंबईतील बांधकामाच्या कामावर मजुरी करतात. ते दोघेही सुटीवर घरी आले होते.

टोला टिकुहियाला सरकारी घरकूल योजनेंतर्गत कपियवा गावातल्या नापीक जमिनीवर वसवण्यात आलं होतं. पण या गावात एकही पक्का रस्ता नव्हता.

काही दिवसांपूर्वीच गावात विटांचा रस्ता तयार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशातील सिद्धार्थनगर जिल्हा रूग्णालयात दाखल करण्यात आलेल्या 37 वर्षांच्या रामू सिंह लोधी यांना गोरखपूरच्या मोठ्या रुग्णालयात नेण्याची तयारी करण्यात येत आहे.


सामग्री: त्यांच्या दिल्लीतील लॉयर्स कलेक्टिव्ह या NGO नं परदेशातून येणाऱ्या देणग्यांसंदर्भातील नियमांचं उल्लंघन केल्याच्या संशयावरून ही कारवाई करण्यात आली. दिल्लीमध्ये सीबीआयनं जयसिंह आणि ग्रोवर यांच्या 54- निजामुद्दीन ईस्ट भागातील निवासस्थानावर आणि सी-6 निजामुद्दीन ईस्टमधील लॉयर्स कलेक्टिव्हच्या कार्यालयावर छापे मारले.

सीबीआयच्या अधिकाऱ्यांनी या कारवाईबद्दल कोणतीही माहिती दिली नाही. आनंद ग्रोवर हे इंदिरा जयसिंह यांचे पती आहेत. इंदिरा जयसिंह भारताच्या अॅडिशनल सॉलिसिटर जनरल होत्या. त्यांच्या NGO नं Foreign Contribution Regulation Act चं उल्लंघन केल्याचा आरोप आहे.

लॉयर्स कलेक्टिव्हनं हे सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत. गेल्या महिन्यात सीबीआयनं ग्रोवर आणि त्यांची NGO लॉयर्स कलेक्टिव्हविरोधात खटला दाखल केला होता. ग्रोवर या NGO चे संचालक आहेत आणि त्यांच्या पत्नी इंदिरा जयसिंह विश्वस्त आणि सचिव आहेत.

परदेशी निधीमध्ये अनियमिततेचा आरोप

गृह मंत्रालयाच्या तक्रारीनंतर सीबीआयनं हा खटला दाखल केला होता. लॉयर्स कलेक्टिव्हवर 2006-07 आणि 2014-15 दरम्यान 32.39 कोटी रुपयांहून अधिक परदेशी निधीच्या अनियमिततेचा आरोप आहे.

या NGO चा एफसीआरए रजिस्ट्रेशन नंबर 2016 मध्येच निलंबित करण्यात आला होता. कारण अनियमिततेच्या आरोपांवर त्यांनी दिलेलं उत्तर समाधानकारक नव्हतं, असं गृह मंत्रालयानं म्हटलं आहे.

अर्थात, हा खटला वस्तुस्थिती आणि कायदेशीर प्रक्रियेला धरून दाखल केला नाहीये तर जाणूनबुजून लक्ष्य करण्यासाठी दाखल केला असल्याचं लॉयर्स कलेक्टिव्हनं म्हटलं आहे.

सर्वोच्च न्यायालयातील वकील प्रशांत भूषण यांनी या छाप्यावर ट्वीट केलं आहे. त्यांनी आपल्या ट्वीटमध्ये म्हटलं आहे, "आनंद ग्रोवर आणि इंदिरा जयसिंह यांच्यावर आपल्या एनजीओसाठी परदेशी निधीचा वापर केल्याचा ठपका राजकीय सूडबुद्धीनं ठेवण्यात आला आहे. सरकारी यंत्रणांच्या माध्यमातून छापेमारी आणि खटल्यांचा वापर हा विरोधकांना त्रास देण्यासाठी होतोय."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सर्वोच्च न्यायालयातील वकील इंदिरा जयसिंह आणि आनंद ग्रोवर यांच्या दिल्ली आणि मुंबईमधील घरांवर सीबीआयनं छापे मारले आहेत.


सामग्री: त्यांच्या निधनाने शोक व्यक्त होत आहे. वृत्तसंस्था पीटीआयने दिलेल्या माहितीनुसार त्या अमिरातीमध्ये त्यांच्या नातलगाच्या लग्नासाठी गेल्या होत्या.

त्यांचा जन्म 13 ऑगस्ट 1963ला झाला होता. 4 वर्षांच्या असल्यापासून त्या सिनेसृष्टीत आहेत. कंधन करुणई या तामिळ सिनेमात त्यांनी बालकलाकाराची भूमिका केली होती. हा त्यांचा पहिला सिनेमा होता. बालकलाकार म्हणून त्यांनी तामिळ आणि मल्याळी सिनेमात भूमिका केल्या आहेत.

दक्षिणेत काम केल्यानंतर त्यांनी हिंदीत पदार्पण केलं. 1979ला आलेला 'सोलवा सावन' हा त्यांचा पहिला हिंदी सिनेमा होता. 1980चं दशक हे श्रीदेवीचं दशक म्हणून ओळखलं जातं. हिंमतवाला, तोहफा, मिस्टर इंडिया, नगिना असे सुपरहिट चित्रपट देणाऱ्या श्रीदेवींची ओळख 'लेडी अमिताभ बच्चन' अशी झाली होती.

1997ला त्यांनी 'जुदाई' या सिनेमात भूमिका केली. पण त्यानंतर तब्बल 15 वर्ष त्या सिनेमापासून दूर होत्या. 2012ला आलेला 'इंग्लिश-विंग्लिश' हा सिनेमाही सुपरहिट ठरला होता. 2017मध्ये आलेल्या 'मॉम' या सिनेमात त्यांची भूमिका होती. अभिनेते जितेंद्र यांच्यासोबत त्यांची जोडी विशेष गाजली. हिंमतवाला, तोहफा, जस्टीस चौधरी, मवाली असे हिट सिनेमे या जोडीने दिले आहेत.

आतापर्यंत त्यांनी जवळपास 300 सिनेमात भूमिका केल्या आहेत.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हिंदी सिनेसृष्टीतील नामवंत अभिनेत्री श्रीदेवी (54) यांचं हृदयविकाराच्या झटक्याने शनिवारी रात्री दुबईत निधन झालं. त्यांच्या कुटुंबीयांनी ही माहिती दिली.


सामग्री: त्यांच्या पश्चात त्यांचा पक्ष आणि तामिळनाडूचं सरकार फारसं सावरलेलं दिसत नाही. जयललिता जोपर्यंत होत्या तोपर्यंत अम्मा या एकमेव वलयाभोवती अख्खं तामिळनाडूचं राजकारण फिरत होतं.

