सामग्री: जर मुफ्ती अब्दुल रौफ आणि त्यांच्या साथीदारांविरोधात पुरेसे सबळ पुरावे असतील तर त्यांच्यावर पुढची कारवाई करण्यात येईल असं पाकिस्तानच्या अंतर्गत सुरक्षा सचिवांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

पाकिस्तान सरकारच्या पत्रकानुसार, "नॅशनल अॅक्शन प्लॅनच्या अंमलबजावणीसाठी 4 मार्चला अंतर्गत सुरक्षा मंत्रालयात एक बैठक पार पडली. ज्यात राज्य सरकारमधील सगळ्या प्रतिनिधींची हजेरी होती. या बैठकीत कट्टरवादाचा आरोप असलेल्या संघटनांविरोधात वेगानं कारवाई करण्यावर शिक्कामोर्तब करण्यात आलं. त्यानुसार 44 जणांवर अंतर्गत सुरक्षा यंत्रणा नजर ठेऊन आहेत. त्यातील अझहर मसूदचा भाऊ मुफ्ती अब्दुल रौफ आणि हमद अझहर या दोघांना ताब्यात घेण्यात आलं आहे. त्यांची कसून चौकशी करण्यात येईल. नॅशनल सिक्युरिटी कमिटीत घेतलेल्या निर्णयानुसार या प्रकरणी कारवाई करण्यात येईल."

पाकिस्तानमध्ये असणारे बीबीसीचे प्रतिनिधी सिकंदर किरमानी यांनी आपल्या अकाउंटवर हे पत्रक शेअर केलं आहे.

पाकिस्तानातील कट्टरवादी संघटना जैश ए मोहम्मदनं काश्मिरातील पुलवामात CRPFजवानांवर झालेल्या हल्ल्याची जबाबदारी घेतली होती. या आत्मघातकी हल्ल्यात 40 हून अधिक जवानांनी प्राण गमावले होते.

भारतानं पाकिस्तानला सोपवलेल्या यादीत काही कट्टरवाद्यांची नावं होती. ज्या लोकांना सध्या पाकिस्ताननं ताब्यात घेतलं आहे, त्यात भारतानं दिलेल्या काही नावांचाही समावेश आहे.

याविषयी बीसीसीच्या प्रतिनिधींनी पाकिस्तानच्या गृह मंत्रालयातील सचिव आजम सुलेमान यांना विचारलं असता त्यांनी सांगितलं की, "यातली बरीच नावं भारतानं दिलेल्या यादीतील आहेत. जर त्यांच्याबद्दल काही पुरावे मिळाले तर कारवाई नक्की करण्यात येईल."

2002 पासून पाकिस्तानात जैश ए मोहम्मदवर बंदी आहे. त्यामुळे सध्या पाकिस्ताननं कडक पावलं उचलण्याची मोहीम हाती घेतली आहे, त्याचा काही फायदा होईल का? या प्रश्नावर पाकिस्तानचे विश्लेषक आमीर राणा सांगतात की, "पाकिस्तानात प्रतिबंधित संघटनांना याआधीही अनेक प्रकारे रोखण्याचा प्रयत्न झाला आहे. पण त्याचा फारसा परिणाम होताना दिसत नाही."

ते सांगतात की, "जेव्हा उच्चस्तरीय बैठका होतात आणि त्यात अशा संघटनांविरोधात ठोस पावलं उचलण्याबद्दल बरीच चर्चा होते. मात्र प्रत्यक्षात फारसं काही होत नाही. कारण त्याची अंमलबजावणी प्रभावीपणे केली जात नाही."

राणा सांगतात की, "बंदी घालणं आणि जुजबी कारवाई करणं यामुळे प्रश्न सुटणार नाही. या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जैश ए मोहम्मदचा म्होरक्या मौलाना मसूद अझहरचा भाऊ मुफ्ती अब्दुल रौफ याला पाकिस्तानी सुरक्षा यंत्रणांनी प्रतिबंधात्मक कारवाई म्हणून चौकशीसाठी ताब्यात घेतलं आहे.


सामग्री: जर यूकेच्या खासदारांनी ब्रेक्झिटमधून बाहेर पडण्याच्या कराराला मान्यता दिली तर यूकेला 22 मे रोजी युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडता येईल.

जर खासदारांची सहमती झाली नाही तर युरोपियन युनियन ही मुदतवाढ 22 एप्रिलपर्यंत देईल. त्यातून कराराला मान्यता मिळवण्यासाठी यूकेला वेळ मिळेल किंवा पर्याय काय आहे, हे यूके पाहू शकेल.

ब्रिटनच्या पंतप्रधान थेरेसा मे म्हणाल्या, "खासदारांकडे आता स्पष्ट पर्याय आहे." थेरेसा मे यांच्या ब्रेक्झिट करारावर पुढील आठवडयात तिसऱ्यांदा मतदान होणार आहे.

ब्रेक्झिटमधून बाहेर पडणाच्या कराराला ते पाठिंबा देऊ शकतात आणि योग्य पद्धतीने युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडू शकतात. किंवा ब्रेक्झिटवर मतदान झाल्यानंतर तीन वर्षांनंतर होणाऱ्या युरोपियन संसंदेच्या निवडणुकीत भाग घ्यावं लागेल.

मे म्हणाल्या, "मी कराराला मान्यता मिळावी यासाठी सर्वोतोपरी प्रयत्न करत आहे." त्या म्हणाल्या, "कालच्या भाषणात हा प्रलंबाबद्दल मी उद्विग्नता व्यक्त केली होती. या विलंबाबद्दल मी खासदारांना जबाबदार धरलं. पण मला माहिती आहे, की खासदारसुद्धा उद्विग्न झाले आहेत." ज्यांनी या कराराला पाठिंबा दिला, त्यांचं त्यांनी आभार मानलं आहे.

 त्या म्हणाल्या, "मला खात्री आहे की आम्ही करारासह बाहेर पडू आणि देशाला पुढं नेऊ."

युरोपियन कमिशनचे अध्यक्ष जीन-क्लाऊड जंकर आणि युरोपियन काऊन्सिल अध्यक्ष डोनाल्ड टस्क म्हणाले युरोपियन युनियनच्या संसदेची निवडणूक लढवणार की नाही हे यूकेने 12 एप्रिलपर्यंत कळवणे आवश्यक आहे. "12 एप्रिल सर्वच गोष्टी टेबलवर आहेत. करारासह, कराराशिवाय, दीर्घ विलंब किंवा कलम 50 रद्द करणं."

जर यूकेने 12 एप्रिलपर्यंत निर्णय घेतला नाही आणि निवडणुकीत भाग घेतला तर दीर्घ विलंब देण्याचा पर्याय अशक्य बनेल.

जंकर म्हणाले, "युरोपियन कमिशनने करार मंजूर व्हावा यासाठी अथक प्रयत्न केले आहेत."

"आम्ही यापेक्षा अधिक काही करू शकत नाही." असं ते म्हणाले.

या संदर्भात युरोपियन युनियनच्या 27 सदस्य देशांत गुरुवारी प्रदीर्घ चर्चा झाली. त्यात एकमत होत नव्हतं, अशी चर्चा होती. या बैठकीत ब्रेक्झिटसाठी 7 मे किंवा अधिक दीर्घकाळ मुदत द्यावी, अशी चर्चा झाली.

कशावर सहमती झाली? - ख्रिस मॉरिस यांचं रिअॅलिटी चेक

कलम 50साठी थोडी मुदतवाढ द्यावी, याबद्दल युरोपियन युनियनची सहमती होती. पण हा लहान अवधी म्हणजे किती, याबद्दल मात्र स्पष्टता नव्हती.

जर युरोपियन संसदेच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युरोपियन युनियनच्या नेत्यांनी ब्रेक्झिटला मुदतवाढ द्यायला सहमती दिली आहे. ब्रेक्झिटची नियोजित वेळ सध्या 29 मार्च आहे. या सहमतीमुळे ब्रिटन 29 मार्चला युरोपियन युनियनमधून बाहेर पडणार नाही, हे निश्चित झालं आहे.


सामग्री: जरा रुग्णसंख्या कमी झाली, असं वाटत असतानाच फेब्रुवारीच्या अखेरपासून ती पुन्हा वेगानं वाढू लागली.

पण खरंच राज्यातली परिस्थिती किती गंभीर आहे?

रुग्णसंख्येत विक्रमी वाढ

कोव्हिडच्या पहिल्या लाटेपेक्षा दुसऱ्या लाटेदरम्यान रुग्णसंख्या किती झपाट्यानं वाढली आहे ते या आलेखावरून स्पष्ट होईल.

रुग्णसंख्येत विक्रमी वाढ

सक्रिय रुग्णसंख्या म्हणजे सध्या जे कोव्हिडनं ग्रस्त आहेत, अशा रुग्णांची संख्या. यात बरे झालेल्यांचा किंवा मृत्यूमुखी पडलेल्यांच्या आकडेवारीचा समावेश नाही. सध्या आजाराचं स्वरूप नेमकं किती गंभीर आहे, हे सक्रिय रुग्णसंख्येच्या आलेखावरून लक्षात येतं.

कोव्हिडच्या साथीच्या सुरुवातीलाच देशात लॉकडाऊन झालं होतं. महाराष्ट्रात तर नोव्हेंबर-डिसेंबरपर्यंत अनेक गोष्टींवर निर्बंध होते. त्यामुळे पहिल्या लाटेदरम्यान विषाणूच्या प्रसाराला काही प्रमाणात आळा बसला, असं जाणकार सांगतात.

साथ सुरू झाल्यावर सहा महिन्यांनी म्हणजे सप्टेंबरमध्ये महाराष्ट्रात कोव्हिडच्या उद्रेकानं उच्चांक गाठला होता. त्यानंतर रुग्णसंख्या हळूहळू कमी होत गेली.

पण फेब्रुवारीच्या मध्यावर ती पुन्हा वाढू लागली आणि महिन्याभरातच म्हणजे मार्चमध्ये रुग्णसंख्येचा विस्फोट झाला आहे.

महाराष्ट्र जगात तिसऱ्या स्थानावर

कोव्हिड रुग्णांच्या एकूण संख्येचा प्रांतवार विचार केला, तर महाराष्ट्र जगात तिसऱ्या स्थानावर आहे. या यादीत केरळ नवव्या स्थानावर आहे. (31 मार्चपर्यंतची आकडेवारी)

महाराष्ट्र जगात तिसऱ्या स्थानावर

महाराष्ट्रातील परिस्थिती चिंताजनक का आहे, आणि त्यावर लक्ष का ठेवायला हवं, ते हा तक्ता पाहिल्यावर लक्षात येईल.

देशात सध्या सर्वाधिक रुग्ण महाराष्ट्रात

देशात कोव्हिडच्या सक्रिय रुग्णसंख्येचा विचार केला, तर साठ टक्क्यांहून अधिक रुग्ण महाराष्ट्रात आहेत.

देशात सध्या सर्वाधिक रुग्ण महाराष्ट्रात

महाराष्ट्रात रुग्णसंख्या एवढी जास्त असण्यामागे विषाणूमध्ये झालेलं उत्परिवर्तन म्हणजे म्युटेशन जबाबदार नाही ना, असा प्रश्न विचारला जातो आहे. पण याविषयी संशोधन करणं आवश्यक असल्याचं जाणकार सांगतात.

सध्या एका गोष्टीविषयी मात्र बहुतेकांचं एकमत होताना दिसतंय. ते म्हणजे पहिली लाट ओसरू लागल्यावर लोकांनी काळजी घेणं कमी केलं.

ग्रामीण भागांत ग्रामपंचायतीच्या निवडणुका झाल्या. तर शहरांत पुन्हा गर्दी वाढली आणि सोशल डिस्टंसिंग राखणं कठीण झालं. अधिक वेगानं आजाराचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्रात कोरोना विषाणूच्या साथीची दुसरी लाट आली असून आजाराच्या प्रसाराला आळा घालण्यासाठी पुन्हा लॉकडाऊनची चर्चा होत आहे.


सामग्री: जर्मनीतले प्रख्यात विचारवंत डॉ. ह्युसलंड यांनी 1797मध्ये तब्बल 8 वर्षांच्या अभ्यासानंतर 'On the Art of Prolonging Life' हे पुस्तक लिहिलं. दीर्घायुष्यासाठी अनेक घटक महत्त्वाचे असल्याचे त्यांना आढळलं. त्यात भाज्यांनी परिपूर्ण, बेताचा मांसाहार आणि गोड कमी असलेला मोजका आहार, सक्रिय जीवनशैली (active lifestyle), दातांची काळजी, आठवड्यातून एकदा कोमट पाण्यानं साबण लावून आंघोळ, शांत झोप, स्वच्छ हवा आणि दीर्घायुषी पालकांपोटी जन्म या काही बाबींचा समावेश होतो.

American Review साठी केलेल्या भाषांतराच्या शेवटच्या भागात डॉक्टर ह्युसलंड आशा व्यक्त करतात की शारीरिक क्षमता आणि उपयोगिता न गमावताही मानवाची सरासरी वयोमर्यादा दुप्पट होऊ शकते.

ह्युसलंड यांच्या त्यावेळच्या अंदाजानुसार तब्बल निम्मी बालकं ही वयाची 10 वर्षं पूर्ण होण्याआधीच जीव गमावायची. हा अत्यंत भयावह असा मृत्यूदर आहे.

पण बालकानं देवी, गोवर, रुबेला आणि बालवयातील इतर आजारांवर मात केली तर त्याच्याकडे वयाची पस्तीशी ओलांडण्याची बऱ्यापैकी संधी असते. आदर्श परिस्थितीत आयुर्मान दोनशे वर्षांपर्यंत वाढू शकते, असं ह्युसलंड यांना वाटायचं.

अठराव्या शतकातील एका संशोधकाच्या या काल्पनिक दाव्यांमध्ये खरंच काही तथ्य आहे का? जेम्स व्हेपल यांना ही मांडणी पटते. ते म्हणतात, "आयुर्मान प्रत्येक दशकात अडीच वर्षांनी वाढतं आहे. म्हणजेच एका शतकात आयुर्मान पंचवीस वर्षांनी वाढते."

दीर्घायुष्याचं रहस्य कशात आहे?

जर्मनीतील रोस्टोक येथील Max Planck Demographic Research संस्थेच्या Survival and Longevity प्रयोगशाळेचे संचालक व्हेपल हे मनुष्य आणि प्राण्यांचं आयुर्मान आणि जीवन याचा अभ्यास करत आहेत.

ते सांगतात मृत्युदरातील सुधारणेचा आलेख गेल्या शंभर वर्षांत मोठ्या प्रमाणात बदलला आहे. 1950 पूर्वी बालमृत्युदराविरोधातल्या लढ्यामुळे आयुर्मान वाढण्यात मोठा फायदा झाला. हेच ह्युसलंड यांनी नमूद केले होते. त्यानंतर मात्र वयाची साठी पार केलेले आणि गेल्या काही वर्षांत वयाची ऐंशी पार केलेले यांच्या मृत्युदरात मोठी घसरण झालेली दिसते.

वेगळ्या शब्दांत सांगायचं झालं तर आपण केवळ बालमृत्युची कसोटी पार केलेली नाही, तर एकूणच मोठं - खूप मोठं आयुष्य जगत आहोत.

वयाचा जांगडगुत्ता

जगभरात 2010 ते 2050 दरम्यान शंभरी पार केलेल्यांची संख्या दहापट वाढेल, असा अंदाज आहे.

ह्युसलंड यांनी सांगितल्याप्रमाणे वयाचा हा टप्पा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जास्तीत जास्त लोक वयाची शंभरी गाठत असतील, तर सैद्धांतिकरित्या आपण किती प्रदीर्घ आयुष्य जगू शकतो, हा प्रश्न विचारलाय फ्रॅंक स्वैन यांनी. आणि प्रत्यक्षात असं प्रदीर्घ आयुष्य हवं असेल तर काय करायला हवं?


सामग्री: जर्मनीतील कॅमिट्ज शहरात सुरू असलेल्या आंदोलनात Heil Hitlerच्या घोषणा देताना तरुण.

एका व्यक्तीच्या मृत्यू नंतर या शहरात तणावाचं वातावरण निर्माण झालं असून त्यानंतर उजव्या विचारांच्या आंदोलकांनी काढलेल्या मोर्चात 6 हजार लोक सहभागी झाले. तर फॅसिस्ट विरोधी विचारांच्या लोकांच्या मोर्चात 1 हजार लोक सहभागी झाले. हे शहर सॅक्सोनी प्रांतात असून इथं उजव्या शक्ती प्रबळ आहेत.

1. नेमका प्रकार काय?

रविवारी सकाळी एका रस्त्यावर जर्मन नागरिक आणि सुतार काम करणाऱ्या एका युवकाचा काही लोकांशी वाद झाला. यात या युवकाला भोसकण्यात आले. या तरुणाला नंतर हॉस्पिलटमध्ये नेण्यात आले तिथं त्याचं निधन झालं. त्यानंतर ही घटना जिथं घडली, तिथं श्रद्धांजली वाहण्यासाठी गर्दी जमू लागली.

एका महिलेवर लैंगिक अत्याचार होत असताना हा युवक तिला वाचवण्याचा प्रयत्न करत होता, अशी बातमी ऑनलाईन पसरली. पण ही बातमी चुकीची असल्याचं पोलिसांनी स्पष्ट केलं. या युवकाला मारणारे लोक हे सीरियन आणि इराकी असल्याची बातमी पसरल्याने संतप्त आणि हिंसक प्रतिक्रिया उमटू लागल्या.

जर्मनीतील कॅमिट्ज शहरात सुरू असलेल्या आंदोलनात 6 हजार लोकांनी भाग घेतला आहे.

त्यानंतर गेले 2 दिवस उजव्या विचारांशी सहानभूती असणारे हजारो लोक रस्त्यावर उतरले आहेत. इतक्या संख्येनं लोक जमतील असा कोणताही अंदाज पोलिसांना नव्हता, हे पोलिसांनी मान्य केलं आहे.

इतक्या संख्येनं आणि वेगानं लोक जमवण्यासाठी काही गट सोशल मीडियाचा वापर करत आहेत. विशेषतः सोमवारी रात्री संपूर्ण देशभरातून लोक जमले होते.

उत्स्फूर्त वाटणाऱ्या या हिंसक उद्रेकानं जर्मनतल्या अनेकांना धक्का बसला आहे. जर्मनीमध्ये हिटलरच्या काळात ज्या पद्धतीनं सलामी दिली जात होती त्यावर बंदी आहे. या सलामीला हिटलर सॅल्यूट म्हटलं जातं.

पण या आंदोलनात सहभागी अनेक लोक हिटलर सॅल्यूट देत असल्याचे फोटो सोशल मीडियावर फिरत होते. परदेशी नागरिकांचा पाठलाग करणे, त्यांना मारहाण करणे, बाटल्या फेकणे, फटाके फोडणे अशा काही घटनाही घडल्या. यात 20 लोक जखमी झाले आहेत.

अनेक जर्मन नागरिकांनी या आंदोलनाचा धसका घेतला कारण दुसऱ्या महायुद्धाचा वारसा असलेल्या जर्मनीमध्ये कोणत्याही प्रकारच्या फॅसिजम विरोधात लढणे ही विशेष जबाबदारी समजली जाते.

2. उजव्या शक्ती किती प्रबळ?

जर्मनीच्या पूर्व भागात सामाजिक आणि आर्थिक असमानतेमुळे उजवा विचार आणि कट्टरवाद यासाठी सुपीक जमीन मिळाल्याचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जर्मनीतल्या कॅमिट्ज या शहरात उजव्या विचारांच्या लोकांनी काढलेल्या मोर्चात बंदी घालण्यात आलेला हिटलर सॅल्यूट देण्यात आल्याची घटना घडली आहे. सोमवारी घडलेल्या या घटनेचा तपास पोलीस करत असून 10 गुन्हे नोंद झाले आहेत.


सामग्री: जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन म्हणाले की मुंबईत लाल वादळ आलं.

लाँग मार्च आंदोलनाचे नेते अजित नवले यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, "कर्जमाफी अमलात आणण्यासाठी एक विशेष समितीची स्थापना करण्यात आली आहे. सध्या 33 लाख कर्जमाफीचे अर्ज प्रलंबित आहेत. ही समिती आता दिवसेंदिवस काम करून या प्रलंबित प्रकरणांना मार्गी लावणार आहे."

"गेल्या आंदोलनाच्या वेळी अंमलबजावणीत चूक झाली होती. म्हणून यंदा आम्ही लेखी लिहून घेतलेली आहे. शेतकऱ्यासाठी नेहमीच रात्र वैऱ्याची असते. म्हणून आता शेतकरीही शहाणा झाला आहे आणि त्याला माहिती आहे की कसं दररोज हे काम करवून घ्यायचं आहे," असं नवले म्हणाले.

आंदोलन मागे घेतलं आहे का, असं विचारल्यावर नवले म्हणाले की, "हा आंदोलनाचा एक मोठा टप्पा होता जो आम्ही पार केला आहे असं म्हणू शकतो. याआधीही पहिलं आंदोलन झालं होतं, यानंतर हे दुसरं आंदोलन झालं आहे. आम्हाला त्यांच्यावर विश्वास बिल्कुल नाही, म्हणूनच आम्ही सावध झालो आहे. आता या दोन टप्प्यांनंतर तिसरा टप्पा सरकारने सुरू करू देण्याची गरज पडू देऊ नये, यात त्यांचं शहाणपण ठरेल."

