सामग्री: इतर खेळाच्या प्रकारांची तुलना केली असता पी.टी.उषामुळेच अॅथलेटिक्स प्रकारात महिलांनी कायमच प्राविण्य मिळवलं आहे. बीबीसीने केलेल्या एका विश्लेषणानुसार अॅथलेटिक्समध्ये महिलांनी 155 पदं जिंकली आहेत. त्यात नेमबाजीतच 137 पदकं मिळवली आहेत. बॅडमिंटन आणि कुस्तीत अनुक्रमे 70 आणि 69 पदकं मिळवली आहेत.

आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये 1951 पासून भारतीय महिलांनी एकूण 694 पदं मिळवली आहेत. त्यात 256 कांस्य, 238 रौप्य आणि 200 सुवर्णपदकांचा समावेश आहे. 2018 मध्येच महिलांनी 174 पदकं जिंकली आहेत.

आतापर्यंत पाच महिलांनी ऑलिम्पिकमध्ये पदकं जिंकली आहेत. मात्र त्यात एकही मैदानी खेळाचा समावेश नव्हता. आशियाई स्पर्धांमध्ये महिलांनी 109 पदं जिंकली आहेत. कोणत्याही क्रीडाप्रकारापेक्षा ही संख्या खचितच जास्त आहे.

या उत्तम कामगिरीसाठी नक्की कारणं माहिती नसली तरी या यशासाठी अनेक गोष्टी जबाबदार आहेत.

अनेक प्रेरणास्थानं

1980 च्या दशकापासून 2000 च्या दशकापर्यंत काळात एम.डी.वलसम्मा, शायनी विल्सन, के.एम. बिनामोल, आणि अंजू बॉबी जॉर्ज यांचा समावेश आहे. 2003 मध्ये पॅरिसमध्ये जागतिक अॅथलेटिक्स प्रकारात पदक मिळवणारी ती एकमेव महिला आहे.

केरळमधल्या या महिलांनी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर उत्तम कामगिरी केली आहेच. मात्र भारतासारख्या देशात पुरुषांच्या वर्चस्वाला त्यांनी तडा दिला आहे.

" पी.टी.उषा आणि अंजू बॉबी जॉर्ज या क्षेत्रात आदर्श आहेत. जर साधारण कुटुंबातील महिला हे करु शकतात तर आपणही हे करु शकतो हे त्यांनी दाखवून दिलं. त्यासाठी अपार कष्टांची गरज असते." असं भारताची आघाडीची भालाफेकपटू अन्नू राणी म्हणते.

तुम्ही श्रीमंत असण्याची गरज नाही

या खेळात लोकप्रियता किंवा प्राविण्य मिळवण्यासाठी फारशा संसाधनाची गरज नसते. उषा समुद्रकिनाऱ्यावर धावायची. लाटांमुळे येणाऱ्या वादळाच्या विरुद्ध दिशेला धावण्याचा ती सराव करायची.

भारतात अगदी तरुण वयापासून मुलं वार्षिक स्पर्धामुळे भाग घेत असतात. केरळ, पंजाब, महाराष्ट्र, बंगाल, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, आणि तामिळनाडू या राज्यात पुरुष महिला स्थानिक स्पर्धांमध्ये भाग घेत असतात. असं कोझिकोडमधील उषा स्कूल ऑफ अॅथलेटिक्सचे सह संस्थापक व्ही. श्रीनिवासन सांगतात.

पोशाखाचं बंधन नाही

जिन्मॅस्टिक्स, जलतरण या खेळात भारतीय स्त्रियांना पोशाख हा मोठा अडथळा आहे. त्यामुळे हे खेळ मोठ्या शहरांपुरतेच मर्यादित राहतात. असं त्यांना वाटतं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

35 वर्षांपूर्वी पी.टी. उषा चं ऑलिम्पिकचं पदक एका शतांश सेकंदाने हुकलं. 1984 च्या लॉस एंजिलिसच्या स्पर्धेत 400 मीटर अडथळ्यांच्या शर्यतीत तिला चौथ्या क्रमांकावर समाधान मानावं लागलं. ही सगळी प्रेरणादायी गाथा येणाऱ्या पिढीसाठी नक्कीच महत्त्वाची आहे.


सामग्री: इतर टीनएजर्सप्रमाणे मलाही माझं व्यक्तिमत्व आणि माझ्या दिसण्याची काळजी वाटतेच. अंघोळ केल्यावर, कपडे घालताना किंवा लैंगिक आकर्षणाचा विचार करते तेव्हा मी स्वतःच्याच रुपाला आरशात पाहाते.

कदाचित माझं शरीर आकर्षक नसेल. मी बारीक आहे, थोडी उंच आहे, माझे केस कुरळे आहेत. परंतु कपड्यांविना माझं शरीर खरंच मला आकर्षित करतं.

आधी माझ्या या अशा लैंगिकतेचा विचार केल्यावर मला विचित्र वाटायचं. परंतु वयाच्या 17 व्या वर्षी माझ्या मित्र-मैत्रिणींना माझ्याबद्दल सांगितलं तेव्हा माझे विचार बदलले.

आम्ही एकत्रच मोठे झालो. अजूनसुद्धा आम्ही एकमेकांच्या जवळ आहोत. आम्ही नेहमीच लैंगिकतेवर चर्चा करत असू.

पण जेव्हा मी माझ्या या लैंगिक अनुभवाबद्दल सांगितलं तेव्हा त्यांना ते कळलंच नाही. त्यांना हे हास्यास्पद वाटलं. या गोष्टीवरून ते माझी चेष्टा करू लागले.

मी पण त्यांच्या विनोदांवर हसत असे. पण माझ्यामध्ये काहीतरी दोष आहे, असा विचार करून मनातल्या मनात विचार करत असे. सामान्य लोकांपेक्षा मी वेगळी आहे. मी स्वतःकडेच आकर्षित होते हे मला समजलं. पण आता त्याची मला सवय झाली आहे.

हे असं स्वतःकडे आकर्षित होण्याला ऑटोसेक्शुअल अशी शास्त्रीय संज्ञा असल्याचं मला नुकतंच समजलं आहे. आता मी स्वतःला मोठ्या गर्वानं ऑटोसेक्शुअल म्हणवते.

ऑटोसेक्शुअलिटी म्हणजे काय?

जे लोक स्वतःच्या शरीराला पाहूनच स्वतःला लैंगिक सुख देऊ शकतात आणि स्वतःच्या शरीराकडे आकर्षित होतात त्याला ऑटोसेक्शुअल अशी शास्त्रीय संज्ञा आहे.

हे लोक गे किंवा लेस्बियन नसतात, तर याला ऑटोसेक्शुअल म्हटलं जातं. या लोकांना कोणत्याही लिंगाच्या इतर व्यक्तीप्रती लैंगिक आकर्षण नसतं.

ऑटोसेक्शुअल या संज्ञेसाठी शब्द तयार करण्यासाठी शास्त्रज्ञांना भरपूर मेहनत करावी लागली. हा शब्द परिभाषेत आणण्यासाठी पुरेशी माहिती किंवा संशोधन उपलब्ध नव्हतं.

परंतु 1989 मध्ये लैंगिकविषयांचे तज्ज्ञ बर्नार्ड अपलबाऊम यांनी या शब्दाचा पहिल्यांदा उल्लेख केला. जे लोक इतर कोणत्याही व्यक्तींकडे आकर्षित होत नाहीत त्यांच्यासाठी हा शब्द बर्नार्ड यांनी वापरला होता.

मात्र आता जे लोक स्वतःच्या शरीराकडेच आकर्षित होतात त्यांच्यासाठी हा शब्द वापरला जातो.

स्वतःबरोबर डेटिंग आणि स्वतःबरोबरच रोमान्स

मायकल आरोन यांनी 'मॉडर्न सेक्शुअलिटीः द ट्रुथ अबाऊट अँड रिलेशनशिप' हे पुस्तक लिहिले आहे. ते म्हणतात, स्वतःच्या शरीराकडे पाहून आकर्षित होणं सामान्य बाब...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मी स्वतःकडेच आकर्षित होते हे ऐकून थोडंसं विचित्र नक्कीच वाटेल.


सामग्री: इतर देशांमध्ये जे काही झालंय, ते मला महाराष्ट्रात होऊ द्यायचं नाहीय. टीकेचा धनी झालो तरी चालेल. महाराष्ट्रासाठी वाईटपणा घ्यायला मी तयार आहे, असं उद्धव ठाकरे यांनी म्हटलं आहे.

या संवादातील 5 महत्त्वाचे मुद्दे या ठिकाणी देत आहोत.

1. 'कोरोनाशी लढण्यासाठी महाराष्ट्राची पूर्ण तयारी'

महाराष्ट्रात एकूण 1484 कोव्हिड केअर सेंटर आहेत आणि अडीच लाख बेड्स महाराष्ट्रात तयार आहेत, अशी माहिती मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी दिली.

"मुंबईत बीकेसी, रेसकोर्स, वरळी, ठाणे, मुलुंड चेकनाका इत्यादी ठिकाणी कोरोना केअर सेंटर तयार ठेवलेत. ऑक्सिजनची सुविधा असणारे जास्तीत जास्त बेड्स आहेत, आयसीयू बेड्स सुद्धा उपलब्ध करून देत आहोत," अशी माहिती त्यांनी दिली.

तसंच, यावेळी उद्धव ठाकरेंनी आवाहन केलं की, महाराष्ट्राला आणखी कोव्हिड योद्धे आणखी हवेत. ज्यांना सेवा करण्याची इच्छा असेल, त्यांनी स्वत:हून पुढे आले पाहिजे

2.  'आतापर्यंत 40 हजार उद्योग सुरू'

"राज्यात आजपर्यंत 70 हजार उद्योग सुरू करण्यास परवानगी दिलीय. त्यातील 50 हजार उद्योग सुरू झालेत. पाच लाखांपर्यंत कामगार कामावर रुजू झालेत," अशी माहिती मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंनी दिली.

यावेळी उद्धव ठाकरेंनी नवीन उद्योगांना राज्यात येण्यासाठीही योजना जाहीर केली.

ते म्हणाले, "जवळपास 40 हजार एकरापेक्षा जास्त जमीन नवीन उद्योगांसाठी राखून ठेवतोय. ग्रीन इंडस्ट्री म्हणजे प्रदूषणविरहित उद्योगांना परवानगीसाठी अटी ठेवणार नाही. 'या आणि उद्योग सुरू करा', असं आपलं धोरण असेल. आता ज्यांना जमीन घेण्यास जमणार नाही, त्यांना भाडेतत्वावर जमीन देऊ."

3. 'महाराष्ट्र आत्मनिर्भर करू'

स्थलांतरित मजूर परत गेल्यानं मजुरांचा तुटवडा पडू नये म्हणून स्थानिकांनी पुढे येण्याचं आवाहन मुख्यमंत्र्यांनी केलं.