ज्या ज्या क्षेत्रांत जयललिता यांनी पाऊल ठेवलं त्या त्या क्षेत्रांत त्या यशाच्या शिखरापर्यंत पोहोचल्या. पण, त्यांचा हा जीवन प्रवास वाटतो तेवढा सोपा अजिबात नव्हता.

बालपणापासूनच झाली संघर्षाची सुरुवात

त्यांना खरं तर अभिनेत्री व्हायचं नव्हतं. तरीही त्या एक आघाडीच्या अभिनेत्री झाल्या. त्यानंतर राजकारणी तर त्यांना नक्कीच व्हायचं नव्हतं. पण त्या लोकनेत्या झाल्या.

म्हणूनच जयललिता या नावाला समानार्थी शब्द काय असेल तर तो संघर्ष हाच आहे. बालपणापासून ते शेवटपर्यंत त्यांना त्यांच्या आयुष्यात संघर्षच करावा लागला.

बालपणी आईचं प्रेम आणि वेळ मिळवण्यासाठी... तारुण्यात साथीदाराची साथ मिळवण्यासाठी... नंतर उत्तराधिकारी म्हणून मान्यता मिळवण्यासाठी... राजकारणात प्रस्थापित होण्यासाठी... आणि उतार वयात निर्दोष राहण्यासाठी... संघर्ष हा जलललिता यांच्या पाचवीलाच पुजला गेला होता.

बालपणातच वडील गेल्यानं जयललिता यांच्या आई वेदावल्ली यांना सिनेमात काम करावं लागलं. त्याची परिणती आई आणि मुलीच्या ताटातुटीत झाली. म्हैसूरला आजी-आजोबांकडे राहणाऱ्या जयललिता यांच्या बालमनावर त्याचा मोठा परिणाम झाला.

आईच्या सहवासासाठी त्या सतत आतुर असायच्या. पण आईची आणि त्यांची नियमित भेट कठीणच होत गेली.  नंतर शिक्षणासाठी आईबरोबर चेन्नईत येण्याची संधी तर मिळाली, पण आईच्या कामामुळे तिचा सहवास जयललितांसाठी दुर्मिळच होता.

एकलकोंड्या जयललिता यांनी स्वतःला अभ्यास आणि पुस्तकांच्या हवाली करून टाकलं. अभ्यासामध्ये त्या हुशार होत्या. यांना नोकरी करायची होती. खूप शिकायचं होतं. पण नियतीला ते मान्य नव्हतं.

वाढलेल्या वयामुळे आई वेदावल्ली यांना सिनेमात काम मिळणं जवळपास बंद झालं होतं. घर चालवणं त्यांच्यासाठी कठीण झालं होतं. जयललिता यांचं शिक्षण सुरू होतं. अशात जयललिता यांना सिनेमाची ऑफर आली.

जयललिता यांनी सिनेमात काम करण्यासाठी स्पष्ट नकार दिला. आईला तसं स्पष्ट सांगितलं.  पण आईनं मात्र तदागा लावला. कुटुंब आणि भावंडांची जबाबदारी पेलवण्यासाठी ते किती महत्त्वाचं आहे हे सांगून मुलीची समजूत काढली. शेवटी जयललिता तयार झाल्या आणि त्यांनी सिनेमात काम करणं सुरू केलं.

आईच्या भक्कम पाठिंब्याच्या जोरावर त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जयललिता यांच्या निधनानंतर त्यांची कमतरता तामिळनाडूच्या राजकारणात ठसठशीतपणे जाणवते.


सामग्री: त्यांच्या पश्चात दोन मुली आणि दोन मुलं आहेत. महेश आणि राणी जेठमलानी हेही नामवंत वकील आहेत.

देशातील अग्रगण्य वकिलांमध्ये त्यांचं नाव घेतलं जायचं. त्यांनी बार काऊंसिलचं चेअरमनपदही भूषवलं होतं. देशातील बहुचर्चित खटल्यांमध्ये त्यांनी वकील म्हणून निर्णायक भूमिका बजावली होती.

2014 मध्ये सार्वत्रिक निवडणुकांवेळी जेठमलानी यांनी नरेंद्र मोदी यांच्या नावाला पसंती दिली होती. मात्र मोदी पंतप्रधान झाल्यानंतर काही दिवसांतच ते मोदींचे टीकाकार बनले.

जेठमलानींच्या निधनाची बातमी प्रसिद्ध झाल्यावर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही जेठमलानी यांना आदरांजली वाहिली आहे.

"देशाने एक निष्णात वकील आणि सार्वजनिक जीवनातील प्रभावी व्यक्तिमत्त्व गमावला आहे. न्यायालय आणि संसदेत त्यांनी मोलाचं योगदान दिलं. ते अत्यंत धाडसी होते आणि परखडपणे मतं व्यक्त करायचे. आणीबाणीच्या काळात नागरिकांच्या स्वातंत्र्यासाठी त्यांनी करारीपणे लढा दिला होता. त्यांच्याशी अनेकदा चर्चा करण्याची संधी मला मिळाली. त्यांच्या कुटुंबीयांच्या दु:खात सहभागी आहोत," असं पंतप्रधान मोदी म्हणाले आहेत.

महत्त्वाच्या खटल्यांशी थेट संबंध

1959च्या ऐतिहासिक नानावटी खटल्यावेळी ते पहिल्यांदा प्रसिद्धीझोतात आले. क्रिमिनल लॉयर म्हणून ते तेव्हापासूनच देशभरात प्रसिद्ध होऊ लागले.

2015 मध्ये अरुण जेटली यांनी दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांच्याविरोधात अब्रुनुकसानीचा खटला दाखल केला होता. त्यावेळी केजरीवाल यांचे वकील म्हणून जेठमलानी यांनी काम पाहिलं होतं.

इंदिरा गांधी हत्या खटला तसंच राजीव गांधी हत्या खटल्यात जेठमलानी आरोपींचे ते वकील होते. मुंबईतील अंडरवर्ल्ड डॉन हाजी मस्तान याचे वकील म्हणूनही त्यांनी काम पाहिलं होतं.

जेसिका लाल हत्याकांड खटल्यात ते आरोपी मनु शर्माचे वकील होते.

सोहराबुद्दीन हत्याकांड खटल्यामध्ये ते गुजरातचे तत्कालीन गृहमंत्री अमित शहा यांचे वकील होते. तर चारा घोटाळ्यातील आरोपी लालूप्रसाद यादव यांचे वकील म्हणून जेठमलानी यांनी काम बघितलं होतं.

राम जेठमलानी

उत्पन्नापेक्षा अधिक संपत्ती गोळा केल्याप्रकरणी तामिळनाडूच्या माजी मुख्यमंत्री जे. जयललिता यांचे ते वकील होते. तसंच 2G स्पेक्ट्रम प्रकरणात अडकलेल्या कनिमोळी यांचेही ते वकील होते.