संध्याकाळी 7.10 वाजता

संध्याकाळी 6.20 वाजता

दरम्यान, शेतकऱ्यांच्या वतीने मंत्र्यांनीही यावेळी मार्गदर्शन केलं. उद्या या मागण्याचं निवेदन विधीमंडळाच्या पटलावर ठेवण्यात येणार असल्याचं मंत्र्यांनी सांगितलं.

सार्वजनिक बांधकाम मंत्री एकनाथ शिंदे म्हणाले, "मुख्यमंत्र्यांनी तुमच्या मागण्या लेखी मान्य केल्या आहेत. हे ऐतिहासिक आहे. या विजयाचे शिल्पकार तुम्ही आहात."

जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन, "मुंबईत लाल वादळ आलं. मी अनेक आंदोलन केली, पण एवढं मोठं यश कधीच आलं नव्हतं. तुमच्या आंदोलनाला ते मिळालं. आपल्या मागण्या 90 टक्के पूर्ण झाल्या आहेत. विधानसभेत आम्ही उद्या मांडणार आहोत. आपल्यासाठी नाशिकपर्यंत रेल्वेची सोय करण्यात आली आहे."

महसूल मंत्री चंद्रकांत पाटील, "सरकारने आडमुठेपणा न दाखवता मागण्या मान्य केल्या आहेत. उद्या सभागृहात निवेदन मांडण्यात येईल. आगामी काळात जे काही राहिलं असेल, त्या विषयी वेळोवेळी बैठक घेऊ."

संध्याकाळी 6.15 वाजता

डॉं. अशोक ढवळे म्हणाले, "सरकारकडून लेखी आश्वासन घेतल्याशिवाय आम्ही उठणार नाही, असं सांगितलं होतं. मुख्य सचिवांच्या सहीचं आणि मुख्यमंत्र्यांनी स्वतः ड्राफ्ट केलेलं पत्र आपण आता इथं वाचलं. कालमर्यादा बऱ्याच बाबींमध्ये ठरवण्यात आली आहे. ही गोष्ट...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय किसान सभेच्या लाँग मार्चनंतर महाराष्ट्र सरकारने शेतकऱ्यांच्या सर्व मागण्या मान्य केल्या आहेत. त्यानंतर या शेतकऱ्यांनीही आपलं आंदोलन मागे घेतलं आहे. नाशिकहून मुंबईच्या आझाद मैदानात पोहोचलेला हा शेतकऱ्यांचा लाँग मार्च अखेर यशस्वी झाल्याचं शेतकरी नेत्यांचं म्हणणं आहे. पाहूया रविवार संध्याकाळ ते सोमवार दिवसभर मुंबईत काय काय घडलं...

मुंबईहून बीबीसी मराठीचे मयुरेश कोण्णूर, शरद बढे, जान्हवी मुळे, राहुल रणसुभे आणि पूजा अगरवाल यांच्याकडून मिळणाऱ्या क्षणाक्षणाचे अपडेट्स इथे पाहा.

संध्याकाळी 7.15 वाजता


सामग्री: जलसमाधीपासून मराठा क्रांती मोर्चा या आंदोलनाचा दुसरा टप्पा सुरू झाला आहे. तसं हे आंदोलन जवळपास दोन वर्षांपेक्षा जास्त काळ सुरू आहे. त्याआधी या आंदोलनातील आशय जवळपास ऐंशीच्या दशकापासून वेगवेगळया पद्धतीने मांडला जात होता. या एकूण सर्वच प्रक्रियेचं नेतृत्व आण्णासाहेब पाटील यांच्यापासून ते आजपर्यंतच्या विविध नेत्यांनी केलं.

गेल्या दोन वर्षांत जिल्हा, तालुका व गाव पातळीवर विविध छोटे-मोठे नेते उदयाला आले. परंतु संपूर्ण महाराष्ट्राच्या मोर्चाचं नेतृत्व सामूहिकच राहिले, ही कोंडी निर्माण झाली. तो पेचप्रसंग दिवसेंदिवस जास्तच गुंतागुंतीचा होत चालला आहे. कारण सरकार, मराठा अभिजन, राजकीय पक्ष आणि बुद्धिजीवी वर्ग यांचा अदृश्यपणे आणि अबोलपणे समझोता झालेला दिसतो.

हे चारही घटक म्हणजे चौपदरी ताकद आहे. त्यांच्या विरोधात सामान्य मराठयांचा लढा आहे. या चक्रव्यूहात मराठा क्रांती मोर्चाने शिरकाव केला, परंतु चक्रव्यूह फोडून बाहेर पडता आले नाही. त्यामुळे नेतृत्व बरंच दाबलं गेलं. मराठा आरक्षण आंदोलन प्रामुख्याने राजकीय पक्ष, सरकार, मराठा अभिजन आणि बुद्धिजीवी वर्ग या चार घटकांच्या विरोधी जोरदारपणे गेले.

या चारही घटकांना याचं निश्चित आत्मभान आहे. परंतु तरीही हे चार घटक त्यांचा दृष्टिकोन व्यापक करण्यास तयार नाहीत. हे चार घटक आणि आंदोलनातील कार्यकर्ते यांच्यामध्ये विविध प्रकारचे ताणतणाव वाढत गेले.

राजकीय पक्षांविरोधात विरोधी आंदोलन

राजकीय पक्षांना विरोध ही एक आंदोलनाची बाजू सातत्याने पुढे आली. समाजातील असंतोषावर स्वार होण्याचा प्रयत्न राजकीय पक्षांनी केला. मात्र प्रत्यक्ष कायदेशीर व न्यायालयीन चौकटीमध्ये राजकीय पक्षांना हा प्रश्न हाताळता आला नाही. असंतोषाचं रूपांतर 'मतपेटी'मध्ये करण्याच्या सततच्या प्रयत्नांमुळे राजकीय पक्षांवरील मराठा समाजाचा विश्वास कमी झाला.

सुरुवातीस काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस, सध्या भाजप अशा क्रमाने पक्षांना असंतोषाला सामोरं जावं लागलं. शिवसेना देखील या फेरात अडकली आहे. पक्षांनी व्होट बँकेपेक्षा व्यापक दृष्टिकोन ठेवला नाही. तसंच हा प्रश्न पक्षीय स्पर्धेच्या बाहेर ठेवून सोडवण्याची दृष्टी विकसित करण्याची गरज होती.

अशा सर्वपक्षीय एकमताच्या अभावामुळे मराठा आरक्षणाचा प्रश्न चिघळत गेला. सर्वसामान्य मराठयांच्या नजरेतून पक्ष उतरले. जनहित आणि पक्षहित यांच्यामध्ये फरक करण्याची कुवत राजकीय पक्षांनी हरवली.

राजकीय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शांततेने मोर्चे काढणारे मराठे अचानक गाड्या का फोडू लागले, या प्रश्नाचं उत्तर शोधत आहेत राजकीय विश्लेषक प्रकाश पवार


सामग्री: जलोया गावातील रबारी कुटुंब

महाराष्ट्रासारखाच गुजरातलाही पाणी टंचाईचा सामना करावा लागतोय. यातच भारत-पाक सीमेपासून 40 किमी अंतरावरील भाखरी गावातील एकमेव तलाव कोरडा पडला आहे. इथं माणसं आणि जनावरांना पिण्याचं पाणी मिळणं जिकिरीचं झालं आहे.

लग्नाची तारीख ठरवण्यासाठी आता या गावात पाणी हा सर्वांत महत्त्वाचा घटक आहे. गावापासून 25 किलोमीटरच्या अंतरापासून पाण्याचे टँकर मागवावे लागत आहेत, असं गावातल्या पिराबाई जोशी सांगतात.

"प्रत्येक टँकरसाठी आम्हाला 2000 रुपये मोजावे लागतात. महिन्याला आम्हाला जवळपास 2 ते 4 टँकर लागतात, त्यासाठी 8,000 रुपयांचा खर्च येतो. या गावातील लग्नासाठी पाण्याचे टँकर ही सर्वांत महत्त्वाची गोष्ट आहे. जर ते आम्हाला इथं मिळाले नाही, तर त्यासाठी 40 ते 50 किलोमीटरचा प्रवास करावा लागेल," त्या पुढे सांगतात.

पाहा व्हीडिओ

दुष्काळ : इथं टँकरच्या उपलब्धतेवर ठरतात लग्नांचे मुहूर्त

आधी टँकर, मग लग्नाचा मुहूर्त

बीबीसी गुजराती टीम या गावात पोहोचली तेव्हा अमराजी यांच्या कुटुंबात लग्नाची लगबग सुरू होती. त्यांनी पिण्याचं आणि स्वयंपाकासाठीचं पाणी बाहेरून मागवलं होतं. अधिक तपशिलात बोलण्यासाठी त्यांनी नकार दिला.

या गावातील भिखा भाईंनी सांगितलं की, "पिण्यासाठीच नव्हे तर स्वयंपाकासाठीही आम्हाला स्वच्छ पाणी लागतं. मोठा समारंभ असेल तर आम्ही 10 टँकर मागवतो, छोट्या समारंभासाठी 5 टँकर मागवतो."

बनासकाठा जिल्हयातील भाखरी गावातील एकमेव तलाव

या गावातील अल्केश जोशी केटरिंगचा व्यवसाय करतात.

ते सांगतात, "तुम्ही पाण्याशिवाय लग्नाची तयारी कशी करू शकता? पाणी ही इथली सगळ्यांत महत्त्वाची गोष्ट आहे."

भाखरीचे माजी सरपंच पुंजीराम जोशी सांगतात, "हिवाळ्यात आमच्याकडे पाणी असतं, पण उन्हाळ्यात नाही. यामुळे अनेक शेतकरी पेरणी करू शकत नाही."

दुष्काळ जीवनाचा भाग

गेल्या काही वर्षांपासून हा दुष्काळ अनुभवत आहे. हा दुष्काळ इथल्या संस्कृतीमध्येही दिसतो.

"इथल्या लोकांना पाण्याच्या कमतरतेची इतकी सवय झाली आहे की, पाण्याचे टँकर स्वस्त मिळतील म्हणून लग्नाचा हंगाम संपल्यानंतर तारीख ठरवतात," असं या गावातल्या लोकांनी सांगितलं.

या लोकांनी गावापासून काही अंतरावर गाईंसाठी निवारा तयार केला आहे, जेणेकरून त्यांना दुष्काळापासून वाचवता येईल.

'जनावरं जे पितात, तेच पाणी आम्ही पितो'

भाखरी गावातील महिला पाण्याच्या शोधासाठी 45 डिग्री तापमानात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सामान्यपणे ज्योतिषी लग्नाची तारीख ठरवतात. पण गुजरातच्या एका गावात सध्या वेगळं चित्रं पाहायला मिळत आहे. इथं पाण्याच्या टँकरच्या उपलब्धतेनुसार लग्नाची तारीख ठरवली जात आहेत.


सामग्री: जळगाव जिल्हा परिषदेच्या अध्यक्ष आणि उपाध्यक्षपदांच्या निवडणुकीसाठी जरी खडसे, महाजन आणि फडणवीसांची भेट झाली असली, तरी राजकीय वर्तुळात ही भेट चर्चेचं केंद्र बनली. कारणही तसंच आहे.

गुरुवारी खडसेंनी महाजन-फडणवीसांवर नाराजी व्यक्त केली. त्यानंतर आजच्या बैठकीनंतरही खडसेंना विचारण्यात आलं की, तुमची नाराजी दूर झालीय का? तर त्यावर ते म्हणाले, "आजच्या बैठकीत केवळ जिल्हा परिषद निवडणुकीबाबत चर्चा झाली. तो विषय वेगळा आहे. आज इतर मुद्दे चर्चेस आले नाहीत."

तर दुसरीकडे, गिरीश महाजन म्हणाले, "यापुढे आमच्यातील मनोमिल दिसून येईल. आमच्यात संभाषण कमी झालं होतं. आम्ही सगळे एकत्रच आहोत."

मात्र, तरीही खडसेंची नाराजी दूर करण्यासाठी फडणवीसांकडून पावलं उचलली जातायत का, अशीही चर्चा सुरु झालीय.

खडसे-फडणवीस-महाजन भेटीचा अर्थ काय?

याबाबत महाराष्ट्र टाईम्सचे नाशिकचे निवासी संपादक शैलेश तनपुरे म्हणतात, "चर्चेची दारं उघडी आहेत, असं म्हणता येईल. मात्र, याला प्राथमिक कारण, जिल्हा परिषदेतली सत्ता राखणं हे आहे. मात्र, या भेटीनं फार बदल होतील, असं दिसत नाही."

शैलेश तनपुरे जळगाव जिल्हा परिषदेतल्या सत्तेचा उल्लेख करतात, त्या जिल्हा परिषदेत गेल्या 30 वर्षांपासून भाजपची सत्ता आहे.

67 सदस्य संख्या असलेल्या जळगाव जिल्हा परिषदेत सध्या भाजप (33), राष्ट्रवादी (16), काँग्रेस (4) आणि शिवसेना (14) अशी सदस्यसंख्या आहे. काँग्रेसच्या पाठबळावर जळगावात भाजप सत्तेत आहे. त्यामुळे कोल्हापुरात महाविकास आघाडी जशी एकत्र आली, तशीच जळगावात एकत्र आल्यास भाजपसाठी लढत अटीतटीची होईल. त्यामुळे खडसेंची नाराजी भाजपला परवडणारी नाही, असंच दिसून येतंय.

"राज्यात सत्तेत आलेली महाविकास आघाडी भाजपच्या ठिकठिकाणच्या सत्ता खालसा करताना दिसतायत. तेच जळगावात झालं, तर भाजपची पंचाईत होईल. जळगाव जिल्हा परिषदेतली भाजपची सत्ता जाणं म्हणजे भाजपला मोठा धक्का ठरू शकतो. कारण जवळपास 20 वर्षं भाजपकडे जळगाव जिल्हा परिषद आहे. ती एकदा खालसा झाली, तर पंचायत समित्या, ग्रामपंचायतीही जाऊ शकतील. म्हणून भाजपकडून खबरदारी घेतल्याचे दिसून येते," असं शैलेश तनपुरे म्हणतात.

शिवाय, जळगाव जिल्हा परिषद हातातून गेल्यास खडसे वेगळे होतायत असा स्पष्ट संदेश गेला असता, असंही तनपुरे सांगतात.

वरिष्ठ पत्रकार दिलीप तिवारीही फडणवीस-खडसे भेट म्हणजे जळगाव जिल्हा परिषद निवडणुकीपुरतीच असल्याचं म्हणतात.

ते म्हणतात,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देवेंद्र फडणवीस आणि गिरीश महाजन यांनी भाजपच्या कोअर ग्रुपमध्ये मला तिकीट न देण्यसाठी नाराजी व्यक्त केली होती, असं गुरुवारी (2 जानेवारी) एकनाथ खडसेंनी जाहीरपणे आरोप केले. त्यानंतर दुसऱ्याच दिवशी म्हणजे शुक्रवारी एकनाथ खडसेंची भेट घेण्यासाठी देवेंद्र फडणवीस आणि गिरीश महाजन थेट जळगावात पोहोचले.


सामग्री: जळगाव महानगरपालिकेवर अनेक वर्षं शिवसेनेचे सुरेश जैन यांची एकहाती सत्ता होती. तर सांगली महापालिकेवर काँग्रेसची सत्ता होती. या निवडणुकांच्या तोंडावरच मराठा आरक्षणाचा मुद्दा ऐरणीवर आला. सांगलीमध्ये तर मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा पूर्वनियोजीत दौरा दोन वेळा रद्द करावा लागला होता.

पण दोन्ही ठिकाणी भारतीय जनता पक्षाने पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक मुद्द्यांवर भर देण्याचे डावपेच आखले आणि ते यशस्वीही करून दाखवले.

जळगावमध्ये आरोग्यमंत्री गिरीश महाजन यश खेचून आणलं. इथं भाजपनं मुसंडी मारत एकहाती सत्ता काबीज केली. जळगाव महापालिका म्हणजे सुरेश जैन असा समीकरण या निवडणुकीने बदलले आहे.

तर गेली अनेक वर्षं सांगली म्हणजे काँग्रेसचा गड असं चित्र होतं. एकेकाळी काँग्रेसचे दिग्गज नेते, माजी मुख्यमंत्री वसंतदादा पाटील यांच्या कुटुंबाचा प्रभाव असलेल्या सांगलीवर भाजपने झेंडा फडकवला आहे. यावेळी काँग्रेस-राष्ट्रवादी आघाडीला सांगलीत जनतेने नाकारल्याने राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते, माजी अर्थमंत्री जयंत पाटील यांनाही मोठा फटका बसला आहे.

नागरिकांचा सत्ताधाऱ्यांविरोधात रोष - शेखर जोशी

काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी एकत्र येऊनही त्यांना पराभव का पत्करावा लागला, यावर सकाळच्या सांगली आवृत्तीचे सहयोगी संपादक शेखर जोशी सांगतात, "इतके दिवस सांगलीत काँग्रेसची सत्ता होती. पण काँग्रेसच्या काळात बेकायदेशीर कामांचे आरोप झाले. 150 ते 200 कोटी रुपयांची ड्रेनेज योजना आणण्यात आली. पण बिलं निघण्यापलीकडं काहीच झालं नाही. रस्ता, गटारी आणि इतर पायाभूत सुविधांच्या पातळीवर सांगली मागे पडली आहे. सांगलीत ना गुंतवणूक झाली ना उद्योग आले. त्यामुळे बरोजगारी वाढली. त्यामुळे स्थानिकांचा काँग्रेसवरील रोष वाढला आणि मतदानातून तो दिसून आला."

"दुसरीकडे राष्ट्रवादी काँग्रेस महापालिकेत विरोधी पक्ष होता. पण निवडणूक आली आणि या दोन पक्षांनी आघाडी केली. त्यामुळे लोकांमध्ये वेगळाच संदेश गेला आणि एकत्र लढूनही या पक्षांचा पराभव झाला," असं ते म्हणाले.

मराठा आरक्षणाचा मुद्दा महापालिकेच्या निवडणुकीत दिसला का, यावर जोशी सांगतात, "सांगलीतली निवडणूक ही पूर्णत: स्थानिक प्रश्नांवर लढली गेली. मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्याचा फारसा कुणी विचार केला नाही. आरक्षण आणि महापालिकेचा काही संबंध नाही, आपण आरक्षणाचा विचार विधानसभा आणि लोकसभेच्या निवडणुकीवेळी करू असा विचार जनतेनं केलेला असू शकतो."...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रस्थापित बालेकिल्ल्यांना तडा देत जळगाव आणि सांगली महानगरपालिकेच्या निवडणुकीत भाजपने बाजी मारली आहे. मराठा आरक्षणाच्या मुद्द्यावर या दोन्ही महापालिकांच्या निवडणुकीवर राज्याचे लक्ष लागून राहिले होते. पण या दोन्ही निवडणुकांतील वारे स्थानिक मुद्द्यांकडे वळवण्यात भाजपला यश आले.


सामग्री: जवळजवळ वर्षभरापूर्वी फेडरल फ्रंटची कल्पना पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी जोरदारपणे मांडली होती.

पंतप्रधान म्हणून चंद्रशेखर यांची कारकीर्द फार छोटी राहिली असेल पण राजकीय परिस्थितीचं ते अचूक निदान करण्यात पारंगत होते. एकदा त्यांनी 'तिसरी आघाडी'  म्हणजे 'तिसऱ्या दर्जाची आघाडी' अशी कोपरखळी मारली होती. आता एकविसाव्या शतकाचं दुसरं दशक संपत आलं असताना त्यांचं विधान अजून बरोबर आहे हे परत एकदा दिसून आलं आहे.

येत्या लोकसभा निवडणुकीच्या बरंच आधी तिसरी आघाडी या संकल्पनेचेच तीनतेरा उडालेले दिसत आहेत. भारतीय राजकारणाच्या वास्तवात भाजप आणि काँग्रेस भोवतीच सारी निवडणूक फिरणार हे पुन्हा एकदा सूर्यप्रकाशासारखं स्वच्छ दिसू लागलं आहे.

जवळजवळ वर्षभरापूर्वी फेडरल फ्रंटची कल्पना पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी जोरदारपणे मांडली होती.

अशा आघाडीचं त्यांनी समर्थन करण्यामागे बरंच राजकारण होतं. राहुल गांधी कानामागून आला आणि तिखट झाला अशा प्रकारची त्याला झालर होती. ते राजकारणात फार जुनिअर आहेत असं कारण दिलं जात होतं.

काँग्रेसनं बरीच वर्षें राज्य केलं आहे त्यामुळे आता त्यानं 'फक्त कपडे सांभाळण्याचं काम करावं' असंच प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे सुचवण्याचा हा मार्ग होता.

राहुल मार्गातून हटले तर मग मैदान मारायला आपण मोकळे असं स्ट्रीट फायटर म्हणून राजकारणात पुढे आलेल्या ममतादीदीचं सरळसरळ गणित होतं.

