सामग्री: कारण डेटासाठीचे दर वाढवत असल्याचं तीन टेलिकॉम कंपन्यांनी जाहीर केलंय. व्होडाफोन-आयडिया आणि एअरटेल या दोन टेलिकॉम कंपन्यांनी आर्थिक वर्षाच्या दुसऱ्या तिमाहीत आपल्याला 10 अब्ज डॉलर्सचा तोटा झाल्याचं जाहीर केलंय.

महसुलाच्या दृष्टीकोनातून बोलायचं झालं तर या दोन कंपन्यांकडे अर्धी बाजारपेठ आहे. पण याचा दरांवर फार मोठा परिणाम होईल, असं तज्ज्ञांना वाटत नाही. कारण भारतीय बाजारपेठ ही किंमतींच्या दृष्टीने अतिशय संवदेनशील असल्याचं मानलं जातं.

रिलायन्स जिओनं देखील येत्या काही आठवड्यांमध्ये दरवाढ करणार असल्याचं मंगळवारी जाहीर केलं आहे.

"भारतातल्या दरांची तुम्ही पश्चिमेतल्या किंवा मग आशियातल्या कोरिया, जपान किंवा चीनसारख्या प्रगत अर्थव्यवस्थांशी तुलना केल्यास बाकी सगळीकडचे दर अधिक महाग असल्याचं लक्षात येईल. म्हणून भारतात जरी दर वाढले तरी ते इतर देशांइतके चढे असणार नाहीत," टेक्नॉलॉजी एक्सपर्ट प्रशांतो रॉय म्हणतात.

"प्रत्येक युजरला थोडा जास्त वापर करायला लावणं हे ऑपरेटर्सचं उद्दिष्टं आहे. म्हणजे त्यांचा दर ग्राहकाकडून मिळणारा महसूल वाढेल. त्यानंतर मग ते सरकारला देणं असलेल्या लायसन्स फीपैकी काही माफ करण्यात यावी अशी मागणी करतील."

भारतात कामकाज करण्यासाठी टेलिकॉम कंपन्यांना सरकारला लायसन्स फी द्यावी लागते.

कंपन्या दर का वाढवत आहेत?

रिलायन्स जिओने सुरू केलेल्या प्राईस वॉर म्हणजेच किंमत युद्धाचा सगळ्यांत मोठा फटका एअरटेल आणि व्होडाफोन या दोन्ही कंपन्यांना बसलाय. तीन वर्षांपूर्वी रिलायन्स जिओने भारतीय बाजारपेठेत प्रवेश केल्यापासून या किंमत युद्धाला सुरुवात झाली आणि डेटासाठीच्या किंमती झपाट्याने घसरल्या.

पण खरा मुद्दा आहे तो 'अॅडजस्टेड ग्रॉस रेव्हेन्यू'चा. म्हणजे थोडक्यात सांगायचं झालं कमवलेल्या महसुलाचा तो भाग जो टेलिकॉम कंपन्यांना सरकारच्या टेलिकॉम खात्याला द्यावा लागतो.

या 'अॅडजस्टेड ग्रॉस रेव्हेन्यू'वरून सध्या टेलिकॉम कंपन्या आणि सरकारमध्ये वाद सुरू आहेत. कारण नेमका किती पैसा टेलिकॉम कंपन्यांनी सरकारला द्यायला हवा, यावर एकमत होत नाहीये.

फक्त टेलिकॉममधून मिळणाऱ्या महसुलावर हा हिस्सा मोजण्यात यावा, असं टेलिकॉम कंपन्यांचं म्हणणं आहे. पण सरकारने या 'अॅडजस्टेड ग्रॉस रेव्हेन्यू'ची वेगळी व्याख्या केली असून यानुसार महसुलामध्ये मालमत्तेच्या विक्रीपासून मिळालेलं उत्पन्न, ठेवींवर मिळालेलं व्याज याचाही समावेश करण्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरामध्ये सर्वांत स्वस्त डेटा हा भारतीय ग्राहकांना मिळतो. पण आता मात्र भारतीय इंटरनेट युजर्सना डेटासाठी जास्त पैसे मोजावे लागणार आहेत.


सामग्री: कारण प्रांजल पाटील दोन्ही डोळ्यांनी अंध आहेत आणि अशा परिस्थितीत प्रचंड हिमतीच्या आणि जिद्दीच्या जोरावर त्या प्रशासनात एक महत्त्वाची भूमिका बजावण्यासाठी सज्ज झाल्या आहेत.

प्रांजल मुळच्या उल्हासनगरच्या. जन्मत: त्यांची दृष्टी अधू होतीच. त्यांची दृष्टी कधीही जाऊ शकते असं डॉक्टरांनी त्यांच्या पालकांना सांगितलं होतं.

एके दिवशी डोळ्यात पेन्सिल गेल्याचं निमित्त झालं आणि आठव्या वर्षी त्यांची दृष्टी कायमची गेली. शस्त्रक्रिया करून दृष्टी परत आणण्याचा प्रयत्न झाला, पण यश मिळालं नाही.

असं होऊनसुद्धा एक वर्ष त्या नियमित शाळेत गेल्या. मात्र नंतर गोष्टी अशक्य झाल्या आणि मग त्यांना अंध विद्यार्थ्यांच्या शाळेत घालण्यात आलं.

त्यांच्या प्रवासाबद्ल त्यांचे वडील एल. बी. पाटील सांगत होते, "बदलापूरला मांजरेकर म्हणून एक मॅडम होत्या. त्यांच्या शाळेत आम्ही तिला घातलं. पण तिथं ती अॅडजस्ट झाली नाही. मग दादरला कमलाबाई मेहता शाळेत अॅडमिशन घेतली. तिथं आम्ही तिला सोमवारी सोडायचो आणि शुक्रवारी घेऊन यायचो."

प्रांजलने अनेकांना जगण्याची प्रेरणा दिली आहे.

"हा सिलसिला पाचवी ते दहावी सुरू होता. तिला पेपर वाचनाची लहानपणापासूनच आवड होती. ती घरी आली की आम्ही पेपर वाचून दाखवायचो. परत शाळेत सोडताना दु:ख वाटायचं आणि घरी आली की छान वाटायचं."  हे सांगताना पाटील यांचा आवाज कापरा झाला होता.

ते पुढे म्हणाले, "11वीत तिला CHM कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. तेव्हा माझी पत्नी तिला कॉलेजमध्ये सोडायची. माझा मुलगासुद्धा मोठा झाला होता. तोसुद्धा तिला नेण्या-आणण्यात मदत करत होता. या सगळ्या काळात प्रांजलनं धीर सोडला नाही.

उलट तीच आम्हाला धीर द्यायची. पण इंग्रजी माध्यम असल्यामुळे तिचा धीर कधी कधी खचायचा. कधी आम्ही अभ्यासाचं साहित्य कॅसेटमध्ये रेकॉर्ड करून तिला ऐकवायचो. असा अभ्यास करत तिनं 12वीत ठाणे जिल्ह्यात प्रथम क्रमांक मिळवला."

12वी नंतर प्रांजल यांनी मुंबईतल्या सेंट झेव्हियर्स महाविद्यालयात प्रवेश घेतला. तिथं अंध विद्यार्थ्यांसाठी सगळ्या सोयीसुविधा होत्या.

आतापर्यंत त्यांनी आपल्या अवस्थेशी जुळवून घेतलं होतं. पदवीचा अभ्यास जोमानं सुरू केला होता. एका विषयात त्या मुंबई विद्यापीठात पहिल्या आल्या.

पुढच्या शिक्षणासाठी दिल्लीतलं जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ (JNU) गाठलं. दिल्लीला एकटं कसं राहणार याबाबत पाटील यांना शंका वाटत होती. मग हळूहळू प्रांजल तिथं रुळल्या आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रांजल पाटील नुकत्याच सहाय्यक जिल्हाधिकारी म्हणून केरळमधल्या एर्नाकुलममध्ये रुजू झाल्या. हे वाक्य एका नियमित बातमीसारखं वाटू शकतं. परंतु प्रांजल पाटील हे व्यक्तिमत्त्व रुढार्थानं वेगळं आणि प्रेरणादायी आहे.


सामग्री: कारण फेसबुक आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर असा दावा करणारे अनेक मेसेज आणि फोटो शेअर होत आहेत. व्हॉट्सअॅपवर देखील हे फोटो शेअर केले जात होते.

14 फेब्रुवारीला पुलवामा येथे आत्मघातकी हल्ला झाल्यापासून भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांमध्ये तणावाची स्थिती निर्माण झाली आहे. या स्थितीमध्येच सोशल मीडियावर भारतीय लढाऊ वैमानिकांचे फोटो शेअर होत आहेत.

बीबीसीच्या टीमनं या फोटोंची पडताळणी केली. त्यांच्या असं लक्षात आलं आहे की हे फोटो आणि या घटनाचा काहीही संबंध नाही.

27 फेब्रुवारीला पाकिस्तानी सेनेनं सांगितलं की भारतीय सेनेने पाकिस्तानी हद्दीत येऊन हल्ला केला. त्यांच्या दोन विमानांना आम्ही पाडलं.

पाकिस्तानी लष्कराचे प्रवक्ते आसिफ गफूर यांनी सांगितलं की एक विमान पाकिस्तानच्या हद्दीत पडलं आणि एक वैमानिकाला आम्ही ताब्यात घेतलं. त्यानंतर भारताने हे जाहीर केलं की वायुसेनेचा एक वैमानिक बेपत्ता आहे.

व्हायरल झालेली 'ती' पोस्ट

सोशल मीडियावर जी पोस्ट फिरत आहे, त्यात असा दावा केला आहे की या फोटोत दिसणारी महिला ही अनिता शर्मा आहे आणि पाकिस्तानवर एअर स्ट्राइक करणाऱ्या टीममध्ये असलेली ती एकमेव महिला आहे.

"पाकिस्तानात घुसून 300 दहशतवाद्यांना ठार करणारी एकमेव महिला एअरफोर्स सैनिक. या वाघिणीचं अभिनंदन करा," असा मजकूर या फोटोसोबत फिरतोय.

अद्याप लष्कर आणि वायुदलाने या मिशनमध्ये सहभागी झालेल्या अधिकाऱ्यांची नावं जाहीर केली नाहीत. अशा मिशनमध्ये काम केलेल्या जवानांची आणि अधिकाऱ्यांची ओळख गुप्त ठेवली जाते.

खरं तर हा फोटो अवनी चतुर्वेदींचा आहे. त्या भारतीय वायुसेनेचं फायटर एअरक्राफ्ट उडवणाऱ्या पहिल्या भारतीय महिला आहेत. युद्धजन्य स्थितीमध्ये त्या सुखोईसारखं विमान चालवू शकतात, असं मीडियाच्या रिपोर्टमध्ये सांगण्यात आलं आहे.

सोशल मीडियावर स्क्वॉड्रन लीडर स्नेहा शेखावत यांचेही फोटो देखील व्हायरल होत आहेत. शेखावत यांनी 2012च्या प्रजासत्ताक दिनाच्या कार्यक्रमाला वायुदलाच्या एका तुकडीचं नेतृत्व केलं होतं. त्यानंतर 2015मध्ये प्रजासत्ताक दिनाला वायुदलाच्या महिला तुकडीचं नेतृत्व केलं होतं. परेडचं नेतृत्व करणाऱ्या त्या पहिल्या महिला फायटर पायलट आहेत.

पण 'उर्वशी जरीवाला' या नावासह त्यांचे फोटो, सोशल मीडियावर शेअर केले जात आहेत, तसंच त्या सूरत भुल्का भवनच्या विद्यार्थिनी आहेत, असं देखील म्हटलं जात आहे.

स्नेहा शेखावत यांनी 2007मध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय वायुदलाच्या या महिला वैमानिकांनी 26 फेब्रुवारीला सीमेपलीकडे जाऊन पाकिस्तानात हल्ला केला, असा मेसेज तुम्हालाही आला का?


सामग्री: कारण ब्रिटन सरकारचे गृह सचिव साजिद जावेद यांनी सोमवारी विजय मल्ल्या यांच्या प्रत्यार्पणाला मंजुरी दिली आहे. त्या आदेशावर आज त्यांनी स्वाक्षरीही केली.

अर्थात साजिद जावेद यांच्या निर्णयाला कोर्टात आव्हान देण्यासाठी मल्ल्या यांना 14 दिवसांची मुदत देण्यात आली आहे.

डिसेंबरमध्ये प्रत्यार्पणाला विरोध करणारी विजय मल्ल्या यांची याचिका ब्रिटनच्या कोर्टाने आधीच निकाली काढली आहे. त्यामुळे आता साजिद जावेद यांचा आदेश विजय मल्ल्या यांना मोठा झटका मानला जात आहे.

63 वर्षाचे विजय मल्ल्या हे किंगफिशर एअरलाईन्सचे प्रमुख होते. यावेळी त्यांच्यावर भारतीय बँकांना 9 हजार कोटी रुपयांना बुडल्याचा आणि मनी लॉन्ड्रिंगचा आरोप आहे.

सध्या ब्रिटनमध्ये राहत असलेल्या विजय मल्ल्या यांना एप्रिल 2017 मध्ये प्रत्यार्पण समन्स बजावलं होतं. तेव्हापासून ते जामिनावर आहेत.

दरम्यान वेस्टमिन्स्टर कोर्टाने विजय मल्ल्यांच्या विरोधात निर्णय दिल्यानंतर त्यांनी या निर्णयाला वरच्या कोर्टात आव्हान देण्याचे संकेत दिले आहेत.

दरम्यान ब्रिटन गृहसचिवांच्या आदेशानंतर भाजप नेत्यांनी हा भ्रष्टाचाराच्या विरोधातील लढाईचा विजय असल्याचं म्हटलं आहे.

न्यूयॉर्कमध्ये उपचार घेत असलेल्या अरुण जेटली यांनी ट्वीट करुन विरोधकांचाही समाचार घेतला आहे. ते म्हणतात, "विरोधक शारदा चिटफंडमधील घोटाळेबाजांना वाचवण्यासाठी प्रयत्न करत असताना तिकडे मोदी सरकारने मल्ल्यांच्या प्रत्यार्पणासाठी आणखी एक पायरी पुढं गेलं आहे.

तर आपच्या नेत्या आणि आमदार अलका लांबा यांनी मात्र मल्ल्या प्रकरणावरुन भाजपला कोपरखळी मारलीय. त्यांनी म्हटलंय की, "फक्त आरोपीच येणार की देशाचे 9 हजार कोटीही येणार? आम्ही ऐकलंय की दिल्लीत भाजपचं भव्य मुख्यालय बांधण्यासाठी ते पैसे दान म्हणून देऊन गेले होते"

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय बँकांना करोडोचा चुना लावणाऱ्या उद्योगपती विजय मल्ल्या यांना भारतात आणण्याच्या प्रयत्नांना बळ मिळताना दिसत आहे.


सामग्री: कारण माजी खासदार आणि काँग्रेसचे नेते मिलिंद देवरा यांनी ट्वीट करुन जाहीरपणे मुंबई काँग्रेसच्या कारभारावर नाराजी व्यक्त केली आहे.

देवरा म्हणतात, "सध्या जे सुरु आहे त्यामुळे मी प्रचंड निराश आहे, आणि पक्षाला लोकसभा निवडणूक लढवण्याबाबतची माझी भूमिका माहिती आहे. तरीसुद्धा माझा केंद्रीय नेतृत्वावर पूर्ण विश्वास आहे. मी पक्षाच्या विचारांशी बांधील आहे."

त्यांनी पुढे जाऊन असंही म्हटलं की, "मला पक्षातील अंतर्गत बाबींवर सार्वजनिकरित्या चर्चा करण्याची इच्छा नाही. पण एका मुलाखतीतील काही वक्तव्यांमुळे मला मुंबई काँग्रेसबद्दलची माझी बांधिलकी पुन्हा आधोरेखित करावी लागली. मुंबई काँग्रेस ही विविधता आणि समाजिक एकोप्याच्या ताकदीचं प्रतिक आहे."

"काँग्रेसनं देशभरात एक मोठी मोहीम उघडली आहे. आपल्या अंतर्गत संघर्षामुळे मुंबई काँग्रेसच्या जनाधाराला धक्का बसता कामा नये. असं होऊ नये म्हणून मुंबईतल्या सर्व काँग्रेस नेत्यांनी एकत्र यावं," असं देवरा म्हणतात."

मिलिंद देवरा यांच्या ट्वीटनंतर मुंबई काँग्रेसमध्ये असलेला अंतर्गत संघर्ष समोर आला आहे. लोकसभा निवडणुकीच्या तोंडावर त्यांनी हे विधान केले आहे. या पार्श्वभूमीवर मुंबई काँग्रेसमध्ये सध्या काय सुरू आहे? हा प्रश्न विचारला जात आहे.

त्यांच्या या विधानाचा अर्थ काय असं विचारलं असता, ज्येष्ठ पत्रकार समर खडस सांगतात, "सध्या मुंबई काँग्रेसचं नेतृत्व संजय निरुपम यांच्याकडे आहे. मुंबईमध्ये एकूण 6 लोकसभा मतदारसंघ आहेत. या सहा मतदारसंघातल्या नेत्यांपैकी एका नेत्याकडे मुंबईची जबाबदारी येते. मग उरलेले पाच नेते हे त्या नेत्याचं नेतृत्व मान्य करतील असं नाही. "

"संजय निरुपम यांनी मुंबईची अवस्था अस्थिर करून ठेवली आहे, असं इतर नेत्यांना वाटतं. गेल्या वेळी उत्तर मुंबईतून निवडणूक लढले होते यावेळी त्यांना त्यांचाच मतदारसंघ नकोसा झाला आहे. त्यांच्यावर विश्वास ठेवायला इतर नेते तयार नाहीत. विरोधी पक्षातला नेता म्हणून आंदोलनासाठी संघर्षात्मक नेतृत्व पुरवणं त्यांनी अपेक्षित होतं पण त्यांनी तसं काही केलं नाही. त्यांच्याकडे कार्यक्रम देखील नाही. अशा स्थितीमध्ये त्यांच्या नेतृत्वात निवडणुकांना सामोरं जाणं ही भीती इतर नेत्यांना वाटत आहे," असं खडस सांगतात.

संजय निरुपम यांचं नेतृत्व सर्वांना मान्य नाही का?

"मुंबई काँग्रेसमध्ये दोन गट होते. एक देवरा गट आणि दुसरा कामत गट. आता हे दोन्ही नेते नाहीत. संजय निरुपम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लोकसभा निवडणूक अवघी दीड-दोन महिन्यांवर आली आहे. काँग्रेस आणि भाजपनं विजयासाठी आपली पूर्ण ताकद लावण्याची तयारी केली आहे. काँग्रेसनं प्रियंका गांधींना सक्रीय राजकारणात उतरवून षटकार मारल्याचं बोललं जातंय. पण त्याचवेळी मुंबई काँग्रेसमध्ये सगळं आलबेल नसल्याचं चित्र आहे.


सामग्री: कारण या तिन्ही शब्दांचे वेगवेगळे अर्थ निघतात. त्याला 'गँग' किंवा समूह असा शब्द जोडला तर त्याचा वेगळा अर्थ मात्र नक्की काढता येतो.

आज खान मार्केट गँग हा एक खास, रंगीबेरंगी आणि एक गंभीर राजकीय वाक्प्रचार झाला आहे. शुद्ध राजकीय रणनितीमधील एक प्रबळ वाकशस्त्र म्हणून हा एक भारी रचनात्मक आणि मौलीक आविष्कार आहे.

याआधी त्याला ल्युटेन्स गँग म्हटलं जायचं. ल्युटेन्स हिल (टेकडी), ल्युटेन्स दिल्ली हे शब्दप्रयोग जवळपास दोन दशकं वापरले गेले. मात्र त्यांचा वापर मर्यादित होता.

आता केला गेला तसा या शब्दाचा व्यापक प्रभाव कधीच दिसला नाही. तेव्हा लोकांना ल्युटेन्स शब्दाचा अर्थ आणि संदर्भही माहिती नव्हता.

काय आहे ल्युटेन्स दिल्ली?

नवी दिल्ली विशेषतः राष्ट्रपती भवन, संसदेच्या इमारतीसह अनेक महत्त्वाच्या इमारती ही ब्रिटिश स्थापत्यविशारद एडविन ल्यूटेन्स यांची देणगी आहे, हे खुद्द दिल्लीवासियांनाही फारसं माहिती नसतं. पण सध्या वापरला जाणारा शब्दप्रयोग जास्त व्यापक, जास्त प्रभावी, जास्त मूर्त आणि जास्त मारक असल्याचं सिद्ध झालं आहे.

ल्युटेन्स दिल्ली

खान मार्केट दक्षिण दिल्लीतलं एक मार्केट आहे. सरहद्द गांधी खान अब्दुल गफ्फार खान यांचे भाऊ स्वातंत्र्यसैनिक जब्बार खान याचं नाव त्याला देण्यात आलं आहे.