अवैध खाण खटल्यात ते कर्नाटकचे मुख्यमंत्री बी.एस. येडियुरप्पा यांचे वकील होते.

रामलीला मैदानासंदर्भात बाबा रामदेव यांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्येष्ठ वकील आणि माजी केंद्रीय मंत्री राम जेठमलानी यांचं वयाच्या 95व्या वर्षी निधन झालं. अनेक मोठ्या गुन्हेगारी खटल्यांसाठी देशभरात प्रकाशझोतात राहिलेले जेठमलानी हे अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या काळात केंद्रीय कायदा मंत्री होते.


सामग्री: त्यांच्या प्रयत्नांमुळे या भागातील लहान मुलं लिहायला वाचायला शिकली आहेत. प्रतिकूल परिस्थितीत जगणाऱ्या या मुलांच्या आयुष्याला चालना देणाऱ्या साई पद्मा यांची ही अनोखी कहाणी.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

साई पद्मा या 'ग्लोबल एड' या संस्थेच्या संस्थापक आहेत. आंध्रप्रदेशातील आदिवासी भागात जाऊन त्या लहान मुलांना शिक्षण देतात.


सामग्री: त्यांच्या मते ही योजना संघाची आहे मात्र त्यावर अंतिम निर्णय सरकारने घ्यायचा आहे.

दोन अपत्यांचा कायद्याचा मुद्दा पहिल्यांदाच चर्चेत आला नाही. मागच्या वर्षी आसाममध्ये निर्णय घेतला होता की, 2021 नंतर ज्यांच्या घरात दोनपेक्षा अधिक मुलं असतील तर त्यांना सरकारी नोकरी दिली जाणार नाही.

याशिवाय आणखी 11 राज्यात या कायद्याची अंमलबजावणी होत आहे. मात्र त्याची सीमा मर्यादित आहे. उदा. गुजरात, उत्तराखंड, आंध्र प्रदेश, तेलंगण, कर्नाटक, ओडिशात हा नियम आहेच. मात्र तो स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या पातळीवर आहे.

महाराष्ट्रातही दोनपेक्षा अधिक अपत्यं असतील तर नोकरीवर गदा येऊ शकते. राजस्थानात हा नियम नोकरी आणि निवडणूक लढवणं या दोन्ही बाबतीत लागू आहे.

मध्य प्रदेशात 2005 मध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी हा नियम शिथिल करण्यात आला होता. विधानसभा आणि लोकसभा निवडणुकीसाठी हा नियम का लागू नाही असा आक्षेप तेव्हा घेण्यात आला होता.

कायमच वादाचा मुद्दा

उत्तर प्रदेश आणि बिहार या प्रचंड प्रमाणात लोकसंख्या असलेल्या राज्यातही हा नियम लागू नाही. जेव्हाही हा मुद्दा चर्चेत येतो तेव्हा त्यावरुन कायमच वाद प्रतिवाद होतो. हा नियम लागू करण्यात येणाऱ्या अडचणींचा पाढा वाचला जातो. यानिमित्ताने मुस्लीम समुदायाला लक्ष्य करण्याचा आरोपही केला जातो.

ऑक्टोबरमध्ये ऑल इंडिया युनायटेड डेमोक्रॅटिक फ्रंटचे अध्यक्ष बदरुद्दीन अजमल म्हणाले होते की, "आसाम सरकार लोकांना अपत्यांना जन्म देण्यापासून थांबवू शकत नाही."

त्यानंतर भाजप नेते मनोज तिवारी यांच्यामते दोन अपत्यांचं धोरण कोणत्याही समुदायाच्या विरोधात नाही. बदरुद्दीन अहमद एका चांगल्या योजनेत खोडा घालण्याचा प्रयत्न करत आहे.

गेल्या वर्षी राज्यसभेत भाजपचे खासदार आणि संघाचे प्रचारक राकेश सिन्हा यांनी संसदेत लोकसंख्या विनिमयन विधेयक 2019 सादर केलं होतं. त्यात दोनपेक्षा जास्त अपत्यांना जन्म देणाऱ्या लोकांना दंड करण्याची आणि सरकारी लाभांपासून वंचित करण्याचा प्रस्ताव ठेवला होता.

ही योजना बंधनकारक करण्यामागे संघ आणि अन्य संस्थांच्या राजकारणाचा भाग आहेच मात्र या योजनेची तुलना चीनच्या एक अपत्याच्या धोरणाशीही केली जाते. त्याचे जसे फायदे आहेत तसे तोटेही आहेत.

या सर्व गोष्टी लक्षात घेता हा कायदा भारतात लागू होणं किती व्यावहारिक आहे आणि त्याचे काय परिणाम होतील याचा आम्ही वेध घेतला.

कठोर कायदा किती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात एका दाम्पत्याने दोनच मुलं जन्माला घालावी असा कायदा करण्याची संघाची योजना असल्याचं वक्तव्य सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी केलं आहे.


सामग्री: त्यांच्या या घोषणेबद्दल बीबीसी मराठीच्या वाचकांना काय वाटतं?  हे जाणून घेण्याकरता आम्ही त्यांना या संदर्भातच प्रश्न विचारला.

2019च्या निवडणुका आपण स्वबळावर लढू, या शिवसेनेच्या घोषणेबद्दल तुम्हाला काय वाटतं?  असा प्रश्न आम्ही वाचकांना विचारला.

याविषयी बीबीसी मराठीच्या वाचकांनी दिलेल्या या काही प्रतिक्रिया;

राजाभाऊ नागरे यांनी त्यांच्या फेसबुकवरील प्रतिक्रयेत शिवसेनेच्या निर्णयावर प्रश्न उपस्थित केला आहे. गेल्या साडेतीन वर्षात शिवसेनेनं केलेल्या निर्णय आणि घोषणांचं काय झालं? असं त्यांनी विचारलं आहे. तसंच ऐनवेळी दोन्ही पक्षांची युती होईल असं त्यांना वाटतं.

सनी थोरात यांनी शिवसेनेला या निर्णयाचा काही उपयोग होणार नाही असं म्हटलं आहे.

"2019च्या निवडणुकीत राज ठाकरे आणि प्रकाश आंबेडकर या दोघांमध्ये लोकांचा इंटरेस्ट बघायला मिळेल. काँग्रेस, राष्ट्रवादी, भाजप आणि शिवसेना यांच्या कंटाळवाण्या राजकारणाला लोक कंटाळले आहेत," असं ते लिहितात.

दुसरीकडे शिवसेना पक्षाच्या कार्यकारिणीमध्ये महिलांना काय स्थान देण्यात आले?  महिलांची नेतेपदी निवड का करण्यात आली नाही? व्यासपीठावर एकही महिला का नाही? असे प्रश्न दीपक सोनवणे यांनी उपस्थित केले आहेत.