"कामगारांची उणीव आहे कारण परराज्यांमधले अनेक मजूर गेले आहेत. त्यामुळे जिथे उद्योगधंदे सुरू झालेत, तिथे भूमीपुत्रांची गरज आहे. ग्रीन झोनमधल्या मराठी तरुणांनी आता घराबाहेर पडावं आणि उद्योगांना मनुष्यबळ पुरवावं. भूमिपुत्रांनो पुढे या," असं आवाहन ठाकरेंनी केलं.

तसंच, आपला महाराष्ट्र आपल्या पायांवर उभा करू, मोदीजींच्या भाषेत महाराष्ट्र आत्मनिर्भर करू, असंही ठाकरे म्हणाले.

4. 'महाराष्ट्रासाठी वाईटपणा घ्यायला तयार'

"मार्चपासून लॉकडाऊन केलं नसतं, तर देशात, महाराष्ट्रात, मुंबईत किती मृत्यू झाले असते, याच्या अंदाजाचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी आज राज्याला संबोधित केलं. राज्याने 70,000 उद्योग सुरू करण्याची परवानगी दिली आहे. असं उद्धव यांनी म्हटलं.


सामग्री: इतर पुरस्कार विजेत्यांमध्ये म्यानमारचे पत्रकार को स्वे विन, थायलंडच्या मानवी हक्क कार्यकर्त्या अंगखाना नीलापजीत, फिलिपाइन्सचे संगीतकार रेमुंडो पुजांते कायाबयाब आणि दक्षिण कोरियामध्ये तरुणांमधील हिंसा आणि मानसिक आरोग्याविषयी काम करणारे कार्यकर्ते किम जोंग-की यांचा समावेश आहे.

एप्रिल 1957मध्ये न्यूयॉर्क मधील रॉकफेलर ब्रदर्स फंडच्या ट्रस्टींनी फिलिपाइन्स सरकारच्या सोबत या रॅमन मॅगसेसे पुरस्कारांची स्थापन केली होती.

फिलिपाइन्सचे माजी अध्यक्ष असणाऱ्या रॅमन मॅगसेसेंच्या नावे हे पुरस्कार देण्यात येतात.

रॅमन मॅगसेसे

कोण होते रॅमन मॅगसेसे?

रॅमन डेल फिएर्रो मॅगसेसे एक फिलिपिनो राजकारणी होते.

ते फिलिपाइन्सचे सातवे अध्यक्ष होते.

30 डिसेंबर 1953ला विमान अपघातात त्यांचा मृत्यू झाला.

कम्युनिस्ट हुकबालाहाप (हुक) चळवळीचा पराजय केल्याबद्दल ते ओळखले जातात.

रॅमन मॅगसेसे यांचा जन्म एका कामगाराच्या घरी झाला होता. ते लुझॉन बेटावरील इबा प्रांतात एका शाळेत शिक्षक होते. फिलिपाइन्समधील बहुतेक राजकीय नेते स्पॅनिश वंशाचे होते. मात्र मॅगसेसे सामान्य फिलिपिनो नागरिकांप्रमाणे मलाय वंशाचे होते.

फिलिपाइन्सची राजधानी मनिला जवळच्या जोसे रिझाल कॉलेजमधून शिक्षण घेत त्यांनी 1933मध्ये पदवी संपादन केली. त्यानंतर ते मनिलातल्या एका वाहतूक कंपनीमध्ये जनरल मॅनेजर पदावर रुजू झाले.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ते लुझॉनमध्ये गोरिलाप्रमुख (युद्धामध्ये सहभागी होणाऱ्या गटाचा प्रमुख) म्हणून सहभागी झाले होते. अमेरिकेने फिलिपाइन्स पुन्हा ताब्यात घेतल्यानंतर त्यांची त्यांच्या 'झंबालेज' प्रांताच्या 'मिलिट्री गव्हर्नर'पदी नेमणूक करण्यात आली.

पत्रकार रवीश कुमार

अध्यक्ष एलपिडिओ क्विरिनो यांनी मॅगसेसे यांची सुरक्षा सचिव पदावर नेमणूक करत हुक चळवळीचा बिमोड करण्याचं काम त्यांच्याकडे सोपवलं. त्यानंतर 1953पर्यंत मॅगसेसे यांनी राबवलेली 'अँटी गोरीला' मोहीम ही आधुनिक इतिहासातल्या सर्वांत यशस्वी मोहिमांपैकी एक मानली जाते.

सर्वसामान्यांचा पाठिंबा नसेल तर हुक चळवळ टिकणार नाही हे त्यांच्या लक्षात आल्यानंतर लष्कराने सामान्यांना सन्मानाने वागवावं असं सांगतं तसंच गरीब शेतकऱ्यांना जमीन आणि अवजारं देऊ करत, त्यांना सरकारच्या बाजूला वळवून घेतलं.

भ्रष्ट आणि अकार्यक्षम अधिकाऱ्यांना काढून टाकत त्यांनी लष्करामध्ये बदल घडवून आणले आणि गोरिलांविरुद्धच्या युद्धामध्ये चपळतेने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय पत्रकार रवीश कुमार यांना 2019साठीचा रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार जाहीर झाला आहे. त्यांच्यासह एकूण पाच जणांना हा पुरस्कार जाहीर करण्यात आला आहे.


सामग्री: इतर मंत्र्यांचा शपथविधी विधानसभा अध्यक्षांची निवड आणि विश्वासदर्शक ठरावा नंतर होणार असल्याच अजित पवार यांनी स्पष्ट केलं आहे. पण यावेळी त्यांनी त्यांच्या उपमुख्यमंत्रिपदाबाबत मात्र मौन बाळगलं आहे.

"मी अजिबात नाराज नाही, मी नारज असल्याची चर्चाच कुठे येत नाही, मी नाराज आजही नाही कालही नव्हतो उद्याही राहणार नाही," असं स्पष्टीकरण अजित पवार यांनी त्यांच्या नाराजीच्या चर्चेवर दिलं आहे.

"बुधवारी झालेल्या पक्षाच्या बैठकीत मी मार्गदर्शन सुद्धा केलं मी त्यावेळेस भूमिका घेतली होती, त्याविषयी आता मला काही बोलायचं नाही, मी आणि सुप्रिया एकत्र शपथविधीला जाणार आहे," असं अजित पवार यांनी सांगितलं आहे.

अजित पवार सकाळपासून फोनवर अनरिचेबल होते. त्यामुळे ते नेमके कुठे गेले, याबद्दल सकाळी संभ्रमाचं वातावरण होतं.

अजित पवारांवरून एवढं संभ्रमाचं वातावरण का आहे, हा प्रश्न आम्ही तीन ज्येष्ठ पत्रकारांना विचारला. त्यांनी सांगितलं:

'पवारांवर आमदारांचा दबाव'

पराग करंदीकर, निवासी संपादक, महाराष्ट्र टाइम्स, पुणे:

अजित पवार आज उपमुख्यमंत्रिपदाची किंवा एकूणच मंत्रिपदाची शपथ घेतील, असं वाटत नाही. मात्र, राष्ट्रवादी काँग्रेसला अजित पवारांवर विश्वास ठेवावा लागेल. त्यामुळे आज मंत्रिपदाची शपथ दिली गेली नाही, तरी दोन-चार महिन्यांनी त्यांना मंत्रिमंडळात सामावून घ्यावंच लागेल. कारण राष्ट्रवादीतल्या निवडून आलेल्या आमदारांपैकी अनेक जण अजित पवारांचे खंदे समर्थक आहेत. भले हे आमदार त्यांच्यासोबत बाहेर गेले नाहीत. मात्र, सरकार असताना ते त्यांना टाळू शकत नाहीत. त्यामुळे अजित पवारांना सरकारमध्ये प्रतिष्ठा द्यावीच लागेल.

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेतृत्वाने म्हणजेच शरद पवारांनी कितीही अजित पवारांशी अंतर राखायचं ठरवलं, तरी राष्ट्रवादीचे निवडून आलेले आमदार अंतर राखणार नाहीत. आमदारांच्या दबावाखाली तरी त्यांना मंत्रिपद द्यावेच लागेल.

अजित पवारांनी स्वत:बद्दल अविश्वास निर्माण केलाय. मात्र तरीही पक्षातील स्थान कमी झालेलं नाहीये. कारण राज्यभर नेटवर्क असलेला राष्ट्रवादीकडे दुसरा नेता नाहीय.

अजित पवारांना मंत्रिपद मिळण्यास काही काळ जावा लागेल. लगेच त्यांना मंत्रिमंडळात घेणार नाहीत. कारण राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार आहेत. त्यांच्या खेळी काही वेगळ्या असू शकतात. शरद पवारांकडून अजित पवारांना स्वीकारण्यास वेळ जाईल. किंबहुना, अजित पवारांना मंत्रिमंडळात घेण्यास शरद...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अजित पवार आज उपमुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेणार नाहीत, त्यांनी स्वतः पत्रकारांशी बोलताना हे स्पष्ट केलं आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून आज जयंत पाटील आणि छगन भुजबळ शपथ घेणार आहेत.


सामग्री: इतर राज्याच्या तुलनेत महाराष्ट्राची स्थिती तुलनेने बरी असली तरी महाराष्ट्रातले विद्यार्थी अजूनही गणितात कच्चे असल्याचं समोर आलं आहे. या सर्वेक्षणात आठवीतील 60.7% विद्यार्थ्यांना भागाकारही येत नाही. त्याचप्रमणे दुसऱ्या वर्गातील 11.8 टक्के मुलं साधं अक्षरही वाचू शकत नाहीत.

हे सर्वेक्षण महाराष्ट्राच्या 33 जिल्ह्यांत, 990 खेड्यात आणि 19,765 घरात करण्यात आलं. या सर्वेक्षणात 14 सामाजिक संघटना आणि 21 महाविद्यालयांचा समावेश होता.

प्राथमिक शाळेतील मुलं वाचन आणि गणितात पुढे

वाचण्याची क्षमता आणि गणितीय कौशल्या तपासणं हा या सर्वेक्षणाचा मुख्य उद्देश आहे. जिल्हा परिषदेतल्या शाळांमधले 44.6% विद्यार्थी दुसऱ्या वर्गाच्या दर्जाचं वाचन करू शकतात. पण खासगी शाळांमध्ये हे प्रमाण 33.6% आहे.

जिल्हा परिषदेतील शाळेतल्या मुलांची प्रगती खासगी शाळेतल्या मुलांपेक्षा जास्त चांगली आहे, असं यात नमूद करण्यात आलं आहे.