फाळणीनंतर भारतात आलेल्या निर्वासितांच्या कुटुंबासाठी हा परिसर होता. त्यात खाली दुकानं आणि वरती घरं होती. हळूहळू त्याच्याभोवती वरिष्ठ सरकारी अधिकाऱ्यांच्या कॉलन्या, परदेशी दूतांची घरं आणि फाळणीनंतर दिल्लीत वाढलेल्या नवधनाढ्यांच्या घरांचा गराडा पडला. त्यामुळे पंजाबी निर्वासितांचे हे खान मार्केट आज भारतात सर्वात महागड्या वस्तूंचं मार्केट बनलं आहे.

इंग्रजी बोलणाऱ्या, महानगरी, श्रीमंत, जागतिक जीवनशैली आणि फॅशनेबल अभिजनांची ही आवडती जागा आहे.

2019 साली नरेंद्र मोदी यांच्या ऐतिहासिक विजयामागील दोन प्रमुख कारणांना निवडा, असं सांगितलं तर या परिसराचा राजकीय हत्यार म्हणून झालेला वापर याची निवड करावी लागेल.

त्यांच्या विजयामागे दुसरं कारण हिंदू मानस हे सुद्धा आहे. या हिंदू मनाने यावेळेस जाती, प्रदेशाच्या पारंपरिक राजकारणाच्या भिंती तोडल्या. पण याचा विचार वेगळा करता येईल.

मग ही खान मार्केट गँग आहे तरी काय?

हे एक अखिल भारतीय वर्गाचं प्रतीक आहे. मोदींच्या शब्दांमध्ये सांगायचं झालं तर, हा वर्ग अनेक दशकं भारतावर राज्य करत होता. यात श्रीमंत, इंग्रजी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निवडणुकांपूर्वी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी एका विशेष गटाचा उल्लेख 'खान मार्केट गँग' असा केला होता. तेव्हा त्यांच्या मनात नेमका कोणत्या शब्दावर अधिक भर होता - 'खान' की 'मार्केट', किंवा खान मार्केट जिथे आहे त्या दिल्लीच्या पॉश भागावर, हे सांगता येणं कठीण आहे.


सामग्री: कारण या मिठाईचा वरचा भाग सोन्याचा आहे, त्यावर स्पेनहून आणलेलं केशर आहे. ही मिठाई गोल्डन स्वीट म्हणून ओळखली जाते.

ही मिठाई सूरतच्या 24 कॅरेट शॉपमध्ये तयार झाली आहे.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुम्ही मिठाईवर किती पैसा खर्च करू शकता? सूरतमध्ये ही मिठाई 9000 रुपये प्रतिकिलो या भावाने विकली जाते. पण ही मिठाई इतकी महाग कशी काय?


सामग्री: कारण या शाळेत त्यांची मातृभाषा वगळून मँडरीन म्हणजेच चिनी भाषेला प्राधान्य दिलं जात आहे.

देशाला एकरूप करण्याच्या नावाखाली चीन सरकार इतर अल्पसंख्यांक समुदयाची संस्कृती आणि परंपरा कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहे. पण हे आरोप चीनने याआधी फेटाळले आहेत.

या दरम्यान नक्की काय परिस्थिती आहे? हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसीने या भागात दौरा केला. पाहुयात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनमधील मंगोलियन लोक आंदोलन करत आहेत. अल्पसंख्यांक समुदयासाठी बांधलेल्या शाळेत हे लोक त्यांच्या मुलांना आता पाठवत नाहीयेत.


सामग्री: कारण सर्वसामान्य कुटुंबातील मावळ्याचा देदिप्यमान इतिहास आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने राष्ट्रीय स्तरावर आणल्याबद्दल याचे श्रेय निर्मात्याला द्यायलाच हवे.

परंतु सिनेमॅटीक लिबर्टीचा स्वैरपणे गैरवापर करून वास्तव इतिहासाची मोठ्या प्रमाणात मोडतोड केलेली आहे. ही मोडतोड अजाणतेपणातून झालेली नाही, तर एक मोठा उद्देश ठेवून करण्यात आलेली आहे, हे यातील अनेक प्रसंगांतून स्पष्ट होते:

1. हिंदू-मुस्लीम लढाई

शिवाजीराजांचे स्वराज्य रयतेचे होते ते कोणत्याही एका जात-धर्माचे नव्हते, तत्कालीन लढाई राजकीय होती, असे प्रतिपादन सेतुमाधव पगडी देखील करतात. ती धार्मिक म्हणजे हिंदू-मुस्लिम अशी नव्हती, ती जर तशी असती तर सर्व हिंदू शिवाजीराजांकडे आणि सर्व मुस्लिम मोगलांच्याकडे असायला हवे होते.

परंतु तसे इतिहासात नाही. औरंगजेबाकडून कोंढाणा किल्यावर तानाजीविरुद्ध लढणारा उदयभान हा राजपूत आहे, तर त्याच्यासोबत युद्धात ठार झालेले 500 राजपूत होते.

याबाबत समकालीन कृष्णाजी अनंत सभासद लिहितात, "पाचशे राजपूत ठार झाले." त्यामुळे या चित्रपटात उदयभान आणि त्याचे सैन्य मुस्लीम वेषात दाखवून हे युद्ध जणू काही हिंदू-मुस्लीम असे होते, हे दाखवून ध्रुवीकरण करण्याचा हेतू स्पष्ट होतो.

मध्ययुगीन काळात शेतकऱ्यावर अन्याय होत होता, पण प्रत्यक्ष अन्याय करणारा वर्ग हा प्रशासनातीलच होता. केंद्रीय सत्तेत जरी निजाम, मोगल, आदिलशहा असले तरी गावगाड्यात वतनदार-मिरासदार हे राज्यकारभार करत असत, असे लालजी पेंडसे आणि नरहर कुरुंदकरांनी मांडले आहे.

परंतु या चित्रपटात तानाजी-उदयभान ही लढाई जणू काही भगवा विरुद्ध हिरवा अशीच होती, असे ठासून मांडलेले आहे. वर्तमानातील राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाची विचारधारा तानाजी चित्रपटात लादलेली आहे, असे मला वाटते.

2. 'मर्द' मावळा

सदर चित्रपटात तानाजीच्या तोंडी 'मर्द' मावळा हा शब्द सातत्याने येतो, पण तो इतिहासाला धरून नाही. इतिहासात फक्त मावळा हाच शब्द आहे. त्याला मर्द विशेषण लावण्याचा अट्टाहास का? यातून मानसिकता लिंगभेदाची दिसते. पुरुष, स्त्री आणि तृतीयपंथी असा भेदभाव स्पष्ट होतो.

मुळात लिंगभेदाचा परिणाम गुणवत्तेवर किंवा कर्तृत्वावर अजिबात होत नाही, हे अलीकडच्या प्रगत शास्त्राने सिद्ध केलेले आहे. जसे पुरुष शूर, पराक्रमी, बुद्धिमान असतात, तसेच स्त्रिया आणि तृतीयपंथी देखील शूर, पराक्रमी आणि बुद्धिमान असतात, असे फेमिनिस्ट सांगतात.

विशेषतः...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवाजीराजांचा एक जिवलग सहकारी तानाजी मालुसरे यांच्या जीवनावर बॉलिवूडमध्ये गाजत असणारा भव्य चित्रपट तयार केल्याबद्धल निर्माता ओम राऊत यांचे प्रथमतः अभिनंदन!


सामग्री: कारण हे मार्केट एकदम रुळापासून काही इंचांवर भरतं. खरंच!

मेक्लाँग रेल्वे मार्केट शतकाहून अधिक काळ जुनं आहे. मासेमारीसाठी प्रसिद्ध या गावी दूरवरच्या ग्राहकांना येता यावं म्हणून ही रेल्वे सुरू झाली. नंतर लोकांनी त्याशेजारीच मार्केट केलं. आणि आता हे मार्केट रेल्वे ट्रॅकच्या इतक्याजवळ वसलेलं आहे की, रेल्वे इथून अगदी काही इंचांवरून जाते.

रेल्वे आली की व्यापारी ट्रॅकवरच्या छत्र्या आणि कापडी छत गुंडाळतात. रेल्वे गेल्यानंतर मार्केट पूर्ववत होतं. व्यापाऱ्यांसाठी तर हे रोजचंच, पण पर्यटकांसाठी तर हा एक भन्नाट अनुभव!

तुम्ही हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

थायलंडमधील मेक्लाँग रेल्वे मार्केटमध्ये आपलं स्वागत. थायलंडच्या नागरिकांसाठी हे सर्वसामान्य मार्केट असलं तरी जगभरातील पर्यटकांसाठी ते जगप्रसिद्ध पर्यटनस्थळ आहे. का बरं असं?


सामग्री: कारण, एकतर अनेक देशांत हा बेकायदेशीर धंदा आहे. त्यामुळे सरकारी मदत मिळत नाही. आणि मानवी संपर्कामुळे संसर्गाचा धोका असल्याने आणि लॉकडाऊनमुळे धंदा बसला आहे. अशावेळी सेक्स वर्कर दुहेरी कोंडीत अडकले आहेत. त्याविषयीचा जगभरातून घेतलेला हा आढावा...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकात सगळ्याच उद्योगांना फटका बसला आहे. पण, सेक्स वर्कर तर वाऱ्यावर आहेत.


सामग्री: कारण, काँग्रेस आणि काँग्रेसच्या नेत्यांवर यथेच्छ तोंडसुख घेणारी शिवसेना आता काँग्रेसबरोबर कसं सरकार स्थापन करेल, असा प्रश्न आज अनेकांना पडू शकतो. पण हे चित्र अगदी अलीकडचं आहे.

शिवसेना आणि काँग्रेस यांचं नातं, विशेषतः शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे आणि काँग्रेसचे अनेक नेते यांचे चांगले संबंध होते. शिवसेनेच्या स्थापनेच्या आधीपासून ठाकरे यांचे काँग्रेसच्या नेत्यांशी चांगले संबंध होते.

मार्मिक आणि यशवंतराव चव्हाण

1960 साली बाळासाहेब ठाकरे यांनी 'मार्मिक' या व्यंगचित्र साप्ताहिकाची स्थापना केली. या साप्ताहिकाच्या पहिल्याच अंकाचं उद्घाटन काँग्रेसचे नेते यशवंतराव चव्हाण यांच्या हस्ते झालं होतं. आता संयुक्त महाराष्ट्रवादी व्यंगचित्रकारानं म्हणजेच बाळासाहेबांनी आपल्या साप्ताहिकाच्या पहिल्या अंकाचं उद्घाटन काँग्रेसच्या नेत्याकडून केलं, याबद्दल नाराजी व्यक्त केली गेली.

तुम्ही टोपी फिरवून काँग्रेसवाले झालात काय, असं विचारणारं एक पत्रच 'मार्मिक'मध्ये प्रसिद्ध झालं होतं. या पत्राला बाळासाहेबांनी दिलेलं उत्तर प्रकाश अकोलकर यांनी लिहिलेल्या 'जय महाराष्ट्र' या पुस्तकात प्रसिद्ध करण्यात आलं आहे. "व्यंगचित्रकाराला कधीही टोपी नसते. तुम्ही मात्र उगाच डोके फिरवलेत. आम्ही संयुक्त महाराष्ट्रवादी आहोत; पण यशवंतराव हेही महाराष्ट्राचे नेते आणि तरुण कर्तृत्वशाली पुरुष आहेत," असं ते उत्तर होतं.

'मार्मिक'मधून बाळासाहेब ठाकरे काँग्रेस सरकारचा, नेत्यांचा उदोउदो करतात, असा आरोप अनेकदा होत राहिला. 'मार्मिक'नं एक वर्ष पूर्ण केल्यानंतर साप्ताहिक 'विवेक'नं आपल्या अंकात 'मार्मिक हे सरकारचं ढोल बडवणारं पत्र आहे,' अशी टीका केली होती. त्यावरही स्पष्टीकरण देताना बाळासाहेब ठाकरे यांनी 'आम्ही केव्हा केव्हा यशवंतरावांचा गौरव जरूर केला, पण वेळोवेळी आम्ही सरकारवर मर्मभेदी टीकाही केली आहे,' असं लक्षात आणून दिलं.

परंतु 'मार्मिक'च्या वर्धापन दिनाला वसंतदादा पाटील, बाळासाहेब देसाई अशा नेत्यांची उपस्थितीही लाभत गेली.

वसंतराव नाईक यांच्याशी मैत्री

त्यानंतर बाळासाहेब ठाकरे यांचे काँग्रेसच्या आणखी एका मोठ्या नेत्याशी अत्यंत मैत्रीपूर्ण संबंध होते, ते म्हणजे वसंतराव नाईक.

नाईक मुख्यमंत्री झाल्यानंतर 'मार्मिक'मधून 'महाराष्ट्र हे आदर्श राज्य करून दाखवू, अशी इच्छा बाळगणारे मुख्यमंत्री आपल्याला लाभले आहेत,' असं कौतुकाच्या शब्दांनी त्यांचं स्वागत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज बाळासाहेब ठाकरे यांचा स्मृतिदिन. ते असताना आणि त्यांच्यानंतर, अशा दोन काळांमध्ये शिवसेना आणि काँग्रेस यांच्यातले संबंध कसे राहिले आहेत, याचा वेध घेण्याचा हा प्रयत्न.


सामग्री: कारण, जूनपासून इथं फायर हंगाम सुरू होतो. म्हणजे जंगलाला आग लावून जंगल कमी करण्याचा हंगाम. या आगींमुळे कोव्हिडबरोबरच रुग्णांना श्वसनाचा त्रासही  व्हायला लागला आहे.

आधीच आरोग्य यंत्रणेवर कोरोनाचा ताण आहे. त्यातच हे संकट आल्यामुळे प्रशासनाचं धाबं दणाणलं आहे. बीबीसीचा खास रिपोर्ट...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ब्राझीलमध्ये कोरोना व्हायरसचा संसर्ग वाढतोच आहे. शहरांबरोबर ग्रामीण भागातही कोरोनाने शिरकाव केला आहे. त्यातच इथलं जगप्रसिद्ध अँमेझॉन जंगल सध्या धगधगतंय.


सामग्री: कारला धडक देणारा ट्रक

हे शब्द आहेत उन्नाब बलात्कार प्रकरणातील पीडितेच्या आईचे.

लखनऊच्या केजीएमयू हॉस्पिटलच्या ट्रॉमा सेंटरच्या बाहेर उन्नाव बलात्कार पीडितेची आई सैरभैर होऊन फिरत होती आणि कमी वेळेत खूप काहीतरी सांगायचंय, अशा पद्धतीने त्या माध्यमांशी बोलत होत्या.

कुटुंबातील व्यक्तींना जेलमध्ये टाकण्याच्या किंवा थेट हत्याच करण्याच्या धमक्या गेल्या काही दिवसांपासून दिल्या जात असल्याचं पीडितेची आई सांगत होती.

जेलमध्ये असलेल्या काकाला भेटण्यासाठी उन्नावहून रायबरेलीला जात असताना ट्रकने धडक दिली. या घटनेत पीडितेच्या काकी आणि मावशीचा मृत्यू झाला. बलात्कार पीडितेच्या कुटुंबावर पुन्हा एकदा दु:खाचा डोंगर कोसळला आहे.

हे सर्वजण बलात्कार पीडित आणि वकील एकाच गाडीत होते. त्यामुळे या घटनेत बलात्कार पीडित आणि वकीलही गंभीर जखमी झाले आहेत. लखनऊच्या ट्रॉमा सेंटरमध्ये दोघांवरही उपचार सुरू आहेत.

या घटनेप्रकरणी उत्तर प्रदेश पोलिसांनी 302, 307, 506 आणि 120-बी कलमान्वये गुन्हा दाखल केला आहे. आरोपींमध्ये भाजप आमदार कुलदीप सिंह सेंगर यांच्यासह 10 जणांची नावं आहेत.

'कट नव्हे, दुर्घटना!'

बलात्कार पीडितेची आई ज्यावेळी माध्यमांशी बोलत होती, त्याचवेळी उत्तर प्रदेशच्या पोलीस महासंचालकांची प्रतिक्रिया आली की, "प्राथमिकदृष्ट्या ही एक दुर्घटनाच असल्याचं दिसतंय. यात कुठल्याही कटासारखी गोष्ट दिसत नाहीय."

पोलीस महासंचालकांचं विधान रायबरेलीचे पोलीस अधीक्षक सुनील कुमार सिंह यांच्या विधानासारखंच होतं. सुनील कुमार सिंह यांनी घटनेच्या प्राथमिक माहितीवर या घटनेला केवळ एक दुर्घटना म्हटलं होतं.

सोशल मीडियापासून राजकीय वर्तुळापर्यंत, सगळीकडे ज्यावेळी या घनटेची चर्चा होऊ लागली, त्यानंतर लखनऊ विभागचे अतिरिक्त पोलीस महासंचालक राजीव कृष्ण यांनी पत्रकार परिषद घेऊन माहिती दिली.

ते म्हणाले की, "घटनास्थळावरील सर्व गोष्टी तपासासाठी पाठवण्यात आल्या आहेत. तपास अहवाल आल्यानंतर CBI चौकशी केली जाईल. ज्या ट्रकच्या धडकेने दुर्घटना घडली, त्या ट्रकचा चालक, मालक आणि क्लीनरला अटक करण्यात आली आहे."

पीडितेच्या कारला धडक देणाऱ्या ट्रकच्या नंबर प्लेटला काळं फासण्यात आलं होतं. अतिरिक्त पोलीस महासंचालक राजीव कृष्ण यांनी याबाबत सांगितलं, "ट्रकचा मालक ट्रकचे हप्ते देऊ शकत नव्हता आणि पैसे देणारी व्यक्ती वारंवार त्रास देत होती. त्यामुळे मालकाने ट्रकच्या नंबर प्लेटवर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"ही दुर्घटना नाहीये. सर्व जाणीवपूर्वक केलं गेलंय. आमदाराची माणसं हे सर्व करतायत. अनेकवेळा धमक्या दिल्या गेल्या. तडजोड करण्यासाठी दबाव आणला गेला. आमदार जेलमध्ये आहे, पण त्याची माणसं बाहेर आहेत. आम्हाला न्याय हवाय."


सामग्री: कारा गोल्डीन

अमेरिकेतली फ्लेवर्ड वॉटर कंपनी असलेल्या हिंटच्या संस्थापक कारा गोल्डीन यांच्याबाबतीच हे घडलंय.

कारा गोल्डीन सांगतात एक काळ असा होता जेव्हा कळत-नकळत मला असं व्यसन जडलं ज्याचा आरोग्यावर परिणाम होऊ लागला होता.

कारा दिवसभरात डाएट कोलाच्या कमीत कमी 10 कॅन्स रिचवायच्या. 2001 सालची ही गोष्ट.

त्या दिवसांविषयी सांगताना कारा म्हणतात, "मी त्यावेळी केवळ ड्रिंक इंडस्ट्रीच्या दाव्यांवर विश्वास ठेवत होते.  मला असं वाटत होतं की डाएट कोल्ड्रिंक प्यायलाने माझ्या शरीराचं काही नुकसान होणार नाही.

पण या व्यसनाचा परिणाम त्यांच्या शरीरावर होऊ लागला होत असल्याचं त्यांना जाणवलं. रोज साडे तीन लीटर कॅफिनयुक्त, कृत्रिम पद्धतीने गोड बनवण्यात आलेल्या कोल्ड्रिंकच्या सेवनाने त्या सुस्त झाल्या होत्या. त्यांचं वजन वाढलं आणि चेहऱ्यावर मुरुमही आले होते असं त्या सांगतात.

त्यावेळी त्या आयटी कंपनी AOL मध्ये काम करत होत्या. त्यांनी ठरवलं की ही नोकरी सोडायची आपल्या मुलांकडे लक्ष द्यायचं आणि आपली जीवनशैली बदलायची.

त्यांनी सॉफ्ट ड्रिंक घेणं पूर्णपणे बंद केलं आणि त्या फक्त पाणीच पिऊ लागल्या.

कारा गोल्डीन

'ही सवय बदलल्यानंतर अडीच आठवड्यांच्या आत माझे मुरूम तर गेले आणि 9 किलोनं वजनही कमी झालं,' असं कारा सांगतात.

त्या म्हणतात, "अचानक झालेल्या सुधारणेमुळे मी खरंच आश्चर्यचकित झाले होते. यानंतर मी स्वतःकडे अधिक लक्ष देऊ लागले."

त्या सांगतात, "मी एक समजूतदार व्यक्ती आहे पण 'डाएट' या एका शब्दाने मला मूर्ख बनवलं."

या अनुभवातून पुढे गेल्यावर त्यांना आरोग्यदायी कोल्ड्रिंक बनवण्याची कल्पना सुचली. त्यांनी 'हिंट' नावाची कंपनी सुरू केली.