"शिवसेनेच्या या निर्णायामुळे देशपातळीवर इतर छोट्या पक्षांना त्यांचा स्वाभिमान जागृत ठेवण्यास पाठबळ मिळेल," असं उदय गांधी यांनी फेसबुकवरील प्रतिक्रियेत म्हटलं आहे. तसंच 2019ची निवडणूक मोदींना सोपी जाणार नाही, असंही त्यांनी पुढे म्हटलं आहे.

"शिवसेनेची ही घोषणा म्हणजे बोलाचा भात, बोलाचीच कढी या म्हणीप्रमाणे आहे. तसंच या घोषणेत काही दम नाही. एकाबाजूला सत्तेत राहायचं आणि स्वबळाची भाषा करायची ही दुटप्पी भूमिका जनता स्वीकारणार नाही," असं अमोल सूर्यवंशी यांनी लिहिलं आहे.

"एकत्र लढल्यास फायदा होईल असं वाटत नाही. मात्र स्वबळावर लढल्यास नुकसान नक्कीच होणार आहे," असं पराग कोडग यांचं म्हणण आहे.  त्यांनी सरकारबाबत ग्रामीण भागात असलेल्या असंतोषावर सुद्धा बोट ठेवलं आहे.

प्रशांत यांनी त्यांच्या ट्वीटरवरील प्रतिक्रियेत म्हटलं आहे की, "सेना साफ खोटं बोलत आहे, निवडणुका आधी अथवा नंतर ते युती करणारच आहेत."

"लोक आता मूर्ख राहिले नाहीत, निवडणूक आली की वेगळे व्हायचं आणि निवडणूक झाली की सत्तेसाठी एकत्र यायचं, पटत नसेल तर कायमचं वेगळं व्हा," असं मत मधुकर कांबळे यांनी मांडलं आहे.

घनश्याम पाटील यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी  2019च्या सार्वत्रिक निवडणुका त्यांचा पक्ष स्वबळावर लढवेल, असं नुकतंच जाहीर केलं आहे.


सामग्री: त्यांच्या या भाषणानंतर आणि राज्यात अलीकडे वाढलेल्या कोरोनाग्रस्त रुग्णांच्या संख्येमुळे सगळीकडे ही भीती व्यक्त होतेय की, दुसरा लॉकडाऊन राज्यात किंवा निदान महानगरात लागेल का? पण खरंच, दुसऱ्या लॉकडाऊनमुळे कोरोनाची रुग्णसंख्या आटोक्यात येऊ शकते का? पाहूया आजची सोपी गोष्ट...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी काल (22 नोव्हेंबर) आपल्या भाषणात कोरोनाची नवी लाट येऊ शकते आणि ही दुसरी लाट पहिलीपेक्षा मोठी किंवा त्सुनामी असू शकते असा इशाराही दिला.


सामग्री: त्यांच्या या यशात आईचा मोठा वाटा असल्याचं मिमी सांगतात. जाणून घ्या त्यांच्या प्रवासाविषयी.

ही अत्यंत कठीण मोहीम असल्याचं मिमी सांगतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नासाने 2020 मध्ये मार्स हेलिकॉप्टर मोहीम आखली आहे. त्या मोहिमेचं नेतृत्व मिमी बाँग यांच्याकडे देण्यात आलं आहे. त्यांचा समावेश बीबीसीच्या 100 वूमनमध्ये करण्यात आला आहे.


सामग्री: त्यांच्या या वक्तव्यानंतर महिलांसह अनेकांनी महाजन यांना टीकेचं लक्ष्य केलं.

याच पार्श्वभूमीवर आम्ही बीबीसी मराठीच्या वाचकांना तुम्हाला या वक्तव्याबाबत काय वाटतं, असा प्रश्न विचारला होता. त्यावर अनेकांनी आपली मतं व्यक्त केली आहेत.

नयन खिडबिडे यांनी, 'सत्तेची हवा डोक्यात गेली की, अशी विधानं तोंडातून बाहेर पडतात', असं म्हटलं आहे.

दादाराव पंजाबराव यांनी आपल्या प्रतिक्रियेत 'मतदारांनी पुढच्या वेळी आपला नेता निवडून देण्याआधी विचार करा', असं म्हटलं आहे.

संजय रणपिसे यांनी तर मुख्यमंत्र्यांनीच महाजन यांना असं बोलायला सांगितलं असल्याचं म्हटलं आहे.

दारूबंदीची मोहीम महिलाच हाती घेतात आणि हे मंत्रीमहोदय महिलांची नावं दारूला द्यायचा सल्ला देतात. हा या महाजनांचा बेजबाबदारपणा असून त्यांनी राजीनामा द्यायला पाहिजे, अशी मागणी वैभव पाटील यांनी केली आहे.

 उज्वला बिंद्रा यांनी, "यात आश्चर्यकारक काहीच नाही."  असं म्हणत थेट राजकारण्यांच्या मेंदूच्या आकारावरच शंका घेतली आहे.

तसंच, विजया पाटील यांनी म्हटलं आहे की, "माणूस जसा विचार करत असतो तेच त्याच्या तोंडी नकळतपणे येत असतं. महाजनांचं तसंच झालं आहे." बूंद से गयी वो.... या म्हणीची त्या आठवण करून देतात.

तेजस्वी कलधोंडे घाटे यांनी "दारू उत्पादन बंद करा असा आग्रह का नाही या साहेबांचा?" असा सवाल केला आहे. तसंच जर महिलांची नावे द्यावीशी वाटतंच असेल तर मग त्यांनी स्वतः पुढाकार घेऊन संपूर्ण नावासह स्वतःच्या घरातील महिलांची नावं द्यावी असा टोलाही लगावला आहे.

अभिजीत वानखेडे यांनी एकीकडे 'बेटी बचाओ बेटी पढाओ'च्या घोषणा द्यायच्या आणि दुसरीकडे मंत्र्यांची अशी बेताल वक्तव्यं करून संपूर्ण महिलावर्गाचा अपमान करायचा', असं म्हणत महाजनांवर टीकास्त्र सोडलं आहे.

प्रथमेश पाटील यांनीही, "एकीकडे प्रधानसेवक दारूबंदीचं समर्थन करतात आणि इकडे हे महाशय खप वाढवण्याच्या गोष्टी करतात", असं म्हणत टीकेची झोड उठवली आहे.

महाजनांच्या या विधानावरून त्यांच्यावर अनेकांनी टीका केली. त्यानंतर त्यांनी याबाबत स्पष्टीकरण देत जाहीर माफी मागितली आहे. पण त्यावरही लोकांनी त्यांना चांगलेच खडेबोल सुनावले.