अशा आघाडीचं पंतप्रधान कोण असेल याबाबत त्यांच्या पक्षानं ज्या अटी ठेवल्या होत्या त्यात नाव कोणाचं घेतलं गेलं नव्हतं. पण त्या अशा होत्या की त्यात केवळ ममतादीदी आणि ओडिशाचे गेली जवळजवळ 20 वर्षें मुख्यमंत्री असलेले बिजू जनता दलाचे नवीन पटनाईक हे दोघेजणच पात्र होऊ शकत होते.

पंतप्रधान बनण्यासाठी कोणाही नेत्यानं मुख्यमंत्रीपदी काम करणं गरजेचं आहे, अशी महत्त्वाची अट राहुल यांचा कचरा करण्यासाठी टकण्यात आली होती.

पंतप्रधान बनण्यासाठी कोणाही नेत्यानं मुख्यमंत्रीपदी काम करणं गरजेचं आहे, अशी महत्त्वाची अट राहुल यांचा कचरा करण्यासाठी टकण्यात आली होती. एकप्रकारे 'बोलाचीच कढी, बोलाचाच भात' असा हा मामला वाटत होता. ममतादीदी मात्र त्याबाबत अतिशय गंभीर दिसत होत्या.

बिजू जनता दलाचे नवीन पटनाईक राष्ट्रीय राजकारणात कोणाच्या फारसे अध्यातमध्यात नसतात. 'आपण बरे, आपले ओडिशा बरे' असाच त्यांचा कल राहिलेला आहे. ओडिशावर त्यांचं एकछत्री...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राजकारणात कायमचे शत्रू किंवा मित्र कोणीही नसतं. कायम असतात फक्त हितसंबंध. लोकसभा निवडणुका जसजशा जवळ येत आहेत तसं नेतेमंडळी त्यांचे राजकीय रंग बदलाताना दिसत आहेत.


सामग्री: जवळजवळ सर्वच आघाड्यांच्या नेत्यांची वक्तव्यं वादग्रस्त ठरली आहेत.

मतदानाचे चार टप्पे आटोपून गेले आहेत पण राजकीय पक्षांचे, एकमेकांवर कुरघोडी करून निवडणुका जिंकण्याचे प्रयत्न काही कमी होताना दिसत नाहीयेत. कधी त्यातून विनोदनिर्मिती होत असली तरी वाद. आणि यातूनही कधी मतं मिळतात तर कधी विरोधकांकडे वळतात. म्हणजे राजकारण हा सर्व डोक्याचा आणि जिभेचा खेळ आहे.

2019च्या लोकसभा निवडणुकीतील आतापर्यंत विविध राजकीय नेत्यांनी केलेल्या अशाच काही वक्तव्यांवर एक नजर टाकूया.

1. 'तुमचा बाप नंबर 1चा भ्रष्टाचारी म्हणूनच मेला'

"तुमच्या वडिलांना इतर देशांनी जरी क्लीन चिट दिली असतली तरी त्याचं आयुष्य भ्रष्टाचारी म्हणून संपलं," असं पंतप्रधान मोदी काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधींना उद्देशून म्हणाले. शनिवारी उत्तर प्रदेशात एका सभेत बोलताना त्यांनी हे वक्तव्य केलं.

यालाच प्रत्युत्तर म्हणून रविवारी राहुल गांधी यांनी मोदींना 'प्रेम आणि मिठी'चा संदेश दिला आहे.

"मोदीजी, ही लढाई संपली आहे. तुमचे कर्म तुमची वाट पाहत आहेत. तुम्ही स्वतःबद्दलचे विचार माझ्या वडिलांवर लादू नका. त्याने तुमचं संरक्षण होणार नाही.

खूप सारं प्रेम आणि एक कडक मिठी," असं राहुल गांधी म्हणाले आहेत.

2. मला मत नाही दिलं तर पाहा... - मनेका गंधी

केंद्रीय महिला आणि बालविकास मंत्री तसंच सध्या सुलतानपूर लोकसभा मतदारसंघात भाजपच्या उमेदवार मनेका गांधी यांनी प्रचारादरम्यान मुस्लिमांना धमकीवजा इशारा दिला आहे.

जर मला साथ दिली नाही तर तुम्ही माझ्याकडे काही कामासाठी आलात तर मला जरा विचार करावा लागेल, असं वक्तव्य त्यांनी केलं होतं.

''मैं जीत रही हूं. लोगों की मदद और प्यार से मैं जीत रही हूं. लेकिन अगर मेरी जीत मुसलमानों के बिना होगी, तो मुझे बहुत अच्छा नहीं लगेगा. क्योंकि इतना मैं बता देती हूं कि दिल खट्टा हो जाता है. फिर जब मुसलमान आता है काम के लिए तो मैं सोचती हूं कि रहने दो, क्या फ़र्क पड़ता है," असं त्या म्हणाल्या होत्या.

या प्रकरणी सुल्तानपूरचे जिल्हाधिकारी आणि अतिरिक्त मुख्य निवडणूक अधिकाऱ्यांनी नोटीस बजावल्यानंतर गांधी यांनी नंतर स्पष्टीकरण दिलं की आपल्या वक्तव्याचा विपर्यास करण्यात आला आहे.

3. आझम खान आणि जयाप्रदा

समाजवादी पक्षाचे नेते आझम खान त्यांच्या वक्तव्यांमुळे कायमच चर्चेत असतात. यावेळी त्यांनी सपातून भाजपमध्ये प्रवेश केलेल्या जया प्रदा यांना लक्ष्य केलं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निवडणुकांचा मोसम म्हटलं की शाब्दिक हल्ले-प्रतिहल्ले, आरोप-प्रत्यारोप होतच असतात. त्यातूनच मग काही नेत्यांची जीभ घसरतेच.


सामग्री: जवळपास 2000 वर्षांपूर्वी पृथ्वीतलावर एक शूर राणी होऊन गेली... ती होती ब्युडिका (किंवा बोडिसिआ)... या वीरांगनेने त्या काळी सर्वशक्तिमान समजल्या जाणाऱ्या रोमन सैन्याला धूळ चारली. रोमन सैन्याला या राणीच्या शौर्यामुळे माघारी परतावं लागलं.

ब्युडिकाचा वारसा कसाही असला तरी वेगवेगळ्या जमातींना एकत्र आणून मोठं सैन्य उभारणारी ती एक शक्तिमान नेता होती.

या वीरांगनेच्या कथांमधून नेतृत्वाचे कोणते धडे गिरवता येतील?

1. छाप पाडणारी वेशभूषा

कुठल्याही व्यवसायात वेशभूषेला असलेलं महत्त्व आपण सारेच जाणतो. मात्र ब्युडिकाला तर ते अधिकच चांगलं कळलं होतं. पाठीवरून मोकळे केस उडत असलेली, भाला फिरवत रथावर स्वार झालेली आवेशपूर्ण आणि शूर स्त्री, सर्वसाधारणपणे असं तिचं चित्र रेखाटलं जातं.

ती नेमकी कशी दिसायची हे कुणालाच माहिती नाही. मात्र तिच्या मृत्यूच्या अनेक दशकांनंतर रोमन इतिहासकार कॅसिअस डिओ यांनी तिचं वर्णन केलं आहे. ते म्हणतात, "तिचा बांधा उंच, तिची उपस्थिती थरकाप उडवणारी आणि तिचे डोळे प्रखर तेजाने चमकणारे होते. तिचे दाट तांबडे केस कमरेच्याही खाली यायचे. गळ्यात सोन्याचा मोठा हार असायचा आणि रंगीबेरंगी अंगरखा घालून त्यावर सुंदर ठसठशीत ब्रोचने घट्ट आवळलेला सैलसर जाड झगा ती घालायची."

ब्युडिकाची वेशभूषा पॉवर ड्रेसिंग म्हणजे छाप पाडणारी होती, यात शंकाच नाही. त्याचा परिणामही तसाच विलक्षण असायचा.

2. भारदस्त नाव

ब्युडिका हे नाव अतिप्राचीन ब्रिथोनिक शब्द असलेल्या (boud) ब्युडपासून आला आहे. ब्युड म्हणजे विजय. ब्युडेग म्हणजे विजय मिळवणारा. या ब्युडेगचा स्त्रीलिंगी शब्द ब्युडेगा म्हणजे जिने विजय संपादन केला अशी ती. यावरून सहज अंदाज बांधता येतो की ब्युडिका हे नाव या वीरांगनेला जन्मतः मिळालेलं नाही तर पुढे तिनेच हे नाव आत्मसात केलं. सैन्याचं नेतृत्व करताना या भारदस्त नावाची मदतच झाली असणार. तथापि, अखेर पराभूत झालेल्या या राणीला आपल्या नावाला जागता आलं नाही.

3. क्षमता कमी लेखू नका

ब्युडिगाचा नवरा प्रसुटॅगस पूर्व अँजेलिया प्रांतातल्या आयसेनी जमातीचा राजा होता. तो साम्राज्यविस्तार करणाऱ्या रोमनांप्रति सहिष्णू होता. त्यामुळेच रोमनांनी त्याला राज्यकारभाराची मुभा दिली. मात्र प्रसुटॅगसच्या मृत्यूनंतर रोमन राजाने हस्तक्षेप करण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी जमीन बळकावली.

ब्युडिकाने भरमसाठ कर भरायला नकार दिल्यावर तिला भररस्त्यात यातना देण्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ब्युडिका हे एक प्रसिद्ध मात्र तेवढंच वादग्रस्त व्यक्तिमत्त्व आहे. काहींना ती पहिली स्त्रीवादी आणि स्वातंत्र्यसैनिक वाटते. तर काहींना ती क्रूर योद्धा आणि अतिरेकी वाटते. कोण आहे ही राणी?


सामग्री: जवळपास 260 वर्षांपूर्वी झालेल्या या युद्धावर आधारित सिनेमाविषयी प्रेक्षकांमध्ये उत्साह आहे. काहींना मात्र यातील इतिहासाच्या संदर्भांबद्दल काळजी वाटत आहे.

पानिपतचं तिसरं युद्ध मराठा आणि अफगाण सैन्य यांच्यात झाल्याचं आपण इतिहासात शिकलो आहोत. 14 जानेवारी 1761 ला झालेल्या या युद्धात अफगाण सैन्याची कमान सांभाळली ती अहमद शाह अब्दाली-दुर्रानी यानं. हिंदुस्तानच्या अनेक पिढ्या या युद्धाच्या केवळ आठवणीने रोमांचित झाल्या आहेत. इतिहासाच्या अभ्यासकांनाही या युद्धानं वेड लावलं आहे.

'पानिपत' सिनेमात भारतीय उपखंड आणि मध्य आशियाचं एक अत्यंत महत्त्वाचं आणि निर्णायक वळण दाखवण्यात आलं आहे. पण या सिनेमाबद्दल अफगाणिस्तानातील नागरिक नाराज आहेत.

त्यांचा नायक असलेल्या अहमद शाह अब्दाली-दुर्रानी याची (1722-1772) नकारात्मक आणि खलनायकाची प्रतिमा या चित्रपटातून दाखवण्याचा प्रयत्न होत असल्याची त्यांची भावना आहे. भारतीयांसाठी खलनायक असलेल्या अहमद शाह अब्दालीला अफगाणिस्तानात मात्र 'बाबा-ए-कौम' किंवा 'राष्ट्रपिता' अशी उपाधी मिळालेली आहे.

अहमद शाह अब्दाली-दुर्रानी हा अफगाणिस्तानी लोकांसाठी हिरो का आहे, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसीनं केला.

सर्वात महान अफगाण

ही 1747 मधली घटना आहे.  सेनापती आणि कबिल्याचा सरदार असलेल्या अहमद शाह अब्दाली याची सर्वसहमतीनं अफगाणिस्तानचा शाह म्हणजेच राजा म्हणून निवड करण्यात आली. त्यावेळी त्याचं वय होतं केवळ 25 वर्षे

अफगाणिस्तानच्या पारंपरिक कबिल्यांची पंचायत असलेल्या जिरगाने त्याची शाह पदी नेमणूक केली होती. ही बैठक पश्तून म्हणजेच पठाणांचा गढ असलेल्या कंदाहारमध्ये झाली होती.

कंदाहार आता दक्षिण अफगाणिस्तानात येतं. अहमद शाह अब्दाली त्याची विनयशीलता आणि करिश्मा यासाठी प्रसिद्ध होता.

अहमद शाह दुर्रानीचा मकबरा

राज्याभिषेकावेळी साबिर शाह नावाच्या एका सुफी संताने अहमद शाह अब्दालीचे अंगभूत गुण आणि योग्यता ओळखून त्याला 'दुर-ए-दुर्रान' हा किताब बहाल केला होता. 'दुर-ए-दुर्रान' याचा अर्थ मोत्यांमधला सर्वोत्कृष्ट मोती. तेव्हापासून अहमद शाह अब्दाली आणि त्याच्या कबिल्याला दुर्रानी या नावाने ओळखले जाऊ लागलं.

अब्दाली हा पठाण आणि अफगाणिस्तानच्या लोकांचा अत्यंत महत्वाचा कबिला आहे. अहमद शाह याच सन्मानित घराण्यातून होता. त्याने त्याच्या शासनकाळात अपेक्षेहून उत्कृष्ट यश संपादित केलं. तो इतका यशस्वी ठरेल, अशी कल्पनाही कुणी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताच्या आणि मराठ्यांच्या इतिहासावर दूरगामी परिणाम करणाऱ्या पानिपतच्या लढाईवर आधारित चित्रपट लवकरच प्रसिद्ध होत आहे.


सामग्री: जवळपास 400 वर्षांनंतर हे दोन्ही ग्रह एकमेकांसमोर आणि अगदी जवळ आले आहेत.

पाहा लाईव्ह प्रक्षेपण -

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

अशा प्रकारची घटना 1623मध्ये घडली होती. पुन्हा 2080मध्ये ही घटना घडण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

हे दोन्ही ग्रह एकमेकांपासून फक्त 0.1 डिग्री अंतरावर असतील.

विशेष म्हणजे हे दोन्ही ग्रह एकमेकांजवळ आल्यानंतर ते प्रत्येकाला पाहता येईल, असं नासानं म्हटलं आहे.

जर तुम्हाला ही घटना पाहायची असेल तर काय करावं लागेल याविषयीही नासानं सविस्तर माहिती दिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज म्हणजेच 21 डिसेंबरला गुरू आणि शनि हे दोन ग्रह एकमेकांच्या अगदी जवळ आले आहेत.


सामग्री: जवळपास 53 कोटींपेक्षा जास्त लोकांचे तपशील लीक झाल्याचं एका ऑनलाईन डेटाबेसमध्ये आढळून आलं. यामध्ये बहुतेकजणांच्या मोबाईल नंबर्सचा समावेश आहे.

तुमचा फोन नंबर किंवा ईमल आयडी जगजाहीर झालाय का, हे तुम्ही देखील तपासून पाहू शकता. त्यासाठी Have I Been Pwned या ऑनलाईन टूलचा वापर करता येईल.

2019मध्ये झालेल्या एका घुसखोरी - ब्रीच दरम्यान गहाळ झालेला हा डेटा असल्याचं फेसबुकचं म्हणणं आहे.

गहाळ झालेली माहिती

ही घुसखोरी जवळपास दीड वर्षांपूर्वी झाली होती आणि आपल्या लक्षात आल्याबरोबर त्याबद्दलची पावलं उचलण्यात आली होती असं फेसबुकने म्हटलंय.

पण त्यावेळी चोरण्यात आलेली ही माहिती आता हॅकिंग फोरम्समध्ये प्रसिद्ध करण्यात येत असून ती सगळ्यांना पाहता येतेय.

या डेटाबेसमध्ये 106 देशांतल्या 53.3 कोटी लोकांचा समावेश असल्याचं या डेटाचा अभ्यास करणाऱ्या तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे. यामध्ये युकेमधल्या 1.1 कोटी, अमेरिकेतल्या 3 कोटी आणि ऑस्ट्रेलियातल्या 70 लाख फेसबुक युजर्सचा समावेश आहे.

"यामध्ये प्रत्येक फेसबुक युजरची सगळी माहिती उघड झालेली नाही. यात 50 कोटी मोबाईल फोन नंबर्स आहेत तर काही लाख ईमेल आयडी आहेत," HaveIBeenPwned या वेबसाईट चालवणारे सुरक्षा तज्ज्ञ ट्रॉय हंट यांनी त्यांच्या वेबसाईटवरच्या ब्लॉगवर म्हटलंय.

फेसबुकच्या डेटा लीकविषयीच्या बातम्या येऊ लागल्यानंतर या वेबसाईटला भेट देण्याऱ्यांची संख्या अचानक वाढली. त्यानंतर आपण ईमेल अॅड्रेससोबतच फोन नंबर शोधण्याचा पर्यायही सुरू केल्याचं हंट सांगतात.

मार्क झकरबर्ग यांचाही फोन नंबर या लीकमध्ये जगजाहीर झाल्याचा तज्ज्ञांचा अंदाज आहे.

या डेटा ब्रीचदरम्यान खुद्द मार्क झकरबर्ग यांचा फोननंबरही जगजाहीर झाल्याचं म्हटलं जातंय. मार्क झकरबर्ग फेसबुकचे चीफ एक्झिक्युटिव्ह आहेत.

झकरबर्ग यांच्या लीक झालेल्या फोननंबरचा एक स्क्रीनशॉट व्हायरल झाला होता.

हा स्क्रीनशॉट ट्वीट करत सुरक्षा तज्ज्ञ  डेव्ह वॉकर यांनी म्हटलं, "नुकतीच फेसबुकवरून जी माहिती लीक झाली त्यामध्ये झकरबर्ग यांच्या अकाऊंटशी जोडण्यात आलेला हा फोननंबर आहे."

या सगळ्यासोबतच मार्क झकरबर्ग सिग्नल हे मेसेजिंग अॅप वापरत असल्याचंही या स्क्रीनशॉटवरून दिसतंय.

सुरक्षेच्या कारणास्तव युजर्सनी त्यांचे फोन नंबर्स नोंदवावेत अशी विनंती फेसबुकने 2011 पासून युजर्सना करायला सुरुवात केली होती. या फोन नंबरच्या मदतीने 'टू - फॅक्टर ऑथेंटिकेशन' करता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या काही काळात झालेल्या फेसबुक डेटा ब्रीच (Facebook Data Breach) म्हणजे फेसबुकवरून युजर्सची माहिती गहाळ होण्याचे प्रकार घडले आहेत. यामध्ये तुमचीही माहिती पसरली का, हे तुम्ही आता तपासून पाहू शकता.


सामग्री: जवळपास 546 दशलक्ष वर्षांपूर्वी उमटलेले हे ठसे नेमके कोणत्या प्राण्याचे आहेत, हे अजून समोर आलेलं नाही. पण सर्वांत जुने प्राणी उत्क्रांत झाले त्या काळातले हे ठसे असल्याचं म्हटलं जात आहे.

सापडलेल्या अवशेषांमध्ये दिसून येणारे ठसे हे प्राण्यांच्या पायाचे असल्याचं दिसत आहे.

Science Advances journalनं केलेल्या सर्वेक्षणातून ही बाब समोर आली आहे.

पण हा प्राणी 2 पायांचा होता की त्याहून जास्त पायांचा याबद्दल टीममधल्या सदस्यांमध्ये अस्पष्टता आहे. असं असलं तरी हा प्राणी 2 पायांचा असावा, असं या सदस्यांना वाटत आहे.

सर्वांत जुने पायाचे ठसे?

अवयवांची जोड (Paired Appendages) असलेला हा प्राणी असू शकतो, जसं की पायांची जोड. आज अस्तित्वात असलेले सर्वांत जास्त प्राणी या गटात मोडतात. आजूबाजूला फिरणाऱ्या प्राण्याच्या पायांचे हे ठसे आहेत.

दक्षिण चीनच्या यांगत्झे जॉर्ज्स भागात हे ठसे आढळले आहेत. 551 दशलक्ष ते 541 दशलक्ष वर्षांपूर्वीच्या खडकावर हे ठसे आहेत.

"यापूर्वी आढळलेले पायाचे ठसे 540 ते 530 दशलक्ष वर्षांपुर्वीचे होते. यापेक्षाही 10 दशलक्ष वर्षांहून अधिक काळ हे ठसे जुने असल्याचं समोर आलं आहे," असं Chinese Academy of Sciencesचे अभ्यासक झे चेन यांनी AFP या वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

हे ठसे पाहता हा प्राणी चालताना वेळोवेळी थांबलेला दिसून येतो, कदाचित तो अन्नाच्या शोधात असावा.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनच्या दक्षिणेकडील भागात प्राण्यांच्या पायाचे सर्वांत जुने ठसे आढळले आहेत.


सामग्री: जवळपास गेली शंभर वर्षं 8 मार्च हा दिवस जगभरात आंतरराष्ट्रीय महिला दिन म्हणून साजरा होत आहे.

