सामग्री: एके काळी महाराष्ट्रातही आसाराम यांच्या सत्संगांचे कार्यक्रम व्हायचे. त्यामुळे हे नाव नक्कीच अनेकांनी ऐकलं असेल. पण त्यांचा जन्म पाकिस्तानात झाला होता हे अनेकांना माहीत नसेल. त्यांच्याविषयीच्या 7 महत्त्वाच्या गोष्टी :

1. पाकिस्तानात जन्म

एप्रिल 1941मध्ये पाकिस्तानातल्या सिंध प्रांतातल्या बेरानी गावात जन्माला आलेल्या आसाराम यांचं खरं नाव असुमल हरपलानी आहे.

सिंध प्रांतातल्या व्यापारी समुदायाशी संबंधित असलेल्या आसाराम यांचं कुटुंब 1947च्या फाळणीनंतर अहमदाबाद शहरात येऊन स्थायिक झालं.

60च्या दशकांत त्यांनी लीला शाह यांना आपलं अध्यात्मिक गुरू मानलं. त्यानंतर लीला शाह यांनी असुमल यांचं नाव आसाराम असं ठेवलं.

1972 मध्ये आसाराम यांनी अहमदाबादपासून जवळपास 10 किलोमीटर दूर साबरमती नदीच्या किनाऱ्यावर वसलेल्या मुटेरामध्ये त्यांचा पहिला आश्रम सुरू केला. इथून सुरू झालेला आसाराम यांचा अध्यात्मिक प्रकल्प हळूहळू गुजरातमधल्या शहरांमार्गे देशातल्या इतर राज्यांमध्ये पोहोचला.

2. भक्ती आणि संपत्ती

सुरुवातीला गुजरातच्या ग्रामीण भागातले गरीब, मागास आणि आदिवासी वर्गातले आसाराम बापूंचे भक्त बनले. प्रवचन, देशी औषधं आणि भजन-किर्तन या त्रिसूत्रीच्या जोरावर आसाराम यांचा प्रभाव हळूहळू शहरी मध्यमवर्गांमध्ये वाढू लागला.

सुरुवातीच्या वर्षांत प्रवचनानंतर प्रसादाच्या नावाखाली मिळणाऱ्या मोफत जेवणामुळे आसाराम यांच्या 'भक्तांच्या' संख्येत वेगानं वाढ झाली. आसाराम यांच्या अधिकृत वेबसाईटनुसार, आज जगभरात त्यांचे 40 लाख अनुयायी आहेत.

नंतरच्या काही वर्षांत आसाराम यांनी आपला मुलगा नारायण साई यांच्यासह देश-विदेशात 400 आश्रमांचं जाळं उभारलं.

आसाराम यांच्या या व्यापक प्रभावामुळे भक्त आणि आश्रमांच्या संख्येच्या बरोबरीनंच त्यांच्या संपत्तीचा आकडाही मोठा आहे. त्यांची जवळपास 10 हजार कोटींची संपत्ती आहे. सध्या केंद्र आणि गुजरात सरकार, कर विभाग, अंमलबजावणी संचालनालय त्यांच्या संपत्तीचा अधिक तपास करत आहेत. या तपासात आश्रमांसाठी बेकायदेशीररीत्या जमिनी गिळंकृत केल्याच्या तक्रारींचाही समावेश आहे.

3. भाजप-काँग्रेस नेत्यांशी जवळीक

भक्तांची संख्या वाढल्यानंतर राजकीय नेत्यांनीही आसाराम यांच्या माध्यमातून एका मोठ्या मतदार समूहावर आपली पकड घट्ट करण्याचा प्रयत्न केला.

संग्रहित छायाचित्र

1990 पासून 2000च्या दशकापर्यंत त्यांच्या भक्तांच्या यादीत भारताचे माजी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जोधपूर कोर्टाने आसाराम बापूंना अल्पवयीन मुलीवर बलात्कार केल्याच्या प्रकरणी दोषी ठरवलं आणि आमरण जन्मठेपेची शिक्षा सुनावली.


सामग्री: एकेक रुपयाची भीक मागायला सुरुवात केली.  मुलांना सोबतीला घेऊन त्यांनी भीक मागितली.

लहान मुलांना भीक मागण्यास प्रवृत्त केल्याच्या आरोपाखाली मतीन यांची रवानगी तुरुंगात झाली. पण मतीन खचले नाहीत. सुटका झाल्यावर पुन्हा कामाला लागले.

या शाळेसाठी मतीन यांच्या काकांनी त्यांना शेतीलगतची जमीन देणगीदाखल दिली. समाजातून मदतीचे हात पुढे आले.

मैत्र मांदियाळी या संस्थेनं इमारती बांधून दिल्या. दात्यांचा ओघ वाढला. शैक्षणिक साहित्य, धान्य, चक्की, शाळेचा सदरा आदी वस्तू दानात मिळू लागल्या.

सध्या 20 शिक्षक आणि शिक्षकेत्तर कर्मचारी शाळेमध्ये अल्पशा मानधनावर शाळेत कामावर आहेत.

(अमरावतीहून नितेश राऊत यांचा बीबीसी मराठीसाठी रिपोर्ट)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुळात जगण्याचाच प्रश्न ज्या समाजापुढे आहे, त्यांच्यासाठी आहे ही शाळा - 'प्रश्नचिन्ह'. मुलांच्या शिक्षणासाठी मतीन भोसले यांनी हातात भिक्षापात्र सुद्धा घेतलं.


सामग्री: एकेकाळी कॉंग्रेसचा बालेकिल्ला म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मुस्लिम बहुल सीमांचल भागात मतदारांनी कॉंग्रेसला नाकारून 'एमआयएम'च्या पारड्यात झुकतं माप टाकलं.

'एमआयएम'चा सीमांचलमधील विजय राजकीय विश्लेषकांनाही अचंबित करणारा आहे.

राजकीय अभ्यासक अशोक चौसाळकर यांच्या मते, "बिहारमध्ये 'एमआयएम'ने मुस्लीम मतांचं विभाजन केलं. कॉंग्रेस आणि राजदच्या परंपरागत मुस्लीम मतांना छेद दिला. हेच महागठबंधन सत्तेपासून दूर राहण्याचं प्रमुख कारण आहे."

काँग्रेसने कायमच 'एमआयएम'मुळे मुस्लीम मतांचं विभाजन झाल्याचं आणि आपल्या पराजयाचं खापर त्यांच्यावर फोडण्याचं काम केलं आहे. आतापर्यंत वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये आणि वेगवेगळ्या निवडणुकांमध्ये हे दिसून आलं आहे.

अशा परिस्थितीत मग काँग्रेस 'एमआयएम' सोबत हातमिळवणी करून मतांच विभाजन का टाळू शकत नाही? भाजपला पराभूत करण्यासाठी कॉंग्रेस-'एमआयएम' एक होऊ शकतात का? काँग्रेस त्यासाठी पुढाकार का घेत नाही? त्याची कारणं काय आहेत? या प्रश्नांची उत्तरं आम्ही राजकीय अभ्यासकांकडून जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.

बिहार निवडणुकीनंतर काय म्हणाले होते ओवेसी?

बिहार निवडणुकीतील पराभवानंतर कॉंग्रेसने 'एमआयएम'वर 'वोट कटवा' पक्ष म्हणजेचं मतं खाणारा पक्ष असल्याचा आरोप केला. त्याआधी "आम्ही कॉंग्रेस आणि राजदसोबत चर्चा करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांनी प्रतिसाद दिला नाही," असं ओवेसी म्हणाले होते.

कॉंग्रेसच्या या 'वोट कटवा' आरोपावर उत्तर देताना एमआयएमचे अध्यक्ष असदुद्दीन ओवेसी म्हणाले, "पहिल्या प्रमाणे कॉंग्रेसने पुन्हा 'वोट कटवा' अशी ओरड सुरु केली आहे. त्यांच्या पक्षाचं अपयश ते एमआयएमवर टाकण्याचा प्रयत्न करत आहेत."

"येत्या काळात पश्चिम बंगाल आणि उत्तरप्रदेश निवडणुकीतही एमआयएम उमेदवार उभे करणार आहे. आम्हाला निवडणूक लढण्यापासून कोण रोखू शकतं," असा सवाल करत ओवेसी यांनी त्यांची राजकीय महत्त्वाकांक्षा स्पष्ट केली.

बिहारमध्ये ओवेसींच्या विचारसरणीला मुस्लीम मतदारांनी साथ दिली. येणाऱ्या काळात पश्चिम बंगालमध्ये निवडणुका आहेत. एमआयएम या राज्यातही उमेदवार उभे करणार आहे.

याबाबत ज्येष्ठ पत्रकार रशीद किदवई सांगतात, "पश्चिम बंगालच्या मालदा, रायगंज या भागात मोठ्या संख्येने मुस्लीम मतदार आहे. या मतदारांनी आमच्या हिताचे प्रश्न उपस्थित करणाऱ्या पक्षाला मतदान करू अशी भूमिका घेतली. तर, कॉंग्रेससाठी मोठं आव्हान उभं राहिल."...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नुकत्याच पार पडलेल्या बिहार विधानसभा निवडणुकीत असादुद्दीन ओवैसींच्या 'ऑल इंडिया मजलिस ए एत्तेहाद उल मुसलमीन' (AIMIM) ला पाच जागांवर विजय मिळाल्या.


सामग्री: एकेकाळी ट्राऊझर्सचा काळ होता, लांबसडक, कधीकधी तर बेलबॉटम्सही. मग आला जीन्सचा काळ. मध्ये कार्गो पँट्सचाही ट्रेंड आला होता आणि आता तर चिनोज.

तसंच एकेकाळी क्लीन शेव म्हणजे स्टायलिश आणि सभ्य, असं समीकरण होतं. आता दाढी वाढवण्याचा काळ आहे.

कुणी बेढब दाढी ठेवतं तर कुणी एकदम स्टायलिश. आणि दाढीकडे आता एक फॅशन स्टेटमेंट म्हणूनच बघितलं जातं.

अनेकदा महिलांना आकर्षित करायला पुरुष फॅशनचा सहारा घेतात. याचाच एक भाग म्हणून आजकाल दाढी ठेवणाऱ्या पुरुषांचं प्रमाण वाढलेलं दिसून येत आहे. पण दाढीमुळे महिलांवर प्रभाव पडतो का?

दाढीत पुरुष आणखी आकर्षक दिसतात का?

तसं तर महिला पुरुषांच्या दाढीवर फिदा होतात, याचा कोणताही वैज्ञानिक पुरावा नाही. पण दाढीतले पुरुष महिलांना आवडतात, असं काही सर्व्हे सांगतात.

पण काही सर्व्हेंनुसार क्लीन शेव केलेले पुरुषही महिलांना आवडतातच. मग नेमका कौल कुणाच्या बाजूने?

आणि आणखी एक प्रश्न उरतो - दाढीचे फायदे तरी किती?

दाढीचे फायदे काय?

मानवी उत्क्रांतीचा इतिहास सांगताना वैज्ञानिक म्हणतात की, दाढी पुरुषांना महिलांपेक्षा वेगळं अधिक शक्तीशाली दाखवण्यासाठी वापरली जायची.

पण खरंतर प्रत्येक माणूस जोडीदाराच्या शोधात असतो. देखण्या पुरुषांना चांगली मुलगी मिळते, असा समज अनादीकाळापासून चालत आल्यानं पुरुष स्वत:च्या चेहऱ्यावर प्रयोग करत आले आहेत.

लाजाळू किंवा मितभाषी पुरुषांपेक्षा बिनधास्त, स्मार्ट आणि स्ट्राँग पुरुष महिलांशी अधिक सहजतेने बोलूचालू शकतात. अनेक सर्व्हेंमधूनही हेच कळतं की स्त्रियांबरोबरच पुरूषांनाही दाढी ठेवणारे पुरुष ताकदवान, अनुभवी आणि आक्रमक वाटतात.

महिलांना आकर्षित करण्यासाठी पुरुषांनी फक्त दाढी-मिशा ठेवणं पुरेसं नाही.

1842 ते 1971 दरम्यान ब्रिटनमध्ये करण्यात आलेल्या एका संशोधनानुसार दाढी आणि केसांच्या फॅशनमागे स्वत:साठी जोडीदार शोधणं, हाच प्रमुख उद्देश होता.

शिवाय, त्याकाळी ब्रिटनमध्ये महिलांची संख्या पुरुषांच्या तुलनेने बरीच कमी होती. म्हणून जोडीदार मिळावा म्हणून दाढी ठेवणाऱ्या पुरुषांची संख्याही जास्त होतं.

असं असलं तरी पुरुषाची ताकद त्यांच्या दाढीवरून ठरत नाही. तर यात त्या पुरुषाच्या आवाजाचाही खूप मोठा वाटा असतो.

शक्तीशाली पुरुषांचा आवाज इतरंपेक्षा खूप वेगळा असतो. लोकसुद्धा अशाच लोकांना नेता म्हणून निवडतात ज्यांच्या आवाजात दम असतो, जोश असतो.

दाढीमुळं महिलांवर प्रभाव पडतो...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"क्लीन शेव" आणि "जेंटलमन लुक"चा काळ गेला. आजकाल दाढी वाढवण्याचा ट्रेंड आहे. आपल्यापैकी बरेच जण तर 'No Shave November' ही फॉलो करत आहेत. पण पुरुषांच्या व्यक्तिमत्त्वावर दाढीचा प्रभाव कसा पडतो?


सामग्री: एकेकाळी ब्रिटिशांनी 'थंड हवेचं ठिकाण' म्हणून घोषित केलेल्या पुणे शहराच तापमान 28 एप्रिल रोजी 43 अंश सेल्सिअस नोंदवल गेलं. तुलनेने थंड असलेलं नाशिकही मागच्या आठवड्यात 42.7 अंश सेल्सिअस वर पोहोचलं होतं.

दुसऱ्या टोकाला गेलंत की विदर्भ आणि उन्हाळा हे शब्द अगदी समानार्थी असल्यासारखे वापरले जातात.

यावर्षीही विदर्भात तीव्र उन्हाळा आहे. त्यातल्या त्यात गेल्या काही दिवसांपासून उष्णतेची लाट किंवा हीट वेव्ह वगैरे आलीये म्हणे, म्हणजे पारा आणखीनच वाढू लागला आहे.

आधी पंख्याने भागणाऱ्या पुण्यात आता कूलरची गरज भासू लागली आहे, आणि जिथे कूलरमध्येच अख्खा उन्हाळा निघून जायचा त्या नागपुरात आता एसीशिवाय राहणं असह्य झालं आहे. वातावरणातला हा गोंधळ कशामुळे? नेमकं चाललंय तरी काय हे?

उष्णतेची लाट म्हणजे काय?

उष्णतेची लाट साधारण मार्च महिन्याच्या सुरुवातीला येते आणि जून महिन्यापर्यंत असते. जेव्हा एखाद्या प्रदेशातलं तापमान सामान्य तापमानापेक्षा 4.5 डिग्रीने जास्त असतं, तेव्हा तिथे उष्णतेची लाट आल्याचं म्हणतात.

नागपूर प्रादेशिक वेधशाळेतील वैज्ञानिक अरुण गोडे सांगतात की जर मैदानी भागात कमाल तापमान 40 अंशापेक्षा जास्त असेल, किनारी भागात 37 अंशापेक्षा जास्त असेल आणि डोंगराळ भागात कमाल तापमान 30 अंशापेक्षा असेल तर उष्णतेची लाट आहे, असं समजलं जातं.

"एखाद्या भागात तापमान 45 अंशापेक्षा जास्त असेल तर 'उष्णतेची लाट' आणि 47 अंशापेक्षा जास्त असल्यास उष्णतेची 'तीव्र लाट' असल्याचं जाहीर करण्यात येतं. सलग दोन दिवस ही परिस्थिती असल्यास उष्णतेची लाट असल्याचं दुसऱ्या दिवशी जाहीर केलं जातं," त्यांनी सांगितलं.

लाट कशी असते, हे सामान्य व्यक्तीला समजण्यासाठी तीन रंगांचा वापर केला जातो. पिवळा रंग म्हणजे 'लक्षवेधी' इशारा, नारंगी रंग म्हणजे 'सतर्कतेचा' इशारा आणि लाल रंग म्हणजे लोकांसाठी दक्षता घेण्याचा इशारा आणि प्रशासनाने योग्य ती पावलं उचलण्याचा इशारा असतो, असंही गोडे पुढे सांगतात.

पुणे एकेकाळची 'नो फॅन' सिटी

30 एप्रिल 1897 रोजी पुण्याचं तापमान 43.3 अंश सेल्सिअस नोंदवलं गेलं होतं. त्यामुळे गेल्या आठवड्यातील तापमान गेल्या 122 वर्षांतील सर्वोच्च तापमानाच्या जवळ जाणारं होतं. भारतीय हवामान खात्याचे माजी संचालक रंजन केळकर यांच्यानुसार पुणे शहराचा बदललेला 'विंड पॅटर्न' (वारे वाहण्याच्या दिशांचा पॅटर्न) याला कारणीभूत आहे.

"पूर्वी पुण्यात इतकी वनसंपदा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दरवर्षी एप्रिल-मे महिने लागले की चर्चांपासून वृत्तपत्रांच्या हेडलाइन्सपर्यंत तापमानाचा आकडा हा सर्वत्र चर्चेचा विषय असतो. यंदा तर देशात राजकीय गरमागरमी सुरू असतानाच लोकांना निसर्गाचे चटके बसत आहेत.


सामग्री: एकेकाळी या गावात सुपीक जमीन, भरपूर पाणी अशी सुबत्ता होती. खाण व्यवसाय या गावात आला आणि शेती हाच मुख्य व्यवसाय असलेले इथले शेतकरी खाण कामगार बनले. मग कोणी ट्रक ड्रायव्हरचं तर कोणी ट्रकच्या क्लिनरचं काम करू लागलं आणि अनेकांनी ट्रक खरेदी करून ते भाड्याने दिले.

थोड्या थोड्या अंतरावर ट्रक दुरुस्त करणारे गॅरेज सुरू झाले. एका वेळी 1800 ट्रकची वाहतूक सुरू असायची.

पण सुप्रीम कोर्टाने नुकताच बेमुदत उत्खननावर बंदीचा घातल्यानंतर या खाणपट्ट्यातील महत्त्वाचं गाव म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या पिसुर्लेवर आता मात्र शोककळा पसरली आहे. पूर्णपणे खाणींवर आधारीत व्यवसायांवर अवलंबून असणाऱ्या या गावात घरटी चार-पाच ट्रक आहेत.

शेती सोडून देऊन गेल्या कित्येक वर्षात खाण हेच इथल्या लोकांचं उदरनिर्वाहाचं मुख्य साधन बनलंय.

आज ही अवस्था फक्त पिसुर्ले गावाची नाही तर खाणींवर अवलंबून झालेल्या आमोणा-नावेली, पिळगाव अशा असंख्य गावांची आहे.

गोव्यातील खाणी

पण ही परिस्थिती अचानक उद्भवलेली नाही. खाणव्यवसायातून मिळणारा पैसा, त्यातून आलेली अपप्रवृत्ती, नियमांचं उल्लंघन, सत्तेत खाणमालकांचा प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष सहभाग, पर्यावरणाची हेळसांड, अशा किती तरी गोष्टींची परिणती म्हणजे ही बंदीचा आदेश असल्याचं या क्षेत्रातले जाणकार सांगतात.

गोव्यातील खाणींचा इतिहास

मुख्यत्वे लोह आणि मॅंगनीज हे खनिज मोठ्या प्रमाणावर गोव्यात सापडतात. हा खनिज साठा गोव्यात प्राचीन काळापासून आहे आणि याचे अनेक पुरावे वेगवेगळ्या संदर्भ ग्रंथांमधून मिळतात.

संशोधक डॉ. नंदकुमार कामत यांच्यानुसार गोव्यात प्राचीन काळापासून लोह संस्कृती विकसित होती. मौर्य काळापासून गोव्यात इथल्या लोहखनिजाचा मर्यादित वापर होत असावा. लामगाव, रिवण इथे तसे पुरावेही सापडले आहेत.

16व्या शतकात पोर्तुगीजही खाण व्यवसायात उतरायला घाबरत होते. इथल्या खनिज संपत्तीच्या लोभापायी गोव्यावर अनेक आक्रमणं होतील आणि पोर्तुगिजांना ती थोपवण्यात जास्त शक्ती खर्च करावी लागेल, या भीतीपोटीच त्यावेळच्या व्हॉइसरॉयने खाण व्यवसायापासून दूर राहण्याचं धोरण स्वीकारलं.