"आता माफी मागून काय उपयोग", असं म्हणतं प्रियांका सुतार यांनी महाजन यांना मंत्र्यांनी शब्द जपून वापरावे, असा सल्ला दिला आहे.

तर सचिन चव्हाण यांनी माफी वगैरे ठीक आहे, पण सर्व जबाबदार नेत्यांनी या पुढे भाषण करताना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मद्य उत्पादनांना महिलांची नावं दिली तर त्यांची विक्री नक्कीच वाढेल, असं राज्याचे जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन रविवारी म्हणाले. या त्यांच्या विधानावरून सोशल मीडियावर चर्चेला ऊत आला.


सामग्री: त्यांच्या या वक्तव्याला काँग्रेस प्रवक्ते सचिन सावंत यांनी प्रत्युत्तर दिलं आहे. ते म्हणतात की अंदमानमध्ये काळ्या पाण्याची शिक्षा भोगली म्हणून त्यांना भारतरत्न द्यायचा असा निकष लावायचा असेल तर शेकडो लोक हे स्वातंत्र्यासाठी अंदमानच्या तुरुंगात होते. त्यांनाही भारतरत्न देणार का?

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

शिवसेना आणि काँग्रेसच्या महाविकास आघाडीला सरकारला अजून दोन महिने देखील पूर्ण झाले नाहीत पण शिवसेना आणि काँग्रेस या मुद्द्यावर वारंवार समोरासमोर येत आहेत. सावरकरांच्या मुद्द्यावरून महाविकास आघाडी सरकारमध्ये काही तणाव निर्माण होणार नाही असं स्पष्ट केलं आहे पण या मुद्द्यावरून शिवसेना आणि काँग्रेस या पक्षांमध्ये वितुष्ट येऊ शकतं का?

सावरकरांना भारतरत्न देण्यात यावं ही शिवसेना आणि भाजपची जुनी मागणी आहे. पण प्रश्न असा आहे की आता शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस या नव्याने उदयाला येणाऱ्या सत्ता समीकरणात शिवसेनेची ही मागणी अडचणीची ठरेल का? याचा बीबीसी मराठीने घेतलेला आढावाय

शिवसेनाप्रमुख उद्धव ठाकरे हे सावरकरांना भारतरत्न देण्यात यावं या भूमिकेपासून हटणार नाही असा विश्वास सावरकरांचे नातू रणजित सावरकर यांनी व्यक्त केला होता.

दुसरीकडे, सावरकरांना भारतरत्न देण्यात येईल की नाही या प्रश्नाचं लोकसभेत उत्तर देताना गृह मंत्रालयाने स्पष्ट केलं की, 'कुणाला भारतरत्न द्यावं यासाठी वेळोवेळी शिफारसी होत असतात, पण त्यासाठी सरकारने अधिकृतरित्या शिफारस करण्याची गरज नसते. कोणाला भारतरत्न द्यावं याचा निर्णय त्या त्या वेळी घेण्यात येतो.'

शिवसेनेच्या मागणीवर बोलताना काँग्रेसचे खासदार हुसेन दलवाई बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले की, "शिवसेनेने सावरकर नीट वाचलेले नाही. त्यांनी सावरकरांचं लेखन वाचलं तर ते अशी मागणी करणार नाही. सावरकरांनी ब्रिटिशांची माफी मागितली होती आणि गांधीच्या खुनात त्यांचा हात असण्याची शक्यता आहे असं वल्लभभाई पटेलांनीच म्हटलं होतं. मग आज सावरकरांना भारतरत्न दिलं तर उद्या नथुराम गोडसेंनाही द्याल."

मग हा मुद्दा शिवसेना-काँग्रेसमध्ये वितुष्ट आणू शकतो का असं विचारलं असता तर ते म्हणाले, "आमच्या नेतृत्वाने शिवसेनेला हे पटवून दिलं पाहिजे. सावरकरांनी शिवाजी महाराजांविषयी अनुद्गार काढले होते. आणि तुम्ही भारतरत्न किताबाविषयी बोलता, तो आंबेडकरांना दिला आहे, नेहरूंना दिला आहे, तुम्ही त्यांच्या पंगतीत सावरकरांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सावरकरांना भारतरत्न देऊ नये असं ज्या लोकांना वाटतं त्या लोकांना अंदमानच्या सेल्युलर जेलमध्ये दोन दोन दिवसांसाठी ठेवण्यात यावे असं वक्तव्य शिवसेना नेते आणि सामनाचे संपादक संजय राऊत यांनी केलं आहे.


सामग्री: त्यांच्या या विधानावरून केवळ भारतातच नाही, तर नेपाळमध्येही उलटसुलट प्रतिक्रिया उमटल्या.

त्यानंतर नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने यासंबंधी स्पष्टीकरण देत म्हटलं की, हे विधान कोणत्याही राजकीय हेतूनं करण्यात आलं नव्हतं आणि त्याचा उद्देश कोणाच्याही भावना दुखावण्याचा नव्हता. अयोध्या आणि त्याचं सांस्कृतिक महत्त्व कमी करण्याच्या दृष्टीनं हे वक्तव्यं करण्यात आलं नव्हतं. रामायणातील वेगवेगळ्या ठिकाणांच्या भौगोलिक संदर्भाने हे विधान केलं गेलं होतं."

नेपाळ सरकारच्या या विधानानंतर राम मूळ नेपाळी की भारतीय हा वाद तर शमला, पण दोन दिवसांपासून आता गौतम बुद्धांना भारतीय म्हणायचं की नेपाळी यावरून चर्चा सुरू झाली.

हा वाद सुरू झाला परराष्ट्रमंत्री एस जयशंकर यांच्या विधानानंतर. शनिवारी (8 ऑगस्ट) भारतीय उद्योग परिसंघाच्या एका वेबिनारमध्ये बोलताना एस जयशंकर यांनी म्हटलं की, महात्मा गांधी आणि भगवान बुद्ध असे दोन भारतीय महापुरूष आहेत, ज्यांच्या विचारांना जगात आजही उजाळा दिला जातो.

या विधानावर नेपाळनं तीव्र नाराजी व्यक्त केली. नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं रविवारी (9 ऑगस्ट) म्हटलं की, गौतम बुद्धाचा जन्म लुंबिनीमध्ये झाला आहे, हे नाकारता येणार नाही अशी वस्तुस्थिती आहे.

नेपाळमधील 'फाउंटन ऑफ बुद्धिझम' युनेस्कोच्या यादीतील जागतिक वारसास्थळांपैकी एक आहे, असंही नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं म्हटलं.