पण महिला दिन नेमका साजरा कशासाठी केला जातो? त्याची सुरुवात झाली कशी? महिला दिन सेलिब्रेशन आहे की निषेध? महिला दिनाप्रमाणेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पुरूष दिन साजरा केला जातो का? यावर्षी कोरोनामुळे महिला दिनानिमित्त कोणते व्हर्चुअल कार्यक्रम आयोजित केले जाणार आहेत?

1.  महिला दिनाला कधीपासून सुरूवात झाली?

आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचा उगम हा कामगार चळवळीतून झाला. संयुक्त राष्ट्रांकडून नंतर या दिवसाला दरवर्षी होणारा कार्यक्रम म्हणून मान्यता मिळाली.

1908 साली घडलेल्या एका घटनेनं ठिणगीप्रमाणे काम केलं. न्यूयॉर्क शहरात त्यावर्षी 15 हजार महिलांनी मोर्चा काढला होता. कामाचे तास मर्यादित असावेत, योग्य वेतन मिळावं आणि मतदानाचा अधिकार असावा, या त्यांच्या प्रमुख मागण्या होत्या. सोशलिस्ट पार्टी ऑफ अमेरिकेनं त्याच्याच पुढच्या वर्षी हा दिवस 'राष्ट्रीय महिला दिन' म्हणून घोषित केला.

हा दिवस आंतरराष्ट्रीय महिला दिन म्हणून ओळखला जावा, ही कल्पना क्लारा झेकिन या महिलेनं मांडली. 1910 साली कोपेनहेगन इथं भरलेल्या इंटरनॅशनल कॉन्फरन्स ऑफ वर्किंग वुमेनमध्ये क्लारा यांनी ही कल्पना मांडली. या कॉन्फरन्सला 17 देशांमधल्या शंभर महिला उपस्थित होत्या. त्या सर्व जणींनी ही कल्पना उचलून धरली.

क्लारा झेकिन

1911 साली पहिल्यांदा ऑस्ट्रिया, डेन्मार्क, जर्मनी आणि स्वित्झर्लंडमध्ये महिला दिन साजरा करण्यात आला. 2011 साली महिला दिनाची शताब्दी साजरी करण्यात आली. त्यामुळे तांत्रिकदृष्ट्या हे वर्ष आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाचं 110 वं वर्ष आहे.

अर्थात, 1975 साली संयुक्त राष्ट्रांनी जेव्हा हा दिन साजरा केला, तेव्हापासून  कृतरित्या आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जाऊ लागला. संयुक्त राष्ट्राने 1996 साली पहिल्यांदा महिला दिनासाठी थीम निवडली...'भूतकाळाचं सेलिब्रेशन, भविष्याचं नियोजन.'

समाजकारण, राजकारण, अर्थशास्त्र अशा विविध क्षेत्रांत महिलांनी आतापर्यंत जी प्रगती केली आहे, ती साजरा करण्यासाठीच आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जातो. त्याचबरोबर आजही अस्तित्त्वात असलेल्या असमानतेविरोधात आवाज उठविण्यासाठी संप किंवा आंदोलनासारखे मार्गही अवलंबले जातात.

2. कुठून आली 8 मार्च ही तारीख?

क्लारा यांनी जेव्हा महिला दिन साजरा करण्याची कल्पना मांडली, तेव्हा त्यांच्या मनात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

8 मार्चला आंतरराष्ट्रीय महिला दिन साजरा केला जातो, हे आता आपल्या सगळ्यांना माहीत आहे. माध्यमांमध्ये याबद्दल बोललं जातं, विविध व्यासपीठांवरही त्याची चर्चा होते.


सामग्री: जवाहरलाल नेहरू भारताचे पहिले पंतप्रधान होते.

1. दंगलखोरांशी लढण्यासाठी पिस्तूल उगारली

हा 1947 चा प्रसंग आहे. फाळणीनंतर सीमेच्या दोन्ही बाजूंचे लोक एकमेकांविरुद्ध उभे ठाकले होते. लाहोर असो वा इतर कुठलंही शहर, सगळीकडे हत्या आणि लूटमार सुरू होती. जवाहरलाल नेहरू यांना अचानक माहिती मिळाली की, दिल्लीच्या कनॉट प्लेसमध्ये मुस्लिमांची दुकानं लुटण्यात येत आहेत.

नेहरू तिथं पोहोचले तेव्हा हिंदू आणि शीख दंगेखोर मुस्लिमांच्या दुकानांमधून महिलांचे हॅंडबॅग्स, कॉस्मेटिक्स आणि मफलर घेऊन पळत होते. पोलीस फक्त बघ्याच्या भूमिकेत होते.

दंगलीदरम्यान नेहरूंनी रिव्हॉल्व्हरचा आधार घेतला होता.

नेहरूंना प्रचंड राग आला आणि त्यांनी शेजारी उभ्या असलेल्या एका सुस्त पोलिसाची लाठी हिसकावली आणि दंगेखोरांना तिथून पिटाळून लावलं. हे इथंच संपत नाही.

माजी IPS अधिकारी आणि अनेक देशांमध्ये भारताचे राजदूत असलेले बदरूद्दीन तय्यब 'मेमॉयर्स ऑफ एन इगोइस्ट' या त्यांच्या आत्मकथेत नेहरूंविषयी एक किस्सा सांगतात.

"एका रात्री मी नेहरू यांच्या घरी पोहोचलो. त्यांना माहिती दिली की, शरणार्थी शिबिरात पोहोचण्याच्या प्रयत्नात असलेल्या जुन्या दिल्लीतील मुस्लीमांना मिंटो ब्रीजच्या जवळपास दंगेखोर घेरून मारत आहेत. हे ऐकताच नेहरू तडक तिथून उठले आणि वेगाने शिड्या चढत वरच्या खोलीत गेले."

थोड्यावेळानं ते खाली उतरले तेव्हा त्यांच्या हातात एक जुनी धुळीनं माखलेली रिव्हॉल्व्हर होती. खरंतर ही रिव्हॉल्व्हर त्यांचे वडील मोतीलाल नेहरू यांची होती, ज्यातून अनेक वर्षांपासून गोळी चालवण्यात आलेली नव्हती.

त्यांनी मला सांगितलं की, आपण खराब आणि जुने कपडे घालून रात्री मिंटो ब्रीजला जाऊ. आपण तिथून पळून जाणारे मुस्लीम आहोत, असं भासवू. जर कुणी आपल्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला तर त्याला आपण गोळी घालू.

डॉक्टर झाकीर हुसैन

मी नेहरू यांचं म्हणणं ऐकून हादरलो. अशा घटनांशी दोन हात करण्यासाठी इतरही चांगले पर्याय आहेत, हे जगातली दुसरी सर्वांत मोठी लोकसंख्या असलेल्या देशाच्या पंतप्रधानांना समजावण्यात मला जोर लावावा लागला.

माउंटबॅटन यांना नेहमी ही भीती असायची की नेहरू यांचा हाच आवेश एखाद्या दिवशी त्यांच्या मृत्यूचं कारण ना ठरो. यासाठी त्यांनी नेहरूंवर लक्ष ठेवण्यासाठी काही सैनिक तैनात केले होते.

 2. सुरक्षारक्षकांविना झाकीर हुसैन यांना वाचवायला निघाले

स्वातंत्र्य मिळण्याच्या काही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांचा आज स्मृतिदिन. लहान मुलांचे 'चाचा नेहरू' यांच्या विषयीच्या आठ घटना तुम्हाला माहिती आहेत का? या घटना खरंतर त्यांच्या धीरोदात्त स्वभावाची ओळख करून देतात. जाणून घेऊया.


सामग्री: जशी आमच्या हाती नवी माहिती येईल तशा सूचना आम्ही देऊ असंही WHO म्हणजेच जागतिक आरोग्य संघटनेनी सांगितलं आहे.

काही ठिकाणी असं सांगण्यात येत आहे की मास्क वापराच. चेक रिपब्लिक या देशाने तर घराबाहेर पडण्यासाठी मास्क सक्तीचं केलं आहे.

पाहा ही सोपी गोष्ट -

व्हीडिओ - विनायक गायकवाड

निर्मिती - तुषार कुलकर्णी

एडिटिंग - शरद बढे

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

6 एप्रिल रोजी WHO ने मास्क संदर्भात नव्या सूचना प्रसिद्ध केल्या आहेत.


सामग्री: जसजसा हा सण जवळ येत जातो, तशा मुंबईच्या ‘लेडी गोविंदा’ही सरावाला लागतात.

गोविंदा पथकांतील मुलींसाठी दहीहंडी हा एक खेळच नाही, तर व्यक्त आणि मुक्त होण्याचं माध्यमही आहे.

पार्ले स्पोर्टस क्लबच्या गोविंदा पथकाच्या संस्थापक गीता झगडे आणि या पथकातील महिला गोविंदांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना दहीहंडीतली महिला पथकं, त्यांचा सराव याबद्दल माहिती दिली.

शूट आणि एडिट – शरद बढे

प्रोड्यूसर – जान्हवी मुळे

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दहीहंडी ही काही मुलांचीच मक्तेदारी नाही, त्यात महिला गोविंदा पथकंही जोरदार सराव करून भाग घेतात आणि खेळाचा आनंद लुटतात.


सामग्री: जसजसे पोल्ट्री फार्मचे अहवाल येतील तशी ही संख्या वाढूही शकते, अशी माहिती नंदुरबारचे कलेक्टर डॉ. राजेंद्र भारूडे यांनी दिली आहे.

येत्या काही दिवसाचा बर्ड फ्लूचं संकट टाळण्यासाठी येत्या काही दिवसात दहा लाख कोंबड्यांना ठार करावं लागू शकतं.

बर्ड फ्लूची साथ आल्यानंतर राज्यात पहिल्यांदाच इतक्या मोठ्या प्रमाणावर कोंबड्यांना मारण्याचं काम सरकारने हाती घेतलं आहे.

सुरूवातीला आठ पोल्ट्री फार्ममधल्या सुमारे पाच हजार संसर्गित कोंबड्यांचे अहवाल पॉझिटीव्ह आल्यानंतर हा निर्णय घेण्यात आला.

याआधीही 2006 मध्ये देशात बर्ड फ्लूची मोठी साथ आली असताना नवापूरमध्ये जवळपास 10 लाख कोंबड्यांचा मृत्यू झाला होता, यापैकी अडीच लाखाहून जास्त कोंबड्यांचं कलिंग करण्यात आलं होतं.

पण नवापूरमध्ये वारंवार कोंबड्यांना ठार का करावं लागतं?

याबद्दल बोलताना नंदुरबारचे कलेक्टर डॉ. राजेंद्र भारूडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, नवापूरमध्ये प्रचंड मोठ्या प्रमाणावर पोल्ट्री व्यवसाय पसरलेला आहे. जवळपास एका किलोमीटरच्या परिघात लाखो कोंबड्या असतात.

निलेश पवार नंदुरबारमध्ये अनेक वर्षांपासून पत्रकारिता करत आहेत. ते म्हणतात, "नंदुरबार जिल्ह्यात 68 कुक्कुटपालन केंद्र आहेत, त्यापैकी 27 नवापूरमध्ये आहेत. त्यातल्या दहा केंद्रांमध्ये प्रत्येकी दीड लाख कोंबड्या आहेत. म्हणजे मुळात इथल्या केंद्रामधली कोंबड्यांची संख्या प्रचंड आहे."

नवापूरमधला व्यवसाय हा अंडी सप्लाय करण्याचा आहे. म्हणजे इथे कोंबड्या मुख्यत्वे अंड्यांसाठी पाळल्या जातात. निलेश पवार यांनी दिलेल्या माहितीनुसार दिवसाकाठी नवापूरमधून सात लाख अंडी बाहेर पाठवली जातात.

"ही अंडी गुजरात, सुरत आणि संपूर्ण उत्तर महाराष्ट्राला पुरवली जातात. 2006 नंतर इथे मोठ्या प्रमाणावर बर्ड फ्लूचा संसर्ग झाला नाही, पण गेल्या दोन आठवड्यात इथे बर्ड फ्लूमुळे 34 हजार कोंबड्यांचा मृत्यू झाला. त्यामुळे प्रशासनाने तातडीने पावलं उचलली आणि कोंबड्यांच कलिंग करण्याचं ठरवलं."

बर्ड फ्लू म्हणजे काय आणि तो कोणाला होतो?

बर्ड फ्लू हा पक्ष्यांना होणारा संसर्गजन्य आजार आहे. H5N1, H5N8 सह बर्ड फ्लूच्या व्हायरसच्या आठ प्रजाती आहेत. स्थलांतरित पक्ष्यांमुळे या आजाराचा संसर्ग होतो. याला एव्हियन एनफ्लूएन्झा म्हणतात.

पक्ष्यांमध्ये आढळणारा हा बर्ड फ्लू माणसांना होऊ शकतो का? याबद्दल राज्याच्या आरोग्य विभागाचे सर्वेक्षण अधिकारी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नंदुरबार जिल्ह्यातल्या नवापूरमध्ये बर्ड-फ्लूची लक्षणं असलेल्या सुमारे अडीच लाख कोंबड्यांचं कलींग करण्याचं नियोजन झालं आहे.


सामग्री: जसप्रीत बुमराह

सध्या टीम इंडियाचे 9 खेळाडू हे दुखापतग्रस्त आहेत. त्यामध्ये...

यांचा समावेश आहे.

दुखापतग्रस्त खेळाडूंच्या जागी टी. नटराजन, शार्दूल ठाकूर, पृथ्वी शॉ, वॉशिंग्टन सुंदर या राखीव खेळाडूंना संधी मिळू शकते.

सिडनी टेस्टमध्ये रवीचंद्रन अश्विन आणि हनुमा विहारी दुखापतग्रस्त असतानाही खेळले. विहारीच्या मांडीच्या स्नायू दुखावले होते. मात्र तरीही तो खेळला.

रवीचंद्रन अश्विनचं पाठीचं दुखणं बळावलं होतं. विहारी ब्रिस्बेन टेस्ट खेळू शकणार नाही हे स्पष्ट झालं आहे. रवीचंद्रन अश्विन खेळू शकेल का, याविषयी साशंकता आहे.

फास्ट बॉलर जसप्रीत बुमराह पोटाला झालेल्या दुखापतीमुळे ब्रिस्बेन टेस्ट खेळू शकणार नाही. मयांक अगरवाल सरावादरम्यान दुखापतग्रस्त झाला आहे.

सिडनी टेस्टमध्ये पॅट कमिन्सने टाकलेला बॉल ऋषभ पंतच्या हातावर आदळला. फिजिओंनी ऋषभच्या हातावर उपचार केले. त्यानंतर तो खेळलाही. मात्र दुखापतीचं स्वरुप गंभीर असल्याने हाताचे एक्स रे काढण्याकरता तो हॉस्पिटलला रवाना झाला.

दुसऱ्या डावात ऋषभने 97 रन्सची वादळी खेळी केली होती. पेनकिलर घेऊन खेळत असलेल्या ऋषभने सुरुवातीला बचावात्मक पवित्रा स्वीकारला मात्र थोड्याच वेळात ऑस्ट्रेलियाच्या बॉलर्सवर आक्रमणाला सुरुवात केली. ऋषभच्या आक्रमणाने ऑस्ट्रेलियाचे बॉलर्स गोंधळून गेल्याचं चित्र पाहायला मिळालं. ऋषभच्या खेळीमुळे टीम इंडियाच्या विजयाच्या आशा पल्लवित झाल्या होत्या.

सिडनी टेस्टमध्ये रवींद्र जडेजाच्या हातावरही बॉल बसला. त्याच्या डाव्या हाताला फ्रॅक्चर असल्याचं स्पष्ट झालं. सुदैवाने जडेजाला दुसऱ्या डावात बॅटिंग करण्याची वेळ आली नाही. ऑस्ट्रेलियाच्या दुसऱ्या डावात जडेजाने बॉलिंग केली नाही.

रवींद्र जडेजा

अॅडलेड कसोटीत पॅट कमिन्सचा उसळता चेंडू हातावर आदळल्यामुळे फास्ट बॉलर मोहम्मद शमी दुखापतग्रस्त झाला. शमीच्या हाताला फ्रॅक्चर झाल्याने तो मालिकेत खेळू शकणार नसल्याचं स्पष्ट झालं.

मेलबर्न टेस्टदरम्यान मांडीचे स्नायू दुखावल्याने दुसऱ्या इनिंग्जमध्ये फास्ट बॉलर उमेश यादवने माघार घेतली. उमेशच्या दुखापतीसाठी एक्सरे काढण्यात आले.

के. एल. राहुल दुखापतीमुळे बॉर्डर-गावस्कर करंडक स्पर्धेतील उर्वरित दोन सामन्यांमध्ये खेळू शकणार नाही. मेलबर्नमध्ये सरावादरम्यान राहुलच्या डाव्या मनगटाला दुखापत झाली आहे.

बॉर्डर-गावस्कर करंडक स्पर्धेतील सिडनी आणि ब्रिस्बेन टेस्टसाठी राहुल उपलब्ध असणार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बॉर्डर-गावस्कर मालिकेतली ब्रिस्बेन टेस्ट 15 तारखेपासून सुरू होत आहे. मात्र भारतीय संघापुढे या मॅचसाठी 11 फिट खेळाडू उभं करणं आव्हान असणार आहे.


सामग्री: जसप्रीतने ऑस्ट्रेलियाच्या पहिल्या डावात 15.5 ओव्हरमध्ये 33 धावा देत 6 बळी घेतले. या सहा बळींत ऑस्ट्रेलियाचे अग्रक्रमाचे 3 खेळाडू आणि खालच्या फळीतील 3 खेळाडू यांचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे जसप्रीतने 4 स्पेल टाकले आणि चारही स्पेलमध्ये बळी घेतले.

जसप्रीत बॉलिंग करत असताना ऑस्ट्रेलियाचे माजी कर्णधार मायकल क्लार्क कॉमेंट्री करत होते. ते म्हणाले जसप्रीतने त्यांना रेयान हॅरिसची आठवण करून दिली. "जेव्हा विकेट घेण्याची गरज असायची तेव्हा मी रेयानकडे बॉल सोपवत होतो," असं ते म्हणाले.

ताशी 142 किलोमीटर इतक्या वेगाने बॉलिंग करणाऱ्या जसप्रीतने ताशी 115 किलोमीटर वेगाचा स्लो यॉर्कर टाकून शॉन मार्शला बाद केले तेव्हा त्याच्यावर कौतुकाच वर्षाव झाला.

उत्तम नियंत्रण

जसप्रीतचं त्याच्या बॉलिंगवर उत्तम नियंत्रण असल्याचं विश्लेषक सांगतात. 25 वर्षांच्या जसप्रीतने हे कौशल्य वारंवार सिद्ध केलं आहे. याचा पहिला धडा त्याला आईकडून मिळाला. 6 डिसेंबर 1993ला अहमदाबादमधील एका व्यापारी कुटुंबात जन्मलेल्या जसप्रीतने आयुष्यात बरेच चढउतार पाहिले आहेत.

7 वर्षांचा असताना वडिलांचे छत्र हरपलेल्या जसप्रीतला आई दलजीतने मोठं केलं. टीव्हीवर क्रिकेट सामने पाहून जसप्रीत घरी वेगवान गोलंदाजीची प्रॅक्टिस करायचा. भिंतींवर चेंडू टाकून तो हा खेळ खेळत असे. तो प्रॅक्टिस करत असताना चेंडूचा आवाज फार व्हायचा. त्यामुळे त्याच्या आईने त्याला फटकारले होते. आवाज होणार नसेल तरच ही प्रॅक्टिस करायची असं त्याला त्याच्या आईने सुनावले होते.

यावर जसप्रीतने वेगळाच मार्ग शोधला. जिथं भिंत आणि फ्लोअरिंग जिथं मिळते त्या कोनात बॉल टाकला तर आवाज कमी होतो, हे त्याच्या लक्षात आलं. या मार्गाने त्याची प्रॅक्टिस सुरू राहिली. लहानपणापासून जसप्रीत वेगवान गोलंदाजांची नक्कल करायचा. पण त्यांची बॉलिंगची जी अॅक्शन आहे, ती केव्हा विकसित झाली हे मात्र त्यालाही आठवत नाही. अर्थात ही अॅक्शन त्याचं वेगळेपण होईल, हे त्याला कधी वाटलं नव्हतं.

चेंडू फेकण्याच्या त्याच्या वेगळ्या अॅक्शनमुळे बॅट्समन नेहमी फसतात. शाळेत असताना त्याची निवड गुजरात क्रिकेट असोसिएशनच्या प्रशिक्षण शिबिरात झाली होती. तेथून त्याची निवड एमआरएफ फाऊंडेशनमध्ये झाली. बघता बघता त्याची निवड गुजरातच्या 19 वर्षांखालील संघात झाली. जसप्रीतची कामगिरी लक्षात घेत त्याची निवड सैय्यद मुश्ताक अली टी-20 स्पर्धेसाठी झाली.  गुजरात संघाच्या विजयात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मेलबर्नच्या मैदानावर तिसऱ्या दिवसाचा खेळ संपत असताना सामन्यावर भारतीय संघाची मजबूत स्थितीत दिसत आहे, त्याच प्रमुख कारण आहे जसप्रीत बुमराह.