या कंपनीची उलाढाल 100 मिलिअन डॉलर्सची अंदाजे (700 कोटी रुपये) आहे. स्वच्छ पाण्यात फळांचा रस टाकून पाण्याची चव बदलली जाते. या पाण्याला हिंट वॉटर असं म्हटलं जातं.

या पाण्यात कुठल्याच प्रकारच्या साखरेचा वापर केला जात नाही.

कशी झाली सुरुवात?

सॅन फ्रान्सिस्कोमधल्या आपल्या स्वयंपाक घरातूनच त्यांच्या कंपनीला सुरुवात झाली. घरी बसून आलेला कंटाळा घालवण्यासाठी त्यांनी घरीच प्रयोग करून पाहिला.

कारा यांनी साधं पाणी प्यायला सुरुवात केली तेव्हा त्याच्या चवीचा त्यांना लवकरच कंटाळा आला. साधं पाणी अधिक चवदार बनवण्यासाठी त्यांनी त्यात स्ट्रॉबेरी, रासबेरी आणि डाळिंबाचा रस मिसळायला सुरुवात केली. सोबतच फ्रिजमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुम्हाला असलेलं व्यसन हेच एकेदिवशी तुमच्या कोट्यधीश होण्याचं कारण होईल असं कुणी सांगितलं तर? तुम्ही त्या व्यक्तीचं म्हणणं हसन्यावारी न्याल पण अमेरिकेत हे खरंच घडलंय.


सामग्री: कार्डिनल यांनी लैंगिक शोषणाच्या तक्रार करणाऱ्या पीडितांचं म्हणणं गांभीर्यानं घेतलं नाही.

 मुंबईचे आर्चबिशप असलेल्या ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी बीबीसीला सांगितलं की बाल लैंगिक शोषणाच्या एका प्रकरणी त्यांनी वेळेवर कारवाई केली नाही तसंच आरोपांसंदर्भात पोलिसांना कल्पना दिली नाही.

 देशातील सगळ्यात वरिष्ठ पाद्री आणि व्हॅटकिनच्या बाल लैंगिक शोषणासंदर्भातील परिषदेचे महत्त्वपूर्ण संयोजक कार्डिनल ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी बाल लैंगिक प्रकरणाची तक्रार गांभीर्याने घेतली नाही, असा आरोप पीडित आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्या व्यक्तींनी केला आहे.

धर्मगुरूंकडून होणाऱ्या लैंगिक शोषणाबाबत कॅथलिक चर्चमध्ये भीतीचं वातावरण असतं आणि त्याबाबत मौन बाळगलं जातं, असं भारतातील कॅथलिक सांगतात. ज्यांनी याविरोधात बोलण्याचं धाडस दाखवलं आहे, त्यांनी हा भयंकर अनुभव असल्याचं म्हटलं आहे.

पीडितांना योग्य वेळेत मदत तसंच पाठिंबा देण्यात कार्डिनल अपयशी ठरल्याच्या दोन स्वतंत्र घटना बीबीसीच्या हाती लागल्या आहेत. यापैकी पहिली घटना मुंबईतली चार वर्षांपूर्वीची म्हणजेच 2015ची आहे.

त्या संध्याकाळी पीडित व्यक्तीचं आयुष्य पूर्णत: बदललं. त्या आईचा मुलगा चर्चमधील प्रार्थना आटोपून घरी परतला. चर्चमधील पॅरिश प्रीस्टने बलात्कार केल्याचं त्या मुलाने आईला सांगितलं.

"हे ऐकल्यावर काय करावं हे मला समजेना," असं पीडित मुलाच्या आईने सांगितलं. आईला कल्पना नव्हती, पण या घटनेनंतर मुलाची आई आणि भारतातील कॅथलिक चर्च यांच्यात खडाजंगी होणार हे स्पष्ट झालं.

मुलाने त्याच्यावरच्या अत्याचाराबद्दल सांगितल्यानंतर आईने कॅथलिक चर्च व्यवस्थेतील मुंबईतल्या सगळ्यांत अव्वल अधिकारी व्यक्तीशी संपर्क केला. कथित बलात्काराचं समजल्यानंतर तीन दिवसांनी पीडित मुलाचे कुटुंबीय मुंबईचे आर्चबिशप आणि कार्डिनल ओसवाल्ड ग्रेसिअस यांना प्रत्यक्ष भेटले. त्यावेळी कार्डिनल ग्रासिअस हे कॅथलिक बिशप्स कॉन्फरन्स ऑफ इंडिया आणि फेडरेशन ऑफ एशियन बिशप्स कॉन्फरन्सचे अध्यक्ष होते. ते पुढचे पोप ठरू शकतात, असं अनेकांना वाटायचं.

विशेष म्हणजे त्या आठवड्यात व्हॅटिकनमध्ये लैंगिक शोषणासंदर्भात होणाऱ्या जागतिक परिषदेच्या प्रमुख संयोजकांपैकी ते एक होते

मुंबईतील आर्चबिशप हाऊस

चर्चमधील व्यक्तींकडूनच लैंगिक शोषणाचे प्रकार हा आधुनिक काळातला व्हॅटिकनसमोरचा सगळ्यात ज्वलंत प्रश्न आहे. त्या परिषदेचं फलित काय, यावर कॅथलिक चर्चची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कॅथलिक चर्चच्या सगळ्यांत वरिष्ठ कार्डिनलपैकी एक आणि बाल लैंगिक शोषणासंदर्भात व्हॅटिकनतर्फे आयोजित परिषदेच्या संयोजकांमध्ये समावेश असलेले ओसवाल्ड ग्रासिअस यांनी त्यांच्याकडे आलेलं लैंगिक शोषणाचं प्रकरण अधिक योग्य पद्धतीने हाताळता आलं असतं, अशी कबुली दिली आहे.


सामग्री: कार्ती चिदंबरम

लंडनहून चेन्नईला परतल्यानंतर कार्ती यांना लगेचच अटक करण्यात आली. याच प्रकरणात काही दिवसांपूर्वी त्यांचे चार्टर्ड अकाउंटंट (CA) एस. भास्कर रमन यांनाही अटक झाली होती.

नेमकं काय आहे प्रकरण?

पी. चिदंबरम हे अर्थमंत्री असताना INX मीडियामध्ये 300 कोटी रुपयांच्या परदेशी गुंतवणुकीचं हे प्रकरण आहे. Foreign Investment Promotion Board (FIPB) ने मर्यादेपेक्षा अधिक परदेशी गुंतवणूक स्वीकारण्यासाठी INX मीडियाला मिळालेल्या मंजुरीत अनियमिततेचा आरोप लावला होता.

गेल्या वर्षी मे महिन्यात सक्तवसुली संचालनालयाने (Enforcement Directorate अर्थात ED) कार्ती चिदंबरम यांच्याविरुद्ध एक केस दाखल केली होती. या केसमध्ये कार्ती चिदंबरम यांनी लाच घेतल्याचा आरोप लावण्यात आला आहे.

INX मीडियाद्वारे कथित बेकायदेशीर रक्कम वळवल्याच्या माहितीच्या आधारे CBI ने कार्ती चिदंबरम आणि इतर काही जणांवर एक स्वतंत्र केस दाखल केली आहे.

CBIने पीटर आणि इंद्राणी मुखर्जी यांच्या मीडिया फर्मवरील कर चौकशीला रद्द करण्यासाठी कथितरित्या रक्कम घेतल्याच्या प्रकरणात चार शहरांमध्ये चिदंबरम यांच्या घरांवर आणि कार्यालयांवर छापे मारले होते. या आधीही CBIनं अनेकवेळा कार्ती चिदंबरम यांची चौकशी केलेली आहे.

याशिवाय सप्टेंबर 2017मध्ये EDनं कार्ती चिदंबरम यांच्या दिल्ली आणि चेन्नईतल्या संपत्तींवर टाच आणली होती.

भारतीय माध्यमांनुसार चौकशीदरम्यान EDला माहिती मिळाली की, 2G घोटाळ्यातल्या एअरसेल मॅक्सिस प्रकरणात माजी अर्थमंत्री पी. चिदंबरम यांच्या कार्यकाळात FIPBच्या मंजुऱ्याही मिळालेल्या आहेत. याचबरोबर कार्ती आणि पी. चिदंबरम यांच्या भाचीच्या कंपनीला मॅक्सिस ग्रूपकडून लाच मिळाल्याची माहितीही ED ला मिळाली होती.

माध्यमांमधल्या वृत्तांनुसार, एअरसेल-मॅक्सिस करारामध्ये माजी अर्थमंत्री पी. चिदंबरम यांच्या भूमिकेचाही तपास CBI करत आहे.

पी. चिदंबरम

2006 मध्ये मलेशियन कंपनी मॅक्सिसद्वारे एअरसेलमध्ये 100 टक्के भागीदारी मिळवण्यासाठी मंजुरी देण्याच्या  प्रकरणात चिदंबरम यांच्यावर अनियमततेचे आरोपही लावण्यात आले आहेत.

पण पी. चिदंबरम यांनी नेहमी त्यांच्यावर आणि मुलावर करण्यात आलेले आरोप फेटाळून लावले आहेत. त्यांच्यावरचे सगळे आरोप राजकीय हेतून लावण्यात आल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

कार्ती चिदंबरम यांना अशा वेळी अटक झाली आहे, जेव्हा संसदेचं अधिवेशन सुरू होणार आहे. असंही म्हटलं जातं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मनी लॉड्रिंगच्या एका प्रकरणात CBI ने कार्ती चिदंबरम यांना अटक केली आहे. कार्ती यांचे वडील आणि काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते पी. चिदंबरम हे मनमोहन सिंग सरकारमध्ये गृहमंत्री आणि अर्थमंत्री होते.


सामग्री: कार्यकर्त्यांनी आणि नेत्यांनी शरद पवारांनी माढामधून लढावं अशी मागणी केली होती. त्यामुळे पक्षानं त्यांना तशी विनंती केली आहे. याची अधिकृत घोषणा मात्र अजून करण्यात आलेली नाही, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते प्रफुल्ल पटेल यांनी ही माहिती दिली आहे.

राज ठाकरे यांच्या पक्षाला बरोबर घेता येईल का, त्यांच्याबरोबर विचार जुळले तर काय करायचं, याबाबतसुद्धा पक्षाच्या नेत्यांमध्ये यावेळी चर्चा झाल्याची माहिती अजित पवार यांनी पत्रकारांशी बोलताना दिली आहे.

समविचारी पक्षानां एकत्र आणण्याचा प्रयत्न सुरू आहे, त्यामुळे अधिकृतपणे कुठलाही उमेदवार घोषित करता येऊ शकत नाही, असं अजित पवार यांनी सांगितलं आहे.

माढा लोकसभा मतदारसंघ

2008 मध्ये जेव्हा देशातल्या लोकसभा मतदारसंघांची नव्यानं आखणी करण्यात आली तेव्हा माढा लोकसभा मतदारसंघाची निर्मिती झाली.

सोलापूर आणि सातारा जिल्ह्यातला भाग त्यामध्य येतो. सोलापुरातील करमाळा, माढा, सांगोला, आणि मारशिळस हे विधानसभा मतदारसंघ त्यात येतात. तर सातारा जिल्ह्यातले फलटण आणि माण मतदारसंघ त्यात येतात.

2009मध्ये माढ्यात पहिली लोकसभा निवडणूक झाली. त्यावेळी शरद पवार तिथून 3 लाख 14 हजार मतांच्या फरकानं निवडून आले होते. त्यांना एकूण 5 लाख 30 हजार 596 मतं पडली तर त्यांचे मुख्य प्रतिस्पर्धी भाजपचे उमेदवार सुभाष देशमुख यांना 2 लाख 16 हजार 137 मतं मिळाली होती.

दुसऱ्या म्हणजे 2014 च्या निवडणुकीत इथून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते विजयसिंह मोहिते पाटील निवडून आले आहेत. मोदी लाटेतही राष्ट्रवादी काँग्रेसला त्यांचा हा गड वाचवण्यात यश आलं होतं.

शरद पवारांसाठी माढा का महत्त्वाचा?

"शरद पवार जे बोलतात ते करत नाही आणि नाही बोलत ते करतात अशी त्यांची ख्याती आहे. माढामधून शरद पवार उभे राहिले काय किंवा त्यांच्या मर्जीतला कुणीही कार्यकर्ता उभा राहिला काय? जर तिथल्या निष्टावंत राष्ट्रवादीच्या नेत्यांनी एकदा ठरवलं की या उमेदवाराचा विजय घडवून आणायचा तर तो होणारचं. पण शरद पवार जर स्वतः निवडणुकीला उभे राहिले तर त्यांना थोडा का होईना पण आपल्या मतदारसंघासाठी वेळ बाजूला काढावाच लागेल," असं ज्येष्ठ पत्रकार राजा माने सांगतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शरद पवार माढामधून निवडणूक लढवणार आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या मुंबईमध्ये झालेल्या बैठकीत त्यावर शिक्कामोर्तब करण्यात आलं आहे.


सामग्री: कार्यकारिणीच्या बैठकीत शेतकऱ्यांच्या मुद्द्यावरून सरकारवर जोरदार टीका करण्यात आली. सरकार शेतकरी आंदोलन भरकटवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं बैठकीत सांगण्यात आलं. तीन केंद्रीय कृषी कायदे रद्द करावी, अशी शेतकऱ्यांची मुख्य मागणी आहे. त्यामुळे सरकारने ताबडतोब हे तिन्ही कायदे रद्द करावी, अशी मागणी काँग्रेसने केली.

याशिवाय संयुक्त संसदीय समितीमार्फत अर्णव गोस्वामी प्रकरणाची चौकशी व्हावी, अशी मागणीही सरकारला करणार असल्याचा निर्णय बैठकीत घेण्यात आला.

कोरोनाची लस बाजारात दोन हजार रुपयांमध्ये मिळत असल्याचं वृत्त आहे. यावरही बैठकीत नाराजी व्यक्त करण्यात आली. याबाबत सरकारचं नेमकं काय धोरण आहे, हे सार्वजनिकरित्या स्पष्ट करण्याची मागणीही बैठकीत करण्यात आली.

कोरोना लसीसंबंधी सरकारी योजनेमध्ये स्पष्टपणा नसल्याचा प्रश्नही बैठकीत उपस्थित करण्यात आला.

काँग्रेस अध्यक्ष पदाच्या खुर्चीवर कोण बसेल, यासाठी गेल्या एका वर्षापासून पक्षात वादविवाद सुरू आहे. 18 डिसेंबर 2020 रोजी काँग्रेसचे नेते रणदीप सुरजेवाला शेतकरी आंदोलनाच्या मुद्द्यावर पत्रकार परिषद आयोजित केली होती. तेव्हा त्यांनी काँग्रेसच्या अध्यक्षपदावरही भाष्य केलं होतं.

'राहुल गांधींनी काँग्रेस अध्यक्ष व्हावं असं पक्षातील  99.9 टक्के लोकांना वाटतं'

रणदीप सुरजेवाला म्हणाले होते, "काँग्रेसमध्ये 99.9 टक्के लोकांना राहुल गांधी यांनीच पक्षाचं नेतृत्व करावं."

सोनिया गांधींनी पक्षाच्या धोरणांशी संबंधित डिसेंबरमध्ये एक बैठकही बोलावली होती. या बैठकीत गुलाम नबी आझाद, शशी थरूर, भुपिंदर सिंह हुडा यांच्यासारखे नेते सहभागी होते.

या बैठकीशी संबंधित एका प्रश्नाला उत्तर देताना सुरजेवाला म्हणाले होते, "कोव्हिड प्रोटोकॉलमुळे सोनिया गांधी जास्त लोकांना भेटू शकल्या नाहीत. त्यामुळे शनिवारपासून पुढचे 14 दिवस त्या पक्षाच्या नेत्यांची भेट घेतील. ज्येष्ठ नेत्यांचं म्हणणं लक्षात घेऊन काँग्रेसने लवकरच नव्या अध्यक्षांची निवड करण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्याची तयारी सुरू आहे."

काँग्रेसमध्ये दोन गट?

गुलाम नबी आझाद यांच्यासह 23 ज्येष्ठ काँग्रेस नेत्यांनी पक्षाची कमकुवत होत चाललेली विचारसरणी या मुद्द्यावर ऑगस्ट महिन्यात एक पत्र लिहिलं होतं. पक्षात सुधारणा करण्यासाठी पूर्णवेळ आणि प्रभावी नेतृत्व देण्यात यावं, अशी मागणी या नेत्यांनी केली होती.

तसंच काँग्रेस कार्यकारिणी समितीच्या निवडणुकांचाही मुद्दा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

येत्या जून महिन्यात काँग्रेसच्या अध्यक्षपदासाठीची निवडणूक होणार आहे. काँग्रेस कार्यकारिणीच्या आज झालेल्या बैठकीत हा निर्णय घेण्यात आला. बैठकीनंतर घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते के. सी. वेणुगोपाल यांनी ही माहिती दिली.


सामग्री: कार्यकारी संपादक निरंजन नारायण स्वामी, अँकर शिवानी गुप्ता, रिपोर्टर सागरिका मित्रा, शावन सेन, न्यूजरूम इंचार्ज आणि इतर काहीजणांविरूद्ध गुन्हा दाखल केल्याची माहिती ना. म. जोशी मार्ग पोलीस ठाण्याचे वरिष्ठ पोलीस निरीक्षक पंडित थोरात यांनी दिली आहे.

22 ऑगस्ट 2020 रोजी संध्याकाळी सात वाजता प्रक्षेपित झालेल्या 'बेस्ट स्टोरी टूनाईट' या कार्यक्रमाबाबत पोलिसांनी हा गुन्हा दाखल केला आहे. या गुन्ह्याप्रकरणी तपास सुरू असल्याची माहितीही पोलिसांनी दिली.

दरम्यान रिपब्लिक टीव्हीच्याविरोधात मुंबई पोलिसांनी याआधी कथितरित्या टीआरपीमध्ये फेरफार केल्याच्या आरोपावरून गुन्हा दाखल केलेला आहे.

प्रथमदर्शनी तरी वरील प्रकरण हे टीआरपी प्रकरणापेक्षा वेगळं असल्याचं दिसून येत आहे.

अर्णब गोस्वामी यांनी याचिका दाखल करण्यासाठी हायकोर्टात जावं- सर्वोच्च न्यायालय

रिपब्लिक टीव्हीचे एडिटर इन चीफ अर्णब गोस्वामी यांनी TRP संबंधित आरोपांबाबत याचिका दाखल करण्यासाठी सुप्रीम कोर्टात न येता मुंबई हायकोर्टात जावं, अशी सूचना सुप्रीम कोर्टाने 15 ऑक्टोबर रोजी दिली होती.

न्यायमूर्ती डी. वाय. चंद्रचूड यांच्या अध्यक्षतेखालील तीन सदस्यीय खंडपीठाने रिपब्लिक टीव्हीने दाखल केलेल्या याचिकेबाबत कोणतीही कार्यवाही करण्यास नकार दिला. आपण उच्च न्यायालयाच्या कामकाजावर विश्वास ठेवावा, सध्या कोरोनाची साथ आहे आणि हायकोर्ट सुरू आहे, असं सांगत अर्णब यांनी मुंबई उच्च न्यायालयातच जावं, असं कोर्टाने म्हटलं.

तसंच TRP घोटाळ्याप्रकरणी मुंबई पोलिसांनी सुप्रीम कोर्टात प्रतिज्ञापत्र दाखल केलं आहे. रिपब्लिक टीव्हीने दाखल केलेली याचिका रद्द करावी, अशी मागणी या प्रतिज्ञापत्रात आहे. सुप्रीम कोर्ट लवकरच याप्रकरणी सुनावणी करणार आहे.

रिपब्लिक टीव्हीचे सीएफओ शिवा सुब्रमण्यम सुंदरम यांना मुंबई पोलिसांनी समन्स बजावलं होतं. तसंच, 'फक्त मराठी' आणि 'बॉक्स मराठी'च्या अकाऊंटट्सनाही समन्स बजावलं होतं

याचसोबत, लिंटास कंपनीच्या शशी सिन्हा आणि मॅडिसन कंपनीच्या सॅम बलसारा यांनाही मुंबई पोलिसांनी समन्स बजावले आहेत, अशी माहिती पोलीस सहआयुक्त मिलिंद भारंबे यांनी दिली होती.

हंसा एजन्सीचे माजी कर्मचारी दिनेश विश्वकर्मा आणि विनय त्रिपाठी हे फरार असून, त्यांचा शोध सुरू आहे. शिवाय, इतर चॅनल्सबाबत माहिती मागण्यासाठी BARC ला मुंबई पोलिासंकडून पत्र लिहिले जाणार आहे.

पोलीस सहआयुक्त मिलिंद...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अर्णब गोस्वामी यांच्या रिपब्लिक टीव्हीच्या चारहून अधिक जणांवर मुंबईतील ना. म. जोशी मार्ग पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.


सामग्री: कार्यक्रम सादर करताना पु.ल.