परंतु त्यानंतर काही वर्षांनी गोव्यात उद्भवलेल्या भयानक आर्थिक दिवाळखोरीमुळे पोर्तुगीज खाण व्यवसायात येण्यापासून स्वतःला रोखू शकले नाही. 1950च्या आसपास पोर्तुगिजांनी भाडेतत्त्वावर भरमसाठ परवाने देऊन गोव्यात रीतसर खनिज उत्खनन सुरू केलं. इथूनच गोव्यात खाण उद्योगाला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पणजीपासून 35 कि.मी. अंतरावर असलेल्या पिसुर्ले गावात काही महिन्यांपूर्वी खूप गजबज होती. पण सुप्रीम कोर्टाने खाणींवर बंदी घातल्यानंतर या गावावर मरणकळा आली आहे.


सामग्री: एकेकाळी राज्याच्या सर्व सत्ताकेंद्रात आणि निर्णयप्रक्रियेत अग्रभागी असणारा पक्ष आज मागेमागे पडत चालल्याचं दिसतं.

यात्रांच्या राजकारणामध्ये पिछाडी?

सत्तेत असणाऱ्या शिवसेनेने 'जनआशीर्वाद यात्रे'तून सर्वांत आधी महाराष्ट्र पिंजून काढायला सुरूवात केली. त्या पक्षाचे युवानेते आदित्य ठाकरे सर्व शहरी, ग्रामिण भागासकट आदिवासी प्रदेशातही फिरून लोकांशी बोलायला सुरूवात केली.

कॉलेजला जाणाऱ्या आणि मतदानाचा अधिकार नुकताच मिळालेल्या युवकांशीही ते संवाद साधू लागले. पाठोपाठ भाजपनं 'महाजनादेश यात्रा' सुरू करून लोकांमध्ये जायला सुरूवात केली.

लोकसभेच्या निवडणुकीचे निकाल जाहीर झाल्यानंतर काही आठवड्यातच या दोन्ही सत्ताधारी पक्षांनी आपला राजकीय संवाद वाढवायला सुरूवात केली. त्यानंतर राष्ट्रवादीने 'शिवस्वराज्य' यात्रेद्वारे लोकांमध्ये जाण्याचा निर्णय घेतला.

या तिन्ही यात्रा गेले अनेक दिवस महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यांमध्ये आधीपासूनच प्रवास करत आहेत. काँग्रेसने आज आपली 'पोलखोल यात्रा' सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. इतर तीनही महत्त्वाचे पक्ष या यात्रांच्या राजकारणात आघाडीवर असताना काँग्रेसची यात्रा मात्र इतक्या उशिरा सुरू होणं सर्वांसाठी आश्चर्याची गोष्ट ठरली.

2014 पासून महाराष्ट्र काँग्रेसची स्थिती

2014 साली भारतीय जनता पक्ष, शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेस हे चारही पक्ष स्वबळावर लढले. युती आणि आघाडीविना झालेल्या या निवडणुकीत अनेक धक्कादायक निकाल पाहायला मिळाले. त्या निवडणुकीत भाजपला 122 जागा तर शिवसेनेला 63 जागांवर विजय मिळवता आला. काँग्रेसला 42 तर राष्ट्रवादी काँग्रेसला 41 जागा मिळाल्या.

राधाकृष्ण विखे पाटील

शिवसेनेच्या पाठिंब्यावर सत्ता स्थापन होण्याआधीच राष्ट्रवादी काँग्रेसने पाठिंबा देऊन भाजपच्या मुख्यमंत्र्यांनी शपथही घेतली. त्यामुळे काँग्रेसचा विरोधीपक्षनेतेपद मिळण्याऐवजी काही काळ शिवसेनेचे एकनाथ शिंदे विरोधीपक्षनेतेपद मिळाले.

काही काळानंतर शिवसेना सत्तेत सहभागी झाल्यावर काँग्रेसला विरोधी पक्षनेतेपद मिळाले. हे पद ज्या राधाकृष्ण विखे-पाटील यांना मिळाले ते आपल्या मुलासह आता भाजपामध्ये आहेत. राधाकृष्ण स्वतः राज्य मंत्रिमंडळात कॅबिनेट मंत्री झाले तर त्यांचे पुत्र सुजय अहमदनगरमधून भाजपाच्या तिकिटावर खासदार झाले.

अखेर काँग्रेसने शेवटच्या काही आठवड्यांसाठी विरोधीपक्षनेते पद  विजय वडेट्टीवार यांच्याकडे दिले....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्राची स्थापना झाल्यापासून राज्याच्या राजकारणावर काँग्रेस पक्षाचा प्रदीर्घकाळ प्रभाव राहिला आहे. हा प्रभाव सामाजिक, राजकीय, सहकारी, सांस्कृतिक आणि अर्थविषयक सर्व संस्थांवर होता. मात्र गेल्या काही वर्षांमध्ये विशेषतः राष्ट्रवादीची स्थापना झाल्यानंतर आणि 2014 साली केंद्रासह राज्यात सत्तांतर झाल्यापासून हे चित्र बदलल्याचं दिसतं.


सामग्री: एकेकाळी संगीत नाटकांचा अविभाज्य घटक असलेलं ऑर्गन हे वाद्य काळाच्या ओघात मागे पडू लागलं होतं.

गुंतागुंतीची रचना असलेल्या या वाद्याला मागणी कमी होती असं नाही, पण जगभरातच त्याची निर्मिती थांबली होती.

अमेरिकेसारख्या देशात ऑर्गन भंगारात काढले जाऊ लागले होते. हार्मोनियम, पिआनो आणि इलेक्ट्रॉनिक वाद्याच्या जमान्यात हे वाद्य मागे पडलं होतं.

पाहा व्हीडिओ : दुर्मिळ ऑर्गनला पुनरुज्जीवित करणार अवलिया

नाटक आणि संगीताची आवड असणारे दाते वेगवेगळ्या कार्यक्रमांना हजर राहत. २००१ साली संगीत नाटकात पहिल्यांदा त्यांनी ऑर्गन आणि त्यामधून उमटणारे सूर अनुभवले. त्यापूर्वीच हार्मोनियमशी त्यांची गट्टी जमली होती. ऑर्गनचे सूर इतके मधूर होते की, उमाशंकर दाते त्याच्या प्रेमात पडले.

हे वाद्य आपल्याकडे असावं त्यांना वाटू लागलं. त्यांना हार्मोनियम वाजवता येत होतं पण ऑर्गनच्या सूरांची उंची हार्मोनियमला गाठता येणार नाही असं वाटून त्यांनी ऑर्गनचा शोध सुरू केला. पण त्यांच्या पदरी निराशाच पडली. मग आपणच हे वाद्य का बनवू नये याचा विचार त्यांनी सुरू केला.

१९५० साली पूर्वी जर या वाद्याची निर्मिती होत होती तर आताच्या आधुनिक युगात तर हे आणखी सोपं होऊ शकतं, असं दातेंना सतत वाटत होतं.

अखेर मुंबईत राहणारे मुकुंद आठवले यांनी जुन्या ऑर्गनचा साऊंड बॉक्स त्यांना मिळवून दिला. त्याचवेळी अमेरिकेतल्या एका मित्राच्या मदतीनं ऑर्गनचे ५० रिड्सही मिळवण्यात ते यशस्वी झाले. लाकडी मिलींग मशीन दातेंनी स्वतः बनवली.

जिद्द, चिकाटी, आत्मविश्वासाच्या जोरावर आणि जिज्ञासेच्या बळावर त्यांनी १० वर्ष केलेल्या संशोधनाला सत्यात उतरवलं. या काळात चुका आणि त्यामधून पुन्हा दुरुस्त्या करत त्यांचे जवळचे हार्मोनियम निर्माते वामन मेस्त्री यांच्या सहकार्यानं २०१३ साली भारतीय बनावटीचा पहिलं ऑर्गन निर्माण करण्यात यशस्वी झाले.

त्यांच्या या कामाची दखल 'सक्शन रीड ऑर्गन सोसायटीनं' देखील घेतली. या सोसायटीच्या तिमाही नियतकालिकात दातेंवर नऊ पानांचा लेख देखील छापून आला. अमेरिकेत राहणारे हार्मोनियम निर्माते डेव्हिड एस्टस यांनी त्यांच्या कामाचं विशेष कौतुक केलं.

ते म्हणतात, "एखादी व्यक्ती पुन्हा या वाद्याची निर्मिती करत आहे हे ऐकून खूप आनंद झाला. त्यांच्या या कार्याची दखल घेण्याचं कारण म्हणजे हे वाद्य बनवणारे ते जगातील एकमेव निर्माते असावेत."

बऱ्याच जणांना ऑर्गन आणि हार्मोनियम हे एकच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"1950 नंतर संपूर्ण जगभरात ऑर्गन निर्मिती थांबली होती. इतकं सुरेल वाद्य कुठेच मिळू नये ही गोष्ट मनाला पटत नव्हती. या वाद्याला संजीवनी मिळायला हवी, असं मला वाटू लागलं. मग आपणच या वाद्याच्या निर्मिती का करू नये, हा विचार मनात घोळू लागला," निसर्गरम्य रत्नागिरी जिल्ह्यातल्या आडविरे गावातले उमाशंकर दाते तळमळीनं बोलत होते.


सामग्री: एखादा खेळ खेळणं हे भारतीय लोकांच्या आयुष्यातला अगदी अविभाज्य म्हणावा असा घटक नाही. बीबीसीच्या सर्वेक्षणात सहभाग घेतलेल्या प्रत्येक तिसऱ्या व्यक्तीने सांगितलं आहे की त्यांनी कोणत्या ना कोणता खेळ खेळलेला आहे. जागतिक पातळीवर फिनलँड, डेन्मार्क, स्वीडन या देशात दोन तृतियांश लोक विविध क्रीडा स्पर्धांमध्ये भाग घेतात. एकूण युरोपात ही सरासरी अर्ध्यापेक्षा जास्त आहे.

2. भारतीय लोक खेळात का भाग घेत नाही?

शाळा आणि महाविद्यालयाच्या पातळीवर सोयीसुविधेच्या अभावामुळे खेळात भाग घेत नाही असं या सर्वेक्षणात सहभागी झालेल्या लोकांनी सांगितलं. तसंच आई वडील कायम अभ्यासाला जास्त महत्त्व देतात त्यामुळे एखादा खेळ खेळणं म्हणजे वेळेचा सदुपयोग नाही असं पालकांना वाटतंय.

मात्र ऑलिम्पिकसारख्या स्पर्धांमध्ये जेव्हा भारताची कामगिरी चांगली होऊ लागली तेव्हा खेळाडूंना हिरो म्हणून पाहण्याची संस्कृती विकसित होऊ लागली. तरी क्रीडा क्षेत्राबाबत भारतीयांची विचारसरणी फारशी बदललेली दिसत नाही.

3. ऑलिम्पिक सारख्या खेळात किती भारतीय महिलांनी भाग घेतला आहे?

भारतीयांनी ऑलिम्पिकमध्ये आतापर्यंत 28 पदकं जिंकली आहेत. त्यातील 14 पदकं गेल्या 25 वर्षांत जिंकली आहेत.

अभिनव बिंद्रा ऑलिम्पिकमध्ये सुवर्णपदक जिंकणारे एकमेव भारतीय आहेत. त्यांनी 2008 मध्ये नेमबाजीत हे पदक मिळवलं होतं.

महिलांनी ऑलिम्पिकमध्ये पाच पदकं जिंकली आहेत. हा विजय गेल्या दोन दशकांत नोंदवला  आहे.

मागच्या ऑलिम्पिकमध्ये भारताने दोन पदकं जिंकली होती. दोन्ही पदकं महिलांनी मिळवली होती.  पी.व्ही.सिंधू ने बॅडमिंटन तर साक्षी मलिकने कुस्तीत कांस्यपदक मिळवलं होतं.

अनेक लोकांच्या मते ऑलिम्पिकच्या प्रदर्शनाच्या आधारावर भारतात खेळाची स्थिती समजू शकत नाही कारण भारतातला लोकप्रिय खेळ ऑलिम्पिकमध्ये  येतच नाही.

4. भारतीयांचे लोकप्रिय खेळ कोणते?

बीबीसी च्या सर्वेक्षणात भाग घेणाऱ्या 15 टक्के लोकांचा लोकप्रिय खेळ क्रिकेट आहे. आश्चर्यकारकरीत्या क्रिकेटपाठोपाठ 13 टक्के लोकांचा लोकप्रिय खेळ कबड्डी आहे. त्यानंतर सहा टक्के लोकांना योगात जास्त रस आहे. बुद्दिबळ तीन टक्के लोकांमध्ये लोकप्रिय आहे. हॉकीचं प्रमाण दोन टक्के आहे.

5. मुलींचं क्रिकेटमधील योगदान किती आहे?

क्रिकेट खेळणाऱ्या मुलींचं प्रमाण अगदीच कमी आहे. पुरुषांशी तुलना करायची झाल्यास  त्यांच्या तुलनेत फक्त पाच टक्के महिला क्रिकेट खेळतात. असं असलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

क्रीडा आणि क्रीडाक्षेत्रात स्त्रियांचं योगदान किती आहे या विषयावर बीबीसीने 14 राज्यांत 10,181 लोकांचं सर्वेक्षण केलं. त्यात पुढील गोष्टी आढळल्या.

1. किती भारतीयां ना खेळण्यात रस आहे ?


सामग्री: एखादा व्यवसाय सुरु करण्याची कल्पना कोणाला आणि कधी सुचेल हे सांगता येत नाही. इंजिनिअर झालेल्या कल्पनानं नववधूंच्य़ा गजऱ्यांचा व्यवसाय सुरु केला आहे. आज तिच्या कंपनीच्या 45 शाखा आहेत. हा व्यवसाय फेसबुकचा वापर करून कसा करता आला हे तिनं सांगितलं आहे. पाहा व्हीडिओ...

आज तिच्या कंपनीच्या 45 शाखा आहेत. हा व्यवसाय फेसबुकचा वापर करून कसा करता आला हे तिनं सांगितलं आहे. पाहा व्हीडिओ...

व्हीडिओ - संगीतम, बीबीसी तेलुगू

निर्मिती - निकिता मंधानी

#BBCOneMinute

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एखादा व्यवसाय सुरू करण्याची कल्पना कोणाला आणि कधी सुचेल हे सांगता येत नाही. इंजिनिअर झालेल्या कल्पनानं नववधूंच्य़ा गजऱ्यांचा व्यवसाय सुरू केला आहे.


सामग्री: एखादी गगनचुंबी इमारत कोणत्याही आधार आणि दोराविना चढणं हे साहस चीनच्या वू याँगनिंग यांच्यासाठी नित्याची बाब. केवळ चढणंच नव्हे तर इमारतीच्या टोकाला केवळ बोटांच्या आधारे लोंबकळून स्वतःच चित्रीकरण करण्यातही वू याँगनिंग आघाडीवर असायचे. मात्र, हेच साहस करताना ६२व्या मजल्यावरून पडून त्यांचा मृत्यू झाला.

अनेक दिवसांपासून वू यांच्या या स्टंटचे व्हीडिओ सोशल मीडियावर न आल्यानं त्यांच्या हजारो चाहत्यांनी चिंता व्यक्त केली.

कारण, वू याँगनिंग हे नियमित Huoshan आणि Kuaishou या वेबसाईटवर आपल्या साहसाचे व्हीडिओ टाकत असत. मात्र, त्यांचे व्हीडिओ येणं बंद झालं होतं.

अखेर चीनमध्ये 'रूफटॉपर' म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या वू याँगनिंग यांचा मृत्यू झाल्याच्या बातमीला प्रथम त्यांच्या मैत्रिणीनं आणि नंतर तिथल्या स्थानिक प्रशासनानं दुजोरा दिला.

चांगशा शहरातल्या एका इमारतीवर चढण्याचा प्रयत्न करताना त्यांचा तोल गेल्याचा व्हीडिओ या आठवड्यात सोशल मीडिया व्हायरल झाला. त्यांच्या अखेरच्या प्रयत्नाचा हा व्हीडिओ पाहून अनेकांच्या काळजाचा ठोका चुकला.

याँगनिंग यांच्या मृत्यूनंतर इंटरनेटवरील 'कॅश फॉर क्लिप्स'ची काळी बाजू समोर आली आहे. पैसे देऊन असे थरारक व्हीडिओ बघण्याची लोकांची बळावलेली वृत्ती याँगनिंग यांच्या मृत्यूला कारणीभूत असल्याचीही आता चर्चा होऊ लागली आहे.

याची कारणं वू याँगिनंग यांनी आतापर्यंत प्रसारित केलेल्या व्हीडिओंच्या आकडेवारीत लपली आहेत. याचा शोध बिजींग न्यूज या वृत्तवाहिनीनं घेतला. Huoshan या वेबसाईटवर वू यांनी ५०० हून अधिक स्टंटचे व्हीडिओ थेट प्रक्षेपित केले होते.

त्यांचे व्हीडिओ त्यांच्या लाखो चाहत्यांनी पाहिले आहेत. हे व्हीडिओ पाहण्यासाठी वेबसाईटवर या चाहत्यांनी पैसेही भरले होते. एवढ्या व्हीडिओंचे मिळून त्यांना ५ लाख ५० हजार युआन म्हणजेच ५३ लाख ३२ हजार ७५० रुपये मिळाले होते.

यंदाच्या जून महिन्यात Huoshan वेबसाईटनं त्यांचे व्हीडिओं प्रमोट केले होते. चीनमधील राष्ट्रीय माध्यमांमध्ये या घटनेचे त्यानंतर तीव्र पडसादही उमटले.

"मृत्यूच्या जवळ जाऊन स्टंट करून त्याचं थेट प्रक्षेपण करायचं आणि वेबसाईटसारख्या मध्यस्थ संस्था त्यावरून पैसे मिळवणार; हे चुकीचं आहे. त्यामुळे मृत्यूभूमी आणि वेबासाईटमध्ये फरक तो काय?" अशी चर्चा द पेपर नावाच्या एका वृत्तपत्रातल्या लेखात करण्यात आली आहे.

"नफ्याच्या प्रयत्नात अशा वेबसाईट समाजात आपण घातक संदेश...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनमध्ये सध्य एका 'रुफटॉपर'च्या मृत्यूचा मुद्दा सर्वांच्याच चर्चेचा विषय ठरला आहे. या मृत्यूमुळे चीनमधल्या सोशल मीडिया साईट्स वादाच्या भौऱ्यात सापडल्या आहेत. त्यांच्या थेट लाईव्ह व्हीडिओ प्रक्षेपण सुविधेला मृत्यूचा सापळा बोललं जात आहे.


सामग्री: एखाद्या अॅनिमेशन पटाचा भाग वाटेल अशा या भीषण आगीने कॅलिफोर्नियाचं प्रचंड नुकसान केलं.

कॅलिफोर्निया आगीने आतापर्यंत किमान 71 लोकांचा मृत्यू आणि हजारपेक्षा जास्त लोक बेपत्ता असल्याचं अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

आगीच्या तडाख्यात निसर्गही सापडला.

कॅलिफोर्निया आगीने निसर्गसंपत्तीचं अतोनात नुकसान झालं.

आकाशाला भिडलेल्या आगीच्या ज्वाळा

संपूर्ण आसमंतात आगीचे लोट धुमसत होते.

आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडलेली वास्तू

आगीमुळे बेचिराख झालेलं घर

आगी शांत झाल्यानंतर नुकसान किती याचा अंदाज येऊ लागला

सैरावैरा पसरलेल्या आगीमुळे मालमत्तेचं विपरीत हानी झाली.

आगीचे परिणाम

आगीमुळे कॅलिफोर्निया भागाचं अपरिमित नुकसान झालं.

आगीच्या प्रकोपानंतर श्रांत झालेला प्रदेश

आगीमुळे उजाड झालेला प्रदेश

आगीमुळे कॅलिफोर्नियाचं कधीही भरून न येणारं नुकसान झालं आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेतल्या कॅलिफोर्निया भागात  वणवांमुळे  निसर्ग तसंच मालमत्तेचं अपरिमित नुकसान झालं आहे. आगीची धग आता शांत झाली आहे. आगीचे प्रकोप झेललेल्या निसर्गाची अवस्था छायाचित्रांद्वारे टिपली आहे.


सामग्री: एखाद्या चित्रपटाला साजेशी ही घटना आज पुण्यातील कोथरूडमध्ये घडली. मानव आणि प्राण्यातला संघर्ष हा नवा नाही पण तो कसा हाताळावा यावर भाष्य करणारा एक चित्रपट येऊन गेला आहे.

2008 साली उमेश कुलकर्णी दिग्दर्शित 'वळू' हा चित्रपट आला होता. गावात सोडलेल्या वळूला पकडण्याच्या अवतीभोवती त्याचं कथानक आधारित होतं.

'वळू' चित्रपटाचं लेखन गिरीश कुलकर्णी यांनी केलं होतं. चित्रपटाच्या कथेने सर्वांना विचार करण्यास भाग पाडलं होतं. आजच्या घटनेवरची गिरीश कुलकर्णी यांची प्रतिक्रियाही तितकीच विचार करायला लावणारी आहे. या घटनेच्या निमित्ताने बीबीसी मराठीने गिरीश कुलकर्णी यांच्याशी संवाद साधला.

