सामग्री: फक्त पूर्व किनाऱ्यावरील राज्यांनाच हे वादळं का धडकतात? मुंबईला का नाही?

पर्यावरणतज्ज्ञ अभिजीत घोरपडे सांगतात की समुद्रावर सतत वादळं येत राहतात. तापमान, दाब, वाऱ्याच्या वेगावरून चक्रीवादळ तयार होणार की नाही, हे ठरतं. पण प्रत्येक वादळ चक्रीवादळात रूपांतर होणारच, असं नसतं.

घोरपडे सांगतात, "आपल्याकडे चक्रीवादळ तयार होण्यासाठी बंगालच्या उपसागरात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण व्हावा लागतो. समुद्रातल्या तापमानवाढीमुळं समुद्राकडून जमिनीकडे वाहणाऱ्या वाऱ्याची गती अधिक असते."

समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा तयार होण्यासाठी तापमानातील वाढ हा घटक सर्वाधिक कारणीभूत असतो. सागरात जेव्हा तापमानात वाढ होते तेव्हा तिथं कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झालेले असतो. त्याचदरम्यान वाऱ्याचा वेगही वाढतो.

कमी दाबाचा पट्टा, उच्च तापमान आणि जोरानं वाहणारं वारं, असं त्रिकूट मिळून मग चक्रीवादळाला जन्म देतं.

पण सगळीच वादळं बंगालच्या उपसागरात तयार होत नाहीत. बहुतेक चक्रीवादळं पॅसिफिक महासागरात तयार होतात आणि विषुववृत्तीय वाऱ्यांबरोबर वाहत भारत आणि श्रीलंकेच्या पूर्व किनारपट्टीवर धडक देतात.

कमी दाबाचा पट्टा, उच्च तापमान आणि जोरानं वाहणारं वारं अशा परिस्थितीत चक्रिवादळ तयार होते

भारताला पूर्व आणि पश्चिम किनारपट्टी लाभली असली तरी चक्रीवादळं फक्त ओडीशा, आंध्रप्रदेश, तामिळनाडूतच येतात.

फक्त पूर्व किनाऱ्यावरील राज्यांनाच हे वादळं का धडकतात? गोवा, कर्नाटक किंवा महाराष्ट्राला का कधी अशी धोक्याची सूचना देण्यात येत नाही?

पश्चिम किनारपट्टीवर का नाही?

चक्रीवादळं तयार होण्यासाठी काही ठराविक परिस्थितीची आणि भौगोलिक रचनेची गरज असते.

मुंबई किंवा महाराष्ट्राला पश्चिम किनारपट्टी लाभली आहे. अरबी समुद्रात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होऊ शकतो. पण विषुववृत्तीय वारं पूर्वेकडून पश्चिमेकडं, म्हणजेच मुंबईकडून समुद्राकडं वाहतं. त्यामुळं आलेलं चक्रीवादळ पुढं सरकून गुजरातच्या किनारपट्टीवर आदळतं.

"याचं कारण उत्तर गोलार्धातील वारे पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वाहत असतात. त्यामुळं अरबी समुद्रात चक्रीवादळाची परिस्थिती निर्माण झाली तरी अशी वादळ मुंबईपासून दूर जातात," असं घोरपडे सांगतात.

म्हणून कधीतरी गुजरातच्या किनारपट्टीवर अशी चक्रीवादळं धडकतात.

चेन्नईत आलेल्या वादळी पावसातून वाट काढताना लोक

म्हणजेच बंगालच्या उपसागरात आलेली वादळं भारताच्या पूर्व किनारपट्टीवर आदळतात तर अरबी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तामिळनाडू आणि केरळला ओखी चक्रीवादळाचा तडाखा बसला आहे. आतापर्यंत या वादळात एकूण आठ लोकांचा मृत्यू झाला आहे. गेल्या वर्षीही तामिळनाडूला अशाच वादळाचा फटका बसला होता. मग प्रश्न पडतो - महाराष्ट्रालाही किनारपट्टी लाभली आहे. मग अशी वादळं मुंबईत किंवा कोकणात का येत नाहीत?


सामग्री: फक्त मुलामुलांच्या या ग्रुपमध्ये काही जणांनी हॅकिंगद्वारे प्रवेश मिळवला आणि या ग्रुपचे स्क्रीनशॉट्स सोशल मीडियावर शेअर केले. त्यानंतर हा खळबळजनक प्रकार समोर आला.

इन्स्टाग्रामच नव्हे तर आता ट्विटर, फेसबुकवरही प्रतिक्रियांचा पूर आला आणि ट्रेड झालं #BoysLockerRoom (#BoisLockerRoom). जर तुम्ही सोशल मीडियावर सक्रीय असाल तर सोमवारपासून सुरू असलेला हा ट्रेंड तुम्ही पाहिलाच असेल.

एक लक्षात घ्यायला हवं, की ही सर्व मुलं दक्षिण दिल्लीतल्या उच्चवर्गीय कुटंबांमधून आहेत, उच्चभ्रू शाळांमध्ये शिकलेले. ते ज्या मुलींबद्दल बोलत आहेत, त्याही त्यांच्याच शाळांमध्ये शिकलेल्या आहेत. आणि हे सर्व साधारण 15 ते 19 या वयोगटातले आहेत. म्हणजे अल्पवयीन.

मात्र सोमवारी दिवसभर ही घटना सोशल मीडियावर ट्रेड झाल्यानंतर, दिल्ली महिला आयोगाच्या अध्यक्ष स्वाती मलीवाल यांनी इन्स्टाग्राम आणि दिल्ली पोलिसांना नोटीस धाडली आहे.

'बॉईज लॉकर रूम'शी संबंधित असलेल्यांना तातडीनं अटक करावी, अशी मागणी त्यांनी केल्यानंतर मंगळवारीसुद्धा यावर चर्चा सुरू आहे.

स्वाती मलीवाल यांच्या ट्वीटनंतर तातडीनं पावलं उचलत, दिल्ली पोलिसांच्या सायबर क्राइम विभागानं या प्रकरणाचा तपास सुरू केला. आरोपींपैकी 15 वर्षीय मुलाला दिल्ली पोलिसांनी अटकही केलीय. स्वाती मलीवाल यांनीच याबाबत ट्विटरवरून माहिती दिली.

कायदा काय सांगतो?

'BoysLockerRoom'सारख्या प्रकरणामागे दोन हेतू असू शकतात - एक म्हणजे मुलींना फसवणं आणि दुसरा म्हणजे मुलींची प्रतिमा मलीन करणं.

असे गुन्हे भारतीय दंडसंहितेच्या कलम 468 आणि 469 अंतर्गत येतात. या प्रकरणात अल्पवयीन आरोपी असतील तर त्यांना बालसुधारगृहात पाठवलं जाण्याची शक्यता आहे.

पोलिसांना आता इन्स्टाग्रामकडून माहिती घ्यावी लागेल, जी पुरवणं इन्स्टाग्रामला तंत्रज्ञान कायद्यान्वये बंधनकारक आहे.

सायबर तज्ज्ञ पवन दुग्गल यांच्या म्हणण्यांनुसार, "लॉकडाऊनच्या काळात मुलं घराबाहेर पडत नाहीत आणि घरात राहून आई-वडिलांशीही बोलत नाहीत. अशा वेळी इंटरनेटवरच ते अधिक काळ घालवतात. गेल्या 40 दिवसात मुलं डार्क वेबसाईटवर वारंवार गेल्याची शक्यता अधिक आहे."

"Boys Locker Room शी संबंधित मुलं अल्पवयीन असल्याचे दिसतायत. पण ते प्रौढही असू शकतात. अशावेळी कायद्याचा अडसर नसतो. ज्यावेळी इंटरनेटवर महिलांच्या फोटोवरून अश्लील कंटेट तयार केला जातो, तेव्हा ते प्रकरण माहिती तंत्रज्ञान कायदा 67 च्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काही अल्पवयीन मुलांनी त्यांच्या मैत्रिणींबद्दल अश्लील संभाषण करण्यासाठी एक इन्स्टाग्राम ग्रुप बनवला. तिथे त्यांच्याबद्दल नको-नको ते बोलले, त्यांचे आक्षेपार्ह फोटो टाकले, काही छेडछाड केलेलेसुद्धा, आणि अगदी त्यांच्यावर बलात्कार करायची अनेकांनी इच्छाही व्यक्त केली.


सामग्री: फक्त याच नव्हे तर दलित किंवा महिलांबाबत असे अनेक श्लोक मनुस्मृतीमध्ये आहेत. ज्यावर वेळोवेळी हरकत घेण्यात आली. नुकतंच छगन भुजबळ यांना एक निनावी पत्र आलं. 'मनुस्मृतीबद्दल बोलू नका अन्यथा तुमचा दाभोळकर करू' अशी धमकी देण्यात आली त्या पत्रात आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना भुजबळ म्हणाले, "अशा पत्रांना मी काही फारशी किंमत देत नाही. कुणी अशी धमकीची पत्रं दिल्यानं मी माझं काम थांबवणार नाही. बाबासाहेब आंबेडकरांनी तो मनुस्मृती ग्रंथ जाळला आणि देशाला संविधान देऊन सगळ्यांना समतेचा अधिकार दिला. मग 5 हजार वर्षं आमच्यावर अन्याय करणारा मनुस्मृती त्या विचारांना परत आणत असेल तर तो आम्ही परत परत जाळणार. त्यांच्या विरुद्ध बोलणार, मी कुणालाही घाबरत नाही."

याआधी, संत तुकाराम आणि ज्ञानेश्वर या संतांपेक्षाही मनू श्रेष्ठ असल्याचं वक्तव्य संभाजी भिडे यांनी केल्यानंतर वादाला तोंड फुटलं होतं.

मनुस्मृती हा ग्रंथ गेल्या कित्येक वर्षांपासून वादाच्या केंद्रस्थानी राहिला आहे. अधूनमधून हे वाद उफाळून येत असतात. पण मनुस्मृती वादग्रस्त का आहे?

मनुस्मृतीत नेमकं काय आहे?

"स्मृती म्हणजे धर्मशास्त्र. मनूने लिहिलेलं धर्मशास्त्र म्हणजेच मनुस्मृती. मनुस्मृतीमध्ये एकूण 12 अध्याय आहेत आणि त्यांची श्लोक संख्या 2684 आहे, काही प्रतींमध्ये श्लोकांची संख्या 2694 आहे," अशी माहिती इतिहासकार नरहर कुरुंदकरांनी दिली आहे.

नरहर कुरुंदकरांनी मनुस्मृतीवर तीन व्याख्यानं दिली होती. त्या व्याखानांच्या संग्रहात कुरुंदकरांनी मनुस्मृतीचं अंतरंग उलगडून दाखवलं आहे. "माझी भूमिका मनुस्मृती दहन करण्याचे स्वागत करणारीच आहे," असं कुरुंदकर स्पष्ट करतात.

मनुस्मृतीचं स्वरूप सांगताना कुरुंदकर लिहितात, "इसवी सनाच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या शतकापासून या ग्रंथाच्या निर्मितीला सुरुवात झाली. पहिल्या अध्यायात ग्रंथारंभ, सृष्टीची निर्मिती, चार युगे, चार वर्ण, त्यांची कामे, ब्राह्मणांचे मोठेपण हे विषय आले आहेत. दुसऱ्या अध्यायात ब्रह्मचर्य, गुरूसेवा इत्यादी संस्कारांची माहिती देण्यात आली आहे. तिसऱ्या अध्यायात विवाह प्रकार, विवाह विधी आणि श्राद्धाची माहिती आहे. चौथ्या अध्यायात गृहस्थधर्म, भक्ष्याभक्ष्य, 21 प्रकारचे नरक इत्यादी माहिती आहे."

"पाचव्या अध्यायात स्त्रीधर्म, शुद्धाशुद्ध इत्यादी माहिती पुन्हा देण्यात आली आहे. सहाव्या अध्यायात संन्यास आश्रम, सातव्या अध्यायात राजधर्म, आठव्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"लहानपणी मुलीनं तिच्या वडिलांच्या छत्राखाली असावं, लग्नानंतर पतीच्या, पतीचं निधन झाल्यानंतर तिनं तिच्या मुलांच्या कृपेवर राहावं. पण कोणत्याही परिस्थिती महिलेनं स्वतंत्र असू नये," मनुस्मृतीच्या पाचव्या अध्यायात अशा अर्थाचा 148 वा श्लोक आहे. महिलांच्या बाबतीत मनुस्मृती काय सांगते हे या श्लोकावरून स्पष्ट होतं.


सामग्री: फक्त हनीफच नाही तर ते मुश्ताक मोहम्मद आणि सादिक मोहम्मद यांचे मोठे भाऊ आहेत. आणि ते देखील क्रिकेटर होते. म्हणजे एकाच घरात चार व्यावसायिक क्रिकेटपटू.

हनीफ, मुश्ताक, सादिक आणि वजीर या चारही पाकिस्तानी क्रिकेटर भावंडांचा जन्म भारतात फाळणीपूर्वी झाला होता. गुजरातमधील जुनागढ हे त्यांचं जन्मगाव.

वजीर मोहम्मद तिन्ही भावांच्या तुलनेत कमी कसोटी सामने खेळले, मात्र खेळातील बारीक-सारीक गोष्टींवर ते इतर भावांपेक्षा जास्त लक्ष देत असत. यामुळेच 'अभ्यासू क्रिकेटर' म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली होती.

वेस्ट इंडीजविरोधातील ज्या कसोटी मालिकेत हनीफ मोहम्मद यांनी 337 धावांची अविस्मरणीय खेळी करून विक्रमाची नोंद केली होती, त्याच मालिकेत वजीर मोहम्मद यांनी 189, 106 आणि 97 धावांची नाबाद खेळी केली होती.

वजीर मोहम्मद हे आता 89 वर्षांचे आहेत. वय वाढलं असलं तरी ते अजूनही सुदृढ आहेत.

ब्रिटनमधील बर्मिंगहॅम शहराच्या शोरगुलपासून काही अंतरावर असलेल्या सोलीहल येथील निवांत ठिकाणी वजीर मोहम्मद गेल्या 45 वर्षांपासून राहत आहेत. बागेत फिरणं, झाडांची देखभाल करणं आणि टीव्हीवर क्रिकेट पाहणं यातच सध्या ते रमतात.

"जेव्हा कधी एखाद्या क्रिकेटरची फलंदाजी पाहत असतो, त्यावेळी मी क्षेत्ररक्षण करणाऱ्या संघाचा कर्णधार बनतो आणि अमूक अमूक गोलंदाजासाठी असं क्षेत्ररक्षण लावून फलंदाजाला बाद केलं जाऊ शकतं, असा विचार करत असतो."

बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत वजीर मोहम्मद यांनी आपल्या कारकीर्दीतील अनेक महत्त्वाच्या घटनांना उजाळा दिला.

फक्त माझ्यासाठी ट्रायल

वजीर मोहम्मद सांगतात, "मी ज्या काळात कसोटी क्रिकेट खेळत होतो, त्यावेळी माझ्यासाठी परिस्थिती फारशी सोपी नव्हती. कारण जेव्हा जेव्हा पाकिस्तानी संघाच्या निवडीची वेळ यायची, तेव्हा इतर सर्व खेळाडूंची नावं पटकन निश्चित व्हायची. ज्यावेळी माझं नाव समोर यायचं, तेव्हा मात्र मला म्हटलं जायचं की, तुझी निवड चाचणीतून होईल."

"संघात निवडीसाठी चाचण्या देऊन मानसिकरीत्या मी आणखी कणखर झालो होतो आणि तसेही चाचण्यांना मी घाबरत नव्हतो. उलट त्यासाठी नेहमीच तयार असायचो," असंही ते म्हणाले.

वजीर मोहम्मद यांच्या माहितीनुसार, त्यांनी कॉमनवेल्थ इलेव्हनविरोधात ढाक्यात शतक ठोकलं होतं, त्यानंतर दुसरा सामना कराचीत होता. तो सामना इंग्लंड दौऱ्यासाठी एखाद्या ट्रायलप्रमाणेच होता. मात्र, त्यावेळी वजीर मोहम्मद यांना खेळवलं गेलं नाही.

"तेव्हा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानचे माजी कसोटीवीर वजीर मोहम्मद यांची ओळख केवळ 'लिटल मास्टर' म्हणून ओळख असणाऱ्या हनीफ मोहम्मद यांचे मोठे भाऊ इतकीच नाहीय.


सामग्री: फखर झमन

झिम्बाब्वेविरुद्धच्या बुलावयोमध्ये सुरू असलेल्या पाचव्या वनडेत फखरने हा रेकॉर्ड केला. या मॅचमध्ये फखरने 10 चौकार आणि एका षटकारासह 83 चेंडूत 85 धावांची खेळी केली.

या आधी कमीत कमी मॅचेसमध्ये 1000 धावा करण्याचा रेकॉर्ड व्हिव रिचर्डस (वेस्ट इंडिज), केव्हिन पीटरसन (इंग्लंड), जोनाथन ट्रॉट (इंग्लंड), क्विंटन डी कॉक (दक्षिण आफ्रिका), बाबर आझम (पाकिस्तान) यांच्या नावावर होता. या सगळ्यांनी 21 डावांत 1000 धावांचा पल्ला गाठला होता.

या यादीत आणखी पुढे गेलं की भारतातर्फे विराट कोहली आणि शिखर धवन यांची नावं सापडतात. कोहली आणि धवन यांनी आपापल्या 24व्या इनिंगमध्ये हजारवा रन केला होता.

28 वर्षांच्या या सलामी फलंदाजाने गेल्या वर्षी ICC चँपियन्स ट्रॉफीमध्ये पदार्पण करताच चार डावांमध्ये 252 रन केले होते. त्यावेळी अंतिम सामन्यात 106 बॉमध्ये 114 धावा करत झमनने पाकिस्तानला भारतावर विजय मिळवून दिला होता.झिंबाब्वेविरुद्धच्या या मालिकेत झमनचं झंझावत सुरूच आहे. एकूण पाच सामन्यात त्याने 60, 117*, 43*, 210* आणि 85 धावा करत एकून 515 रन जमवले आहेत.

शुक्रवारी झालेल्या झिम्बाब्वेविरुद्धच्या चौथ्या विक्रमी वनडेत फखरने नाबाद 210 धावांची मॅरेथॉन खेळी करून पाकिस्तानकडून पहिलं वनडे द्विशतक झळकवलं होतं.

फखर झमन आणि इमाम उल हक

या सामन्यात फखरने इमाम उल हकच्या साथीनं 304 धावांची तडाखेबंद सलामी दिली होती. वनडे क्रिकेटमध्ये पहिल्या विकेटसाठीची ही सर्वोच्च भागीदारी आहे.

या भागीदारीच्या बळावरच पाकिस्तानने आपली सर्वोच्च धावसंख्या 399 पर्यंत मजल मारली होती.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानच्या फखर झमनने वनडे क्रिकेटमध्ये कमीत कमी मॅचेसमध्ये हजार धावांचा पल्ला गाठण्याचा रेकॉर्ड आपल्या नावावर केला.


सामग्री: फखर झमन आणि इमाम उल हक

सोबतच या वनडे सामन्यात आणखी दोन विक्रम रचले गेले.

फखर पाकिस्तानतर्फे द्विशतक झळकावणारा पहिलावहिला खेळाडू ठरला. आणि सलामीच्या भागीदारीत फखर झमनच्या या द्विशतकाच्या बळावर पाकिस्तानने 399 धावांची मजल मारली. हा पाकिस्तानचा सर्वोच्च सांघिक स्कोअर आहे.

फखर झमन

झिम्बाब्वेच्या बुलावेयो शहरात होत असलेल्या या चौथ्या वनडेत 40व्या षटकात वेलिंग्टन मासाकाटझाच्या गोलंदाजीवर फखरने चौकार लगावला आणि या जोडीने नवा विक्रम रचला.

या आधीची विक्रमी भागीदारी जयसूर्या आणि थरंगा यांनी इंग्लंडविरुद्ध लीड्स केला होती.

फखरचा भागीदार इमाम उल हकने 122 चेंडूत 8 चौकारांसह 113 धावा केल्या. इमामचं वनडे क्रिकेटमधलं हे पहिलंच शतक आहे.

इमाम उल हक

दरम्यान ब्लेसिंग मुझाराबानीच्या गोलंदाजीवर चौकार खेचत फखर झमनने पाकिस्तानकडून पहिलंवहिलं वैयक्तिक वनडे द्विशतक झळकावलं. एकंदर वनडे क्रिकेटमधलं हे आठवं द्विशतक आहे.

त्याने 156 चेंडूत 24 चौकार आणि 5 षटकारांच्या साह्याने नाबाद 210 धावांची मॅरेथॉन खेळी केली.

पण पाकिस्तानला आजही 400चा जादुई आकडा गाठता आला नाही. पण टीमची यापूर्वीची 385 ही वनडे क्रिकेटमधली सर्वोच्च धावसंख्या ओलांडत त्यांनी आज 399 रन केले. आता झिम्बाब्वेला 400 धावांचं आवाहन आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फखर झमन आणि इमाम उल हक या पाकिस्तानच्या सलामी जोडीने वनडे क्रिकेटमध्ये पहिल्या विकेटसाठी 304 धावांची विक्रमी भागीदारी रचली. याआधी पहिल्या विकेटसाठीचा सर्वोच्च भागीदारीचा रेकॉर्ड 286 धावांचा होता, जो श्रीलंकेच्या सनथ जयसूर्या आणि उपुल थरंगा या जोडीच्या नावावर होता.