सामग्री: जस्टिस के. एम. जोसेफ

कायदा मंत्री रविशंकर प्रसाद यांना नेमकं काय उत्तर कळवायचं याचा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाचं कॉलेजियम घेणार आहे. रविशंकर प्रसाद यांनी उत्तराखंड हायकोर्टाचे मुख्य न्यायाधीश के. एम. जोसेफ यांना सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती म्हणून नियुक्त करण्याच्या शिफारासीवर पुनर्विचार करण्याविषयी सांगितलं होतं.

सर्वोच्च न्यायालयातलं वरिष्ठ न्यायमूर्तींचं मंडळ म्हणजेच कॉलेजियमनं जानेवारीमध्ये इंदू मल्होत्रा आणि के. एम. जोसेफ यांची सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तीपदी नियुक्तीची शिफारस केली होती. पण मोठ्या प्रतिक्षेनंतर कायदा मंत्र्यांनी इंदू मल्होत्रा यांच्या सिफारसीला होकार कळवताना न्यायमूर्ती जोसेफ यांच्या नावार परत एकदा विचार करण्याविषयी कळवलं होतं.

कायदा मंत्री रविशंकर प्रसाद यांनी सरन्यायाधीश आणि कॉलेजियमचे प्रमुख दीपक मिश्र यांना पत्र लिहून कारणं सांगितली होती. त्यात के. एम. जोसेफ यांना सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायमूर्तीपदी का नियुक्त करू नये याविषयी लिहिलं होतं.

केरळमधले एक न्यायमूर्ती आधीपासूनच सर्वोच्च न्यायालयात आहेत, त्यामुळे राज्यांच्या प्रतिनिधित्वाच्या सिद्धांताला हे अनुसरून नाही. जस्टिस जोसेफ हे वरिष्ठतेच्या क्रमवारीत देशात 42व्या क्रमांकावर आहेत, जो नियुक्तीसाठी खालचा क्रमांक आहे. सर्वोच्च न्यायालयात अनुसूचीत जाती किंवा जमाती प्रवर्गातून एकही न्यायमूर्ती नाही. ही तीन कारणं कायदा मंत्र्यांनी दिली होती.

रविशंकर प्रसाद यांच पत्र मिळाल्यानंतर सर्वोच्च न्यायालयातल्या पाच वरिष्ठ न्यायमूर्तींपैकी एक असलेल्या कुरियन जोसफ यांनी इंडियन एक्स्प्रेसशी बोलताना सांगितलं की, "कॉलेजियम आपली शिफारस परत एकदा सरकारला पाठवेल. तथ्य आणि आकड्यांच्याआधारे सरकारला सांगितल जाईल की, त्यांनी नियुक्तीची पुन्हा शिफारस करतेवेळी मागील नियुक्त्यांना लक्षात घेतलं नव्हतं."

जस्टिस इंदू मल्होत्रा

दुसऱ्याच दिवशी त्याला कायदा मंत्रालयातल्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याकडून आक्षेप घेण्यात आला. "कॉलेजियमची बैठक होण्यापूर्वीच एका न्यायमूर्तींतर्फे प्रेसकडे आपल्या मनातली गोष्ट सांगण हे परंपरा आणि नियमांना अनुसरून नाही," असं त्यांनी म्हटलं होतं.

कॉलेजियम म्हणजे नेमकं काय?

कॉलेजियम म्हणजे सर्वोच्च न्यायालयातल्या पाच वरिष्ठ न्यायमूर्तींची एक समीती. या समितीतर्फे नियुक्त्या आणि प्रमोशनशी निगडीत प्रकरणांवर निर्णय घेतले जातात.

नंतर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सर्वोच्च न्यायालयातल्या न्यायमूर्ती के. एम. जोसेफ यांच्या नियुक्तीवरून कॉलेजियम आणि सरकारमधला संघर्ष नेमकं काय वळण घेतं याकडे देशाचं लक्ष लागलं आहे.


सामग्री: जस्टीन ट्रुडो

या आंदोलनाप्रती ट्रुडो यांनी चिंता व्यक्त केली आहे. यासंदर्भात भारतीय अधिकाऱ्यांशी चर्चा करेन, असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

शांततापूर्ण आंदोलन करणाऱ्या नागरिकांची सुरक्षितता हे आपलं प्राधान्य असायला हवं, असं त्यांनी म्हटलं होतं.

दरम्यान भारताने ट्रुडो यांच्या वक्तव्यावर जोरदार प्रतिक्रिया दिली आहे. ट्रुडो यांचे वक्तव्य अयोग्य असून, लोकशाही देशाच्या अंतर्गत गोष्टीत ढवळाढवळ करण्याची गरज नाही, असं भारताने म्हटलं आहे.

यासंदर्भात भारताचे परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते अनुराग श्रीवास्तव म्हणाले की, डावपेचात्मक संवादाला राजकीय हेतूने मांडणं योग्य नाही.

शेतकरी आंदोलनासंदर्भात कॅनडाच्या नेत्यांची तथ्यांना धरून नसलेली वक्तव्यं आम्ही पाहिली. कोणत्याही लोकशाही देशाच्या अंतर्गत मुद्यांवर बोलणं योग्य नाही.

दरम्यान कृषी कायद्यांसंदर्भात केंद्र सरकार आणि आंदोलक शेतकरी यांच्यात चर्चा सुरू आहे. दिल्लीतल्या विज्ञान भवनात ही चर्चा सुरू आहे.

केंद्र सरकारच्या वतीने कृषीमंत्री नरेंद्रसिंह तोमर, केंद्रीय मंत्री पीयुष गोएल तसंच सोमप्रकाश उपस्थित आहेत.

दरम्यान नागरिकता दुरुस्ती विधेयकाला राजधानी दिल्लीत शाहीन बाग या ठिकाणी मोठं आंदोलन झालं होतं. या आंदोलनाचा चेहरा असलेल्या बिल्कीसबानो दादी शेतकऱ्यांना साथ देण्यासाठी सिंघू बॉर्डरवर पोहोचल्या.

पोलिसांनी त्यांना अटक केली आहे. मी एका शेतकऱ्याची मुलगी आहे. शेतकऱ्याची आई आहे म्हणूनच केंद्र सरकारने आणलेल्या कृषी कायद्यांविरोधात शेतकऱ्यांना साथ देण्यासाठी आली आहे, असं त्यांनी अटकेपूर्वी सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिल्लीच्या सीमेवर सुरू असलेल्या शेतकऱ्यांच्या आंदोलनाला कॅनडाचे पंतप्रधान जस्टीन ट्रुडो यांनी पाठिंबा दिला आहे.


सामग्री: जहाँआरा धावत आपल्या आईकडे गेली आणि धावत परत आपल्या वडिलांकडे आली. आईला असहनीय प्रसववेदना होत असून मूल तिच्या पोटातून बाहेरच पडत नाहीये, असं तिने शहाजहाँला सांगितलं.

शाहजहानने त्याचा जवळचा मित्र हकमी आलिम-अल-दीन वझीर खाँ याला बोलावून घेतलं, पण त्याला मुमताज महलच्या वेदना कमी करता आल्या नाहीत.

विख्यात इतिहासकार जदुनाथ सरकार यांनी 'स्टडीज् इन मुघल इंडिया' या पुस्तकामध्ये कवी कासिम अली आफ्रिदीच्या आत्मकथेतील भाग उर्द्धृत करताना म्हटलं आहे की, "आपल्या आईची मदत करता येत नसल्यामुळे असहाय झालेल्या जहाँआराने गरीबांना रत्नं वाटायला सुरुवात केली. असं केल्यावर ईश्वर आपली प्रार्थना ऐकून आईला बरं करेल, अशी आशा तिला होती. दुसरीकडे शहाजहाँदेखील रडायचा थांबत नव्हता. त्याच्या डोळ्यांमळून अश्रूपात होत होता. तेव्हाच मुमताज महलच्या गर्भातून एका बाळाच्या रडण्याचा आवाज ऐकू आला."

मुमताजची इच्छा

सरकार लिहितात, "बाळाने गर्भातच रडायला सुरुवात केली, तर आईचा जीव वाचणं अशक्य असतं, अशी सर्वसाधारण समजूत आहे. मुमताज महलने बादशाह शाहजहानला जवळ बोलावलं, स्वतःच्या चुकांबद्दल माफी मागितली, आणि तिची अखेरची इच्छा व्यक्त केली. शक्य असल्यास ही इच्छा पूर्ण करायचा प्रयत्न करावा, असं ती म्हणाली. तिची प्रत्येक इच्छा पूर्ण केली जाईल, असं बादशाहने स्वतःची शपथ घेऊन सांगितलं. यानंतर मुमताज म्हणाली, मी मेल्यानंतर जगात कुठेच बांधली गेली नसेल अशी समाधी बांधावी."

जदुनाथ सरकार लिहितात, "यानंतर लगेचच गौहर आराचा जन्म झाला आणि मुमताजने कायमचे डोळे मिटले."

शाहजहान या धक्क्यातून कधीच सावरू शकला नाही, असं अनेक इतिहासकारांनी नमूद केलं आहे. डब्ल्यू. ई. बेगली व झेड. ए. देसाई यांनी 'शहाजहाँनामा ऑफ इनायत खान' या पुस्तकात लिहिलं आहे की, "शाहजहानने संगीत ऐकणं सोडून दिलं आणि तो पांढरे कपडे घालू लागला. रोज रडत राहिल्याने त्याचे डोळे कमकुवत झाले आणि तो चश्मा लावू लागला. आधी त्याच्या डोक्यावर एखादा पांढरा केस दिसला तरी तो लगेच असा केस उचकटून घेत असे, पण मुमताज मरण पावल्यानंतर आठवड्याभरात त्याचे डोक्यावरचे व दाढीचे केस पांढरे झाले."

जहाँआरा व मुलगा दारा शिकोह यांचा आधार

यानंतर शाहजहान त्यांची सर्वांत मोठी मुलगी जहाँआरा व मुलगा दारा शिकोर यांच्या आधारे जगू लागले. जहाँआराचा जन्म 2 एप्रिल 1614 रोजी झाला होता. शहाजहान यांच्या दरबारातील एका मंत्र्याची पत्नी हरी खानम बेगम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुघल बादशाह शहाजहान त्याची सर्वांत मोठी मुलगी जहाँआरासोबत बुद्धिबळ खेळत होता, तेव्हा मुमताज महलच्या कक्षातून एक हरकारा धावत आला आणि मलिका मुमताज महलची तब्येत बिघडल्याची बातमी त्याने दिली.


सामग्री: जहाज

विशेषतः मुंबईसारख्या महानगरांत दाटीवाटीनं वस्ती आहे आणि अनेक औद्योगिक वसाहती तसंच वेगवेगळ्या आस्थापना आहेत. तिथे एखादं असं संकट ओढवलं तर नुकसानही मोठ्या प्रमाणात होईल, असं जाणकार सांगतात.

काही आठवड्यांपूर्वी विशाखापट्टणममध्ये झालेल्या वायुगळतीनंतरही हे प्रश्न उभे राहिले होते. मुंबईला अशा औद्योगिक संकटाचा किती धोका आहे आणि त्याला सामोरं जाणारी यंत्रणा इथे आहे का? याचा आढावा घेण्याचा आम्ही प्रयत्न केला.

मुंबईला कुठल्या आपत्तींचा धोका आहे?

मुंबईत होणाऱ्या दुर्घटनांची आकडेवारीच या शहराला असलेला धोका दर्शवण्यासाठी पुरेशी आहे. इथं गेल्या काही वर्षांत जवळपास दरवर्षी पावसाळ्यात एकदातरी पूरस्थिती ओढवते. समुद्राची वाढती पातळी आणि वादळी वाऱ्यांचा धोका तसंच भूकंपाचा धोका याविषयी आधीही वेळोवेळी तज्ज्ञांनी लिहिलं आहे.

पण या नैसर्गिक आपत्तींसोबतच मानवनिर्मित आपत्ती आणि मानवी प्रभावामुळे ओढवणाऱ्या आपत्तींची संख्याही वाढली आहे. मुंबईला पंचवीसहून अधिक आपत्तींपासून धोका संभवतो.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

अग्निशमन विभागानं जानेवारीत दिलेल्या माहितीनुसार, 2019 या एका वर्षात मुंबईत आगीच्या 97 घटना समोर आल्या होत्या. त्यातल्या पंधरा घटना या मोठ्या आगीच्या होत्या. 'शहराची वाढलेली लोकसंख्या आणि त्यामुळे निर्माण झालेली जागेची कमतरता' या गोष्टी अशा घटनांना कारणीभूत ठरत असल्याचं तेव्हा अग्निशमन दलानं म्हटलं होतं.

पण केवळ आगीचं संकटच नाही, तर मुंबई परिसरात गेल्या काही वर्षांत औद्योगिक दुर्घटनाही घडल्या आहेत. 2005 साली ओएनजीसीमध्ये लागलेली आग,  डोंबिवलीच्या औद्योगिक वसाहतीत रासायनिक कंपनीला आग लागून झालेला स्फोट, चेंबूरच्या बीपीसीएलमध्ये लागलेली आग, गेल्या वर्षी उरणमध्ये लागलेली आग, तारापूर आणि बोईसरमध्ये झालेल्या दुर्घटना ही उदाहरणं पुरेशी ठरावीत.

बैरूतमधल्या मोठ्या आपत्तीच्या तुलनेत या केवळ छोट्या दुर्घटना आहेत. पण मुंबई परिसरातल्या औद्योगिक क्षेत्रांच्या अग्नि सुरक्षिततेवर त्यांनी प्रश्नचिन्ह निर्माण केलं आहे. खरंतर मुंबई याआधी बैरूतसारख्याच संकटाला सामोरी गेली आहे आणि त्यातून या शहरानं धडाही घेतला आहे.

1944 सालचा मुंबई बंदरातला स्फोट

76 वर्षांपूर्वी, 14 एप्रिल 1944 रोजी, मुंबईवर बैरूतसारखंच संकट ओढवलं होतं. दुसऱ्या महायुद्धाचा तो काळ. तेव्हा मुंबईच्या बंदरात एस. एस. फोर्ट स्टाइकिन नावाचं जहाज आलं होतं आणि या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बैरूतमध्ये झालेल्या स्फोटांना आता दोन आठवडे झाले आहेत. लेबनॉन त्यातून हळूहळू सावरत आहे. या दुर्घटनेनं जगभरातल्या अमोनियम नायट्रेट सारख्या रसायनांच्या साठ्यांकडे लक्ष वेधलंच, शिवाय जगभरातील बंदरं, औद्योगिक क्षेत्रं आणि मोठ्या शहरांना असलेला अशा आपत्तींचा धोकाही पुन्हा अधोरेखित केला आहे. 2015 साली चीनच्या तियानजिनमध्ये झालेल्या स्फोटानंतरही हा मुद्दा चर्चेत होता.


सामग्री: जहाज सुएझ कालव्यात फसल्याने कोट्यवधींचं नुकसान झालं.

1300 फुट लांब असलेलं जहाज सरळ करण्यात आलं असून यामुळे आता सुएझ कालव्यातील वाहतुकीचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

इंचेप या कंपनीनेही जहाज बाहेर निघाल्याचं म्हटलं आहे.

ट्रगबोट्स आणि ड्रेजर्सच्या साहय्याने या जहाजाला बाहेर काढण्यात आलं. इजिप्तच्या भागात असलेला सुवेझ कालवा हा जागतिक व्यापारउदीमासाठी आत्यंतिक महत्त्वाचा मानला जातो.

सुएझ कालवा सागरी मालवाहतुकीचा कणा समजला आतो. सुएझ कालव्यामुळे आशिया आणि युरोप खंडातील जलवाहतूक शक्य झाली.

जगभरातील व्यापाराच्या 12 टक्के मालाची सुएझ कालव्यातून केली जाते.

काय झालं होतं नेमकं?

मंगळवारी (23 मार्च) चीनहून नेदरलॅंडला जाणारं मालवाहू जहाज सुएझ कालव्यात अडकलं होतं. जहाज अडकल्याने जगभरातील व्यापारावर याचा मोठा परिणाम झाला.

सुएझ कालवा बंद झाल्याने खनिज तेलाच्या किमती सहा टक्क्यांनी वाढल्या होत्या.

सुएझ कालवा म्हत्त्वाचा का आहे? हे आपण सविस्तर जाणून घेऊया...

1) पूर्व आणि पश्चिमेला जोडणारा महत्त्वाचा दुवा

इजिप्तमध्ये असलेला सुएझ कालवा भूमध्य समुद्राला लाल समुद्राशी जोडतो. हा कालवा 193 किलोमीटर लांब आहे. आशिया आणि युरोप यांच्यातील हा कालवा सर्वांत छोटी लिंक आहे.

सुएझ कालवा मालवाहतुकीसाठी 1869 मध्ये सुरू करण्यात आला. सुवेझ कालवा सुरू होण्याच्या अगोदर पूर्व आणि पश्चिमेच्या देशातून ये-जा करणारी मालवाहतूक करणारी जहाजं दक्षिण अफ्रिकेच्या केप-ऑफ-गुड होपला वळसा घालून प्रवास करत.

जागतिक समुद्र परिवहन परिषदेच्या माहितीनुसार, सुएझ कालव्यामुळे आशिया आणि युरोपातील मालवाहू जहाजांचं नौ हजार किलोमीटरचं अंतर कमी झालं.

2) दैनंदिन दळणवळण 9.5 अब्ज

कन्सल्टन्सी फर्म लॉईट्स लिस्टच्या माहितीनुसार, बुधवारी 40 मालवाहू जहाज आणि 24 टॅंकर्स सुवेझ कालवा पार करण्यासाठी वाट पहात होते.

या जहाजांवर अन्न, सीमेंट तर, टॅंकर्समध्ये पेट्रोलियम पदार्थ आहेत. न्यूज एजेंन्सी ब्लुमबर्गच्या माहितीनुसार, जनावरांचा चारा आणि पाणी नेणारे टॅंकर्सही अडकून पडले आहेत.

सुएझ कालव्याची भौगोलिक परिस्थिती पहाता, याला 'चोक पॉइंट' म्हणून ओळखलं जातं.

एका अंदाजानुसार, सुएझ कालव्यातून दरवर्षी 19 हजार जहाजातून 120 कोटी टन मालाची ने-आण केली जाते. लॉईट्स लिस्टच्या माहितीनुसार, सुवेझ कालव्यातून दररोज 9.5 अब्ज मूल्य असलेली जहाजं ये-जा करतात.

3) सप्लाय चेनसाठी अत्यंत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सुएझ कालव्यात मंगळवारपासून अडकलेलं जहाज मोकळं करण्यात यश आलं आहे. हे जहाज मोकळं करण्यासाठी लाखो टन वाळू उपसावी लागली.


सामग्री: जहान ताब या 22 वर्षीय युवतीनं आपल्या दोन महिन्यांच्या मुलाला सांभाळत परीक्षा दिली. यावेळी तिचं मूल रडत असतानाही तिनं आपल्या परीक्षेवर लक्ष दिल्याबद्दल सगळ्यांनाच तिचा हेवा वाटला. यावेळी मूल मांडीवर नीट ठेवता येण्यासाठी ती जमिनीवर बसली आणि खाली ठेवून पेपर लिहू लागली.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अफगाणिस्तानातल्या डेकुंडी प्रातांतल्या ग्रामीण भागातल्या ओश्तो या गावात जहान रहाते. या गावापर्यंत कोणतीही सार्वजनिक परिवहन सेवा पोहोचत नाही. तसंच, ज्या केंद्रावरून तिनं परीक्षा दिली ते केंद्र तिच्या घरापासून किमान 7 तास दूर आहे.

अफगाणिस्तानच्या निली शहरातल्या 'नासिरखोसरॉ हायर एज्युकेशन इन्स्टिट्यूट'मध्ये प्रवेश घेण्यासाठी दिलेल्या प्रवेश परीक्षेत जहान पास झाली आणि तिच्या कष्टाचं चीज झालं.

समाजशास्त्राचा अभ्यास तिला करायचा असून त्यासाठी पैसे मिळतील अशी तिला आशा आहे. या तीन वर्षांच्या अभ्यासक्रमासाठी तिला 10 ते 12 हजार रुपये खर्च येणार आहे.

जहानचे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर UKमधल्या अफगाण युथ असोसिएशन (AYA) या संस्थेनं तिला महाविद्यालयात प्रवेश देण्यासाठी आर्थिक मदत देऊ केली आहे.

'अपेक्षेपेक्षा जास्त'

अफगाण युथ असोसिएशनचे अध्यक्ष परवेझ करिमी यांनी याबाबत बीबीसीशी संवाद साधला. करिमी सांगतात, "जहानपासून अफगाणिस्तानातल्या अन्य महिलांनी प्रेरणा घ्यावी. अफगाणिस्तानात महिलांना पुरुषांएवढी किंमत नाही. इथल्या पालकांना आपल्या मुलांनीच शिक्षण घ्यावं असं वाटतं."

करिमी पुढे सांगतात, "आपल्या लहान मुलाला सांभाळत प्रवेश परीक्षा देणं हे अपेक्षेपेक्षा जास्तच आहे. ती अनेक आव्हानं पार करत या परीक्षेपर्यंत पोहोचली आहे."