एडिन्बराहून निघाल्यानंतर पुढला मुक्काम खुद्द लंडन शहरातच दोनतीन महिने पडणार होता. त्यामुळे काँपेन गार्डन्समधल्या ज्युअरबाईच्या घरात आम्ही चक्क बिऱ्हाड थाटले. यापुढे माझा टेलिव्हिजनचा शिक्षणक्रम BBCच्या शाळेत सुरू होणार होता. आतापर्यंत मी टेलिव्हिजनवर पुष्कळ कार्यक्रम पाहिले होते. आता प्रत्यक्ष स्टुडिओत जाऊन कामाला सुरुवात होणार होती.

रेडिओचे हे धाकटे भावंड कानामागून येऊन भलतेच तिखट झाले आहे. रेडिओची रवानगी आता सैपाकघरात झाली आहे. आधीच इंग्रजीला घरकोंबडेपणा मानवतो. त्यात त्याच्या खुराड्यात ही नवी करमणूक आली. त्यामुळे तासनतास हे कार्यक्रम पाहत बसणारी कुटुंबे निर्माण झाली. कुणी म्हणतात की ह्या यंत्राने सामाजिक जीवनावर आघात केला. कुणा म्हणतात, चित्रपटगृहे ओस पडली. कुणाचे मत, नाटकवाले मेले. मला मात्र तसे वाटत नाही. कारण करमणुकीच्या सर्व कार्यक्रमांना तितकीच गर्दी असते.

शंभर वर्षांपूर्वींची लिफ्ट

आमची शाळा तुसॉदबाईंच्या मेणाच्या प्रदर्शनापुढल्या गल्लीतच होती. BBCचे 'स्टाफ ट्रेनिंग स्कूल' एका जुनाट तिमजली इमारतीत आहे. पहिल्या दिवशी इमारतीतली लिफ्ट पाहून मी थक्क झालो. शंभर वर्षांपूर्वी बसवलेली ही लिफ्ट लोखंडी दोरखंड ओढून वर न्यावी लागते. विसाव्या शतकात महाराणी विक्तूरियाच्या आमदानीतला हा पाळणा अजून वापरात ठेवण्याचा पुराणमताभिमान इंग्रजच बाळगू जाणे.

वर्गाचे स्वरूप अगदी एखाद्या शाळेतल्या वर्गाप्रमाणे होते. छोटीछोटी मेजे आणि पुढे मास्तरांचे टेबल, फळा, खडू, नकाशे अगदी यथासांग होते. टेबलावर छडी तेवढी नव्हती. आम्ही अठरावीस विद्यार्थी होतो. सकाळी साडेनऊ ते संध्याकाळी पाचपर्यंत शाळा चालत असे. त्यानंतर प्रत्यक्ष स्टुडिओतील शिक्षण. इथली शिस्त, नियमितपणा, टापटीप पाहून आपण गारठतो.

टेलिव्हिजनच्या शास्त्रातले अनुभवी पंडित आम्हाला धडे देत - सक्तीने गिरवून घेत. सुमारे अडीच महिन्यांत हे सारे शिक्षण इतक्या पद्धतशीरपणे देण्यात आले की, आमच्यापैकी प्रत्येकजण ज्या वेळी आपापले प्रॉडक्शन करण्यासाठी तयार झाला, त्या वेळी BBCच्या टेलिव्हिजनमधला खिळा न् खिळा आमच्या परिचयाचा झाला होता. प्रत्येक शिक्षक शंकासमाधान करायला तत्पर असे.

पुलंचं आकाशवाणीमधलं ओळखपत्र

उत्तरं देण्यासाठी मुदत

अवघड प्रश्नांची उत्तरे देण्यापूर्वी शिक्षक मुदत मागून घेत आणि स्वत: पुस्तके चाळून त्यातले उतारे नोंदवून घेऊन उत्तरे देत....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज  8  नोव्हेंबर . पु. ल. देशपांडे यांचा  जन्मदिन . आकाशवाणीमध्ये काम करत असताना पुलंनी लंडनमध्ये BBCचं प्रॉडक्शन ट्रेनिंग घेतलं होतं. त्याबद्दल त्यांनी 'अपूर्वाई' या पुस्तकात लिहिलेले हे अनुभव तुम्हाला वेगळ्याच काळात घेऊन जातील :


सामग्री: कार्यक्रमाची प्रभारी व्यक्ती अथवा कार्यक्रमाला उत्तरदायी असणाऱ्या व्यक्तीपेक्षाही कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या व्यक्तींवर या दिशेत भर देण्यात येणार आहे. यासंबंधी संस्थेचा अहवाल एका वर्षभरात तयार केला जाईल.

आपल्या सर्वाधिक कमावणाऱ्या स्टार कर्मचाऱ्यांना देण्यात येणाऱ्या मानधनात लैंगिक असंतुलन आढळल्यानंतर बीबीसीला टीकेचा सामना करावा लागला होता. या संस्थेत 9.3 टक्के जेंडर पे गॅप असल्याचा मुद्दा समोर आला होता.

ऑक्टोबर 2015 ते मार्च 2016 दरम्यान UKच्या न्यूज प्रोग्राम्समध्ये पुरुष-महिला तज्ज्ञांचं 3:1 इतकं होतं, असं सिटी युनिव्हर्सिटी लंडनने 2016साली केलेल्या संशोधनात समोर आलं आहे.

BBC News at 10 साठी हे प्रमाण 3.8:1 तर Radio 4 च्या Today कार्यक्रमात हे प्रमाण 2.8:1 इतकं होतं.

"50:50 प्रकल्पामुळे बीबीसीच्या कार्यक्रमांत तज्ज्ञांनी मांडलेल्या मतांत वैविध्य येईल," असं बीबीसीचे डायरेक्टर जनरल टोनी हॉल यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीच्या Outside Source या कार्यक्रमाने घालून दिलेल्या उदाहरणाचे अनुसरण बीबीसीचे अनेक बातम्या आणि चालू घडामोडींवरचे कार्यक्रम करतील.

जानेवारी 2017पासून Outside Source ने त्यांच्या कार्यक्रमात येणाऱ्या तज्ज्ञांमधल्या महिला-पुरुषांचं प्रमाण सारखं ठेवण्यास सुरुवात केली. सध्या त्यांनी हे प्रमाण संतुलित राखलं आहे.

"50:50 प्रकल्पामुळे आतापर्यंत आम्ही जे काही साध्य केलं आहे त्याचा खरोखर अभिमान आहे," असं Outside Source च्या माजी संपादक रेबिका बेलेई यांनी म्हटलं आहे.

"Outside Source मध्ये महिला-पुरुषांचं संतुलन राखणं खरोखरंच चांगली सुरुवात होती. पण आता हीच बाब बीबीसीच्या इतर कार्यक्रमांत लागू करण्यासाठी पावले उचलली जात असल्यानं समाधान वाटत आहे," बेलेई पुढे सांगतात.

या प्रकल्पामुळे कार्यक्रमातल्या महिलांच्या उपस्थितीत वाढ झाली आहे.  Radio 4 च्या File on Four कार्यक्रमात महिलांची उपस्थिती 10 टक्क्यांनी वाढली आहे.

The One Show आणि BBC News at Six and Ten या कार्यक्रमांसह आता एकूण 80 कार्यक्रम हे आव्हान स्वीकारणार आहे.

पण जेंडरच्या विषयांभोवती केंद्रित कार्यक्रमांनी जेंडर बॅलन्सचं ध्येय गाठावं, अशी अपेक्षा त्यांच्याकडून ठेवण्यात आलेली नाही.

"बीबीसीमध्ये एक मोठा बदल सुरू होतोय. पण आम्हाला अधिक वेगानं पुढे जायचं आहे," असं बीबीसीच्या डायरेक्टर ऑफ न्यूज फ्रॅन अन्सवर्थ यांनी म्हटलं आहे.

बीबीसीचं 50:50...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपल्या सर्व कार्यक्रमांमध्ये पुरुष आणि महिला तज्ज्ञांचा समान सहभाग असेल, आणि एप्रिल 2019 पर्यंत पूर्ण जेंडर बॅलन्स प्रस्थापित होईल, असा निर्धार बीबीसीनं केला आहे.


सामग्री: कार्यक्रमात प्रत्येक गोष्ट, कधी काय होणार आहे, काय प्रश्न असतील, हे आधीपासूनच ठरलेलं दिसत होतं. कोणतीही समजूतदार व्यक्ती त्याचा अंदाज लावू शकत होती.

कार्यक्रमात त्यांची मुलाखत गीतकार प्रसून जोशी घेत होते. त्यांनी पण चांगला अभिनय केला. त्यांनी असे प्रश्न विचारले की, पंतप्रधान मोदी अगदी गहिवरून गेले.

कार्यक्रमात पंतप्रधानांनी प्रगतीपुस्तक सादर केलं. त्यात अनेक गोष्टींचा उल्लेख केला. पाकिस्तानबद्दल ते असं बोलले जे आपण पहिल्यांदाच ऐकलं.

त्यांच्या बोलण्यातून निवडणुकीच्या तयारीची झलक दिसत होती. त्यांनी कर्नाटकातल्या लिंगायतांचे गुरू बसवेश्वरांचा उल्लेख केला. त्यांच्या पुतळ्याजवळसुद्धा ते गेले.

पंतप्रधान मोदी मॅचो मॅनसारखे बोलतात, जसं सलमान खान दबंगसारखा बोलतो.

कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी अशा गोष्टी सांगितल्या ज्यावरून असं वाटेल की, त्यांनी किती काम केलंय. खरं तर भारत पाकिस्तानसमोर जितका वाकला आहे तितका आतापर्यंत कधीच नव्हता, असं एका बाजूला टीकाकार सांगतात.

देशात दहशतवाद वाढलाय, काश्मीरमध्ये हिंसाचार वाढलाय. कथित सर्जिकल स्ट्राईकच्या आधी आणि नंतर अशा अनेक घटना घडल्या. पण नरेंद्र मोदी इथे बोलताना असं बोलले की, जणू पाकिस्तानने भारतासमोर गुडघेच टेकले आहेत.

रंग माझा वेगळा

देशातल्या बलात्काराच्या घटनांवर त्यांनी मौन सोडलं. पण खूप वेळानंतर. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी छोट्या छोट्या गोष्टींवर ट्वीट करतात, पण संपूर्ण देशाला हादरवून सोडणाऱ्या बलात्काराच्या घटनांवर ते काहीही बोलले नाही.

आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, कोणत्याही कामाबद्दल बोलताना ते काम आपणच पहिल्यांदा केलं, असा त्यांचा आविर्भाव असतो. अरब आणि इस्राईल या दोन्ही देशांच्या दौऱ्यांचा प्रचारही त्यांनी असाच केला होता.

आपला मुद्दा मांडण्याची त्यांची शैली अत्यंत प्रभावशाली आहे. आवाजातला चढ-उतार ते छान सांभाळतात. त्यांचा कितीही मोठा टीकाकार असला, तरी तो त्यांचं बोलणं ऐकतोच.

एवढ्या खुबीनं आपण केलेल्या कामांची स्तुती आपणच करून लोकांसमोर मांडणारा पंतप्रधान विरळाच! लंडनमधल्या कार्यक्रमात त्यांना विचारलेले प्रश्नही त्यांची प्रशंसा करणारेच होते.

प्रश्न विचारणारे ठरवल्यासारखं प्रश्न विचारत होते आणि सभागृहातली प्रत्येक व्यक्ती त्यांची स्तुती करत होती. त्याच वेळी बाहेर मात्र त्यांच्याविरोधात निदर्शनं सुरू होती.

'मोदीनामा'चा जप मोदीमुखातूनच

हा कार्यक्रम म्हणजे मोदींनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नरेंद्र मोदी कमालीचे शो मॅन आहेत. लंडनमध्ये वेस्टमिन्स्टरच्या सेंट्रल हॉलमध्ये 'भारत की बात, सबके साथ' या कार्यक्रमात दोन तास वीस मिनिटांमध्ये त्यांनी लेखाजोखा मांडला. सगळा कार्यक्रम ठरवून केल्यासारखा वाटत होता.


सामग्री: कार्यक्रमातील केरळमधल्या महिला.

देखणा पुरुष नेमका कसा ओळखावा? मी आणि माझ्या काही मैत्रिणी हिवाळ्यातल्या एका संध्याकाळी या प्रश्नावर गप्पा मारत बसलो होतो.

"तो जास्त उंच नसावा आणि जास्त बुटकाही नसावा. थोडासा जाड असला तरी चालेल. म्हणजे मला बारीक व्हायची गरज नाही," असं माझी एक बुटकी आणि लठ्ठ मैत्रीण पटकन म्हणाली.

"मला जाड आणि पोट पुढे आलेला माणूस अजिबात चालणार नाही. ते वाईटच दिसतात. त्याच्या अंगावर केस तर अजिबातच चालणार नाहीत." माझ्या एक स्पष्टवक्त्या मैत्रिणीनं तिच्या भावना व्यक्त केल्या. "टायटॅनिकमध्ये लिओनार्डो दी कॅप्रिओनं 'ती' चित्रं काढली होती. त्याची जशी नखं होती, तशी नखं मला आवडतील." असंही ती म्हणाली.

एका मैत्रिणीला कुरळ्या केसांची खूप आवड. "करडे, कुरळे केस आणि हिप्पी लुक असावे. तसंच एक झकास गॉगल त्यानं लावला तर ती माझी खरी आवड असेल," असं ती म्हणाली.

माझ्या मैत्रिणींच्या भावना ऐकून मी मात्र बुचकळ्यातच पडले होते. कुणीही 6 फूट उंच, गोरा, काळे केस असलेला आणि स्ट्राँग बायसेप्स असलेला तरुण हवा, असं म्हटलं नाही.

या चर्चेमुळे महिलांचा अपमान होत असल्याचं विरोध करणाऱ्यांचं म्हणणं होतं.

मला वाटलं या मुलींना हृतिक रोशन, शाहरूख खान, रणवीर सिंग यांच्यासारखा तरुण हवा असेल. पण, या मुलींच्या स्वप्नात यातलं कुणीच नव्हतं.

त्यांना एखाद्या 'हीरो'सारख्या तरुणाची अपेक्षाच नव्हती. त्यांचे हीरो हे सध्याच्या हीरोंपेक्षा एकदम निराळेच होते.

एखादा प्रसिद्ध टीव्ही डिबेट शो जेव्हा 'कोण सुंदर आहे? केरळच्या महिला की तामिळ महिला?' यांसारखे विषय चर्चेला निवडतात, तेव्हा माझ्या मैत्रिणींनी हा विषय उलटा करून चर्चा करायचं ठरवलं.

पण दोन प्रांतातल्या लोकांची शारीरिक दृष्ट्या तुलना करण्याला माझा विरोध होता. जे टीव्ही शो करत आहेत, तेच माझ्या मैत्रिणीही करत नव्हत्या का?

महिलांना फक्त त्यांच्या बाह्यरूपावरून ओळखणं आणि एका प्रांतात सर्व महिलांना एकाच मापात मोजणं मला मंजूर नाही.

प्रत्येक प्रांतांतल्या सर्व महिला एकसारख्या असतीलच, असं नाही. माझी शेजारीण वेगळे कपडे घालते आणि माझ्यापेक्षा वेगळ्या रूपातच ती सगळयांसमोर वावरते.

कार्यक्रमातील तामिळनाडूमधल्या महिला.

पण या टीव्ही शोनं एक पाऊल पुढे टाकत सोशल मीडियावरही हा विषय चर्चेसाठी मांडला. त्यानंतर विरोधाची एक लाट उसळली. या कार्यक्रमामुळे महिलांचा अपमान होत असल्याचं विरोध करणाऱ्यांचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'मल्याळी महिला आणि तामिळ महिला यांत सुंदर कोण?' हा प्रश्न एका टीव्ही चॅनलनं एका चर्चेच्या कार्यक्रमात विचारल्यानंतर अनेकांनी विरोध नोंदवला आहे. अखेर त्याचं प्रक्षेपण थांबवण्याचा निर्णय घेण्यात आला.


सामग्री: काल घराबाहेर पडले तेव्हा झुडपामध्ये एक मास्क पडलेला दिसला. मास्क बघून मेंदूची चक्र उलट फिरायला लागली आणि मी अचानक फ्लॅशबॅकमध्ये गेले.

पीटीआयच्या फोटो जर्नलिस्टनेही अशी अनेक छायाचित्रं आपल्या कॅमेऱ्यातून टिपली आहेत.

ती छायाचित्रं बघताना कोरोना वॉरियर्सचे जे चेहरे आतापर्यंत तुमच्या मनात होते त्यात अचानक नवा चेहरा दिसायला लागतो.

तो चेहरा असतो हॉस्पिटल्समधून कोरोनाचा कचरा उचलणाऱ्या स्वच्छता कर्मचाऱ्यांचा. या कर्मचाऱ्यांकडे आतापर्यंत कदाचित तुम्ही कोरोना वॉरियर्स म्हणून बघितलं नसेल. मात्र, हा लेख वाचल्यावर कोरोनाशी लढा देण्यात आपले हे शिपाईसुद्धा काही कमी नाही, याची पुरेपूर कल्पना तुम्हाला येईल.

कोरोना विषाणू येताना आपल्यासोबत अनेक आव्हानं घेऊन आलेला आहे. यापैकीच एक आहे 'कोरोनाशी लढताना निर्माण होणारा कचरा'.

कोव्हिड-19 आजारावरचे उपचार, डायग्नोसिस आणि विलगीकरण या सर्व प्रक्रियांमध्ये अनेक प्रकारच्या वस्तुंचा वापर होतो.

वेस्ट एक्सपर्ट म्हणजेच कचरा व्यवस्थापनतज्ज्ञ यांच्या मते प्रत्येक राज्यातून दररोज 1 ते 1.5 टन कचरा निर्माण होतो.

या कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्यासाठी केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण बोर्डाने काही दिशानिर्देश जारी केले आहेत.

कोव्हिड-19 कचरा हाताळणे (Handling), त्यावर प्रक्रिया (Treatment) आणि विल्हेवाट (Disposing) हे सर्व घनकचरा व्यवस्थापन नियम 2016 आणि जैववैद्यक कचरा व्यवस्थापन नियमांतर्गत करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

हॉस्पिटलमधून येणारा सर्व प्रकारचा कचरा - मग तो सर्जरीचा असो, औषधांचा असो किंवा उपचारादरम्यान निघालेला असो - हा सर्व जैववैद्यक म्हणजेय बायोमेडिकल कचरा असतो.

सरकारी दिशानिर्देश

सरकारी दिशानिर्देशांनुसार आयसोलेशन केंद्रं, रुग्णांचे नमुने गोळा करणारी केंद्रं, चाचण्या करण्यात येणाऱ्या लॅब यासाठी वेगवेगळे नियम आहेत आणि क्वारंटाईन केंद्र आणि होम क्वारंटाईनसाठी वेगळे नियम आहेत.

आयसोलेशन वॉर्ड्स (अलगीकरण कक्ष) : कोव्हिड-19च्या कचऱ्यासाठी वेगवेगळ्या रंगाचे आणि डबल-लेअर्ड बॅग किंवा डबे ठेवले पाहिजे. त्यावर लेबल असायला हवं. ज्या ट्रॉलीमधून कोव्हिड कचरा नेतात त्यातून दुसरा कचरा नेता कामा नये. कोव्हिड कचरा हाताळणाऱ्या सॅनिटेशन स्टाफला दुसरं कुठलंही काम किंवा इतर कचरा उचलण्याचं काम देता कामा नये.

क्वारंटाईन सेंटर्स (विलगीकरण केंद्र) : बायोमेडिकल वेस्ट पिवळ्या पिशव्यांमध्ये गोळा करावा....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात लॉकडाऊनचा दुसरा टप्पा सुरू झाला आहे आणि या लॉकडाऊन-2 मध्ये घराबाहेर पडताना चेहऱ्यावर मास्क वापरणं सर्वांसाठीच बंधनकारक करण्यात आलं आहे.


सामग्री: काल झालेल्या या हल्ल्यात 12 जणांचा बळी गेला असून 10 गंभीर जखमी आहेत.

पोलिसांनी दिलेल्या माहितीत म्हटलं आहे की लाँग याच्याविरोधात लोकांनी पूर्वी पोलिसांत तक्रारी केल्या होत्या. लाँग याने स्वःच्या घरी काही महिन्यांपूर्वी गोंधळ घातला होता, त्यात हस्तक्षेप करण्यासाठी पोलिसांना बोलवावं लागलं होतं, अशी माहिती पुढं आली आहे. मानसोपचार तज्ज्ञांनी लाँग याला पोस्ट ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस डिसऑर्डर हा आजार असण्याची शक्यता व्यक्त केली होती. या आजाराला PTSD असंही म्हटलं जात. एखाद्या धक्कादायक घटनेनंतर काही लोक नैराश्येत जावू शकतात. त्यांच्या हातून हिंसक घटनाही घडतात.

इऑन लाँग

इथल्या थाउजंड ओक्स शहरात हा प्रकार घडला आहे. बॉर्डरलाईन बार आणि रेस्तराँ नावाच्या या बारमध्ये हा हल्ला झाला आहे.