महाराष्ट्रातल्या प्राथमिक शाळांमधल्या विद्याथ्यांची स्थिती देशातल्या इतर भागांपेक्षा सुधारली असली तरी माध्यमिक शाळांची स्थिती फारशी सुधारली नसल्याचं या अहवालात समोर आलं आहे.

आठवीतल्या 19.8% विद्यार्थी दुसऱ्या वर्गाची पुस्तकंही निट वाचू शकत नाहीत. याचाच अर्थ असा की सर्वेक्षण केलेल्या विद्यार्थ्यांपैकी 1/5 मुलं उच्च शिक्षणासाठी तयार नाहीत.

जिल्हा परिषदेत शाळांमधली पाचव्या वर्गातली 66 टक्के मुलं दुसऱ्या वर्गाच्या अभ्यासक्रमातल्या गोष्टी वाचू शकतात. हेच प्रमाण 2014 मध्ये 51.7 इतकं होतं.

राष्ट्रीय पातळीचा विचार केल्यास एक अक्षर किंवा त्यापेक्षा जास्त वाचू शकणाऱ्या विद्यार्थ्यांचं प्रमाण 46.8 टक्के आहे. महाराष्ट्रात हेच प्रमाण 66.2% आहे. 15 ते 16 वयोगटातील 5.1 टक्के मुली शाळेत जात नाहीत. राष्ट्रीय पातळीवर हेच प्रमाण 13.5 टक्के आहे.

शाळेत प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांचं प्रमाणही वाढलं आहे. 2008 मध्ये 98.5% टक्के विद्यार्थ्यांनी शाळेत प्रवेश घेतला होता. आता हेच प्रमाण 99.2 झालं आहे.

कारणं काय?

सरावाचा अभाव हे या स्थितीमागचं महत्त्वाचं कारण असल्याचं शिक्षणतज्ज्ञ हेरंब कुलकर्णी यांचं म्हणणं आहे. भागाकाराच्या संकल्पनेची चौथीत ओळख होते. त्यानंतर त्याचा सराव होत नाही. त्यामुळे अशी स्थिती निर्माण झाली आहे. जे गणिताबाबत तेच वाचनाबाबतही खरं असल्याचं कुलकर्णी यांचं मत आहे.

इतर देशाच्या तुलनेत महाराष्ट्राची स्थिती सुधारली आहे,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

Annual Status of Education Report (ASER)  नावाने प्रथम या स्वयंसेवी संस्थेतर्फे शिक्षणाच्या स्थितीबाबत दरवर्षी सर्वेक्षण करण्यात येतं. या सर्वेक्षणात देशातील शिक्षणाच्या स्थितीबाबत काही महत्त्वाच्या बाबी समोर आल्या आहेत.


सामग्री: इतरही डझनभर पोलिसांचंही हेच म्हणणं आहे. म्यानमारच्या नागरिकांना गोळ्या घालून ठार करण्याचा दबाव येईल, या भीतीमुळेच म्यानमारमधून पलायन केल्याचं ते सांगतात.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "आंदोलकांवर गोळ्या झाडण्याचे आदेश मला देण्यात आले होते. पण, मी हे करू शकत नसल्याचं मी त्यांना सांगितलं."

नाइंग (बदललेलं नाव) यांनी 9 वर्ष म्यानमारच्या पोलीस खात्यात सेवा बजावली. मात्र, 27 वर्षांचे नाइंग यांनी आज ईशान्य भारतातल्या मिझोरममध्ये शरण घेतली आहे.

मी नाइंग, इतर काही पोलीस अधिकारी आणि विशीतल्या काही तरुण महिलांची भेट घेतली. लष्कराचे आदेश मान्य करण्यास नकार दिल्यानंतर आहे ती नोकरी सोडून पलायन केल्याचं ते सांगतात. एक अधिकारी म्हणाले, "लष्कराविरोधात आंदोलन करणाऱ्या निष्पाप नागरिकांना ठार करण्यासाठी किंवा त्यांना इजा पोहोचवण्यासाठी माझ्यावर दबाव टाकला जाईल, अशी भीती मला वाटत होती."

"लष्कराने बंड करत लोकांनी निवडून दिलेलं सरकार पाडणं चुकीचं असल्याचं आम्हालाही वाटतं."

म्यानमारच्या लष्कराला 'तातमादोव्ह' नावाने ओळखतात. तातमादोव्हने 1 फेब्रुवारी 2021 रोजी उठाव केला आणि सत्ता काबीज केली. तेव्हापासून म्यानमारमध्ये लोकशाहीच्या पुनर्स्थापनेसाठी निदर्शनं सुरू आहेत.

50 हून जास्त लोकांना ठार केल्याचा आरोप तिथल्या सुरक्षा दलांवर करण्यात येतोय.

नाइंग पश्चिम म्यानमारमधल्या एका शहरात कनिष्ठपदावर कार्यरत होते. फेब्रुवारीच्या शेवटी त्यांच्या शहरात आंदोलनांनी वेग धरल्याचं ते सांगतात.

आंदोलकांवर गोळीबार करण्यास दोन वेळा नकार दिल्यानं पलायन केल्याचं नाइंग सांगतात.

बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "मी हे करू शकत नाही आणि मी लोकांच्या बाजूने असल्याचं मी माझ्या बॉसला सांगितलं. लष्कर खूप शक्तिशाली आहे आणि ते दिवसेंदिवस अधिकाधिक निष्ठूर होत आहेत."

आमच्याशी बोलताना नाइंग यांनी मोबाईल काढून फोटो दाखवले. पत्नी आणि पाच वर्ष आणि सहा महिन्यांच्या पोरींना म्यानमारमध्ये सोडून ते भारतात आलेत.

ते म्हणाले, "त्यांना यानंतर परत कधीही भेटता येणार नाही, अशी काळजी मला वाटते."

मी नाइंग आणि इतर पोलीस अधिकाऱ्यांना मिझोरममधल्या एका अज्ञात स्थळी भेटले. जिथे आम्ही बोलत होतो तिथून त्या सर्वांचं घर म्हणजेच म्यानमार अगदी 16 किमी अंतरावर आहे.

आम्ही ज्या पोलिसांशी बोललो ते म्यानमारमधून भारतात पळून आलेल्या अगदी सुरुवातीच्या काही लोकांपैकी आहेत आणि म्यानमारमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

म्यानमारमधल्या लष्करी उठावानंतर तिथल्या काही पोलिसांनी भारतात आश्रय घेतला आहे. यापैकी एकाने बीबीसीशी बातचीत करताना लष्कराने दिलेले आदेश मानण्यास नकार दिल्यानंतर म्यानमारमधून पळून भारतात आश्रय घेतल्याचं सांगितलं.


सामग्री: इतिहास अभ्यासक आणि व्लॉगर असलेले नसरुल्लाह अब्बासी यांनी पुस्तकांच्या आणि स्थानिक माहितगारांच्या मदतीने या मंदिरांना शोधतात. ही मंदिरं वाचवली पाहिजेत आणि त्यासाठी धार्मिक पर्यटन सुरू झालं पाहिजे, असं ते म्हणतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानात अनेक ठिकाणी पुरातन हिंदू मंदिरांचे अवशेष सापडतात.


सामग्री: इतिहासपूर्व रोमानियाच्या खडकाळ पर्वतांच्या प्रदेशात त्यांची नजरानजर झाली.

तो होता निअँडरथल मानव- प्राण्यांच्या केसांपासून तयार केलेला टोप त्याने डोक्यावर घातला होता, बाकी संपूर्ण नग्न. त्याची देहयष्टी चांगली होती, त्वचा पांढुरकी होती, कदाचित उन्हामुळे किंचितशी लालसर झाली असावी. त्याच्या दंडाचे बळकट, पिळदार स्नायू दिसत होते, त्यावर त्याने गरुडाच्या नख्यांचं कडं घातलेलं होतं.

ती होती प्रारंभिक आधुनिक मानव- प्राण्यांच्या केसाळ त्वचेचा डगला होता, त्याला लांडग्याच्या केसांची कडा होती. तिची त्वचा सावळी होती, पाय लांब होते आणि केसांची वेणी घातलेली होती.

त्याने घशातून खाकरल्यासारखा आवाज केला, तिला वरपासून खालपर्यंत न्याहाळलं, आणि- नाकातून मोठ्या सुरात विचित्र आवाज करत, त्याच्या परीने सर्वोत्तम हाळी घातली. तिने कोऱ्या नजरेने त्याच्याकडे बघितलं. त्याच्या सुदैवाने ते एकच भाषा बोलत नव्हते. दोघेही अवघडून हसले, बाकी पुढे काय झालं असेल याचा अंदाज आपण सगळेच बांधू शकतो.

भावना उत्तेजित करणाऱ्या एखाद्या प्रेमकथेसारखा प्रसंग इथे अर्थातच घडला नसणार. कदाचित ती स्त्री प्रत्यक्षात निअँडरथल मानवच असेल आणि तो पुरुष आपल्याच प्रजातीतला असेल. कदाचित त्यांचे संबंध सहजगत्या घडून आलेले, व्यावहारिक प्रकारचे राहिले असतील, कारण त्या वेळी फारसे लोक नव्हते. अशा पद्धतीचे संबंध सहमतीने प्रस्थापित होत नसत, असंही सुचवलं गेलेलं आहे.

या- आणि अशा इतर- भेटप्रसंगांमध्ये नक्की काय घडलं, हे आपल्याला कधीच कळणार नाही. पण अशा प्रकारे जोडपी एकत्र येत होती, एवढं आपण खात्रीने सांगू शकतो. सुमारे 37,000-42,000 वर्षांनी, फेब्रुवारी 2002मध्ये दोन शोधप्रवाशांनी रोमानियातील अनिना या शहराजवळच्या कार्पथिआन पर्वतांच्या नैऋत्य बाजूला भूमिगत गुहांची असाधारण व्यवस्था शोधून काढली.

हे काम सोपं नव्हतं. आधी ते एका भूमिगत नदीमध्ये 656 फूट खोलपर्यंत गेले. मग पाण्याखालील मार्गातून 98 फूट स्कुबा डायव्हिंग करून जावं लागलं, त्यानंतर 'उंदराच्या बिळा'सारख्या (poarta) जागेतून 984 फूट वर यावं लागलं- तेव्हा कुठे ते आधी अज्ञात असलेल्या खोलीच्या प्रवेशद्वारापाशी पोचले.

तिथल्या 'हाडांच्या गुहे'मध्ये (Peştera cu Oase) त्यांना सस्तन प्राण्यांची हजारो हाडं सापडली. या ठिकाणी प्रदीर्घ काळ गुंफानिवासी नर अस्वलं - तपकिरी अस्वलांचे आता नामशेष झालेले नातलग-  राहात असावीत, असं मानलं जात होतं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपली प्रजाती सामूहिकदृष्ट्या एकत्र येऊ लागली त्या मानवी इतिहासाच्या टप्प्याबद्दल वैज्ञानिकांकडे आश्चर्यकारक वाटावी इतकी माहिती गोळा झालेली आहे. आपण तेव्हा चुंबन घेत होतो का, आणि आपल्या लैंगिक अवयवांचं स्वरूप कसं होतं, इत्यादींसारखे तपशीलही त्यात आहेत.