मानवाने संवेदनशील व्हायला हवे अशी प्रतिक्रिया त्यांनी यावेळी दिली.

गिरीश कुलकर्णी म्हणतात, "एखादा माणूस रस्ता चुकून गावात आला, लहान मूल घर चुकून आजूबाजूला गेलं, तर आपण लगेच शोधाशोध करून त्याला रस्ता दाखवतो. त्याला त्याच्या घरी सोडतो.

"चुकलेला प्राणी जर आपल्याकडे आला तर त्याला कशी वागणूक द्यावी, याबाबत माणसाने गांभीर्याने विचार करण्याची गरज आहे. माणसाने संवेदनशील बनवण्याची गरज निर्माण झाली आहे.

"आपण फार हिंस्त्र होत चाललो आहोत. आमच्या कुतूहलापोटी, आमच्या उत्सुकतेपोटी, आमच्या हव्यासापोटी आपण हिंस्त्र होत आहोत. लोकांनी गर्दी केली आणि त्याला पळवलं.

"गवाच काय माणूसही सध्या घाबरलेला आहे. भयावह वर्तमान आहे. शहर माणसाला भीती घालतं. दडपून टाकतं. माणसाची ही कहानी आहे. मग या परिस्थितीत मुक्या जंगली प्राण्याचा काय चालेल?" असा सवाल त्यांनी केला.

वळू चित्रपटातील दृश्य

"अशा स्थितीत रागनवा मेला याचं नवल नाही. उलट तो मेला म्हणून सुटला असं म्हणावं लागेल. नाहीतर आपण कसंही त्याला मारलाच असता," असं ते उद्विग्नपणे कुलकर्णी म्हणतात.

"अशा घटना सातत्याने होत असतात. यापुढेही होत राहतील. मानव-बिबट्या संघर्ष आहे, मानव-वाघ संघर्ष आहे, त्यात आता रानगव्याचा समावेश झाला," असंच म्हणू शकतो.

"वन्यप्राण्यांचे वंशपरंपरागत मार्ग ठरलेले असतात. त्यांच्या अधिवासाचा कधीच विचार केला जात नाही. त्याच्यात आम्ही हस्तक्षेप करतो. त्यांचं अस्तित्व लक्षात घेऊन कामं केली जात नाहीत. देशात इन्फ्रास्ट्रक्चरची इतकी अतोनात कामं चालू आहेत. या सगळ्यांचा फटका रानगव्याला बसला असेल. कळपातून वाट चुकून लांब आला असेल. त्यात त्याचा जीव गेला."

कोथरूडमध्ये नेमकं काय घडलं?

पुण्याच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गावात एक प्राणी येतो आणि त्याला पाहण्यासाठी लोकांची गर्दी जमा होते. वनविभागातले अधिकारी सांगतात की गर्दी करू नका प्राणी बिथरू शकतो पण गर्दी आटोक्यात येत नाही. परिणामी त्या प्राण्याची दमछाक होते आणि नंतर त्या प्राण्याचा मृत्यू होते.


सामग्री: एखाद्या देशाच्या जवळपास 3.5 टक्के लोकसंख्येनं एकत्र येत केलेलं आंदोलन यशस्वी ठरतं.

1980च्या दशकातील पोलंडमधील एकता चळवळ, दक्षिण आफ्रिकेतील वर्णभेदाविषयीची चळवळ, सर्बियन राष्ट्राध्यक्ष स्लोबोडन मिलोसेव्हिक यांचा पाडाव, ट्युनिशियाचे अध्यक्ष झेन अल-अबिदीन बेन अली यांच्याविरूद्धची 'जस्मिन क्रांती', तथाकथित 'अरब स्प्रिंग चळवळ'...

ही काही प्रसिद्ध राजकीय आंदोलनांची उदाहरणं आहेत. या आंदोलनांमुळे भरीव असे राजकीय बदल घडून आले.

अगदी अलीकडची चळवळ पाहायची म्हटलं तर बेलारुसचं उदाहरण घेता येईल. बेलारुसमध्ये हजारो लोक रस्त्यावर उतरले आहेत. नुकत्याच पार पडलेल्या निवडणुकीत राष्ट्राध्यक्ष अलेक्झांडर लुकाशेंको यांनी विजय मिळवला आहे.

लुकाशेंको यांनी बेकायदेशीररित्या विजय मिळवल्याचं आंदोलकांचं म्हणणं आहे. पोलिसांनी आंदोलकांना मारहाण केल्याचे, ताब्यात घेऊन छळ केल्याचे आरोप झाले आहेत. असं असलं तरी हे आंदोलन मोठ्या प्रमाणावर पण शांततेत सुरू आहे.

पण,  हे आंदोलन यशस्वी होईल का?

याचं उत्तर द्यायचं असेल तर अगोदर इतिहासात डोकावं लागेल.  हार्वर्ड विद्यापीठातील राजकीय तज्ज्ञ एरिका चेनोवेथ यांनी हुकूमशाही राजवटीतील निदर्शनांचा अभ्यास केला आहे. लोकशाहीत मतदानाच्या माध्यमातून सत्ताधाऱ्यांना उलथवता येतं. पण, हुकूमशाही राजववटीत असं शक्य नसतं.

लोकशाहीमध्ये एखादी योजना चुकली तर विरोधक त्यात दुरुस्ती करण्याचं आश्वासन देऊन निवडून येऊ शकतात. पण, हुकूमशाहीत अशी काही यंत्रणा अस्तित्वात नसते.

लोकशाही आणि हुकूमशाहीच्या व्याख्येत फरत असतो.  दोन्ही व्याख्या एकमेकांशी लढण्यासंदर्भात आहेत, तसंच राजकीय यंत्रणा कमी किंवा अधिक लोकशाहीत्मक असू शकते.

पण हिंसा आणि अहिंसेचं वर्गीकरण कसं केलं जातं? मालमत्तेवरील हल्ला हिंसक मानला जाऊ शकतो का? शारीरिक हल्ला न करता वर्णद्वेषाविषयी घोषणाबाजीला हिंसक म्हटलं जाऊ शकतं का? तसंच उपोषण किंवा आत्मदाह यांसारख्या स्वतःलाच पीडा देणाऱ्या कृतींना हिंसक म्हटलं जाऊ शकतं का?

वर्गीकरणाच्या या अडचणी असल्या तरी निदर्शनाचे काही प्रकार अहिंसक, तर काही हिंसक असल्याचं स्पष्टपणे जाणवतं. एखाद्या व्यक्तीची हत्या करणं ही हिंसक कृती आहे. शांततापूर्ण प्रात्यक्षिके, याचिका, पोस्टर्स, संप आणि बहिष्कार, सभात्याग ही कृत्ये अहिंसक आहेत. एका प्रसिद्ध वर्गीकरणानुसार, अहिंसक निदर्शनांचे 198 प्रकार आहेत.

1990 पासून 2006 पर्यंतच्या सगळ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोणतं आंदोलन सर्वाधिक परिणामकारक असतं, शांततेनं केलेलं की हिंसक? एखाद्या नेत्याला खुर्चीतून पायउतार करण्यासाठी आंदोलन किती मोठं हवं? एका अभ्यासकानं या प्रश्नांचा काळजीपूर्वक अभ्यास केला.


सामग्री: एखाद्या मंदिर उभारण्यासारख्या धार्मिक कार्यक्रमाला पंतप्रधानांनी इतकं महत्त्वं देणं काहींना खटकलं. पण, त्याचवेळी भारतीय जनता पार्टी या सत्ताधारी पक्षाचा हिंदुत्ववादाशी असलेला सबंध पाहता अनेकांना हे स्वाभाविकही वाटलं. केंद्र सरकार एका धर्माकडे झुकलेलं असण्याचा आरोप मात्र मागची काही वर्षं भारतात होत आला आहे.

विशेष म्हणजे याच काळात फक्त भारतातच नाही तर जगभरात अनेक देशांमध्ये धार्मिक राष्ट्रवादावर अनेक वाद झाले आहेत. आणि लोकांमध्ये दुरावा निर्माण झालाय. याचं एक ताजं उदाहरण म्हणजे टर्कीच्या इस्तंबूल शहरातली पुरातन वास्तू हाया सोफिया. टर्कीचे अध्यक्ष आर्दोआन यांनी अलीकडेच या वास्तूचं रुपांतर मशिदीत करण्याची घोषणा केली आणि ती प्रत्यक्षातही आणली. टर्की हा मुस्लीम बहुल धर्मनिरपेक्ष देश आहे. बीबीसी प्रतिनिधी झुबेर अहमद यांच्या या विशेष रिपोर्टमध्ये पाहूया हाया सोफिया वास्तूचा इतिहास आणि त्याचं धार्मिक राजकारण...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अयोध्या शहरात राम मंदिराचा भूमिपूजन सोहळा पार पडला आणि तो ही पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या उपस्थितीत.


सामग्री: एखाद्या मुलाने किंवा मुलीने आंतरजातीय विवाह केला, तर त्यांच्या भावंडांची लग्न ठरतानाही अडचण येते, असं गोपाळ शेट्टी म्हणाले.

मुलींना येणारी समज, आंतरजातीय-आंतरधर्मीय विवाह, 'लव्ह जिहाद', संस्कृती आणि परंपरा, अशा अनेक विषयांवर बीबीसी न्यूज मराठीच्या प्रतिनिधींनी तसंच प्रेक्षकांनी खासदार शेट्टी यांना अनेक प्रश्न विचारले. (संपूर्ण मुलाखत या बातमीच्या तळाशी पाहू शकता). त्यातले 9 महत्त्वाचे प्रश्न खाली दिले आहेत :

1. मतदानाचा अधिकार 18व्या वर्षी, मग लग्नाचा अधिकार का नको?

मुलींना 18व्या वर्षी लग्न करण्याचं स्वातंत्र्य आहे. पण तो जसा मुलीचा अधिकार आहे, तसाच आईवडिलांचाही अधिकार असतोच की आपल्या मुला-मुलींवर! मुलींचं भावी जीवन उत्तम घडावं, असंच आईवडिलांना वाटत असतं. लग्न करू नका, असं कोणीच म्हणत नाही. पण तिने परिपक्व व्हावं आणि मगच आपल्या आयुष्याचा विचार करावा.

मतदानाच्या अधिकाराबाबत तुम्ही विचारलं. गेल्या निवडणुकीत लोकांनी मला मतं दिली. आता त्यांना माझं नाव पटलं नाही, तर ते पुढल्या निवडणुकीत मला नाकारू शकतात. पण लग्न केलं, तर आपण वेगळा विचार करू शकतोच, असं नाही.

2. अनेक लग्न मोडतात, या तुमच्या दाव्यांना आकडेवारीचं पाठबळ आहे का?

सध्या तरी माझ्या हाती कोणतीही आकडेवारी किंवा संशोधन नाही. हे खासगी विधेयक आहे. ते सोडत पद्धतीने चर्चेला येतं. ते चर्चेला आलं की हे सगळे मुद्देही पुढे येतील. ही चर्चा म्हणजेही संशोधनाचाच भाग आहे. आकडेवारीही जमा होईल.

विधेयक मांडल्यापासून मला समाजमाध्यमांवरून चांगलाच प्रतिसाद मिळत आहे. महाराष्ट्रभरातून अनेकांनी मला संदेश पाठवले आहेत. मी अनेक वर्षं सार्वजनिक क्षेत्रात काम करत आहे. त्या अनुभवातूनही काही गोष्टी सातत्याने समोर आल्या आहेत. त्यांचाही आधार घेता येईल.

आकडेवारी किंवा माहिती ही अचूक नसते. त्या माहितीबाबतही वाद होतातच. एकेकाळी जन्म झाल्या झाल्या मुलींची लग्नं ठरवली जात होती. त्यानंतर हे वय 13-14 एवढं पुढे गेलं. आता ते 18 आहे. हे बदल होतच असतात.

3. आंतरजातीय लग्नाला तुमचा विरोध आहे का?

आंतरजातीय लग्नाला माझा मुळीच विरोध नाही. वयाच्या 18व्या वर्षाआधी मुलीचं लग्न होऊ नये, हादेखील माझा मुद्दा नाही. तसा कायदाच आहे. माझा मुद्दा एवढाच की, लग्न आईवडिलांच्या संमतीने व्हावं.

16व्या वर्षी मुलींचं प्रेम प्रकरण सुरू होतं आणि मग कायद्याने सज्ञान होण्याची वाट त्या बघतात. वयाची 18 वर्षं पूर्ण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पालकांच्या परवानगीशिवाय लग्न करणाऱ्या मुलींसाठी लग्नाचं कायदेशीर वय 18 वर्षांऐवजी 21 करण्यात यावं, असं एक खासगी विधेयक मुंबईतले भाजपचे खासदार गोपाळ शेट्टी यांनी गुरुवारी संसदेत मांडलं. या विधेयकावरून त्यांच्यावर टीका होत असताना बीबीसी न्यूज मराठीने त्यांच्याकडून अधिक जाणून घेतलं.


सामग्री: एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास 3 महिन्यांच्या आत वारस नोंदीसाठी अर्ज करावा लागतो. पण यासाठी आता तलाठी कार्यालयात जायची गरज नाही.

तुम्ही महाराष्ट्र सरकारच्या ई-हक्क प्रणालीचा वापर करून घरबसल्या वारस नोंदीसाठी अर्ज करू शकता.

हा अर्ज कसा करायचा, सरकारची ई-हक्क प्रणाली काय आहे, याचीच माहिती आपण पाहणार आहोत.

ई-हक्क प्रणाली

सर्वांत आधी पाहू या की ही ई-हक्क प्रणाली काय आहे ते.

महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागानं शेतकऱ्यांना ऑनलाईन सुविधा पुरवण्याच्या हेतून ई-हक्क प्रणाली विकसित केली आहे.

या प्रणालीविषयी राज्याच्या ई-फेरफार प्रकल्पाचे समन्वयक रामदास जगताप यांनी बीबीसी मराठीला अधिक माहिती दिली.

ते म्हणाले, "ई-हक्क प्रणालीच्या माध्यमातून शेतकरी घरबसल्या 7 ते 8 प्रकारचे फेरफार अर्ज करू शकतात. यात सातबारावर बोजा चढवणे, कमी करणे, नाव दुरुस्त करणे, वारस नोंदी करणे, ई-करार करणे इत्यादी सेवांसाठी अर्ज करता येतो. तसंच अर्जाचं स्टेटसही चेक करता येतं."

जमिनीच्या वारस हक्कासाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा?

हा अर्ज करण्यासाठी सगळ्यात आधी तुम्हाला bhulekh.mahabhumi.gov.in असं सर्च करायचं आहे. त्यानंतर महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागाची वेबसाईट तुमच्यासमोर ओपन होईल.

या पेजवर तुम्हाला खालच्या बाजूला एक सूचना दिसेल -"७/१२ दुरुस्तीसाठी ई हक्क प्रणाली", अशी ही सूचना असून त्याखाली एक लिंक दिलेली आहे.

https://pdeigr.maharashtra.gov.in  या लिंकवर तुम्हाला क्लिक करायचं आहे.

त्यानंतर तुमच्यासमोर 'पब्लिक डेटा एन्ट्री' नावानं एक पेज ओपन होईल.

यावरील 'Proceed to login' या पर्यायावर क्लिक केलं की तिथं तुम्हाला आधी तुमचं अकाऊंट सुरू करायचं आहे. त्यासाठी 'Create new user' यावर क्लिक करायचं आहे.

मग 'New User Sign Up' नावाचं नवीन पेज उघडेल.

इथं तुम्हाला सुरुवातीला तुमचं पहिलं नाव, मधलं नाव आणि आडनाव टाकायचं आहे. त्यानंतर लॉग-इन डिटेल्समध्ये Username टाकून check availability  या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे. त्यानंतर पासवर्ड टाकून तो परत एकदा टाकायचा आहे. मग  Security Questions मध्ये एक प्रश्न निवडून त्याचं उत्तर द्यायचं आहे.

ही माहिती भरून झाली की पुढे मोबाईल नंबर, ईमेल आयडी, पॅन कार्ड नंबर आणि पिन कोड टाकायचा आहे. पिन कोड टाकला की देश, राज्य आणि जिल्ह्याचं नाव तिथं आपोआप येईल. त्यानंतर Select Cityमध्ये तुम्हाला तुमचं गाव...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शेतजमीन ज्याच्या नावावर आहे त्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास त्याच्या वारसांना जमिनीचे हक्क मिळू शकतात. पण त्यासाठी शेतजमिनीवर वारसांची नोंद करणं आवश्यक असतं.


सामग्री: एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास 3 महिन्यांच्या आत वारस नोंदीसाठी अर्ज करावा लागतो. पण यासाठी आता तलाठी कार्यालयात जायची गरज नाही.

तुम्ही महाराष्ट्र सरकारच्या ई-हक्क प्रणालीचा वापर करून घरबसल्या वारस नोंदीसाठी अर्ज करू शकता.

हा अर्ज कसा करायचा, सरकारची ई-हक्क प्रणाली काय आहे, याचीच माहिती आपण पाहणार आहोत.

ई-हक्क प्रणाली

सर्वांत आधी पाहू या की ही ई-हक्क प्रणाली काय आहे ते...

महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागानं शेतकऱ्यांना ऑनलाईन सुविधा पुरवण्याच्या हेतून ई-हक्क प्रणाली विकसित केली आहे.

याप्रणालीविषयी राज्याच्या ई-फेरफार प्रकल्पाचे समन्वयक रामदास जगताप यांनी बीबीसी मराठीला अधिक माहिती दिली,.

"ई-हक्क प्रणालीच्या माध्यमातून शेतकरी घरबसल्या 7 ते 8 प्रकारचे फेरफार अर्ज करू शकतात. यात सातबारावर बोजा चढवणे, कमी करणे, नाव दुरुस्त करणे, वारस नोंदी करणे, ई-करार करणे इत्यादी सेवांसाठी अर्ज करता येतो. तसंच अर्जाचं स्टेटसही चेक करता येतं."

ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा?

हा अर्ज करण्यासाठी सगळ्यात आधी तुम्हाला bhulekh.mahabhumi.gov.in असं सर्च करायचं आहे. त्यानंतर महाराष्ट्र सरकारच्या महसूल विभागाची वेबसाईट तुमच्यासमोर ओपन होईल.

या पेजवर तुम्हाला खालच्या बाजूला एक सूचना दिसेल -"७/१२ दुरुस्तीसाठी ई हक्क प्रणाली", अशी ही सूचना असून त्याखाली एक लिंक दिलेली आहे.

https://pdeigr.maharashtra.gov.in  या लिंकवर तुम्हाला क्लिक करायचं आहे.

त्यानंतर तुमच्यासमोर 'पब्लिक डेटा एन्ट्री' नावानं एक पेज ओपन होईल.

यावरील 'Proceed to login' या पर्यायावर क्लिक केलं की तिथं तुम्हाला आधी तुमचं अकाऊंट सुरू करायचं आहे. त्यासाठी 'Create new user' यावर क्लिक करायचं आहे.

मग 'New User Sign Up' नावाचं नवीन पेज उघडेल.

इथं तुम्हाला सुरुवातीला तुमचं पहिलं नाव, मधलं नाव आणि आडनाव टाकायचं आहे. त्यानंतर लॉग-इन डिटेल्समध्ये Username टाकून check availability  या पर्यायावर क्लिक करायचं आहे. त्यानंतर पासवर्ड टाकून तो परत एकदा टाकायचा आहे. मग  Security Questions मध्ये एक प्रश्न निवडून त्याचं उत्तर द्यायचं आहे.

तीन ते चार प्रश्न असतात, सोपे असतात. जसं की तुमच्या आईचं नाव...इत्यादी.

ही माहिती भरून झाली की पुढे मोबाईल नंबर, ईमेल आयडी, पॅन कार्ड नंबर आणि पिन कोड टाकायचा आहे. पिन कोड टाकला की देश, राज्य आणि जिल्ह्याचं नाव तिथं आपोआप येईल. त्यानंतर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: एखाद्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास 3 महिन्यांच्या आत वारस नोंदीसाठी अर्ज करावा लागतो. पण, यासाठी आता तलाठी कार्यालयात जायची गरज नाही. तुम्ही महाराष्ट्र सरकारच्या ई-हक्क प्रणालीचा वापर करून घरबसल्या वारस नोंदीसाठी अर्ज करू शकता.

हा अर्ज कसा करायचा, सरकारची ई-हक्क प्रणाली काय आहे, याचीच माहिती आपण या व्हीडिओत पाहणार आहोत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: एखाद्या व्यक्तीच्या लठ्ठपणावर उपचार करायचे असतील तर नेहमीच्या डायट आणि व्यायाम या उपायांच्या पुढे जाऊन विचार करा असा सल्लाही त्यांनी डॉक्टरांना दिला आहे.