सामग्री: फडणवीस यांच्या नेतृत्वात भाजप आमदारांनी पहिल्याच सत्रात सभात्याग केला

उद्धव ठाकरे सरकारच्या विश्वासदर्शक ठरावावेळी फडणवीस यांनी तांत्रिक आणि कायदेशीर मुद्दे उपस्थित केले, हंगामी विधानसभा अध्यक्षांपुढे ते रेटून धरले आणि नंतर आघाडीची कोंडी करण्याचा प्रयत्न केला.

त्यामुळे पाच वर्षं सरकार चालवण्याचा अनुभव गाठीशी असलेल्या फडणवीसांनी पहिल्याच दिवशी महाविकास आघाडीला भविष्याची चुणूक कशी असेल, हे दाखवून दिलं.

काय म्हणाले देवेंद्र फडणवीस?

विधानसभेच्या पहिल्याच सत्रात पहिल्याच मिनिटापासून विरोधी पक्षनेते म्हणून फडणवीस आक्रमक दिसले.

पाहा देवेंद्र फडणवीस यांनी काय आक्षेप घेतले...

त्यांनी खालील मुद्दे आपल्या शैलीत उपस्थित केले -

'देवेंद्र यांच्या प्रतिमेला तडा'

मात्र पहिल्याच सत्रात जर विरोधी पक्षाने गदारोळ करून सभात्याग केला तर पुढची पाच वर्षं कामकाज कसं चालेल, हा प्रश्न साहजिकपणे पडणारच. याबद्दलच विचारलं असता 'दिव्य मराठी'चे संपादक संजय आवटे सांगतात, "'दीड महिन्याचा नाट्यमय घटनाक्रम बघता, सभागृहात (शनिवारी) जे घडलं ते साहजिक होतं. मुख्यमंत्री म्हणून देवेंद्र यांची कामगिरी समाधानकारक नसली तरी त्याआधी विरोधक म्हणून त्यांनी छाप उमटवली होती. पुन्हा एकदा ते विरोधी पक्षनेते होतील असं दिसतंय.

"विरोधी पक्षनेते म्हणून ज्या तयारीने काम करायला हवं तसं ते आज दिसले. सभागृहाच्या कामकाजाची तांत्रिकता त्यांनी सखोल माहिती आहे. देवेंद्र यांचा अभ्यास चांगला आहे. देवेंद्र फडणवीस विरोधी पक्षनेते असताना उद्धव ठाकरे यांना मुख्यमंत्रिपद भूषवणं सोपं जाणार नाही, अशी भाकितं वर्तवली जात आहेत. पहिल्याच सत्रात त्यांनी काही तांत्रिक मुद्दे उपस्थित केले. दबावतंत्राचा त्यांनी वापर केला. देवेंद्र यांनी आश्वासक सुरुवात केली आहे," असंही ते म्हणाले.

फडणवीस आता विधानसभेत विरोधी पक्षनेते आहेत.

मात्र काही मुद्दे हास्यास्पद होते, असं निरीक्षणही ते पुढे नोंदवतात. "रात्री समन्स आलं, याचा उल्लेख फडणवीसांनी केला. लपून-छपून बहुमत सिद्ध केलं, शपथविधी प्रोटोकॉलचा नमूद केला. मात्र त्यांनी दुसऱ्यांदा मुख्यमंत्रिपद स्वीकारलं तेव्हा राष्ट्रपती राजवट रात्रीतून उठवण्यात आली. एका रात्रीत एका आमदाराचा पाठिंबा मिळवून सरकार स्थापन केलं गेलं. शपथविधीचा प्रोटोकॉल याचा उल्लेख देवेंद्र फडणवीस यांनी केला, तेव्हा त्यांच्या पक्षाची माणसंही हसत होती.

"नव्या सरकारचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काही तासांच्या सरकारचे धनी ठरल्यानंतर देवेंद्र फडणवीस यांनी विरोधी बाकांवर बसण्याची तयारी केली. भाजपने त्यांची विरोधी पक्षनेते म्हणून निवड केली आणि सभागृहाच्या पहिल्याच दिवशी ते आक्रमक रूपात सर्वांना दिसले.


सामग्री: फडणवीस, अजित पवार

शनिवारी 23 नोव्हेंबरच्या पहाटे त्यांनी सही करताच... महाराष्ट्रातली राष्ट्रपती राजवट मागे घेण्यात आली. त्यामुळे नवं सरकार स्थापन होण्याचा मार्ग मोकळा झाला.

हे दिल्लीत घडत होतं तेव्हा मुंबई राजभवनात शपथविधीसाठी तयारी सुरू झाली होती. पण हा शपथविधी उद्धव ठाकरेंचा नव्हता. तो होता देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांचा!

बारा तासांपूर्वीच... म्हणजे आदल्या दिवशी संध्याकाळी शिवसेना, राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसची बैठक झाल्यावर शरद पवार म्हणाले होते की उद्धव ठाकरेच मुख्यमंत्री होतील.

मग या 12 तासांत असं काय घडलं की राज्याचं राजकारण पूर्ण बदललं.. कर्नाटकात जसं भाजपने बहुमत नसतानाही दुसऱ्या पक्षाचे आमदार वळवले होते.. तसंच काहीसं महाराष्ट्रात घडलं का? कसं झालं महाराष्ट्राचं ऑपरेशन लोटस?

रात्री काय घडलं?

शुक्रवारी 22 नोव्हेंबरच्या रात्री 9.30 वाजता देवेंद्र फडणवीस राजभवनात दाखल झाले. त्यांनी आपल्याकडे 173 आमदार असल्याचं सांगितलं आणि सत्तास्थापनेचा दावा केला.

भाजपचे स्वत:चे 105, राष्ट्रवादीचे 54 आणि 14 अपक्ष असा त्यांच्या दाव्याचा अर्थ निघतो. पुढे राष्ट्रवादीने पाठिंबा असल्याचं नाकारलं असलं, तरी रात्री भाजपच्या सत्तास्थापनेच्या दाव्यात राष्ट्रवादीच्या आमदारांचीही मोजणी झाली असावी.

त्यानंतर मध्यरात्री 12 वाजता स्वत: अजित पवार राज्यपालांकडे गेले आणि राष्ट्रवादीच्या आमदारांच्या स्वाक्षऱ्या असणारं पत्र दिलं, असं एबीपी माझा वृत्तवाहिनीने म्हटलं आहे.

देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे बहुमत असल्याचं लक्षात येताच राज्यापाल भगतसिंह कोश्यारी यांनी रातोरात राष्ट्रपती राजवट हटवण्याची शिफारस करणारं पत्र दिल्लीत धाडलं.

राष्ट्रपतींनी कलम 356 (2) अन्वये राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांनी पहाटे पावणे 6 वाजता महाराष्ट्रातील 12 दिवसांपासून सुरू असलेली राष्ट्रपती राजवट हटवण्याची परवानगी दिली. त्यामुळे नव्या सरकारचा मार्ग मोकळा झाला.

मग शनिवारी सकाळी सहा ते 6.30 दरम्यान देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांनी शपथविधी करण्याचे निवेदन राज्यपालांना दिलं.

त्यावेळी राष्ट्रवादीच्या आमदारांना धनंजय मुंडेंच्या बी4 बंगल्यावर तातडीने जमण्यासाठी फोन गेले. 11 आमदार सकाळी 7 पर्यंत तिथे पोहोचले. त्यांना राजभवनावर नेण्यात आलं.

त्यानंतर 8 वाजेच्या सुमारास देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांनी शपथ घेतली.

पण शपथविधीबद्दल आम्हाला काही सांगण्यात आलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पहाटे 5 वाजून 47 मिनिटांची वेळ. महाराष्ट्र साखरझोपेत असताना... हजार किलोमीटर उत्तरेला नवी दिल्लीत एक महत्त्वाची गोष्ट घडत होती. हिवाळ्यातल्या या भल्या पहाटे राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद एका महत्त्वाच्या कागदावर सही करत होते.


सामग्री: फराह आणि तिचे वडील

गेल्या वर्षी 25 जून रोजी फराह फैसलाबाद शहरातल्या तिच्या घरात होती. घरात तिचे आजोबा, तीन भाऊ आणि दोन बहिणीही होत्या. कुणीतरी दरवाजा ठोठावला. तिच्या आजोबांनी दार उघडलं. दार उघडताच तीन पुरूष आत घुसले. त्यांनी फराहला फरफटत बाहेर नेलं आणि बाहेर उभ्या व्हॅनमध्ये कोंबलं.

त्यावेळी फराहचे वडील आसिफ कामावर गेले होते. "मुलीला परत मिळवण्याचा प्रयत्न केला तर याद राखा, गाठ आमच्याशी आहे", अशी धमकी अपहरणकर्त्यांनी दिल्याचं ते सांगतात.

या घटनेची तक्रार द्यायला आसिफ जवळच्या पोलीस ठाण्यात गेले. फराहचे आजोबा त्या तिघांपैकी एकाला ओळखायचे. त्यांनी पोलिसांना त्या व्यक्तीचं नावही सांगितलं. पण, तक्रार नोंदवून घेण्यात आणि मदत करण्यात पोलिसांना रसच नव्हता, असं आसीफ सांगतात.

ते म्हणाले, "त्यांनी अजिबात सहकार्य केलं नाही. गुन्हा नोंदवून घ्यायलाही नकार दिला. इतकंच नाही तर त्यांनी मला ढकलून शिवीगाळही केली."

त्यानंतरही त्यांनी तक्रार नोंदवण्याचा बराच प्रयत्न केला. अखेर तीन महिन्यांपूर्वी त्यांची तक्रार नोंदवून घेण्यात आली. मात्र, कारवाई शून्य.

दरम्यान, इकडे 12 वर्षांच्या फराहला अपहरणकर्त्यांनी 110 किमी अंतरावर असलेल्या हफिझाबाद शहरातल्या एका घरात कोंडून ठेवलं. तिच्यावर बलात्कार केला. बेदम मारहाण केली. आपल्याला गुलामासारखी वागणूक मिळाल्याचं ती सांगते.

ती म्हणते, "दिवसातून बराच वेळ मला साखळीने बांधून ठेवलं जाई. इतर वेळी अपहरकर्त्याचं घर स्वच्छ करण्याचं, बाहेरच्या अंगणातल्या गुराढोरांची काळजी घेण्याचं काम मला करावं लागे."

"ते माझ्या पायात साखळी बांधत आणि मला दोरखंडाने बांधून ठेवत. मी तो दोर कापण्याचा आणि साखळीतून स्वतःला मुक्त करण्याचा खूप प्रयत्न करायचे. पण, ते कधीच शक्य झालं नाही. मी रोज रात्री देवाकडे यातून सुटका कर, अशी प्रार्थना करायचे."

 मागच्या जनगणेनुसार पाकिस्तानात जवळपास 20 लाख ख्रिश्चन लोकसंख्या आहे. पाकिस्तानच्या एकूण लोकसंख्येच्या तुलनेत हे प्रमाण जवळपास 1 टक्का आहे.

पाकिस्तानातील मानवाधिकार संघटनांच्या म्हणण्यानुसार पाकिस्तानात दरवर्षी एक हजार ख्रिश्चन, हिंदू आणि शीख मुलींचं अपहरण होतं. शरिया कायद्यानुसार मुलगा-मुलगी दोघंही मुस्लीम असतील तर 16 वर्षाखालील लग्नही कायद्याने वैध आहे. त्यामुळे अपहरण केलेल्या मुलींचं बळबजरीने धर्मांतर करतात. फराहच्या बाबतीतही हेच घडलं. तिलाही इस्लाम धर्म स्वीकारायला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

12 वर्षांची ख्रिश्चन धर्मीय फराह सांगत होती...गेल्या उन्हाळ्यात तिला पाकिस्तानातल्या तिच्या घरून उचलून नेण्यात आलं, तिला बेदम मारहाण करण्यात आली, बळजबरीने इस्लाम धर्म स्वीकारायला लावला आणि तिच्या अपहरणकर्त्याशीच तिचं लग्न लावून देण्यात आलं. दरवर्षी पाकिस्तानातल्या शेकडो तरुण हिंदू, ख्रिश्चन, शीख मुलींच्या वाट्याला हे जीणं येतंय.


सामग्री: फर्नांडिस आणि बंद हे नातं इतकं अतूट होतं की त्यांना 'बंद सम्राट' असंच म्हटलं जायचं.

राष्ट्रीय स्तरावर जॉर्ज फर्नांडिस यांच्या नावाची चर्चा तेव्हा सुरू झाली जेव्हा त्यांनी काँग्रेसचे दिग्गज नेते स. का. पाटील यांचा 1967साली लोकसभा निवडणुकीत पराभव केला. तेव्हापासून त्यांची ओळख 'जायंट किलर' अशी बनली.

स. का. पाटील हे तेव्हाचे मातब्बर नेते म्हणून ओळखले जात. 'देव सुद्धा मला हरवू शकणार नाही' हे त्यांचे तेव्हाचे उद्गार प्रसिद्ध आहेत. जॉर्ज फर्नांडिसचे निकटवर्तीय आणि ज्येष्ठ पत्रकार विक्रम राव याबाबतची एक आठवण सांगतात, "मी स. का. पाटील यांना विचारलं की तुम्ही तर मुंबईचे अनिभिषिक्त सम्राट आहात. पण असं ऐकलं आहे की कोणी नगरसेवक तुमच्या विरोधात निवडणूक लढत आहे. त्याचं नाव जॉर्ज फर्नांडिस आहे."

"त्यावेळी चिडून स. का. पाटील यांनी म्हटलं की कोण जॉर्ज फर्नांडिस. तो मला कसं हरवू शकणार? देव जरी आला तरी मला कुणी हरवू शकणार नाही."

विक्रम राव सांगतात, "दुसऱ्या दिवशीच्या सर्व प्रमुख वृत्तपत्रांची हेडलाईन हीच होती. पाटील म्हणतात देव आला तरी मला हरवू शकणार नाही. त्यांच्या या हेडलाइनला फर्नांडिस यांनी पोस्टर लावून उत्तर दिलं. फर्नांडिस यांचं पोस्टर असं होतं की, पाटील म्हणतात मला देव सुद्धा हरवू शकणार नाही, पण तुम्ही (जनता) त्यांना हरवू शकता."

ही मात्रा जनतेला योग्यरीत्या लागू झाली. जॉर्ज फर्नांडिस हे 42 हजार मताधिक्याने निवडून आले. पाटील यांचा अस्त हा जॉर्ज फर्नांडिस यांचा उदय ठरला.

बंद सम्राट जॉर्ज फर्नांडिस

कर्नाटकात धार्मिक कॅथॉलिक कुटुंबात त्यांचा जन्म 1930 साली झाला. त्यांनी धर्मोपदेशक बनावं, अशी त्यांच्या वडिलांची इच्छा होती, असं त्यांनी ईटीव्हीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं होतं. पण ते न पटल्यामुळे ते 1949 साली नोकरीच्या शोधात मुंबईत आले. तेव्हा ते 19 वर्षांचे होते.

मुंबईत काम करता करता ते युनियन लीडर्सच्या संपर्कात आले. त्यांच्यातल्या वक्तृत्व आणि नेतृत्व गुणांमुळे ते अल्पावधीत कामगारांचे नेते झाले.

"जॉर्ज फर्नांडिस यांचं 'बंद सम्राट' अलं लोकसत्ताचे पत्रकार अशोक पडबिद्री यांनी वर्णन केलं होतं. मुंबई महापालिका, बेस्ट, हॉटेल वर्कर्स, फेरीवाले यांच्या संघटनेचा ते नेता बनले. त्यांच्या मागण्यांसाठी ते बंद पुकारत, म्हणून त्यांना बंद सम्राट अशी पदवी देण्यात आली होती," असं ज्येष्ठ पत्रकार सुनील तांबे यांनी बीबीसी मराठीला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेना प्रमुख बाळ ठाकरे जेव्हा मुंबई बंदचं आव्हान करत, तेव्हा मुंबई ठप्प होत असे. पण शिवसेनेच्या आधी एक नेता पूर्ण मुंबई बंद करू शकत होता. जॉर्ज फर्नांडिस.


सामग्री: फलंदाजीसाठी अवघड अशा खेळपट्टीवर कशी फलंदाजी करावी याचा वस्तुपाठ रोहित शर्माने सादर केला. कर्णधार विराट कोहली बाद झाल्यानंतर टीम इंडियाची घसरण होईल अशी चिन्हं होती मात्र रोहितने पडझड टाळत चिकाटीने फलंदाजी केली.

दक्षिण आफ्रिकेने 228 धावांचा बचाव करताना भारताच्या शिखर धवनला झटपट बाद केलं. फलंदाजांसाठी अवघड अशा खेळपट्टीवर विराट कोहली आणि रोहित शर्मा जोडीने 41 धावांची भागीदारी केली. अँडिले फेलुकवायोचा ऑफस्टंपबाहेरचा बॉल खेळण्याचा प्रयत्न कोहलीने केला. स्टंप्सपाठी क्विंटन डी कॉकने उजवीकडे झेपावत अफलातून झेल टिपला. कोहलीने 34 चेंडूत 18 धावा केल्या. मात्र यानंतर रोहित शर्माने संयमी खेळी करत अर्धशतकी खेळी केली. राहुलने रोहितला साथ देण्याचा प्रयत्न केला. मात्र कागिसो रबाडाने लोकेश राहुलला बाद करत भागीदारी फोडली. राहुल बाद झाल्यानंतर महेंद्रसिंग धोनी आणि रोहित जोडीने चौथ्या विकेटसाठी 74 धावांची भागीदारी करत विजय सुकर केला. धोनीने 34 धावांची खेळी केली.

सलग तिसऱ्या पराभवासह दक्षिण आफ्रिकेसाठी बाद फेरीत पोहोचण्याचा अवघड झाला आहे. दक्षिण आफ्रिकेचा संघ इंग्लंड, बांगलादेश आणि भारताविरुद्ध पराभूत झाला आहे.

आयसीसी क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या जसप्रीत बुमराहने लौकिकाला साजेसा खेळ करत टीम इंडियाला आफ्रिकेविरुद्ध धमाकेदार सुरुवात करून दिली. आयसीसीच्या बॉलर्सच्या क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेल्या जसप्रीत बुमराहने वर्ल्डकपमध्ये खेळण्याचं कोणतंही दडपण न घेता आक्रमक सुरुवात केली. हशीम अमला आणि क्विंटन डी कॉक या दोघांचीही भारताविरुद्धची कामगिरी चांगली आहे. या दोघांना चुका करायला भाग पाडत बुमराहने दक्षिण आफ्रिकेच्या डावाला सुरुवातीलाच खिंडार पाडलं.

जसप्रीत बुमराह आणि युझवेंद्र चहल

इंग्लंडविरुद्धच्या लढतीत जोफ्रा आर्चरच्या उसळत्या चेंडूवर अमला दुखापतग्रस्त झाला होता. या दुखापतीतून सावरलेल्या अमलाने भारताविरुद्धच्या लढतीत पुनरागमन केलं. मात्र गेले वर्षभर धावांसाठी झगडणाऱ्या अमलाला बुमराहने तंबूचा रस्ता दाखवला. उसळता चेंडू अमलाच्या बॅटची कड घेऊन स्लिपमध्ये उभ्या असलेल्या रोहित शर्माच्या हातात जाऊन विसावला. त्याने 6 धावा केल्या.

भारताविरुद्ध सातत्याने धावा करणाऱ्या क्विंटन डी कॉककडून दक्षिण आफ्रिकेला खूप अपेक्षा होत्या. मात्र बुमराहचा उजव्या यष्टीबाहेरचा चेंडू खेळण्याचा प्रयत्न अंगलट आला. कोहलीने दुसऱ्या स्लिपमध्ये त्याचा झेल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हिटमॅन रोहित शर्माच्या संयमी शतकाच्या बळावर टीम इंडियाने दक्षिण आफ्रिकेवर 6 विकेट्सनी मात करत वर्ल्ड कप अभियानाची विजयी सुरुवात केली. भेदक गोलंदाजीच्या बळावर टीम इंडियाने दक्षिण आफ्रिकेला 227 धावांतच रोखलं. रोहित शर्माच्या 23व्या वनडे शतकासह भारतीय संघाने विजयावर शिक्कामोर्तब केलं. रोहितने 13 चौकार आणि 2 षटकारांसह 122 धावांची खेळी केली.


सामग्री: फवाद चौधरी

"पाकिस्तानचे पंतप्रधान आणि लष्कर प्रमुख या दोघांचंही मत असं आहे की, जोवर इथे शांतता प्रस्थापित होत नाही, तोवर कोणत्याही देशाला प्रगती करणं शक्य होणार नाही," असं चौधरी म्हणाले.

पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी शपथविधीसाठी तीन भारतीय खेळाडूंना आमंत्रण दिलं होतं. भाषणातही त्यांनी भारतानं एक पाऊल उचललं तर पाकिस्तान दोन पावलं उचलेलं असं पंतप्रधान म्हणाले होते. ते भारताच्या पंतप्रधानांशीही बोलले. मात्र, भारतानं त्यावर काहीच प्रतिक्रिया दिेलेली नसल्याचं चौधरी म्हणाले.