सामग्री: इतिहासाच्या क्षेत्रात या आत्मशोधाच्या प्रक्रियेने आत्मगौरवीकरणाचं रूप धारण केलं. आजच्या अ.भा.म. साहित्य संमेलनाचे मूळ रूप असलेली 'मराठी ग्रंथकार सभा' अशाच आत्मशोधाच्या प्रक्रियेचा भाग होती.

भारत हा जातिव्यवस्था, विषमतेवर आधारित देश असल्याने इथेही जनतेची स्वत्वशोधाची प्रक्रिया वेगवेगळी असणं स्वाभाविक होतं. जातिवर्चस्वाच्या समर्थनात समाधान मानणाऱ्या लोकांच्या आत्मशोधाच्या प्रक्रियेत आणि जातिस्त्रीदास्यान्तामध्ये स्वत्व शोधणाऱ्यांमध्ये फरक असल्याचे महात्मा फुलेंनी दृष्टेपणाने ओळखले होते.

म्हणूनच मराठी ग्रंथकार सभेचे निमंत्रण न्यायमूर्ती रानडेंकडून मिळताच जोतीराव फुलेंनी उत्तर दिलं, "त्यांच्यात मिसळल्याने आम्हा शूद्रादी अतिशूद्रांचा काही एक फायदा होणे नाही, याबद्दल आमचा आम्हीच विचार केला पाहिजे."

या उत्तरातच शूद्रादी अतिशूद्रांच्या आत्मशोधाच्या प्रक्रियेचा ब्राह्मणांच्या प्रक्रियेशी संघर्ष अटळ असल्याचं फुल्यांनी सांगितल्याचं स्पष्ट दिसतं.

जातीयवाद्यांचे अड्डे

न्यायमूर्ती रानडेंसारख्या सुजाण ब्राह्मणी सुधारकांनी सुरू केलेल्या वक्तृत्वोत्तेजक सभा, वसंत व्याख्यानमाला, या सर्व संस्था आज जातीवाद्यांचे अड्डे बनले आहेत.

मराठी ग्रंथकार सभाही त्याच मार्गाने गेली. या ग्रंथकार मंडळींना 'I am Shivaji Of Marathi Language' असे इंग्रजी भाषेत सांगणाऱ्या चिपळूणकरांबद्दल अभिमान होता. तर दुसऱ्या बाजूला शूद्रातिशूद्रांचा, त्यांच्या बोलीभाषांचा तिरस्कार वाटत होता. म्हणूनच भालेकरांची 'बळीबा पाटील' पहिली ग्रामीण कांदबरी म्हणून ओळखली गेली नाही.

फुलेंचे 'तृतीय रत्न' नाटक स्टेजवर आले नाही म्हणून बाद ठरविण्यात आलं. 'कुलकर्णी लीलामृत' लिहिणारे मुकुंदराव पाटील, जे पहिले ग्रामीण पत्रकार होते, ते या लोकांना मराठी साहित्य संमेलनाच्या प्रक्रियेत लायक वाटले नाहीत.

'कळ्यांचे नि:श्वास', 'शबरी', 'बळी' इ. स्त्रीजीवनावरच्या, भटक्या विमुक्तांवरच्या अप्रतिम कथा, कादंबऱ्या लिहणाऱ्या मालतीबाई बेडेकर या त्यांना साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदासाठी लायक वाटल्या नाहीत.

स्त्रिया, शूद्रातिशूद्र आणि मुस्लीम यांच्या द्वेषावर मराठी वाङ्मयीन व्यवहार उभा राहिला. सर्व मराठी वाङ्मय टिंगलटवाळीसाठी शेतकरी, बहुजन यांना वापरण्यात खर्ची पडले.

संयुक्त महाराष्ट्राच्या निर्मितीसाठी अहोरात्र कष्ट उपसणाऱ्या कॉ. अण्णा भाऊ साठे, कॉ. अमर शेख आणि शा. द. ना. गव्हाणकर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

19व्या शतकात साम्राज्यवादाने केलेल्या अपरिमित शोषणाने येथील जनतेला आपल्या आयडेंटिटीचा शोध घेणं गरजेचं वाटलं.


सामग्री: इतिहासात पहिल्यांदाच मिस USA, मिस Teen USA, मिस अमेरिका, मिस युनिव्हर्स आणि आता मिस वर्ल्ड या सर्व नामांकित सौंदर्यस्पर्धांमध्ये कृष्णवर्णीय तरुणींनी छाप उमटवली आहे.

23 वर्षीय टोनी सिंगचा जन्म जमैकातील सेंट थॉमस शहरातला. टोनीला वैद्यकीय शिक्षण करून डॉक्टर व्हायचंय.

तिने शनिवारी ट्वीट करत म्हटलं, "हे लक्षात ठेवा, की आपण आपली स्वप्नं साध्य करण्यासाठी पात्र आणि सक्षम आहोत. आपल्याकडे एक 'उद्देश' आहे."

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

लंडनमध्ये झालेल्या मिस वर्ल्डच्या भव्यदिव्य सोहळ्यात टोनीने ब्रिटनी ह्युस्टन हिचं 'I Have Nothing' हे गाणं सादर करून तसंच परीक्षकांनी वेगवेगळ्या विषयांवर विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तर देऊन सगळ्यांची मनं जिंकली.

मिस वर्ल्ड झाल्यानंतर आपल्या भावना व्यक्त करताना टोनीनं म्हटलं, "हे स्वप्नवत वाटतंय. मी खूप आभारी आहे."

"तुम्ही माझ्यात जे काही बघितलं, त्याबद्दल धन्यवाद. आता  मी कामासाठी सज्ज आहे."

यंदाच्या 'मिस वर्ल्ड' स्पर्धेत वेगवेगळ्या देशातील तब्बल 111 तरुणींनी सहभाग नोंदवला होता. या सर्वांना मागे टाकत जमैकाच्या टोनी सिंहने हा किताब मिळवला आहे. या स्पर्धेच्या आतापर्यंतच्या इतिहासात जमैकाने चार वेळा विजेतेपद पटकावलं आहे.

स्पर्धेच्या परीक्षकांपैकी एक असलेल्या पिअर्स मॉरगन यांनी टोनीला विचारलं, "तू संगीताच्या क्षेत्रात करिअर करण्याचा विचार करत आहेस का?"

त्यावर टोनीनं उत्तर दिलं, "संधी मिळाली तर नक्कीच प्रयत्न करेन."

टोनीच्या नावाची घोषणा होताच मिस नायजेरियाने जी उत्स्फूर्त प्रतिक्रिया दिली, त्यावरही सध्या सोशल मीडियावर बरीच चर्चा होत आहे.

ज्यावेळी 'मिस वर्ल्ड'च्या नावाची घोषणा झाली तेव्हा स्पर्धेत पाचव्या क्रमांकावर असलेली न्येकेची डगलस आनंदाने जोरात किंचाळली. ही प्रतिक्रिया ऑनलाईन व्हायरल झाली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जमैकाची टोनी-अॅन सिंग यंदाच्या 69 व्या 'मिस वर्ल्ड' किताबाची मानकरी ठरली आहे. भारताची सुमन राव आणि फ्रान्सची ओफेली मेझिनो या स्पर्धेच्या रनर अप ठरल्या.


सामग्री: इथं कुस्ती इतकंच फुटबॉलचंही वेड आहे. शहरातल्या शिवाजी स्टेडियमवर सराव करणाऱ्या कोल्हापूरकरांसाठी फुटबॉल म्हणजे जीव की प्राण आहे.

तर काहींसाठी कोल्हापूरची अस्मिता, ईर्षा आणि जिद्द म्हणजे फुटबॉल असल्याचं खेळाडू सांगतात.

कोल्हापुरातली तालीम मंडळं दरवर्षी फुटबॉलच्या स्पर्धा आयोजित करतात. संघ कोणताही असो, खेळाडू  कोणीही असो झणझणीत मिसळसोबत फुटबॉलचा तडका इथंच पाहायला मिळतो.

रिपोर्टर - स्वाती पाटील-राजगोळकर

एडिटिंग - गणेश पोळ

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोल्हापूरमध्ये कुस्ती इतकंच फुटबॉलवरही प्रेम केलं जातं. खेळावर प्रेम करणाऱ्या कोल्हापूरकरांमुळे या शहराची क्रीडानगरी अशी ओळख बनली आहे.


सामग्री: इथं नरेंद्र मोदी हे रशिया आणि चीनच्या नेत्यांची भेट घेणार असल्याचं वृत्त आहे.

पण पाकिस्तानने त्यांच्या हवाई क्षेत्रातून विमान उड्डाणांसाठी बंदी घातल्यापासून आपल्या अडचणी वाढल्याचं बिश्केकमधल्या भारतीय विद्यार्थ्यांचं म्हणणं आहे.

पाकिस्तानातल्या बालाकोटवर भारताने हवाई हल्ले केल्यानंतर पाकिस्तानने त्यांच्या हवाई क्षेत्रातून उड्डाणांसाठी बंदी घातली आहे.

मोदी हे ओमान, इराणमार्गे बिश्केकला गेल्याचं वृत्त आहे. बीबीसीचे पत्रकार विनीत खरे यांनी बिश्केकमध्ये शिकणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांशी बातचित केली.

काश्मिरी विद्यार्थी मलिक सैफुल्लाह

माझं नाव मलिक सैफुल्लाह आहे आणि मी श्रीनगरचा राहणारा आहे. बिश्केकमधल्या किर्गिस्तान स्टेट मेडिकल युनिव्हर्सिटीमध्ये मी शिकतोय.

इथे जवळपास 1000 भारतीय विद्यार्थी आहेत. पण पाकिस्तानने हवाई क्षेत्र बंद करण्याची घोषणा केल्यापासून विद्यार्थी चिंतेत आहेत.

आम्हाला तिकीटं मिळतायत, पण एकतर्फी प्रवासाची किंमत आहे 500 अमेरिकन डॉलर्स. गेल्या वर्षी 500 डॉलर्सममध्ये दोन्ही बाजूचा प्रवास करता येत होता.

काहीजणांना तर गेल्यावर्षी 400 डॉलर्समध्येही तिकीटं मिळाली होती. ट्रॅव्हल एजंटकडे गेल्यावर तो म्हणतो, उद्या या. ऑनलाईनही तिकीटं मिळत नाहीत. घरचे पुन्हा पुन्हा फोन करतायत.

माझ्या (काश्मीर)मुळे भारत आणि पाकिस्तान एकमेकांशी लढतायत. आणि या दोन्ही देशांत गरीबी आहे.