'लठ्ठपणाच्या मूळ कारणांचा शोध घ्या'

डायट आणि व्यायामापेक्षा पेशंटच्या लठ्ठपणाच्या मूळ कारणांचा शोध घ्या आणि फक्त वजन कमी करण्यापेक्षा त्या व्यक्तींचं संपूर्ण आरोग्य कसं सुधारेल याकडे डॉक्टरांनी लक्ष द्यावं असंही यात म्हटलं आहे.

या नव्या मार्गदर्शक सूचना कॅनडाच्या मेडिकल असोसिएशनच्या जर्नलमध्ये एका लेखात प्रसिद्ध झाल्या आहेत. यात लठ्ठपणा असणाऱ्या व्यक्तींवर जी वागणूक दिली जाते त्यावर सडकून टीका केली आहे.

"आपल्याकडे असा समज आहे की लठ्ठ व्यक्ती आळशी असतात, बेजबाबदार असतात आणि त्यांच्या लठ्ठपणाला सर्वस्वी तेच जबाबदार असतात. समाजही त्यांच्याकडे याच दृष्टीकोनातून पाहातो आणि मग लठ्ठ व्यक्तींमध्ये न्यूनगंड तयार होतो," असं या लेखात म्हटलं आहे.

या लेखातल्या सूचनांचा आधार घेऊनच डॉक्टरांनी लठ्ठपणावर उपचार करावेत असंही यात म्हटलं आहे.

क्झिमेना रामोस-सॅलास या कॅनडाच्या लठ्ठपणा संशोधन आणि धोरण या विभागाच्या उपसंचालक आहेत तसंच या नव्या लेखाच्या लेखकांपैकी एक आहेत.

त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "अनेक संशोधनांमधून हे सिद्ध झालंय की उपचार करताना डॉक्टर्स लठ्ठ पेशंटच्या बाबतीत दुजाभाव करतात आणि त्यामुळे त्या पेशंटचं आरोग्य धोक्यात येऊ शकतं. अशा काही गुंतागुंतीच्या समस्या निर्माण होऊ शकतात ज्याचा वजनाशी काही संबंध नसतो. फक्त समाजच नाही तर डॉक्टर्सही लठ्ठ माणसांकडे चुकीच्या नजरेने पाहातात."

कॅनडात गेल्या तीन दशकात लठ्ठपणाचं प्रमाण तिप्पट झालंय. कॅनडा स्टॅटिस्टिक्स या त्यांच्या सांख्यकी विभागानुसार कॅनडातल्या दर चार व्यक्तींमध्ये एक व्यक्ती लठ्ठपणाने ग्रस्त आहे.

लठ्ठपणाविषयी कॅनडाच्या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये 2006 नंतर आता पहिल्यांदा बदल झाला आहे. ओबेसिटी कॅनडा, कॅनेडियन असोसिएशन ऑफ बॅरिअॅट्रिक फिजिशियन्स अँड सर्जन आणि कॅनेडिन इंस्टिट्युट ऑफ हेल्थ रिसर्च या संस्थांनी एकत्र येत या नव्या मार्गदर्शक सूचना तयार केल्या आहेत.

वजन आणि व्यक्तीचं आरोग्य

बॉडी मास इंडेक्स आणि पेशंटच्या कमरेचा घेर यावरून अजूनही लठ्ठपणाचं निदान होत असलं तरी या गोष्टींनाही मर्यादा आहेत हे डॉक्टरांनी लक्षात घेतलं पाहिजे असं या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये म्हटलं आहे. एखाद्या व्यक्तीचं वजन त्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लठ्ठपणा जर आजार असेल तर त्याची व्याख्या कोणत्याही व्यक्तीचं आरोग्य किती चांगलं आहे यावरून केली पाहिजे त्या व्यक्तीच्या फक्त वजनावरून नाही, अशा स्वरूपाच्या नव्या मार्गदर्शक सूचना कॅनडातल्या संशोधकांनी दिल्या आहे.


सामग्री: एखाद्याच्या खोलीवर पॅरासाईट म्हणून आपण राहिला असाल तर हे वाक्य वाचताना नक्कीच तुमच्या चेहऱ्यावर हसू फुटलं असेल याची आम्हाला खात्री आहे.

मग कधीतरी विश्वास सरपोतदार (अशी ही बनवाबनवी फेम) सारखे घरमालक किंवा वॉर्डनची धाड पडली की धावपळ होते आणि मग जगातली अशक्य कारणं सांगितली जातात.

तुम्ही कधी पॅरासाईट म्हणून राहिला आहात?

दक्षिण कोरियातील अशाच एका घरात राहणाऱ्यांवर बेतलेल्या पॅरासाईट या चित्रपटाला ऑस्कर जाहीर झाला आहे. दक्षिण कोरियातील अतिशय बंदिस्त अपार्टमेंटमध्ये आणि त्याचवेळी एका ऐसपैस फ्लॅटमध्ये राहणाऱ्या कुटुंबाची ही कथा आहे. कथा जरी काल्पनिक असली तरी फ्लॅट नक्कीच काल्पनिक नाही. बीबीसीने अशाच एका फ्लॅटमध्ये जाऊन तिथल्या परिस्थितीचा आढावा घेतला.

राजधानी सोलमधील बन्जिहा फ्लॅट (अत्यंत छोटी घरं) मध्ये ओह-की-चिओल नावाचे गृहस्थ राहतात. त्यांच्या घरात अजिबात सूर्यप्रकाश नाही. तिथे इतका कमी प्रकाश येतो की तिथली झाडंही जगत नाहीत.

खिडकीतून डोकावलं तरी त्यांचा फ्लॅट दिसतो. त्या फ्लॅटच्या बाहेर काही तरुण सिगारेटी ओढतात, आणि खाली थुंकतातही.

उन्हाळ्यात त्यांना दमट हवामानाचा प्रचंड त्रास होतो. तसंच वेगाने वाढणारं शेवाळं हाही त्यांच्या चिंतेचा विषय असतो.

ओह यांना अशा प्रकारच्या अडचणी सोसाव्या लागतात

त्यांच्या बाथरुमला सिंक नाही. जमिनीवरून अवघ्या अर्धा मीटर अंतरावर ते बांधलं आहे. बाथरुमचं छप्पर इतकं लहान आहे की त्यांना पाय पसरून उभं रहावं लागतं जेणेकरून डोकं भिंतीला लागणार नाही.

"मी जेव्हा पहिल्यांदा इथे आलो तेव्हा माझं डोकं सारखं छपराला भिडायचं. अगदी हात उंचावला तरी जखम व्हायची." चिओल सांगतात. ते एका लॉजिस्टिक्स कंपनीत काम करतात.

आता मात्र सवय झाली असल्याचं ते म्हणतात. "आता दिवे कुठे आहेत आणि भिंती कुठे आहेत ते चांगलंच कळलंय."

प्रसिद्ध दिग्दर्शक बाँग जूम बो यांनी पॅरासाईट चित्रपटातून आहे रे आणि नाही रे गटातील तफावत दाखवली आहे.

पॅरासाईट चित्रपटात पार्क नावाचं कुटुंब अतिशय श्रीमंत असतं आणि किम गरीब. दोन्ही कुटुंबांची उदाहरणं देऊन हा संघर्ष पडद्यावर दाखवला आहे. त्यातलं एक घर सोल शहराच्या एका टेकडीवर असतं आणि दुसरं घर एका पार्किंगमध्ये असतं.

वास्तविक पाहता बन्जिहा पद्धतीत हजारो युवक राहतात आणि जीवनमान सुधारावं यासाठी अहोरात्र कष्ट करतात.

बन्जिहा सोल मधील वास्तूरचनेचाच भाग नाही तर त्यामागे एक इतिहास आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पॅरासाईट या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा ऑस्कर जाहीर झाला आहे. पॅरासाईट... शब्द उच्चारला तरी कृतीचा भास झाला ना.


सामग्री: एच. डी. कुमारस्वामी यांनी सार्वजनिरित्या कधीच राधिका कुमारस्वामी यांना आपली पत्नी म्हणून सांगितलेलं नाही.

व्हॉट्सअपवर या फोटोवरून अनेक उलट-सुलट मेसेज व्हायरल होत असून त्यांच्या चारित्र्यावर शिंतोडे उडवले जात आहेत.

कुमारस्वामी यांना काँग्रेस आणि जनता दल सेक्युलरला चिकटवून ठेवणारा एक दुवा म्हणजे राधिका आहे, असं या मेसेजेसमध्ये सांगितलं जात आहे. 'सबकुछ चलता है'च्या नावाखाली काहीही पाठवलं जातं आणि काहीही शेअर केलं जातं.

या सगळ्यामागे उत्सुकता आहे आणि काही प्रश्न दडले आहेत. ही उत्सुकता म्हणजे, खरंच एच. डी. कुमारस्वामींनी दुसरं लग्न केलं होतं का? अभिनेत्री राधिकासोबत त्यांचे अनैतिक संबंध होते का? या संबंधातून त्यांना एक मुलगी आहे का? ते दोघं कधी एकत्र राहायचे का?

एच. डी. कुमारस्वामी यांनी विधानसभा निवडणुकीआधी निवडणूक आयोगाला शपथपत्र सादर केलं होतं. त्यात त्यांनी आपली पहिली पत्नी म्हणून अनिता यांचं नाव लिहिलं आहे. त्यांनी सार्वजनिरीत्या कधीच राधिका कुमारस्वामी यांना आपली पत्नी म्हणून सांगितलेलं नाही.

कुमारस्वामीच कशाला? भारतीय राजकारणातल्या अनेक नेत्यांची उदाहरणं घ्या. पहिली पत्नी घरात असताना बाहेर इतर महिलेशी त्यांचे संबंध असतात. इतकंच नव्हे तर या महिला त्यांच्या घरातही राहिल्या आहेत किंवा त्यांच्याशी त्यांनी दुसरं लग्नही केलं आहे.

कर्नाटकमध्ये मुख्यमंत्रीपदी विराजमान होणाऱ्या एच. डी. कुमारस्वामी यांची दुसरी पत्नी म्हणून सांगितल्या जाणाऱ्या अभिनेत्री राधिका यांच्याबाबत सध्या जोरदार चर्चा सुरू आहे.

तामिळनाडूच्या द्रविड मुण्णेत्र कळघमचे (DMK) नेते करुणानिधी यांना तिसऱ्या पत्नीपासून कनिमोळी हे अपत्य झालं. तसा उल्लेख त्यांच्या शपथपत्रातही आहे. आणि आता कनिमोळी लोकसभेत खासदारही आहेत.

द्रमुक नेते टी. आर. बालू यांनी आपल्या शपथपत्रात आपल्या दोन्ही बायकांची नावं लिहिली आहेत.

पण अशी कोणतीही महिला नेता कदाचित तुमच्या माहितीत नसेल, जिचा पहिला नवरा जिवंत असताना तिनं दुसऱ्या पुरुषाशी संबंध ठेवले आहेत, किंवा पहिल्या नवऱ्याला घटस्फोट न देता दुसऱ्यासोबत एक घरात राहत असेल. नवरा असताना दुसऱ्याशी लग्न केल्याचंही ऐकिवात नाही.

आश्चर्य वाटतंय ना हे ऐकून! हा विचार तुम्हाला विचित्र वाटला असेल. एखाद्या महिला नेत्याच्या चारित्र्याबद्दल मनात प्रश्नंही उठले असतील. जसे एखाद्या पुरुष नेत्याच्या मैत्रिणीबद्दल प्रश्नं उठतात ना, अगदी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोशल मीडियावर सध्या एक फोटो खूप चर्चेचा विषय ठरला आहे. ज्यात कर्नाटकचे नवनिर्वाचित मुख्यमंत्री एच. डी. कुमारस्वामी हे एका छोट्या मुलीसह अभिनेत्री राधिकासोबत दिसत आहेत.


सामग्री: एन. राम

राम यांनी रफाल विमान खरेदी व्यवहारासंदर्भात सातत्याने वार्तांकन केलं आहे. मोदी सरकारच्या काळात विमानांची वाढलेली किंमत, या व्यवहारात दसॉल्ट या कंपनीशी पंतप्रधान कार्यालयाने केलेली समांतर चर्चा असे मुद्दे त्यांनी शोधपत्रकारिता करून पुढे आणले आहेत.

या संदर्भात महाधिवक्ता के. के. वेणूगोपाल यांनी सुप्रीम कोर्टात बुधवारी सांगितलं की 'द हिंदू' आणि एएनआयने प्रसिद्ध केलेली कागदपंत्र चोरलेली असून त्यामुळे संवेदनशील माहिती सार्वजनिक झाली आहे. या संदर्भात गोपनीयतेच्या कायद्याने कारवाई करण्याचा विचार असल्याचंही त्यांनी म्हटलं होतं. त्यानंतर शुक्रवारी त्यांनी ही कागदपत्रं चोरलेली नसल्याचा खुलासा केला.

याच अनुषंगाने एन. राम यांनी बीबीसी तामीळला सविस्तर मुलाखत दिली. त्यांच्या मुलाखतीमधील संपादित भाग असा.

प्रश्न : रफाल संदर्भात कागदपत्रं चोरली आहेत, असं महाधिवक्त्यांनी म्हटलं आहे.

उत्तर : आम्ही कोणतीही कागदपत्रं चोरलेली नाहीत. किंवा या कागदपत्रांसाठी आम्ही पैसेही दिलेले नाहीत. अमेरिका किंवा यूकेमध्ये काही माध्यम समूह अशा कागदपत्रांसाठी पैसे देतात. आम्हाला ही कागदपत्रं गोपनीय सूत्रांकडून मिळाली आहे. जेव्हा आम्ही बोफर्स घोटाळा उघडकीस आणला, तेव्हाही आम्ही अशी कागदपत्रं प्रसिद्ध केली होती.

1981मध्ये भारताने आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीसोबत 6.5 अब्ज डॉलर मिळण्यासाठी करार केला होता. हा करार Extended Funding Facility अंतर्गत झाला होता. या करारात अनेक अटी होत्या. कामगार कायद्यात दुरुस्तीसारख्या अटींचा त्यात समावेश होता. आम्हाला या करारातील 64 पानं मिळाली. आम्ही ती प्रसिद्ध केली. यांतील अनेक कागदपत्रं गोपनीय होती. पण आम्ही कागदपत्रं चोरल्याचा आरोप कुणी केला नव्हता.

वकील प्रशांत भूषण यांनी कोळसा खाणींच्या वाटपासंदर्भात काही कागदपत्रं प्रसिद्ध केली होती. या कागदपत्रांना कुणी चोरीची म्हटलं नाही. अशा प्रकारच्या खुलाशांना संरक्षण देणारे अनेक आंतरराष्ट्रीय कायदे आहेत. 1970मधील पेंटॅगॉन पेपर्स, वॉटरगेट स्कॅम आणि विकिलिक्स प्रकरणात माध्यमांच्या बाजूने निकाल लागले आहेत.

भारतीय घटनेतील अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या कलम 19 (1)मध्ये काही अपवाद करण्यात आले आहेत. पण कार्यालयीन गोपनियतेच्या कायदा हा या तरतुदींच्या वर नाही. माहितीच्या अधिकारातील कलम 8 (1) आणि 2 सुद्धा शासकीय गोपनीयतेच्या कायद्याचं उल्लंघन करतात.

ब्रिटिश सरकारने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"संरक्षण मंत्रालयाशी संबंधित वार्तांकन करताना आम्ही कोणतीही कागदपत्रं चोरलेली नाहीत," असं 'द हिंदू' या माध्यम समूहाचे चेअरमन एन. राम म्हणाले. बीबीसीला त्यांनी सविस्तर मुलाखत दिली.


सामग्री: एनएसओ या इस्रायली कंपनीचं स्पष्टीकरण खरं मानायचं झाल्यास, सरकार किंवा सरकारी यंत्रणाच पेगासस सॉफ्टवेअरच्या माध्यमातून हेरगिरी करू शकतात.

आपली बाजू मांडण्याऐवजी सरकारनं व्हॉट्सअॅपलाच चार दिवसात उत्तर देण्यास सांगितले आहेत.

केंब्रिज अॅनालिटिका प्रकरणातही फेसबुककडूनच सरकारनं उत्तर मागितलं होतं. केंब्रिज प्रकरणात युरोपियन कायद्यान्वये कंपनीला दंडही ठोठावण्यात आला, मात्र भारतात सीबीआय अजूनही आकड्यांचं विश्लेषणच करतेय.

कागदपत्रांवरून स्पष्ट आहे की, यंत्रणा भेदून हेरगिरीचा व्हॉट्सअॅपचा खेळ गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू आहे. मग कॅलिफोर्नियातल्या कोर्टात व्हॉट्सअॅपकडून खटला दाखल करण्यामागे काही मोठी रणनिती आहे?

व्हॉट्सअॅपनं अमेरिकेत दाखल केलेला खटला काय आहे?

व्हॉट्सअॅपनं अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियात इस्रायली कंपनी एनएसओ आणि तिची सहकारी कंपनी क्यू सायबर टेक्नोलॉजी लिमिटेडविरोधात खटला दाखल केला आहे. विशेष म्हणजे, व्हॉट्सअॅपसोबत फेसबुकही या खटल्यात पक्षकार आहे.

फेसबुककडेच व्हॉट्सअॅपचे हक्क आहेत. मात्र, या खटल्यात फेसबुकला व्हॉट्सअॅपला इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि सुरक्षा देणारं सर्व्हिस प्रोव्हायडर म्हटलं गेलंय.

गेल्या वर्षीच फेसबुकनं हे स्वीकारलंय की, व्हॉट्सअॅप आणि इन्स्टाग्रामचा डेटा एकत्रित करून त्याचा व्यावसायिक वापर केला जात आहे. तसेच, या प्लॅटफॉर्ममध्ये विविध अॅपच्या माध्यमातून डेटा मायनिंग आणि डेटाचा व्यवसाय केला जातो, हेही फेसबुकनं स्वीकारलंय.

केंब्रिज अॅनालिटिका अशी कंपनी होती, ज्या कंपनीनं भारतासह अनेक देशातल्या लोकशाही प्रक्रियांना प्रभावित करण्याचा प्रयत्न केला होता. अनेक कॉल, व्हीडिओ कॉल, चॅट, ग्रुप चॅट, फोटो, व्हीडिओ, व्हॉईस मेसेज आणि फाईल ट्रान्सफरला इंक्रिप्टेड सांगत व्हॉट्सअॅप आपलं प्लॅटफॉर्म सुरक्षित असल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

कॅलिफोर्नियाच्या कोर्टात दाखल केलेल्या खटल्यानुसार, इस्रायली कंपनीनं मोबाईल फोनच्या माध्यमातून व्हॉट्सअॅपच्या सिस्टमला हॅक केलं. या सॉफ्टवेअरच्या मदतीनं एका मिस्ड कॉलच्या माध्यमातून स्मार्टफोनमध्ये व्हायरस प्रवेश करतो आणि सर्व माहिती गोळा करतो. फोनच्या कॅमेऱ्याच्या माध्यमातून एखादी व्यक्ती कुठे जातेय, कुणाला भेटतेय आणि काय बोलतेय, हे कळतं.

वृत्तांनुसार, एअरटेल आणि एमटीएनएलसह भारतातील आठ मोबाईल नेटवर्कचा या हेरगिरीसाठी वापर झाला. खटल्यातील तथ्यांनुसार, इस्रायली कंपनीनं जानेवारी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इस्रायली तंत्रज्ञानानं व्हॉट्सअॅपची यंत्रणा भेदून पत्रकार, वकील आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्यांची हेरगिरी केल्याचं समोर आलं. या प्रकरणातील पूर्णसत्य अद्याप उघडकीस आलं नाहीय.


सामग्री: एनसीबीने काल (21 नोव्हेंबर) भारती सिंहच्या प्रॉडक्शन हाऊस आणि घरावर छापा टाकला होता आणि त्यात 86.5 ग्रॅम गांजा सापडला. त्यानंतर एकामागोमाग एक दोघांनाही एनसीबीनं अटक केली. भारती सिंह आणि हर्ष लिंबाचिया या दोघांनीही गांजा सेवन करत असल्याची कबुली दिलीय.

भारती सिंह आता 36 वर्षांची आहे. पंजाबमधील अमृतसर इथं तिचा जन्म झाला. गेल्या 10 वर्षात भारतीनं मनोरंजन क्षेत्रात नाव कमावलं आहे. 'कॉमेडी क्वीन' अशी स्वत:ची ओळखही तिने निर्माण केलीय.

भारती सिंहला सोशल मीडियावरही मोठा चाहता वर्ग आहे. फेसबुकवर 72 लाखांहून अधिक, तर इन्स्टाग्रामवर 36 लाखांहून अधिक फॉलोअर्स आहेत.

भारतीनं तिच्या यशाबद्दल, आजवर केलेल्या खडतर प्रवासाबद्दल अनेकदा लिहिलंय. पण आता ड्रग्जप्रकरणात नाव आल्यानं ती वादाच्या भोवऱ्यातही अडकलीय.