ही भयंकर घटना असल्याचं ट्विट डोनाल्ड ट्रंप यांनी केलं आहे. तसंच त्यांनी पोलिसानं दाखवलेल्या धासडाचं कौतुक केलं आहे.

या ठिकाणी एका म्यूजिक नाईटचं आयोजन करण्यात आलं होतं. साधारण 200 जण यावेळी या बारमध्ये उपस्थित होते.

पार्टी सुरू असताना डान्स फ्लोअरवर फायरिंग करण्यात आल्याचं प्रत्यक्षदर्शींनी सांगितलं. सुरुवातीला हा फटाक्यांचा आवाज आहे असं काहींना वाटलं. जीव वाचवण्यासाठी अनेकांनी खिडक्या फोडून बाहेर उड्या मारल्या तर काहींनी टॉयलेटचा सहारा घेतला.

या गोळीबारात 12 जणांचा बळी गेला आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया राज्यातील एक बारमध्ये गोळीबार करणाऱ्या संशयिताची ओळख पटली आहे. नैराश्येतून त्याने हे कृत्य केलं असावं असा संशय आहे. इआन डेव्हिड लाँग (28) असं त्याचं नाव असून त्याने स्वतःवरही गोळी झाडून घेतली, त्याचा मृतदेह घटनास्थळी मिळाला आहे. लाँग हा माजी सैनिक होता.


सामग्री: काल मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याशी चर्चा झाल्यानंतर आदित्य ठाकरे यांनी आज पत्रकार परिषद घेतली. फडणवीस यांच्यासोबत काय चर्चा झाली याबाबत अनेक प्रश्न आदित्य ठाकरेंना विचारण्यात आली. त्या प्रश्नांची सफाईदारपणे उत्तरं देणारे आदित्य ठाकरे एका प्रश्नाने काहीसे गोंधळून गेले.

आदित्यजी तुम्हाला एखाद्या स्पेशल व्यक्तीकडून काही स्पेशल गिफ्ट मिळालं आहे का असा प्रश्न पत्रकाराने विचारताच आदित्य ठाकरे हसले. क्षणभराचा पॉज घेऊन ते म्हणाले. तुम्ही सगळे लोक आला आहात ना?

या अनपेक्षित प्रश्नाने आणि त्यांच्या उत्तराने परिषदेत हशा पिकला. पुन्हा सर्वांच्या नजरा आपल्याकडे वळल्या आहेत असं पाहता आदित्य ठाकरेंनी दोन्ही हात जोडले आणि पुन्हा हसले.

दरम्यान, काही दिवसांपूर्वी आदित्य ठाकरे हे बॉलीवुड अभिनेत्री दिशा पटनीसोबत दिसले होतं. त्यानंतर सोशल मीडियावर चर्चेला उधाण आलं होतं. काही लोकांनी दिशाला ट्रोल करण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा ती म्हणाली होती की दोन मित्र बाहेर जेवणासाठी जाऊ शकत नाहीत का? मी मुलगा आणि मुलगी असा भेदभाव करत नाही. मला मैत्रिणी आहेत तसेच मित्र देखील आहेत.

विधानसभेत जाणार का?

शिवसेना प्रवक्ते संजय राऊत म्हणाले होते की आदित्य ठाकरे हे चांगले मुख्यमंत्री होऊ शकतील. याबाबत विचारलं असता आदित्य ठाकरे म्हणाले, सध्या माझ्या कामाचा फोकस वेगळा आहे. सध्या माझ्यासमोर दहावी बोर्डच्या विद्यार्थ्यांच्या समस्या सोडवणं हा प्रश्न आहे. त्यावेळी आदित्य ठाकरेंनी राऊत यांच्या वक्तव्यावर भाष्य करायचं टाळलं होतं.

सर्व कार्यकर्त्यांची आणि युवा सेनेच्या पदाधिकाऱ्यांची इच्छा आहे की तुम्ही विधानसभेत जावं. तर तुम्ही विधानसभेत जाणार का? असाही प्रश्न त्यांना विचारला.

या प्रश्नाला उत्तर देताना ते लगेच म्हणाले मी दर सेशनला विधानसभेत जातो आणि मला जी निवेदनं मुख्यमंत्र्यांना द्यायची आहेत ती देतो.

मग बोलले कशावर?

पत्रकार परिषदेत बोलताना ते म्हणाले, SSCच्या विद्यार्थ्यांना अंतर्गत गुण मिळावेत. जेणेकरून त्यांना पुढच्या वर्गात प्रवेश घेणं सोपं जाईल.

काल रात्री साडे अकरा वाजेपर्यंत माझी आणि मुख्यमंत्र्यांची SSC बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांबाबत चर्चा झाली. CBSE आणि ICSEच्या विद्यार्थ्यांच्या गुणपत्रिकेत इंटरनल चे गुण जोडले जातात त्यामुळे त्यांची टक्केवारी वाढते पण SSC बोर्डाच्या विद्यार्थ्यांचे गुण मात्र जोडले जात नाहीत. त्यामुळे त्यांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेना नेते आदित्य ठाकरे यांचा आज वाढदिवस. त्यानिमित्ताने त्यांना अनेक शुभेच्छा आल्या. कार्यकर्त्यांनी शुभेच्छांचे पोस्टरही लावले. पण सर्वांना उत्सुकता होती की आदित्य ठाकरेंना सर्वांत खास काय गिफ्ट मिळालं? हे जाणून घेण्याची.


सामग्री: काल संध्याकाळीच पंचगंगा नदीचं पाणी 43 फुटांवर पोहोचलं. तेव्हाच महापालिकेने धोक्याचा इशारा दिला. 2005 च्या पुराच्या आठवणी अनेकांच्या मनात जाग्या झाल्या आहेत. इतिहासाची पुनरावृत्ती होण्याचा धोका असल्याने आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा पथकं तैनात आहे, असं प्रशासनातर्फे सांगण्यात आलं.

कुंभी, कासारी ,सरस्वती, तुळशी आणि भोगावती या पाच नद्यांची मिळून पंचगंगा नदी बनते. त्यामुळं पंचगंगा नदीची पाणीपातळी इतर नद्यांचया परिसरात पाऊस पडत असला तरी वाढते. शहरात पावसाने अधून मधून थोडी उघडीप दिली असली तरी धरण क्षेत्रात सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे कोल्हापूर जिल्ह्यात गंभीर पूर परिस्थिती  निर्माण होण्याची शक्यता आहे.

सध्या पाणीपातळी 43.1 इंच आहे. राधानगरी धरण 92 टक्के भरलं आहे. जर हे धरण 100 टक्के भरलं तर पाणी नदीत सोडलं जाईल आणि नदीच्या पाण्याची पातळी आणखी वाढेल. पाणी पातळी 46 फुटांवर जाण्याची भीती व्यक्त करण्यात येत आहे.

छायाचित्रकार संजय शहापुरे यांनी ड्रोनच्या साहाय्याने टिपलेली पंचगंगेची दृश्य पाहण्यासाठी क्लिक करा.

कोल्हापूर रत्नागिरी राज्य महामार्गावर पाणी आल्याने वाहतूक बंद करण्यात आली आहे.

राधानगरी धरण भरलं

राधानगरी धरण काल संध्याकाळीच 90 टक्के भरलं होतं. हे धरण 100 टक्के भरल्याणनंतर धरणाचे स्वयंचलित दरवाजे आपोआप उघडतात.

असे दरवाजे उघडणारं हे एकमेव धरण आहे. बाकी धरणातून  पाण्याचा विसर्ग केला जातो.

दुथडी भरून वाहणाऱ्या पंचगंगा नदीची दृश्य पाहा.

कोल्हापूर जिल्ह्यात पावसानं उघडीप दिली असली तरी धरण क्षेत्रामध्ये अजूनही पावसाचा जोर कायम आहे त्यामुळे पंचगंगा नदीची पाणी पातळी 44 फुटांवर पोहचलीय. हे पाणी शहरातल्या अनेक सखल भागात शिरलय त्यामुळं 50 हून अधिक जणांच स्थलांतर करण्यात आल आहे..कोल्हापूर शहरातल्या सुतारवाडा परिसरातल्या नागरिकांचे शहरातल्या चित्रदुर्ग मठात स्थलांतर करण्यात आले आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेले दोन दिवस पडत असलेल्या मुसळधार पावसाने कोल्हापुरात पंचगंगेच्या पाण्यानं धोक्याची पातळी गाठली आहे. महापालिकेकडून हाय अॅलर्ट जारी करण्यात आला आहे.


सामग्री: कालच दोन आरोग्यसेवकांना ही लस दिल्यानंतर त्यांना तिचा त्रास झाला. दोघांना प्राथमिक उपचारानंतर आता बरं वाटतंय. इतर हजारो लोक ज्यांना लस देण्यात आली ते ही बरे आहेत. पण, आरोग्य तज्ज्ञांनी सावधानतेचा इशारा दिला आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाच्या फायझर लसीचे डोस सामान्य नागरिकांना देण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. त्याचवेळी औषध नियामक मंडळाने एक इशाराही दिलाय. ज्यांना इतर कुठलीही अॅलर्जी आहे, त्यांनी ही लस घेऊ नये असं त्यांनी म्हटलंय.


सामग्री: कालच मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी एका कार्यक्रमात बोलताना "ज्यांच्या खासदारांची संख्या दोनअंकी नाही, तेसुद्धा पंतप्रधानपदाचं स्वप्न पाहात आहेत. त्यामुळे पंतप्रधानपद आहे की संगीतखुर्ची हेच कळत नाही" असं म्हणत शरद पवारांवर निशाणा साधला. त्यामुळे शरद पवार पंतप्रधान होण्याची शक्यता सध्याच्या घडीला आहे का? याची चर्चा पुन्हा सुरु झाली आहे.

नुकतंच शरद पवार यांनी लोकसभा निवडणूक लढणार असल्याचे संकेत दिले आहेत. गेल्या लोकसभा निवडणुकांआधी त्यांनी आता फक्त राज्यसभेच्या माध्यमातून संसदीय राजकारण करणार असल्याचं स्पष्ट केलं होतं.

"मी माढा लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवावी, अशी मागणी विजयसिंह मोहिते पाटील यांनी केली आहे. मात्र माझी निवडणूक लढण्याची इच्छा नाही, पण याबाबत विचार करून सांगू," असं शरद पवार यांनी पुण्यात एका कार्यक्रमात म्हटलं आहे.

त्यांच्या या वक्तव्यानंतर शरद पवारांची ही नवी खेळी असल्याचं बोललं जात आहे, तर दुसऱ्या बाजूला पवारांच्या नेहमीच्याच स्टाइलचा हा 'स्ट्रोक' असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू आहे.

शरद पवार जे बोलतात ते करत नाहीत आणि जे बोलत नाहीत ते मात्र करतातच, अशी त्यांची महाराष्ट्राच्या राजकारणात ख्याती आहे असं राजकीय निरीक्षक किंवा पवारांचं राजकारण जवळून पाहणारे विश्लेषक सांगतात.

त्यामुळेच राज्यसभेत असणाऱ्या शरद पवारांनी लोकसभेत जाण्याबाबत विचार करु असं म्हटल्यानंतर या वक्तव्याचा अर्थ काढण्याचा प्रयत्न राजकीय विश्लेषक करत आहेत. काहींना हे वक्तव्य महत्त्वाचं वाटत आहे तर काही विश्लेषकांना ते अजिबात महत्त्वाचं वाटत नाही.

अधुरी एक कहाणी...

शरद पवारांना याआधी पंतप्रधानपदाने वारंवार हुलकावणी दिली आहे. ते आतापर्यंत तीनदा पंतप्रधानपदाच्या अगदी जवळ आले होते असं राजकीय निरीक्षक मानतात.  1991 साली राजीव गांधींची हत्या झाल्यानंतर सोनिया गांधींना राजकारणात रस नव्हता आणि काँग्रेसकडे मोठा उमेदवार नव्हता. तेव्हा पवारांच्या नावाची चर्चा झाली. मात्र तेव्हा पंतप्रधानपद पी.व्ही. नरसिंह रावांच्या वाट्याला गेलं.

1999 साली जेव्हा वाजपेयींचं सरकार 13 महिन्यांत कोसळलं तेव्हा शरद पवार विरोधी पक्ष नेते होते. संसदीय प्रघाताप्रमाणे सत्तास्थापनेचं निमंत्रण त्यांना मिळायला हवं होतं. पण तसं झालं नाही. एव्हाना काँग्रेसच्या अध्यक्षपदाची सूत्रं सोनिया गांधीच्या हातात होती. त्यांच्या परदेशी जन्माचा मुद्दा उपस्थित करून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निवडणुका जवळ आल्या की शरद पवार पंतप्रधान होणार का अशी चर्चा सुरू होते. आगामी 2019 ची निवडणूकही त्याला अपवाद नाही. याआधीही अनेकदा त्यांची पंतप्रधानपदासाठी त्यांच्या नावाची अनेकदा चर्चा झाली आहे.


सामग्री: कालपर्यंत या दुर्घटनेतील 12 जणांचे मृतदेह सापडले होते. आज सकाळपासून चार मृतदेह सापडले आहेत. त्यामध्ये एका लहान मुलाचा आणि एका युवतीचा समावेश आहे. ब्रह्मनाळ येथील संदीप राजोबा यांनी मृतांची संख्या आणकी वाढण्याची भीती व्यक्त केली आहे.

सांगली जिल्ह्यातल्या ऊस पट्ट्यामधल्या ब्रह्मनाळ गावाजवळ कृष्णा आणि येरळा या दोन नद्यांचा संगम होतो. त्यामुळे पुराचा धोका या गावाला होताच. गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे गावकरी हवालदिल झालेले होते.

गुरुवारी सकाळपर्यंत गाव पुराच्या पाण्याने वेढले गेले. त्यातूनच ग्रामपंचायतीच्या बोटीतून बाहेर पडण्याचा निर्णय झाला. सकाळी नऊच्या सुमारास 30 जणांना घेऊन ही बोट निघाली होती. त्यानंतर बोटीतील 16 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

ब्रह्मनाळ गावातील नागरिक आणि स्वाभिमानी संघनेचे कार्यकर्ते संदीप राजोबा यांनी याबाबत सांगितले की, "गेले तीन दिवस गावचे सरपंच आणि पोलीस पाटील प्रशासनाकडे बोटी मागत होते. पण त्यांनी आम्हाला बोटी दिल्या नाहीत. त्यांनी आम्हाला सांगितले की तुमचे गाव बॅकवॉटर्समध्ये येते त्यामुळे तुम्हाला बोटी देऊ शकत नाहीत."

ते पुढे म्हणतात, "आज आणि काल अशी भयानक परिस्थिती निर्माण झाली की संपूर्ण ब्रह्मनाळ गावात पाणी शिरले आहे. त्यामुळे लोकांना राहायचे की मरायचे असा प्रश्न निर्माण झाला होता. ज्या बोटीतून लोकं निघाली होती, त्या बोटीची क्षमता 18 लोकांची आहे आणि जवळपास 30 लोक निघाले होते. त्यानंतर ही घटना घडली."

दुर्घटना घडल्यानंतरही प्रशासनाची मदत मिळाली नसल्याचा आरोप गावकऱ्यांनी केला आहे. संदीप राजोबा पुढे म्हणाले की, "आम्हाला प्रशासनाची कुठलीही मदत मिळाली नाही. आमच्या गावच्या सरपंचांनी बोटी मागितल्या तेव्हा आम्ही बोटी देऊ शकत नाही असं सांगितलं. आपत्तीनंतरही प्रशासनानं कोणतीही मदत वेळेत दिली नाही. घटना घडून अडीच तास झाले तरी प्रशासनाकडून कोणीही या गावात पोहचलेलं नाही. प्रशासनाची वेळेत मदत पोहचली नाही आणि शेजारच्या गावातील लोकं आमच्या मदतीला पोहचली."

मुख्यमंत्र्यांनी काय दिले उत्तर?

गावकऱ्यांनी प्रशासनावर केलेल्या आरोपाबाबत बीबीसी मराठीच्या वतीने स्वाती पाटील-राजगोळकर यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना प्रश्न विचारला. त्यावर मुख्यमंत्र्यांनी उत्तर देताना म्हटले की, "त्याठिकाणी रेस्क्यू ऑपरेशन सुरुच होते. काही गावं पहिली येतात आणि काही नंतर येतात. या गावात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सांगली जिल्ह्यातील पलूस तालुक्यातल्या ब्रह्मनाळमधील गावकरी पुरातून सुटका करण्यासाठी बोटीनं जात असताना ही बोट उलटली आतापर्यंत 16 लोकांचा यामध्ये मृत्यू झालेला आहे.


सामग्री: काल्पनिक आणि वास्तविक जगात कायद्याचा वापर कसा केला जातो याविषयीचा कोर्स कोलकात्यातील नॅशलन युनिव्हर्सिटी ऑफ ज्युडिशिअल सायन्स (NUJS) येथे शिकवला जाणार आहे.

"सर्जनशील विचार रुजवण्यासाठी हा प्रयोग केला जात आहे," असं प्रा. शौविक कुमार गुहा यांनी बीबीसीला सांगितलं.

अमेरिकेतल्या काही युनिव्हर्सिटींमध्ये तसंच इंग्लडमधल्या एक युनिव्हर्सिटीमध्ये हा विषय शिकवला जात आहे.

'काल्पनिक साहित्य आणि कायदा यातील संवाद : रॉलिंग यांच्या पॉटर विश्वाचा विशेष अभ्यास' ('An interface between Fantasy Fiction Literature and Law: Special focus on Rowling's Potterverse') असं या कोर्सचं नाव आहे. हा 45 तासांचा अभ्यासक्रम आहे.

या कोर्समधल्या काही मुद्द्यांतून भारतातील सामाजिक आणि वर्ग हक्कांच्या स्थितीची तुलना या काल्पनिक सीरिजमधल्या काही पात्रांशी केली आहे. उदाहरणार्थ, हॅरीचा तो छोटा नोकर दॉबी, जो गुलामगिरीचं प्रतीक बनतो किंवा ते भयावह वाटणारे वेअरवुल्फ, ज्यांना समाजात योग्य वागणूक दिली जात नाही.

डिसेंबरमध्ये हा कोर्स सुरू होणार आहे. 40 जणांना त्यात प्रवेश असून तो वर्ग फुल्ल झाला आहे. काही विद्यार्थ्यांनी मात्र प्रत्यक्ष भेटून या कोर्सची क्षमता वाढवण्याची विनंती केली आहे, असं गुहा सांगतात.

Game of Thrones किंवा StarTrek या सीरिजपेक्षा हॅरी पॉटरची भारतातील लोकप्रियता लक्षात घेऊन हा कोर्स तयार केला आहे, असं त्यांचं म्हणणं आहे.

NUJSमधल्या चौथ्या आणि पाचव्या वर्षांतील B.A L.L.B (H)च्या विद्यार्थ्यांना हा कोर्स वैकल्पिक विषय म्हणून घेता येणार आहे.

गुहा यांच्या मते, आपल्या शिक्षण व्यवस्थेत विद्यार्थांना केवळ चाकोरीबद्ध कायद्याच्या बाबींचा अभ्यास करायला प्रवृत्त केलं जातं. मग याआधी कधी न उद्भवलेल्या प्रसंगावर सध्याचे कायदे विद्यार्थ्यांना वापरता येतील का?

देशात सध्या प्रचंड बदल घडत आहेत. त्यामुळे एखाद्या नवख्या परिस्थितीकडे कसं बघावं, याचा अभ्यास काल्पनिक उदाहरणं देऊन केला जात आहे.

"विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या कंफर्ट झोनमधून बाहेर येऊन" काल्पनिक कथांतून धडे घ्यावेत. हॅरी पॉटरच्या कथा वाचत किंवा बघत आताचे विद्यार्थी लहानाचे मोठे झाले आहेत."

राजकीय हितासाठी मीडियाचा कसा वापर केला जातो, याची हॅरी पॉटरच्या कथेत अनेक उदाहरणं आहेत. त्याचा आताच्या वास्तविक जगाशीही संबंध लागतो. काही परिस्थितीत वैधानिक संस्था कशा अपयशी ठरल्या आहेत हे जे. के...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हॅरी पॉटरच्या काल्पनिक जगातील काही धडे आता कोलकात्यातल्या एका लॉ युनिव्हर्सिटीत शिकवले जाणार आहेत.


सामग्री: काळवीट म्हणजे काळ्या रंगाचं हरीण. ही हरणाची प्रजात दुर्मीळ गटात मोडते.

सध्या चर्चेत असलेली ही घटना 26 सप्टेंबर 1998 ची आहे. या घटनेच्या दोन दिवसांनंतर 28 सप्टेंबरला सलमानवर घोडा फार्म्समध्ये आणखी एका काळवीटाची शिकार केल्याचा आरोप आहे.