SCO एक चांगली संधी आहे. यामध्ये असणारे चीन आणि रशियासारखे देश भारत- पाकिस्तान या दोघांनीही हे प्रकरण मिटवण्यासाठी दबाव आणू शकतात.

याचा त्रास कोणाला होतोय - तर काश्मीरी लोक आणि भारतीय लष्काराला. इथे बिश्केकमध्ये पाकिस्तानी आणि भारतीय मुलं गुण्यागोविंद्याने रहातायत.

जिथे ही परिषद होतेय, तिथं एक शांततापूर्ण प्रदर्शन करण्याचा आमचा विचार आहे. तुम्ही मजा करताय, पण आमचे हाल होतायत, हे सांगण्याचा आमचा प्रयत्न असेल. किमान आमचा विचार तरी करा.

मी मध्यमवर्गीय कुटुंबातला आहे. भारतात किंवा इतर दुसऱ्या कोणत्या तरी देशात एमबीबीएस करण्याएवढे पैसे आमच्याकडे नाहीत.

हा देश खूप स्वस्त आहे. ज्या मेडिकल डिग्रीसाठी भारतात 50 लाख लागतात, ती इथे 20 लाखांमध्ये मिळते.

इथे भारतासारखं चांगलं शिक्षण मिळत नसलं तरी शैक्षणिक वातावरण चांगलं आहे. बहुतेक मुलांनी बँकेकडून कर्जं घेतलेलं आहे. काही पालकांनी मुलांना त्यांच्या पीएफमधून पैसे काढून दिले आहेत.

इथे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन म्हणजेच SCOच्या बैठकीत सहभागी होण्यासाठी किर्गिस्तानची राजधानी बिश्केकमध्ये आहेत.


सामग्री: इथं मोठी ताकद असलेल्या एमआयएम पक्षानेही वर्चस्व कायम राखलंय. पण, भारतीय जनता पार्टीने लक्षवेधी कामगिरी करत 40 जागांचा आकडा ओलांडला आणि महत्त्वाचं म्हणजे सत्तारुढ तेलंगणा राष्ट्रीय समितीच्या मतांना खिंडारही पाडलं.

या निवडणूक प्रचारात भाजपने अमित शाह, योगी आदित्यनाथ, स्मृती इराणी आणि राष्ट्रीय अध्यक्ष जे. पी. नड्डा यांना उतरवलं होतं. पक्षाच्या बिग फोर म्हणवल्या जाणाऱ्या नेत्यांचा प्रचार आणि भाजपचा महापौर होणार ही अमित शाह यांची घोषणा. या पार्श्वभूमीवर भारतीय जनता पार्टीचं या निवडणुकीतलं यश बघितलं गेलं पाहिजे. जोरदार शक्तिप्रदर्शन केलेल्या भाजपने हैदराबादमध्ये केलेली कामगिरी खरंच यशस्वी म्हणायची का?

हैदराबाद महानगरपालिका निवडणूक आणि भाजपचं यश

हैदराबादमधल्या एका प्रचारसभेत एमआयएमचे असदुद्दिन ओवेसी एकदा म्हणाले होते, भाजपने फक्त डोनाल्ड ट्रंपना प्रचारात उतरवायचं बाकी ठेवलंय.

भाजपने प्रचाराचा असा धुराळा उडवून दिला की ओवेसींचं म्हणणं फारसं चुकीचं नव्हतं. अमित शाह, योगी आदित्यनाथ, जे. पी. नड्डा आणि स्मृती इराणी हे बिग फोर भाजप नेते प्रचारसभांसाठी हैदराबादमध्ये ठाण मांडून बसले होते. भाजपसाठी हा प्रचार नाही तर शक्ती प्रदर्शन होतं. अमित शहांनी तर घोषणा केली महापौर भाजपचाच होईल.

भाजपने इतकं महत्त्व दिलेल्या ग्रेटर हैदराबाद महानगरपालिकेच्या निवडणुकीत अखेर सत्तारुढ तेलंगणा राष्ट्रीय समितीला 56, एमआयएमला 42 आणि भाजपला 46 जागा मिळाल्या. यात भाजपच्या जागा उठून दिसतात कारण, मागच्या निवडणुकीत 5 जागा मिळवलेल्या आणि राज्यात आतापर्यंत फारसा जनाधार नसलेल्या पक्षाने केलेली ही कामगिरी आहे. अशावेळी या निवडणुकीतली भाजपची कामगिरी समाधानकारक म्हणायची का?

भाजपने जी तयारी या निवडणुकीसाठी केली होती. त्या मानाने पक्षाला मिळालेलं यश कमी आहे, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार अशोक वानखेडे यांनी व्यक्त केलं आहे.

त्यांच्या मते, ''दुब्बाका विधानसभा मतदारसंघात झालेल्या फेरनिवडणुकीत अलीकडेच भाजपने विजय मिळवला. हा मतदारसंघ राष्ट्र समितीचा पारंपरिक मतदारसंघ आहे आणि मुख्यमंत्री के. चंद्रशेखर राव यांच्या शेजारचा आहे. इथं मिळालेल्या विजयामुळे भाजपचा उत्साह दुणावला आणि त्यांनी हैदराबादमध्ये मोर्चेबांधणी सुरू केली. इथं पूर्ण जोर लावला.''

हिंदू-मुस्लीम मतांचं ध्रुवीकरण ही भाजपची रणनिती होती आणि त्यात ते 40% यशस्वी ठरले, असं वानखेडे यांना वाटतं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय जनता पार्टीने पुरेपूर जोर लावलेल्या आणि जोरदार शक्ति प्रदर्शन केलेल्या हैदराबाद मनपा निवडणुकीचा निकाल अखेर लागला आणि तेलंगणा राष्ट्रीय समितीने अपेक्षेप्रमाणे सर्वाधिक जागा मिळवत मनपा राखली.


सामग्री: इथं मोहर्रमचा नाल्या हैदर कलंदरसाहेब पीर पंजा आणि गणपती एकाच मंडपात विराजमान होतात. बाबूजामल तालीम हे हिंदू-मुस्लीम ऐक्याचं प्रतिक म्हणून ओळखलं जातं.

गणपतीसमोर आरती झाली की, बाबूजामल दर्ग्याच्या प्रवेशद्वारावरच्या गणपतीच्या प्रतिमेचीही आरती होते. कालगणनेनुसार ३२ वर्षांनंतर गणेशोत्सव आणि मोहर्रम एकत्र येतात.

शूट-एडिट आणि रिपोर्ट - राहुल रणसुभे

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोल्हापूरात बाबूजामल तालिम मंडळाचा गणेशोत्सव आणि मोहर्रम हे सण एकत्र साजरे होतात.


सामग्री: इथं लैंगिक शोषणाच्या घटना इतकी सामान्य बाब आहे की, या घटना म्हणजे दैनंदिन जीवनाचा एक भागच बनल्या आहेत, असंही या अहवालात म्हटलं आहे.

उत्तर कोरियाच्या 62 व्यक्तींशी बोलून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे. या व्यक्तींनी देश सोडला असून त्यांनी त्यांच्यासोबत घडलेल्या बलात्कार तसेच लैंगिक शोषणाच्या घटनांबद्दल सविस्तर महिती दिली आहे.

मनमानीपद्धतीनं होणार लैंगिक शोषण आणि दडलेल्या लैंगिक संस्कृतीचा चेहरा या अहवालाने उघड केला आहे, असं HRWचं म्हणणं आहे.

यामध्ये मुख्यत्वे पुरुषांकडून झालेल्या लैंगिक शोषणाचा समावेश आहे.

"ते आम्हाला एखाद्या खेळण्यासारखं समजतात. आम्ही त्यांच्या दयेवर जगत आहोत. कधी-कधी तर कारण नसताना आजही रात्री आम्ही रडतो, " असं 40 वर्षांच्या ओ जंग-ही यांनी या अहवालात सांगितलं आहे.

प्रत्येक बाबतीत गोपनीयता बाळगणाऱ्या उत्तर कोरियासारख्या देशातून अशी माहिती मिळवणं खूपच अवघड काम आहे आणि तिथून असे अहवाल खूपच कमी प्रमाणात येतात.

'माझं जीवन त्यांच्या हातात होतं'

"उत्तर कोरियात लैंगिक शोषण इतकी सामान्य गोष्ट झाली होती की यात काही चूक आहे, असं आम्हाला वाटत नव्हतं," असं काही महिलांनी म्हटलं आहे. लैंगिक शोषण दैनंदिन जीवनाचा एक भाग म्हणून तिथं स्वीकारलं आहे, असं काही महिलांनी सांगितलं.

लैंगिक शिक्षणाची कमी आणि अधिकारांचा चुकीचा वापर हे या मानसिकतेमागील कारण आहे, असं या अहवालात म्हटलं आहे. लैंगिक शोषण करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये उच्चपदस्थ अधिकारी, तुरुंगाचे गार्ड, पोलीस आणि सैनिकांचा समावेश आहे, असंही या अहवालात म्हटलं आहे.

जेव्हा एखादा अधिकारी एखाद्या महिलेची निवड करत असे तेव्हा त्याचं म्हणणं ऐकण्याशिवाय त्या महिलेकडे दुसरा पर्याय नसायचा.

असं एका महिलेसोबत झालं होतं. उत्तर कोरिया सोडताना या महिलेला पकडण्यात आलं होतं आणि पोलीस अधिकाऱ्यांनी त्यांची चौकशी केली होती.

पार्क युंग-ही नावाच्या महिलेनं सांगितलं की, "त्यानं मला एकदम जवळ बसवलं. तो नेहमी माझ्या पायांच्या मधोमध स्पर्श करत होता. माझं जीवन त्याच्या हातात होतं, त्यामुळे त्याला हवं ते मी करत होते. याशिवाय मी काय करू शकत होते?"

लैंगिक शोषणाच्या घटनांवर लक्ष द्यावं आणि याला एक गुन्हा समजावं, असा सल्ला HRWनं उत्तर कोरियाला दिला आहे.

2014मध्ये आलेल्या UNच्या अहवालातही उत्तर कोरियात सरकारकडून मानवी हक्कांचं उल्लंघन होत असल्याचं म्हटलं आहे. उत्तर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरातील महिला लैंगिक शोषणाविरुद्ध आवाज उठवत आहेत. #MeToo या मोहिमेच्या माध्यमातून अनेक महिलांनी लैंगिक शोषणाच्या घटनांबद्दल सोशल मीडियावर लिहिलं आहे. याताच उत्तर कोरियातील महिलांच्या लैंगिक शोषणांसंदर्भात Human Rights Watch (HRW)चा नवा अहवाल प्रसिद्ध झाला आहे. उत्तर कोरियातील सरकारी अधिकारी कोणत्याही शिक्षेची तमा न बाळगता महिलांचं लैंगिक शोषण करतात, असं या अहवालात म्हटलं आहे.