"भारताची अडचण अशी आहे की नरेंद्र मोदी यांनी त्यांच्या प्रचाराचा सगळा रोख पाकिस्तान विरोधावर बेतलेला होता. आता पुन्हा निवडणुका आहेत. अशा परिस्थितीमध्ये भाजपला त्यांचा व्होट बँकेची काळजी आहे. पाकिस्तानकडे दोस्तीचा हात पुढे केला तर मतं गमावण्याची त्यांना भीती असू शकते," अस आरोप पाकिस्तानच्या माहिती मंत्र्यांनी लावला आहे.

PTI सरकारचं परराष्ट्र धोरण कसं आहे, या प्रश्नावर फवाद चौधरी म्हणाले, "पूर्वी हे धोरण नवाझ शरीफ आणि जिंदाल आणि मोदी असं होतं. आता ते पाकिस्तान आणि भारत असं थेट आहे."

भारतासह शेजारी राष्ट्रांशी संबंध सुधारण्याबाबत सरकारला लष्कराचा पूर्ण पाठिंबा आहे, असंही चौधरी यांनी म्हंटलं आहे.

या मुद्द्यावर बीबीसीनं भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाशी प्रतिक्रियेसाठी संपर्क केला. पण त्यांच्याकडून कुठलीही प्रतिक्रिया मिळाली नाही.

करतारपूर येथील गुरूद्वारा

भारतातून करतारपूरच्या गुरूद्वारा साहेबमध्ये जाऊ इच्छिणाऱ्या शीख भक्तांना परवानगी दिली जाईल, असं पाकिस्तानचे माहिती मंत्री फवाद चौधरी यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीशी बोलताना फवाद चौधरी यांनी सांगितलं की, "करतारपूरची सीमा लवकरच खुली करण्यात येणार आहे. गुरूद्वारामध्ये येजा करण्यासाठी व्हीसाची आवश्यकता नसेल. तिथे जाण्यासाठी रस्ताही तयार करण्यात येईल. दर्शन घेऊ इच्छिणाऱ्यांना तिकिट घेउन जाता येईल. अशाप्रकारची यंत्रणा बनवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे."

गुरुद्वारा श्री. करतारपूर साहेब भारतीय सीमेपासून पाकिस्तानात चार किलोमीटर दूर आहे. तिथं दर्शनासाठी रस्ता खुला करण्याची मागणी बऱ्याच काळापासून प्रलंबित आहे.

शीख धर्मियांमध्ये या गुरुद्वाराला विशेष महत्त्व आहे. रावी नदीच्या किनाऱ्यावर असलेला हा गुरूद्वारा डेरा दरबारसाहेब रेल्वे स्टेशनपासून चार किमी अंतरावर आहे.

पंजाबचे मंत्री नवज्योतसिंह सिद्धू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीबीसीला दिलेल्या एक्सक्लिझिव्ह मुलाखतीत पाकिस्तानचे माहिती मंत्री फवाद चौधरी यांनी भारत-पाकिस्तान संबंधांवर भाष्य केलं आहे.


सामग्री: फ़वाद चौधरी

"विंग कमांडर अभिनंदन यांना सोडलं नसतं तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारताने पाकिस्तानवर हल्ला केला असता, असं परराष्ट्र मंत्री शाह मेहमूद कुरेशी यांनी एका बैठकीत म्हटलं होतं," असा दावा सादिक यांनी पाकिस्तानच्या संसदेत केला होता.

ते म्हणाले, "शाह मेहमूद कुरेशी त्या बैठकीत होते, ते मला आठवतं. या बैठकीत येण्यास पंतप्रधान इम्रान खान यांनी नकार दिला होता. बैठकीत लष्करप्रमुख होते. पण त्यांचे हातपाय कापत होते आणि कपाळाला घाम फुटला होता. कृपा करून अभिनंदनला परत जाऊ द्या, नाही तर रात्री नऊ वाजेपर्यंत भारत पाकिस्तानवर हल्ला करेल. भारताने कोणताही हल्ला केला नसता, पण अभिनंदन प्रकरणात यांनी भारतासमोर गुडघे टेकले. आम्हाला हे सगळं सांगायला भाग पाडू नका."

अयाज सादिक यांच्या भाषणाचा हा व्हीडिओ भारतात सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाला.

तर सादिक यांच्या वक्तव्याचा निषेध करणारं भाषण पाकिस्तान सरकारमधील मंत्री फवाद चौधरी यांनी संसदेत केलं.

'हमने हिंदुस्तानको घुसके मारा है...' असं म्हणत पुलवामा हल्ल्यातल्या पाकिस्तान सरकारच्या सहभागाविषयी फवाद चौधरी या क्लिपमध्ये बोलताना दिसतात.

फवाद चौधरी पुढे म्हणाले सादिक यांनी असं विधान करणं अपेक्षित नव्हतं. ते एका जबाबदार पदावर आहेत. सत्य लोकांना समजलं पाहिजे की पाकिस्ताननेच भारताला आतमध्ये घुसून मारलं आहे.

सादिक यांना आता सारवासारव केली आहे. 'आपल्या भाषणाचा भारतीय माध्यमांनी विपर्यास केला,' असं सादिक यांनी आता म्हटलं आहे.

"भारतीय माध्यमांनी माझं वक्तव्य पूर्णपणे उलटं दाखवलं. अभिनंदन पाकिस्तानात मिठाई वाटण्यासाठी आले नव्हते. ते पाकिस्तानवर हल्ला करण्यासाठी आले होते. पाकिस्तानने त्यांचं विमान पाडलं, तेव्हाच पाकिस्तानचा विजय झाला होता."

अयाज़ सादिक़

सादिक यांच्या मते, "इम्रान खान यांनी कुणाच्या दबावाखाली निर्णय घेतला, त्यांचा काय नाईलाज होता, याबाबत काहीच सांगितलं नाही. आम्ही अभिनंदनला परत पाठवण्याबाबत सहमत नव्हतो. त्याची काही घाई नव्हती, थोडी वाट पाहाता आली असती. भलेही नेतृत्वाने राष्ट्रीय हिताचा उल्लेख करून हा निर्णय घेतला असेल. पण यामध्ये त्यांचा कमकुवतपणा दिसून आला."

पाकिस्तानातील दुनिया न्यूज या वृत्तवाहिनीशी बोलताना अयाज सादिक म्हणाले, "मला वैयक्तिक टीका करायची नव्हती. पण सध्या सत्तेत असलेले लोक आम्हाला चोर आणि मोदींचा मित्र म्हणून संबोधतात. त्यांना उत्तर देणं भाग...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानच्या संसदेतील विरोधी पक्ष मुस्लीम लीग (नवाज) चे खासदार आणि अयाज सादिक यांनी 28 ऑक्टोबरला पाकिस्तानच्या संसदेत एक वक्तव्य केलं ज्यावरून खळबळ माजली.


सामग्री: फ़ैज़ अहमद फ़ैज़

तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर (1984) पाश यांनी लिहीलं होतं, 'आज उसके शोक में सारा देश शरीक है तो उस देश से मेरा नाम काट दो. अगर उसका अपना कोई भारत है तो उस भारत से मेरा नाम काट दो.'

पण विचित्र योगायोग म्हणजे इंदिरा गांधींविषयी अशी कविता लिहीणाऱ्या पाश यांची 23 मार्च 1988ला खलिस्तानी अतिरेक्यांनी गोळी घालून हत्या केली. ते कविता म्हणत असतानाच त्यांची हत्या करण्यात आली. त्यावेळी ते फक्त 38 वर्षांचे होते. कदाचित म्हणूनच नामवर सिंह यांनी त्यांना शापित कवी म्हटलं असावं.

20वीं सदी के सबसे प्रभावी पंजाबी कवि माने जाने वाले पाश की कविताओं में विद्रोह के स्वर साफ सुनाई पड़ते हैं

पाश आणि फैज

ऊर्दू मधले प्रसिद्ध कवी फैज अहमद फैज (1911-1984) यांची एक प्रसिद्ध कविता 'हम देखेंगे' विषयी आयआयटी कानपूरने एका चौकशी समितीची स्थापना केली आहे. ही कविता हिंदू विरोधी आहे का, हे ही समिती ठरवणार आहे.

नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याच्या विरोधात देशभर निदर्शनं होत आहेत. दिल्लीच्या जामिया भागामध्ये 15 डिसेंबरला या कायद्याच्या विरोधात निदर्शनं झाली होती. यामध्ये जामिया मिलिया इस्लामिया म्हणजेच जामिया विद्यापीठाचे काही विद्यार्थीही सहभागी झाले होते. यावेळी पोलिसांनी विद्यापीठाच्या लायब्ररी आणि हॉस्टेलमध्ये जात विद्यार्थिनींसह अनेकांना मारहाण केली होती.

जनरल ज़िया उल हक़

आयआयटी व्यवस्थापनाने तपास का सुरू केला?

जामिया विद्यापीठातल्या घटनेनंतर या विद्यार्थ्यांना पाठिंबा देण्यासाठी देशातल्या अनेक शिक्षण संस्थांमध्ये निदर्शनं झाली. आयआयटी कानपूरच्या विद्यार्थ्यांनी 17 डिसेंबरला संस्थेच्या परिसरात निदर्शनं केली. यादरम्यान काही विद्यार्थ्यांनी फैज अहमद फैज यांची नज्म - 'हम देखेंगे' गायली.

संस्थेच्या परिसरामध्ये एका अशा कवितेचं वाचन करण्यात आलं ज्याने हिंदूंच्या भावनांना ठेच लागू शकते, अशा स्वरूपाची लेखी तक्रार यानंतर आयआयटीच्या संचालकांकडे केल्याचं आयआयटी कानपूरचे उपसंचालक मणिंद्र अगरवाल यांचा दाखला देत वृत्त संस्थांनी म्हटलं आहे. यानंतर आयआयटी व्यवस्थापनाने याविषयी तपास समिती स्थापन केली आहे.

फैज हे कम्युनिस्ट विचारसरणीचे होते हे जगजाहीर आहे. त्यांच्या ज्या 'हम देखेंगे...' या सुप्रसिद्ध कवितेचा उल्लेख होतोय, ती त्यांनी 1979मध्ये लिहीली होती. पाकिस्तानचे तेव्हाचे हुकुमशहा जनरल झिया-उल-हक यांच्या विरोधात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अवतार सिंह संधू ऊर्फ कवी पाश (1950-1988) यांना श्रद्धांजली वाहताना हिंदी साहित्यातले प्रसिद्ध टीकाकार, लेखक आणि विचारवंत डॉ. नामवर सिंह यांनी म्हटलं होतं की पाश हे एक शापित कवी होते. क्रांतिकारक पंजाबी कवी असणाऱ्या पाश यांनी 'सबसे खतरनाक होता है हमारे सपनों का मर जाना' सारख्या कविता लिहील्या होत्या. अमृता प्रीतम यांच्या नंतरचे पाश हे दुसरे असे कवी आहेत ज्यांना हिंदी रसिकही आपलं मानतात जेवढं पंजाबी रसिक.


सामग्री: फाईल फोटो

'Becoming' असं या पुस्तकाचं नाव आहे. या पुस्तकात स्वतःच्या गर्भपातावर सविस्तर लिहिलं आहे. गर्भपातामुळे मलिया आणि साशा या दोन्ही मुलींच्या जन्मासाठी आयव्हीएफ (In Vitro Fertilisation) उपचार पद्धतीची मदत घ्यावी लागली होती, असा खुलासा मिशेल ओबामा यांनी केला आहे.

20 वर्षांपूर्वी जेव्हा गर्भपात झाला होता त्यानंतर आपल्याला 'हरवून गेल्यासारखं आणि खूप एकटं' वाटायला लागलं होतं, असं मिशेल ओबामा यांनी ABC न्यूज चॅनलच्या Good Morning America या कार्यक्रमात बोलताना सांगितलं.

शिवाय 'माझ्या कुटुंबाची सुरक्षा धोक्यात आणल्याचं' म्हणत त्यांनी अमेरिकेचे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यावर जोरदार टीकाही केली आहे.

मिशेल ओबामा आणि अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बराक ओबामा या दोघांनी त्यांचं लग्नं टिकवण्यासाठी 'कपल थेरपी' म्हणजेच समुपदेशन घेतलं होतं. स्वतः मिशेल ओबामा यांनी या पुस्तकाच्या माध्यमातून पहिल्यांदाच ही बाब उघड केली आहे. 426 पानांचं हे पुस्तक येत्या मंगळवारी प्रकाशित होणार आहे.

या पुस्तक प्रकाशनानंतर मिशेल ओबामा लंडनसह दहा शहरांचा दौरा करणार आहेत.

गरोदरपणाविषयी

माजी वकील आणि हॉस्पिटल प्रशासक असलेल्या मिशेल ओबामा यांनी अमेरिकेच्या ABC न्यूज चॅनलला मुलाखत दिली आहे. गर्भपाताविषयी सांगताना त्या म्हणाल्या, "मला वाटलं होत मी अपयशी ठरले. कारण गर्भपात किती सामान्य बाब आहे, हे मला माहितीच नव्हतं. याबद्दल आपण बोलतच नाही."

"आपण आपल्याच दुःखात असतो. मात्र गर्भपात होतात, हे नव्याने आई होणाऱ्या तरुणींना सांगितलं पाहिजे. ते महत्त्वाचं आहे."

त्या म्हणाल्या, "34 वर्षांची झाले होते. आपलं जैविक घड्याळ बरोबर असतं. त्यामुळे बिजांडांची निर्मिती मर्यादितच असते, याची जाणीव झाली होती.  त्यामुळे आई होण्यासाठी इन-व्हिट्रो फर्टिलायझेशनची (IVF) मदत घेण्याचा निर्णय घेतला."

ABCच्या Good Morning America कार्यक्रमात सूत्रसंचालक रॉबिन रॉबर्टशी बोलताना त्या म्हणाला, "एक स्त्री म्हणून आपण एकमेकींशी आपल्या शरीराविषयी आणि शरीराच काम कसं चालतं यावर बोलत नाही. हे सर्वांत वाईट आहे."

लग्नाविषयी

स्वतःच्या वैवाहिक आयुष्यात काहीवेळा अडचणी आल्याचा खुलासाही त्यांनी केला.  "बराक राजकारणात सक्रीय झाले त्यावेळी मला एकटीलाच घरी आयव्हीएफचे इन्जेक्शन्स घ्यावी लागायची. तो काळ दोघांच्या नात्यातला फार नाजूक काळ होता," असं त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेच्या माजी फर्स्ट लेडी मिशेल ओबामा यांचं आत्मचरित्र वाचकांच्या भेटीला येत आहे. पुस्तकात त्यांनी त्यांच्या वैवाहिक आयुष्यातल्या आणि मुलं होण्यात आलेल्या अडचणींविषयीही लिहिलं आहे.


सामग्री: फाईल फोटो

WHOच्या बैठकीत आंतरराष्ट्रीय पातळीवर 'सार्वजनिक आरोग्य आणीबाणी' घोषीत करायची की नाही? या बाबत निर्णय घेतला जाणार आहे. असं झालं तर इबोला आटोक्यात आणायला मोठी तयारी केली जाईल.

काँगोत कमीत कमी 44 लोकांना इबोलाचा संसर्ग झाल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्याचबरोबर इथं 23 जणांचा मृत्यू नेमका कशानं झाला याची चौकशी केली जाणार आहे.

काँगोच्या ग्रामिण भागात उद्भवलेला इबोला आता एमबंडाका शहरात परसला असल्याचं सांगितलं जात आहे.

काँगोमधल्या एका वेगळ्या हॉस्पिटलमध्ये इबोला रुग्णांवर उपचार केला जात आहे.

काँगो नदीच्या काठावर असलेल्या एमबंडाका शहराची लोकसंख्या ही 10 लाखाच्या आसपास आहे. त्यामुळे काँगोची राजधानी किन्शासा आणि शेजारच्या देशात इबोलाचा प्रसार होऊ शकतो.

इबोला हा संसर्गजन्य आजार असून त्यामुळे शरीरांतर्गत रक्तस्त्राव झाल्यानं मृत्यू ओढावू शकतो. या रोगाची लागण झाल्यावर एक वेगळ्या प्रकारची सर्दी होते.

2014 ते 2016 दरम्यान पश्चिम आफ्रिकेतल्या इबोलाच्या उद्रेकात 11,000 लोकांचा मृत्यू झाला होता. हा रोग आटोक्यात आणण्यासाठी आम्ही तेव्हा कमी पडलो असं जागतिक आरोग्य संघटनेनं मान्य केलं आहे.

ही चिंतेची बाब का आहे?

एमबंडाका शहरात इबोलाची लागण झाली तर तो मोठ्या प्रमाणावर पसरू शकतो, अशी माहिती WHO चे वरिष्ठ अधिकारी पीटर सलामा यांनी बीबीसीला दिली.

"या घटनेमुळे इबोलाचा मोठा उद्रेक होऊ शकतो. ग्रामिण भागापेक्षा शहरी भागात पसरलेला इबोला हा भयानक आहे. शहरात त्याचा वेगानं प्रसार होऊ शकतो," असं त्यांनी सांगितलं.

सलामा पुढे सांगतात, "एमबंडाका शहर हे काँगो नदीच्या काठावर आहे. त्यामुळे काँगो-ब्राझाविल भाग, सेंट्रल आफ्रिकन रिपब्लिक देश आणि काँगो नदीवरच्या किन्शासा शहरात याचा प्रसार होण्याची दाट शक्यता आहे. किन्शासा शहराची लोकसंख्या 10 लाख आहे."

"ही समस्या काळजीपूर्वक हाताळावी लागणार आहे. त्यासाठी एमबंडाका शहरातला इबोलाचा प्रसार लवकर थांबवण्यासाठी ताबडतोब योजना आखाव्या लागणार आहेत," असंही ते सांगतात.

2014-16 मधला पश्चिम आफ्रिकेतला इबोलाचा उद्रेक हा सिएरा लिओन, गिनी आणि लायबेरिया देशात पसरल्यानं हा रोग जिवघेणा ठरला होता.

इबोला आटोक्यात आणण्यासाठी काय केलं जात आहे?

WHOनं दिलेल्या माहितीनुसार, आतापर्यंत इबोलाच्या 44 केसेसची नोंद झाली आहे. त्यापैकी 3 लोकांना प्रत्यक्ष इबोलाची लागण झाली आहे. आणखी 20 रुग्णांचं निदान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

डेमोक्रॅटीक रिपब्लिक ऑफ काँगोमध्ये पुन्हा इबोलाची लागण झाल्यानं जागतिक आरोग्य संस्थेनं (WHO) तातडीची बैठक बोलावली आहे.


सामग्री: फाईल फोटो

समोरासमोर आल्यानंतर दोन्ही नेत्यांनी एकमेकांना अभिवादन केलं. पण त्यांच्यात कोणतीही चर्चा झाली नाही.

बालाकोटच्या हवाई हल्ल्यानंतर दोन्ही नेत्यांमधली ही पहिली भेट आहे. नरेंद्र मोदींनी इम्रान खान यांना यंदाच्या शपथविधीसाठी आमंत्रण दिलं नव्हतं.

तसंच बिश्केकला जाण्यासाठी मोदींनी पाकिस्तनच्या हवाई हद्दीतून जाणं सुद्धा टाळलं होतं.

दोन्ही नेत्यांमध्ये SCO म्हणजेच म्हणजेच शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशनच्या या बैठकीमध्ये कुठलीही अधिकृत भेट ठरली नव्हती. तसंच मोदींनी या परिषदेत भाषण करताना दहशतवादाच्या मुद्द्यावर पाकिस्तानचं नाव न घेता टीका केली होती.

लोकसभा निवडणुकांमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा विजय झाल्यानंतर इम्रान खान यांनी नरेंद्र मोदी यांचं फोन करून अभिनंदन केलं होतं. तसंच दोन्ही देशांमध्ये पुन्हा चर्चा सुरू करण्याची इच्छा व्यक्त केली होती.

इम्रान यांचा फोन आणि पत्रानंतर दोन्ही नेत्यांमध्ये यंदाच्या  शांघाय को-ऑपरेशन ऑर्गनायझेशनच्या वार्षिक बैठकीत दोन्ही नेत्यांमध्ये चर्चा होईल अशी शक्यता व्यक्त केली जात होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

किर्गिस्तानची राजधानी बिश्केकमध्ये नरेंद्र मोदी आणि इम्रान खान यांची भेट झाल्याची सुत्रांनी बीबीसीला माहिती दिली आहे.


सामग्री: फाईल फोटो - सौदी स्पेशल फोर्सचे हेलिकॉप्टर

सौदी अरेबियाच्या सरकारी न्यूज चॅनलनुसार प्रिंस मंसूर बिन मुकरीन असं मृत राजकुमाराचं नाव आहे. ते असीर प्रांताचे गवर्नर होते. प्रिंस मंसूर यांचे वडील मुकरीन अल सऊद सौदी अरेबियाचे माजी राजकुमार होते.

सौदी अरेबियाच्या दक्षिणेत आभा शहराजवळ झालेल्या या अपघाताचं कारण अजून स्पष्ट झालेलं नाही.

या अपघातात कुणीच वाचलं नाही, असं सौदी न्यूजने म्हटलं असून या भागावर सध्या हवाई निगराणी ठेवली जात आहे.