त्याच वर्षी बिश्नोई समुदायानं सलमान खानच्या विरुद्ध खटला दाखल केला आणि दहा दिवसांनंतर त्याला अटक करण्यात आली. लगेचच जामीन मिळाला. तेव्हापासून हा खटला सुरू आहे. आज त्याला दोषी ठरवण्यात आलं.

पण हा खटला इतका का गाजला? त्यात देशातला सगळ्यांत प्रसिद्ध अभिनेता गुंतला आहे म्हणून की काळवीट खरंच इतका महत्त्वाचा प्राणी आहे म्हणून?

कुठे कुठे सापडतो?

पहिल्यांदा काळवीट म्हणजे काय ते बघू या. काळवीट किंवा ब्लॅक बकला इंडियन एंटिलोप असंही म्हटलं जातं. भारत, पाकिस्तान आणि नेपाळमध्ये काळवीट सापडतात.

काही परिसरात त्यांची संख्या सामान्य प्रमाणात आहे पण संरक्षित क्षेत्रात त्यांची लोकसंख्या वाढते आहे. काही परिसरात ते पिकांना नुकसानदायी असतात, अशीही स्थानिकांची तक्रार आहे.

काळवीट ज्या परिसरात राहतात त्या क्षेत्रांची संख्या कमी होत आहे. पण तरीही काही गोष्टी काळवीटांच्या बाबतीत संतुलित पद्धतीनं घडत आहेत.

काळवीटाबदद्ल एक विशेष गोष्ट म्हणजे परिस्थितीनुरूप बदलून जुळवून घेण्यात ते पटाईत असता. पण तरीही वाढती मानवी लोकसंख्या, त्याबरोबरीने वाढणारी पाळीव प्राण्यांची संख्या आणि आर्थिक विकास यामुळे जंगलावरचा दबाव वाढत आहे.

वजन आणि उंची किती?

उदयपूरमध्ये मुख्य वनसंरक्षक राहुल भटनागर यांनी बीबीसीला सांगितलं की, काळवीट शेड्यूल 1 मध्ये येणारा प्राणी आहे आणि त्याच्या शिकारीवर पूर्णपणे बंदी आहे.

ते म्हणाले, "काळवीट सामान्यत: वाळवंटी प्रदेशात दिसतो. याची भरमसाठ शिकार झाली आहे आणि त्यातून ही प्रजाती वाचवण्यासाठी कायद्याचा आधार घेतला जातोय."

काळवीटाचं वजन 34-45 किलोग्रॅम असतं. खांद्याची उंची 74-88 सेंटीमीटर असते. मादीचं वजन 31-39 किलोग्रॅम असतं. ती उंचीनं थोडी कमी असते.

नरासारखाच मादीचासुद्धा पांढुरका भुरा रंग असतो. दोघांच्याही डोळ्याच्या चारी बाजूला तोंड, पोटाचा काही भाग आणि पायाजवळच्या भागावर पांढरा रंग असतो. शिंगांची लांबी ही नर आणि मादी यांच्यातला फरक ओळखण्याची खूण असते. नराची शिंगं मोठी असतात तर मादीच्या बाबतीत असं होत नाही.

हरीण रंग बदलतो

काळवीट रंग बदलतो ही आणखी एक विशेष गोष्ट आहे. मान्सूनच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सलमान खान आणि काळवीट असे दोन शब्द एकत्र येतात तेव्हा सलमान अडचणीत आहे, असं समजून जायचं. सलमान खानवर राजस्थानच्या जोधपूरमध्ये दोन काळवीटांची शिकार करण्याचा आरोप आहे.


सामग्री: काळवीट शिकार प्रकरणात शिक्षा प्रकरणात अभिनेता सलमान खानला पाच वर्षांची शिक्षा झाली आहे. काही लोक याला कायद्याचा विजय मानत आहेत, तर सलमान खानचे चाहते यावर नाराज आहेत.

सलमानला झालेल्या शिक्षेबद्दल पाकिस्तानमध्येही उलटसुलट प्रतिक्रिया उमटत आहेत. विशेष म्हणजे पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री ख्वाजा आसिफ यांनी सलमान खान अल्पसंख्याक असल्याने त्याच्याबद्दल भेदभाव होत आहे, अशी प्रतिक्रिया दिली आहे.

काही जणांनी सलमानला झालेली शिक्षा फारच जास्त असल्याचं मत व्यक्त केलं आहे.

पाकिस्तानातील नेते आणि पाकिस्तानातील सेलेब्रिटी सलमानची बाजू घेत आहेत.

मावरा होकेन ट्विटरवर म्हणते, "ज्या जगात मानवी हक्कांना काही किंमत नाही, तिथं एका चांगल्या माणसाला अनेक वर्षांपूर्वी मारलेल्या एका प्राण्याच्या गुन्ह्यात शिक्षा देण्यात आली आहे."

ती म्हणते, "तुम्ही मला कितीही चांगलं किंवा वाईट म्हणून शकता पण जे झालं ते वाईट झालं आहे. लक्षात ठेवा अशा माणसामुळेच मानवता जिवंत आहे. सलमान खानला पाच वर्षांची शिक्षा झाल्याबद्दल मला फार दुःख होत आहे,"असं ती लिहिते.

पाकिस्तानचा वेगवान गोलंदाज शोएब अख्तर म्हणतो, "सलमान खानला झालेल्या शिक्षेमुळं मला फार दुःख होत आहे."

शोएब ट्विटरवर पुढे लिहितो, "कायदा आपलं काम करत आहे. भारताच्या सन्मानीय न्यायालयानं दिलेल्या निर्णयाचा आदर राखला पाहिजे. तरीसुद्धा मला असं वाटतं की, ही शिक्षा थोडी जास्त आहे. त्यांचे कुटुंब आणि चाहते यांच्यासाठी मी प्रार्थना करतो. तो लवकरच तुरुंगातून बाहेर येईल अशी आशा आहे."

सलमान खानला झालेल्या शिक्षेवर सर्वसामान्य पाकिस्तानी नागरिकही प्रतिक्रिया देत आहेत.

एहतेशाम उल हक म्हणतात, "सलमान खान फार चांगला माणूस आहे. काही महिन्यांपूर्वी माझी त्यांच्याशी लंडनमध्ये भेट झाली होती. मी त्यांना म्हटलं होतं तुमचे पाकिस्तानात बरेच चाहते आहेत, तुम्ही पाकिस्तानात तुमच्या चाहत्यांना भेटायला का जात नाही? त्यावर त्यांनी वचन दिलं होतं की, ते लवकरच पाकिस्तानात येतील. आता हे कधी शक्य होईल?"

हसन औवैस लिहितात, "मी पाकिस्तानात आहे आणि मी फक्त प्रार्थना करू शकतो. परमेश्वर करो भाईला लवकर जामीन मिळावा."

काही लोकांनी ख्वाजा आसिफ यांच्यासारखं सलमानला झालेल्या शिक्षेचा संबंध धर्माशी जोडला आहे.

इरशाद लिहितात, "पाकिस्तानमध्ये सर्व मुस्लिमेतर सुरक्षित आहेत. पण भारतात मुस्लीम सुरक्षित नाहीत. गुन्हा हा नाही की मी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सलमान खानला काळवीट शिकार प्रकरणात पाच वर्षांची शिक्षा झाली यावर पाकिस्तानातही प्रतिक्रिया उमटत आहेत.


सामग्री: काळवीट शिकार प्रकरणात सलमान खानला जोधपूर न्यायालयाने गुरुवारी सलमान खानला दोषी ठरवलं होतं. तसेच त्याला 5 वर्षांची शिक्षाही सुनावली होती. आता 50 हजार रुपयांच्या जातमुचलक्यावर सलमानला सोडण्यात यावं, असं न्यायालयानं जामीन अर्जाच्या सुनावणीच्या वेळी सांगितलं.

शिक्षा सुनावल्यानंतर सलमानची रवानही जोधपूरच्या मध्यवर्ती तुरुंगात करण्यात आली होती. संध्याकाळी जमीनाबाबतचे सर्व सोपस्कार पूर्ण केल्यानंतर सलमानची सुटका करण्यात आली.

दरम्यान आज जामीन अर्जावर सुनावणी असल्याने सकाळपासूनच कोर्टाबाहेर प्रचंड गर्दी जमायला सुरुवात झाली होती, असं बीबीसीचे प्रतिनिधी नितीन श्रीवास्तव यांनी सांगितलं.

काळवीट शिकार प्रकरण 1998 मध्ये झालेलं होतं. असे 4 खटले सलमान खानवर दाखल करण्यात आले होते. बिष्णोई समाजानं हे सलमान आणि इतर अभिनेत्यांविरोधात हे दावे दाखल केले होते.

या प्रकरणात अभिनेता सैफ अली खान, अभिनेत्री तब्बू, सोनाली बेंद्रे आणि नीलम यांची न्यायालयाने निर्दोष मुक्तता केली आहे.

1998 ला हम साथ साथ है या सिनेमाच्या शूटिंगवेळी हा प्रकार घडला होता. या प्रकरणात सलमान खानवर 4 गुन्हे नोंद होते. मथनिया आणि भवाद या ठिकाणी काळविटांच्या शिकार प्रकरणी 2, कांकाणीमध्ये हरणांची शिकार प्रकरणी 1 आणि आर्म्स अॅक्ट प्रकरणात 1 असे एकूण 4 गुन्हे सलमान खानवर नोंद होते. तीन काळविटांच्या शिकारीप्रकरणी सलमानला पहिल्यांदा जोधपूरच्या न्यायालयानं एका वर्षाची शिक्षा सुनावली होती.

सलमान खानच्या मुंबईतल्या घराबहेर चाहत्यांची गर्दी जमली होती.

मुंबईत सलमान खानच्या सुटकेची बातमी कळताच त्याच्या निवासस्थानाजवळ चाहत्यांनी गर्दी केली. मुंबईतल्या बीबीसीच्या पत्रकार सुप्रिया सोगले यांनी दिलेल्या माहितीनुसार सलमानचे फॅन गुरुवारपासूनच त्याच्या बांद्र्यातल्या गॅलक्सी अपार्टमेंटजवळ गर्दी करायला सुरुवात केली होती. शनिवारी जामीन मंजूर झाल्याची बातमी आल्यानंतर ही गर्दी वाढली. काही चाहते मिठाई घेऊनही आले होते.

हरणाच्या शिकारप्रकरणी सलमानला 10 एप्रिल 2006 मध्ये पाच वर्षांची शिक्षा झाली होती. जोधपूरजवळच्या मथानियानजीक घोडा फार्म याठिकाणी 28-29 सप्टेंबर 1998 रोजी शिकार करण्यात आली होती. या प्रकरणी जोधपूर हायकोर्टानं सलमानला जामीन दिला होता. या दोन्ही प्रकरणी जोधपूर हायकोर्टात 12 मे रोजी खटल्याची सुनावणी पूर्ण झाली होती.

सलमान खानच्या बांद्र्यातल्या गॅलक्सी अपार्टमेंटबाहेर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काळवीट शिकार प्रकरणात सलमान खानला जोधपूर न्यायालयाने गुरुवारी सलमान खानला दोषी ठरवले होते. दोन दिवसांपासून कोठडीत असलेल्या सलमान खानला शनिवारी न्यायालयाने जामीन मंजूर केला. संध्याकाळी उशीरा मुंबईत पोहोचलेल्या सलमानला बघायला वांद्र्यातल्या त्याच्या निवासस्थानाबाहेर चाहत्यांनी गर्दी केली होती.


सामग्री: काळा पैसा परत आणणं आणि बेहिशेबी संपत्तीच्या विरोधात हे पाऊल असल्याचं तेव्हा सरकारने स्पष्टीकरण दिलं होतं.

या निर्णयामुळे भारताची अर्थव्यवस्था कॅशलेस होण्यास मदत होईल, असंही सांगण्यात आलं होतं. या निर्णयाचा संमिश्र परिणाम झाला.

या निर्णयामुळे काळा पैसा बाहेर आला की नाही हे फारसं स्पष्ट झालेलं नाही. मात्र या निर्णयामुळे कर संकलनाला मदत झाल्याची शक्यता आहे.

डिजिटल व्यवहारांमध्ये वाढ झाली हेही खरं आहे. मात्र चलनातल्या नोटांचं प्रमाण वाढीवच राहिलं.

आश्चर्य आणि गोंधळ

या निर्णयाला नोटबंदी किंवा निश्चलनीकरण असं म्हटलं जातं. जेव्हा हा निर्णय जाहीर झाला तेव्हा सगळीकडे गोंधळाचं वातावरण होतं.

ज्या नोटांवर बंदी आली होती. त्या बदल्यात नवीन नोटा बँकेत उपलब्ध होत्या. मात्र त्याची मर्यादा फक्त 4000 रुपये होती आणि तेही मर्यादित काळासाठीच.

निरीक्षकांच्या मते या निर्णयामुळे अर्थव्यवस्थेवर खूप परिणाम झाला. गरीब आणि ग्रामीण भागातील रोख पैशावर अवलंबून असलेल्या या वर्गाला मोठ्या प्रमाणात फटका बसला.

उर्जित पटेल

अर्थव्यवस्थेच्या बाहेर जो काळा पैसा होता ते परत आणण्याचं सरकारचं उद्दिष्ट असल्याचं सरकारचं मत होतं. या पैशामुळे भ्रष्टाचार आणि इतर बेकायदेशीर कृत्यांमध्ये वाढ होते. हा पैसा करउत्तपन्नाच्या अंतर्गतही येत नाही.

ज्यांच्याकडे मोठ्या प्रमाणात रोख पैसा आहे त्यांना या पैशाच्या बदल्यात नवीन नोटा घेण्यासाठी अडचण निर्माण झाली.

मात्र ऑगस्ट 2018 मध्ये रिझर्व्ह बँकेने प्रकाशित झालेल्या एका अहवालानुसार नोटबंदीपूर्वी चलनात असलेल्या 99% नोटा बँकांमध्ये पुन्हा जमा झाल्या . या अहवालाबाबत सगळीकडे आश्चर्य व्यक्त करण्यात आलं होतं आणि टीकाही झाली होती.

आधी असं सांगितलं की, जितका काळा पैसा चलनात आल्याचं सांगण्यात आलं तितका पैसाच चलनात नव्हता. किंवा अशीही शक्यता होती की त्यांनी नोटा बदलून घेण्याचे इतर मार्ग निवडले असावेत.

जास्त कर गोळा झाला का?

2018ला एक अधिकृत अहवाल प्रकाशित करण्यात आला होता. त्यानुसार नोटबंदीमुळे करसंकलनात सुधारणा  झाल्याचं सांगण्यात आलं होतं. कर चुकवणाऱ्या अनेक व्यक्तींची नावं समोर आली होती.

दोन वर्षांपूर्वी करसंकलनाचा दर एक आकडी होता हे खरं आहे. 2016-17 या काळात कर संकलनाचा दर 14.5 टक्क्यांनी वाढला आहे. त्यानंतर पुढल्या वर्षी हा आकडा 18 टक्क्यांवर पोहोचला.

आयकर भरण्याच्या प्रमाणात मोठ्या प्रमाणात वाढ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

8 नोव्हेंबर 2016 ला भारत सरकारने चलनातील 85% नोटा परत घेण्याचा निर्णय घेतला. एका रात्रीत   500 आणि 1000 च्या नोटांवर बंदी  घातली. या निर्णयाला आज 4 वर्षं पूर्ण झाली आहेत.


सामग्री: काशीत खरंच मशीद बांधली गेली का?

आता या वादाला कायदेशीर आधारही मिळाला आहे. सुन्नी सेंट्रल वक्फ बोर्ड आणि ज्ञानवापी मशीद प्रबंधक समितीने या आदेशाला हायकोर्टात आव्हान द्यायचं ठरवलं आहे.

वाराणसीत काशी विश्वनाथ मंदिर आणि त्याला लागूनच असलेली ज्ञानवापी मशीद यांच्या बांधण्याबद्दल तसंच जीर्णोद्धाराबद्दल अनेक समजुती आहेत. पण ठोस स्वरूपाची ऐतिहासिक माहिती बरीच कमी आहे. फक्त दावे आणि सांगोवांगी गोष्टी अनेकदा कानावर पडतात.

सर्वसाधारणपणे असं समजलं जातं की काशी विश्वनाथ मंदिर औरंगजेबाने तोडलं होतं आणि तिथे मशीद बांधली होती. पण ऐतिहासिक कागदपत्रांचा अभ्यास केला तर लक्षात येतं की दिसतंय, त्यापेक्षा हे प्रकरण बरंच गुंतागुतीचं आहे.

इतिहासकारांचं म्हणणं काय?

काही इतिहासकारांचं म्हणणं आहे की, ज्ञानवापी मशीद 14 व्या शतकात जौनपूरच्या शर्की सुलतानांनी बांधली होती आणि यासाठी त्यांनी इथे आधीपासून अस्तित्वात असलेलं काशी विश्वनाथाचं मंदिर तोडलं होतं. पण अनेक इतिहासकारांना हे दावे मंजूर नाहीत.

या दाव्यांना सत्य सिद्ध करायला कोणतेही पुरावे आढळत नाहीत. ना शर्की सुलतानांनी बांधलेल्या वास्तूंची पुरावे मिळतात, ना त्यांच्या काळात मंदिरं पाडली जाण्याचे.

आता राहाता राहिला प्रश्न काशी विश्वनाथ मंदिराचा. तर याचं श्रेय अकबराच्या नऊ रत्नांपैकी एक राजा तोरडमल यांना दिलं जातं. त्यांनी हे मंदिर अकबराच्या आदेशावरून सन 1585 मध्ये दक्षिण भारतातले एक विद्वान नारायण भट्ट यांच्या मदतीने बांधलं होतं.

मंदिर आणि मशीद एकाच प्रांगणात

वाराणसीतल्या काशी विद्यापीठात इतिहासाचे माजी प्राध्यापक डॉ. राजीव द्विवेदी म्हणतात की, "विश्वनाथ मंदिर राजा तोरडमल यांनी बांधलं, याचे ऐतिहासिक दाखले आहेत आणि तोरडमल यांनी अशा प्रकारची अनेक मंदिरं बांधली. आणखी एक गोष्ट म्हणजे, या वास्तू त्यांनी अकबराच्या आदेशावरून बांधल्या याचे कोणतेही ठोस ऐतिहासिक पुरावे नाहीत. राजा तोरडमल यांचं अकबराच्या दरबारातलं स्थान असं होतं की, हे काम करायला त्यांना कोणत्या आदेशाची गरज नव्हती."

प्राध्यापक द्विवेदी असंही म्हणतात की, विश्वनाथ मंदिराचं पौराणिक महत्त्व फार आधीपासून आहे. पण याआधी इथे एखादं भव्य मंदिर असावं याबद्द्ल इतिहासात खरीखुरी माहिती नाही. इतकंच नाही, तोरडमल यांनी बांधलेलं मंदिरही फार मोठं नव्हतं.

दुसरीकडे असंही समजलं जातं की, ज्ञानावापी मशीद मंदिर पडल्यानंतरच बांधली गेली आणि हे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वाराणसीतल्या ज्ञानवापी मशिदीत मंदिराचे अवशेष शोधण्यासाठी कोर्टाने भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण विभागाला आदेश दिल्यामुळे पुन्हा एकदा मंदिर-मशिदीचा वाद उफाळून येऊ शकतो.


सामग्री: काश्मिरमध्ये गेल्या काही दिवसांपासून बर्फवृष्टी सुरू आहे. तुम्हाला जाणून घ्यायचंय सध्या तिथं कसं वातावरण आहे.

बर्फ पडतोय आणि महामार्गावर ट्रकांच्या लांबचलांब रांगा आहेत. ट्रकच्या बोनेटवर ठेवलेल्या स्टोव्हवर ड्रायव्हर राम सिंह जेवण बनवत आहेत. तितक्यात काही लागलं म्हणून ते उठले आणि त्यांच्यासोबत असलेले लोक त्या संधीचा फायदा घेत त्या आचेवर आपले हात गरम करू लागले. तर ही सध्याची काश्मिरची स्थिती आहे.

जम्मू-श्रीनगर हायवेवर दोन दिवसांपासून ट्राफिक जाम आहे. या गाड्यांचे ड्रायव्हर आणि क्लिनर हे बर्फात बसले नाहीत तर त्यांचाच बर्फ झाला आहे. थंडीमुळे त्या लोकांचा दोन रात्रींपासून डोळा लागला नाही. या गोष्टीचा ते सातत्याने पुनरुच्चार करत आहेत.

40 वर्षांचे राम सिंह बीबीसीला सांगतात, "गेल्या दोन दिवसात आम्हाला काय त्रास झाला ते तुम्हाला कसं सांगावं साहेब?"

राम सिंह हे अंबालातले आहेत. बर्फवृष्टीमुळे ते अनंतनाग संगम इथं फसले आहेत. गेल्याच आठवड्यात ते दिल्लीहून मालाने भरलेला ट्रक घेऊन काश्मीरमध्ये आले. रस्ते बंद झाल्यामुळे त्यांच्यासारखे शेकडो ड्रायव्हर एका जागी अडकले आहेत. पोलिसांनी हिरवा कंदील दिल्याशिवाय त्यांना तिथून हालणं शक्य नाही.