सामग्री: इथली एक स्त्री आज या जगात नसली तरी इथल्या कथांमधून, गाण्यांमधून, कवनांमधून जिवंत आहे. जगासाठी ती दरोडेखोर, डाकू होती. मात्र, इथल्या लोकांसाठी मदतीला धावून येणारी 'देवमाणूस' होती.

'खालच्या जातीतल्या' त्या स्त्रीने इथे दबदबा असणाऱ्या ठाकूरांना आव्हान दिलं होतं. याच गावात तिचा जन्म झाला. दरोडेखोर होऊन तिने ठाकूरांचा सूड घेतला. या सर्वांचं वर्णन इथल्या लोकगीतांमध्ये आढळतं. लग्नकार्य, सण-उत्सवात तिच्या शौर्याच्या गाथा गाण्याच्या रुपात गायल्या जातात.

तीन राज्यांमध्ये पसरलेला चंबळ परिसर

चंबळची ही विशाल ओसाड भूमी देशाच्या तीन राज्यांमध्ये पसरली आहे. राजस्थान, मध्यप्रदेश आणि उत्तर प्रदेश.

एकविसाव्या शतकात इथेही विकासकामं झाली. रस्ते बांधले गेले. मात्र, त्यामुळे परिसराचा कायापालट झाला म्हणायचं तर तसं काहीही घडलेलं नाही. इथली समाजाची घडी अजूनही तशीच आहे.

दुसरंच जग

दूर वाहणाऱ्या नदीच्या प्रवाहावर नजर टाकली तर ती सर्वकाही गिळंकृत करण्यासाठी सरसावलेल्या अजगरासारखी वाटते. इथे येऊन वेगळ्याच जगात आल्याचा भास होतो.

जिथे जिथे 'खालच्या जातीतल्या' स्त्रीवर 'वरच्या जातीतल्या' पुरूषाकडून बलात्कार झाल्याची बातमी येते, तेव्हा फूलनदेवीची आठवण झाल्याशिवाय राहत नाही.

फूलनप्रमाणे शस्त्र उचलण्याचा इशारा

उत्तर प्रदेशातल्या हाथरसमधल्या बलात्काराच्या घटनेचं उदाहरण घेता येईल. हाथरसमध्ये 19 वर्षांच्या एका दलित मुलीवर गावातल्या ठाकूरांकडून कथित बलात्कार करण्यात आला. त्यात तिचा मृत्यू झाला.

या घटनेचा निषेध करणाऱ्या अनेकांनी अत्याचार पीडित एखादी दलित मुलगी फूलनदेवीसारखं शस्त्रही उचलू शकते, असा इशारा दिला होता.

त्या घटनेविरोधात निघालेल्या मोर्चात, "आम्हाला न्याय मिळाला नाही तर आम्हाला फूलनदेवीप्रमाणे शस्त्रही उचलता येतं", अशा घोषणा दिल्या गेल्या.

हाथरस प्रकरणात यूपी पोलिसांनी रात्रीच्या अंधारात कुटुंबाच्या उपस्थितीशिवायच पीडितेवर अंत्यसंस्कार केले.

मात्र, हाथरस प्रकरणानंतर #dalitlivesmatter हा हॅशटॅग आणि सोशल मीडियावर संताप व्यक्त करून सगळेच पुढे निघून गेले. दुसऱ्या बातमीच्या शोधात.

आणि इकडे हाथरसमध्ये पीडित कुटुंबीयांची अजूनही सीबीआयकडून चौकशी सुरू आहे आणि आरोपी गजाआड आहेत. पीडित कुटुंबाच्या घराबाहेर CRPF चे जवान तैनात आहे. मात्र, सीबीआय अहवाल कधी सादर करणार, याची माहिती कुणालाच नाही.

1980च्या दशकाच्या सुरुवातीला फूलन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

या संपूर्ण परिसरात एक विचित्र साधेपणा आहे. संध्याकाळी चंबळ नदीकाठी उभे राहिलात की हा साधेपणा अंगावर येतो. या ओसाड परिसराला भेदत जाते ती चंबळ नदी.


सामग्री: इथली मुलं अन्नाअभावी रस्त्यावर बाहेर पडली आहेत. अनेकांच्या कुटुंबात अन्नावरून मारहाणीचे प्रकार घडत आहेत. अन्नासाठी ही मुलं आणि इथले नागरिक कचराकुंड्यांवर फिरत आहेत. तर, मारिया नावाच्या एका महिलेनं आपल्या पाच मुलांपैकी 3 जणांना दत्तक देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

बोटावर मोजता येतील इतकेच आंतरराष्ट्रीय पत्रकार व्हेनेझुएलामध्ये पोहचू शकले आहेत. त्यापैकी एक आहेत बीबीसीचे व्लादिमिर हर्नांदेज. त्यांचाच हा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्हेनेझुएलात गरिबीनं हजारो लोकांना अक्षरशः रस्त्यावर आणलं आहे. एका अहवालानुसार, इथले 90 टक्के लोक दारिद्र्यात जगत आहेत. विरोधाभास असा की, व्हेनेझुएलाकडे जगातले सगळ्यांत मोठे तेलसाठे आहेत.


सामग्री: इथल्या उत्तर भारतीयांच्या मतांसाठी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांना भाजपनं प्रचारात उतरवलं. त्यामुळे इथल्या उत्तर भारतीयांना चुचकारण्यासाठी तसंच उत्तर भारतीय विरुद्ध मराठी असा संघर्ष उभा राहिल्यास, त्याचा फायदा कोणाला होऊ शकतो, याची चाचपणी बीबीसीनं केली. त्यासाठी आम्ही काही विश्लेषक, पत्रकार आणि अभ्यासकांशी चर्चा केली.

या मतदारसंघात उत्तर भारतीयांचं सर्वाधिक प्राबल्य असल्याने सर्व राजकीय पक्षांचं या मतदारसंघावर विशेष लक्ष आहे. म्हणून उत्तर भारतीयांना चुचकारण्यासाठीच उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांची विरारमध्ये सभा ठेवण्यात आली होती. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी देखील याच मतदारसंघात प्रचारसभा घेतली.

'शिवसेना अफझलखान'

योगी आदित्यनाथ यांनी देखील या सभेत शिवसेनेवर टीका केली. शिवसेना शिवाजी महाराजांचं नाव घेऊन अफजल खानाचं काम करत आहे. शिवसेनेनं वनगा यांना उमेदवारी देऊन भाजपच्या पाठीत खंजीर खुपसल्याचंही आदित्यनाथ सभेत म्हणाले. तर, आदित्यनाथ म्हणजे भाड्याचे प्रचारक असल्याचा पलटवार उद्धव ठाकरे यांनी त्यांच्या सभेत केला.

योगी आदित्यनाथ यांना निवडणूक प्रचारात उतरवण्यामागे भाजपची नेमकी कोणती रणनीती आहे? हा प्रश्न बीबीसीनं राजकीय विश्लेषकांपुढे उपस्थित केला. यावर बोलताना 'द हिंदू' वृत्तपत्राचे पत्रकार अलोक देशपांडे सांगतात की, "भाजपनं मतदारसंघानुसार जात आणि भाषेच्या आधारावर रणनीती आखली आहे. योगी आदित्यानाथ यांची सभा त्याच रणनीतीचा भाग होता. यातून मराठी आणि उत्तर भारतीय असा संघर्ष उभा राहून त्याचा फायदा भाजपला होऊ शकतो."

"भोजपुरी अभिनेते आणि दिल्ली भाजपचे अध्यक्ष मनोज तिवारी यांची प्रचारफेरी नालासोपारा येथील उत्तर भारतीयांच्या वस्तीतून आयोजित करण्यात आली होती. शिवाय सध्या उत्तर प्रदेशातील बनासर पट्ट्यातील आमदार आणि नेते शहरी मतदारसंघात ठाण मांडून बसले आहेत."

पालघर लोकसभा मतदारसंघाची विभागणी शहरी आणि ग्रामीण नव्हे तर शहरी आणि आदिवासी अशी होते. जास्तीत जास्त मतदार शहरी भागात असून त्यामध्ये उत्तर भारतीय आणि गुजराती मतदारांचा मोठ्या प्रमाणात समावेश होतो. या मतदारांना आपल्या बाजूने वळवण्याचा डाव भाजपने आखल्याचं मत आलोक देशपांडे यांनी नोंदवलं.

वनगा कुटुंबीयांना सापत्न वागणूक

चिंतामण वनगा यांच्या निधनानंतर कुटुंबीयांना दिलेली सापत्न वागणूक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पालघर लोकसभा मतदारसंघातील पोटनिवडणुकीला चांगलाच राजकीय रंग चढलेला पाहायला मिळत आहे. भाजप आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षांनी ही निवडणूक प्रतिष्ठेची केली आहे.


सामग्री: इथल्या एका गावातल्या मुस्लीम कुटुंबाने एक, दोन नव्हे तर तब्बल 40 वर्ष एका अनोळखी, मानसिकरित्या दुर्बल हिंदू महिलेला आपल्या घरात ठेवून त्यांचा सांभाळ केला आणि अखेर त्यांच्या कुटुंबाला शोधून काढलं.

17 जून रोजी दुपारी जवळपास अडीच वाजता कोटातला गावातल्या एका तीन खोल्यांच्या घरासमोर गर्दी जमली होती.

घरासमोरच्या जांभळाच्या झाडाखाली अनेकजण एक गाडी येण्याची वाट बघत उभे होते.

लाल रंगाच्या गाडीला महामार्गापासून जवळपास एक किलोमीटर दूर असलेल्या गावातलं हे घरं शोधायला वेळ लागला नाही आणि अडचणही आली नाही. गाडी गावात येताच गावकऱ्यांनीच त्या घराचा रस्ता दाखवला.

हे घर दिवंगत नूर खान यांचं आहे. नूर खान आधी दगड नेणारे ट्रक चालवायचे आणि गावात दोन खोल्यांच्या भाड्याच्या घरात रहायचे. पुढे त्यांनी हे घर बांधलं. इथे त्यांचा मुलगा इसरार आई आणि इतर कुटुंबीयांसोबत राहतात.

तिकडे गाडीतून उतरणाऱ्या प्रत्येकाकडे गावातल्यांचं लक्ष लागून होतं.

कारमधून नागपूरमधल्या वर्धमान नगरमध्ये रहाणारे पृथ्वी भैय्यालाल शिंगणे, त्यांच्या पत्नी आणि मित्र रवी उतरले आणि घरात गेले.

आता खोलीतही बरेच लोक होते. याच खोलीत 90 वर्षांच्या आजीही बसल्या होत्या. त्यांना त्यांची जन्मतारीखही आठवत नाही आणि कुटुंबातलंही कुणी आठवत नाही.