नेपाळच्या या वारशाला पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनीही मान्यता दिली होती, याची आठवणही नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने करून दिली आहे. 2014 साली नेपाळच्या संसदेला संबोधित करताना नरेंद्र मोदींनी म्हटलं होतं की, जगाला शांतीचा संदेश देणाऱ्या बुद्धाची नेपाळ ही जन्मभूमी आहे. या गोष्टीची आठवण नेपाळनं करून दिली.

बौद्ध धर्माचा प्रसार हा नेपाळमधून जगाच्या अन्य भागात झाल्याचंही नेपाळच्या परराष्ट्र मंत्रालयानं म्हटलं आहे.

नेपाळकडून आलेल्या या प्रतिक्रियेनंतर भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने एस. जयशंकर यांच्या बोलण्याचा अर्थ तसा नव्हता असं स्पष्टीकरण दिलं.

परराष्ट्रमंत्री हे दोन्ही देशांना बुद्धांचा जो संयुक्त वारसा मिळाला आहे, त्याबद्दल बोलले आहेत. गौतम बुद्धांचा जन्म नेपाळमधील लुंबिनीत झाल्याचं नाकारता येणार नाही, असं ते म्हणाले.

गौतम बुद्ध नेमके कुणाचे या प्रश्नाचं उत्तर आम्ही काही अभ्यासकांना विचारलं.

ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ता रुपा कुलकर्णी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

खरी अयोध्या भारतात नाहीये, तर नेपाळमधील बीरगंजच्या पश्चिमेला असलेल्या एका गावात आहे, असं म्हणून नेपाळचे पंतप्रधान केपी शर्मा ओली यांनी राम हे मूळ 'नेपाळी' असल्याचा दावा केला होता.


सामग्री: त्यांच्या रोजच्या जगण्याचं वास्तव बीबीसी अर्थ आणि ऑलिसिया प्रॉडक्शनच्या  360 डिग्री व्हीडिओमधून तुमच्या समोर येईल.

हा व्हीडिओ पाहताना तुम्ही 360 अंशाच्या कोनातून माऊसचा कर्सर फिरवू शकता. प्रत्येक कोनातील दृश्य यामुळे तुम्हाला दिसू शकेल. ज्यात तुम्ही कधीही न पाहिलेलं अद्भुत विश्व तुमच्या समोर येईल.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अंटार्क्टिका खंडात गोठलेल्या समुद्राखाली सागरी जिवांचं विश्व नांदत आहे. हे सागरी जीव अशा बर्फाळ पाण्यात कसे जगतात?


सामग्री: त्यांच्या लढ्यानंतर आता सौदी अरेबियात महिला गाडी चालवू शकतात. पण ज्यांनी यासाठी प्रयत्न केला त्यांना 2 वर्षांपासून तुरुंगात डांबलं आहे. सौदी अरेबियाला यातून काही वेगळा संदेश द्यायचा आहे का? जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लोजेन आणि इतर महिलांनी मिळून सौदी अरेबियात एक मोहीम राबवली होती. गाडी चालवायला परवानगी मिळावी म्हणून त्यांनी लढा दिला. पण त्याचा त्रास अजूनही त्यांना सोसावा लागत आहे.


सामग्री: त्यांच्या शरीरात प्रकाश परावर्तीत करणाऱ्या पेशी असतात. त्या पेशींमध्ये अनेक नॅनोक्रिस्टल्स असतात.

या क्रिस्टल्समुळेच ते प्रकाश परावर्तीत करू शकतात.

सरडे रंग बदलून एकमेकांशी संवादही साधतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सरडे रंग अनेक कारणांसाठी रंग बदलतात. पण ते हे कसं करू शकतात?


सामग्री: त्यांच्याकडे रसदीचा तुटवडा नव्हता. सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे त्यांचं नेतृत्त्व अनुभवी होतं आणि 10 वर्षांपूर्वीचा कोरियात लढण्याचा अनुभव त्यांच्या गाठीशी होता.

भारताला पहिला झटका बसला वालाँगमध्ये. यानंतर से ला पासही भारताच्या हातून निसटत होता. या संपूर्ण भागात भारताचे 10 ते 12 हजार सैनिक चीनच्या 18 ते 20 हजार सैनिकांचा सामना करत होते.

त्यांच्याकडे होत्या पहिल्या महायुद्धाच्या काळात घेतलेल्या इनफील्ड रायफल्स. खरंतर अमेरिकतून पाठवण्यात आलेल्या ऑटोमॅटिक रायफल्स त्यांच्यापर्यंत पोहोचल्या होत्या, पण त्या अजून त्यांना पॅकिंग उघडून खोक्यातून बाहेरही काढता आल्या नव्हत्या.

दुसरी गोष्ट म्हणजे या ऑटोमॅटिक रायफल्स चालवण्याचं प्रशिक्षणही त्यांना अजून देण्यात आलं नव्हतं. से ला ताब्यात घेतल्यानंतर चिनी सैन्य बोमदिला शहराच्या दिशेने जाऊ लागलं. भारताचा एकूण 32,000 चौरस मैलांचा भूभाग चीनच्या ताब्यात गेला होता.

'इंडियाज चायना वॉर' या पुस्तकात नेव्हिल मॅक्सवेल लिहितात, "परिस्थिती इतकी वाईट होती की चीनवर प्रत्युत्तरादाखलची कारवाई करण्यासाठी काही परदेशी सेनांना भारताच्या मदतीसाठी बोलवावं असं भारतीय कमांडर बी. जी. कौल यांनी नेहरूंना सांगितलं होती."

त्यावेळचे भारतातले राजदूत जे. के. गॉलब्रेथ 'अ लाईफ इन अवर टाईम्स'या आत्मचरित्रात लिहितात, "भारतीयांना सगळीकडेच धक्के बसत होते. विमानांचा लष्करी वापर करता यावा म्हणून संपूर्ण भारतातली इंडियन एअरलाईन्सची उड्डाणं रद्द करण्यात आली होती. फक्त आसामच नाही तर बंगाल आणि इतकंच नाही तर कलकत्त्यालाही धोका निर्माण झाला होता."

नेहरूंनी केनेडींना लिहिली दोन पत्रं

या सगळ्यादरम्यान जवाहरलाल नेहरूंनी 19 नोव्हेंबरला अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष केनेडी यांना दोन पत्रं लिहिली. वॉशिंग्टनमधल्या भारतीय दूतावासातून ही पत्रं व्हाईट हाऊसपर्यंत पोहोचवण्यात आली. ही पत्रं, विशेषतः दुसरं पत्रं त्यावेळी सार्वजनिक करण्यात आलं नव्हतं.

नंतर गॉलब्रेथ यांनी आपल्या डायरीत नमूद करतात, "आमच्याकडे मदतीसाठीचे एक नाही तर दोन प्रस्ताव आले होते. दुसरा प्रस्ताव अतिशय गुप्त ठेवण्यात आला होता. हे पत्र फक्त राष्ट्राध्यक्षांनीच वाचायचं होतं. (For his eyes only), त्यानंतर ते पत्र नष्ट करणं अपेक्षित होतं."