सौदी अरेबियात लागोपाठ घडामोडी

एक दिवसाआधीच या भागात सौदी अरेबियानं एक क्षेपणास्त्र पाडलं होतं. शनिवारी संध्याकाळी येमेनमधून सोडण्यात आलेल्या या क्षेपणास्त्राचा राजधानी रियाधवर असतानाच सौदी अरेबियानं वेध घेतला आणि ते पाडलं होतं.

रियाध विमानमतळाचा परिसर

रियाध विमानतळाजवळ याचा जोरदार स्फोटा ऐकू आला आणि त्या क्षेपणास्त्राचे काही तुकडे विमानतळ परिसरात पडल्याची माहिती अधिकाऱ्यानी दिल्याचं सौदीच्या अधिकृत वृत्तसंस्थेनं म्हटलं आहे.

हे क्षेपणास्त्र किंग खालीद आतंरराष्ट्रीय विमानतळाच्या दिशेनं डागण्यात आल्याचं येमेनमधील हौदी बंडखोरांशी निगडित वृत्तवाहिनीनं सांगितलं आहे.

भ्रष्टाचारविरोधी कारवाई

सौदी अरेबियात नव्यानं स्थापन करण्यात आलेल्या भ्रष्टाचार विरोधी एजंसीनं 11 राजकुमारांसह चार मंत्री आणि डझनभर पूर्व मंत्र्यांना ताब्यात घेतलं आहे.

सौदी अरेबियामध्ये गेल्या काही काळापासून अनेक घडामोडी घडत आहेत.

माध्यमांनी दिलेल्या माहितीनुसार शाही आदेशांवरून देशाचे युवराज मोहम्मद बिन सलमान यांच्या नेतृत्वात एक भ्रष्टाचारविरोधी समिती स्थापन करण्यात आली. या समितीची स्थापना झाल्याच्या काही तासांतच सौदी अरेबियातील नेत्यांची धरपकड सुरू झाली.

सौदीचे अरबपती राजकुमार अलवलीद बिन तलत यांनाही ताब्यात घेण्यात आलं. त्यांनी ट्विटर आणि अॅपल सारख्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक केलेली आहे.

मोहम्मद बिन सलमान यांनी राष्ट्रीय सुरक्षेचे प्रमुख मंत्री प्रिंस मितब बिन अब्दुल्ला आणि नौदल प्रमुख अब्दुल्ला बिन सुल्ताम बिन मोहम्मद अल-सुल्तान यांनाही बडतर्फ केलं आहे.

सौदी प्रेस एजंसीनुसार, या नव्या समितीला कुणाच्याही विरोधात अटक वाँरट काढण्याचा अधिकार असून प्रवासावर बंदीही घालण्याचा अधिकार आहे. अद्याप हे स्पष्ट झालेलं नाही की ताब्यात घेतलेल्या लोकांवर कुठले आरोप लावण्यात आले आहेत.

कोण आहेत युवराज सलमान?

जानेवारी 2015 मध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

येमेनच्या सीमेजवळ झालेल्या हेलिकॉप्टर अपघातात सौदी अरेबियाच्या एका राजकुमारासह काही उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांचा मृत्यू झाला आहे.


सामग्री: फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो हे ख्रिश्चन धर्मगुरू आहेत त्यामुळे त्यांची निवड आक्षेपार्ह ठरते असं मत व्यक्त करत ठाणे, मुंबई, पुणे, परळी अशा शहरातून महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या पदाधिकाऱ्यांना फोन येऊ लागले होते.

विश्व हिंदू परिषदेचे पुणे जिल्हामंत्री नितीन वाटकर यांनी दिब्रिटो यांना विरोध केला आहे. दिब्रिटो यांची निवड करणे म्हणजे साहित्यिकांच्या दिवाळीखोरीचे लक्षण असल्याचं ते म्हणाले आहेत.

दिब्रिटोंच्या धर्मगुरू असण्यावरून सुरू झालेल्या या वादावर सोशल मीडियातून काही प्रतिक्रिया उमटल्या असल्या तरी साहित्यिकांनी मात्र या निवडीचं समर्थन केलंय.

"फादर दिब्रिटो यांनी मराठी भाषा आणि साहित्य यांची जी सेवा केली आहे ती लक्षात घेता साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदी झालेली त्यांची निवड योग्य आणि अभिनंदनीय आहे," असं निवृत्त न्यायमूर्ती नरेंद्र चपळगावकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

'फादर दिब्रिटो हे लेखक म्हणून येतील'

दिब्रिटोंची निवड योग्य असल्याचं सांगत माजी संमेलनाध्यक्ष नागनाथ कोतापल्ले म्हणाले, "महामंडळाची भूमिका सर्वसमावेशक आहे. दिब्रिटो मराठीतले मान्यवर लेखक आहेत, त्यांना साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळालेला आहे. अशा धमक्या येणं दुर्दैवी आणि निषेधार्ह आहे. या लोकांचा मी निषेध करतो. आतापर्यंत जे लोक अध्यक्ष झाले त्यामध्ये धर्माभिमानी कोणीच नव्हतं, जातीयवादी कोणीच नव्हतं असं म्हणता येऊ शकतं का? असं म्हणता येणार नाही. फादर दिब्रिटो या संमेलनाला धर्मगुरू म्हणून येणार नाहीत तर लेखक म्हणून, अध्यक्ष म्हणून येतील."

"दिब्रिटोंच्या निवडीला झालेला विरोध हा सोशल मीडियावर झालेला असून त्याबाबत कोणीही अधिकृत भूमिका घेतली नसल्याने त्याला फारसं महत्त्वं देऊ नये," असं मत संतसाहित्याचे अभ्यासक आणि माजी संमलेनाध्यक्ष सदानंद मोरे यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो यांच्या आत्मचरित्राचं प्रकाशन करणाऱ्या राजहंस प्रकाशनाचे संचालक दिलीप माजगांवकर म्हणाले, "फादर दिब्रिटोंची अध्यक्षपदी निवड झाली याचा आनंदच आहे. त्यांचं वेगळेपण असं की त्यांनी त्यांचं फादर असणं चर्चच्या चार भिंतींत कोंडून न ठेवता ज्या समाजाशी त्यांचा संबंध आहे, त्याच्याशी जोडून घेतलं. ख्रिश्चन परिसरामध्ये मराठीचा प्रसार - प्रचार त्यांनी केला. ज्ञानेश्वर-तुकारामांच्या संत परंपरेतून त्यांनी त्यांचं अध्यात्म, त्यातला रसाळपणा अगदी अलगदपणे उचलला आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फादर फ्रान्सिस दिब्रिटोंची साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाल्यानंतर त्यांच्या निवडीचा निषेध करणारे, धमक्यांचे फोन महामंडळाच्या पदाधिकाऱ्यांना आल्याचं वृत्तही आलं.


सामग्री: फादर स्टेनली आणि कथित हल्लेखोर यांचा श्रीलंकेतल्या मट्टकाल्लापू भागातील सियोन चर्चमध्ये सामना झाला. या चर्चमध्ये झालेल्या बाँबस्फोटात 26 जणांचा मृत्यू झाला. यात बहुतांश मुलं होती.

'मी त्याच्याशी बोललो होतो'

फादर स्टेनली सांगतात, "आमचे पेस्टर (पादरी) परदेशात आहेत. असिस्टंट पेस्टरही नव्हते. त्यामुळे त्यांनी माझी अनेकांशी भेट घालून दिली. कदाचित त्या हल्लेखोराशीदेखील ज्याने तो स्फोट घडवला."

"मी त्याच्याशी बोललो होतो. मी त्याला चर्चच्या आत बोलावलं. त्याने नकार दिला आणि म्हणाला त्याला एक फोनकॉल येणार आहे. कॉल आल्यावर त्याला बोलायचं आहे."

'त्याने सर्विस सुरू होण्याची वेळ विचारली'

फादर स्टेनली सांगतात, "आमचं ऑफिस चर्चच्या समोर आहे. तो तिथेच उभा होता. त्याने मला विचारलं की सर्विस कधी सुरू होणार. मी त्याच्या प्रश्नाचं उत्तर दिलं आणि त्याला पुन्हा चर्चमध्ये बोलावलं. आम्ही नेहमीच सर्वांचं स्वागत करतो."

"त्याच्या खांद्यावर एक बॅग होती. समोर कॅमेरा बॅगेसारखी दुसरी बॅग होती. त्यावेळी मला त्याच्या हेतूची कल्पना नव्हती. हे काम त्यानेच केलं आहे, असं अनेक मुलं म्हणत आहेत."

"सर्विस सुरू झाल्यावर मी आत गेलो. त्यानंतर दोन-तीन मिनिटातच त्याने बाहेर स्फोट घडवला. चर्चच्या आत बाँम्बस्फोट झाला नाही. अनेक मुलं संडे क्लासनंतर चर्चबाहेर पाणी पिऊन नंतरच चर्चमध्ये येतात. ती मुलं आणि इतर अनेक माणसं चर्चच्या आत येत होती. त्याचवेळी बाँबस्फोट झाला."

स्फोटांनंतर काय?

फादर स्टेनली सांगतात की चर्चबाहेर बाँबस्फोट झाल्यानंतर सगळीकडे कोलाहल सुरू झाला.

ते सांगतात, "स्फोटानंतर गाड्या आणि जनरेटरला आग लागली. आगीमुळे स्फोटात जखमी झालेल्या अनेकांना आम्हाला मदत करता आली नाही. केवळ काही मुलांना बाहेर काढलं."

'पुन्हा एक स्फोट झाला'

फादर स्टेनली यांच्या मते त्यांच्या चर्चमध्ये दोन बाँबस्फोट झाले.

ते सांगतात, "आम्ही लोकांना वाचवण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला. आम्हाला स्फोटाचा आवाज ऐकू आला आणि सगळं आगीच्या भक्षस्थानी पडलं. कोण जिवंत आहे, कोण ठार झालं, याकडे आमचं लक्षच नव्हतं. आम्ही फक्त पळत होतो. या धावपळीत माझी पत्नी आणि मुलगाही हरवला. मी त्यांना शोधू लागलो. ते एका हॉस्पिटलमध्ये सापडले. या हल्ल्यात अनेक निर्दोष आणि लहान मुलांचा मृत्यू झाला आहे. एवढंच आम्हाला ठाऊक आहे."

इस्लामिक स्टेटने त्यांच्या 'अमाक' या पोर्टलवर हल्ल्याची जबाबदारी घेतली आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

श्रीलंकेत रविवारी झालेल्या बाँबस्फोटात जीव गमावणाऱ्यांची संख्या 349 झालीय. पीडित कुटुंबीयांनी हल्ल्यात मृत्यूमुखी पडलेल्या आपल्या आप्तेष्टांच्या अंत्यविधीची तयारी सुरू केली आहे. दुःखाच्या या वातावरणात एका चर्चचे पादरी फादर स्टेनली यांनी हल्ल्याच्या आधी संशयित हल्लेखोराशी त्यांचं जे बोलणं झालं त्याविषयी बीबीसीशी बातचित केली.


सामग्री: फायजर आणि मॉडर्नाची लस 95 टक्के परिणामकारक असल्याचे सांगण्यात आल्यानंतर हे निकाल थोडेसे निराशजनक असल्याचं म्हटलं जात आहे पण ऑक्सफर्डची लस स्वस्त आहे आणि जास्त काळ साठवून ठेवता येते असं संशोधकांनी सांगितलं आहे.

जर ही लस प्रमाणित करण्यात आली तर कोरोनावर विजय जिंकण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचं पाऊल ठरणार आहे.

ज्या प्रक्रियेला साधारणतः दशक लागतं ती प्रक्रिया ऑक्सफर्डच्या संशोधकांनी 10 महिन्यांतच पूर्ण केली आहे.

या घोषणेमुळे या विषाणूमुळे झालेला विध्वंस संपविण्याच्या दृष्टिनं आपण अजून एक पाऊल पुढे टाकलं आहे, असं या लशीवर संशोधन करणाऱ्या प्रोफेसर सारा गिल्बर्ट यांनी म्हटलं.

युकेनं या लशीचे 100 दशलक्ष डोस मागवले आहेत. या लशीमुळे 50 दशलक्ष लोकांमध्ये प्रतिकारक्षमता निर्माण करण्यासाठी पुरेशी आहे.

चाचणीमधून काय आलं समोर?

कोरोना लशीच्या चाचणीत 20 हजार स्वयंसेवक सहभागी झाले होते. त्यापैकी निम्मे स्वयंसेवक युकेमध्ये होते, तर उर्वरित ब्राझीलमध्ये होते.

ज्या स्वयंसेवकांना लशीचे दोन डोस देण्यात आले होते, त्यांपैकी 30 जणांमध्ये कोरोनाची लक्षणं पहायला मिळाली, तर ज्यांना डमी इंजेक्शन दिले होते, त्यांपैकी 101 जणांना कोरोनाचा संसर्ग झाला.

ही लस 70 टक्के सुरक्षित असल्याचा दावा संशोधकांनी केला आहे.

जेव्हा स्वयंसेवकांना या लशीचे दोन 'हाय डोस' देण्यात आले, तेव्हा कोरोनापासून संरक्षण मिळण्याचं प्रमाण 62 टक्के होतं. ज्यांना या लशीचा एक लो डोस आणि नंतर एक हाय डोस देण्यात आला, तेव्हा मात्र कोरोनापासून संरक्षणाचं प्रमाण हे 90 टक्के एवढं झालं.

या चाचण्यांचे प्रमुख संशोधक प्रोफेसर अँड्य्रू पोलार्ड यांनी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं की, आम्ही या निष्कर्षांवर खूप खूश आहोत.

लस कधीपर्यंत उपलब्ध होईल?

युकेमध्ये चार दशलक्ष डोस आधीच तयार आहेत. युकेनं अजून 96 दशलक्ष डोसची मागणी केली आहे.

पण जोपर्यंत नियंत्रकांकडून लशीला मान्यता मिळत नाही, तोपर्यंत पुढे काही होणार नाही. नियंत्रकांकडून लशीची सुरक्षितता, परिणामकारकता आणि ती उच्च मानकांचा पालन करून तयार केली जाते की नाही याचं मूल्यमापन केलं जातं. ही सर्व प्रक्रिया येत्या काही आठवड्यात पार पडेल.

अर्थात, युकेनं सर्वांना ही लस कशी देता येईल यासंबंधीची तयारी सुरू केली आहे. पण याचा परिणाम हा फ्लूच्या लशीच्या वितरणावर किंवा लहान मुलांच्या लसीकरण कार्यक्रमावर होऊ शकतो.

लस देण्यासाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सर्व जगाचं लक्ष ज्या लसीकडे लागलेलं आहे ती ऑक्सफर्ड विद्यापीठाची कोरोनाची लस 70 टक्के परिणामकारक असल्याचं संशोधकांनी सांगितलं आहे.


सामग्री: फायझर कंपनीने सरकारकडे लशीसंदर्भात परवानगी मागितली आहे.

फायझरने गेल्या आठवड्यात ब्रिटन आणि बहरिनच्या सरकारकडून कोरोनाविरोधी लशीच्या आपात्कालीन वापराची मागणी मिळवली आहे.

फायझर इंडियाने याबद्दल भारतातील औषध नियंत्रकांना (DCGI) पत्र पाठवलं आहे. या पत्रात फायझरने, कोव्हिड-19 विरोधातील लशीची भारतात आयात, विक्री आणि वितरण करण्याची परवानगी मागितली आहे.

वृत्तसंस्था PTIनं दिलेल्या माहितीनुसार, "फायझर इंडियाने 4 डिसेंबरला औषध नियंत्रकांकडे (DCGI) कोरोनाविरोधी लशीच्या आपात्कालीन वापरासाठी प्रस्ताव पाठवला आहे."

ब्रिटनच्या सरकारने सर्वात पहिल्यांदा फायझर-बायोएनटेक (Pfizer-BioNTech) ने विकसित केलेल्या कोव्हिड-19 विरोधी लशीला मान्यता दिली. Pfizer-BioNTech ने कोरोनाविरोधी लस व्हायरसपासून 95 टक्के सुरक्षा देत असल्याचा दावा केला आहे. ब्रिटिश सरकारने ही लस सामान्यांना देण्यासाठी सुरक्षित असल्याचं सांगितलं आहे.

बहरिनच्या सरकारने शुक्रवारी Pfizer-BioNTech ने विकसित केलेल्या कोरोनाविरोधी लशीला मान्यता दिल्याची माहिती दिली होती.

फायझर

Pfizer-BioNTech ने विकसित केलेली कोरोनाविरोधी लस, उणे 70 अंश तापमानात ठेवावी लागणार आहे. त्यामुळे ही लस भारतात लोकांपर्यंत पोहोचवण्याचं मोठं आव्हान सरकारसमोर असणार आहे. भारतातील ग्रामीण भागात आणि लहान शहरांमध्ये ही लस ठेवण्यासाठी उणे 70 अंश तापमानाची 'कोल्डचेन' तयार करणं खूप कठीण असल्याचं भारत सरकारच्या अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

फायझरने दिलेल्या माहितीनुसार, भारतात या लशीच्या वापरासाठी भारत सरकारसोबत चर्चा सुरू आहे. कंपनी विविध पर्यायांवर विचार करत आहे.

"कोरोना संकटाच्या काळात सरकारकडून आपात्कालीन वापरासाठी परवानगी मिळाल्यानंतर, करण्यात आलेल्या करारांनुसारच ही लस दिली जाईल," असं कंपनीने स्पष्ट केलं आहे.

भारतात सद्यस्थितीत कोरोना विरोधातील पाच लशी अंतिम टप्प्यात आहेत. सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया आणि भारत बायटेक-आयसीएमआरकडून विकसित करण्यात येणाऱ्या लशींची तिसऱ्या टप्प्यातील चाचणी सुरू करण्यात आली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात कोव्हिड-19 विरोधी लशीला आपात्कालीन परिस्थितीत वापरासाठी मान्यता द्या, अशी मागणी औषध बनवणारी कंपनी फायझरने भारत सरकारकडे केली आहे.


सामग्री: फायझर-बायोएन्टेक लशीच्या क्लिनिकल चाचण्या घेण्यात आल्या. मात्र ज्या व्यक्तींवर या चाचण्या झाल्या त्यामध्ये गरोदर बायका किंवा स्तनपान करणाऱ्या महिलांचा समावेश नव्हता.

लशीमुळे गरोदर स्त्रियांना किंवा स्तनपान देणाऱ्या महिलांना धोका निर्माण होऊ शकतो का हे सांगण्यासाठी आता हाताशी असलेली आकडेवारी पुरेशी नाही असं कंपनीने म्हटलं आहे.

समाधानकारक आकडेवारी नसल्याने युकेत गरोदर बायका आणि स्तनपान देणाऱ्या महिलांना लसीकरण मोहिमेतून वगळण्यात आलं आहे. अमेरिकेत हा निर्णय गरोदर बायका तसंच स्तनपान करणाऱ्या महिलांवरच सोपवण्यात आला.

लसीकरण सुरू झालेल्या दोन देशांच्या भूमिकांमध्ये असा फरक का? गरोदर महिलांच्या दृष्टीने कोरोना लशीची परिणामकारकता किंवा दुष्परिणाम काय असू शकतात?

आकडेवारी काय सांगते?

आतापर्यंतची आकडेवारी ठोस काहीच सांगत नाही.

यासंदर्भात काहीही आकडेवारी नाही असं गरोदर महिलांचे हक्क आणि आरोग्य यासंदर्भात जॉन हॉपकिन्स विद्यापीठात कार्यरत डॉ. रुथ फाडेन यांनी सांगितलं.

लशीचा डोस गरोदर महिला किंवा स्तनपान देणाऱ्या स्त्रियांसाठी धोक्याचा ठरू शकतो असं कुठलंही शास्त्रोक्त प्रमाण समोर आलेलं नाही. यासंदर्भात पुरेशी माहिती समोर आलेली नाही.

अमेरिकेच्या अन्न आणि औषध प्रशासनाच्या नियमावलीचं आम्ही पालन करत आहोत असं फायझर कंपनीने सांगितलं. त्यामुळे लसीकरण मोहिमेत तसंच क्लिनिकल ट्रायल प्रक्रियेत गरोदर महिला आणि स्तनपान देणाऱ्या स्त्रिया यांचा समावेश करण्यात आलेला नाही.

कंपनी डार्ट स्टडीज प्रक्रिया पूर्ण करत नाही तोपर्यंत या स्त्रियांचा क्लिनिकल ट्रायल प्रक्रियेसाठी विचार केला जाणार नाही. सामान्यत: ही प्रक्रिया प्राण्यांवर अंगीकारण्यात येते.

तज्ज्ञांच्या मते ही नेहमीची प्रक्रिया आहे.

कोरोनासारखा संकटाचा काळ नसतानाही, नव्या लशीचा जेव्हा विचार केला जातो तेव्हा गरोदर महिला आणि त्यांच्या पोटात वाढणाऱ्या बाळाच्या आरोग्याचा विचार करुन त्यांचा क्लिनिकल ट्रायलसाठी किंवा लसीकरणासाठी विचार केला जात नाही असं डॉ. फाडेन यांनी सांगितलं. सुरुवातीच्या टप्प्यात त्यांना सहभागी करून घेतलं जात नाही.