गावात त्यांना 'अच्छन मावशी' म्हणून सगळे ओळखतात. तब्बल 4 दशकांनंतर त्या त्यांच्या कुटुंबीयांना भेटणार होत्या.

ही कहाणी आहे 40 वर्षांपूर्वी नागपुरातून बेपत्ता झालेल्या पंचूबाई यांची.

फ्लॅश बॅक - जानेवारी, 1979

पुढची कहाणी ट्रक ड्रायव्हर नूर खान यांचे चिरंजीव इसरार यांच्याकडून ऐका.

"माझ्या जन्माच्या थोड्या दिवसांनंतरची ही गोष्ट आहे. एक दिवस अब्बा ट्रक चालवत दामोह बस स्टँड समोरून जात होते. तेवढ्यात त्यांचं लक्ष जमिनीवर बेशुद्धावस्थेत पडलेल्या एका महिलेकडे गेलं."

आपल्या अब्बांकडून ऐकलेली गोष्ट इसरार सांगत होते.

"जवळ गेल्यावर कळलं की त्या महिलेला मधमाशा चावल्या होत्या. ट्रकमध्ये बसलेल्या इतर मजुरांच्या मदतीने अब्बांनी त्यांना घरी आणलं. तेव्हापासून अच्छन मौसी आमच्यासोबतच आहेत."

पंचूबाईंना घरी घेऊन येणारे नूर खान

गेल्या 40 वर्षांत नूर खान यांनी पंचूबाई यांच्या कुटुंबाला शोधण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्यांना मानसिक आजार होता. शिवाय, त्यांना फक्त मराठी बोलता येत होतं. त्यामुळे त्या घरचा पत्ताही नीट सांगू शकत नव्हत्या....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुरातत्त्व विभागाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या मध्य प्रदेशातल्या बुंदेलखंडमधल्या दामोह जिल्ह्याने धार्मिक सलोख्याचं उत्तम उदाहरण घालून दिलं आहे.


सामग्री: इथल्या धर्मगुरूंचा या महिलांच्या खेळण्याला विरोध आहे.

"लोक म्हणतात आम्ही चांगल्या घरातल्या मुली नाही आहोत कारण चांगल्या घरातल्या असतो तर आमच्या आईवडिलांनी आम्हाला असं बाहेर खेळू दिलं नसतं," फुटबॉल खेळाडू रान्या सांगते.

पण सततच्या विरोधाने या मुलींचं मनोधैर्य खचलेलं नाही.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सुदानमध्ये महिला फुटबॉलपटूंना विरोध होतोय. महिला खेळतात म्हणून त्यांना शिवीगाळही होतेय.


सामग्री: इथल्या सरकारी दवाखान्यात 15 सप्टेंबरला या बाळाचा जन्म झाला होता. हे बाळ दोन दिवसांतच दगावल्याची माहिती या कुटुंबीयांच्या शेजाऱ्यांनी बीबीसीला दिली. "चार पायांसोबतच दोन लिंग असल्याने ते शी-शू करू शकत नव्हतं," अशी माहिती त्यांनी दिली. संबंधित आईचे सोनोग्राफी रिपोर्ट नॉर्मल होते, असंही त्यांनी सांगितलं.

आजार की आश्चर्य?

भारतात अशा बाळांना वेगवेगळ्या पद्धतीने बघितलं जातं. कुणी त्यांना शुभ मानतात कुणी अशुभ, तर कुणी त्याला दैवी मानतात. मात्र अशा बाळांचा जन्म खरंच काही दैवी प्रकार आहे की हा आजार आहे?

मॅक्स हॉस्पिटलचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. कपिल विद्यार्थी म्हणतात की यात काहीच आश्चर्य नाही.

खरंतर अशा घटना या जुळ्या मुलांशी संबंधित असतात. आईच्या गर्भात बीज आल्यानंतर अनेक समस्या उद्भवू शकतात. गर्भात जर जुळी मुलं असतील आणि ती पूर्ण विकसित होऊ शकली नाही, तर अशा समस्या निर्माण होतात.

"अशा प्रकारांमध्ये स्त्रीबीजाचा जेवढा भाग जोडलेला असतो तेवढा विकसित न होता उर्वरित भागाची वाढ होते आणि शरीराचे इतर अवयव तयार होतात. म्हणजेच स्त्रीबीज पूर्णपणे वेगळं झालं नाही तर बाळ जन्मल्यावर त्यांचे काही अवयव जोडले गेलेले असू शकतात."

ते म्हणतात, "आईच्या गर्भात एका स्त्रीबीजीचे दोन पूर्णपणे वेगळे भाग झाले तर जुळी मुलं होतात. आणि जर स्त्रीबीज पूर्ण विभाजित नाही झालं तर दोन प्रकारची जुळी मुलं होऊ शकतात."

दोन प्रकारची जुळी मुलं

मॅक्स हॉस्पिटलचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. पी. धर्मेंद्र म्हणतात की गोरखपूरमध्ये जन्माला आलेलं बाळ हे 'पॅरासेटिक ट्विन' आहे. सोप्या शब्दात समजून सांगताना डॉ. धर्मेंद्र म्हणतात, "जुळी मुलं होणार होती. मात्र काही कारणांमुळे त्यांची पूर्ण वाढ होऊ शकली नाही. त्यांच्या शरीरातील काही अवयवांचीच पूर्ण वाढ झाली. अशाप्रकारे पूर्ण वाढ न झाल्यमुळे एकाच बाळाचे जास्तीचे अवयव बनले."

याच पद्धतीचे 'कन्जाइंड ट्विन'सुद्धा असतात. अशा बाळांची वाढ तर पूर्ण होते. मात्र त्यांच्या शरीरातला एक भाग किंवा काही भाग जोडलेला असतो.

दोन्ही प्रकारच्या जुळ्या बाळांमध्ये ऑपरेशन करून त्यांना वेगळं करावं लागतं.

बाळांच्या शरीराच्या खालचा भाग जोडला गेला असेल तर ऑपरेशनने तो वेगळा करता येतो. पण पाठीच्या कण्याचा भाग जोडला असेल तर मात्र  ही शस्त्रक्रिया कठीण असते, असं ते सांगतात.

यावर उपचार काय?

आईच्या गर्भात असं बाळं वाढत असेल तर त्याची आधीच माहिती मिळू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशात चार पाय आणि दोन लिंग असलेलं बाळ जन्माला आलं होतं. मात्र जन्माच्या दोनच दिवसांत ते दगावलं. गोरखपूरमधील सहजनवा गावातली ही घटना आहे. पण असं का होतं? यामागं नेमकं विज्ञान काय आहे?


सामग्री: इथिओपियाच्या दुतावासाबाहेर या सगळ्या जणी ठाण मांडून बसल्या आहेत.

कोव्हिड-19 चा संसर्ग रोखण्यासाठी जाहीर केलेल्या लॉकडाऊनमुळे अर्थव्यवस्था खालावली आणि आता त्यांचे मालक त्यांना पगारच देऊ शकत नाहीयेत. त्यामुळे हातात काम नाही आणि आपल्या देशात परत जाऊ शकत नाही, अशी या महिलांची अवस्था झाली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इथिओपियामधून बैरुतमध्ये घरकामासाठी आलेल्या महिलांची परिस्थिती सध्या बिकट झाली आहे.


सामग्री: इथिओपियातील या विद्यार्थिनीची कहाणी प्रचंड शोकात्म आहे.

एक सैनिक तिच्यावर बलात्कार करण्याच्या प्रयत्नात होता, तेव्हा स्वतःला वाचवण्याच्या खटपटीमध्ये तिला स्वतःचा हात गमवावा लागला, असं या विद्यार्थिनीने बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. तिच्या आजोबांवर स्वतःच्या नातीशी शारीरिक संबंध ठेवण्यासाठी सक्ती केली गेली.

या विद्यार्थिनीचं वय साधारण 18 वर्षं आहे. तिचं नाव आम्ही इथे नोंदवत नाही आहोत. गेले दोन महिने ती इथिओपियाच्या उत्तरेतील टिग्रे प्रांतामध्ये एका रुग्णालयात उपचार घेते आहे. हळूहळू तिची तब्येत सुधारतेय.

टिग्रेमधील संघर्षाची सुरुवात नोव्हेंबर 2020मध्ये झाली. या प्रांतातील सत्तारूढ टीपीएलएफ या पक्षाला हटवण्यासाठी देशाचे पंतप्रधान अबी अहमद यांनी आक्रमक मोहीम सुरू केली. त्यानंतर टीपीएलएफच्या कार्यकर्त्यांनी सरकारी सैन्याचे तळ काबीज केले. ट्रिगेमध्ये सुरू झालेल्या या संघर्षामध्ये या 18 वर्षीय विद्यार्थिनीसह इतर अनेक विद्यार्थी-विद्यार्थिनींची स्वप्नं होरपळून गेली.

यातील बहुतांश मुलंमुली आपल्या गावातील दुसऱ्या लोकांसह डोंगराळ भागांकडे पळून गेली. यानंतर अबी अहमद यांनी टिग्रेची राजधानी मेकेल ताब्यात घेऊन आपल्या विजयाची घोषणा केली. सरकारी सैन्याने 29 नोव्हेंबरला इथे वर्चस्व प्रस्थापित केलं.

दरम्यान, टीपीएलएफच्या ज्या कार्यकर्त्यांनी शरण यायला नकार दिला, त्यांना लक्ष्य करणारी मोहीम सैन्यदलांनी उघडली. या मोहिमेमध्ये टिग्रेतील रहिवाशांच्या मानवाधिकारांचा भंग करणाऱ्या अनेक घटनाही समोर आल्या. परंतु, सरकारी अधिकारी हे आरोप फेटाळून लावतात.

वर उल्लेख आलेली शालेय विद्यार्थिनी आणि तिचे आजोबा अजूनही गावातील आपल्या घरात राहतात. त्यांचं घर अबीय अदी गावामध्ये आहे. हे गाव मेकेलच्या पश्चिमेला सुमारे 96 किलोमीटरांवर आहे. तिथून ते हलूही शकले नाहीत, कारण कुठेही दूर जाण्यासाठी प्रवास करणं अवघड होतं.

तीन डिसेंबर रोजी घडलेल्या घटनेबद्दल ही किशोरवयीन मुलगी म्हणाली- इथिओपियाई सैन्याचा गणवेश घातलेला एक सैनिक त्यांच्या घरात घुसला. तो सतत टिग्रेमधील बंडखोरांबद्दल प्रश्न विचारत होतो. यानंतर सैनिकाने त्यांच्या घराची छाननी केली आणि घरात कोणी सापडलं नाही तेव्हा या मुलीला पलंगावर झोपायचा आदेश दिला. त्यानंतर त्याने चारही दिशांना गोळीबार सुरू केला.