यानंतरच्या वेगवेगळ्या अनेक भारतीय सरकारांनी अशा प्रकारचं कोणंतही पत्रं होतं हे मान्य केलं नाही.

प्रसिद्ध पत्रकार इंदर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1962 च्या चीनसोबतच्या युद्धादरम्यान चिनी सैन्य भारतीय सैन्याच्या दुप्पट होतंच पण त्यांच्याजवळ अधिक चांगली शस्त्रात्रंही होती आणि ते लढाईसाठी पूर्णपणे सज्जही होते.


सामग्री: त्यांच्याकडे रुग्णालयातल्या 9 विभागांचा पदभार होता. रुग्णालय परिसरातच राहत असल्यामुळे त्यांना रात्री बेरात्री कधीही उठून जावं लागे.

बीबीसी मराठीनं त्यांचा या काळातला प्रवास जाणून घेतला.

रिपोर्ट - अनघा पाठक

शूटिंग - शाहीद शेख

एडिटिंग - निलेश भोसले

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हिंगोली जिल्ह्यातल्या सामान्य रुग्णालयात सहायक अधिसेविका असणाऱ्या ज्योती पवार यांनी कोरोना काळात सलग 6 महिने सुटी घेतलीच नाही.


सामग्री: त्यांच्याबद्दल असलेली ही क्विझ खेळा आणि शेअर करायला विसरू नका.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रसिद्ध बॉक्सिंगपटू मेरी कोम यांचं बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इअरसाठी नामांकन झालं आहे.


सामग्री: त्यांच्याबद्दलच्या अशा कितीतरी आठवणींना त्यांचे स्नेही उजाळा देत आहेत.

त्यांच्या संदर्भातील या 8 आठवणी

1) मुंबई महानगरपालिकेचा कारभार मराठीमधून चालवा, अशी मागणी करणारे आणि नगरसेवक या नात्याने ठाण मांडून बसणारे ते पहिले नेते होते. त्यांच्याबरोबर मृणाल गोरे आणि शोभनाथसिंहसुद्धा होते. समाजवादी चिंतक अमरेंद्र धनेश्वर यांनी 'जॉर्ज - नेता, साथी, मित्र' या पुस्तकात हा महत्त्वाचा उल्लेख केला आहे.

2) 'ब्रिटिश साम्राज्यशाहीचे प्रतीक' असणारा काळाघोडा पुतळा हटवावा यासाठी त्यांनी सत्याग्रह केला होता.

3) 1967च्या निवडणुकीत 'धनदांडग्यांचं प्रतिनिधित्व करणाऱ्या पाटलाना तुम्ही हरवू शकता,'असं पहिले भित्तिपत्रक काढून जॉर्ज यांनी प्रचार सुरू केला आणि काँग्रेसचे नेते स. का. पाटील यांना पराभूत केले. मोठ्या मताधिक्याने निवडून येत ते खासदार झाले.

4) जॉर्ज यांना कोकणी, तुळू, मराठी, इंग्लिश, हिंदी, कन्नड अशा भाषा येत होत्या.

5) या भाषांमध्ये संवाद साधत भाषणे करत त्यानी सबंध कामगार वर्गाची मने जिंकून घेतली होती. मुंबई महानगर पालिका युनियन, टॅक्सी चालक युनियन, बेस्ट कामगार युनियन अशा युनियन अशा संघटना त्यांनी स्थापन केल्या.

6) कामगार संपाच्या वेळेस जॉर्ज अत्यंत व्यग्र असत. त्यांच्याबद्दल कुमार सप्तर्षी यांनी 'जॉर्ज - नेता, साथी, मित्र' या पुस्तकात आठवण लिहून ठेवली आहे. "मुंबईच्या घामाघूम करणाऱ्या हवेत जॉर्ज फक्त लुंगी आणि बनियन घालून फिरत असे. टॅक्सीमध्ये केळीचा घड ठेवलेला असे. वडापाव आणि भरपूर केळी खाऊन तो लगातार कामगारांच्या बैठका घेत असे," असे जॉर्ज यांचे वर्णन सप्तर्षी करतात.

7) "मुंबईमध्ये आल्यानंतर ऑफिस समोरच्या फूटपाथवर हा तरुण (जॉर्ज) झोपत असे. कधी कधी माझ्या राखीव जागेवर का झोपला म्हणून त्याच्या आधी मुंबईत आलेल्या लोकांच्या लाथा खात असे," असेही सप्तर्षी यानी आपल्या आठवणीमध्ये लिहून ठेवले आहे.

8) 1974 साली जॉर्ज आणि कामगार नेत्यांनी मोठा संप घडवून आणला. 3 मे रोजी कामगारानी मुंबई बंदची घोषणा केली. दोन दिवस मुंबई बंद पडली. 5 मेपासून देशातील रेल्वे कामगार संपावर गेले. देशातील 20 लाख कामगार एकाच दिवशी संपावर गेले. सरकारने 13 लाख कामगारांच्या सेवा खंडित केल्या. 50 हजारहून जास्त कामगार पकडले गेले. वीस दिवस संप झाल्यावर 26मे रोजी जॉर्ज यानी तिहार जेलमधून संप मागे घेतला. 29 मेरोजी कामगार कामावर गेले.

जॉर्ज फर्नांडिसांविषयी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशाचे माजी संरक्षणमंत्री जॉर्ज फर्नांडिस यांचं निधन झालं. त्यांचं मुंबईशी घट्ट नातं होतं. कामगार नेते म्हणून मोठं योगदान असलेल्या जॉर्ज फर्नांडिस यांनी मुंबई महापालिकेचा कारभार मराठीतून चालावा, यासाठी आंदोलन केलं होतं, शिवाय काळाघोडा पुतळा हटवण्याची मागणीही केली होती.


सामग्री: त्यांच्याबरोबर दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून-जे-इन सुद्धा आहेत. दोन्ही नेते लष्करमुक्त प्रदेशात असून ते एक पत्रकार परिषद घेणार आहेत. या सर्व घडामोडी अकल्पित आहेत.

"आमच्या भेटी सकारात्मकही होऊ शकतात" असं ते एका दुभाषाच्या माध्यमातून म्हणाले. याचा भविष्यात चांगला परिणाम होईल असंही ते म्हणाले.

त्याचवेळी किम आणि ट्रंप यांच्या संबंधांबद्दल प्रसारमाध्यमांनी सातत्याने नकारात्मक प्रतिमा तयार केली आहे असं ट्रंप यांना वाटतं.

तत्पूर्वी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांची लष्करमुक्त (DMZ) प्रदेशात रविवारी भेट घेणार असल्याचं जाहीर केलं होतं.