(UGC आणि सोशल न्यूज टीमच्या क्रिस ब्रॅमवेल यांनी दिलेल्या माहितीवरून)

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपल्या लहान बाळाला सांभाळत प्रवेश परीक्षा देणाऱ्या एका अफगाणी महिलेचे फोटो सोशल मीडियावर व्हायरल झाले. त्यानंतर या महिलेचं कौतुक झालं असून तिला आर्थिक मदतही प्राप्त झाली आहे.


सामग्री: जहालवादी संघटना 'हिजबुल मुजाहिद्दीन'नं काश्मीरमध्ये फेब्रुवारीमध्ये होणाऱ्या पंचायत समितीच्या निवडणुकांत भाग घेणाऱ्यांचे डोळे काढू, अशी धमकी दिली आहे. ही बातमी 'द हिंदू'नं दिली आहे. 'हिजबुल'चा नेता रियाज निक्कू यानं ही धमकी दिली आहे.

याशिवाय अलीगढ मुस्लीम युनिव्हर्सिटीचा बेपत्ता झालेला पीएचडीचा विद्यार्थी अब्दूल मनान वाणी हा हिजबुलमध्ये सहभागी झाल्याचं आणि त्याचे हिजबुलचा नेता सईद सलाउद्दीननं संघटनेत स्वागत केल्याचंही या वृत्तात म्हटलं आहे. हा विद्यार्थी 4 दिवसांपासून बेपत्ता होता.

वरिष्ठ पोलीस अधीक्षक राजेश पांडे यांनी खात्री केल्याशिवाय या वृत्ताला दुजोरा देता येणार नाही, असं म्हटलं आहे.

तर विद्यापीठातले वरिष्ठ अधिकारी एम. मोहसीन खान यांनी राष्ट्रीय सुरक्षेचा मुद्दा विद्यापीठासाठी सर्वोच्च असून तपासात सहकार्य केलं जाईल, असं म्हटलं आहे.

भारत मुक्त, पण पुन्हा संकटात : राहुल गांधी

काँग्रेस पक्षाचे अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी बहरीनमध्ये झालेल्या अनिवासी भारतीयांच्या परिषदेत केंद्र सरकार लोकांत फूट पाडत असल्याची टीका केली आहे.

ग्लोबल ऑर्गनायझेशन ऑफ पिपल ऑफ इंडियन ओरिजिन या संघटनेनं ही परिषद आयोजित केली होती. हिंदुस्तान टाइम्सनं या संदर्भातलं वृत्त दिलं आहे. भारत जरी मुक्त असला तरी पुन्हा एकदा संकटात आहे. सरकार रोजगार निर्मितीमध्ये अपयशी ठरलं आहे.

तर दुसरीकडे ते सर्व धर्मांच्या लोकांना एकत्र आणण्याचं सोडून बेरोजगारीच्या रागाचं परिवर्तन जातीधर्मातल्या द्वेषात करत आहेत. रोजगाराअभावी देशात मोठा असंतोष निर्माण झाला आहे, अशी टीका देखील त्यांनी केली.

चित्रपटगृहांतील राष्ट्रगीत सक्ती मागे?

चित्रपटगृहांतील राष्ट्रगीत वाजवण्याचा निर्णय मागे घ्यावा, अशी विनंती केंद्र सरकारनं सुप्रीम कोर्टात केली आहे.

ही बातमी लोकसत्ताने दिली आहे. यासंबंधीचे नियम सरकार 6 महिन्यात बनवेल.

तोपर्यंत 30 नोव्हेंबर 2016 रोजी सुप्रीम कोर्टानं दिलेल्या आदेशाची अंमलबजावणी स्थगित करावी, अशीही विनंती केंद्रानं केली असल्याचं या वृत्तात म्हटलं आहे.

शरद पवार धुरंदर नेते : संभाजी भिडे

श्री शिवप्रतिष्ठान हिंदुस्थान संघटनेचे संस्थापक संभाजी भिडे यांनी संभाजी ब्रिगेड आणि मराठा सेवा संघ या संघटनांवर टीका केली आहे. या संघटना छत्रपती शिवाजी महाराजांचा इतिहास विकृत करून सांगत आहेत, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

एबीपी माझानं त्यांची मुलाखत घेतली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काश्मीरमध्ये फेब्रुवारी महिन्यात होत असलेल्या पंचायत समितीच्या निवडणुकांत भाग घेणाऱ्यांचे डोळे काढू, अशी धमकी हिजबुल मुजाहिद्दीन या संघटनेनं दिली आहे.


सामग्री: जाकार्तामध्ये जलस्तर वाढतो आहे.

कारण या प्रश्नाचं खरं उत्तर आहे भूजल. म्हणजे, जमिनीखालून काढलं जाणारं पाणी.

भारतात दररोज वापरलं जाणारं 85 टक्के पाणी हे भूगर्भातून काढलं जातं. जगातल्या इतर देशांच्या तुलनेत हे प्रमाण सर्वाधिक आहे.

आपण अतिशय वेगानं भूजलाचा उपसा करत आहोत. हे असंच सुरू राहिलं तर त्याचे भयंकर परिणाम आपल्याला भोगावे लागतील, असं अभ्यासातून स्पष्ट होत आहे.

हा उपसा वाढल्यानं पाण्याचा स्तर तर खालावतोच, शिवाय आवश्यकतेपेक्षा जास्त पाणी उपसल्यानं आणखीही नुकसान होतं.

त्याचा एक फटका म्हणजे जगभरातली जमीन खचू लागली आहे, म्हणजेच भूस्तर खाली चालला आहे.

अमेरिकेतल्या मायामीपासून इंडोनेशियाच्या जाकार्तापर्यंत सर्वत्र जमीन खचते आहे. त्यामुळे समुद्राचं पाणी किनाऱ्यावरील शहरात घुसू लागलं आहे.

इंडोनेशियाची राजधानी असलेल्या जाकार्ताचं उदाहरण घेऊया. हे शहर समुद्रालगत आहे. इथं भूभाग खचू लागल्यानं बरेचदा समुद्राचं पाणी शहरात घुसतं.

समुद्रात भरती आली की, शहरातील अनेक वस्त्यांमध्ये पाणी शिरतं. याचा सामना करण्यासाठी इंडोनेशियानं समुद्रकिनारी भिंती बांधल्या आहेत. पण हा काही या समस्येवरील कायमचा उपाय नाही.

दरवर्षी जाकार्ता 17 सेंटीमीटर एवढ्या प्रमाणात खचत चाललं आहे. बरेचदा या समस्येचा संदर्भ ग्लोबल वॉर्मिंगशी जोडला जातो. पण अमेरिकेतल्या जियॉलॉजिकल सर्व्हेचे तज्ज्ञ मिशेल स्नीड यांनी मात्र ते चूक असल्याचं म्हटलं आहे.

समुद्राच्या पाण्याची पातळी तर वाढत आहेच, शिवाय जगात ठिकठिकाणी जमीन खचते आहे, हेही सत्यच आहे.

मात्र या दोन वेगवेगळ्या समस्या आहेत. जिथं या दोन्ही समस्या आहेत, त्या भागातील लोकांना दुहेरी समस्यांचा सामना करावा लागतो. जाकार्ता हे असंच या दुहेरी समस्यांचा सामना करणारं एक शहर आहे.

जाकार्ताप्रमाणेच मेक्सिकोची राजधानी मेक्सिको सिटी आणि अमेरिकेतील सॅन जोआचिन येथील भूभागही वेगानं खचतो आहे.

भू गर्भातील पाण्याचा उपसा

नेदरलॅंडच्या उट्रेख्त विद्यापीठाचे जिऑलॉजिस्ट गाइल्स अॅर्केन्स यांच्या मते, समुद्राच्या पाण्याची पातळी वाढण्याची समस्या जगभरात भेडसावते आहे. पण भूस्खलनाचे प्रकार ही स्थानिक समस्या असून प्रत्येक देशानं त्यावर आपापल्या परीने उपाय शोधले आहेत.

भूस्खलन ही स्थानिक समस्या आहे.

शांघाय आणि टोकियो या शहरांनी या समस्येवर नियंत्रण मिळवलं आहे. त्यासाठी त्यांनी भूगर्भातून पाणी उपसा करण्यावर कडक निर्बंध...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतातला पाण्याचा सगळ्यात मोठा स्रोत कोणता, तुम्हाला माहिती आहे? थांबा! कोणत्याही नदीचं किंवा तलावाचं नाव घेऊ नका.


सामग्री: जागतिक AIDS दिवस 1 डिसेंबरला असतो. ही लाल रंगाची फित या रोगाबाबतच्या जनगागृतीचं प्रतिनिधिक चिन्ह आहे.

HIVची लागण हे AIDSचं सगळ्यात मोठं कारण आहे. या विषाणूची बाधा झालेले एकूण 3.7 कोटी लोक जगभरात आहे. त्यापैकी 70% लोक एकट्या आफ्रिका खंडात आहे.

2017मध्ये 18 लाख लोकांना या विषाणूची लागण झाली आहे. गेल्या वर्षी जगभरात 10 लाख लोकांचा HIVशी निगडित रोगांमुळे मृत्यू झाला आहे.

हा रोग 1980च्या दशकात पसरायला सुरुवात झाली. HIVची लागण कशी होते, या विषाणूची लागण झालेल्या व्यक्तींबरोबर राहिल्याने काही धोका उद्भवतो का, या सगळ्या प्रश्नांवर अनेक माध्यमांद्वारे जनजागृती पसरत असली तरीसुद्धा आजही अनेक अंधश्रद्धा आणि गैरसमजुतींना समाजात खतपाणी मिळतंय.

आज जागतिक AIDS दिनाच्या निमित्ताने सामान्यत: आढळणाऱ्या अशाच अंधश्रद्धांना किंवा मिथकांना दूर करण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

समज 1 -

HIV+ लोकांच्या आसपास वावरल्याने AIDS होऊ शकतो

या गैरसमजुतीमुळे HIV बाधित लोकांशी समाजात खूप भेदभाव केला जातो. याविषयी वेळोवेळी जागरूकता पसरवून सुद्धा UK मध्ये अजूनही 20% लोकांना असं वाटतं की HIV बाधितांच्या स्पर्शाने किंवा त्यांच्या लाळेतून पसरतो.

HIV विषाणूची चाचणी करण्यासाठी रक्ततपासणी करण्याची गरज असते.

खरं काय?

पण खरच हा रोग स्पर्श, अश्रू, घाम, लाळ किंवा मूत्रावाटे पसरत नाही.

त्याचप्रमाणे पुढीलपैकी कोणत्याही मार्गाने HIVचा संसर्ग होत नाही-

HIV बाधित व्यक्तीचं रक्त, वीर्य, योनीतील स्राव किंवा अंगावरचं दूध निरोगी व्यक्तीच्या शरीरात गेलं तरच हा रोग पसरण्याची शक्यता असते.

समज 2

'अघोरी प्रकारांमुळे HIV बरा होतो'

पर्यायी औषधं, सेक्स केल्यानंतर अंघोळ करणं, किंवा कुमारिका मुलीबरोबर लैंगिक संबंध प्रस्थापित करणं या सगळ्या गोष्टींमुळे हा रोग बरा होत नाही.

Virgin Cleansing (कुमारिका मुलींबरोबर सेक्स करणं) चा गैरसमज निम-वाळवंटी आफ्रिका, भारतातला काही भाग आणि थायलंडमध्ये प्रचलित आहे. तो अतिशय धोकादायक आहे.

यामुळे अल्पवयीन मुलींवर होणाऱ्या बलात्काराच्या प्रमाणात वाढ झाली आहे. काही ठिकाणी तर लहान बालकांवरही बलात्कार होतो आणि पर्यायाने त्यांनाही HIVचा धोका बळावतो.

या मिथकाचं मूळ 16व्या शतकात पहायला मिळतं. त्यावेळी लोकांना सिफिलीस आणि गन्होरिया या गुप्तरोगांची लागण व्हायला सुरुवात झाली होती.

मात्र कुमारिका मुलींबरोबर सेक्स केल्यामुळे हे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

HIVचा संसर्ग ही जागतिक पातळीवरची आरोग्य समस्या आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते या रोगामुळे आतापर्यंत 3.5 कोटी लोकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे.


सामग्री: जागतिक आरोग्य संघटना (WHO)चे प्रमुख टेड्रॉस अॅडहॅनोम गेब्रेयेसोस यांनी जिनेव्हामध्ये एका पत्रकार परिषदेत ही घोषणा केली. अजूनही हजारो लोकांना या रहस्यमयी विषाणूची लागण झाली आहे.

डॉ. गेब्रेयेसोस यांनी या विषाणूचा जास्तीत जास्त ताकदीने मुकाबला करण्याचं आवाहन केलं आहे.

कोरोना विषाणू हा विषाणूंचा एक गट आहे. तो नवीन प्रकार नाही. इंटरनॅशनल कमिटी ऑफ टॅक्सोनॉमी ऑफ व्हायरस या संघटनेने कोरोना विषाणूला SARS-CoV-2 असं नाव दिलं आहे. या विषाणूच्या नावामुळे होणारा गोंधळ टाळण्यासाठी संशोधकांनी ही नामावली सुचवली आहे.

"ज्या नावात कोणत्याही देशाचा उल्लेख नसेल, प्राण्याचं, एखाद्या व्यक्तीचं, गटाचं नाव नसेल, उच्चारायला सोपं असेल आणि या रोगाशी निगडीत असेल असं नाव आम्हाला हवं होतं," जागतिक आरोग्य संघटनेच्या प्रमुखांनी सांगितलं.

"एखादं विशिष्ट नाव असेल तर गोंधळ होत नाही. अशा प्रकारचं संकट पुढे उद्भवल्यास संशोधन करण्यास सोपं जातं."

या रोगाला दिलेलं नाव  Corona, Virus आणि Disease या तीन शब्दांतून घेतलं आहे.

ह्या रोगाचा प्रादुर्भाव 2019 मध्ये सुरू झाला. (31 डिसेंबरला जागतिक आरोग्य संघटनेला या रोगाच्या प्रादुर्भावाची कल्पना देण्यात आली होती.)

चीनमध्ये सध्या या विषाणूची लागण 42,200 लोकांना झाली आहे. सार्स या रोगाने 2002-03 मध्ये हैदोस घातला होता. त्यापेक्षाही ही साथ भयंकर आहे.

सोमवारी हुवैई प्रांतात 103 लोकांचा मृत्यू झाला. त्यामुळे मृत व्यक्तींची संख्या आता 1,016 झाली आहे. त्याचवेळी नवीन रुग्ण उजेडात येण्याचं प्रमाण 20 टक्क्याने कमी झालं आहे.

हे संकट हाताळण्यात अपयश आल्याच्या कारणावरून चीन प्रशासनावर सातत्याने टीका होत आहे. ज्या डॉक्टरने या रोगाचा इशारा दिला होता, त्या डॉक्टरचाच या रोगाने मृत्यू झाला. त्यामुळे तेथील जनता आणखीच संतप्त झाली. आरोग्य विभागातील अनेक ज्येष्ठ अधिकाऱ्यांची हकालपट्टी करण्यात आली आहे.

जागतिक पातळीवरील अनेक शास्त्रज्ञ या रोगाशी लढा देण्याच्या दृष्टीने जिनेव्हात एकत्र आले आहेत. या रोगाशी लढण्यासाठी योग्य लोकांची नियुक्ती केली तरी या रोगाशी चांगल्या प्रकारे लढता येईल, असा विश्वास WHOच्या प्रमुखांना वाटतो.

चीनने केलेल्या उपाययोजनांमुळे जगाच्या इतर भागात हा रोग जास्त प्रमाणात पसरला नाही, असं त्यांचं मत आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आजवर हजारहून अधिक लोकांचा मृत्यूला कारणीभूत ठरलेल्या कोरोना विषाणूमुळे होणाऱ्या रोगाला अखेर एक नाव मिळालं आहे - Covid-19 (कोविड-19).


सामग्री: जागतिक आरोग्य संघटना आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या मते, अशाप्रकारची टेस्ट ही मानवाधिकारांचं उल्लंघन आहे. अशा चाचण्यांवर निर्बंध घालण्याची या संघटनांची मागणी आहे.

अशाप्रकारच्या चाचण्या अशास्त्रीय आहेत आणि यातून कुणाचा कौमार्य भंग झाला की नाही, हेसुद्धा सिद्ध करता येत नाही, असं टीकाकारांचं म्हणणं आहे. या चाचण्या म्हणजे लैंगिक शोषणाचाच एक प्रकार असू शकतो.

या चाचण्यांध्ये महिलांची योनी तपासली जाते. आणि महिलांसाठी हे लाजिरवाणं ठरतं.

बीबीसीच्या पडताळणीत समोर आलं की, अनेक खासगी क्लिनिक कौमार्य रिपेअर करण्याच्या जाहिराती देत आहेत. ज्यावेळेस त्यांच्याशी संपर्क करण्यात आला, त्यांनी 150 ते 300 पाऊंडदरम्यान (15 हजार ते 30 हजार) कौमार्च चाचणी करण्याचा प्रस्ताव समोर ठेवला.

बळजबरीनं लग्न

बीबीसीनं असे 21 क्लिनिक शोधले आणि 16 क्लिनिकमध्ये चौकशी केली. यातल्या 7 क्लिनिकमध्ये कौमार्य चाचणी होत असल्याचं स्पष्ट झालं आणि इतर क्लिनिकनं आपली भूमिका स्पष्ट केली नाही.

या सगळ्या क्लिनिकमध्ये सांगण्यात आलं की, "तिथं हायमन रिपेअर (योनी दुरुस्ती) शस्त्रक्रिया केली जाते आणि त्यासाठी 500 ते 3000 पाऊंड (जवळपास 49 हजार ते 3 लाख रुपये) इतका खर्च येतो."

इंग्लंडच्या राष्ट्रीय आरोग्य सेवेनुसार, "गेल्या 5 वर्षांत 69 हायमन रिपेयरी शस्त्रक्रिया पार पडल्या आहेत."

न्यूजबीटनं अशाच एका मुलीविषयी ऐकलं होतं, जिची मदत कर्मा निर्वाना नावाच्या एका चॅरिटी संस्थेनं केली होती.

ही संस्था लैंगिक शोषण आणि बळजबरीनं लग्न झालेल्या पीडितांची मदत करते.

गेल्या वर्षी अमेरिकी रॅप आर्टिस्ट टीआयनं असं म्हटलं होतं की, ते दरवर्षी आपल्या मुलीची चाचणी करतात जेणेकरून तिची योनीची स्थिती कळू शकेल. यानंतर मोठा वाद उद्भवला होता.

'पळून जाणंच एकमेव पर्याय'

त्या मुलीनं सांगितलं, "माझे आई-वडील माझं मानसिक शोषण करत होते आणि ते त्यांच्या मर्जीनं माझं लग्न लावून देऊ इच्छित होते."

"एका दिवशी आमच्या समाजातल्या वृद्ध माणसानं मला माझ्या मित्रांसोबत बाहेर पाहिलं आणि त्यातला एक मुलगा माझा बॉयफ्रेंड असल्याचं माझ्या आईला सांगितलं. त्यानंतर आमच्या समाजात खूप अफवा पसरायला लागल्या."

त्यानंतर मग त्या मुलीच्या आई-वडिलांनी मुलीची कौमार्य तपासण्याची गोष्ट केली.

त्या मुलीनं सांगितलं की, "माझे आई-वडील आणि जिथं माझ्या लग्नाची चर्चा सुरू होती, ते कुटुंब अशा सगळ्यांनी माझ्या कौमार्य चाचणीची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीबीसी न्यूजबीट आणि 100 वुमेनच्या टीमला चौकशीत आढळलं की, ब्रिटिश मेडिकल क्लिनिकमध्ये महिलांची कौमार्य चाचणी केली जाते.


सामग्री: जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, कोरोनावर लस शोधण्याचं काम जगभरात 170 ठिकाणी सुरू आहे. या 170पैकी 138 ठिकाणी लस शोधण्याचे प्रयत्न प्री-क्लिनिकल ट्रायल टप्प्यात आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अॅस्ट्राझेनका या औषध उत्पादक कंपनीसोबत ऑक्सफर्ड विद्यापीठ ही लस विकसित करत आहे. पुण्यातल्या सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडियाने या लशीसाठी करार केला आहे.


सामग्री: जागतिक आरोग्य संघटनेने याला घाबरून जाण्याचा कारण नाही, असं म्हटलंय. पण खबरदारीचा उपाय म्हणून 40 देशांनी युकेमधून येणाऱ्या प्रवाशांना बंदी घातलीय. व्हायरसचं म्युटेशन कसं होतं? कोरोना व्हायरसच्या या नव्या प्रकारापासून लशी बचाव करतील का?

संशोधन- जेम्स गॅलाघर

लेखन, निवेदन- सिद्धनाथ गानू

एडिटिंग- निलेश भोसले

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युकेमध्ये एक नव्या प्रकारचा कोरोना व्हायरस आढळलाय जो अधिक वेगाने पसरतोय. पण तो अधिक जीवघेणा आहे का, याबद्दल शंका आहे.


सामग्री: जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थान पटकावण्याआधी जोकोविचला अनेक पराभवांचा सामना करावा लागला आहे.