खडतर आयुष्य

भारती सिंहचा जन्म 3 जुलै 1984 रोजी पंजाबच्या अमृतसर जिल्ह्यात झाला. भारती दोन वर्षाची होती, तेव्हा तिचं पितृछत्र हरपलं. तिची आई वयाच्या 22 व्या वर्षीच विधवा झाली.

आपण गरिबी अत्यंत जवळून पाहिली आहे, गरिबीचे चटके सोसले आहेत. असं तिने अनेकदा चाहत्यांना सांगितलं आहे.

एका मुलाखतीत भारती सिंहने सांगितलं, लोक तिच्या लठ्ठपणा आणि गरिबीची थट्टा करत असत.

झी टीव्हीवर प्रसारित होणाऱ्या 'जज-बात'मध्ये भारती सिंहने सांगितलं होतं की, "तिची आई शिवणकाम करायची आणि त्या शिलाई मशीनचा आवाज आजही त्यावेळच्या वेदनादायी जगण्याची आठवण करून देतो."

"माझ्या आधी आईला एक मुलगा आणि एक मुलगी होती. त्यामुळे ती मला जन्म देऊ इच्छित नव्हती. मला गर्भातच मारण्याचा प्रयत्न केला. मात्र माझा जन्म होणं ठरलेलंच होतं," असं भारतीनं सांगते.

घरातील तेव्हाच्या स्थितीबाबत सांगताना भारती म्हणते, "मी दोन वर्षांची असताना वडिलांचं निधन झालं. माझी आई तेव्हा केवळ 22 वर्षांची होती. आम्ही प्रचंड दु:खात जगलो. आई तेव्हा ब्लँकेटच्या कारखान्यात काम करायची."

"सण असायचे, तेव्हा आम्ही रडायचो. कारण आमच्याकडे पैसे नसायचे. पैसे मागितल्यास आई ओरडायची. लहानपणीच मोठं झाल्यासारखं, पोक्त माणसासारखं राहायला लागायचं," असं ती सांगते.

या सर्व खडतर आयुष्यातही भारतीच्या नशिबात काहीतरी वेगळं लिहिलं होतं. प्रसिद्ध कॉमेडियन कपिल शर्माची आणि भारतीची ओळख सुद्धा अमृतसरमध्ये असताना महाविद्यालयीन दिवसातच झाली होती. तेव्हा दोघेही स्ट्रगल करत होते. स्वत:ची ओळख निर्माण करण्यासाठी धडपडत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रसिद्ध कॉमेडियन भारती सिंह आणि तिचा पती हर्ष लिंबाचिया यांना नार्कोटिक्स कंट्रोल ब्युरोनं (एनसीबी) ड्रग्जप्रकरणी अटक केली आहे.


सामग्री: एन्डोस्कोपी

राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवारांना सोमवारी तपासणीसाठी रुग्णालयात नेण्यात आलं होतं . पवारांवर मुंबईच्या ब्रीचकॅंडी रुग्णालयात उपचार झाले.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

शरद पवार यांच्या पित्ताशयातून खडा बाजूला करण्यात आला अशी माहिती आरोग्य मंत्री राजेश टोपे यांनी दिली आहे.

आता तुम्हाला प्रश्न पडला असेल शरद पवारांची 'एन्डोस्कोपी' झाली म्हणजे काय झालं? ही कशी केली जाते? याचा फायदा काय? तज्ज्ञांकडून आम्ही सोप्या शब्दात 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे काय हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे काय?

रुग्णालयात डॉक्टरांकडून 'एन्डोस्कोपी' हा शब्द तुम्ही नक्कीच ऐकला असेल. लोकांना 'एन्डोस्कोपी' हा शब्द हळूहळू परिचित होऊ लागलाय.

सोप्या शब्दात सांगायचं झालं तर, 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे दुर्बिणीच्या मदतीने करण्यात आलेली वैद्यकीय तपासणी. तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, Endos- म्हणजे आतील आणि scopy- म्हणजे पाहणे.

शस्त्रक्रिया

शरीराच्या आतील अवयवांना पाहणं आणि त्यांची तपासणी म्हणजे 'एन्डोस्कोपी'. काही वर्षांपूर्वी डॉक्टरांना शरीराच्या आतील अवयवांना पाहणं शक्य नव्हतं. मात्र, 'एन्डोस्कोपी' म्हणजे दुर्बिणीच्या सहाय्याने डॉक्टर शरीराच्या आतील अवयव पाहू शकतात. जे डोळ्यांना दिसून नाहीत.

'एन्डोस्कोपी' कशी केली जाते?

तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, 'एन्डोस्कोपी' मध्ये एक लवचिक रबरी नळी तोंडावाटे, गुदद्वाराच्या मार्गाने किंवा एक शरीरावर छोटं छिद्रकरून आत घातली जाते. या नळीच्या टोकाला छोटा कॅमेरा आणि लाईट असतो. या नळीच्या मदतीने डॉक्टर आतपर्यंत पोहोचतात आणि कॅमेरामुळे शरीराच्या आतील डोळ्यांनी न दिसणारे अवयव त्यांना तपासायला मिळतात.

डॉक्टर शरीराच्या आतील अवयवांचे फोटो काढू शकतात. जेणेकरून आजारावर योग्य उपचार केले जाऊ शकतात.

सर जे.जे. रुग्णालयाचे इंटरव्हेन्शनल रेडियोलॉजिस्ट डॉ. शिवराज इंगोले सांगतात, "एन्डोस्कोपीत पोटावर एक छोटं छिद्र करून त्यातून एन्डोस्कोप (लवचिक रबरी नळी) शरीरात टाकला जातो. कार्बन डाय ऑक्साईडच्या मदतीने पोट फुगवलं जातं. जेणेकरून एकमेकांना चिकटलेले पोटातील अवयव दूर होतील आणि डॉक्टरांना योग्य त्या अवयवापर्यंत पोहोचून तपासणी करता येईल."

'एन्डोस्कोपी' शस्त्रक्रिया नसून आजाराचं योग्य निदान करण्यासाठी वापरली जाणारी तपासणीची पद्धत आहे. तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, हल्ली काही आजारांवरील शस्त्रक्रिया...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राष्ट्रवादीचे नेते शरद पवार यांच्यावरील शस्त्रक्रिया यशस्वीपणे पार पडली आहे. शरद पवार यांना पित्ताशयाचा त्रास जाणवत होता त्यामुळे त्यांच्यावर एंडोस्कोपी आणि शस्त्रक्रिया करण्यात आली.


सामग्री: एप्रिल 2017मध्ये सुरुवातीला चीनच्या शिनजियांग प्रांतात सरकारने इस्लामी कट्टरवादाविरुद्धच्या मोहिमेअंतर्गत वीगर मुस्लिमांवर निर्बंध लादले होते. त्यात दाढी वाढवणं, सार्वजनिक ठिकाणी बुरखा घालणं आणि सरकारी टीव्ही चॅनल पाहण्यास बंदी घालणं, अशा अनेक निर्बंधांचा समावेश होता.

2014 सालच्या रमजानमध्ये मुस्लिमांना रोजे ठेवण्यावर बंदी घातली होती. याचं कारण काय आहे?

चीनमधले मुस्लीम इतके का घाबरले आहेत?

प्रथमदर्शनी ही जागा इराकची राजधानी बगदादसारखी दिसते. पण शिनजियांग प्रांतातल्या या ठिकाणी राहणाऱ्या लोकांवर सरकारची करडी नजर आहे.

हे लोक वीगर समाजाचे आहेत, जे चीनमध्ये मुस्लीम अल्पसंख्याक आहेत.

आम्ही त्यांच्याशी संवाद साधायचा प्रयत्न केला, काही प्रश्न विचारण्याचा प्रयत्न केला. पण ते खूप घाबरलेले दिसले. ते व्यवस्थित उत्तरं देऊ शकत नव्हते. सरकारी हेर त्यांच्यावर लक्ष ठेवून असतात.

इथे राहणाऱ्या लाखो लोकांचे DNAचे नमुने घेतले जात आहेत. त्यांचे मोबाईल तपासले जातात आणि ते कोणत्या प्रकारची जातीय हिंसा तर पसरवत नाही ना, याची शहानिशा केली जाते. तसंच चीनविरोधात देशद्रोह होत आहे, अशी पुसटशी शंका जरी आली तरी त्यांना गुप्त कारागृहात पाठवलं जातं.

'गोळ्यांचे पैसै मी देतो'

गैरसरकारी आकड्यांनुसार हजारो वीगर मुस्लीम लोकांना विना खटला तुरुंगात टाकलं आहे.

आम्ही शिनजियांगमध्ये गेलो. तिथे आम्हाला थांबवून आमची झडती घेण्यात आली आणि आमचा माग घेतला.

शेकडो वीगर मुस्लिमांसारखे अब्दुर्रहमान हसन चीन सोडून तुर्कस्तानात गेले आहेत. त्यांना असं वाटलं की त्यांची आई आणि बायको चीनमध्ये सुरक्षित असतील. पण त्यांना शेवटी हेच कळलं की त्यांच्या आईला आणि पत्नीला तुरुंगात डांबण्यात आलं आहे.

अब्दुर्रहमान सांगतात, "सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत त्यांना एका खुर्चीवर बसवलं जातं. माझ्या आईला अशी शिक्षा का भोगावी लागत आहे? माझ्या पत्नीचा इतकाच दोष आहे की ती वीगर आहे. फक्त यामुळे तिला एका कँपमध्ये जमिनीवर झोपावं लागत आहे. त्या जिवंत आहेत की मेल्या, मला हेसुद्धा माहिती नाही. बस्स! आता आणखी हे सहन होत नाही. मला असं वाटतं चीन सरकारने त्यांना इतकं दु:ख देण्याऐवजी त्यांना गोळ्या घालाव्यात. गोळ्यांचे पैसै मी देतो."

दुसरीकडे, चीन वीगर मुसलमानांनी केलेले आरोप फेटाळून लावत आहे. नुकत्याच जगभरात झालेल्या कट्टरवादी हल्ल्याचं उदाहरण देऊन इस्लामिक कट्टरवाद किती मोठा धोका आहे, असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनमध्ये राहणाऱ्या मुस्लिमांबरोबर होणाऱ्या वागणुकीच्या मुद्द्यावर ब्रिटीश सरकारनं चिंता व्यक्त केली आहे. पश्चिम चीनच्या शिनजियांग प्रांतात काही लोकांना कोणत्याही प्रकारचा खटला दाखल न करता ताब्यात घेण्याची काही प्रकरणं समोर आली आहेत.


सामग्री: एप्रिल 2020मधलं नागपुरातलं लॉकडाऊनचं दृश्य

नागपूर शहराच्या पोलीस आयुक्तालयाच्या सीमेत कडक निर्बंधांसह हा लॉकडाऊन असेल.

नागपूर शहरातली कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्या 10 मार्च रोजी 1700 पर्यंत पोहोचली. गेल्या तीन आठवड्यांपासून नागपूर शहरात शनिवार आणि रविवारी ऐच्छिक लॉकडाऊनही पाळण्यात येत आहे.

पण या वीकेंड लॉकडाऊनला लोकांनी गांभीर्याने घेत नसल्याने कडक लॉकडाऊन लावण्याचा निर्णय घ्यावा लागल्याचं पालकमंत्री नितीन राऊत यांनी सांगितलं.

काय काय बंद राहणार?

काय काय सुरु राहणार?

एका ठिकाणी 5 पेक्षा जास्त व्यक्तींनी एकत्र येऊ नये. (अत्यावश्यक सेवेशी संबंधित ठिकाणे/सेवा वगळून) अशी माहिती महापालिका आयुक्त राधाकृष्णन बी. यांनी दिला आहे.

या सहा दिवसांच्या लॉकडाऊन दरम्यान शहरातील अत्यावश्यक सेवा आणि वैद्यकीय सेवा पूर्णपणे सुरु राहतील.

या लॉकडाऊन काळात पोलिस आयुक्तालयाच्या सीमेतील खासगी कार्यालये बंद राहतील, तर उद्योग सुरू राहतील. सरकारी कार्यालयांमध्ये 25 टक्के उपस्थितीतच कामकाज चालवलं जाईल.

मार्च महिना असल्याने ज्या सरकारी कार्यालयामध्ये ऑडिट किंवा अकाऊंट्सच्या कामांसाठी आवश्यकता असणारी कार्यालयं सुरू ठेवली जातील.

एप्रिल 2020मधलं नागपुरातलं लॉकडाऊनचं दृश्य

नागपूरमध्ये विभागीय आयुक्त कार्यालयात कोरोनो नियंत्रणासंदर्भात जिल्हा प्रशासन, आरोग्य विभाग, महानगर पालिका आणि पोलीस विभागाच्या बैठकीचं आयोजन करण्यात आलं होतं.

यात पालकमंत्री नितीन राऊत यांनी शहरातील कोरोनाच्या परिस्थितीचा आढावा घेतला. या बैठकीनंतर बीबीसी मराठीशी बोलताना पालकमंत्री नितीन राऊत यांनी लॉकडाऊन बद्दल अधिक माहिती दिली.

ते म्हणाले, "शहरात कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्ण बाहेर फिरतांना आढळून आले आहेत. तसंच गृह विलगीकरणात असणाऱ्या नागरिकांकडून सुद्धा नियमांचा भंग होतो. नागपुरात कोव्हिड-19चा पहिला रुग्ण आढळून बरोबर एक वर्ष झाले आहे. पण नागरिकांनी मास्क, सॅनिटायझर आणि सोशल डिस्टंसिंगचे पालन केलं नसल्याने वर्षभरानंतर शहरातील कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्या 1700च्या वर गेली आहे.

त्यामुळे आता कडक लॉकडाऊन लावल्याशिवाय कोरोनाच्या संसर्गाची साखळी तोडली जाणार नाही. त्यामुळे 15 मार्च ते 21 मार्च दरम्यान नागपूर शहरातील पोलीस आयुक्तालयाच्या सीमेतील भागात कडक लॉकडाऊन असेल. शिवाय या दरम्यान कडक संचारबंदीही ठेवली जाईल."

पण  लॉकडाऊन करण्याचा निर्णय अत्यंत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नागपूर शहरातली कोरोना पॉझिटिव्ह रुग्णांची संख्या वाढल्याने शहरात 15 ते 21 मार्च कडक लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आलाय.


सामग्री: एप्रिलला हाय ब्लड प्रेशरचा त्रास होता आणि रक्तदाब अचानक वाढल्यानंतर तातडीने सीझर करणं आवश्यक होतं. 26 जूनला तिनं मुलीला जन्म दिला. या बाळाचं नाव ठेवण्यात आलं रोझली. पण एप्रिलला पुन्हा फिट आल्यानंतर तिच्यावर पुढचे उपचार सुरू करणं क्रमप्राप्त होते. एप्रिलने अजून नवजात बाळाला जवळही घेतलेलं नव्हतं आणि तिला स्तनपानही देता आलं नव्हतं.

रोझलीचं वजन 3.6 किलो होतो. एप्रिलवर उपचार सुरू असल्याने तिला वडील मॅक्समिलियन यांच्याकडे देण्यात आलं.

मॅक्समिलियन म्हणतात, "नर्स बाळाला घेऊन बाहेर आली. मग आम्ही नर्सरीमध्ये गेलो. मी बाळाला घेऊन खाली बसलो. बाळाला माझ्या शरीराचा स्पर्श व्हावा म्हणून मी शर्ट काढून बसलो होतो."

बाळाला भरवण्यासाठी कृत्रिम दूध देण्याचं ठरलं. "नर्सने मला विचारलं मी माझे निपल खुले करून थोडं खरंखुरं वाटेल असं स्तनपानासारखं करू शकेन का? बाळासाठी ते चांगलं आहे. मला अशा अतरंगी गोष्टी करायला आवडतंच आणि मुलीसाठी मी नक्कीच काहीही करू शकतो. म्हणून मी लगेच हो म्हटलं."

बाबानं स्तनपान देण्याचा हा पहिलाच प्रसंग असावा. या नर्सने प्लास्टिकचं निपल (कृत्रिम स्तनाग्र) मॅक्समिलियन यांच्या छातीला बसवलं. या निपलला एक नळी बसवण्यात आली होती. ही नळी एका सिरिंजला जोडण्यात आली होती. या सिरिंजमधून कृत्रिम दूध दिलं जात होते. सिरिंज बाबाच्या  खांद्यावर बसवण्यात आली होती.

"मी कधी स्तनपान देईन वगैरे विचारही केला नव्हता. बाळाला स्तनपान देणारा मी पहिलाच बाप असेन कदाचित. माझ्या सासूचा यावर विश्वासच बसला नाही आणि माझे आजोबा काही बोलूच शकले नाहीत हे ऐकून", मॅक्समिलियन सांगतात.

"माझ्या बाळाला पाहाताच एक क्षणात तिच्याशी कनेक्शन निर्माण झालं. मी तिला धरू शकलो आणि तिला स्तनपान करण्याचा सराव व्हावा यासाठी मी मदत करू शकलो असो मला वाटतं," असे ते म्हणाले.

बाळाला स्तनपान देतानाचे हे फोटो त्यांनी फेसबुक आणि इन्स्टाग्रावर शेअर केले आहेत.

फेसबुकवर त्यांच्या फोटोंचं अनेकांनी स्वागत केलं. त्यांना सकारात्मक प्रतिक्रिया मिळाल्या आहेत. काही जणांनी या नर्सची स्तुती केली आहे. तर काही जणांनी मात्र तुम्ही दुधाची बाटली वापरू शकला असतात, अशी प्रतिक्रिया दिली आहे.

ही पोस्ट 30 हजारपेक्षा जास्त वेळा शेअर झाली आहे.

मॅक्समिलियन म्हणतात, "खऱ्या सुपरहिरो तर त्या नर्स आहेत. मी फक्त चांगला पिता होण्याचा प्रयत्न केला. अर्थात मातांनाही विसरता येणार नाही. मी हे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ही घटना आहे अमेरिकेतील विस्कॉन्सिन इथली. एप्रिल नोयिबौआ आणि तिचा पती मॅक्सामिलियन यांच्यासाठी 26 जून हा दिवस फारच महत्त्वाचा होता. एप्रिल बाळाला जन्म देणार होती. पण हे इतकं सरळ नव्हतं. हॉस्पिटलमध्ये एप्रिलला दाखल केल्यानंतर घडलेल्या घटनांनी मॅक्समिलियनचं भावविश्व बदलून टाकलं.


सामग्री: एफआरबी या ओळखल्या जाणाऱ्या 13 संकेताची वारंवार नोंद झाली. हे सिग्नल 1.5 अब्ज प्रकाशवर्ष दूरवरून आले आहेत.

"याआधी अशा प्रकारची नोंद दुसऱ्या दुर्बिणीद्वारे एकदाच नोंद झाली आहे. या लहरीची नोंद झाल्यावर अशा प्रकारच्या अनेक लहरी तेथे असाव्यात," अशी शक्यता ब्रिटिश कोलंबिया विद्यापीठातील अंतराळभौतिकतज्ज्ञ इंग्रीड स्टेअर्स यांनी सांगितले.

या अभ्यासासाठी अधिक साहित्य उपलब्ध असून विश्वासंदर्भातील अनेक कोडी यामुळे सुटतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

CHIME, कॅनडातील दुर्बिण

CHIME ही प्रयोगशाळा ब्रिटिश कोलंबियाच्या ओकांन्गान व्हॅलीमध्ये आहे. त्यास 100 मी लांबीचे चार अँटेना असून त्याद्वारे संपूर्ण उत्तरेतील आकाशाचे निरीक्षण केले जाते. ही दुर्बिण गेल्या वर्षी बांधण्यात आली असून त्यावर या संकेतांची नोंदणी झाली आहे. नेचर या नियतकालिकामध्ये यावरील शोधनिबंध प्रसिद्ध करण्यात आला आहे.

एफआरबी या रेडिओ लहरींच्या प्रकाशमान लघू लहरी असतात.

"आम्ही या प्रकारच्या लहरींच्या संकेतांचे पुन्हा मापन केले आहे, आधीच्या संकेताप्रमाणेच तो होता," असे कॅनडातील मॅकगिल विद्यापीठातील श्रीहर्ष तेंडुलकर यांनी सांगितले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कॅनडातील दुर्बिणीद्वारे एका दूरस्थ दीर्घिकेतून आलेल्या रेडिओ लहरींची नोंद झाली आहे. तिचे स्वरूप आणि तिचे उगमस्थान याबाबत अद्याप माहिती मिळालेली नाही.


सामग्री: एबीपी निल्सनने जाहीर केलेल्या एक्झिट पोलमध्ये भारतीय जनता पार्टीला 220 जागा आणि NDAला एकूण 267 जागा मिळतील, असं या पोलमध्ये म्हटलं आहे. तसेच काँग्रेसप्रणित आघाडीला 127 जागा मिळतील असे या पोलनुसार स्पष्ट झालं आहे.