बायोएथिक्सनुसार, गरोदर महिलांची नोंद लोकसंख्येतील संवेदनशील अर्थात गुंतागुंतीचं शरीर असलेल्या व्यक्तींमध्ये केली जाते. अन्यत्र कुठेही एकाच शरीरात दोन माणसं नसतात. दोन्ही व्यक्ती सुरक्षित राहणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे.

सर्वसाधारपणे आईएवढी बाळाची काळजी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2020 हे अख्खं वर्ष ग्रासून टाकणाऱ्या कोरोनावरची लस आता टप्प्याटप्याने आपल्यापर्यंत पोहोचणार आहे. मात्र ही लस सरसकट सगळ्यांना उपलब्ध होणार नाही. गरोदर स्त्रिया आणि स्तनपान करणाऱ्या महिला यांना ही लस मिळणार का हे त्या कुठे राहतात यावर अवलंबून असणार आहे.


सामग्री: फायरबॉलचं रेखाचित्र

याला फायरबॉल म्हटलं जातं. अशी घटना शतकातून दोन किंवा तीन वेळा घडते, अशी माहिती नासातील प्लॅनेटरी डिफेन्स अधिकारी लिंडली जॉन्सन यांनी बीबीसीशी बोलताना दिली.

सहा वर्षांपूर्वी रशियातील चिलॅबिंक्स इथं घडलेल्या घटनेपेक्षा हा स्फोट मोठा होता.

आतापर्यंत आपल्याला काय माहिती आहे?

18 डिसेंबरला स्थानिक वेळेनुसार ही घटना घडली. जवळपास 32 किलोमीटर प्रतितास वेगाने ही उल्का पृथ्वीच्या वातावरणात आली. 7 अंशाच्या कोनात ही उल्का पृथ्वीच्या वातावरणात आली. पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून 25.6 किलोमीटर इतक्या उंचीवर या उल्केचा स्फोट झाला. ही इम्पॅक्ट एनर्जी 173 किलोटन इतकी मोजली गेली आहे. या उल्केची लांबी काही मीटर होती.

'चिलॅबिंक्स इथं झालेल्या घटनेशी तुलना करता 40 टक्के जास्त ऊर्जा यातून बाहेर पडली. पण ही घटना समुद्रावर घडल्याने ती फार प्रसिद्धीच्या झोतात येऊ शकली नाही," असं नासाच्या अधिकारी केली फास्ट यांनी म्हटलं आहे. त्या नासाच्या निअर-अर्थ ऑब्जेक्टस ऑब्जर्व्हेशन कार्यक्रमाच्या व्यवस्थापक आहेत.

"पृथ्वीवर मोठ्या प्रमाणावर पाणी आहे. हे एक प्रकारे सुरक्षा पुरवतं," असं त्या म्हणाल्या. फास्ट  टेक्सासमधील 50th Lunar and Planetary Science Conferenceमध्ये बोलत होत्या.

लष्करी उपग्रहांनी या स्फोटाची माहिती नोंदवली आणि ती नासाला दिली. ही घटना जिथं घडली त्या भागात उत्तर अमेरिका आणि आशिया असा प्रवास करणाऱ्या विमानांची संख्या जास्त आहे. यातील विमानांना ही घटना नोदंवता आली की याची माहिती घेतली जात आहे.

या घटनेचं महत्त्व काय आहे?

2005मध्ये अमेरिकेच्या संसदेने नासाला पृथ्वीच्या जवळपास फिरणाऱ्या अशा उल्कांचा शोध घेण्यास सांगितलं होतं. जर अशी एखादी उल्का पृथ्वीवर कोसळली तर त्या जागेचं मोठं नुकसान होऊ शकतं. पण संसदेने दिलेल्या या सूचना अंमलात येण्यासाठी पुढची 30 वर्षं लागतील, असं नासानं म्हटलं आहे.

पृथ्वीच्या वातावरणात असा अशनी आला तर त्याचा पृथ्वीवर किती प्रभाव पडू शकतो, याचा नासा अंदाज बांधू शकतं.

पण या घटनेतून एक लक्षात आलं आहे, ते म्हणजे अशा मोठ्या अशनी कोणत्याही पूर्वकल्पनेशिवाय पृथ्वीवर कोसळू शकतात. म्हणजेच अवकाशातील लक्ष ठेवण्याची व्यवस्था अधिक बळकट करावी लागणार आहे. यासाठी फक्त पृथ्वीवरील दुर्बिण उपयोगी पडणार नाहीत, त्यांना अवकाशातील वेधशाळाही लागतील.

यासाठी जी मोहीम आखली आहे, त्यात नीओ-कॅम ही टेलेस्कोप...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

डिसेंबर महिन्यात पृथ्वीच्या वातावरणात उल्कास्फोट झाल्याचं नासानं म्हटलं आहे. या स्फोटातून निर्माण झालेली ऊर्जा हिरोशिमावर टाकण्यात आलेल्या अणुबाँबपेक्षा 10 पट जास्त होती. रशियातील बेरिंग समुद्रावर हा स्फोट झाल्यानं तो फारसा कुणाच्या लक्षात आला नाही, असं नासानं म्हटलं आहे.


सामग्री: फाळणीनंतर अनेक महिलांची सक्तीने लग्नं लावण्यात आली.

वर्ष होतं 1947. रावळपिंडीच्या पठाण कुटुंबातील इस्मतचं वय त्यावेळी 15 होतं. अमृतसरच्या लालाजी कुटुंबातील जीतू 17 वर्षांचा होता.

त्याआधीच्या काही वर्षांमध्ये सुट्टीच्या निमित्ताने दोन्ही कुटुंबीयांची श्रीनगरमध्ये एकमेकांशी भेट झाली होती.

इस्मत आणि जीतू यांच्यातल्या मैत्रीचं रुपांतर प्रेमात झालं होतं. मात्र फाळणीने त्या दोघांना तसंच त्यांच्या कुटुंबीयांना वेगळं केलं.

इस्मतला कळलं होतं की आता जीतू आपला आयुष्यभराचा साथीदार होणं कठीण आहे.

जीतूच्या प्रेमात आकंठ बुडालेली इस्मत घरातून पळून हिंदूधर्मीय निर्वासितांच्या छावणीत दाखल झाली.

तिथे गेल्यावर ती म्हणाली, "मी एक हिंदू मुलगी आहे. आईवडिलांपासून ताटातूट झाली आहे. मला कृपा करून भारतात पाठवा."

फाळणीनंतरच्या काही महिन्यांमध्ये दोन्ही देशांतल्या हजारो महिलांचं अपहरण झालं होतं. अनेकजणींचा त्यांच्या मर्जीविरुद्ध धर्म बदलण्यात आला. सक्तीने त्यांची लग्नंही लावण्यात आली.

याकारणासाठीच भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांच्या सरकारने बेपत्ता झालेल्या स्त्रियांना शोधून काढून त्यांना त्यांच्या कुटुंबीयांपर्यंत पोहोचवण्याचं काम हाती घेतलं. या मोहिमेला 'ऑपरेशन रिकव्हरी' हे नाव देण्यात आलं होतं.

भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांतील निर्वासितांच्या छावण्यांमधील महिलांना आपापल्या देशात पाठवण्याकरता सामाजिक कार्यकर्त्या कमला पटेल यांची नियुक्ती करण्यात आली.

इस्मत कमल यांना भेटली. फाळणी झाल्यानंतर लगेच पंजाब प्रांताचे हिंदू आणि मुस्लीम यांची बोलीभाषा आणि पोशाख एकसारखे होते.

इस्मतच्या बोलण्यावर विश्वास ठेवत तिला हिंदू मानण्यात आलं. शिबिरातील बाकी निर्वासितांच्या बरोबरीने तिला रावळपिंडीहून अमृतसरला पाठवण्यात आलं.

अमृतसरला पोहोचल्यानंतर इस्मतने जीतूच्या घरच्यांना निरोप पाठवला. जीतू ताबडतोब शिबिरात पोहोचला.

जीतू अमृतसरचा तर इस्मत रावळपिंडीचा होते.

जीतूच्या आईवडिलांच्या परवानगीने अल्पवयीन असूनही इस्मतचं जीतूशी लग्न लावून देण्यात आलं. अमृतसरच्या प्रसिद्ध सुवर्णमंदिरात हे लग्न झालं.

त्याचवेळी देशांची सीमा पार करून फळलेल्या या प्रेमकहाणीच्या नात्यात एक कठीण क्षण आला.

इस्मतच्या कुटुंबीयांनी आमच्या मुलीचं अपहरण झालं आहे अशी तक्रार केली. पाकिस्तान सरकारने तिला शोधून काढावं असंही त्यांचं म्हणणं होतं.

फाळणीवेळी बेपत्ता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ही फाळणीच्यावेळची प्रेमकहाणी आहे. प्रेम मिळवण्यासाठी धर्म आणि देशही सोडला. मात्र त्यानंतरही सरकारशी संघर्ष कराव्या लागणाऱ्या युगुलांची ही गोष्ट आहे.


सामग्री: फाशी टाळण्यासाठी चौघांनीही वारंवार याचिका दाखल केल्या होत्या. त्यांच्या याचिका तब्बल तीनवेळा फेटाळण्यात आल्या. याच आठवड्यात मुकेश सिंह याने दिल्लीच्या एका न्यायालयात दाखल केलेली याचिका फेटाळली गेली. यामुळे दोषींसमोर फाशी टाळण्यासाठीचे सर्व कायदेशीर मार्ग आता बंद झाले आहेत.

20 मार्चच्या सकाळी साडेपाच वाजता दोषींना फाशी देण्यात येईल. यासोबतच डिसेंबर 2012नंतर संपूर्ण भारतामध्ये संतापाच्या उद्रेकास कारणीभूत ठरलेलं हे प्रकरण अंताकडे जाईल.

देशात सध्या प्रत्येक पंधरा मिनिटांत बलात्काराची एक घटना नोंदवली जाते. अशा स्थितीत देशातील महिलांविरुद्धच्या लैंगिक अत्याचाराशी अनेक प्रश्न आपल्यासमोर आहेत.

भारतातील अनेक मोठ्या शहरांमध्ये या घटनेनंतर आवाज उठवण्यात आला. हा आवाज उठवण्यात देशातील युवावर्ग मोठ्या प्रमाणात पुढे होता. पण या प्रकरणानंतर महिला सुरक्षेच्या बाबतीत आपण किती पुढे गेलो?

महिलांविरुद्ध होत असलेल्या लैंगिक अत्याचारांचा अभ्यास करण्यासाठी 2013 मध्ये नेमलेल्या न्यायमूर्ती वर्मा समितीचा अहवाल किती उपयोगी ठरला?

तसंच निर्भया प्रकरणातील दोषींना फाशी दिल्यानंतर देशातील महिलांविरुद्धचे गुन्हे किती प्रमाणात कमी होतील, हा सुद्धा प्रश्न आहे.

या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्यासाठी बीबीसीने महिला अधिकारांबाबत कार्य करणाऱ्या सामाजिक कार्यकर्त्या आणि वकिलांशी चर्चा केली. या चर्चेतून सोप्या उत्तरापेक्षाही अनेक पदरांच्या आड लपलेल्या गोष्टी प्रामुख्याने समोर येतात.

"उशीराने घेतलेला एक सुयोग्य निर्णय"

गुन्हे मानसोपचारतज्ज्ञ आणि वकील अनुजा चौहान यांना दोषींना होणारी फाशी म्हणजे उशीराने होत असलेला एक सुयोग्य निर्णय असल्याचं वाटतं.

फाशी देण्यात आल्यानंतर यापुढे 20 मार्च हा दिवस बलात्कारविरोधी दिवस या स्वरुपात पाहायला हवा, असं त्या सांगतात.

हैदराबाद प्रकरणात जे झालं तो त्वरीत न्याय होता. पण निर्भया प्रकरणात कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण करून शिक्षा देण्यात येत आहे. क्रूरतेचा विचार जरी केला तरी ही घटना दुर्मिळातील दुर्मिळ अशी होती. हे आपण विसरता कामा नये. त्या हिशोबाने कायद्यातील सर्वात कठोर अशी शिक्षा दोषींना दिली जात आहे.

पोलिसांची कारवाई आणि कायदेशीर प्रक्रियेबाबत एक पूर्वाग्रह आहे. यातून गुन्हेगार सुटतात, जामीन मिळतो. पुरावे नष्ट केले जातात इत्यादी.

ही शिक्षा त्यांचा पूर्वाग्रह चुकीचा ठरवेल. जनतेच्या मनात न्यायव्यवस्थेबाबत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2012 साली डिसेंबर महिन्यात दिल्लीत घडलेल्या निर्भया प्रकरणात दोषी सिद्ध झालेल्या मुकेश सिंह, पवन गुप्ता, विनय शर्मा आणि अक्षय ठाकूर यांना फाशी होण्यासाठी काही तासांचाच वेळ उरला आहे.


सामग्री: फास्टटॅग

टोल नाक्यावर वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी आणि महामार्गावर विनाअडथळा वाहतुकीसाठी 'फास्ट टॅग'  प्रणालीला मुदतवाढ दिली जाणार नाही, असं केंद्रीय रस्ते वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी यांनी स्पष्ट केलं आहे.

फास्ट टॅग नसलेल्या वाहनांना आता 15 फेब्रुवारी मध्यरात्रीपासून टोल नाक्यावर दुप्पट टोल भरावा लागेल.

फास्ट टॅगसाठी यापूर्वी दोन-तीन वेळा मुदतवाढ दिली. आता मुदत वाढवणार नाही. सर्व टोल नाक्यावर व अन्य ठिकाणी फास्ट टॅग आहे. त्यामुळे वाहनधारकांनी तात्काळ फास्ट टॅग घ्यावेत, असं आवाहनही नितीन गडकरी यांनी केलं.

देशातल्या सगळ्या राष्ट्रीय महामार्गांवर भरला जाणारा टोल हा 1 डिसेंबर 2019 नंतर फास्टॅगद्वारे भरण्यात यावा, असं वाहतूक आणि महामार्ग मंत्रालयाने म्हटलं होतं . पण आता ही मुदत वाढवून आधी 15 डिसेंबर केली. नंतर पुन्हा फास्ट टॅगला मुदतवाढ देण्यात आली.

हा फास्टॅग एखाद्या स्टिकरसारखा आहे. कारच्या पुढच्या काचेवर हा टॅग लावावा लागेल. या टॅगच्या मार्फत 'कॅशलेस' म्हणजे रोख व्यवहार न करता टोल भरण्याकडे लोकांचा कल वाढवण्याचा प्रयत्न सरकार करतंय.

फास्टटॅग काय आहे?

फास्टटॅग म्हणजे एक डिजिटल स्टिकर. रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटिफिकेशन टेक्नॉलॉजी - RFID तंत्रज्ञानावर हे स्टिकर काम करतं.

रोख पैशांचे व्यवहार न करता टोल भरण्यासाठी या फास्टॅगचा वापर होईल.

सध्या रोख पैसे देऊन वा कॅशलेस अशा दोन्ही पद्धतींनी टोल भरता येतो.

फास्टॅग स्टिकर

पण नवीन नियमांनुसार हा फास्टॅग असणाऱ्या गाड्यांना टोल नाक्यावर थांबावं लागणार नाही. या व्यक्तीच्या टोलची रक्कम टॅगशी जोडलेल्या प्री-पेड अकाऊंट वा बँक अकाऊंटमधून कापली जाईल.

टोलनाक्यांवर लोकांची अडचण होऊ नये, म्हणून सरकारने राष्ट्रीय महामार्गांवरील टोल नाक्यांच्या सगळ्या लेन्स या फास्टॅग लेन्स करण्याचं ठरवलंय. इतर प्रकारांनी टोल भरायचा असेल तर त्यासाठी दोन्ही बाजूची प्रत्येकी एक लेन राखीव ठेवली जाईल. या लेनला 'हायब्रिड लेन' असं म्हटलं जाईल.

फास्टॅगमुळे होणारा सगळ्यात मोठा फायदा म्हणजे यामुळे टोलनाक्यांवरची गर्दी कमी होईल. गाड्या न थांबता टोल नाका पार करतील. यामुळे प्रवाशांचा वेळ वाचेल आणि गाड्या खोळंबून राहिल्याने होणाऱ्या धुराचं प्रमाण कमी झाल्याने प्रदूषणही काहीसं कमी होईल.

याशिवाय सरकारकडे फास्टटॅगमुळे प्रत्येक गाडीचा डिजिटल रेकॉर्ड तयार होईल. म्हणजे गरज भासल्यास एखादी गाडी ट्रॅक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुम्ही नॅशनल हायवेवरून प्रवास करत असाल आणि तुम्हाला टोल भरायचा असेल तर आता फास्ट टॅग गरजेचा आहे.


सामग्री: फास्टॅगचा वापर प्रवाशांसाठीच उपयोगी ठरणार आहे. फास्टॅगच्या माध्यमातून टोलची रक्कम थेट बँक खात्यातून ट्रान्सफर केली जाते. त्यामुळे प्रवाशांना टोल नाक्यांवर रोख पैसे देण्यासाठी रांगेत थांबण्याची गरज पडणार नाही, त्यामुळे त्यांचा वेळही वाचेल, असं नितीन गडकरी म्हणाले, अशी माहिती ANI वृत्तसंस्थेने दिली आहे.

नितीन गडकरी यांनी रस्ते वाहतुकीच्या पद्धतीत बदल घडवण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्या अनुषंगाने पुढच्या दोन वर्षांत भारतातील रस्ते टोल नाकामुक्त होतील, अशी घोषणा गडकरी यांनी काही दिवसांपूर्वी केली होती.

टोलनाकामुक्त रस्ते म्हणजे काय?

टोल नाकामुक्त म्हणजे तुम्हाला टोल तर द्यावा लागेल. पण रस्त्यावर त्यासाठी लांबलचक रांग लावावी लागणार नाही. रस्त्यावर टोल नाकानसेल. त्याऐवजी ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टीमच्या (GPS) मदतीने टोल वसुली केली जाणार आहे.

केंद्र सरकारने GPS आधारित टोल वसुली प्रक्रियेलाही अंतिम स्वरूप दिलं आहे.

GPS च्या मदतीने भारतातील रस्ते 2 वर्षांत टोल नाकामुक्त कसे होणार?

यामुळे टोल प्लाझावर गाडी थांबवण्याची यापुढे आवश्यकता नाही. यादरम्यान अधिक इंधनही लागत होतं. त्याचीही आता बचत होणार आहे.

केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांनी सांगितल, "मार्च 2021 पर्यंत टोल वसुलीतून सरकारला 34 हजार कोटी रुपयांची कमाई झाली आहे. पुढे GPS च्या मदतीने टोल वसुली केल्यानंतर पुढच्या पाच वर्षांत 1.34 लाख कोटींची होईल."

GPS च्या मदतीने टोल वसुली करण्याचं कारण

रस्त्यावर वाहनांची वाहतूक कोंडी होऊ न देणं आणि वाहनांचा वेग कमी होऊ न देणं हे केंद्र सरकारच्या या योजनेमागचं सर्वात मोठं कारण आहे.

याशिवाय, टोल वसुलीमध्ये होणारी अफरा-तफर रोखण्याचाही केंद्र सरकारचा उद्देश आहे. GPS च्या मदतीने टोल वसुली केल्यास यामध्ये अधिक पारदर्शकता येईल, असं सरकारला वाटतं.

ही पारदर्शकता वाढवण्यासाठी भारताच्या राष्ट्रीय महामार्गांवर यापूर्वी 'फास्टॅग' अनिवार्य करण्यात आले होते.

15 डिसेंबर 2019 पासून हे तंत्रज्ञान वापरलं जात होतं. फास्टॅग म्हणजे इलेक्ट्रॉनिक टोल वसुलीचं तंत्रज्ञान आहे. यामध्ये RFID च्य़ा माध्यमातून टोल वसुली केली जाते.

RFID म्हणजे रेडिओ फ्रिक्वेन्सी आयडेंटीफिकेशन होय.

यामध्ये टोल प्लाझावर गाडी आल्यानंतर थेट वाहन मालकाच्या बँक खात्यातून टोलचे पैसे कापले जातात. पण या प्रक्रियेतही काही सेकंद गाडी टोल प्लाझावर थांबवायची असते. पैसे कट...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1 जानेवारी 2021 पासून सर्वच वाहनांना फास्टॅग अनिवार्य असेल, अशी घोषणा केंद्रीय परिवहन मंत्री नितीन गडकरी यांनी केली आहे.


सामग्री: फिकट गुलाबी साडीतल्या त्या महिलेचं नाव होतं सुधा सुंदरी नारायणन. भारतातून आलेल्या सुधा या सॉफ्टवेअर डेव्हलपर होत्या. त्यांनी अमेरिकेचं नागरिकत्व मिळाल्याचं सर्टिफिकेट मोठ्या अभिमानानं स्वीकारलं.

25 ऑगस्टला रिपब्लिकन नॅशनल कन्व्हेन्शन दरम्यान या कार्यक्रमाचं प्रसारण करण्यात आलं. त्यानंतर अमेरिकेत या कार्यक्रमावर 'पक्षपात करणारा स्टंट' असं म्हणत टीका करण्यात आली.

भारतीय माध्यमांमध्ये मात्र याकडे अभिमानास्पद घटना म्हणून पाहिलं गेलं. एका भारतीय व्यक्तीचं स्वागत राष्ट्राध्यक्षांनी स्वतः केलं याकडे गौरवाची बाब म्हणून पाहिलं गेलं.