मात्र, अगदी अटीतटीच्या त्या लढतीत त्यांना मागे टाकत चीनने पहिला क्रमांक पटकावला. हा पराभव अॅनीच्या चांगलाच जिव्हारी लागला. खेळातल्या मानसिकतेवर लिहिलेल्या तिच्या 'Mind Game' या पुस्तकाविषयी दिलेल्या एका मुलाखतीत तिने 'तो माझ्या कारकिर्दीतला महत्त्वाचा टप्पा ठरला,' असं म्हटलं होतं.

अटीतटीच्या लढतीत पराभूत होण्याचं दुःख काय असतं त्याची कल्पना सामान्य माणसाला करणं कठीण आहे.

उत्कृष्ट कामगिरी गाठण्यासाठी प्रचंड मानसिक प्रयत्नांची गरज असते. आणि जर तुम्ही जिंकणार अशी खात्री असते त्यावेळी झालेला पराभव तर एखाद्या क्रूर थट्टेसारखाच वाटतो.

पण उत्कृष्ठ खेळाडू तेच असतात जे हे दुःख पचवून त्या दुःखाला एका ऊर्जेत परावर्तित करून पुढच्या प्रयत्नामध्ये यशस्वी होतात. कामगिरी उंचावण्यासाठी पराभवाचीच मदत ते घेतात.

सुवर्ण पदक गमावल्याचा व्हर्नन यांना धक्का लागला त्यांना नैराश्य आलं आणि त्या 2010 साली या नैराश्यातून बाहेर पडल्या. 2010मध्ये रोईंग वर्ल्ड चॅंपियनशिप मिळाल्यावरच त्यांचं समाधान झालं. हे कसं घडलं? युके स्पोर्ट्स या संस्थेनी खेळाडूंचा अभ्यास केला आणि यशस्वी खेळाडूंकडे नेमकी कोणती गुरूकिल्ली आहे यावर संशोधन केलं. युके स्पोर्ट्स ही ब्रिटिश सरकारची संस्था आहे आणि जे अभिजात खेळ आहेत त्यांच्या संवर्धनाचं काम ही संस्था करते.

हा अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी 85 अॅथलिट्स आणि प्रशिक्षकांच्या तपशीलवार मुलाखती घेतल्या आणि यशस्वी खेळाडूंमध्ये काय समानता आहेत, याचा अभ्यास केला.

प्रातिनिधिक छायाचित्र

या संशोधनात असं आढळलं की सर्वोत्तम कामगिरी असलेल्या बहुतांश खेळाडूंनी कारकिर्दीच्या सुरुवातीच्या काळात मोठ्या अपयशांचा सामना केलेला होता. मात्र, या अपयशातून खचून न जाता त्यातूनच त्यांना प्रेरणा मिळाली.

पहिल्या स्थानाऐवजी दुसरं स्थान पटकवण्याच्या अनुभवात असं काहीतरी दडलेलं असतं जे तुमच्यातली जिंकण्याची उर्मी अधिक वाढवतं. व्हर्जिनिया विद्यापीठात अर्थतज्ज्ञ असणारे अॅडम लिव्ह यांनी 1846 ते 1948 या कालखंडातल्या ऑलिंपिक आणि अशाच अॅथलेटिक स्पर्धांमध्ये पदक पटकवणाऱ्या विजेत्यांची माहिती गोळा केली आणि पदक जिंकल्यानंतर त्यांच्या आयुष्यात काय बदल झाले, याचा अभ्यास केला.

अॅनी वेर्नोन (डावीकडे)

लिव्ह यांना आढळलं की या स्पर्धांमध्ये अगदी थोड्या फरकाने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2008च्या ऑलिंपिकसाठी ग्रेट ब्रिटनची टीम सुवर्णपदक जिंकण्यासाठी सज्ज होती. त्या टीमची एक खेळाडू होती अॅनी व्हर्नन. त्या टीममध्ये सर्व अनुभवी खेळाडू होते आणि अॅना ही त्यांच्यातील सर्वांत तरुण खेळाडू होती.


सामग्री: जागतिक क्रमवारीत टॉप 3 मध्ये विराजमान कोहलीला आऊट करणं हे प्रतिस्पर्ध्यांसाठी डोकेदुखी आहे. सेमी फायनलच्या महत्त्वपूर्ण लढतीत कोहलीचं योगदान भारतासाठी निर्णायक ठरणार होतं. मात्र डावखुऱ्या ट्रेंट बोल्टच्या टप्पा पडून आत आलेल्या बॉलने घात केला.

ट्रेंट बोल्टने विराटला आऊट केलं तो क्षण

लेग आणि मिडल स्टंप समोरून खेळणाऱ्या कोहलीने बोल्टविरुध्द शफल अर्थात ऑफस्टंपच्या बाहेर जाऊन खेळण्याचा प्रयत्न केला मात्र त्याआधीच बॉल कोहलीच्या पॅडवर जाऊन आदळला. कोहलीने एका धावेचं योगदान दिलं.

कोहली याआधीच्या तीन वर्ल्डकप सेमी फायनलमध्ये डावखुऱ्या वेगवान गोलंदाजाविरुध्द आऊट झाला आहे.

वहाब रियाझ

2011 वर्ल्डकपमध्ये कोहली पाकिस्तानच्या वहाब रियाझची शिकार ठरला होता. त्यावेळी कोहलीने 9 धावा केल्या होत्या. 2015 वर्ल्डकपमध्ये कोहलीला ऑस्ट्रेलियाच्या मिचेल जॉन्सनने आऊट केलं होतं. त्यावेळीही कोहलीने एका धावेची भर घातली होती.

मिचेल जॉन्सन

न्यूझीलंडच्या ट्रेंट बोल्टने कोहलीच्या खेळातलं दुर्मीळ उणेपण टिपत अचूक टप्प्यावर बॉल टाकत त्याला आऊट केलं.  2017च्या चॅम्पियन्स ट्रॉफी फायनलमध्ये कोहलीला मोहम्मद आमिर या डावखुऱ्या बॉलरनेच आऊट केलं होतं.

मोहम्मद आमिरने कोहलीला बाद केलं तो क्षण

कोहलीला वनडे करिअरमध्ये 27 वेळा डावखुऱ्या वेगवान बॉलरने आऊट केलं आहे. डावखुऱ्या स्पिन बॉलर्सनी कोहलीला 13 वेळा जाळ्यात अडकवलं आहे. उजव्या हाताने बॉलिंग करणाऱ्यांविरुध्द आऊट होण्याच्या तुलनेत हे प्रमाण कमी आहे मात्र डावखुऱ्या बॉलर्सची संख्याही मर्यादित असते हेही विसरून चालणार नाही. टीम इंडियाचं ट्रंप कार्ड असणाऱ्या कोहलीला रोखायचं असेल प्रतिस्पर्धी संघांना एक हुकूमी अस्त्र मिळालं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

डावखुरे वेगवान गोलंदाज कोहलीचा कच्चा दुवा आहे का? विराट कोहली हे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधलं सगळ्यात बहुचर्चित नाव. जगभरात सगळीकडे, दर्जेदार बॉलिंगसमोर, जिवंत पिचेसवर, वनडे-ट्वेन्टी-टेस्ट अशा तिन्ही प्रकारात धावांची टांकसाळ उघडणारा कोहली टीम इंडियासाठी अक्षरक्ष: रनमशीन आहे. कोहलीचं धावा करण्यातलं आणि संघाला जिंकून देण्याचं सातत्य अचंबित करणारं आहे.


सामग्री: जागतिक क्रमवारीत पहिल्या स्थानी झेप घेणारा किदम्बी श्रीकांत.

ही गोष्ट आहे, चार वर्षांपूर्वीची म्हणजे जुलै २०१४ मधली. इंडोनेशियातील स्पर्धा खेळून किदंबी श्रीकांत हैदराबादला घरी परतला होता. एका दिवसाच्या विश्रांतीनंतर दुसऱ्याच दिवशी तो सरावासाठी गोपीचंद अकादमीत गेला. सराव सुरू होता. मात्र तब्येत बरी नाही हे त्याच्या देहबोलीतून सहकाऱ्यांना जाणवत होतं. विचारल्यावर डोकं दुखतंय असं त्याने सांगितलं. फार गंभीर नाही म्हणून सराव सुरूच राहिला पण थोड्या वेळाने श्रीकांत चक्कर येऊन कोसळला. त्याला लगेचच हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं. डॉक्टरांनी निदान सांगितलं. श्रीकांतला मेनिनजायटीस अर्थात मेंदूच्या संसर्गजन्य तापाने ग्रासलं होतं.

शुद्धीवर आल्यानंतर तो अकादमीतल्या सहकाऱ्यांना ओळखू शकला नाही. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चांगल्या खेळाने आपल्या आगमनाची वर्दी देणारा, क्रमवारीत अव्वल वीसमध्ये धडक मारणाऱ्या तरुण मुलाला आयसीयूमध्ये पाहून दूर गुंटूरवरून आलेल्या त्याच्या घरच्यांना चिंतेने घेरले. पण डॉक्टरांनी आधार दिला. पुरेशा विश्रांतीनंतर तो बरा होईल हा विश्वास त्यांनी दिला, मात्र स्पर्धात्मक बॅडमिंटनमध्ये कधी परतेल हे त्याच्यावरच अवलंबून आहे हे डॉक्टरांनी स्पष्ट केले.

करिअर गडबडण्याची चिन्हं होती पण घडलं भलतंच. अचंबित करणाऱ्या इच्छाशक्तीसह श्रीकांतने जेमतेम चार महिन्यात कोर्टवर पराक्रम घडवला. बॅडमिंटन विश्वात लिन डॅन नावाचा अवलिया खेळाडू आहे. वर्षानुवर्षं सतत जिंकण्याचे अनोखे रेकॉर्ड नावावर असणाऱ्या ऑल टाइम ग्रेट लिन डॅनला नमवण्याची किमया 21 वर्षीय श्रीकांतने केली.

संस्मरणीय विजयानंतर आनंद व्यक्त करताना श्रीकांत

बॅडमिंटन विश्वात लिनच्या नावाची धास्ती आहे. दोन ऑलिंपिक पदकं, पाच विश्वविजेतापदं, प्रतिष्ठेच्या ऑल इंग्लंड स्पर्धेसह बॅडमिंटनमधल्या सर्व प्रमुख स्पर्धांची जेतेपदं लिनच्या नावावर आहेत. लवचिक शरीर, त्यामुळे कोर्टवरचा सर्वांगीण वावर, भात्यात असलेली फटक्यांची वैविध्यपूर्ण पोतडी आणि कोणत्याही स्थितीतून विजय खेचून आणण्याची ऊर्मी यामुळे लिन डॅन हे कोडं बॅडमिंटनमधल्या अनेकांना सोडवता आलेलं नाही. मात्र श्रीकांतने सगळी शक्ती आणि युक्ती पणाला लावत लिनला त्याच्या मायभूमीत चीतपट केलं. या सामन्यापूर्वी किदम्बी श्रीकांत हे नाव राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चमकू लागलं होतं. मात्र या विजयाने श्रीकांतच्या नैपुण्यातलं वेगळेपण प्रकर्षाने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बॅडमिंटन खेळातली चीन, सिंगापूर, मलेशिया या देशांसह युरोपीयन खेळाडूंची मक्तेदारी मोडून काढत भारताचा किदंबी श्रीकांत जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थानी विराजमान झाला आहे. हा पराक्रम करणारा तो पहिलावहिला भारतीय पुरुष बॅडमिंटनपटू आहे.


सामग्री: जागतिक नेते जी20 समिटमध्ये

'अमेरिका फर्स्ट' धोरणांतर्गत ट्रंप यांच्या सरकारचं प्राधान्य अमेरिकेचे राहिवासी, त्यांची सुरक्षा आणि त्यांचं कल्याणाला असेल. ही उद्दिष्टं साध्य करण्यासाठीच राष्ट्राध्यक्ष ट्रंप यांनी राष्ट्रीय सुरक्षा धोरण जाहीर केलं आहे, ज्यामुळे अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेला चालना मिळेल, तसंच सीमांचं रक्षण होईल, सार्वभौमत्वाला तडा जाणार नाही आणि त्यांच्या अमेरिकेन मूल्यांचं रक्षण होण्यास मदत होईल, असं ट्रंप सांगतात.

पण या धोरणातल्या तरतुदी आणि संकल्पना यांच्यात प्रचंड तफावत आहे. दुसऱ्या महायुद्धानंतर अमेरिकेनं जगातल्या इतर देशांशी ठेवलेलं अंतर थोडं कमी केलं, जगाशी संपर्क वाढवण्याचे प्रयत्न सुरू केले. संयुक्त राष्ट्र आणि जागतिक बँकेसारख्या जागतिक संस्थांमध्ये त्यांनी आपली गुंतवणूक वाढवली आहे, जे अमेरिकेच्या जागतिक भूमिकेचं द्योतक आहे.

त्यामुळे अमेरिकेच्या मूल्यांना पुढे नेणं, त्याचबरोबर 'अमेरिका फर्स्ट' धोरणाची अंमलबजावणी करणं, हे थोडं विरोधाभासी आहे. कारण 'अमेरिका फर्स्ट' हे मुळात अमेरिकेचं धोरण कधीच नव्हतं.

तसंच, 'अमेरिका फर्स्ट' धोरणामुळे अमेरिका पुन्हा जगावर राज्य करत आहे, हे ट्रंप यांचं वक्तव्यही थक्क करणारं आहे. कारण साऱ्या जगाच्या दृष्टिकोनाकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करून एका विशिष्ट अमेरिकन वर्गाला खूश करणाऱ्या बाता करणारा शासक जगावर राज्य करण्याची भाषा कशी करू शकतो?

संयुक्त राष्ट्रात अमेरिकेच्या जेरुसेलम धोरणाबाबत नुकतंच झालेलं मतदान स्पष्ट करतं की सध्या अमेरिकेचा जगाशी किती ताळमेळ आहे.

'अमेरिका फर्स्ट'धोकादायक?

'अमेरिका फर्स्ट' धोरणाचा अमेरिकेला काही काळासाठी फायदा नक्कीच होईल. त्यामुळे ते जागतिक पातळीवर आर्थिक बांधिलकी कमी करून, काही व्यापार क्षेत्रांमध्ये वर्चस्व प्रस्थापित करू शकतील.

पण दीर्घ काळाचा विचार केल्यास त्याने अमेरिकेचं जागतिक नेतृत्व कमी पडू शकतं. पॅरिस जागतिक हवामान बदल परिषद हे त्याचं सर्वोत्तम उदाहरण आहे.

अमेरिका या करारातून बाहेर पडलेला एकमेव देश आहे. हवामान बदल ही जागतिक पातळीवरची मोठी समस्या आहे. पण आता अमेरिकेनं या करारतून माघार घेतल्यानं त्यांनीच फ्रान्स आणि चीनला जागतिक नेतृत्वाची संधी दिली आहे.

गेल्या पन्नास वर्षांपासून संपूर्ण जग अमेरिकेच्या नेतृत्वावर आणि मदतीवर अवलंबून राहिला आहे. पण आता अमेरिका स्वगृहावर लक्ष केंद्रित करत असल्याने जगाला एका नव्या सक्षम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक जिंकून डोनाल्ड ट्रंप यांनी सगळ्यांना आश्चर्याचा धक्का दिला होता. त्यांच्या 'अमेरिका फर्स्ट' धोरणामुळे हा विजय साध्य झाल्याचं ट्रंप आणि त्यांचे चाहते सांगतात.


सामग्री: जागतिक प्रसारमाध्यमांमध्ये भारतातला कोव्हिड-19 चा मृत्युदर कमी असण्यामागचं गूढ काय, याचीही चर्चा आहे. भारत कोरोनाच्या प्रादुर्भावाचा ट्रेंड कमी करतोय का, यावरही बोललं जातंय.

जगात कोरोनाचे जे हॉटस्पॉट आहेत, त्या तुलनेत भारतातल्या महत्त्वाच्या शहरांमध्ये कोरोनाचा मृत्युदर कमी आहे, याचीही चर्चा आहे.

लोकसंख्येच्या बाबतीत दुसऱ्या क्रमांकावर असलेल्या भारतात पहिला कोरोनाग्रस्त आढळून आल्याच्या दोन महिन्यांनंतर कोरोनाग्रस्तांच्या संख्येने 27 हजारांचा आकडा ओलांडला तर तब्बल 800 जणांचा या आजाराने मृत्यू झालाय.

भारतात मृतांची संख्या दुप्पट व्हायला जवळपास 9 दिवस लागतात, तर न्यूयॉर्कमध्ये दोन ते तीन दिवस. यावरूनच भारतातला मृत्युदर किती कमी आहे, याची कल्पना येते.

यामागे वेगवेगळी कारणं सांगितली जातात. काहींच्या मते भारतात महिन्याभरापेक्षा जास्त काळापासून कडकडीत लॉकडाऊन पाळला जात आहे. त्यामुळे भारतात कोव्हिड-19 मुळे मरणाऱ्यांच्या संख्येवर चाप बसला आहे. तर काहींच्या मते भारत तरुणांचा देश असल्याने इथे मृत्युदर कमी आहे.

काही जणांना असंही वाटतं की कोरोना विषाणूचा भारतातला स्ट्रेन हा कमी घातक असावा आणि भारतातल्या उष्ण हवामानामुळे त्याचा फारसा फैलाव होत नसावा.

मात्र, या अंदाजांना शास्त्रीय पुरावे नाहीत. उलट कोव्हिड-19च्या रुग्णांवर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांशी बोलताना त्यांनी सांगितलं की जगाच्या इतर भागात कोरोना विषाणू जेवढा घातक आहे तेवढाच तो भारतातही आहे.

तर मग प्रश्न पडतो की भारतात कोव्हिड-19चा मृत्युदर कमी असण्यामागे काय कारण असावं?

भारतीय-अमेरिकन डॉक्टर सिद्धार्थ मुखर्जी पत्रकार बरखा दत्त यांच्याशी बोलताना म्हणाले होते, "याचं उत्तर मलाही माहिती नाही आणि जगालाही माहिती नाही. मी म्हणेन हे एक गूढ आहे आणि याचा एक भाग म्हणजे आपल्याकडे चाचण्यांचं प्रमाण खूप कमी आहे. कदाचित जास्त चाचण्या घेतल्या तर याची अधिक स्पष्ट कल्पना येऊ शकते."

कोव्हिड-19च्या डायग्नोस्टिक चाचण्या आणि अँटीबॉडी चाचण्या दोन्ही मोठ्या प्रमाणावर झाल्या पाहिजे, असं त्यांचं म्हणणं आहे. डायग्नॉस्टिक चाचण्यांमधून एखाद्याला कोरोनाचा संसर्ग झाला आहे का, हे कळतं. तर अँटीबॉडी चाचण्यातून एखाद्याला कोरोनाची बाधा होऊन तो त्यातून पूर्णपणे बरा झाला आहे का, हे कळतं.

दुसरा महत्त्वाचा प्रश्न आहे की भारतात कोव्हिड-19 मुळे होणाऱ्या मृत्यूंची 'नोंद' होत नाहीय का?

कोरोनाची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना विषाणूविषयीचे जगभरातले मीडिया रिपोर्ट्स कुठे दिलासादायक आहेत तर कुठे काळजीत टाकणारे.


सामग्री: जागतिक बँकेनुसार 1990 ते 2015 या काळात 25 कोटींपेक्षा अधिक भारतीय गरिबीतून बाहेर आले.

दुसरी महत्त्वाची घटना म्हणजे, 'वर्ल्ड हंगर इंडेक्स' म्हणजेच जगभरात सर्वांत जास्त भुकेलेल्या देशांच्या निर्देशांकात भारताचं स्थान पाकिस्तानच्याही खाली, जागतिक क्रमवारीत 102व्या क्रमांकावर असल्याचं आढळलंय.

गेल्या कित्येक दशकांपासून देशात 'गरिबी हटाव'चा नारा दिला जातोय. दारिद्र्य रेषेखालील लोकांचा जीवनमान सुधारण्यासाठी सरकार वेगवेगळ्या योजना आणल्याचा दावा करतात. पण तसं खरंच होतंय का?

जागतिक बँकेच्या एका अहवालानुसार एका पिढीच्या कालावधीमध्ये जगभरातील 1.1 अब्ज लोकसंख्या ही गरिबीतून बाहेर पडलेली आहे.

आंतरराष्ट्रीय दारिद्र्य रेषेखाली राहणाऱ्या म्हणजे ज्यांचं दिवसाचं उत्पन्न 1.90 अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा कमी असणाऱ्या लोकांची संख्या 1990 ते 2015 या काळात 1.9 अब्जांवरून 73.5 कोटींवर आलेली आहे.

म्हणजेच व्याख्येनुसार ज्यांना गरीब म्हटलं जातं त्या लोकसंख्येचं प्रमाण या कालावधीमध्ये 36 टक्क्यांवरून 10 टक्क्यांवर आलेलं आहे.