भारतीय जनता पार्टीला उत्तर प्रदेशात मोठा फटका बसत असून समाजवादी पार्टी आणि बहुजन समाज पक्षाला एकत्रित आघाडीला जास्त जागा मिळत असल्याचं दिसून येत आहे.

एक्झिट पोलचे आकडे

तुम्ही या बद्दलची सविस्तर बातमी इथे पाहू शकता

वाचा- एक्झिट पोलचा अंदाज किती खरा, किती खोटा?

वाचा- 'नमो टीव्हीवर भाजपला 542 पैकी 542 जागा'

या एक्झिट पोलवर विविध नेत्यांनी, राजकीय विश्लेषकांनी मते व्यक्त केली.

"भारतीय जनता पार्टीला स्वतःच्या बळावर सरकार स्थापन करता आलं नाही आणि मित्रपक्षांच्या आधारे सरकार स्थापन करावं लागलं तर अशा सरकारमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा स्वभाव बदलेल का," असा प्रश्न राजकीय विश्लेषक सुहास पळशीकर यांनी एबीपी माझा वाहिनीवर बोलताना उपस्थित केला.

"गेल्या वेळेस उत्तर प्रदेशात सपा-बसपात युती नव्हती त्यामुळे भाजपाला फायदा झाला होता. मात्र आता या दोन पक्षांची आघाडी झाल्यामुळं भाजपाच्या जागा कमी होत असल्याचं दिसत आहे. मात्र राजस्थान, मध्यप्रदेश, गुजरात आणि काही प्रमाणात झारखंडमध्ये अशी स्थिती नसल्यामुळं तिथं भाजपाला फारसा तोटा होत नसल्याचं दिसतं," असंही पळशीकर यांनी सांगितलं.

महाराष्ट्रातील एक्झिट पोलचे आकडे

"सर्व एक्झिट पोल्सकडे पाहिल्यास सध्याच्या सरकारमधील भाजपच्या जागा कमी होतील, मात्र भाजप सरकारला पूर्णपणे नाकारलं नाही, असा अर्थ निघतो," असं मत लोकसत्ताचे संपादक गिरीश कुबेर यांनी मत व्यक्त केलं आहे.

2014 साली 'आता डॉ. मनमोहन सिंह यांचं सरकार बास!' अशी एक भावना तयार करण्यात आली होती. मात्र आता तशी मोदींविरोधात लाट नाही. या एक्झिट पोलवरून रालोआचं सरकार तयार होईल हे उघड दिसत असल्याचं गिरीश कुबेर यांनी मत व्यक्त केलं.

'एक्झिट पोलवर माझा विश्वास नाही'

पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी आपला एक्झिट पोलवर विश्वास नसल्याचं मत ट्विटरवर व्यक्त केलं आहे. "एक्झिट पोल हे गॉसिप आहे. या गॉसिपमधून हजारो EVM बदलून त्यात छेडछाड करण्याचा खरा प्लान आहे. मी सर्व विरोधी पक्षांना एकत्रित आणि सर्व ताकदीनिशी राहाण्याचं आव्हान करते. ही लढाई आपण एकत्र लढू," असं ट्वीट त्यांनी केलं आहे.

खासदार स्वपन दासगुप्ता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लोकसभा निवडणुकांचे एक्झिट पोल आता जाहीर झाले आहेत. बहुतेक सर्व एक्झिट पोलमध्ये भारतीय जनता आघाडीच्या नेतृत्वातील राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीला सर्वाधीक जागा मिळतील, असे कल स्पष्ट होत आहेत.


सामग्री: एबीपी माझा या वृत्तवाहिनीनं ही बातमी दिली आहे.

फेरीवाला धोरणानुसार हॉकर्स धोरण तयार करण्यात आले असून त्यापैकी एक हॉकर्स झोन हा राज ठाकरे यांच्या घरासमोर आणि घराच्या मागच्या बाजूला असणार आहे.

नुकतंच न्यायालयाच्या निर्णयानुसार हॉकर्स झोन तयार करण्यात आले आहेत.

दरम्यान मुंबई महापालिकेनं मुद्दाम राज ठाकरे यांच्या घराबाहेर फेरीवाल्यांना जागा दिल्याचा आरोपही मनसेनं केला आहे.

'महाराष्ट्राची क्षमता संपली'

महाराष्ट्रात व्यावसायिक गुंतवणुकीची क्षमता संपलेली आहे. त्यामुळे आता उद्योजकांनी गुंतवणुकीसाठी भारतातील इतर राज्यांचा विचार करावा, असं मत पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी आंतरराष्ट्रीय उद्योग परिषदेत व्यक्त केलं आहे.

इकॉनॉमिक टाइम्सने ही बातमी दिली आहे. महाराष्ट्र आणि इतर राज्यांची क्षमता संपली असल्यानं उद्योजकांनी देशाच्या इतर भागात गुंतवणूक करावी, त्यासाठी पश्चिम बंगाल हा उत्तम पर्याय आहे, असं त्यांनी म्हटलं आहे.

'भीमा-कोरेगावची दंगल सरकारविरोधातील षड्यंत्र'

भीमा कोरेगाव येथे घडलेला प्रकार हा सरकारविरोधातील षड्यंत्र असल्याचं, प्रतिपादन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केलं आहे. दैनिक सकाळने या संदर्भातील वृत्त दिलं आहे.

भीमा कोरेगावसारख्या घटना आगामी काळात पुन्हा घडतील असंही त्यांनी म्हटलं आहे. सरकारची प्रतिमा मलीन करण्यासाठी हे घडत असून विकासकामांच्या गतीनं अस्वस्थ झालेली मंडळी यामागे आहेत, अशी टीका त्यांनी केली आहे.

भाजपच्या राज्यभरातील कार्यकर्त्यांशी कार्यकारिणीच्या बैठकीच्या निमित्ताने फडणवीस संवाद साधत होते.

राष्ट्रवादीनंच भिडे यांना मोठं केलं : दलवाई

भीमा कोरेगाव हिंसाचार प्रकरणी गुन्हा दाखल असलेले संभाजी भिडे यांना आर.आर. पाटील आणि जयंत पाटील या राष्ट्रवादीच्या दोन तत्कालीन गृहमंत्र्यांनीच मोठं केलं, असा आरोप काँग्रेसचे नेते हुसेन दलवाई यांनी केला आहे.

लोकसत्तानं ही बातमी दिली आहे. त्याचवेळी भिडे यांच्यासारख्यांना राष्ट्रवादीच्या गृहमंत्र्यांनी पाठीशी घातले होते, अशी टीका दलवाई यांनी केली आहे.

दरम्यान राष्ट्रवादीचे प्रवक्ते नवाब मलिक यांनी दलवाई यांचे आरोप फेटाळले आहेत.

असरचा धक्कादायक निष्कर्ष

देशभरातील 14 ते 18  वयोगटातील 25 टक्के विद्यार्थ्यी इयत्ता दुसरीच्या स्तरावरचे त्यांच्या भाषेतील वाचन करू शकत नाहीत, असा निष्कर्ष 'अॅन्युअल स्टेटस ऑफ एज्युकेशन रिपोर्ट 2017'...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फेरीवाल्यांविरोधात आंदोलन छेडणाऱ्या महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांच्या घराबाहेरच आता फेरीवाले बसणार आहेत.


सामग्री: एबीपी माझाच्या 'माझा महाराष्ट्र माझं व्हिजन' कार्यक्रमात बोलताना  "मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे मला टीव्हीवर दिसले, कारभार दिसलाच नाही. त्याबद्दल काही बोलणार नाही," असं वक्तव्य मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी केलं होतं.

त्यावर एबीपी माझाच्याच 'माझा महाराष्ट्र माझं व्हिजन' या कार्यक्रमात बोलताना उद्धव ठाकरे यांनी राज यांच्या टिकेची दखल घेणं टाळलं आहे.

पण त्याच वेळी  "कोरोना काळात जंबो फॅसिलिटी तयार करा, हे कुणी सांगितलं. मुख्यमंत्र्यांनी निर्णय घ्यायचा असतो, प्रशासनाची अंमलबजावणी करायची असते," असं मात्र उद्धव यांनी म्हटलं आहे.

एक मुख्यमंत्री महाराष्ट्रभर फिरताहेत, एक मुख्यमंत्री घरात बसून आहेत, ही टीका टिकणारी नाही. मला टीकेची पर्वा नाही. आरोप सगळ्यांवर होतात. मी माझं काम करत राहणार. बोलणारे खूप लोक आहेत, असं ते पुढे म्हणालेत.

"हे सरकार फार काळ टिकेल असं वाटत नाही," असंही राज ठाकरे म्हणाले. जिथे एकोपा नाही, एकमत नाही ते जास्त काळ टिकेल असं वाटत नाही, असं ते म्हणाले होते.

यावर उद्धव ठाकरे म्हणाले, जोपर्यंत माझे नवीन सहकारी माझ्यासोबत आहे, तोपर्यंत मला चिंता नाही.

"देवेंद्र फडणवीस ही मोठी आसामी आहे. त्यांना लवकरच जागतिक आरोग्य संघटना मार्गदर्शनासाठी बोलावतील," अशी खोचक टीका उद्धव ठाकरे यांनी केली आहे.

आमचं सरकार सुरळीत चाललंय

देवेंद्र फडणवीस म्हणाले की सरकार चालून दाखवा. आम्ही सरकार चालवूनच दाखवत आहोत. तसं नसतं तर एवढं काम कसं काय उभं राहिल, असा सवाल उद्धव ठाकरे यांनी या मुलाखतीत विचारला आहे.

"भाजपचे नेते राज्यपालांकडे जात आहे, त्याचा आनंद वाटतो. पण, मी माझ्या स्वार्थासाठी खुर्चीत बसलेलो नाही. जोपर्यंत माझे नवीन सहकारी माझ्यासोबत आहे, तोपर्यंत मला चिंता नाही.

आमच्या आघाडीला जनतेचं अनादर करून आलेलं सरकार, असं विरोधक म्हणतात. मग इतर ठिकाणी पाडा सरकार आणि बसवा सरकार, असं जे भाजप करत आहे, ते तसं करा म्हणून जनतेनं भाजपला सांगितलं का," असाही सवाल त्यांनी केला.

कोरोना ठरवतो लॉकडाऊन

"लॉकडाऊन वाढवायचा की नाही, हे प्रशासन ठरवत नसून कोरोना व्हायरस ठरवत आहे. त्यामुळे स्थानिक प्रशासन लॉकडाऊनचा निर्णय घेत आहे, असं म्हणणं चुकीचं आहे," असं मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी एबीपी माझाच्या 'माझा महाराष्ट्र माझं व्हिजन' कार्यक्रमात व्यक्त केलं.

राम मंदिर लवकर व्हावं

"राम मंदिरावर भाजपला बोलायचा अधिकार किती आहे, ते...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बोलणारे खूप लोक आहेत, आम्ही काम करतोय, असं म्हणत उद्धव ठाकरे यांनी राज ठाकरे यांच्या टिकेला उत्तर देणं टाळलं आहे.


सामग्री: एबीपी माझानं दिलेल्या वृत्तानुसार, मुंबईतल्या घाटकोपरमध्ये एका कार्यक्रमात बोलताना ते म्हणाले, "मुंबईतील उत्तर भारतीय तसेच वेगवेगळ्या राज्यातून येणारे लोक हे मुंबईला महान बनवतात. त्यांनी मुंबईचा गौरव वाढवला आहे."

"भाषा हे संपर्काचं साधन आहे. कारण भाषा माणसाला जोडते. त्यामुळं भाषा विवादाचं माध्यम होऊ शकत नाही. हा वाद निर्माण करणं चुकीचं आहे. मतांच्या राजकारणासाठी कोणी भाषिक वाद करू नये."

या पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीने त्यांच्या वाचकांना विचारलं होतं की मुख्यमंत्र्यांच्या या वक्तव्याबद्दल तुम्हाला काय वाटत. या चर्चेला वाचकांनी भरभरून प्रतिसाद दिला. त्यातल्याच काही या निवडक प्रतिक्रिया.

ललीत पाटील म्हणतात की, "तुम्ही असं म्हणताय कारण महाराष्ट्राला महान करण्याची क्षमता तुमच्यात नाहीये, म्हणूनच तुम्ही असं बोलताय."

"मराठी माणूस सध्या सुस्त अजगरासारखा पडला आहे. हा सुस्तपणाच महाग पडणार हे नक्की," असं मत व्यक्त केलं आहे शशांक मंडलिक यांनी.

निहार तांबडे यांनी सविस्तर प्रतिक्रिया दिली आहे. ते लिहीतात, "तुम्ही परप्रांतीयांनी फक्त परप्रांतीय बनून राहण्यात धन्यता मानली. महाराष्ट्राने तुम्हाला संधी दिली. बाकी काही नाही किमान प्रामाणिक धन्यवाद जरी दिले असते, तरी तुम्ही खाल्ल्या मिठाला जागलात अशी भावना आमच्या मनात तयार झाली असती, पण तसं झालंच नाही. महाराष्ट्राच्या मातीत वाढलात पण तुम्ही महाराष्ट्र कधी स्वतःमध्ये रुजूच दिला नाही."

"मुंबईला कोणी महान बनवलेलं नाही पण मुंबईने मात्र अनेकांना महान बनवलं आहे. मुंबई सर्वांना समान लेखते व सर्वांनाच समान संधी देते, हे मुंबईचं मोठेपण. मराठी मन मोठे आहे म्हणूनच मुंबईत सर्वप्रांतीय लोक सुखाने नांदत आहेत," असं मत मांडलं आहे राजू तुलालवार यांनी.

पराग बुटाला लिहितात, "मुख्यमंत्रीसाहेब आपली प्रतिमा स्वच्छ, सुशिक्षित, सुसंस्कृत अशी आहे. त्यामुळे अशा प्रकारची वक्तव्य आपल्याला शोभत नाहीत. आपण असे विधान करून मराठी मनाला दुखावले आहे."

खुशल बडगुजर विचारतात, हे नक्की महाराष्ट्राचेच मुख्यमंत्री आहेत ना?

शुभम भारत यांचं मतं मात्र थोडं वेगळं आहे. "महाराष्ट्राचं सामाजिक, राजकीय, आणि सांस्कृतिक वातावरण नेहमीच पुरोगामी राहिलेलं आहे. महाराष्ट्रातलं वातावरण सहनशील आहे आणि त्यामुळे इतर भाषिक लोकांना महाराष्ट्रात स्थलांतर करायला सोपं जातं. हीच गोष्ट महाराष्ट्राला गुजरात किंवा बंगलोरपेक्षा वेगळं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वेगवेगळ्या राज्यातून येणारे लोक मुंबईला महान बनवतात, असं वक्तव्य महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी बुधवारी केलं.


सामग्री: एबीपी माझाला शरद पवारांनी, तर झी चोवीस तासला देवेंद्र फडणवीसांनी मुलाखत दिली. या मुलाखतींमधून 4 विसंगती पुढे येतात:

1) 'पवार-मोदी' भेटीत नेमकं काय झालं?

20 नोव्हेंबर 2019. म्हणजे देवेंद्र फडणवीस-अजित पवार यांनी शपथ घेण्याच्या तीन दिवस आधी.

शिवसेना-राष्ट्रवादी-काँग्रेस या तीन पक्षांमध्ये चर्चा गंभीर वळणावर असताना पवार-मोदींमध्ये तब्बल 45 मिनिटं ही भेट झाली.

राज्यात अवकाळी पावसामुळं झालेल्या नुकसानीची माहिती पंतप्रधान मोदींना दिली व मदत जाहीर करण्याची मागणी केल्याचं पवारांनी त्यावेळी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं. महाराष्ट्रातल्या सत्तापेचावर चर्चा झाली नसल्याचंही पवार म्हणाले होते.

मात्र, 2 डिसेंबर रोजी दिलेल्या मुलाखतीत पवार म्हणाले, "मोदींना शेतकरी संकटाबद्दल बऱ्याच दिवसांपूर्वी वेळ मागितली होती. त्यांनी याच वेळेला वेळ दिली. कदाचित त्यांच्या कार्यलयाला वाटलं असेल, की यावेळी वेळ दिल्यामुळे गैरसमज वाढतील.

"ती बैठक संपल्यानंतर मी उठायला लागलो तेव्हा पीएम म्हणाले, की आपण एकत्र येऊन काम केलं तर मला आनंद होईल. मी म्हटलं आपले व्यक्तिगत संबंध उत्तम आहेत, ते राहतील. पण एकत्र काम करणं राजकीयदृष्ट्या मला शक्य नाही. मी म्हटलं राष्ट्रीय प्रश्न आले तर विरोधासाठी विरोध करणार नाही. त्याची चिंता करू नका. मी त्यांना विनम्रतेने सांगून मी निघालो. ज्या रस्त्याला आपल्याला जायचं नाही त्याची चर्चा का करायची," असंही शरद पवारांनी मोदींसोबतच्या भेटीबद्दल मुलाखतीत सांगितलं.

मात्र, देवेंद्र फडणवीस यांनी 7 डिसेंबर रोजी दिलेल्या मुलाखतीत 'पवार-मोदी' भेटीचा ओझरता उल्लेख केला. या उल्लेखातून 'पवार-मोदी' भेटीभोवतीचं शंकेचं जाळं आणखी घट्ट होतं. कारण शरद पवार म्हणत असले की, मोदींशी राजकीय चर्चा झाली नाही, तरी फडणवीसांनी मात्र त्या भेटीबद्दल बोलताना अनेक सूचक विधानं केलीत.

फडणवीस म्हणतात, "शरद पवार आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यात काय चर्चा झाली, हे तेच दोघे सांगू शकतील. ते बोलण्याचा मला अधिकार नाही. पण त्यातल्या काही गोष्टी मला माहीत आहेत. पण त्या योग्य वेळी बोलेन. आज बोलत नाही. सगळ्या गोष्टी आता बोलण्यासारख्या नाहीत."

शिवाय, "मोदी-पवार भेटीतला अर्धा भाग बाहेर आलेला नाहीय. तो भाग योग्य वेळेला बाहेर येईल. तो आज आणावा असं मला वाटत नाही. पण पवार जे म्हणाले, ते पूर्ण त्यांनी सांगितलं नाहीय. अनेक गोष्टी त्यामागे आहेत. पवार आणि पंतप्रधान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

23 नोव्हेंबरच्या सकाळी 8 वाजत देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवारांनी अचानक शपथ घेतली अन् सगळ्यांनाच प्रश्न पडला की नेमकं झालं काय. या प्रश्नाचं नेमकं उत्तर अजूनही पूर्णपणे मिळत नाहीये. पण आधी शरद पवार आणि आता देवेंद्र फडणवीस यांनी दिलेल्या मुलाखतींमधून या घटनेच्या दोन परस्परविरोधी बाजू पुढे येत आहेत.


सामग्री: एम. करुणानिधी

"रात्री उशिरा करुणानिधी काही काळासाठी अत्यवस्थ झाले होते. आता त्यांच्या तब्येतीत सुधारणा दिसत आहे. डॉक्टरांचं पथक लक्ष त्यांच्यावर ठेवून आहे," अशी माहिती त्यांच्या पक्षाने एका ट्वीटद्वारे दिली. कावेरी हॉस्पिटलचं ते रात्री 9.50 चं हेल्थ बुलेटिन होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यांची तब्येत अत्यवस्थ झाल्याचं समजताच त्यांच्या समर्थकांनी हॉस्पिटलकडे धाव घेतली. हॉस्पिटलबाहेरील गर्दी कमी करण्यासाठी DMKच्या नेत्यांनी पाठीराख्यांना शांतता राखून माघारी जाण्याचं आवाहन केलं.

रात्री उशिरा करुणानिधींचा मुलगा M. K. स्टॅलिन यांनी आवाहन केलं, "मी विनंती करतो की कृपया सर्वांनी कुठल्याही अनुचित प्रकार घडेल, लोकांना त्रास होईल, असं कोणतंही कृत्य करू नये."

पण अजूनही शेकडो लोक हॉस्पिटलबाहेर प्रार्थना करत आहेत. यामुळे हॉस्पिटलबाहेर रात्री साडेआठनंतर सुरक्षा व्यवस्था वाढवण्यात आली होती.

रविवारी दिवसभरात अनेक मोठ्या नेत्यांनी हॉस्पिटलमध्ये त्यांच्या कुटुंबीयांची भेट घेतली. सकाळीच उपराष्ट्रपती व्यंकय्या नायडू यांनीही करुणानिधी यांची भेट घेऊन त्यांच्या कुटुंबीयांबरोबर काही वेळ घालवला.

भारताच्या राजकारणातील ज्येष्ठ नेते, पाच वेळा मुख्यमंत्री आणि 60 वर्षं लोकप्रतिनिधी असलेले करुणानिधी वैयक्तिकरीत्या एकही निवडणूक हरलेले नाहीत.