अमेरिकेतील इमिग्रेशनसंबंधीची धोरणं भारतीयांसाठी अतिशय महत्त्वाची ठरतात. भारतातून टेक्नॉलॉजी क्षेत्रातील अनेकजण अमेरिकेला जातात- त्यांपैकी अनेकजण H1B व्हिसावर येतात आणि नंतर अमेरिकेचं नागरिकत्व घेतात.

सुधा नारायणन यांना नागरिकत्वाचं सर्टिफिकेट देताना ट्रंप

राष्ट्राध्यक्षांनी सार्वजनिक व्यासपीठावरून स्वागत करणं या गोष्टीकडे भारतीय-अमेरिकन लोकांनी सकारात्मकतेनं पाहिलं. पारंपरिकरीत्या डेमोक्रॅट्सना पाठिंबा देणाऱ्या या समुदायासाठी हा कार्यक्रम रिपब्लिक पक्षाकडे झुकण्याची सुरूवात ठरेल, असाही अंदाज लावला गेला.

राष्ट्राध्यक्षांच्या या प्रतीकात्मक कृतीनं एक चांगली भावना रुजवण्यास निश्चितच मदत झाली आणि त्यामुळे दोन्ही देशांतील सामरिक-राजकीय संबंधांनाही एक वेगळा आयाम मिळाला.

भारतीय अमेरिकन्स राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत मतं देतील, पण निवडून येणारे राष्ट्राध्यक्ष- मग ते ट्रंप असोत की बायडन- भारतासाठी काय करणार हा प्रश्न आहे.

चीन आणि लडाख

भारत आणि चीन यांनी एप्रिल-मे पासून सीमेवर जवळपास 50 हजार सैनिक तैनात केले आहेत. काही ठिकाणी दोन्ही देशांमधील सैनिकांमधलं अंतर हे 200 मीटरपेक्षाही कमी आहे.

तज्ज्ञांच्या मते अगदी अनवधानाने जरी सीमारेषेसंबंधीच्या नियमांचा भंग झाला, तरी गंभीर लष्करी पेच उद्भवू शकतो.

जून महिन्यात लडाखमध्ये भारत आणि चिनी सैन्यादरम्यान झालेल्या हिंसक झटापटीनंतर या दोन अण्वस्त्रधारी शेजाऱ्यांमध्ये अजूनही तणाव आहे.

अमेरिकेनं या संघर्षात भारताला मदत करण्याची तयारी वेळोवेळी दर्शवली आहे.

"त्यांनी (भारतानं) या लढाईत अमेरिकेला साथीदार आणि मित्र बनवावं," असं अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री माइक पॉम्पियो यांनी या महिन्याच्या सुरूवातीला म्हटलं होतं.

काही भारतीय राजनयिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्हाईट हाऊसमधल्या त्या कार्यक्रमामध्ये पाच नवीन भारतीय चेहरे दिसत होते. पण त्यातल्या एका चेहऱ्यानं लक्ष वेधून घेतलं...


सामग्री: फिफा U-17 वर्ल्डकप शुक्रवारपासून सुरू झाला आहे. या स्पर्धेचं यजमानपद भारत पहिल्यांदाच भूषवत आहे. इतकंच नाही, तर या स्पर्धेत भारत पहिल्यांदाच खेळत आहे.

या स्पर्धेचं आयोजन केल्यानं आपल्या देशात फुटबॉल संस्कृती रूजायला मदत होईल का असा प्रश्न बीबीसी मराठीनं वाचकांना विचारला होता. त्यावर वाचकांनी मिश्र प्रतिक्रिया दिल्या आहेत.

नम्रता माळी पाटील यांच्या मते या स्पर्धेचा फायदा भारतीय खेळाडूंना नक्कीच होणार आहे.

या स्पर्धेमुळे भारतातल्या फुटबॉल संस्कृतीला लगेच चालना मिळणार नाही पण त्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या पायाभूत सुविधा मात्र नक्कीच निर्माण होतील, असं विजय कारवारकर यांच म्हणण आहे.

नीरज कोकाटे म्हणतात या स्पर्धेमुळे सगळ्या क्रीडाप्रेमींना फुटबॉलचा आनंद घेता येणार आहे तसंच अनेक खेळाडूंना संधी मिळणार आहे.

फुटबॉलचा प्रचार आणि प्रसार करायचा असेल तर तो अगदी स्थानिक पातळीवर व्हायला हवा. आपल्याकडे गुणवत्तेची कमतरता नाही, मात्र, पुरेशा पायाभूत सुविधा मिळायला हव्यात. अगदी शालेय पातळीवर स्पर्धा व्हायला हव्यात, असं सचिन चव्हाण यांनी म्हटलं आहे.

विशाल मोकळ म्हणत आहेत की फुटबॉलला चालना मिळेल की नाही माहित नाही. पण, त्यामुळे रस्ते मात्र चकाचक झाले आहेत.

आकाश बडवे म्हणत आहेत की या स्पर्धेमुळे खेडोपाडीच्या तरूणांमध्ये या खेळाविषयी जागरूकता वाढीला लागेल.

हेमंत बोरकर म्हणत आहेत की यामुळे क्रिकेटचा प्रभाव कमी होण्यास मदत होईल.

मात्र हर्षल हेडे यांना असं काही वाटत नाही. फुटबॉलची काही गरज नाही आपलं क्रिकेटच बरं आहे असं ते पुढे म्हणतात.

सुरज मोहिते यांनाही फिफा U-17 वर्ल्डकपमुळे भारतात फुटबॉलला चालना मिळणार नाही, असं वाटत आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फिफा U-17 वर्ल्डकपमुळे क्रिकेटवेड्या भारतात फुटबॉल संस्कृती रुजेल असं आजच्या तरुणाईला वाटतं आहे. काहींना मात्र आपलं क्रिकेटच बरं वाटत आहे.


सामग्री: फिफा वर्ल्ड कपमध्ये भारताच्या सहभागाबद्दल नेहमीच चर्चा होत आली आहे. पण यामागे कारण काय आहे? उच्च कोटीचे व्यावसायिक खेळाडू निर्माण करण्यासाठी काय करावं लागतं? भारत असे खेळाडू निर्माण करू शकेल का?

व्यावसायिक फुटबॉलपटू होण्यासाठी बरेच कष्ट घ्यावे लागतात. शारीरिक, मानसिक आणि तांत्रिकदृष्ट्या तगडं असावं लागतं. पण या तगडेपणासाठी उत्तम प्रशिक्षण, सोयी-सुविधा आणि हजारो तासांचा सराव पाठीशी असावा लागतो.

फिफाचे माजी अध्यक्ष सेप ब्लॅटर यांनी एकदा भारताला फुटबॉलचा 'स्लीपिंग जायंट' असं संबोधलं होतं. म्हणजे भारतात फुटबॉल फुलायला एवढी क्षमता आहे. पण तरीही भारत फुटबॉलमध्ये जगाच्या नकाशावर अद्याप नाही.

गेल्या 4 वर्षांत भारतीय पुरुष फुटबॉल टीमचं रँकिंग काहीसं सुधारलं आहे. 2014मध्ये 170व्या क्रमांकावर असलेला भारतीय फुटबॉल संघ 2018मध्ये 97व्या क्रमांकावर आला आहे.

ISL, आय-लीग आणि यूथ लीग या स्पर्धा भारतात फुटबॉलला प्रमोट करत आहेत. पण इतकंच पुरेसं आहे का? फिफा वर्ल्ड कपमध्ये आपल्या देशाला खेळताना बघण्यासाठी भारतीयांना अजून किती काळ वाट पाहावी लागेल?

यासंबंधी जाणून घेण्यासाठी बीबीसीनं या क्षेत्रातल्या तज्ज्ञांशी संपर्क साधला.

फुटबॉलसाठीची शारीरिक तयारी

फुटबॉल या खेळात चपळतेला महत्त्व असतं. यासाठी प्रत्येक खेळाडूचा स्टॅमिना, लेग पॉवर, फूटवर्क, दिशा बदलण्याचं कसब, त्यासाठीचा वेग यासारख्या बाबी यशासाठीच्या पायऱ्या मानल्या जातात.

धावणं हा फुटबॉलचा आत्मा आहे. काही खेळाडू तर एका सामन्यात 14.5 किलोमीटर धावू शकतात आणि त्यांचा वेग ताशी 35 किलोमीटर असतो.

ख्रिस्तियानो रोनाल्डो

डॉ. विजय सुब्रमण्यम हे आंतरराष्ट्रीय खेळाडूंचे फिटनेस तज्ज्ञ. ते सांगतात, "सॉकरसाठी तुम्हाला विशिष्ट प्रकारची शारीरिक तंदुरुस्ती लागते.  पाठ, पोट आणि मांडीचे स्नायू मजबूत लागतो. चेंडूला ताकदीनं किक मारण्यासाठी तुमच्या शरीराचे सगळेच सांधे आणि स्नायू मजबूत असावे लागतात."

"खेळाडूंसाठी विशिष्ट उंची असावी असं काही नाही. खेळाडूची उंची कमी असेल तरी ते चेंडूसोबत चांगल्या प्रकारे खेळू शकतात. उंच खेळाडू चांगलं धावू शकतात आणि चेंडूला हवेत उडवू शकतात. कमी उंचीच्या खेळाडूचं उत्तम उदाहरण म्हणजे अर्जेंटिना आणि बार्सिलोनाचा स्टार खेळाडू मेस्सी," डॉ. विजय सांगतात.

मेस्सी याच्याप्रमाणे अनेक दक्षिण अमेरिकन खेळाडू उंचीनं कमी आहेत आणि त्यामुळे त्यांना बॉलवर ताबा ठेवून तो...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरात जवळपास 7.6 अब्ज इतके लोक राहतात. 2018 फिफा वर्ल्ड कपमध्ये खेळणाऱ्या खेळाडूंची संख्या आहे 736 आणि यात किती भारतीय खेळाडू आहेत, तर शून्य.


सामग्री: फिरोजा सुरेश आणि तिच्या सहकाऱ्यांनी प्रदूषणमुक्त शहर आणि फिटनेसचा मंत्रही दिला. "आम्हा सर्वांचे जाती- धर्म वेगवेगळे आहेत. पण भारतात आपण सर्व एक आहोत," असंही फिरोजा म्हणतात.

गिरगावच्या रस्त्यांवरून नऊवारी साडी नेसून निघालेल्या महिल्या सायकलिस्ट सर्वांचं लक्ष वेधून घेत होत्या.

(व्हीडिओ स्टोरी - जान्हवी मुळे, प्रशांत ननावरे)

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नऊवारी साडी नेसून बाईक रायडिंग करणाऱ्या तरुणी हे दृश्य गिरगावच्या शोभायत्रेत हमखास पाहायला मिळतं. पण यंदा पहिल्यांदाच बायक रायडर महिलांच्यासोबतीला महिला सायकलिस्टही या शोभायात्रेत सहभागी झाल्या होत्या.


सामग्री: फिलिपिन्सची राजधानी मनिला इथे सिंगापूरला हरवून त्यांनी कांस्य पदक पटकावलं आणि इतिहास रचला.

आपल्या यशाविषयी सांगताना रग्बी टीमची खेळाडू सुमित्रा नायक सांगते की, "आधी मला खूप भीती वाटत होती. स्वतःवर विश्वास नव्हता. पण कोचने माझा आत्मविश्वास वाढवला."

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय महिला रग्बी टीमने एक नवा विक्रम केला आहे.


सामग्री: फिलिपिन्सचे अध्यक्ष रॉड्रिगो डुटर्टे

अॅडम आणि इव्ह स्वर्गातून आले आहेत, या बायबलमधल्या दंतकथेचा, तसंच ख्रिश्चन धर्मात असलेल्या पापाच्या संकल्पनेचा त्यांनी फोनवर दिलेल्या एका भाषणातून चांगलाच समाचार घेतला.

राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रं हाती घेण्याआधी ज्या दवाओ शहराचे ते महापौर होते, त्याच शहरात त्यांनी हे वक्तव्य केलं.

चर्चने आणि अनेक नागरिकांनी त्यांच्या या वक्तव्याचा निषेध केला आहे. स्थानिक धर्मगुरू आर्ट्युरो बेस्टिस यांनी राष्ट्राध्यक्षांना मॅडमॅन म्हटलं आहे. डुटर्टे यांच्या ईश्वरनिंदा आणि हुकुमशाहीच्या विरोधात प्रार्थना करावी, असं आवाहन त्यांनी केलं आहे.

डुटर्टे चर्चवर कायम टीका करतात. फिलिपिन्सची 90 टक्के जनता ख्रिश्चन आहे आणि त्यातले बहुतांश कॅथलिक आहेत.

दरम्यान डुटर्टे त्यांची वैयक्तिक मतं मांडत होते, असं निवेदन त्यांच्या कार्यालयातर्फे देण्यात आलं.

पण अशी वादग्रस्त वक्तव्य करण्याची डुटर्टे यांची ही काही पहिलीच वेळ नाही. उलट, ते त्यांच्या अशा वक्तव्यांसाठीच आणि विरोधकांवर बेछूट टीकेसाठीच जगभर जास्त ओळखले जातात. त्यांच्या अशाच काही वक्तव्यांवर नजर टाकूया.

1. हिटलरची प्रशंसा

राजकीय नेत्यांनी हिटलरची प्रशंसा करणं तसं गैरसोयीचं आहे. मात्र डुटर्टे त्याला घाबरत नाहीत. फिलिपिन्समध्ये त्यांनी ड्रग विक्रेते आणि ड्रग्स घेणाऱ्यांविरुद्ध एक मोहीम उघडली होती. या मोहिमेची तुलना त्यांनी नाझी जर्मनीमधल्या छळछावण्यांशी केली.

"हिटलरने जसं ज्यूंना मारलं तसंच नशा करणाऱ्या लोकांना मारू," असं वक्तव्य त्यांनी केलं होतं.

या वक्तव्यामुळे त्यांच्यावर जगभरातून टीका झाली. त्यांनी वार्ताहरांना सांगितलं की त्यांच्या या वक्तव्यामुळे टीकाकार त्यांना जणू ते काही हिटलरचे नातेवाईकच आहेत, असं भासवत आहेत.

"हिटलरने 30 लाख ज्यूंचा जीव घेतला. आता इथे 30 लाख व्यसनाधीन आहेत. मला त्यांची कत्तल करायला आवडेल," असं ते म्हणाले.

"जर्मनीकडे किमान हिटलर होता, फिलिपिन्सकडे तेही नाही," असंही ते पुढे म्हणाले.

2. ओबामांचा अपमान

चीन आणि फिलिपिन्समध्ये जेव्हा दक्षिण चिनी समुद्रावरून वाद सुरू होता, तेव्हा फिलिपिन्सने जवळचा मित्रराष्ट्र असलेल्या अमेरिकेशी चांगले संबंध ठेवणं साहजिक होतं. पण असं न करता लाओस येथे झालेल्या एका बैठकीत त्यांनी तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष ओबामा यांना वेश्येचा मुलगा म्हटलं होतं.

बराक ओबामा

फिलिपिन्समध्ये मानवी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देव मूर्ख आहे, असं फिलिपिन्सचे राष्ट्राध्यक्ष रॉड्रिगो डुटर्टे यांनी म्हटलं आहे. त्यामुळे कॅथलिक समुदायात प्रचंड संताप उफाळून आला आहे.


सामग्री: फिल्ड मार्शल सॅम मानेकशॉ

या शूर महिलांच्या स्मृतीला अभिवादन म्हणून गुजरात सरकारने 'शौर्य वन' नावाचं एक विशेष वन तयार करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

बंगालचा उठाव

1971 साली पूर्व पाकिस्तानात पश्चिम पाकिस्तानविरुद्ध, म्हणजे आताच्या पाकिस्तानविरुद्ध असंतोष इतका वाढला होता की पाकिस्तान सरकारला तो शमवणं कठीण होत चाललं होतं.

25 मार्च 1971 : पाकिस्तानचे हुकूमशाह याह्या खान यांनी पूर्व पाकिस्तानातल्या बंगाली जनतेच्या उठावाचा बिमोड करण्याचे आदेश लष्कराला दिले. बंगबंधू शेख मुजिबुर रेहमान यांना अटक झाली आणि भारतात निर्वासितांचे लोंढे धडकू लागले.

एकीकडे पाकिस्तानी लष्कराकडून बंगाली जनतेवर होणाऱ्या अत्याचारांच्या बातम्या जशा वाढू लागल्या, तसा दुसरीकडे लष्करी हस्तक्षेप करण्यासाठी भारतावर दबावही वाढू लागला.

कच्छवर बाँबवर्षाव

3 डिसेंबर 1971 : पाकिस्तानी हवाई दलाची सेबर जेट विमानं आणि स्टार फायटर विमानं भारतीय अवकाशात संध्याकाळी 5:40च्या सुमारास झेपावू लागली.

पाकिस्तानच्या लढाऊ विमानांनी पठाणकोट, श्रीनगर, अमृतसर, जोधपूर आणि आग्रा इथल्या हवाई दलाच्या तळांवर बाँबहल्ले सुरू केले यानंतर भारताकडे युद्धात उतरण्याव्यतिरिक्त कुठलाच पर्याय उरला नव्हता.

भारताच्या पूर्व सीमेवर युद्ध सुरू होतं, त्याचवेळी पाकिस्तानने भारताच्या पश्चिम सीमेवरही हल्ला केला.

पाकिस्तानच्या सेबर जेट विमानांनी कच्छवर नापामसारखे अत्यंत ज्वलनशील पदार्थ असणारे बाँब टाकायला सुरुवात केली. पाकिस्तानी हवाई दलानं भूज विमानतळावर 63 बाँब टाकले आणि धावपट्टी उद्ध्वस्त केली.

वायुसेनेला मदत करणाऱ्या महिला

भारतीय लष्कराचा तळ असलेल्या भूजमधल्या विमानतळावर पाकिस्ताननं हल्ला करून तिथली धावपट्टी उद्ध्वस्त केली. बाँबिंगनंतर धावपट्टीवर भलामोठा खड्डा पडला होता. तो दुरुस्त केल्याशिवाय भारतीय विमानं उड्डाण करूच शकत नव्हती.

यापूर्वी इतकं मोठं नुकसान कधीच झालं नव्हतं त्यामुळे कुणालाच ते कसं भरून काढायचं याची कल्पना नव्हती.

धावपट्टी दुरुस्त करणाऱ्या महिला.

हवाई दलाचे अधिकारी आणि भूज विमानतळाचे तत्कालीन प्रमुख विजय कर्णिक यांनी कच्छच्या जिल्हाधिकाऱ्यांकडे यासाठी मदत मागितली.

भारताचे माजी मुख्य निवडणूक अधिकारी एन. गोपालस्वामी 1971 मध्ये भूजचे जिल्हाधिकारी होते. धावपट्टी दुरुस्त करण्यासाठी मनुष्यबळ पुरवण्याची जबाबदारी त्यांनी घेतली.

बीबीसीशी बोलताना गोपालस्वामी म्हणाले, "8 आणि 9...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इतिहासाकडे पाहिलं तर भारत आणि पाकिस्तानमध्ये झालेल्या युद्धांच्या अनेक सुरस कथा पाहायला मिळतील. 1971 साली भारत आणि पाकिस्तानदरम्यान झालेलं युद्ध 13 दिवसांत संपलं. या युद्धात वायुदलाला मदत करून कच्छच्या महिलांनी इतिहासात आपलं नाव कोरलं.


सामग्री: फुटबॉल वर्ल्डकपचे पडघम वाजू लागल्यानंतर ब्राझील, अर्जेंटिना, पोर्तुगाल, जर्मनी या जेतेपदासाठी प्रबळ दावेदार असणाऱ्या संघांबद्दल चर्चांना उधाण आलं. मात्र जसजसा वर्ल्डकपचा मेळा पुढे सरकू लागला तसं एकेक करून या बलाढ्य संघांना गाशा गुंडाळावा लागला.

वर्ल्डकपचा हिरो म्हणून तुम्ही कोणत्याही एका खेळाडूला निवडा. मात्र जेतेपद तोच संघ पटकावतो जे एकोप्याने एकत्र येऊन खेळतात. लिओनेल मेस्सी आणि ख्रिस्तियानो रोनाल्डो या दोघांनाही आपला करिश्मा दाखवता आला नाही. मेस्सीचा अर्जेंटिना संघ आणि रोनाल्डोचा पोर्तुगाल दोन्ही संघ जेतेपदापासून हजारो मैल दूरच राहिले.

सेमी फायनलमध्ये बेल्जियमला चीतपट करने फ्रान्सने अंतिम फेरीत धडक मारली. बचाव आणि आक्रमण या दोन्ही आघाड्यांवर मजबूत खेळ करत अंतिम मुकाबल्यात फ्रान्सला हरवणं सोपं असणार नाही हे पक्कं झालं आहे.  फ्रान्सला आता क्रोएशिया टक्कर देणार आहे.

फक्त 40 लाखांची लोकसंख्या असलेल्या क्रोएशियातील फुटबॉलप्रेमींसाठीही त्यांच्या संघाचं यश आश्चर्यचकित करणारं आहे. इतिहास घडवण्यापासून क्रोएशियाचा संघ केवळ एकच विजय दूर आहे याचीही त्यांच्या चाहत्यांना जाणीव आहे.