काही निवडक प्रदेश, 2018चे अंदाज

65.6 कोटीलोक दिवसाला 1.90 डॉलर किंवा त्याहून कमीवर जगतात

सहाराखालील आफ्रिका43.7 कोटी

दक्षिण आशिया12.1 कोटी

पूर्व आशिया आणि पॅसिफिक3.4 कोटी

लॅटिन अमेरिका आणि करिबियन2.6 कोटी

मध्यपूर्व आणि उत्तर आफ्रिका2.5 कोटी

म्हणजे मग खरंच जगभरातली गरिबी कमी होतेय का?

विकासासाठीची धोरणं ही सर्वांत जास्त गरीब असणाऱ्यांकडे पुरेशी पोहोचत नसल्याचं अर्थतज्ज्ञ म्हणत आहेत.

वर्ल्ड बँकेचे माजी संशोधन संचालक आणि जेष्ठ उपाध्यक्ष मार्टिन रॅवालियन म्हणतात, "गरिबी निर्मूलन करून सामाजिक सुधारणा करण्याच्या मार्गातलं सर्वात मोठं आव्हान आहे ते वाढत्या विषमतेचं."

भिन्न वेग

वर्ल्ड बँकेच्या म्हणण्यानुसार सर्वसमावेशक प्रगती, आर्थिक मंदी आणि संघर्ष यामुळे काही देशांच्या प्रगतीत अडथळे आलेले आहेत.

चीन आणि भारतातल्या मिळून एक अब्ज लोकांची गणना आता 'गरीब' म्हणून केली जात नाही. पण दुसरीकडे सहाराच्या उपखंडातील आफ्रिकेतील अतिशय गरीब असणाऱ्यांची संख्या ही 25 वर्षांपूर्वीच्या आकडेवारीपेक्षा जास्त आहे.

"गेल्या दशकभराच्या कालावधीमध्ये जगामध्ये दोन वेगवेगळ्या गतींनी प्रगती झालेली आहे, " वर्ल्ड बँकेच्या 'पॉव्हर्टी अॅण्ड इक्विटी ग्लोबल प्रॅक्टिस'च्या जागतिक संचालक कॅरोलिना सँचेझ - पॅरामो सांगतात.

यामागे चार कारणं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताच्या दृष्टीने दोन महत्त्वाच्या घटना नुकत्याच घडल्या - एक म्हणजे गरिबी निर्मूलनावर संशोधन करणारे अर्थतज्ज्ञ अभिजीत बॅनर्जी, इस्थर डफ्लो आणि मायकल क्रेमर यांना यंदाचा अर्थशास्त्राचा नोबेल पुरस्कार मिळाला.


सामग्री: जागतिक व्यापार

जागतिक व्यापारावर लक्ष ठेवून असणाऱ्या आणि या व्यापाराचं नियमन करणाऱ्या WTOने काळजीत टाकणारं भाकित वर्तवलं आहे.

यावर्षी जागतिक व्यापारात 13 ते 32 टक्क्यांपर्यंत घट होऊ शकते, असा अंदाज WTOने नुकत्याच प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात व्यक्त केला आहे.

सध्या जग ज्या आरोग्य संकटाचा सामना करत आहे त्याचे भविष्यात काय परिणाम होतील, याचा नेमका अंदाज सध्यातरी कुणालाच नाही. याच अनिश्चिततेमुळे व्यापारावरही मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

दशकभरापूर्वी आलेल्या आर्थिक संकटामुळे जागतिक व्यापारावर जसा परिणाम झाला होता, त्यापेक्षाही मोठा परिणाम सध्याच्या आरोग्य संकटाचा होऊ शकतो, असं WTOचं म्हणणं आहे.

जागतिक व्यापारासंबंधी जे निष्कर्ष काढण्यात आले आहेत ते भयावह असल्याचे WTO चे महासंचालक रॉबर्टो अॅझेव्हेडो यांनी म्हटलं आहे.

सध्याच्या घडीला आरोग्य संकटाचा सामना करणं महत्त्वाचं आहे आणि लोकांचे प्राण वाचवण्यालाच सरकारने प्राधान्य द्यायला हवं, असंही अॅझेव्हेडो यांनी म्हटलं आहे.

त्यांनी म्हटलं, "कोरोनाच्या साथीमुळे आधीच लोकांवर दुःखाचा डोंगर कोसळलेला आहे. त्यात आता व्यापारात होणारी अपरिहार्य घट यामुळे सामान्यांच्या कुटुंबावर आणि व्यवसायावरही परिणाम होणार आहे."

जागतिक व्यापार

वस्तूंच्या व्यापारात 13 टक्के घट होणं, तुलनेत आशादायी चित्र असल्याचं या अहवालात नमूद करण्यात आलं आहे.

अर्थात, 2020 च्या उत्तरार्धात म्हणजे पुढच्या काही महिन्यांनंतर आपण आरोग्य संकटातून बाहेर पडू लागलो तरच हे चित्र असू शकेल.

मात्र याची खात्री देता येत नाही. त्यामुळे परिस्थिती सुधारली नाही तर व्यापारावर काय परिणाम होऊ शकतो, याचाही अंदाज बांधण्यात आला आहे. तशा परिस्थितीत सुरुवातीला व्यापारात मोठी घसरण होईल. ही घसरण दीर्घकाळ असेल आणि त्यातून परिस्थिती पूर्णपणे सावरली जाणार नाही.

"अनिश्चिततेची शक्यता खूप जास्त आहे आणि म्हणून 2020 आणि 2021 या दोन वर्षांत व्यापारातील घट अंदाजित आकडेवारीच्या वर किंवा खाली असू शकते," असा इशाराही या अहवालात देण्यात आला आहे.

या अहवालानुसार जागतिक व्यापार वाढ गेल्या वर्षीच्या अखेरीस मंदावली होती. 2019 च्या अंतिम तिमाहित जागतिक व्यापारात 2018च्या शेवटच्या तिमाहीच्या तुलनेत एक टक्क्याची घट झाली होती.

जागतिक आरोग्य संकटानंतर अर्थव्यवस्था पुन्हा रुळावर आणण्यासाठी व्यापार महत्त्वाचा भाग असेल आणि संभाव्य व्यापार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जागतिक व्यापारात यावर्षी मोठी घसरण होईल, असा अंदाज जागतिक व्यापार संघटनेनं (WTO) व्यक्त केला आहे.


सामग्री: जागतिक व्यापारावर त्याचे मोठे परिणाम झाले, कच्च्या तेलाच्या किंमती कडाडल्या. पण इतिहासात यापूर्वीही हा सुएझ कालवा बंद करावा लागला होता. त्याबद्दलच आपण या व्हीडिओतून जाणून घेऊयात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एव्हर गिव्हन हे एक महाकाय मालवाहू जहाज आहे. 400 मीटर लांब आणि सामानासह जवळपास 2 लाख टन वजनाचं हे जहाज सुएझच्या कालव्यात 23 मार्चला अडकलं.


सामग्री: जागतिक स्तरावर निर्देशाकांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर घसरण पाहायला मिळते आहे.

डाऊ जोन्स निर्देशांक हजार अंशांनी घसरला. 4.15 टक्क्यांनी घसरण होऊन तो 23, 860 वर स्थिरावला आहे.

S&P 500 निर्देशांकाचीही शंभर अंशांनी म्हणजेच 3.75 टक्क्यांनी घट होऊन 2581 वर स्थिरावला आहे.

नॅसडॅकमध्ये 3.9 टक्क्यांनी घट होऊन तो 6, 7777 वर स्थिरावला आहे.

युरोपातल्या सर्व प्रमुख शेअर बाजारांमध्ये सुद्धा घसरण पाहायला मिळाली.

निर्देशांकात सातत्यानं घट होत असल्यानं गुंतवणुकदारांनी चिंता व्यक्त केली आहे. लंडन स्टॉक एक्सेंजमध्ये दीड टक्क्यानं तर जर्मनीच्या शेअर बाजारात 2.6 तर फ्रान्सच्या शेअर बाजारात 2 टक्क्यांची घसरण झाली आहे.

जगभरातल्या अर्थव्यवस्थांमध्ये महागाईचा दर तसंच व्याजदरात वाढ होत असल्यानं घसरण कायम होत असल्याचं चित्र आहे.

बँक ऑफ इंग्लंडनं नुकयात्च जाहीर केलेल्या क्रेडिट पॉलिसीनुसार व्याजदर 0.5 टक्के कायम राखण्यात आला आहे. मात्र व्याजरात वाढ होण्याचे संकेत बँकेने दिले आहेत.

गुरुवारी अमेरिकेत साप्ताहिक बेरोजगारीसंदर्भातील आकडेवारी प्रसिद्ध करण्यात आली. बेरोजगारी भत्ता घेणाऱ्यांच्या आकड्यानं 45 वर्षांतली सगळ्यांत निच्चांकी पातळी गाठली आहे.

अधिक नोकऱ्या म्हणजे कंपन्यांना नव्या कर्मचाऱ्यांना आकृष्ट करण्यासाठी चांगले पगार द्यावे लागतील जेणेकरून ते कामावर कायम राहतील.

अधिक पगाराचा अर्थ महागाईत वाढ होणं आणि महागाई दर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी व्याज दरांमध्ये वाढ होऊ शकते.

जगभरातल्या बहुतांश बँका महागाईवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी व्याजदर वाढवण्याचं अस्त्र परजतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकी शेअरबाजारात या आठवड्यात दुसऱ्यांदा मोठी घसरण पाहायला मिळाली.


सामग्री: जागोजागी EVM आणि VVPAT असलेल्या वाहनांची माहिती सोशल मीडियावर दिली जात आहे. EVM मशीन बदलल्या जात आहे, असा त्यात दावा केला जात आहे. याप्रकारच्या बातम्या बिहार आणि उत्तर प्रदेशच्या झाशी, चंदौली, गाझीपूर, डुमरियागंजमधून येत आहेत.

याप्रकरणी बिहारच्या माजी मुख्यमंत्री राबडी देवी यांनी ट्वीट करत म्हटलं आहे की, EVM  मशीननं भरलेले ट्रक पकडले जात आहेत.

त्या म्हणतात, "देशभरात ट्रक आणि खासगी वाहनांमध्ये EVM  मशीन पकडले जात आहेत. या मशीन कुठून येत आहेत, कुठे जात आहेत? कधी, कोण आणि कशासाठी त्यांना घेऊन जात आहे? पूर्वनियोजित प्रक्रियेचा हा भाग तर नाहीये ना? निवडणूक आयोगानं यावर स्पष्टीकरण द्यायला हवं. "

निवडणूक आयोगाच्या प्रवक्त्या शेफाली शरण यांनी सोशल मीडियावर निवडणूक आयोगाच्या अधिकाऱ्यांच्या प्रतिक्रिया शेयर केल्या आहेत.

उत्तर प्रदेशच्या गाझीपूरच्या निवडणूक अधिकाऱ्यांनी ट्वीटरवर एक व्हीडिओ शेयर केला आहे.

ते म्हणतात, "प्रत्येक उमेदवाराला स्ट्राँग रूमवर देखभाल करण्याण्यासाठी तीन कलेक्शन पॉईंटवर आठ-आठ तासांसाठी एका एका व्यक्तीला पास जारी करण्यासाठी निर्धारित करण्यात आलं आहे. पण काही जागांवर कधी तीन तर कधी पाच लोकांना पास जारी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. पण यासाठी प्रशासनानं असहमती दाखवली आहे."

झाशीच्या निवडणूक अधिकाऱ्यांनीही याप्रकरणी ट्वीटरवर माहिती दिली आहे.

त्यांच्या मते, "झाशीमध्ये एकाच पोलिंग पार्टी असते. तिथंच स्ट्राँग रूम निर्माण केले जातात आणि तिथंच कलेक्शन पॉईंट असतो. गरोठा आणि मऊ खूप लांबचे विधानसभा मतदारसंघ असल्यामुळए पोलिंग पार्टीला तिथून यायला विलंब झाला होता. त्यामुळे स्ट्राँग रूम सील होण्यासाठी वेळ लागला होता. इथंही सकाळी 7 ते 7.30 पर्यंत आम्ही सर्व EVM  मशीन स्ट्राँग रुमध्ये ठेवल्या होत्या. त्यांचं सीलिंग अधिकृत निरीक्षकांनी केलं होतं. या निरीक्षणादरम्यान व्हीडिओ बनवण्यात आला होता. आणि हे सर्व सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांसमोर झालं होतं. "

निवडणूक आयोगाचं स्पष्टीकरण:

1. गाझीपूर - उमेदवारांनी कंट्रोल रुमच्या देखभालीवर प्रश्न उपस्थित केले होते, त्यावर तोडगा काढण्यात आला आहे.

2. चंदौली - काही लोकांनी आरोप केला होता की, EVM  मशीन प्रोटोकॉलच्या अंतर्गत सुरक्षित आहेत.

3. डुमरियागंज - EVM  मशीन सुरक्षित आहेत. सर्व आरोप चुकीचे आहेत.

4. झाशी - राजकीय पक्षांच्या उमेदवारांच्या उपस्थितीत EVM मशीन्सला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निवडणूक संपल्यानंतर आणि विशेष करून सोमवारनंतर जागोजागी EVM  मशीन मिळाल्याच्या बातम्या येत आहेत. जिल्हा प्रशासन दबावाखाली मतमोजणीत EVM  बदलण्याचा प्रयत्न करत आहे, असा विरोधी पक्षांचा आरोप आहे.


सामग्री: जाणून घेऊया ऑनलाईन पैसे हस्तांतरणाबद्दल, म्हणजेच NEFT आणि IMPS बद्दल

संगणक किंवा मोबाईलचं एक बटण दाबलं की पैसे एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात वळते करण्याची सोय झाली. त्यासाठी तुम्हाला ना बँकेत जावं लागतं, ना चेक लिहून द्यावा लागतो.

पैसे दुसऱ्याच्या खात्यात जमा झाले आहेत की नाही, हे ही लगेच ऑनलाईन समजतं. ग्राहक एखादी व्यक्ती असो, उद्योजक किंवा संस्था किंवा विश्वस्त निधी.  दोन वेगवेगळ्या शहरांमध्ये असलेल्या व्यक्तीही कमीत कमी वेळात पैशाची देवाणघेवाण करू शकतात. काही विशिष्ट सेवांसाठी तर बँकेत खातं असण्याचीही गरज नाही.

एका खात्यातून दुसऱ्या बँक खात्यात (दोन्ही खाती स्वत:ची असतील तरी चालेल) ऑनलाईन पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी तीन पद्धती प्रचलित आहेत. NEFT, RTGS आणि IMPS. तीनही पद्धती सर्व प्रकारच्या ग्राहकांसाठी खुल्या आहेत. पण, तिघांचे नियम आणि उपयोग आणि सेवांसाठी लागणारे दर वेगवेगळे आहेत.

आधी त्यांचे अर्थ समजून घेऊया...

NEFT म्हणजे काय?

शब्दश: NEFT म्हणजे नॅशनल इलेक्ट्रॉनिक फंड ट्रान्सफर. देशांतर्गत आणि इलेक्ट्रॉनिक म्हणजे ऑनलाईन पैसे हस्तांतरित करण्याची सोय. रिझर्व्ह बँकेनं 2005 पासून भारतीय ग्राहकांना उपलब्ध करुन दिली आहे. तुमचं बँक खातं नसेल तर तुम्ही जवळच्या एखाद्या बँकेच्या शाखेत जाऊन तिथं रोखीने पैसे भरु शकता आणि ते पैसे मग तुम्ही सांगितलेल्या खात्यात ऑनलाईन जमा होतील, अर्थात NEFTच्या माध्यमातून...(तुम्ही खातेधारक नसलात तर अशा व्यवहारांसाठी 50 हजार रुपयांची मर्यादा आहे)

बँकेच्या दृष्टीने विचार केला तर दर अर्ध्या तासाला अशा ऑनलाईन नोंदणी झालेल्या व्यवहारांचा उपसा संबंधित बँक एकत्रपणे करत होती. म्हणजे आपण 8 वाजता पैसे हस्तांतरित करण्यासाठी नोंदणी केली असेल तर पुढच्या सेटलमेंटच्या वेळेला तुमच्या अर्जाची दखल घेतली जाणार. आतापर्यंत सकाळी आठ ते संध्याकाळी सात वाजेपर्यंत ही सेवा उपलब्ध होती. पण, आता 16 डिसेंबर 2019 पासून ही सेवा 24 तास सुरू करण्यात आली आहे.

हे पैसे त्याच दिवशी इच्छित बँक खात्यात जमा होतात. यापूर्वी NEFTचे व्यवहार बँकेला सुटी असेल तर होत नव्हते. आणि व्यवहारांवर रु. 1 ते 25 रुपयांपर्यंत शुल्कही लागू होत होतं. पण, रिझर्व्ह बँकेच्या नवीन निर्णयानुसार आता 2020 पासून ही सेवा पूर्णपणे मोफत झाली आहे.

रिझर्व्ह बँकेनं NEFT सेवा 24 तास सुरू ठेवण्याचा निर्णय जाहीर केला

तर 16 डिसेंबरपासून ही सेवा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंटरनेटमुळे ऑनलाईन बँक व्यवहार करणं शक्य झालं आणि त्यामुळे पैशाची देवाणघेवाण अनेक अर्थाने सोपी झाली.


सामग्री: जाणून घेऊया या धातूविषयी  माहिती नसलेल्या काही असामान्य गोष्टी:

1. सगळ्यांत जास्त सोनं कुठे?

जगात सर्वांत जास्त सोनं दक्षिण आफ्रिका आणि भारतात आढळतं. दक्षिण आफ्रिकेच्या जोहान्सबर्गमध्ये जगातली सर्वांत मोठी सोन्याची खाण आहे.

विटवॉटर्सरँड खोऱ्यातून जगाला सर्वांत जास्त सोनं मिळतं. आणि या खोऱ्याच्या 40 टक्के भागात अजूनही उत्खनन झालेलं नाही.

सोन्याची जगातली दुसरी सर्वांत मोठी खाण भारतात आहे, जी दक्षिण कर्नाटकमध्ये कोलार जिल्ह्यात आहे.

हडप्पा आणि मोहंजोदाडोमध्ये सापडलेल्या सोन्याच्या वस्तूंचा संदर्भही कोलार जिल्ह्यातील या खाणीशी जोडला गेला आहे.

2003 पासून कोलारमधील ही खाण जरी बंद असली तरी सोन्याच्या उत्पादनात भारत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

दक्षिण आफ्रिका आणि भारतापाठोपाठ उत्तर अमेरिकेमध्ये सोन्याचं मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन होतं. अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिकोमधील खाणींत बरंच सोनं सापडतं.

2. किंमत कशी ठरते?

सोन्याची किंमत लंडनमधून ठरते. 'लंडन बुलियन मार्केट'मध्ये ज्या दिवशी व्यवहार सुरू असतात त्यादिवशी दोन वेळा सोन्याची किंमत ठरवली जाते -- लंडन वेळेनुसार सकाळी 10.30 वाजता आणि दुपारी 3 वाजता ही किंमत ठरवली जाते.

या पद्धतीला 'लंडन गोल्ड फिक्स' म्हणतात. अशा पद्धतीने ठरवलेल्या सोन्याच्या दराला जगभरातील इतर मार्केट्समध्ये मान्यता आहे.

नाताळच्या आणि नवीन वर्षाच्या पूर्वसंध्येला फक्त एकदाच म्हणजे सकाळी सोन्याचे दर निश्चित केले जातात. हे दर अमेरिकन डॉलर्स, पाऊंड आणि युरोमध्ये निश्चित केले जातात.

3. भारतात सर्वांत जास्त सोनं कुठे सापडतं?

भारतात सध्या सोन्याच्या तीन खाणी आहेत - कर्नाटकाच्या हुट्टी आणि उतीमध्ये आणि झारखंडच्या हिराबुद्दिनी इथं.

गेल्या काही वर्षांपासून या तीनही खाणींमधलं उत्खनन कमी झालं आहे. त्यामुळे भारताला आता सोनं आयातीवर अवलंबून राहावं लागतं.

2001 मध्ये कर्नाटकातील कोलार खाण बंद करण्यात आली. जगात सोन्याच्या मोठ्या खाणींपैकी ती दुसऱ्या नंबरची खाण होती.

4. भारतात सर्वांत जास्त सोनं कुठे साठवलं आहे?

भारतात सर्वांत जास्त सोनं मंदिरांमध्ये आहे. केरळच्या तिरुवनंथपुरममधील पद्मनाभस्वामी मंदिरात नेमकी किती धन आहे, याचा नेमका अंदाज अजून कोणालाच नाही.

पण 2011 मध्ये कोर्टाच्या आदेशानंतर जेव्हा मंदिराचा खजिना उघडला गेला त्यात सोन्याच्या मूर्ती, भांडी, दागिने, नाणी आणि मौल्यवान रत्नं सापडली.

त्याची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दसरा असो, धनत्रयोदशी असो वा अक्षय्य तृतीया, सोनं खरेदीसाठी हे विशेष निमित्तच म्हणा. लक्ष्मीपूजन असो वा घरच्या लक्ष्मीची मागणी, सोन्याशिवाय हे सण अपूर्ण आहेत. पण सोनं नेमकं आलं कुठून? आणि ते आपल्या आयुष्यात इतकं महत्त्वाचं कधी झालं?