आपल्या ट्रकच्या खिडकीतून डोकं बाहेर काढून राम सिंह सांगतात, "माहीत नाही हा बर्फ पडणं कधी थांबेन आणि मी माझ्या घरी कधी परत जाईन."

बर्फवृष्टीमुळे जम्मू-श्रीनगर हायवेवरील वाहतूक प्रशासनानं बंद केली आहे. त्यामुळेच हायवेवर मोठी रांग लागली आहे. या हायवेला काश्मिरची लाइफ लाइन म्हटलं जातं. हा हायवे काश्मीरला उर्वरित भारतासोबत जोडतो.

याच हायवेवर अडकलेले संतोष सांगतात, "माझं आत्ताच माझ्या मुलाशी बोलणं झालं. मी घरी कधी येणार असं तो विचारत होता. त्याला मी काय उत्तर देऊ. आम्हाला याचा बिल्कुल अंदाज नाही की हा रस्ता कधी सुरू होईल? आणि आम्ही जम्मूला जाऊ शकू. ट्रकमध्ये बसून राहणं किंवा झोपणं ही सोपी गोष्ट नाही. तापमान मायनसमध्ये आहे. थंडीशी आम्ही तर झगडतोय पण त्याचबरोबर जेवण आणि पैशांची चणचण आम्हाला जाणवू लागली आहे."

जम्मू-श्रीनगर हायवे 300 किमी लांब आहे. जवाहर टनेलमध्ये बर्फ जमा झाल्यामुळे रस्ते बंद झाले आहेत. रविवारी झालेल्या बर्फवृष्टीमुळे भूस्खलन झालं आहे. त्यामुळे ट्रकच नाही तर इतर गाड्यादेखील हायवेवर अडकल्या आहेत.

बर्फवृष्टी कधी थांबेल?

हवामान खात्याचा अंदाज आहे की 23 जानेवारीपर्यंत जोरदार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

थंडीचं वातावरण आणि काश्मीरमध्ये पडणाऱ्या बर्फाचं वर्णन ऐकून तुम्ही काश्मिरमध्ये जाण्याच्या तयारीत तर नाहीत ना? जर काश्मीरला जायचं असेल तर थोडं थांबा आधी हे वाचा. मगच तुमचा निर्णय घ्या.


सामग्री: काश्मिरी पंडित

माझा जन्म काश्मीरमध्ये एका पंडित कुटुंबात झाला. दहशतीच्या ज्या काळामध्ये पंडितांनी काश्मीरमधून पलायन केलं ते मी माझ्या डोळ्यांनी पाहिलं. दहशतीच्या सावटाखाली जगणं हे किती त्रासदायक असतं हे मी पूर्णपणे समजू शकते.

माझ्या कुटुंबाने जेव्हा काश्मीरमधून पळ काढला तेव्हा मी फक्त पाच वर्षांची होते. मला अगदी नीट आठवतंय की आम्ही रस्त्याने जात असताना अचानक कर्फ्यू लावण्यात आला. मग मुख्य रस्त्यांऐवजी गल्ल्यांमधून जात घरी पोहोचणं, अश्रुधुराचे गोळे, बंदुकधाऱ्यांची दहशत.

मला अजूनही ती रात्र स्पष्टपणे आठवतेय जेव्हा काही दहशतवादी आमच्या घरात बंदुका घेऊन घुसले होते.

त्या रात्री आणि पुढच्या अनेक रात्री आम्ही झोपू शकलो नाही. कडाक्याच्या थंडीमध्ये मध्यरात्री काश्मीर कायमचं सोडणं मी आजपर्यंत विसरू शकलेले नाही.

काश्मीरमधून पलायन केल्याला आता जवळपास 30 वर्षं झाली आहेत. पण इतक्या मोठ्या कालावधीनंतरही मी ती भयावह घटना माझ्या मनातून काढून टाकू शकलेले नाही.

जर माझ्या या जखमा आजही ताज्या असतील तर विचार करा की काश्मीरमधल्या त्या निरागस मुलांचं काय होत असेल जी बंदुकीच्या सावलीमध्येच लहानाची मोठी होत आहेत. त्या निष्पापांना काय वाटत असेल जेव्हा त्यांना 'दुश्मन' म्हणत पेलेट गनने टार्गेट करण्यात येतं?

त्या तरुणाचे काय हाल होत असतील ज्याला फक्त शंका आली म्हणून ताब्यात घेतलं जातं? कसं वाटत असेल त्या काश्मिरी बायकांना ज्यांचा नवरा किंवा तरूण मुलगा ताब्यात घेण्यात आल्यानंतर कधी परतलाच नाही?

काश्मिरी पंडितांची ढाल केली जातेय

हे सगळे प्रश्न तुम्हाला छळतात का हे मला माहित नाही, पण काश्मीरच्या समस्येची झळ सोसणारी एक काश्मिरी म्हणून मला हे सगळे प्रश्न बेचैन करतात.

आपल्याच देशातले नागरिक अडचणीत असल्याचा आनंद साजरा करणारे लोक पाहून मला त्रास होतो. काश्मिरी पंडितांची ढाल करून काश्मीरच्या मुसलमानांवर होणाऱ्या जबरदस्तीला आधीही योग्य ठरवण्यात आलं होतं. आता तर धार्मिक तिरस्काराचा उन्माद टोकाला गेलेला आहे.

काश्मीरमध्ये नेमकी परिस्थिती कशी आहे?

एक काश्मिरी पंडित म्हणून मी याचा जाहीर निषेध करते. माझ्या नावाखाली कोणत्याही प्रकारचा अन्याय करत तो योग्य ठरवण्याच्या प्रयत्नांचा हिस्सा होणं, मला अजिबात मान्य नाही.

मी पीडित आहे याचा अर्थ असा होत नाही की दुसऱ्या कोणत्यातरी विनाशाचा आनंद साजरा करीन. मला हे पाहून दुःख होतं की माझं नाव आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विस्थापित काश्मिरी पंडितांचं नेमकं दु:ख काय आहे? काश्मीरहून देशात अन्य ठिकाणी स्थलांतरित झालेल्या काश्मिरी पंडित समाजातील महिलेचं मनोगत.


सामग्री: काश्मिरी विद्यार्थ्यांना यवतमाळात मारहाण

शिक्षणासाठी जम्मू-काश्मीरहून यवतमाळमध्ये आलेल्या चार विद्यार्थ्यांना युवा सेनेच्या कार्यकर्त्यांनी मारहाण केली. याप्रकरणी लोहारा पोलिस ठाण्यात 10 ते 12 कार्यकर्त्यांविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

युवासेनेनं या घटनेचा निषेध करत कारवाई करणार असल्याचं म्हटलं आहे. पण हे कार्यकर्ते मनसेमधून युवासेनेमध्ये आलेले स्वयंघोषित युवासैनिक असल्याचं यवतमाळ शिवसेनेचा दावा आहे.

मारहाण झालेले विद्यार्थी शहरातील दयाभाई पटेल शारीरिक शिक्षण महाविद्यालयातले आहेत. बुधवारी रात्री युवासेनेच्या काही कार्यकर्त्यांनी या विद्यार्थ्यांना वैभवनगर परिसरात गाठले आणि 'काश्मीरमध्ये परत जा' असं म्हणत त्यांना मारहाण करायला सुरवात केली.

या मारहाणीचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर ही घटना समोर आली.

पोलिसांपुढे जबाब नोंदवताना काश्मिरी विद्यार्थी

मारहाण झालेल्या विद्यार्थ्यांनी लोहारा पोलिसात तक्रार दाखल केली आहे. त्यानंतर युवा सेनेच्या कार्यकर्त्यांची धरपकड सुरू करण्यात आली आणि जिल्हा पोलीस अधीक्षक एम. राजकुमार यांनी घटनेच्या चौकशीचे आदेश दिले.

"आरोपी युवा सेनेचे असल्याचं व्हीडिओवरून स्पष्ट होत आहे. त्याबाबतची अधिक माहिती घेऊन कारवाई करण्यात येईल. विद्यार्थ्यांचं वैद्यकीय तपासणी करण्यात येत आहे. त्यांच्या तक्रारीवरून गुन्हेही दाखल करण्यात आले आहे. मारहाणीच नेमकं कारण अद्याप अस्पष्ट असून चौकशीअंती ते समोर येईल," अशी राजकुमार यांनी माहिती दिली.

काय आहे व्हीडिओत?

व्हीडिओमध्ये युवा सेनेचे कार्यकर्ते काही तरुणांना 'वंदे मातरम' म्हणण्यास भाग पाडत असल्याचं दिसतं. 'तुमचं नाव काय आणि तुम्ही कुठून आलात?' असे प्रश्न विचारत त्यांना विचारले जातात. "शिक्षणासाठी तुम्ही इकडे येता आणि तिकडे तुम्ही आमच्या जवानांना मारता. तुम्ही इकडे यायचं नाही, परत जा," अशी धमकीही या देण्यात आल्याचे व्हिडिओमध्ये दिसत आहे.

मारहाण झालेल्या विद्यार्थ्यांपैकी उमर राशीद याने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "बाजारातून परत येताना काही तरुणांनी आम्हाला घेरले. 'तुम्ही तिकडे दंगे करता,' असं ते आम्हाला म्हणाले. ते आम्हाला शिकू देत नाहीत. आम्हाला इकडे त्रास देतात, त्यामुळं लवकरात लवकर आम्ही सगळे परत जाणार आहोत.

"आमच्या बरोबरच्या विद्यार्थ्यांनाही मारहाण करण्यात आली. आम्ही जवळपास 80 विद्यार्थी शिक्षणासाठी इकडे आले आहोत. त्यापैकी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काश्मीरच्या पुलवामामध्ये 14 फेब्रुवारीला CRPFच्या तुकडीवर झालेल्या हल्ल्यानंतर काश्मिरी विद्यार्थ्यांना मारहाणीच्या काही बातम्या देशभरातून येत आहेत. यवतमाळमध्येही चार विद्यार्थ्यांना मारहाणीची घटना गुरुवारी समोर आली आहे.


सामग्री: काश्मीर म्हटलं की तणाव, पोलीस, लष्कर हे चित्र नेहमी समोर येतं. पण काश्मीरच्या लाल चौकात अतिशय भक्तिभावाने गणपती बाप्पाची स्थापना केली जाते. दहा दिवस अतिशय आनंदोत्सवात गणेशोत्सव साजरा केला जातो.

या उत्सवात काश्मिरी मुस्लीम, पंडित, शीख, बंगाली आणि मराठी माणसांचा मोठा सहभाग असतो. लाल चौकात असलेल्या पंचमुखी मारुती मंदिरात गणेशोत्सवात गणपतीची प्राणप्रतिष्ठा केली जाते. गेल्या 37 वर्षांपेक्षा जास्त कालावधी पासून ही परंपरा असल्याची माहिती श्रीनगरचे अमित वांछो देतात.

गणपती उत्सव हा प्रामुख्याने महाराष्ट्रातील महत्त्वाचा उत्सव मानला जातो. मग श्रीनगरमध्ये गणेशोत्सव कसा असा प्रश्न आपल्या पडणं साहजिकच आहे.

सांगलीतील सूवर्णकारांचा पुढाकार

सांगली जिल्ह्यातले सोने -चांदीच्या दागिन्यांचे कारागीर गेल्या साठ वर्षांपासून श्रीनगरमध्ये व्यवसायानिमित्त राहतात. लाल चौकातील हरिसिंग हायस्ट्रीटजवळ मोठी सराफ पेठ( ज्वेलरी मार्केट) आहे. याच मार्केटमध्ये मराठी कारागीर सोनं रिफायनींगचं काम करतात.

श्रीनगरसहित संपूर्ण जम्मू काश्मीरमध्ये जवळजवळ शंभर महाराष्ट्रीयन कुटुंब राहतात. त्यांनीच लाल चौकातल्या हनुमान मंदिरात गणेशोत्सव साजरा करण्याची सुरुवात झाली. गणपती म्हणजे विघ्न दूर करणारा, सुख शांती देणारा, त्यामुळे काश्मीरमध्ये गणपतीचं आगमन आनंद देणारं, चेतना निर्माण करणारं असल्याची भावना अमित वान्छो व्यक्त करतात.

सराफ पेठेतील बहुतांश कारागीर हे सांगली, माण, खटाव, कडेगाव ,पलूस, सांगोला या तालुक्यांमधले आहेत. हे कारागीर वर्षभर काम करतात हिवाळ्यात डिसेंबरअखेरीस महाराष्ट्रात परत येत असतात. यंदा मात्र  370 कलम रद्द झाल्यानंतर अनेक कारागीर वेळेआधीच महाराष्ट्रात परतले.

त्यात सांगलीतील परतलेले कारागीर अतिवृष्टी मुळे संपर्कात नव्हते. अनेकजण पुरात अडकले होते. तसंच काश्मीरमध्ये संपर्क बंद होता. त्यामुळे कोणाचाच संपर्क होत नव्हता.

पुण्यातून गेली गणेशमूर्ती

अशा स्थितीमुळे यंदा गणपतीची स्थापना होईल की नाही अशी शंका श्रीनगरमध्ये होती. कारण दरवर्षी मूर्ती महाराष्ट्रातून आणली जायची. यंदा ही परंपरा खंडित होईल की काय, अशी परिस्थिती निर्माण झाली होती.

श्रीनगरमधील सामाजिक कार्यकर्त्यांनी पुण्यातील सरहद संस्थेच्या संजय नहार यांच्याशी संपर्क साधला. संजय नहार यांनी मूर्ती महाराष्ट्रातून पाठवण्याच ठरवलं. पुण्यातील बाबू गेणू गणपती मंडळाने ही मूर्ती दिली....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

श्रीनगरच्या लाल चौकात गणेशोत्सव साजरा केला जातो, वाचून अनोखं वाटतंय ना? पण हे खरं आहे.


सामग्री: काश्मीरचे इन्स्पेक्टर जनरल विजय कुमार यांनी बीबीसीला सांगितलं, "काश्मीरमधून 21 जणांना अटक केली आहे. यात एका कलाकाराचा समावेश आहे. ते पॅलेस्टिनींच्या समर्थनार्थ भित्तीचित्र बनवतात."

27 वर्षांच्या मुदासिर गुल यांना शुक्रवारी श्रीनगरहून अटक करण्यात आली. त्यांना भित्तीचित्र काढल्याप्रकरणी अटक करण्यात आली आहे. या भित्तीचित्रात लिहिलं होतं की, आम्ही सगळे पॅलेस्टिनी आहोत.

मुदासिर यांचे भाऊ बदरूल इस्लाम यांनी म्हटलं, "पोलिसांनी त्याला अटक केली आणि त्या पुलावर चढायला सांगितलं. त्यानंतर त्यांनी त्या भित्तीचित्रांना काळी शाई फासली.

"खरं तर त्याला एक दिवस आधीच अटक करण्यात आली होती. असं असतानाही कुटुंबीयांना त्यांच्यावरील आरोपांविषयी काही सांगण्यात आलं नव्हतं."

शनिवारी जम्मू-काश्मीरच्या पोलिसांनी एक निवेदन प्रसिद्ध करत त्यात म्हटलं आहे की, काश्मीरच्या रस्त्यावर हिंसा, अराजकता आणि अव्यवस्था भडकावण्याची कुणालाही परवानगी नाही.

निवेदनात म्हटलंय, "काश्मीर खोऱ्यातील शांतता आणि व्यवस्था बिघडवण्यासाठी जे लोक पॅलेस्टिनींच्या दुर्भाग्यपूर्ण स्थितीचा फायदा उचलण्याचा प्रयत्न करत आहे, अशा लोकांवर जम्मू-काश्मीर पोलीस बारीक लक्ष ठेवून आहे. आम्ही एक प्रोफेशनल फोर्स आहोत, ज्यांना जनतेचं दु:ख समजतं."

शनिवारीच 22 वर्षांच्या मोहम्मद इरफान यांना अटक करण्यात आली.

मोहम्मद इरफान यांना त्यांच्या कुटुंबानेच पोलिसांच्या स्वाधीन केलं. मोहम्मद इरफान यांच्या 17 वर्षांच्या छोट्या भावाला पोलिसांनी अटक केली होती. त्याच्या सुटकेच्या बदल्यात मोहम्मद इरफान यांना पोलिसांच्या हवाली करण्यात आलं.

मोहम्मद इरफान यांची आई गुलशन सांगतात, "रात्री जवळपास 1 वाजता सशस्त्र दलानं दरवाजा वाजवला आणि ते आत आले. ते माझ्या मुलाला इरफानला शोधत होते. त्यांना इरफान सापडला नाही म्हणून ते माझ्या छोट्या मुलाला घेऊन गेले. उद्या इरफानला पोलीस स्टेशनला घेऊन या तरच तुमच्या लहान मुलाची सुहैलची सुटका करू, असं ते म्हणाले."

इरफान यांनी शुक्रवारी श्रीनगरमध्ये पॅलेस्टिनींच्या समर्थनार्थ झालेल्या एका निदर्शनात सहभाग घेतला होता.

इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यातील तणाव वाढल्यानंतर या आठवड्यात काश्मीरमध्ये अनेक ठिकाणी पॅलेस्टिनींच्या समर्थनार्थ निदर्शनं झाली आहेत.

गुलशन सांगतात, "ही निदर्शनं काश्मीरच्या बाबतीत नव्हती. ते तर पॅलेस्टिनींसाठी होतं. यात चुकीचं काय आहे?"

"त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पॅलेस्टिनी नागरिकांच्या समर्थनार्थ निदर्शन करणाऱ्या 21 जणांना जम्मू-काश्मीर पोलिसांनी अटक केली आहे.


सामग्री: काश्मीरच्या पंपोर भागात अंदाजे 20,000 लोक केशराच्या शेतीवर अवंलबून आहेत. दरवर्षी नाजूक फुंलांमधून मिळणाऱ्या या दुर्मिळ आणि महाग पदार्थाचा रंग यंदा कमी पावसानं फिका पडला आहे.

केशराच्या शेतात दूर-दूरपर्यंत फुलं दिसेनाशी झाली आहेत. गेल्या पाच महिन्यांपासून इथं पाऊसच पडलेला नाही. म्हणून यावर्षी केशरचं उत्पादन फक्त पाच टक्केच झाल्याचं शेतकऱ्यांचं म्हणणं आहे.

सप्टेंबर-ऑक्टोबर महिन्यात केशर तयार होतं. आम्ही शेतात गेलो तेव्हा तिथं काही मुली ही फुलं शोधत होत्या. पण त्यांनाही काहीच हाती आलं नाही.

सईद खुर्शीद अहमद हे केशराचे पिढीजात शेतकरी. याबद्दल बोलताना त्यांच्या चेहऱ्यावर निराशा स्पष्टपणे दिसत होती.

"दरवर्षी केशराचं उत्पन्न घटत चाललं आहे. 2013 मध्ये माझ्या जमिनीतून 200 तोळे केशर निघालं होतं. 2014 मध्ये उत्पन्न 60 तोळ्यांनी घटलं. 2015 मध्ये 90 तोळे उत्पन्न झालं. 2016 मध्ये 60 तोळे उत्पन्न झालं तर 2017 मध्ये त्याहून कमी उत्पन्न झालं."

सईद खुर्शीद

"ज्या व्यक्तीकडे 100 तोळे केशर उगवायचं, आता त्याच्याकडे दोन-चार तोळ्यांचं उत्पन्न होतं. याचं मुख्य कारण पाणी आहे. आता तर अल्लाहनं पाऊस पाडणं पण बंद केलं आहे."

"माझं कुटुंब केशरावरच अवलंबून आहे. घरातले सर्वजण हाच व्यवसाय करतात. सरकारनं काहीतरी भरपाई दिली पाहिजे," असं खुर्शीद म्हणतात.

शेतकऱ्यांचं मोठं नुकसान

"2017 हे वर्ष केशरसाठी खूप खराब होतं. गेल्या चार महिन्यांपासून भयंकर दुष्काळ पडल्यामुळे ही परिस्थिती ओढवली आहे," असं जम्मू आणि काश्मीर केशर संघाचे अध्यक्ष अब्दुल माजिद म्हणतात.

"पाऊस नसल्यामुळे केशर पूर्णपणे संपलं आहे. काही ठिकाणी पाण्यासाठी ट्युबवेल लावण्यात आले होते. पण त्यानं काही फायदा झाला नाही. केशर उत्पन्नासाठी सिंचनाच्या सुविधा उपलब्ध असणं आवश्यक आहे," असं माजिद म्हणतात.