करुणानिधी यांच्या नेतृत्वाखालील DMK 1998 ते 2014 मध्ये केंद्रात सत्तेत सहभागी होता. काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील युपीएच्या पहिल्या सरकारमध्ये तामिळनाडूतील 12 मंत्री होते. द्रमुककडे दूरसंचारसारखं महत्त्वाचं खातं होतं.

या खात्यामार्फत जाहीर झालेल्या 2G स्पेक्ट्रम घोटाळ्यामुळे तत्कालीन दूरसंचार मंत्री ए. राजा आणि करुणानिधी यांची मुलगी व खासदार कनिमोळी यांना तुरुंगावास झाला होता.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तामिळनाडूचे ज्येष्ठ नेते आणि द्रविड मुनेत्र कळघम पक्षाचे (DMK) अध्यक्ष एम. करुणानिधी यांची तब्येत काही काळ अत्यवस्थ झाली होती. आता त्यांची प्रकृती स्थिर असल्याचं हॉस्पिटलनं स्पष्ट केलं आहे. करुणानिधी यांच्यावर चेन्नई इथल्या कावेरी हॉस्पिटलमध्ये उपचार सुरू आहेत.


सामग्री: एम. जे. अकबर यांनी राजीनामा दिल्याचं जाहीर केलं.

काँग्रेस आणि समाजवादी पक्षांने त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली होती. तर राजकारण्यांसह सर्वांवरच झालेल्या आरोपांची चौकशी होण्याची गरज असल्याचं मनेका गांधी यांनी म्हटलं होतं.

अकबर यांनी एक पत्रक जारी करून त्यांची भूमिका स्पष्ट केली आहे.

"माझ्यावर झालेल्या आरोपांविरुद्ध मी कोर्टात वैयक्तिक पातळीवर लढण्याचा निर्णय घेतला आहे, त्यामुळे मी पदावर राहणंही योग्य नाही. त्यामुळे मी परराष्ट्र राज्यमंत्रिपदाचा राजीनामा देतो आहे. या देशाची सेवा करण्याची संधी दिल्याबद्दल मी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांचे आभार मानतो."

अकबर यांनी या प्रकरणी कोर्टात धाव घेत त्यांच्याविरोधात आरोप करणाऱ्या प्रिया रमाणी यांच्यावर अब्रुनुकसानीचा दावा दाखल केला आहे.

प्रिया रमाणी यांनी ट्विट करून यावर प्रतिक्रिया दिली आहे. "या राजीनाम्यामुळे महिलांच्या मोहिमेला बळ मिळालं आहे, आता कोर्टाकडून न्याय मिळण्याच्या मी प्रतिक्षा करत आहे."

अखेर 2 आठवड्यांनंतर राजीनामा, 20 महिलांचं शौर्य फळाला आलं आहे, असं पत्रकार बरखा दत्त यांनी ट्विट करून त्यांची प्रतिक्रिया दिली आहे.

"लैंगिक अत्याचारांविरोधात आवाज उठवणाऱ्या महिलांच हे यश आहे," अशी प्रतिक्रिया दिल्ली महिला आयोगाच्या अध्यक्ष स्वाती मालिवाल यांनी दिली आहे.

नेमकं प्रकरण काय?

काही दिवसांपूर्वी बॉलिवुड अभिनेत्री तनुश्री दत्ता हिने बॉलिवूड अभिनेते नाना पाटेकर यांच्यावर एका चित्रपटाच्या शूटिंगदरम्यान छेडछाड करण्याचा आरोप केला होता.

त्यानंतर अनेक महिलांनी त्यांच्याबरोबर झालेल्या लैंगिक छळवणुकींच्या घटनांचा उल्लेख करण्यास सुरुवात केली.

कामाच्या ठिकाणी होणाऱ्या लैंगिक छळवणुकीबाबत महिला आता समोर येऊ लागल्या आहेत.

सोशल मीडियाच्या माध्यमातून त्यांच्यावर उद्भवलेल्या परिस्थितीचं वर्णन करत आहेत. इतकंच नाही तर या दुर्व्यवहारात सामील असलेल्या पुरुषांचे नावही जाहीर करत आहेत.

प्रसारमाध्यमांशी निगडित अनेक महिलांनी या प्रकरणी ट्वीट केलं आहे. ज्या पुरुषांनी हे कृत्य केलं त्यांच्याबरोबर झालेल्या चॅटचे स्क्रीनशॉट शेअर केले आहेत.

याच साखळीमध्ये पुर्वाश्रमीचे पत्रकार आणि सध्या केंद्र सरकारमध्ये परराष्ट्र राज्यमंत्री असलेले एम. जे. अकबर यांचंही नाव आलं होतं.

अकबर यांनी द टेलिग्राफ आणि द एशियन एज या वृत्तपत्रांचे संपादक म्हणून काम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कथित लैंगिक छळवणूक प्रकरणी परराष्ट्र राज्यमंत्री एम. जे. अकबर यांनी अखेर राजीनामा दिला आहे.


सामग्री: एमी

सौदर्यांच्या सरधोपट आणि प्रसंगी महिलांना कमी लेखणाऱ्या व्याख्येत या महिला बसत नाहीत. पण तरीही यांनी आपला रस्ता शोधून काढला आहे, आणि आपल्या अस्तित्वावर प्रेम करायला शिकल्या आहेत. या त्यांच्याच प्रेरणादायी कहाण्या.

'माझे पाय असे दिसायचे जणू मी एखादी झोंबी आहे'

मला लायपोएडिमा नावाचा त्रास होता, यामुळे माझं शरीर बेढब झालं होतं. म्हणजे नुसतं वजन वाढलं नव्हतं तर माझ्या शरीराच्या वरच्या भागाच्या तुलनेत कमरेखालच्या भागाची अनैसर्गिक वाढ झाली होती. मला सांगितलं गेलं की यावर काही औषध नाही.

मग एक दिवस मी ऑपरेशन करून या त्रासावर उपचार करण्याचा निर्णय घेतला. मला त्यासाठी खूप हिंमत करावी लागली पण ऑपरेशन झालं. आता मला मनासारखे कपडे घालता येतील, मी चारचौघांसारखी नॉर्मल दिसेन याच आनंदात मी होते. पण ऑपरेशनच्या पाचव्या दिवशी मी खूप आजारी पडले.

मला फ्लेश इटिंग बॅक्टेरियाचं (मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरीया) इन्फेक्शन झालं होतं. माझ्या मांडीपासून खाली पायापर्यंत असणारं सगळं मांस या बॅक्टेरियांनी खायला सुरुवात केली. म्हणजे अक्षरक्षः माझ्या पायावर मांस शिल्लक राहिलं नाही. त्वचा नव्हती. भयंकर होतं ते सगळं. माझ्या घरच्यांना वाटलं मी वाचणार नाही.

जेनी

डॉक्टरांनी सांगितलं माझे पाय कापावे लागतील. माझ्या घरचे तयार झाले. पण सुदैवाने ती वेळ आली नाही. पण माझ्या पायाची त्वचा, मांस सगळंच गेलं होतं. मग डॉक्टरांनी माझी पाठ, नितंब, पोट अशा भागातून त्वचा काढली आणि माझ्या पायांवर लावली. ती अजूनही सरपटणाऱ्या प्राण्यांच्या त्वचेसारखी दिसते.

सर्जरीनंतर जवळपास 7-8 आठवड्यांनी मी माझे पाय पाहिले. मला प्रचंड धक्का बसला होता. मी अक्षरशः झोंबी दिसत होते. याचा माझ्या मनावरही परिणाम झाला. तो काळ प्रचंड कठीण होता, मला पोस्ट ट्रॉमॅटिक मेंटल डिसऑर्डरशी झुंजावं लागलं. अजूनही दवाखाना म्हटला की माझ्या अंगावर काटा येतो.

पण या सगळ्या प्रकाराने मला आयुष्याची किंमत कळाली. मला माझ्या स्वप्नातल्या सगळ्या गोष्टी आता करून पाहायच्या आहेत. मी अजून पॅरिसला गेलेले नाही, किंवा ओरिएंट एक्सप्रेसमधून प्रवास केलेला नाही. मला पेट्राला भेट द्यायची आहे, अॅमस्टरडॅमला जायचंय.

मी नेहमीच आनंदी असते असं नाही, याचा माझ्या मनावर परिणाम झालाय, या व्रणांनी माझं व्यक्तिमत्व बदललं आहे. पण असं काही मनात आलं की मी तो विचार झटकून टाकते आणि म्हणते, 'जे आहे ते आहे, पण मला अजून खूप काही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जेनी, एमिली आणि लॉरा... ब्रिटनमध्ये राहाणाऱ्या या तीन वेगवेगळ्या वयाच्या, वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीच्या महिला. पण तिघींमध्ये एक गोष्ट समान आहे, तिघींच्या अंगावर मोठमोठे व्रण आहेत. चौथी एमी, जिला सोरायसिस आहे, त्यामुळे तिच्या चेहरा लाल चट्ट्यांनी भरून जातो.


सामग्री: एयर फोर्स वनच्या खास विमानाने ट्रंप सिंगापूरला पोहोचले आहेत.

या दोन नेत्यांमधील भेट 12 जूनला सिंगापूरच्या सँटोसा रिसॉर्टमध्ये होणार आहे.

सर्व काही ठरल्याप्रमाणे झालं, तर उत्तर कोरियाच्या सर्वोच्च नेत्यांनं अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांना भेटण्याची ही आत्तापर्यंतची पहिली भेट असेल.

या भेटीमुळे उत्तर कोरियाची अण्वस्त्र निर्मितीची प्रक्रिया बंद व्हायला सुरुवात होईल, अशी अमेरिकेला आशा आहे.

गेल्या 18 महिन्यांत दोन्ही देशांच्या नेत्यांमध्ये बरे-वाईट संबंध पाहायला मिळाले आहेत. भेटीपूर्वीसुद्धा दोन्ही नेत्यांनी एकमेकांचा चांगलाच समाचार घेतलेला आहे.

दोघांना भेटीतून काय अपेक्षा?

उत्तर कोरियाने आण्विक अस्त्रांचा त्याग करावा, असा अमेरिका आणि मित्रराष्ट्रांचा आग्रह आहे.

किम जाँग उन सिंगापूरला पोहोचल्यानंतर सिंगापूरचे परराष्ट्र मंत्री व्हिव्हियन बालकृष्णन यांनी हा फोटो ट्वीट केला आहे.

तर किम जाँग-उन यांना आता देशाची अर्थव्यवस्था उभारण्यावर लक्ष केंद्रित करायचं आहे. त्यासाठी त्यांना मदत आणि आंतरराष्ट्रीय गुंतवणूक गरजेची वाटते आहे.

बैठकीत काय होऊ शकतं?

"कोरियन युद्ध संपण्याच्या औपचारिक घोषणेसाठी करार होऊ शकतो. वाटाघाटींमधला तो सगळ्यांत सोपा भाग असेल. त्यानंतर काय होतं हे पाहणं महत्त्वाचं आहे," असं ट्रंप यांनी बैठकीपूर्वी सांगितलं होतं.

"सिंगापूरमध्ये 21 जूनला होणारी बैठक फलद्रूप झाल्यास उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांना व्हाईट हाऊसला येण्याचं आमंत्रण देऊ," असंही ते म्हणाले होते.

आण्विक नि:शस्त्रीकरणासाठी प्रयत्नशील असल्याचे संकेत किम यांनी दिल्याचं अमेरिकेचे परराष्ट्रमंत्री माइक पाँपेओ यांनी सांगितलं आहे. मात्र अमेरिकेच्या दृष्टीने निर्धारित अण्वस्त्रांचा त्याग उत्तर कोरिया करणार का, हे अद्याप स्पष्ट झालेलं नाही.

बैठकीसाठी सिंगापूरच का?

सिंगापूरमध्ये ट्रंप आणि किम यांचं संरक्षण कोण करणार?

ट्रंप आणि किम आपापली सुरक्षापथकं बरोबर घेऊन येणार असल्याची माहिती सिंगापूरमध्ये अति विशेष व्यक्तींच्या सुरक्षेची माहिती ठेवणाऱ्या राजकीय जाणकारांनी रॉयटर्सला दिली.

सिंगापूर पोलीस

ट्रंप आणि किम यांच्या सुरक्षेची जबाबदारी सिंगापूर पोलिसांसह गुरखा जवानांच्या तुकडीवर असेल. गुरखा जवान हे आपल्या शौर्यासाठी आणि उदार मनासाठी ओळखले जातात.

ट्रंप आणि किम या 8 मुद्द्यांवर बोलण्याचं कदाचित टाळतील

सरकारचं संपूर्ण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन सिंगापूरमध्ये दाखल झाल्यानंतर आता अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंपही सिंगापूरला पोहोचले आहेत.


सामग्री: एरवी घरातूनच काम करता येणं ही कल्पना छान वाटते. पण, बीबीसीने काही जणांशी संवाद साधला आणि त्यांचे 'वर्क फ्रॉम होम'चे अनुभव जाणून घेतले.  अनेकांचं असं म्हणणं पडलं की घरून काम करण्याच्या नादात त्यांचे कामाचे तास उलट वाढलेत. आणि कामाचा अतिरिक्त ताण लोकांवर पडतोय. तुम्हालाही याच अनुभवातून जावं लागतंय का?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मार्चपासून जगभरात अनेक ठिकाणी लॉकडाऊन सुरू झालं आणि कोव्हिड पासून कर्मचाऱ्यांना सुरक्षित ठेवण्यासाठी अनेक कंपन्यांनी स्वीकारला 'वर्क फ्रॉन होम'चा पर्याय.


सामग्री: एरवी पापलेट, बोंबिल, बांगडा, सुरमई, कोलंबी, चिंबोऱ्या, घोळ, तामोशी, रावस असं समुद्राचं वैभव इथं रितं झालेलं दिसतं. आता मासे खाणाऱ्यांच्या तोंडाला हे वाचून पाणी सुटलं असेल आणि मासे न खाणाऱ्या मंडळींनी कदाचित नाक मुरडलं असेल. पण मुंबईच्या अर्थव्यवस्थेत आणि संस्कृतीच्या दृष्टीनंही हे मासळी बाजार महत्त्वाचे आहेत.

सरकारी अंदाजानुसार मुंबईच्या मासळी बाजारांमध्ये दररोज किमान तीन-साडेतीन कोटींची उलाढाल होते. चोखंदळ गृहिणींपासून, हॉटेलमधले शेफ आणि खवय्ये मंडळी नीट निवडून मासळी विकत घेत असतात आणि पहाटेपासून कामात असूनही कोळिणी इथं उत्साहानं प्रत्येकाशी बोलत असतात.

पण लॉकडाऊननंतर ही उलाढाल थंडावल्यानं अनेकींसमोर पोटापाण्याचा प्रश्न उभा राहिला आहे. त्यात वरळी, माहिम आणि वर्सोवा या मुंबईतल्या तीन मोठ्या कोळीवाड्यांचा भाग कोरोनाविषाणूच्या संसर्गामुळे काही काळ सील झाला.

कोळि‍णींच्या व्यवसायावर परिणाम

"मी दीड महिना घरी आहे, बातम्या बघते आहे. शेतकरी, बेरोजगार यांचा विचार सरकार करतं, तसाच कोळी लोकांचाही विचार व्हायला हवा," असं मुंबईच्या कलिनामधल्या बाजारात मासेविक्री करणाऱ्या नयना पाटील सांगतात. त्या कोळी समाजातल्या महिलांसाठी कामही करतात.

केवळ मुंबई शहरातच नयना पाटील यांच्यासारख्या पंधरा हजार जणी या व्यवसायात आहेत. मुंबईतल्या तीन घाऊक मासळी बाजारांतून, किंवा छोट्या मोठ्या बंदरांतून त्या रोज पहाटे मासे विकत घेतात आणि बाजारात विकतात.

राज्यात इतर ठिकाणही साधारण हेच चित्र दिसतं. मासे पकडून आणायचं काम पुरुष करत असले तरी पुढची सगळी जबाबदारी बहुतेकदा महिलाच हाताळतात आणि आपापल्या कुटुंबाच्या गाड्याला हातभार लावतात. पण सध्या गाठीशी असलेला पैसाही मोडणं अनेकींना शक्य होत नाही, असं नयना पाटील सांगतात.

"सगळ्या महिलांचा रोजगार ठप्प आहे. काहींकडे शिल्लकही फारशी नाही. मग खाणार काय एवढी हालत खराब झाली आहे. समजा माझ्याकडे आठ-दहा हजार रुपये असतील, त्यातून रोज मासे आणून विकले तर पाचशे-आठशे सुटतात. या पैशातनं आमचा घरखर्च चालतो. आता मला प्रश्नही पडतो, मी घरात राहिले, हे दहा हजार खर्च केले, तर उद्या लॉकडाऊन उठल्यावर मला मासे आणायला पैसे कोण देणार? मला तिथे उधारी मिळणार नाही."

मुंबईजवळ ठाण्याच्या राबोडीमधल्या मासळीबाजारात आठवडाभरापासून मासेविक्री सुरू झाली आहे. पण लॉकडाऊनमुळे तिथंही धंद्याचं गणित बिघडलं आहे. तिथे मासेविक्री...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सकाळची वेळ, खरेदीसाठी झुंबड, ताजी मासळी आणि भावासाठी घासाघीस. मुंबईच्या कुठल्याही मासळीबाजारातलं एरवीचं हे गजबजलेलं चित्र. पण कोरोना व्हायरसचा संसर्ग आणि लॉकडाऊनमुळे यातले बहुतांश बाजार सध्या शांत पहुडले आहेत.


सामग्री: एरवी फक्त एसटी दिसणार्‍या गावांत 25-30 गाड्यांचा ताफा चिखल तुडवत पोहचला होता. एवढ्या गाड्या कशासाठी ते बघायला लोकांची गर्दी होती. गावं तसं छोटसं. गावातल्या महिला 1.30 ते 2.00 च्या सुमारास घरातली कामं उरकून आदित्य ठाकरेंना बघण्यासाठी बसल्या होत्या.

त्यांच्याशी बोलताना आदित्य ठाकरे कोण आहे तुम्हाला माहितीये का? हे विचारलं. बाळासाहेबांचा नातू आहे ना.. त्यालाच बघायला थांबलोय. मी मुख्यमंत्रीपदाच्या शर्यतीत नाही असं आदित्य ठाकरे वारंवार सांगत असले तरी शिवसेना नेते हेच म्हणत आहेत की आदित्य हेच मुख्यमंत्री होणार.

याच पार्श्वभूमीवर मी या महिलांना विचारलं ते मुख्यमंत्री होतील असं शिवसेनेचे नेते म्हणताय...होतील का? महिलांच्या घोळक्यातल्या गंगूबाई थोडं थांबल्या आणि मग म्हणाल्या बाळासाहेबांचे नातू आहेत ना.. मग होतील मुख्यमंत्री..!

आदित्य ठाकरेंनी गोदावरीच्या पुलाचं भूमिपूजन केलं. सोहमेश्वरी गावापासून ते पूर्णा तालुक्याला जोडणाऱ्या पूलामुळे गावकर्‍यांचा 40 किलोमीटरचा प्रवास कमी होणार आहे. सर्व कार्यक्रम आटपून परभणीला पोहचायचं होतं. वेळ कमी असल्याने मंदिराच्या आवारात असलेल्या छोट्या मैदानात शिवसेना नेत्यांना वगळून थेट आदित्य ठाकरे भाषणाला उभे राहिले.

गावातल्या महिलांना बाळासाहेबांचा नातू म्हणून ते भाषण ऐकण्याचं कुतूहल, काहींना पूल कधी सुरू होणार या उत्तराची अपेक्षा.. काहींना कर्जमाफी, पीकविमा याच काहीतरी सांगणार अशी आशा...

जय महाराष्ट्र. म्हणत आदित्य ठाकरे यांनी भाषणाला सुरुवात केली. पांढरा कुर्ता घातलेले आदित्य स्टेजवर उभे होते. आज मी तुमचे आशीर्वाद घेण्यासाठी इथे आलेलो आहे. ही यात्रा निवडणुकीसाठी नाही तर तुम्ही केलेल्या मतदानासाठी आभार मानायला आलो आहे. तुमचं प्रेम, आशिर्वाद घेण्यासाठी आलो आहे.

फाईल चित्र

पीकविम्याच्या अडचणी येतायेत त्यासाठी तुम्ही शिवसेनेच्या केंद्रावर जा तुम्हाला माझे शिवसैनिक मदत करतील. ज्यांनी आम्हाला मतदान केलं ते माझे आहेतच पण ज्यांनी नाही केलं त्यांची मनं जिंकायची आहेत. तुमचे आशीर्वाद पाठीशी आहेत ना? असं म्हटल्यावर होय असा काहींचा आवाज आला. पण ठाकरी शैलीच्या भाषणाला मिळणाऱ्या जोरदार प्रतिसादाच्या तुलनेत हा आवाज कमीच होता. त्यानंतर आदित्य यांनी विचारलं हात वर करून सांगा कोण कोण माझ्याबरोबर आहे. तेव्हा मात्र शेतकऱ्यांनी हात वर केले.