क्रोएशियाचं युरोपातलं स्थान

इंग्लंड असो की क्रोएशिया दोन्ही संघांसाठी सेमी फायनलचा मुकाबला अत्यंत प्रतिष्ठेचा होता. एकेकाळी त्यांच्या साम्राज्यावरचा सूर्य मावळत नाही अशी चर्चा असं इंग्लंडबद्दल म्हटलं जात असे. त्यामुळे इंग्लंडबाबत अनेकांना बरीच माहिती आहे मात्र क्रोएशिया आजही अनेकांसाठी अज्ञात आहे.

स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर क्रोएशियाने सहापैकी पाच वर्ल्डकपमध्ये खेळण्याचा मान मिळवला. यापैकी 1998 वर्ल्डकपमध्ये क्रोएशियाने सेमी फायनलपर्यंत धडक मारण्याची किमया केली होती. मात्र या सातत्यपूर्ण वाटचालीचा गुरुमंत्र काय? याचं उत्तर क्रोएशियाकडेही नाही.

'द सन' वृत्तपत्राने क्रोएशियाच्या वाटचालीचं मर्म जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. पूर्वीच्या युगोस्लाव्हियाचा भाग असणाऱ्या क्रोएशियाचं यशाचं गुपित आधीच्या देशातल्या फुटबॉलसाठीच्या शिस्तबद्ध यंत्रणेत आहे. म्हणूनच देश म्हणून बाळसं धरत असतानाच फुटबॉलच्या पटावर क्रोएशियाची वाटचाल दमदार होती.

1987 मध्ये क्रोएशियानं चिलीत झालेल्या अंडर20 चॅम्पियनशिप स्पर्धेचं जेतेपद पटकावत दणका उडवून दिला होता. स्वतंत्र देश म्हणून पहिला सामना खेळायला क्रोएशियाला सात वर्ष लागली.

युगोस्लाव्हियाचा कालखंड

चिली,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रसिद्धीपासून, चर्चेपासून दूर असलेल्या क्रोएशियाने कुणाच्याही नजरेत न येता वर्ल्डकपची फायनल गाठली आणि स्वतंत्र छाप उमटवली आहे.


सामग्री: फुटबॉलची मॅच बघताना सौदी अरेबियातल्या महिला.

जेद्दाह इथल्या मैदानावर होणारी फुटबॉलची मॅच बघण्यासाठी महिलांनी उपस्थिती लावली होती. त्यांना फॅमिली गेटमधून मैदानात प्रवेश देण्यात आला. या महिलांनी फॅमिली सेक्शनमध्ये बसून मॅचचा आनंद लूटला.

सौदी अरेबियासाठी हा एक ऐतिहासिक क्षण ठरला. सौदी अरेबियातल्या महिलांवर अनेक निर्बंध आहेत. यातील काही निर्बंध नुकतेच दूर करण्यात आले आहेत.  देशाला अधिकाधिक आधुनिक बनवण्यासाठी इथलं सरकार प्रयत्न करत आहे.

महिलांना पुरुषांच्या फुटबॉल मॅच पाहण्याची परवानगी देणं, हा याच प्रयत्नांचा एक भाग आहे.

या नव्या निर्णयानुसार सौदीमध्ये या महिन्यात एकूण तीन मैदानांवर महिला फुटबॉल मॅच पाहू शकतील.

ऐतिहासिक दिवस

जेद्दाहमधील मैदानात महिला प्रेक्षकांचं स्वागत करण्यासाठी महिला कर्मचाऱ्यांना तैनात करण्यात आलं होतं. महिलांनी उत्साहानं आपापल्या संघांचं समर्थन केलं.

प्रशंसक महिला आणि कर्मचाऱ्यांनी सौदीचा पारंपरिक पोशाख 'अबाया' परिधान केला होता.

यासंबंधी सोशल मीडियावर चाललेल्या हॅशटॅगचा अर्थ होता, 'महिलांच्या मैदानातील प्रवेशाचं लोक स्वागत करत आहेत.' या हॅशटॅगखाली अवघ्या दोन तासांत हजारो मॅसेज लिहिले गेले.

जेद्दाह येथील 32 वर्षीय रहिवाशी आणि फुटबॉल फॅन असलेल्या लामया खालिद नासिर यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला सांगितलं की, "मला या बाबीचा अभिमान वाटतो आणि मी मॅचचा आनंद लूटत आहे."

"उज्ज्वल भविष्याकडे आमची वाटचाल सुरू आहे यात काही शंका नाही. या बदलांची मी साक्षीदार असल्यानं मला खूप आनंद होत आहे," अशी प्रतिक्रिया नासिर यांनी दिली.

जेद्दाह इथल्याच रुवायदा अली कासिम यांनी सांगितलं की, "सौदी अरेबियात मूलभूत बदलांची सुरुवात झाली आहे. तसंच आजचा दिवस सौदी अरेबियासाठी ऐतिहासिक आहे."

सौदीमध्ये महिलांवर कडक निर्बंध

सौदी सरकारनं गेल्या आठवड्यात महिलांना पुरुषांच्या फुटबॉल मॅच बघण्यासाठी परवानगी देण्याचा निर्णय घेतला होता. शनिवारी आणि पुढच्या गुरुवारी होणाऱ्या मॅच बघण्यासाठीही महिला जाऊ शकतील, असं सरकारनं जाहीर केलं होतं.

सरकारच्या या निर्णयानंतर या सामन्यापूर्वी फुटबॉल संघांनी महिलांनी मॅच पाहण्यासाठी यावं, यासाठी ट्विटरवर मोहीम राबवली होती.

सौदी अरेबियाचा शाही परिवार आणि देशातील विविध धार्मिक प्रतिष्ठानं 'वहाबियत'चं पालन करतात. त्यामुळे सौदीमध्ये कपडे आणि वर्तणुकींचे नियम फार कठोर आहेत.

सौदी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सौदी अरेबियातल्या महिलांनी पहिल्यांदा मैदानात उपस्थित राहून पुरुषांची फुटबॉलची मॅच बघण्याचा आनंद लूटला. सौदीतल्या महिलांच्या मते, ही बाब सौदी अरेबियासाठी ऐतिहासिक आहे.


सामग्री: फुटबॉलमधल्या या सगळ्यात मोठ्या स्पर्धेचं अर्थकारणही तितकंच मजेशीर आहे. स्पर्धेतून आयोजक देशाचा, टीमचा आणि खेळाडूंचा कसा फायदा होतो हे जाणून घेऊया या आठवड्याच्या पैशाची गोष्टमध्ये...

निवेदक - ऋजुता लुकतुके

लेखक - दिनेश उप्रेती

निर्माती - सुमिरन प्रीत कौर

एडिट- परवाझ लोण

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फिफा वर्ल्ड कप स्पर्धा रशियात सुरू झाली आहे. वातावरण फुटबॉलमय झालं आहे. हा खेळ जगातला सर्वात लोकप्रिय खेळ आहे आणि सर्वोत्तम 32 टीम मैदानात आमने सामने आहेत.


सामग्री: फुटबॉलमुळे युकेत घरगुती हिंसाचार बळावला आहे.

फुटबॉल वर्ल्डकप स्पर्धा सुरू झाली तेव्हा एक मीम व्हायरल झालं होतं. ते मीम ना विनोदी होतं, ना त्यात नॉस्टॅल्जिक ग्राफिक्स होतं की बुवा इंग्लंडने कसा 1966 पासून वर्ल्डकप जिंकला नाहीये. त्यात होती फक्त आकडेवारी... घरगुती हिंसाचाराची.

हे मीम घरगुती हिंसाचारासंबंधात काम करणाऱ्या एका संस्थेनं बनवली होतं. कारण साधं होतं, सगळ्यांचं लक्ष फुटबॉलकडे एकवटलेलं असताना त्यांना एका महत्त्वाच्या विषयाला वाचा फोडायची होती.

या मीममधली आकडेवारी इंग्लंडमधल्या लॅंकेस्टर विद्यापीठातल्या अभ्यासकांनी 2013 मध्ये केलेल्या अभ्यासावर आधारित होती.

या प्रकल्पात लॅंकेस्टर शहरात 2002, 2006 आणि 2010 मध्ये फुटबॉल वर्ल्डकपच्या काळात शहर पोलिसांकडे घरगुती हिंसाचाराच्या किती तक्रारी आल्या याचा अभ्यास करण्यात आला होता. त्यात असं लक्षात आलं की, ज्या ज्या वेळेस इंग्लंड मॅच हरलं, लॅंकेस्टर शहरातल्या घरगुती हिंसाचाराच्या घटनेत 38 टक्क्यांनी वाढ झाली. ज्यावेळी मॅच ड्रॉ झाली त्यावेळी हा आकडा 26 टक्के होता तर मॅचच्या दुसऱ्या दिवशी घरगुती हिंसाचाराच्या घटनांमध्ये 11 टक्के वाढ झाली होती.

या अभ्यासात एकाच शहरातल्या तक्रारींचा अभ्यास केला असला तरी, यामुळे एका नव्या चर्चेला सुरूवात झाली आहे. नुसतं पोलिसांनाच नाही तर सर्वसामान्य नागरिकांनाही घरगुती हिंसाचाराच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्याचं लक्षात आलं. म्हणूनच यूकेमध्ये 'घरगुती हिंसाचाराला रेड कार्ड' दाखवा अशी नवी मोहीम सुरू झाली आहे.

फुटबॉल आणि घरगुती हिंसाचार यांचा संबंध असल्याचं सिद्ध झालं आहे.

अर्थात फक्त फुटबॉलची अटीतटीची मॅच अशा हिंसाचाराला कारणीभूत असते असं नाही. दारू, ड्रग्स, आणि जुगार असं घातक समीकरणही त्याला कारणीभूत असू शकतं. "फुटबॉल मॅचच्या वेळेस एखादी जीवघेणी स्पर्धा सुरू आहे असा भास तयार होतो. आणि अशा वेळेस एखादा फुटबॉलचा चाहता दारू पित असेल किंवा सट्टा लावत असेल तर घरगुती हिंसाचारांच्या घटना घडू शकतात," पाथवे प्रॉजेक्ट या तरुण मुलींसाठी काम करणाऱ्या संस्थेच्या कार्यकर्त्या लीअॅन्ड्रा नेफिन सांगतात.

एकट्या इंग्लंड आणि वेल्समध्ये 16 ते 59 या वयोगटातले 19 लाख लोक घरगुती हिंसाचाराला बळी पडतात. यातले 7,13,000 पुरुष आहेत तर 12 लाख स्त्रिया आहेत.

त्यांच्यातलीच एक आहे पेनी. तिच्या माजी बॉयफ्रेण्डसोबत दोन वर्षं राहताना तिला काय काय सहन करावं लागलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फुटबॉल मॅचमध्ये आपण सपोर्ट करत असलेली टीम हरली की, वाईट वाटतंच. चिडचिडही होते. पण मॅचच्या  निर्णयाने घरगुती हिंसाचाराला खतपाणी मिळत असल्याचं धक्कादायक वास्तव संशोधनाद्वारे उघड झालं आहे.


सामग्री: फुटलेल्या अहवालानुसार 1670 खिस्ती धर्मगुरुंनी 3677 अल्पवयीन मुलांवर लैंगिक अत्याचार केल्याचं, Spiegel Online या जर्मन न्यूज वेबसाइटने म्हटलं आहे.

या बातमीनंतर "ही एक धक्कादायक आणि लाजिरवाणी" बाब आहे अशी प्रतिक्रिया चर्चच्या प्रवक्त्यांनी दिली आहे.

जगभरातल्या रोमन कॅथलिक चर्चमध्ये गेल्या काही दशकात झालेल्या लैंगिक अत्याचारांचा सध्या शोध घेतला जात आहे. त्यापैकीच हा एक अहवाल आहे.

आतापर्यंत अवघ्या 38 टक्के धर्मगुरूंवर आतापर्यंत कारवाई झाली आहे. त्यापैकी अनेक जणांवर केवळ शिस्तभंगाची किरकोळ कारवाई झाली आहे, असं जर्मन मीडियाचं म्हणणं आहे. प्रत्येक सहापैकी एका धर्मगुरूवर बलात्काराचा आरोप आहे.

या प्रकरणांमध्ये बहुतेक पीडित हे मुले आहेत आणि त्यांचं वय 13 वर्षं किंवा त्याहून कमी आहे.

अपराधानंतर धर्मगुरू जाणूनबुजून नव्या ठिकाणी जायचे. नवीन ठिकाणी धर्मगुरूंच्या आधीच्या वागण्याबद्दल कोणतीही कल्पना नसायची.

जर्मनीच्या तीन विद्यापीठांनी एकत्र येऊन हा अहवाल तयार केला आहे. 27 चर्चच्या अखत्यारितल्या (dioceses) 38 हजार कागदपत्रांचा यात अभ्यास करण्यात आला.

दरम्यान, "काही कागदपत्रं नष्ट केली आहेत किंवा त्यांच्याशी छेडछाड केली आहे, नाहीतर खरी परिस्थिती यापेक्षा भयानक असू शकते," असं हा अहवाल सादर करणाऱ्या लेखकांचं म्हणणं आहे.

कॅथलिक चर्चने काय प्रतिक्रिया दिली?

"लैंगिक अत्याचारांचा आवाका आम्हाला या चौकशीतून दिसून आला आहे. हे आमच्यासाठी धक्कादायक आणि लाजिरवाणं आहे," असं जर्मन बिशप कॉन्फरन्सचे प्रवक्ते स्टिफन अकेरमन म्हणाले आहेत. जर्मन बिशप कॉन्फरन्सनेच या चौकशीचे आदेश दिले आहेत.

"पीडितांना न्याय मिळवून देण्यासाठी धर्मगुरूंची ही कृत्यं उघड करणं गरजेचं होतं. तसंच यामुळे भविष्यात अशा चुका टाळता येणार आहेत," अस ते पुढे म्हणाले.

या अहवालानंतर केवळ चर्चची माफी न मागता सगळ्यांत आधी पीडितांची माफी मागायला पाहीजे, असं मत त्यांनी व्यक्त केलं आहे.

हा अहवाल चर्चपर्यंत पोहोचण्याआधीच फुटल्याचं, अकेरमन यांनी स्पष्ट केलं. लैंगिक शोषण झालेल्या पीडितांना चर्च समुपदेशन सेवा पुरवणार आहे.

पोप काय म्हणाले?

व्हॅटिकनमधल्या चर्च प्रशासानानं Spiegel Online च्या वृत्तावर ताबडतोब प्रतिक्रिया देण्याचं टाळलं. पण बुधवारी पोप फ्रान्सिस यांनी कॅथॉलिक बिशपांना याबद्दल चर्चा करण्यासाठी व्हॅटिकन सिटीला बोलावून घेतलं. पुढच्या वर्षीपासून मुलांचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जर्मनीमध्ये 1946 ते 2014 दरम्यान रोमन कॅथलिक चर्चच्या धर्मगुरूंनी सुमारे 3600हून अधिक मुलांचं लैंगिक शोषण केलं, असं एका फुटलेल्या अहवालातून स्पष्ट झालं आहे.


सामग्री: फुटीरतावादी नेत्यांना आधीच अटक झाली होती. लोकशाही प्रक्रियेत भाग घेणाऱ्या इतर राजकीय पक्षांच्या नेत्यांना आणि कार्यकर्त्यांनाही एकतर तुरुंगांमध्ये पाठवण्यात आलं होतं किंवा काहींना घरातच स्थानबद्ध करण्यात आलं होतं.

या घटनेला बरोबर 1 वर्ष पूर्ण झालं आहे. मात्र, अजूनही काश्मीरमध्ये कुठलीच राजकीय हालचाल दिसत नाही. जाणकारांच्या मते गेल्या अनेक दशकात पहिल्यांदाच काश्मीरमधले राजकीय पक्ष मुके-बहिरे झाल्याचं जाणवतं. काश्मीरमधलं पारंपरिक राजकारण जणू व्हेंटिलेटरवर आहे. काश्मीरमधल्या सध्याच्या राजकीय परिस्थितीला तिच्या ऐतिहासिक पार्श्वभूमीच्या दृष्टीकोनात बघूया.

पहिला राजकीय पक्ष

82 वर्षांपूर्वी काश्मीरमध्ये कुठलाच राजकीय पक्ष नव्हता. जम्मूचे डोगरा महाराज हरी सिंह एकमेव राज्यकर्ते होते. सरकारी दडपशाहीचा विरोध बळाचा वापर करून दाबला जाई.

1931 : अशाच काही घटनांमध्ये अटक केलेल्या काही काश्मिरी नागरिकांची तुरुंगात सुनावणी सुरू होती. तेवढ्यात एका कैद्याने नमाजसाठी अजान दिली. त्यावर डोगरा सैन्याने आक्षेप घेतला. कैद्यांनी विरोध केला. सैन्याने गोळीबार केला. यात अनेक कैदी ठार झाले.

त्याच दरम्यान अलिगढ मुस्लीम विद्यापीठातून शिक्षण पूर्ण करून काही काश्मिरी तरूण काश्मीरमध्ये परतले होते. यापैकी एक होते शेख अब्दुल्ला. त्यांनी समविचारी तरुणांना सोबत घेत जखमींसाठी मदत शिबीर सुरू केलं.

या घटनेमुळे काश्मिरी जनतेत एकप्रकारचे राजकीय तरंग उठू लागले आणि जन्म झाला जम्मू-काश्मीर मुस्लीम कॉन्फरन्स पक्षाचा.

जम्मूचे चौधरी गुलाम अब्बास आणि शेख मोहम्मद अब्दुल्ला यांच्यात वैचारिक मतभेद झाल्याने 1938 साली शेख अब्दुल्ला यांनी पक्षाचं नाव बदलून नॅशनल कॉन्फरन्स ठेवलं. हाच पक्ष संपूर्ण काश्मीरच प्रतिनिधित्व करणारा राजकीय पक्ष बनला.

डोगरशाहीचा गेल्या शंभर वर्षांत पहिल्यांदा विरोध करणाऱ्या शेख अब्दुल्ला यांना 'शेर-ए-काश्मीर' नावाने ओळखलं जाऊ लागलं. पुढे ब्रिटीश भारताच्या फाळणीदरम्यान शेख अब्दुल्ला यांनी पाकिस्तानात जाण्याऐवजी स्वतंत्र काश्मीरचा नारा दिला आणि भारतात महाराजांच्या सशर्त विलयाची घोषणा केली.

काश्मीरच्या पंतप्रधानांनाही अटक

भारत-पाकिस्तान युद्धानंतर काश्मीरचा एक तृतीयांश भूभाग पाकिस्तान प्रशासनाकडे गेला आणि युद्धबंदी रेषेच्या नावाखाली एक तात्पुरती सीमा रेषा निश्चित करण्यात आली.

अशाप्रकारे काश्मीरचा दोन तृतियांश भूभाग म्हणजेच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या वर्षी 5 ऑगस्टच्या सकाळी जम्मू-काश्मीर राज्याचं विभाजन करून काश्मीर केंद्र शासित प्रदेश करत अल्याची घोषणा करण्यात आली आणि काश्मीरमध्ये राजकीय भूकंप आला.


सामग्री: फुटीरतावाद्यांनी पंतप्रधानांना रविवारपर्यंतची मुदत दिली होती.

पंतप्रधान अहमद बिन दागर आणि मंत्रिमंडळातल्या त्यांच्या सहकाऱ्यांनी स्वत:ला एडनमधल्या राष्ट्रपती भवनात बंदिस्त करून ठेवल्याचं सांगितलं जात आहे. काही वृत्तांनुसार, याआधी एकत्र आघाडी असलेल्या दक्षिणच्या फुटीरतावादी आणि सरकारी सैन्यामध्ये वाटाघाटीची बातचीत झाली होती.

पण या संघर्षामुळं या आघाडीत फूट पडून येमेनच्या उत्तरेकडील हौदी बंडखोरांविरोधात एक नवीन आघाडी उघडली आहे.

रेड क्रॉसच्या माहितीनुसार, रविवारपासून बुधवारपर्यंत 40 लोकांचा यात मृत्यू झाला आहे.

एडनमधल्या लष्करी तळांवरही फुटीरतावाद्यांनी ताबा मिळवल्याची माहिती समोर येत आहे.

2015 साली हौदी बंडखोरांनी येमेनची राजधानी सानावर हल्ला केल्यानंतर राष्ट्रपती अबेदरब्बू मंसूर हादी आणि त्यांच्या मंत्रिमंडळाला राजधानीतून सरकार हलवावं लागलं होतं. त्यानंतर त्यांचं आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मान्यताप्राप्त सरकार एडन शहरात स्थलांतरित झालं होतं.

एडनवर फुटीरतावाद्यांनी ताबा मिळवला आहे.

राजधानी सानावरील हल्ल्यानंतर सौदीने बंडखोरांविरोधात एक बहुराष्ट्रीय लष्करी आघाडी उघडली होती. तेव्हापासून 9,245 नागरिक ठार झाले आणि 30 लाख लोक विस्थापित झाले, असा संयुक्त राष्ट्राचा अंदाज आहे.

फुटीरतावादी आणि सरकारमध्ये संघर्ष का?

गेल्या तीन वर्षांपासून युतीमधल्या दोन्ही बाजूच्या समर्थकांमध्ये धुसफूस सुरूच होती. 1990 मध्ये उत्तर येमेनशी विलनीकरणापूर्वी दक्षिण येमेन स्वतंत्र होता. आताही संघर्षाआधी दक्षिण भागात फुटीरतावाद्यांच्या भावना या सर्वोच्च बिंदूवर होत्या.