ते पुढे सांगतात, "केशराचं उत्पादन वाढावं म्हणून सरकारनं 2010 साली 400 कोटी रुपये गुंतवून 'नॅशनल सॅफ्रन' योजना सुरू केली होती. डबघाईला आलेल्या केशर उद्योगाला चालना देणं हे 'नॅशनल सॅफ्रन' मिशनचं उद्दिष्ट होतं. पण सात वर्षं झाली तरी या योजनेच्या उद्दिष्टांची पूर्तता झाली नाही."

अब्दुल मजीद

"एकट्या पंपोर भागात अंदाजे 17 मेट्रिक टन केशरचं उत्पादन व्हायचं. पण या वर्षी तर फक्त दोन-चार टक्केच उत्पादन झालं."

"काही ठिकाणी तर शेतकऱ्यांच्या हाती काहीच लागलं नाही. या दुष्काळामुळं जवळपास दोन अब्ज...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काश्मीरच्या पंपोर भागात केशराची शेती करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या पदरी यावर्षी निराशा आहे. कमी पावसामुळे ही परिस्थिती ओढवल्याचं शेतकऱ्यांचं म्हणणं आहे.


सामग्री: काश्मीरच्या विलीनीकरणासंदर्भात सरदार पटेल यांच्या भूमिकेविषयी काश्मीरमधले काँग्रेसचे नेते सैफुद्दीन सोझ यांनी वक्तव्य करून वादाला तोंड फोडलं होतं.

जर पाकिस्तान हैदराबाद संस्थान प्रदेशावरील आपला दावा सोडायला तयार झालं असत तर सरदार पटेल यांची पाकिस्तानला काश्मीर देण्याविषयी काहीच हरकत नव्हती, असा दावा सोझ यांनी केला होता.

सोझ यांनी 'काश्मीरः ग्लिंप्स ऑफ हिस्टरी अँड द स्टोरी ऑफ स्ट्रगल' या पुस्तकात विविध घटना आणि वेगवेगळ्या व्यक्तिंनी दिलेल्या माहितीच्या आधारावर हा दावा केला होता.

पण, सरदार पटेल हे खरंच काश्मीर पाकिस्तानला देऊ इच्छित होते का? या दाव्यात सत्यता किती आहे.

काश्मीरविषयी सरदार यांचा प्रस्ताव

या पुस्तकात सोझ लिहितात, पाकिस्तानचे काश्मीर ऑपरेशनचे प्रमुख सरदार हयात खान यांच्यासमोर लॉर्ड माऊंटबेटन यांनी सरदार पटेल यांचा एक प्रस्ताव ठेवला होता.

त्यानुसार, या प्रस्तावात सरदार पटेल यांनी तयारी दाखविली होती की जर पाकिस्तान हैदराबादवरचा दावा सोडायला तयार असेल तर काश्मीर पाकिस्तानला देण्यात त्यांची काहीच हरकत नाही.

हयात खान यांनी हा निरोप पाकिस्तानचे पहिले पंतप्रधान लियाकत अली यांना कळवला.

पण, पंजाबहून मोठा भूभाग असलेल्या हैदराबादला काश्मीरच्या दगडांसाठी सोडून देण्याइतका मी वेडा नाही असं म्हणत लियाकत अली यांनी हा प्रस्ताव फेटाळला होता.

काश्मीर देण्यास भारताची हरकत नव्हती?

काश्मीर प्रकरणाचे जाणकार ए. जी. नुराणी यांच्या एका लेखाचा उल्लेख पण सोझ आपल्या पुस्तकात करतात.

सरदार पटेल हे काश्मीर देण्यास तयार होते, असं भुत्तो म्हणाले होते.

'अ टेल ऑफ टू स्टेट्स' या नावाच्या लेखात नुराणी लिहितात, सरदार पटेल हे जुनागड आणि हैदराबादच्या बदल्यात काश्मीर देण्यास तयार होते, असं पाकिस्तानचे माजी राष्ट्रपती झुल्फिकार अली भुत्तो यांनी म्हटलं होत.

लेखात नुराणी लिहितात, हे वक्तव्य भुत्तो यांनी 1972मध्ये एका जीरगा पंचायतमध्ये( आदिवासींची पंचायत) केलं होतं. सुरुवातीच्या काळात काश्मीर पाकिस्तानबरोबर जाण्याला सरदार पटेल यांची कुठलीच हरकत नव्हती.

असाच दावा भारताचे पूर्व गृहसचिव आणि सरदार पटेल यांचे विश्वासू व्ही. पी. मेनन हेसुद्धा करतात.

गोंधळलेले राजा हरिसिंह

मेनन आपल्या 'इंटिग्रेशन ऑफ द इंडियन स्टेट्स' या पुस्तकात लिहितात, 3 जूनला देशातल्या संस्थांनासमोर एकतर भारतात सामील व्हा किंवा पाकिस्तानाबरोबर जा, असा पर्याय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काश्मीरच्या विलीनीकरणासंदर्भात सरदार पटेल यांची भूमिका नेमकी काय होती? हैदराबाद संस्थानाविषयी त्यांचं मत काय होतं? काश्मीर आणि हैदराबाद संस्थान यांचा परस्पर संबध काय होता? सरदार पटेल यांचा आज (31 ऑक्टोबर) जन्मदिन. त्यानिमित्तानं या प्रश्नांची उत्तरं आपण जाणून घेणार आहोत.


सामग्री: काश्मीरमधील परिस्थितीबाबत माहिती देण्यासाठी मलिक यांनी आज श्रीनगरमध्ये पत्रकार परिषद घेतली. तेव्हा त्यांनी जाहीर केलं, "पुढील दोन ते तीन महिन्यांत ही भरती होईल. आम्ही तरुणांना आवाहन करतोय की त्यांनी या भरतीत सहभागी व्हावे. या राज्याच्या इतिहासात ही सर्वांत मोठी नोकरभरती असेल, जी एकाच वेळी केली जात आहे. या भरतीशिवाय केंद्र सरकारकडून लष्कर, निमलष्करी दलाची वेगळी भरती होईल."

काश्मीरला विशेष दर्जा देणारी कलम 370 रद्द केल्याबद्दल ते म्हणाले, "सरकारने इथल्या लोकांच्या भल्यासाठीच हा निर्णय घेतला आहे. लोक मागे राहून जात होते, कारण त्यांचा विकास नव्हता होत. ते काम आता होणार आहे, म्हणून यावर वाद घालण्याची गरजच नाही."

"निश्चिंत राहा, पुढच्या सहा महिन्यात काश्मीरमध्ये एवढा विकास घडेल की पलीकडच्या काश्मिरातले लोकही म्हणतील की आम्हाला त्यांच्यासारखं व्हायचंय. यासाठी केंद्र सरकार सातत्याने बैठका घेत आहेत आणि केंद्रीय मंत्रालयांचे शिष्टमंडळ भेट देत आहेत," असं ते पुढे म्हणाले.

काश्मीरचा विशेष दर्जा काढून घेतल्यानंतर एकाही नागरिकाचा जीव आम्ही जाऊ दिला नाही, हे सरकारचं मोठं यश असल्याचं ते म्हणाले. शिवाय, लवकरच फोनबाबतचे निर्बंध दूर होतील, असंही त्यांनी म्हटलंय. "जे निर्बंध आहेत ते सर्वांनी समजून घ्यायला हवेत. फोन आणि इंटरनेटचा फायदा दहशतवाद्यांना, पाकिस्तानींना अधिक आहे. हे आमच्या विरोधातील एकप्रकारचे हत्यार आहे, म्हणून आम्ही त्यावर निर्बंध घातले आहेत. हळूहळू आम्ही ते सुरू करू."

यावेळी त्यांनी काश्मीरबाबत काँग्रेसनं अजूनही आपली भूमिका स्पष्ट केलेली नसून निवडणुकीत लोक त्यांना जोड्यानं मारतील, असंही वक्तव्य केलं. "राहुल गांधी यांनी काश्मीरबाबत राजकीय असंमजपणा दाखवला आहे. त्यामुळे आज पाकिस्तानने संयुक्त राष्ट्राला दिलेल्या पत्रात त्यांच्या वक्तव्यांचा उल्लेख केला आहे.

"जेव्हा संसदेमध्ये त्यांच्या पक्षाचा नेता काश्मीरच्या मुद्द्याला संयुक्त राष्ट्रांशी जोडून बोलत होता, तेव्हाच राहुल गांधींनी बोलायला हवं होतं. त्याच वेळी त्यांनी त्या नेत्याला थांबवून सांगायला पाहिजे होतं की आमची काश्मीरबाबत ही भूमिका आहे. आजतागायत त्यांनी भूमिका स्पष्ट केलेली नाही.

"जेव्हा देशात निवडणुका होतील, त्यांच्या विरोधकांना काहीही बोलण्याची गरज नाही. विरोधकांनी एवढं जरी म्हटलं की हे कलम 370 चे समर्थक आहेत, तर लोक त्यांना बुटाने मारतील," असं ते...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काश्मीरमध्ये पुढच्या दोन ते तीन महिन्यात 50 हजार सरकारी नोकऱ्या भरू, अशी घोषणा जम्मू-काश्मीरचे राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांनी केली आहे


सामग्री: काश्मीरमधील माजी सनदी अधिकारी शाह फैझल यांनी केलेलं हे ट्वीट चांगलंच वादग्रस्त ठरलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मूळचे काश्मीरचेच असलेले शाह फैझल हे 2010 साली केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेत देशभरातून अव्वल आले होते. काश्मीरप्रश्नी सरकारच्या भूमिकेवर त्यांनी सातत्यानं प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहेत. त्यातच विंग कमांडर अभिनंदन यांच्या सुटकेनंतर पाकिस्तानी पंतप्रधानांना थेट नोबेल शांतता पुरस्कारासाठी पात्र ठरविल्यामुळं सोशल मीडियावर त्यांच्यावर चांगलीच टीका होत आहे.

नोबेल पुरस्कार ही जरी काहीशी अतिशयोक्ती मानली तरी अभिनंदन यांची सुटका हा पाकिस्तानी पंतप्रधानांचा 'मास्ट्ररस्ट्रोक' असल्याचं मत अनेकांनी व्यक्त केलं. इम्रान खान ज्याप्रकारे माध्यमांना सामोरे गेले त्यातून त्यांच्या नेतृत्वाची परिपक्वता दिसून आली, त्यांच्याकडून शांततेसाठी पुढाकार घेतला जात आहे, अशाप्रकारची मतंही समोर आली.

"दोन्ही बाजूंनी तणाव कमी करण्याचा दबाव असताना इम्रान खान यांनी एक पाऊल पुढं टाकत भारतीय पायलटला सोडण्याची घोषणा केली. खान यांच्या रिव्हर्स स्विंगनं केंद्र सरकार आणि भाजपमधील मुत्सद्दी चक्रावून गेले," असं मत भारतीय परराष्ट्र सेवेतील माजी अधिकारी आणि सामरिक तज्ज्ञ के. सी. सिंह यांनी व्यक्त केलं आहे.

मात्र इम्रान खान यांचं एकूण व्यक्तिमत्त्व आणि त्यांचा राजकीय प्रवास पाहता भावी काळात ते खरंच भारतासोबतचे संबंध सुधारण्यास उत्सुक आहेत का, हा प्रश्न आहे.

इम्रान खान यांची दुहेरी नीती

"इम्रान खान हे पाकिस्तानचं नेतृत्व करतात. आर्थिकदृष्ट्या खंक झालेल्या आपल्या देशाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर वेगळं पडू न देणं हे सध्याच्या घडीला त्यांच्यासमोरचं सर्वांत मोठं आव्हान आहे. अभिनंदन यांची सुटका किंवा त्याआधीही पत्रकार परिषदेतील त्यांची शांततेसंदर्भातील भूमिका याकडे याच दृष्टिनं पहायला हवं," असं मत ज्येष्ठ पत्रकार रशीद किडवाई यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

"शांततेची भाषा आणि त्याची अंमलबजावणी या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत, हेदेखील यासंदर्भात लक्षात घ्यायला हवं. पाकिस्तानच्या पंतप्रधानपदी आल्यानंतर किंवा त्यापूर्वीही इम्रान खान यांनी कट्टरपंथ, मसूद अझर किंवा हाफिझ सईद यांच्यासंदर्भात कोणतंही भाष्य केलेलं नाही. इम्रान यांचे त्यांच्या लष्कराशी सलोख्याचे संबंध असण्यात काहीच गैर नाही. पण लष्कराचा त्यांच्यावर किती प्रभाव आहे. याचा विचारही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'इम्रान खान यांना नोबेल शांतता पुरस्कारानं गौरविल्यास दक्षिण आशियातील पाकिस्तानची भूमिकाच बदलू शकते. इम्रान यांनी नेतृत्वाची एक उंची प्रस्थापित केली आहे. पुरस्कारामुळे भारत-पाकिस्तान संबंध सुधारण्यासाठी त्यांना अजून प्रोत्साहन मिळू शकतं. ते या पुरस्कारासाठी पात्र आहेत.'


सामग्री: काश्मीरमध्ये एकूणच निर्माण झालेली तणावाची परिस्थिती आणि अफवांचं फुटलेलं पेव यांमुळे जम्मू-काश्मिरचे राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांनी रविवारी एक पत्रक प्रसिद्ध केलं. निवडणुकांमुळे खोऱ्यात सैनिकांची संख्या वाढविण्यात आल्याचं मलिक यांनी या पत्रकाद्वारे स्पष्ट केलं. या गोष्टीचा संदर्भ इतर कशाशीही जोडला जाऊ नये, असं आवाहनही मलिक यांनी केलं.

मलिक यांनी बीबीसीला सांगितलं, "काश्मीरमध्ये लोक अफवा पसरवत आहेत. तेव्हा मी काय करू शकतो, हे कसं थांबवू शकतो? वेगानं पसरणाऱ्या अशा अफवांवर लोकांनी विश्वास न ठेवता शांतता राखली पाहिजे. अफवांमुळे लोकांच्या मनात विनाकारण भीती निर्माण होते. लष्कराकडून सुरक्षेशी संबंधित काही गोष्टींची काळजी घेतली जात आहे पुलवामा हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर ही उपाययोजना करण्यात येत आहे."

निवडणूक प्रक्रिया सुरळीत पार पाडण्यासाठी अतिरिक्त सैन्य

मलिक यांनी म्हटलं, की पुलवामामधील हल्ल्यानंतर भारतातील लोकशाही व्यवस्था खिळखिळी करण्यासाठी कट्टरपंथीयांकडून जोरदार प्रयत्न केले जाऊ शकतात. या प्रयत्नांना खीळ घालण्यासाठीच सुरक्षा दलांकडून आवश्यक ती पावलं उचलली जात आहेत. या प्रयत्नांना केवळ निवडणूक प्रक्रिया सुरळीतपणे पार पाडण्याच्या दृष्टीनंच पाहिलं पाहिजे.

रविवारी काश्मीरमध्ये कडेकोट बंद पाळला गेला.

"येत्या काही दिवसांत निवडणूक आयोगाची एक मोठी टीम इथला दौरा करणार आहे. निवडणुकांसंबंधी निर्णय घेण्यासाठीच हा दौरा आहे. येत्या काही दिवसांत काश्मीरध्ये सुरक्षा दलांची संख्या वाढवली जाऊ शकते," असंही मलिक यांनी सांगितलं.

जमात-ए-इस्लामीचे कार्यकर्ते आणि अन्य काही फुटीरतावाद्यांना ताब्यात का घेतलं, या प्रश्नाचं उत्तर देताना सत्यपाल मलिक यांनी सांगितलं, "काश्मीरमध्ये ही काही विशेष बाब नाहीये. हे लोक राजकीय आणि सामाजिक प्रश्नांवर कट्टरता पसरवतात. 'जमात'च्या लोकांचा उल्लेख यासंदर्भात विशेषत्वानं करायला हवा. दक्षिण काश्मिरमध्ये हे लोक युवकांना कट्टरपंथी बनवतात. जेव्हा कोणतीही चकमक होते, तेव्हा त्यांचे कार्यकर्ते सामान्यांना मशिदींमधून दगडफेक करायला उद्युक्त करतात."

पेट्रोल-डिझेलच्या पुरवठ्यावर मर्यादा

स्थानिक प्रशासनानं रविवारी पेट्रोलियम पदार्थांचा पुरवठा मर्यादित करण्याचेही आदेश दिले आहेत. यामुळं आधीच दहशतीच्या सावटाखाली असणाऱ्या काश्मीरमधली परिस्थिती अधिकच बिकट झाली आहे.

काश्मिरचे विभागीय आयुक्त बशीर अहमद खान यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फुटीरतावादी नेत्यांची धरपकड झाल्यानंतर आणि काश्मीरमध्ये सैनिकांची संख्या वाढवण्यात आली आहे. त्यातच कलम 35-ए वर सर्वोच्च न्यायालयात सोमवार होणाऱ्या सुनावणीमुळे फुटीरतावादी नेत्यांनी रविवारी काश्मीर बंदची घोषणाही केली होती. या परिस्थितीत काश्मीरमध्ये अफवांचे पेव फुटले आहे. राज्यपाल सत्यपाल मलिक यांनी नागरिकांना अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे आवाहन केलं आहे.


सामग्री: काश्मीरमध्ये कलम 370 च्या विरोधात जोरदार निदर्शनं

श्रीनगरमधील सौरा प्रदेशात सरकारच्या कलम 370 हटवण्याच्या निर्णयाविरोधात विरोध पाहायला मिळाला. ही निदर्शने किरकोळ असल्याचं सरकारचं म्हणणं आहे. मात्र आम्ही ज्या ठिकाणी पोहोचलो त्याठिकाणी जुम्याच्या नमाजनंतर आम्हाला मोठ्या प्रमाणात माणसं पाहायला मिळाली.

ईद सणाच्या निमित्ताने अनेक ठिकाणी जमावबंदीच्या नियमातून सूट देण्यात येईल असं सरकारनं जाहीर केलं होतं. मात्र ज्या ठिकाणी आंदोलनं-निदर्शनं सुरू आहेत त्याठिकाणी कडक नाकाबंदी लागू करण्यात आहे.

श्रीनगरमधील सौरामध्ये आंदोलनाचा व्हीडिओ

सौरातील सगळ्यात मोठं हॉस्पिटल शेर-ए-काश्मीर इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेसहून ईदगाहकडे रस्ता जातो. त्या रस्त्यावर अर्ध्या तासात हजारोंच्या संख्येने माणसं उतरलेली पाहायला मिळाली.

ही सगळी माणसं सरकारच्या निर्णयाचा विरोध करत होती. सुरुवातीला सुरक्षा यंत्रणांनी त्यांना जाऊ दिलं. मात्र थोड्या वेळानंतर सुरक्षायंत्रणांनी त्यांच्यादिशेने गोळीबार सुरू केला.

मशिदीच्या बाहेर नमाजानंतर आंदोलन झालं.

सुरुवातीला पोलिसांनी हवेत गोळीबार केला. नंतर त्यांनी पॅलेट गनचा वापर केला. त्यामुळे तिथे चेंगराचेंगरीसदृश परिस्थिती निर्माण झाली. प्रत्येकजण स्वत:ला वाचवण्यासाठी सैरावैरा धावू लागला.

सौरा इन्स्टिट्यूटमध्ये आठ जखमींना दाखल केल्याचं आम्ही पाहिलं. यामध्ये दोन महिलांचा समावेश होता. एका तरुण मुलाच्या पायाला गोळी लागली होती. बाकी लोकांना पॅलेट लागल्या होत्या.

ईदची तयारी

ईदचा सण काही दिवसांवर आला आहे. ईद-उल-अजहा असं त्याचं नाव आहे. यात कुर्बानी हा विधी असतो. लोकांनी या सणासाठी अनेक बकऱ्या आणि बोकड लोकांनी तयार ठेवले आहेत.

ज्या लोकांसाठी कुर्बानी देणं महत्त्वाचं आहे, त्यांना बकरी किंवा बोकड मिळणं अवघड झालं आहे. कारण ईदगाहच्या ठिकाणीच प्राण्यांचा बाजार भरतो.

ईदचा सण जवळ आला आहे मात्र त्याचं वातावरण काश्मीरमध्ये नाही.

ईद सणासाठीचं उत्साही वातावरण कुठेही अनुभवायला मिळत नाहीये. खरेदीचं वातावरण दिसत नाहीये. ज्या रस्त्यावर जाण्याची सूट देण्यात येत आहे तिथे माणसं खरेदीसाठी बाहेर पडत आहेत. शोपिया, पुलवामासारख्या ठिकाणी तर जनजीवन ठप्प झालं आहे. याठिकाणी कलम 370 हटवण्याविरोधात सर्वाधिक प्रमाणावर आंदोलनं-निदर्शनं झाली आहेत.

ईदच्या तयारीबाबत आम्ही लोकांना विचारलं. त्यावेळी त्यांनीच आम्हाला ईद कधी आहे?...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काश्मीरमध्ये जम्मूतील पूंछ, राजौरी, डोडा आणि किश्तवाड प्रदेशात सलग सहा दिवस जमावबंदी लागू आहे. या सगळ्या ठिकाणी कर्फ्यूसारखं वातावरण आहे.