तुमचे आशीर्वाद असेच राहूदे म्हटल्यावर टाळ्या वाजल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आदित्य ठाकरे हे बाळासाहेब ठाकरेंचे नातू आहेत ना.. बाळासाहेब भारी माणूस होता. हे त्यांचे नातू आहेत तर होतील मुख्यमंत्री....! नांदेड जिल्ह्यातल्या सोहमेश्वरी गावांत राहणार्‍या 55 वर्षांच्या गंगूबाईंचे हे शब्द. आम्ही आदित्य ठाकरेंच्या जनआशीर्वाद यात्रेबरोबर सोहमेश्वरी गावात पोहचलो होतो.


सामग्री: एरवी भिंतींवर सरकारच्या योजनांची घोषवाक्य किंवा फारतर सुविचार वगैरे दिसतात. अशावेळी भिंतींवरील गणितं पाहून काहीसं आश्चर्यचकित व्हायला होतं.

लॉकडाऊनमुळे शाळा बंद आहेत. त्यामुळे गावागावात विद्यार्थी या गणिताच्या भिंतींसमोर उत्सुकतेनं थांबतात, वाचतात. काही विद्यार्थी वही-पेन घेऊन भिंतींवरील गणितं लिहूनही काढतात.

वाचायला आणि पाहायला काहीसा अनोखा वाटणारा हा उपक्रम राबवलाय चंद्रपूर जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) राहुल कर्डिले यांनी.

कोरोनाला रोखण्यासाठी देशभर लॉकडाऊन लागू करण्यात आलं. त्यामुळे इतर सर्वच गोष्टींप्रमाणे शाळाही बंद झाल्या. शाळा बंद असल्या तरी शिक्षण बंद होता कामा नये, यासाठी राहुल कर्डिले यांनी उचललेलं हे पाऊल सध्या कौतुकाचं निमित्त ठरलंय.

चंद्रपूर जिल्हा परिषदेचे सीईओ राहुल कर्डिले

ज्या विषयाबाबत विद्यार्थी बऱ्याचदा नाकं मुरडताना दिसतात, त्याच गणित विषयाची गोडी निर्माण करण्यासाठी राहुल कर्डिले हे 'मिशन मॅथेमॅटिक्स' नावाचा उपक्रम राबवत आहेत. या अनोख्या उपक्रमाबाबत बीबीसी मराठीनं राहुल कर्डिले यांच्याकडून जाणून घेतलं.

2015 च्या बॅचचे IAS अधिकारी असलेले राहुल कर्डिले हे 2019 च्या मार्च महिन्यात चंद्रपूर जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारीपदी (CEO) रूजू झाले.

स्वत: जिल्हा परिषदेच्या शाळेत शिकलेल्या राहुल कर्डिले यांनी चंद्रपुरात कृषी आणि शिक्षण या दोन क्षेत्रांवर विशेष भर देत उपक्रम राबवण्यास सुरुवात केली आहे. 'मिशन मॅथेमॅटिक्स' हा त्याचाच एक भाग.

गावातल्या भिंतींवर गणितातल्या गोष्टी आकर्षक रुपात रेखाटणं, रंगवणं अशी सहज-सोपी, पण तितकीच महत्त्वाची कल्पना या उपक्रमामागे आहे.

पोंभुर्णा तालुक्यात 'मिशन मॅथेमॅटिक्स'ची बिजं

'मिशन मॅथेमॅटिक्स'ची बिजं चंद्रपुरातील पोंभुर्णा तालुक्यातील घोसरी या गावात सापडतात. जिल्हा परिषदेच्या शाळेत शिकलेला अक्षय वाकुडकर या तरुणानं घोसरी या त्याच्या गावात भिंतींवर 'गणितं' रेखटली होती. कमी मनुष्यबळ, मर्यादित आर्थिक क्षमता यांमुळे हा उपक्रम मर्यादित स्वरूपात राहिला होता.

गेल्यावर्षी दिवाळीच्या दरम्यान राहुल कर्डिले यांनी अक्षय वाकुडकरचा हा उपक्रम पाहिला आणि त्याला जिल्हा परिषद कार्यालयात बोलावून घेतलं. जिल्हा परिषद हा उपक्रम जिल्हा स्तरावर राबवू इच्छित असल्याचे कर्डिलेंनी अक्षयला सांगितलं.

अक्षय वाकुडकर याच्यासोबत राहुल कर्डिले यांची बैठक

पण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चंद्रपुरातल्या अनेक घरांच्या भिंतींवर, पडक्या वाड्यांवर, पाण्याच्या टाकीवर, सिमेंटच्या कुंपणावर गणिताची चित्र रेखाटलेली दिसतात. नफा-तोटा, त्रिकोण-चौकोन, वर्तुळ-त्रिज्या, प्रमेय अशा गोष्टी भिंतीवर रंगवल्या आहेत.


सामग्री: एरिक मारिआ रेमार्क्यूच्या 'All Quiet on the Western World' या पुस्तकात मेलेल्या माणसाचं वर्णन आहे. सूत्रधाराचा मित्र मरतो. पण त्याच्या नखांचे विळखे वाढतच राहतात. त्याच्या फुटलेल्या कवटीतून त्याचे केस वाढत राहतात जसं काही सुपीक मातीत पिकच उगवलं आहे. ऐकायला कसंतरीच वाटत असलं तरी खरंच असं होतं का?

मृत्यूनंतर माणसाच्या नखांची आणि केसांची वाढ होते का? होते तर किती होते? यावर शास्त्रशुद्ध पद्धतीने केलेले अभ्यास उपलब्ध नाहीत. अगदीच शोधायचं म्हटलं तर जुन्या गोष्टीमध्ये, इतिहासात काही उल्लेख सापडतात. जे वैद्यकीय विद्यार्थी मृतदेहावरून शिकत होते, त्यांच्या किश्यांमध्येही याचे उल्लेख सापडतात.

अवयव प्रत्यारोपणाची शस्त्रक्रिया करणाऱ्या शल्यविशारदांनाही मानवी शरीरातील वेगवेगळ्या पेशी मृत्यूनंतर वेगवेगळ्या कालावधीपर्यंत कार्यरत असतात, असा अनुभव आला आहे.

शरीरातील वेगवेगळ्या पेशी वेगवेगळ्या वेळी मरतात. हृदय थांबल्यानंतर मेंदूला होणारा रक्तप्रवाह थांबतो. रक्तशिवाय दुसरा कुठलाही ग्लुकोजचा पुरवठा नसल्याने मज्जातंतू मृत्युनंतर तीन ते सात मिनिटात मरतात.

अवयव प्रत्यारोपण करणाऱ्या शल्यविशारदांना अवयवदात्यांच्या किडन्या, यकृत आणि हृदय मृत्यूनंतर तीस मिनिटाच्या आत काढावे लागतात. इतकंच नाही तर ज्या शरीरात प्रत्यारोपण करायचं आहे, त्यात अवयव काढल्यानंतर सहा तासांत प्रत्यारोपण करावं लागतं.

नवीन पेशी

हाताची नखं वाढण्यासाठी नवीन पेशी तयार व्हाव्या लागतात, जे ग्लुकोजशिवाय शक्य नाही. नखं दररोज सरासरी 0.1 मिलीमीटरनं वाढतात. वाढत्या वयासोबत नखवाढीचा हा वेग मंदावतो.

नखाच्या तळाशी असलेल्या टिश्यूंचा (ऊती) थराला जर्मिकल मॅट्रिक्स म्हणतात. नखाच्या वाढीस कारणीभूत असलेल्या पेशी तयार होण्यास त्याचा उपयोग होतो. नवीन पेशी जुन्या पेशींना पुढे ढकलतात. त्यामुळेच नखांची लांबी वाढलेली दिसते. मृत्यूनंतर ग्लुकोजचा पुरवठा बंद होतो, स्वाभाविकच नखांची वाढही थांबते.

केसांच्या बाबतीतही तसंच होतं. केसांचा वाढीला बीजकोश कारणीभूत असतात. त्या बीजकोशाच्या तळाशी पेशी समूह असतो. त्याचं विघटन होऊन नवीन पेशी तयार होतात आणि त्यामुळेच केसांची वाढ होते. जोवर ऊर्जेचा पुरवठा सुरू आहे, तोवर हे विघटन वेगानं सुरू असतं. ती ऊर्जा ग्लुकोजच्या ज्वलनातून येते आणि त्याकरता ऑक्सिजनचं अस्तित्व लागतं.

एकदा का ह्रद्यानं रक्ताला होणारा ऑक्सिजनचा पुरवठा थांबवला की, ऊर्जेची निर्मिती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुमचं हृदय बंद पडतं, रक्त थंड होतं, अवयव कडक होतात. तुम्ही मेला आहात, हे दर्शवणारी ही सगळी चिन्हं. असं असतानाही देखील तुमची नखं आणि केस वाढत राहतात. खरंच? निदान आपल्याला तरी तसंच सांगितलं आहे आजवर.


सामग्री: एल-साल्व्हाडोर, होंडुरास देशातील नागरिक गरिबी, हिंसा, बेकारी या प्रश्नांनी कंटाळून देश सोडून चालले आहेत.

स्थलांतरितांचे लोंढे म्हणजे अतिक्रमण असल्याचं अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी म्हटलं आहे. त्यांनी पाच हजार सैनिकांची तुकडीही तैनात केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिका- मेक्सिको सीमेनजीक स्थलांतरितांचा प्रश्न चिघळला आहे.


सामग्री: एलन मस्क

पहिल्या क्रमांकावर अर्थातच अजूनही बिल गेट्स आहेत.

इलेक्ट्रिक कार बनवणाऱ्या या कंपनीत गुंतवणूकदारांनी असं काय बघितलं जे वर्षभरापूर्वी त्यांना दिसलं नाही, हा तंत्रज्ञान जगताचा धांडोळा घेणाऱ्या बीबीसी टेक टेंट पॉडकास्टचा प्रश्न आहे.

2020 च्या सुरुवातीला स्टॉक मार्केटमध्ये टेस्ला 80 अब्ज डॉलर्सची असल्याचं सांगण्यात आलं होतं. विशेष म्हणजे त्यावेळीही अशी कंपनी जी फार नफा देणारी नाही तिच्यासाठी ही किंमत जास्त असल्याचं बोललं गेलं. असं असूनही संपूर्ण वर्ष या कंपनीची किंमत वाढत गेली आणि ती आता 5 लाख कोटी डॉलर्सवर पोहोचली आहे.

नफ्याच्या मार्गावर

S&P 500 इंडेक्स टेस्ला कंपनीला आघाडीच्या कंपन्यांमध्ये सामील करेल, अशा बातम्या होत्या.

टेस्लाची किंमत आता टोयोटो, फोक्सवॅगन, ह्युंदाई, जीएम आणि फोर्ड यांच्या एकूण किंमतीपेक्षाही जास्त आहे.

टेक टेंटने हिशोब लावला तेव्हा कळलं की, गेल्या वर्षभरात या सर्व कंपन्यांनी एकूण 50 अब्ज डॉलर्स नफा कमावला. मात्र, कोरोना संकटाच्या पार्श्वभूमीवर यातल्या काही कंपन्यांना आर्थिक फटकाही बसला.

एलन मस्क

याउलट टेस्लाला या वर्षी 1 अब्ज डॉलर्सचा नफा झाला. टेक टेंटने केलेलं मूल्यांकन बघता गुंतवणूकदारांना निकट भविष्यात 50 पट फायदा होण्याची शक्यता आहे का?

ऑटो इंडस्ट्री

पॅशन कॅपिटलचे एलन बरबीज यांचं म्हणणं आहे, "याचा केवळ एकच अर्थ आहे की, जे गुंतवणूकदार या किंमतीला शेअर्स विकत घेत आहेत. त्यांना यापेक्षा चढ्या किंमतीला ते विकले जातील, अशी अपेक्षा आहे."

बरबीज टेस्लापेक्षाही सुरुवातीच्या टप्प्यात असणाऱ्या नव्या कंपन्यांचं मूल्यांकन करतात. मात्र, विश्लेषकांच्या मते बरेचदा ही प्रक्रिया अतार्किकही असते. याचं कारण म्हणजे कंपनीचं मूल्यांकन केवळ कंपनीच्या क्वालिटीवर नाही तर बाजाराच्या मूडवरही अवलंबून असतं.

टेस्लाने ऑटो इंडस्ट्रीला नवी दिशा दिल्याचं कंपनीच्या चाहत्यांचं म्हणणं आहे, असं असेल तर 2020 च्या सुरुवातीला जेव्हा कंपनी 80 अब्ज डॉलर्सची होती त्यावेळीही ही गोष्ट खरीच होती.

यावर बरबीज म्हणतात, "वर्षाच्या सुरुवातीला कंपनीला पाच-सहा पट फायदा होईल, असं म्हणण्याचा कुठलाच आधार नव्हता."

शेअर बाजार

मात्र, विश्लेषकांच्या मते गुंतवणूकदार काही काळापुरता जुगार खेळत आहेत.

बरबीज म्हणतात, "माझ्या मते बाजार मुळात तार्किकच आहे. यावेळी खरेदी करणाऱ्यांना जास्त किंमतीला शेअर्स विकता येतील, अशी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

या आठवड्यातील महत्त्वाच्या अर्थविषयक बातम्यांपैकी एक म्हणजे एलॉन मस्क यांची टेस्ला कंपनी 5 लाख कोटी डॉलर्सची झाली आणि त्याचबरोबर एलॉन मस्क जगातले दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात श्रीमंत व्यक्ती ठरले आहेत.


सामग्री: एलफिन्स्टन रोड

कधीकधी गर्दीचा भाग असणं हे केवळ अस्वस्थ होण्या इतकंच मर्यादित नसतं. काही वेळेला परिस्थितीला घातक वळणही लागू शकतं.

2017मध्ये प्रचंड गर्दीमुळे झालेल्या चेंगराचेंगरीच्या दुर्घटनांमध्ये अंगोलातील फुटबॉल मैदान, इटालियन पिएझ्झा आणि मोरोक्कोमधील अन्न मदत केंद्रावर घडलेल्या घटनांचा समावेश आहे.

या घटना दुःखद आणि टाळता येण्यासारख्या होत्या.

भविष्यात अशा घटनांचे प्रमाण कमी व्हावं, यासाठी यूकेतील शास्त्रज्ञ अभ्यास करत आहेत.

श्रीकांत शर्मा हे यूकेमधल्या 'ब्युरोहॅपोल्ड' या अभियांत्रिकी फर्मच्या स्मार्ट स्पेस ग्रुपचे संचालक आहेत. त्यांच्या मते, "बहुतेक वेळा मानवी वर्तन अपेक्षित अशी असते. कारण आपण खूपच तर्कसंगत असतो."

अंदाज बांधण्याची ही क्षमता विश्लेषकांसाठी उपयुक्त ठरते.  मोकळ्या जागेत लोकांच्या हालचाली कशा असतील याची कल्पना त्यांना करता येते.

"बहुतेक मानवी वर्तन हे बऱ्याच प्रमाणात अपेक्षित असं असतं, कारण आपण खूपच तर्कसंगत आहोत."

गर्दीचे मानसशास्त्र ही संकल्पना 19व्या शतकापासूनच अस्तित्वात आहे. मात्र गेल्या काही दशकांमध्येच गर्दीबाबत अधिक व्यापक दृष्टिकोन बाळगण्यास सुरुवात झाली असून, गर्दीला डोकं नसतं यापलीकडे जावून त्याकडे पाहिलं जात आहे.

"व्यक्तीप्रमाणंच गर्दीचं मानशास्त्रसुद्धा विशिष्ट प्रकारचं असतं," ससेक्स विद्यापीठातील गर्दी व्यवस्थापनाचं सामाजिक मानसशास्त्र या विषयातील तज्ज्ञ जॉन ड्रुरी सांगतात.

1980च्या दशकात दंगलींसाठी मानसशास्त्रीय निष्कर्ष लागू करण्यात आले. तर 2000च्या दशकात गर्दीमुळे निर्माण होणाऱ्या आणीबाणीच्या घटनांसाठी आणि 2010च्या सुमारास संगीत महोत्सव आणि मोठ्या कार्यक्रमांसाठी या निष्कर्षांचा उपयोग केला गेला.

सध्याच्या काळात विशिष्ट आपत्कालीन घटनांमध्ये गर्दीच्या मानसशास्त्राचा वापर केला जात आहे. यात केमिकल, बायोलॉजीकल, रेडीओलॉजिकल किंवा न्युक्लिअर हल्ल्यांसारख्या घटनांचा समावेश होतो.

गर्दीचं भान

खरं तर, आणीबाणीच्या परिस्थितीत बऱ्याचदा सामुदायिक ओळखीचा उदय होतो असं मानसशास्त्रज्ञ आणि आपत्ती विशेषज्ञांच्या कामातून दिसून येतं.

ठराविक परिस्थितीत गर्दी सहकार्य करण्यास कितपत तयार आहे किंवा किती संवेदनक्षम आहे हे निश्चित करण्यासाठी ही ओळख महत्वाची असते.

उदाहरणार्थ, 2005च्या '7/7 लंडन बॉम्बस्फोट' घटनेतून वाचलेल्यांच्या मुलाखती घेतल्यानंतर ड्रुरी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एलफिन्स्टन रोड इथं घडलेली चेंगराचेंगरीची घटना आठवते का? गर्दी कशी प्राणाघातक ठरू शकते याचं हे उदाहरण होय. गर्दी चक्क तर्कसंगतही असू शकते. जगभरातील शास्त्रज्ञ जमावाच्या वर्तनाविषयी आणि मानसशास्त्राविषयी अधिकाधिक संशोधन करत आहेत. भविष्यात अशा दुर्घटना टाळण्यासाठी मार्ग शोधण्याचेही तज्ज्ञांचे प्रयत्न सुरू आहेत.


सामग्री: एलफिन्स्टन रोड रेल्वे स्टेशन

काही दिवसांपूर्वीच संतोष आंधळे यांनी याच पुलाचे छायाचित्र ट्विट केलं होतं.

संतोष यांचं ट्विट

ट्विटमध्ये त्यांनी म्हटलं होतं, 'केंद्रीय रेल्वे कृपया यासंदर्भात हालचाल करा. एलफिन्स्टन रोड आणि परळ स्टेशनला जोडणाऱ्या पुलाची ही अवस्था आहे.'

दुर्घटनेनंतर संतोषने तीन दिवसांपूर्वीची आपली पोस्ट शेअर करताना लिहिलं : 'तीन दिवसांपूर्वी मी फेसबुक आणि ट्विटरवर या पुलाबद्दलची स्थिती मांडली होती. माझी भीती खरी ठरली.'

या दोन स्टेशनवरून प्रवास करणाऱ्या असंख्य प्रवाशांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आपली व्यथा व्यक्त केली होती.

चंदन केके यांनी जुलै 2016 मध्ये या पुलाच्या फोटोसह ट्विट केलं होतं. तत्कालीन केंद्रीय रेल्वेमंत्री सुरेश प्रभू आणि पंतप्रधान मोदी यांचा उल्लेख करून चंदननं लिहिलं- 'केंद्र सरकार, मध्य रेल्वेवर परळ स्टेशनवर चेंगराचेंगरीसारख्या दुर्घटनेची वाट पाहत आहे का?'. या ट्विटला प्रत्युत्तर देताना मर्फी नावाच्या व्यक्तीने म्हटलं - 'तुमच्या टि्वटकडे त्यांनी दुर्लक्ष केलं आणि आज ही दुर्घटना घडली.'

चंदन केके यांचं ट्विट

विवेक सिंह म्हणतात- 'स्वातंत्र्यानंतर 70 वर्षांनंतरही स्थिती बदललेली नाही.'

अरुण यांनी 2015 मध्ये याच पुलाचा फोटो अपलोड केला होता. एलफिन्स्टन रोड स्टेशनवरच्या पुलाची सकाळी सात वाजता अशी स्थिती होती.

अरुण जी यांचं ट्विट

2013मध्ये राजेंद्र आकलेकर यांनीही पुलाबाबत ट्विट केलं होतं- परळ-एलफिन्स्टन यांना जोडणाऱ्या पुलावर प्रवाशांची इतकी गर्दी असते की शॉपिंग मॉलसारखी अवस्था आहे.

या दुर्घटनेनंतर रेल्वेवर टीका करणाऱ्या ट्विटची संख्या वाढली आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईची लाइफलाइन असलेल्या उपनगरीय रेल्वेवर आणखी एक मोठा अपघात झाला आहे. पण या दोन स्थानकांवरच्या या स्थितीबद्दल जागरूक मुंबईकरांनी ट्विटच्या माध्यमातून आधीच लक्ष वेधलं होतं.