ट्रंप यांनी ट्वीट करून किम जाँग उन यांना भेटीचं अचानकपणे आमंत्रण दिलं आणि आज ही भेट घेण्याचं जाहीर केलं होतं.

दक्षिम कोरियाची राजधानी सोल झालेल्या पत्रकार परिषदेत दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून-जे-इन यांनी शांततेतसाठी हस्तांदोलन करणार असंही त्यांनी सांगितलं होतं.

खराब हवामानामुळे रद्द झालेली भेट

ट्रंप यांनी नोव्हेंबर 2017मध्ये दोन्ही कोरियाला विभक्त करणाऱ्या डीमिलिट्राइझ्ड झोनचा दौरा करण्याचा प्रयत्न केला होता, पण खराब हवामानामुळे त्यांना माघारी यावं लागलं होतं.

ट्रंप आणि किम या दोघांची यंदा फेब्रुवारी महिन्यात हनोई इथे भेट झाली होती. ही भेट अयशस्वी झाली होती, यानंतर दोन्ही देशांच्या संबंधांत कटुता आली होती.

उत्तर कोरियानं अण्वस्त्र कार्यक्रम थांबवावा, असं अमेरिकेला वाटतं. तर दुसरीकडे उत्तर कोरियाला आपल्यावरील आर्थिक निर्बंधातून सुटका हवी आहे.

गेल्या काही महिन्यांत ट्रंप यांनी किम यांच्याविषयी कठोर भाषा वापरली होती.

मागच्याच आठवड्यात त्यांनी स्वतः उत्तर कोरियाच्या नेत्याच्या नावानं एक पत्र पाठवलं होतं. किम यांनी या पत्राचं कौतुक केलं होतं.

"किम यांच्या नेतृत्वाखाली उत्तर कोरियाकडे अनेक संधी आहेत," असं ट्रंप यांनी या महिन्यातच म्हटलं होतं.

"किम हे समजूतदार व्यक्ती आहे आणि उत्तर कोरियासोबत आम्ही अनेक चांगल्या गोष्टी घडवून आणणार आहोत," असं ट्रंप यांनी मे महिन्यात जपान दौऱ्यामध्ये म्हटलं होतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांची भेट अखेर झाली आहे. लष्करमुक्त प्रदेशात त्यांनी किम यांची भेट घेतली. इथे येणं म्हणजे माझ्यासाठी मोठा सन्मान आहे असं वक्तव्य त्यांनी किम यांच्याशी झालेल्या हस्तांदोलनानंतर केलं. गेल्या दोन वर्षांपासून एकमेकांचा अपमान करायची एकही संधी त्यांनी सोडली नव्हती. आज मात्र एकमेकांचे चांगले मित्र असल्याचं ते भासवत होते.


सामग्री: त्यांच्यामागे मनीष सिसोदिया, प्रशांत भूषण, योगेंद्र यादव, कुमार विश्वास, गोपाल राय आणि भ्रष्टाचार विरोधी आंदोलनातले त्यांचे इतर साथीदार बसले होते.

राजकारणात येण्याची घोषणा करत केजरीवालांनी म्हटलं, "आज या व्यासपीठावरून मी घोषणा करतो, की आता आम्ही निवडणूक लढवू. आजपासून देशातली जनता निवडणुकीच्या राजकारणात उतरत आहे. आता तुम्ही तुमचे उरलेले दिवस मोजायला सुरुवात करा."

त्यांनी पुढे म्हटलं, "आमची परिस्थिती कुरूक्षेत्राच्या मैदानात उभ्या असलेल्या अर्जुनासारखी आहे. त्याच्यासमोर हरण्याची भीती आणि आपल्याच लोकांचा सामना करणं, असं दुहेरी संकट होतं. तेव्हा कृष्णाने अर्जुनाला सांगितलं होतं, जय-पराजयाची चिंता न करता लढ."

भ्रष्टाचार विरोधी आंदोलनाचं राजकीय पक्षात रूपांतर केल्यानंतर केजरीवाल फक्त निवडणूक लढलेच नाहीत तर जिंकलेही. केजरीवालांकडे मोदी मॅजिकवरचा उतारा असल्याचं तिसऱ्यांदा दिल्लीची निवडणूक जिंकत त्यांनी दाखवून दिलंय.

इंडियन रेव्हेन्यू सर्व्हिस (IRS) मधले अधिकारी आणि IIT चे माजी विद्यार्थी असणाऱ्या केजरीवाल यांनी आपला राजकीय पाया 2011च्या भ्रष्टाचार विरोधी आंदोलनादरम्यान तयार केला होता. पण त्यांनी यापूर्वीच एक सामाजिक कार्यकर्ता म्हणून आपली वेगळी ओळख निर्माण केली होती.

परिवर्तन संस्थेच्या माध्यमातून सामाजिक कार्य

2002 च्या सुरुवातीच्या महिन्यांत अरविंद केजरीवाल भारतीय महसूल सेवेतून सुटी घेऊन दिल्लीतल्या सुंदरनगरी भागामध्ये सामाजिक चळवळीमध्ये गुंतले होते.

त्यांनी एका NGO ची स्थापना केली. या NGO चं नाव होतं- परिवर्तन. आपल्या मित्रांच्या सोबतीने केजरीवाल या भागात मूलभूत गोष्टींमध्ये बदल घडवून आणण्याच्या प्रयत्नात होते.

काही महिन्यांनी, डिसेंबर 2002 मध्ये केजरीवाल यांच्या 'परिवर्तन' संस्थेने शहरी भागातल्या विकासाच्या मुद्द्यासंबंधी पहिल्या जनसुनावणीचं आयोजन केलं. त्यावेळी पॅनलमध्ये होते जस्टिस पी. बी. सावंत, मानवी हक्क कार्यकर्ते हर्ष मंदर, लेखिका अरुंधती रॉय आणि माहिती अधिकार कार्यकर्त्या अरूणा राय.

पुढची अनेक वर्षं मग केजरीवाल पूर्व दिल्लीतल्या या भागात वीज, पाणी आणि रेशन यासारख्या मूलभूत मुद्द्यांवर काम करत होते. 2006 मध्ये त्यांना 'उदयोन्मुख नेतृत्त्व' म्हणून रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला आणि पहिल्यांदाच मोठ्या प्रमाणावर ओळखही मिळाली.

तेव्हापासून आजवर अरविंद केजरीवाल यांच्यासोबत काम करणारे अमित मिश्र...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2 ऑक्टोबर 2012 : हाफ शर्ट, ढगळ पँट आणि डोक्यावर 'मैं हूं आम आदमी' लिहिलेली टोपी घातलेले अरविंद केजरीवाल काँस्टिट्यूशन क्लबमधल्या व्यासपीठावर आले.