2015 पासून येमेनचं सरकार एडन शहरातून कारभार चालवत आहे.

दक्षिण फुटीरतावाद्यांना अशी शंका होती की, राष्ट्रपती हादी दक्षिणेकडून असले तरी उत्तरेसोबतच्या एकतेला पाठिंबा देतील. पण तरीही फुटीरतावाद्यांनी त्यांना पाठिंबा देत हौदी बंडखोरांना दक्षिणेतून पळवून लावलं आणि एडन शहरावर त्यांना ताबा मिळवू दिला नाही.

पण दोन्ही पक्षांमध्ये तणाव मात्र कायम आहे.

पण आता सौदीच्या नेतृत्वाखालील युतीत पडलेल्या फुटीमुळे परिस्थिती आणखीनच बिघडली आहे. सध्या राष्ट्रपती हादी रियाधमध्ये आहेत आणि त्यांना सौदी अरेबियाचा पाठिंबाही आहे. तर या युतीत महत्त्वाचा सहभाग असलेला संयुक्त अरब अमिरातीची (UAE) फुटीरतावाद्यांशी जवळीक आहे.

एडनमध्ये कसा सुरू झाला संघर्ष?

फुटीरतावाद्यांच्या सदर्न ट्रान्झिशनल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अनेक दिवस येमेन सरकारच्या सैन्याशी संघर्ष केल्यानंतर फुटीरतावाद्यांनी दक्षिण येमेनच्या एडन शहरावर जवळपास पूर्ण ताबा मिळवल्याचं स्थानिकांनी सांगितलं आहे.


सामग्री: फुयीन विद्यापीठ आणि हॉस्पिटलचे डॉ. हाँग चि टिंग यांनी बीबीसीला सांगितलं की या महिलेच्या डोळ्यात चार मधमाश्या पाहिल्यावर त्यांना मोठा धक्का बसला.

त्या महिलेला आता रुग्णालयातून सुटी देण्यात आली असून त्या लवकरच बऱ्या होतील अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे.

या विशिष्ट प्रकारच्या माशीला Sweat bee असं म्हणतात. ती घामाकडे आकर्षित होते. तसंच या माश्या कधीकधी अश्रूही पितात. कारण त्यात मोठ्या प्रमाणात प्रथिनं आहेत असं Kansas Entomological Society च्या एका अभ्यासात दिसून आलं आहे.

त्या सगळ्या जिवंत होत्या

'ही' त्यांच्या एका नातेवाईकांच्या स्मृतीस्थळापाशी तण उपटण्याचं काम करत होत्या. त्याचवेळी या माश्या त्यांच्या डोळ्यात गेल्या. चीनमध्ये नातेवाईकांच्या स्मृतीस्थळाला सजवण्याची एक प्रथा असते. त्यासाठीच ही तिथे गेल्या होत्या.

जेव्हा त्यांच्या डोळ्यात थोडा वारा गेला तेव्हा त्यांना वाटलं की फक्त धूळ डोळ्यात गेल्याने त्रास होत असावा,  असं त्यांनी पत्रकारांना सांगितलं.

मात्र काही तासांनंतर त्यांचे डोळे सुजले होते आणि त्यांना प्रचंड वेदना होत होत्या. तेव्हा त्या डॉक्टरांकडे गेल्या.

"त्यांना डोळा पूर्णपणे बंद करता येत नव्हता. मी मायक्रोस्कोपच्या मदतीने पाहिलं तेव्हा त्यांच्या डोळ्यात काहीतरी काळं दिसलं. एखाद्या किड्याचा पाय असावा असं वाटलं." असं नेत्रतज्ज्ञ डॉ.हाँग यांनी बीबीसीला सांगितलं.

"मी एक पाय पाहिला आणि बाहेर काढला, मग आणखी एक दिसला, त्यांनंतर पुन्हा एक दिसला. असे चार पाय मला दिसले. ते सगळे जिवंत होते."

ही यांच्या डोळ्याची तपासणी करताना

डॉ. हाँग यांच्यामते वाऱ्यामुळे या माशा डोळ्यात गेल्या असतील आणि तिथेच अडकल्या असतील.

"या माश्या लोकांवर हल्ले करत नाही. मात्र त्या अश्रू पितात. त्यामुळे त्यांना असं नाव दिलं गेलं आहे." ते पुढे म्हणाले. हाँग म्हणाले की ही या नशीबवान आहेत. कारण जेव्हा माश्या आत होत्या तेव्हा त्यांनी डोळे चोळले नाहीत.

"त्यांनी काँन्टॅक्ट लेन्स लावल्या होत्या. त्यामुळे त्यांनी डोळे चोळले नाहीत. नाहीतर त्यांच्या लेन्स तुटल्या असत्या. त्यांनी डोळे चोळले असते तर माश्यांनी एक विष तयार केलं असतं त्यामुळे त्या कदाचित अंध झाल्या असत्या."

मग माशांचं काय झालं?

"त्या अजूनही जिवंत आहेत. त्यांचे नमुने दुसऱ्या संस्थेत चाचणीसाठी पाठवले आहेत. त्यांचा अभ्यास केला जाईल. तायवानमध्ये पहिल्यांदाच आम्ही असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एका महिलेच्या डोळ्यात चार माशा सापडल्याची घटना तायवानमध्ये घडली आहे. 'ही' नावाची 28 वर्षीय महिला झुडपं कापत असताना विशिष्ट प्रकारच्या माश्या तिच्या डोळ्यात गेल्या.


सामग्री: फुल उघडताच त्यातून एक मिलीमीटरपेक्षाही लहान अशी गुलाबी अळी फुलाच्या कुक्षीतून (पाकळीच्या आत असलेला कळीसारखा दिसणारा भाग) वळवळत वर आली.

त्या छोट्या अळीला तळहातावर घेत अशोक म्हणतात, "तुम्ही बघताय? ही दिसते लहान, पण तिला आताच नष्ट केली नाही तर ती माझं अख्खं पीक उद्ध्वस्त करू शकते. बोंडअळी दिसायला लहान असली तरी ती एकावेळी दीडशे अंडी घालू शकते आणि कापसाच्या एका हंगामात तब्बल चारवेळा अंडी देते. वेळीच लक्ष दिलं नाही तर ही कीड संपूर्ण पीक पोखरून टाकेल, इतक्या झपाट्यात वाढते."

अमरावती जिल्ह्यातील वरुड तालुक्यामधील करजगावमध्ये अशोक मुलार यांची शेती आहे. त्यांच्या कपाशीवर गुलाबी बोंडअळीचा प्रादुर्भाव सध्या अगदी सुरुवातीच्या अवस्थेत आहे.

गेल्यावर्षीसुद्धा त्यांच्या कपाशीवर बोंडअळींचा प्रादुर्भाव झाला होता. मात्र हंगामाच्या शेवटी जेव्हा अळीने संपूर्ण पीक जवळपास नष्ट केलं, त्यावेळी त्यांच्या हा हल्ला लक्षात आला. यावेळी मात्र ते सजग आहेत. "माझ्या आसपासचे शेतकरी अजूनही जागरूक असल्याचं मला वाटत नाही," मुलार सांगतात.

मुलार यांनी त्यांच्या 17 एकर जमिनीवर वेगवेगळ्या कंपनीचे जवळपास दोन-तीन प्रकारचे बीटी बियाणे पेरले. मात्र सर्वच बियाण्यांवर बोंडअळीचा प्रादुर्भाव दिसतो.

मुलार सांगतात, "गेला आठवडाभर मी स्वतः पिकांमधून फिरून किडलेली फुलं शोधून बोंडअळी नष्ट करत आहे." जूनच्या पहिल्या आठवड्यात त्यांनी पेरणी केली होती.

बियाणे कंपनीविरोधात पहिल्यांदाच तक्रार

करजगावहून शेकडो मैलांवर वरुड तालुक्यातच संजय साबळे (45) यांची दोन एकर शेती आहे. दुसऱ्याची चार एकर शेतीही ते कसतात.

गेल्या आठवड्यातच त्यांनी बियाणे विकणाऱ्या तीन कंपन्यांविरोधात पोलिसांत तक्रार केली. तामिळनाडूतील मेसर्स रासी सीड्स प्रायव्हेट लिमिटेड, आंध्रातील बायर बायोसायन्स प्रायव्हेट लिमिटेड आणि नागपुरातील अंकुर सीड्स या तीन कंपन्यांच्या विरोधात साबळे यांनी तक्रार  केली आहे. भारतात बियाणे कंपनीविरोधात अशाप्रकारे पहिल्यांदाच तक्रार दाखल करण्यात आली आहे.

वरुड पोलिसांनी कंपन्यांविरोधात फसवणुकीचा गुन्हा दाखल केला आहे. IPCच्या कलम 420, 427, 34 आणि महाराष्ट्र कपाशी बियाणे (पुरवठा, वितरण, विक्री आणि दरनिश्चिती नियमन) कायदा 2009च्या कलम 14(1) अंतर्गत हे गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. मात्र या कंपन्यांविरोधात कारवाईची शक्यता धूसरच आहे.

पिकावर बोंडअळीचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मी हे उघडलं तर तुम्हाला शंभर टक्के अळी दिसेल..." अशोक मुलार (58) यांनी पैज लावली आणि आपण कसे बरोबर आहोत हे दाखविण्यासाठी त्यांनी नुकतंच तोडलेलं कापसाचं फुल उघडून दाखवलं. त्यांचं 5 एकरावरचं पीक हातचं जाण्याच्या मार्गावर आहे.


सामग्री: फुलांसारख्या दिसणाऱ्या या स्नायूंचा एक फोटो एका युजरने ट्विटरवर टाकला आणि जगभरातून त्यावर प्रतिक्रिया यायला लागल्या.

दूध नलिका? ते काय आहे? त्या अशा का दिसतात? माझ्या शरीरात खरंच अशा नलिका आहेत का? मला असे वक्षच नको.

अशा वेगवेगळ्या प्रकारच्या प्रतिक्रिया ट्विटरवर ओसंडून वाहत आहेत.

दूध तयार करणाऱ्या ग्रंथी वेगवेगळे भाग आणि छोट्या छोट्या ट्यूबमध्ये विभागल्या असतात. या प्रत्येक ट्यूबमधून नलिकांद्वारे हे दूध स्तनाग्रांपर्यंत पोहोचतं.

मात्र, वक्षामधून दूध बाहेर येण्याची ही रचना नेमकी कशी आहे, हे खूप कमी जणांना माहिती आहे आणि त्यामुळेच इंटरनेटवर व्हायरल झालेल्या या फोटोवर आलेल्या प्रतिक्रियांपैकी बऱ्याच नकारार्थी आहेत. अनेकांना स्तनांची ही प्रतिमा स्वीकारणं कठीण जातंय.

काही जण या प्रतिमेला छायाचित्र म्हणत आहेत. पण हे छायाचित्र नसून ग्राफिक्स आहे. आयपॅडवर 'अॅनाटॉमी आणि फिजिओलॉजी' नावाचा एक अॅप आहे. त्या अॅपवर शरीरातल्या विविध भागांचे ग्राफिक्स आहेत. त्याच अॅपच्या साहाय्याने ही प्रतिमा घेण्यात आली आहे. शरीराच्या विविध भागांची रचना कशी आहे हे समजावून सांगण्यासाठी या अॅपचा वापर केला जातो.

हा फोटो अगदी काही दिवसांत खूप मोठ्या प्रमाणावर ट्रेंड झाला आणि त्याला 1,30,000 लाईक्स मिळाले.

काही जणांसाठी हा फोटो धक्कादायक होता. हा फोटो बघून भीती वाटल्याचं काहींनी लिहिलं.

मात्र, स्तनपान या कृतीवषयी जो आदर सर्वत्र आहे, त्यामुळे अनेकांना या चित्रात निसर्गदत्त सौंदर्यही दिसलं.

विशेष म्हणजे स्तनपान करणाऱ्या मातांनी फारच सकारात्मक आणि आनंददायी प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या आहेत.

बाळाला जन्म दिल्यानंतर या ग्रंथी दूध निर्मिती करायला सुरुवात करतात आणि आई बाळाला स्तनपान करू शकते.

अनेकांनी तर शाळा-कॉलेजच्या अभ्यासक्रमात हे चित्र कधीच समाविष्ट का करण्यात आलं नाही? जीवशास्त्राच्या पुस्तकांमध्ये केवळ पुरूषाच्या शरीर रचना असलेलं चित्र का दाखवतात?, असे प्रश्नही विचारले.

तर या फोटोवरून काहींनी विनोदही केले.

मात्र, दुधाच्या नलिकांविषयी आजवर केवळ लिखित माहिती असणाऱ्यांना त्या नेमक्या कशा दिसतात, हेही या चित्रावरून कळलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आईच्या दुधाची तुलना अमृताशी करतात. मात्र, स्त्री शरीरात दूध ज्या नलिकांमधून येतं, त्या कशा दिसतात, हे फारच कमी लोकांना माहिती असेल. या 'दूध नलिका' म्हणजेच 'मिल्क डक्ट्स'चा एक फोटो सध्या इंटरनेटवर व्हायरल झाला आहे.


सामग्री: फूड पॅकेजिंग म्हणजेच खाद्यपदार्थांच्या पॅकिंगद्वारे कोरोना व्हायरस पसरू शकतो का? याविषयीची चर्चा यामुळे पुन्हा सुरू झाली आहे.

असं होण्याची शक्यता किती आहे?

पॅकेजिंगसाठी वापरण्यात आलेल्या सामानाद्वारे कोव्हिड 19चा संसर्ग होण्याची शक्यता आहे.

कार्डबोर्ड आणि विविध प्रकारच्या प्लास्टिकसारख्या काही प्रकारच्या पॅकेजिंगसाठी वापरण्यात येणाऱ्या गोष्टींवर कोरोना व्हायरस काही दिवस नाही पण काही तास टिकू शकतो हे प्रयोगशाळेत करण्यात आलेल्या अभ्यासात स्पष्ट झालंय.

शिवाय हा व्हायरस कमी तापमानात जास्त काळ टिकण्याची शक्यता असते आणि बहुतेकदा पाकीटबंद वा फ्रोझन खाद्यपदार्थ हे कमी तापमानाच्या कंटेनर्समधूनच एका ठिकाणाहून दुसरीकडे पाठवले जातात.

पण प्रयोगशाळेच्या बाहेर वास्तव जगातही हा प्रयोग केला, तर हेच निष्कर्ष आढळतील का याविषयी वैज्ञानिकांना शंका आहे.

बाहेरच्या जगामध्ये वातावरणातली परिस्थिती झपाटयाने बदलत असते म्हणूनच या परिस्थितीत विषाणू फार काळ टिकणं कठीण असल्याचं युनिव्हर्सिटी ऑफ लिस्टर मधल्या रेस्पिरेटरी सायन्सेस विभागाचे असोसिएट प्रोफेसर डॉ. ज्युलियन टँग म्हणतात.

प्रयोगशाळेतल्या या अभ्यासासाठी 1 कोटी व्हायरल पार्टिकल्स (कण वा अंश) सँपल (नमुना) म्हणून घेण्यात आले होते. पण शिंकेतून हवेद्वारे एखाद्या पृष्ठभागावर पडणाऱ्या तुषारात साधारणतः फक्त 100 व्हायरल पार्टिकल्स असण्याची शक्यता असते याकडे रटगर्स विद्यापीठाचे प्राध्यापक इमॅन्युएल गोल्डमनही लक्ष वेधतात.

लॅन्सेट या वैदयकीय जर्नलमध्ये जुलै महिन्यात त्यांनी त्यांच्या लेखात म्हटलं होतं, "माझ्यामते एखाद्या निर्जीव पृष्ठभागामुळे विषाणू संक्रमण होण्याची शक्यता ही अगदी कमी आहे. अगदीच एखादी संक्रमित व्यक्ती त्या पृष्ठभागावर शिंकली वा खोकली आणि त्यानंतर (एक किंवा दोन तासांत)  त्या पृष्ठभागाला कोणी हात लावला, तर असं होऊ शकतं."

विषाणू संक्रमण कसं होऊ शकतं?

असं मानलं जातंय की समजा हे पॅकेजिंग करणाऱ्या प्लांटमध्ये काम करणाऱ्या कामगारांनी विषाणू असणाऱ्या एखाद्या पृष्ठभागाला हात लावला आणि नंतर तोच हात नाका-तोंडाला, डोळ्याला लावला तर संसर्गाचा धोका असू शकतो.

पण कोव्हिड 19च्या सध्या आढळत असललेल्या बहुतेक प्रकरणांमध्ये संसर्ग याप्रकाराने झाल्याचं आता वैज्ञानिकांना वाटत नाहीये.

अमेरिकेच्या सेंटर्स फॉर डिसीज कन्ट्रोल (CDC) च्या वेबसाईटवर म्हटलंय, "विषाणू असलेल्या एखाद्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काही दिवसांपूर्वी चीनमध्ये गोठवलेल्या म्हणजे फ्रोझन कोलंबी आणि फ्रोझन चिकन विंग्जच्या पाकिटांवर कोरोना व्हायरसच्या खुणा सापडल्याचं वृत्त होतं. दक्षिण अमेरिकेतून हा सगळा माल आला होता.


सामग्री: फॅशन स्टायलिस्ट डॉना मॅककुल्लोच

यातून त्यांच्या नफ्यात वाढ झाली आहे. त्यांनी सांगितलेली काही रहस्यं या लेखातून देण्याचा पदार्थ. त्यांचं पालन तुम्ही केलं, तर तुमच्या व्यवसायात अनेक पटींनी वाढ होऊ शकते.

2012मध्ये फेसबुकने इन्स्टाग्राम हे अॅप 1 अब्ज डॉलरला (अंदाजे 6400 कोटी रुपये) विकत घेतलं तेव्हा सर्वांनी भुवया उंचावल्या होत्या. त्यावेळी इन्स्टाग्राम केवळ 18 महिन्यांचं होतं.

ही तर झाली तेव्हाची गोष्ट, आता आपण 2017 मध्ये येऊ. जरी फेसबुकपेक्षा इन्स्टाग्राम वापरणाऱ्यांची संख्या कमी दिसत असली तरी ट्विटर आणि स्नॅपचॅटच्या तुलनेत इन्स्टाग्रामच्या वापरकर्त्यांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. सध्या इन्स्टाग्राम वापरणाऱ्यांची संख्या 70 कोटी आहे.

फोटो फिल्टर्स आणि 24 तासांपुरताच व्हीडिओ टाइमलाइनवर राहणं या दोन फीचर्समुळं फ्रीलान्सर्ससाठी इन्स्टाग्राम म्हणजे प्रमोशनसाठी हक्काचा प्लॅटफॉर्म बनला आहे. याद्वारे व्यावसायिकांना नवीन ग्राहकांपर्यंत पोहोचणं सोपं झालं आहे.

कसा वाढवायचा व्यवसाय

इन्स्टाग्रामचा वापर करून तुम्हाला तुमचा व्यवसाय वाढवण्याची इच्छा आहे?

"इन्स्टाग्राम हे तुमच्या व्यवसायाचं प्रथमदर्शनी रूप आहे," असं फॅशन स्टायलिस्ट डॉना मॅककुल्लोच म्हणते.

"आजकाल कुणी मला माझं व्हिजिटिंग कार्ड मागत नाही. तर लोक मला विचारतात तुमच्या इन्स्टाग्राम अकाउंटचं हॅंडल काय आहे? आम्ही आमचे फोन बाहेर काढतो आणि दुसऱ्या क्षणी आम्ही कायमचे एकमेकांच्या संपर्कात राहतो."

योग शिक्षिका कॅट मेफान

कॅट मेफान ही युवती योग शिक्षिका आहे. ती तिच्या अकाउंटवर आपले ग्लॅमरस फोटो टाकत असते. तिचे 77,000 फॉलोअर्स आहेत. जगभरातील विविध ठिकाणी जाऊन ती आपले फोटो टाकत असते.

आपल्या चाहत्यांनी आपल्याकडे पाहून प्रेरणा घ्यावी आणि त्यांनी देखील ही जीवनशैली आत्मसात करावी या उद्देशाने तिने इन्स्टाग्राम अकाउंट सुरू केलं होतं. पण आता तिला याचा व्यावसायिक फायदा देखील होत आहे.

"मी नुकताच एक योग शिबिर घेण्याचा विचार केला आणि त्याचं पूर्ण बुकिंग झालंसुद्धा. मी फक्त एकच काम केलं. ते म्हणजे माझा एक फोटो मी इन्स्टाग्रामवर टाकला.  मला आनंदही झाला आणि धक्कादेखील बसला. हीच इन्स्टाग्रामची खरी ताकद आहे," असं ती म्हणते.

"मी जे फोटो टाकणार आहे त्याच्या कॅप्शनसाठी कधीकधी एक तास देखील घालवते. कधीकधी मी माझ्या साथीदाराच्या मदतीने फोटो काढते. पण बहुतांश वेळा मी फोनमधील...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपला व्यवसाय वाढवण्यासाठी इन्स्टाग्रामचा वापर तुम्ही करता का? जगभरातले अनेक छोटे मोठे व्यावसायिक आपल्या व्यवसायवृद्धीसाठी इन्स्टाग्रामचा वापर करत आहेत.