ही मुलगी सांगते, "त्याने माझ्या आजोबांना माझ्याशी शारीरिक जवळीक करायला सांगितली. हे ऐकल्यावर माझे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इशारा: हा वृत्तान्त आपल्याला विचलित करण्याची शक्यता आहे


सामग्री: इथियोपिया इथं विमान कोसळल्यानंतर मदतकार्य राबवण्यात येत आहे.

हा अपघात स्थानिक वेळेनुसार रविवारी सकाळी 8.44 वाजता झाला. मृतांत 32 केनियन, 18 कॅनडेयिन, 8 अमेरिकन, 4 भारतीय आणि 6 ब्रिटिश नागरिकांचा समावेश आहे.

इथोपियन एअरलाइन्सचं बोइंग 737 Max 8 हे विमान इथियोपियाची राजधानी आदिस अबाबाहून केनियाची राजधानी नैरोबीकडं जात होतं. त्यावेळी राजधानीपासून 60 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या बिशोफ्टू या शहरानजीक हे विमान कोसळलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

अपघात झालेलं इथियोपिया बोइंग 737 विमान हे अगदी नवीन होतं. विमान कंपनीनं ते विमान 4 महिन्यांपूर्वीच घेतलं होतं.

हवाई वाहतूक तज्ज्ञ अलेक्स माकेराश यांच्या मते विमानानं उड्डाण घेतल्यावर 6 मिनिटानंतर रडारवरून गायब झालं.

इथियोपियन एअरलाइन्सचे विमान कोसळल्यावर सर्व प्रश्नांचा रोख अमेरिकन विमान निर्मिती कंपनी बोइंगकडे वळला आहे. गेल्या पाच महिन्यांमधील विमान अपघाताची ही दुसरी घटना आहे.

कसा झाला अपघात?

इथियोपियन एअरलाइन्सने याबाबत सांगितलं, स्थानिक वेळेनुसार सकाळी 8.44 मिनिटांनी हे विमान कोसळले. अदिस अबाबा इथून सुटल्यावर केवळ 6 मिनिटांनी विमान कोसळले. राजधानीपासून आग्नेयेस 60 किमी अंतरावरील बिशोफ्तू गावाजवळ या विमानाला अपघात झाला. तसेच वैमानिकाने काही अडचणी कळवल्या होत्या आणि अदिस अबाबाला माघारी येण्याची परवानगी मागितली होती असंही या विमान कंपनीने सांगितलं आहे.

विमान अपघाताच्या कारणांचा विचार आता सुरू झाला आहे. याबाबत विमान कंपनीचे CEO तेवोल्ड गेब्रामरियम यांनी माध्यमांशी बोलता सांगितलं, "अशा स्थितीत कोणतीच शक्यता आम्ही नाकारू शकत नाही."

इथे दृश्यता ही चांगली होती, असं सांगण्यात येत असून पण विमानाची व्हर्टिकल स्पीड अस्थिर होता, असं एअर ट्रॅफिक मॉनिटरने सांगितलं. वरिष्ठ कॅप्टन यारेद गेटाचेव असं वैमानिकाचं नाव होतं. त्यांना विमान उडवण्याचा 8,000 तासांचा अनुभव होता, असं विमान कंपनीने स्पष्ट केलं आहे.

काय माहिती उपलब्ध आहे?

हा अपघात कसा घडला, याची माहिती उपलब्ध नाही. पण वैमानिकाने काही समस्या उद्भवल्याची माहिती दिली होती आणि राजधानीकडे परतावं लागेल, असं म्हटलं होतं. इथियोपियन एअरलाईन्सचे सीईओ टेवोल्ड जेब्रेमारियम यांनी सांगितलं की, "या क्षणी आपण कोणतीही शक्यता नाकारता येत नाही. आंतरराष्ट्रीय नियमांनाचा विचार करता तपास पूर्ण होईपर्यंत कोणताही निष्कर्ष काढता येणार नाही."...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इथियोपियातील अपघातग्रस्त विमानातील ब्लॅक बॉक्स शोधण्यात सोमवारी यश आलं आहे. रविवारी झालेल्या अपघातामध्ये 157 ठार झाले होते, यात 149 प्रवाशी आणि 8 कर्मचारी यांचा समावेश होता.


सामग्री: इथियोपिया म्हटलं, की तुमच्या नजरेसमोर काय येतं? एक प्राचीन संस्कृती, कॉफीचा शोध लागला तो देश आणि जगातलं कुठलंही मॅरेथॉन जिंकणारे धावपटू असं उत्तर अनेकजण देतील. पण पूर्व आफ्रिकेतला हा देश एक प्रादेशिक सत्ता आणि व्यापाराचं मोठं केंद्रही आहे.

सध्या मात्र हा देश चर्चेत आहे, तो तिथल्या अंतर्गत संघर्षामुळे. या संघर्षाच्या दोन टोकांशी आहेत इथियोपियाचे पंतप्रधान अ‍ॅबी अहमद अली आणि तिग्रेमधली तिग्रे पिपल्स लिबरेशन फ्रंट ही संघटना.

 इथियोपियात नेमकं काय होत आहे, सगळं जग या संघर्षावर का नजर ठेवून आहे आणि भारतासाठी तिथली शांतता महत्त्वाची का आहे?

नोबेल पुरस्कार ते यादवी युद्धाचं सावट

अ‍ॅबी अहमद अली 2018 साली इथियोपियाचे पंतप्रधान बनले, तेव्हापासूनच त्यांनी शेजारील देश एरिट्रियाशी इथियोपियाचे संबंध सुधारण्यावर भर दिला. परिणामी दोन्ही देशांमधला वीस वर्षांपासूनचा संघर्ष मिटवण्यात त्यांना यश आलं. याच कामगिरीसाठी अ‍ॅबी अहमद यांना 2019 साली नोबेल शांतता पुरस्कारानं गौरवण्यात आलं होतं.

अ‍ॅबी अहमद अली

फक्त एरिट्रियाच नाही, तर या प्रदेशातल्या आंतरराष्ट्रीय संबंधांमध्ये इथियोपिया तेव्हापासून इथियोपियाचं महत्त्व वाढलं आहे.

देशांतर्गत वेगवेगळ्या गटांमधले संघर्ष मिटवण्यासाठीही अ‍ॅबी अहमद यांनी काही राजकीय सुधारणा आणल्या. पण काही गटांनी त्याला विरोध केला आहे. याच विरोधाची परिणती तिग्रेमधल्या सशस्त्र संघर्षात झाली आहे.

तिग्रे संकट काय आहे?

इथियोपियात संघराज्य पद्धतीची व्यवस्था आहे, आणि त्या अंतर्गत देशातले महत्त्वाचे समुदाय त्यांच्या स्वतःच्या प्रांतांचा कारभार पाहतात.

तिग्रे हा इथियोपियाच्या उत्तर भागातला प्रांत असून, तिथे तिग्रे पीपल्स लिबरेशन फ्रंट (TPLF) या संघटनेची सत्ता आहे. 2018 साली ओमाहा समुदायाचे अ‍ॅबी अहमद पंतप्रधान होईपर्यंत इथियोपियाच्या केंद्र सरकारमध्ये आणि सैन्यातही काळ TPLFचं वर्चस्व होतं.

पण अ‍ॅबींनी आणलेल्या बदलांचा या संघटनेवरही परिणाम झाला. त्यात तिग्रेमधल्या निवडणुकीवरून निर्माण झालेल्या मतभेदांची भर पडली.

अ‍ॅबी अहमद ज्या आघाडीचं नेतृत्व करतात, ती पाच वर्ष सत्तेत असून, देशात यंदा ऑगस्टमध्ये सार्वत्रिक निवडणुका होणार होत्या. पण कोव्हिडच्या साथीचं कारण देत, अ‍ॅबी अहमद यांनी देशातल्या सगळ्या निवडणुका पुढे ढकलल्या.

तिग्रे संकट

पण अहमद यांचा कार्यकाल संपला असल्याची भूमिका TPLF नं घेतली आणि त्यांचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेले काही आठवडे इथियोपियाच्या उत्तर भागातल्या तिग्रे प्रांतात गृहयुद्धासारखी परिस्थिती आहे.


सामग्री: इथून दोन किलोमीटर दूर नक्षलग्रस्त गडचिरोली जिल्ह्यातल्या वडसा गावावर दुःखाचं सावट आहे. याच गावात प्रमोद भोयर यांचं घर आहे. घरात बरीच गर्दी जमलीय.

1992च्या सप्टेंबर महिन्यातही कुरखेडामध्ये नक्षलवाद्यांनी अशाच प्रकारचा एक स्फोट घडवून आणला होता. त्या स्फोटात या गावाने प्रदीप भोयर यांना गमावलं होतं.

प्रदीप महाराष्ट्र पोलिसात शिपाई होते आणि प्रमोदसुद्धा.

2 वर्षांपूर्वी झालं होतं लग्न

योगायोग म्हणजे प्रदीप हे प्रमोद यांचे काका होते. ही करुण कथा इथंच संपत नाही. प्रमोद यांच्या कुटुंबात दोन वर्षांपासून एकामागोमाग एक मृत्यू होत आहेत. आधी त्यांचे वडील महादेवजी आणि त्यानंतर भाऊ रवींद्र यांचा मृत्यू झाला.

प्रमोद यांचं दोन वर्षांपूर्वीच लग्न झालं होतं. तीन महिन्यांपूर्वी त्यांना जुळी मुलं झाली. पण, त्यातलं एक बाळ जन्मताच दगावलं.

1 मे रोजी ते नेहमीप्रमाणे घरून कामावर जायला निघाले. मात्र, यानंतर ते घरी कधीच परत येणार नाहीत, याची त्यांना कल्पनाही नव्हती.

प्रमोद भोयर यांची पत्नी.

गुरूवारी त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार करण्यात आले. त्यादिवशी वडसा गावातल्या शोकाकुल गावकऱ्यांनी आपली सर्व दुकानं बंद ठेवली आणि अंत्यदर्शनासाठी गर्दी केली.

घरी प्रमोद यांच्या आईवर तर दुःखाचा डोंगर कोसळलाय. आधी पती आणि त्यानंतर दोन तरणीताठी पोरं गमावल्याचं दुःख आता त्यांच्या सहनशक्तीच्या पलीकडे गेलंय.

त्यांना काही विचारण्याची माझीही हिम्मत झाली नाही. काही वेळाने स्वतःला थोडं सावरून त्या म्हणाल्या, "आता आमचं काय होणार? आमच्या घरात आता कुणीच कमावणारं नाही."

आत स्वयंपाकघरात प्रमोदच्या पत्नीला शेजारपाजारच्या बायकांनी गराडा घातला होता. त्या त्यांना धीर देत होत्या. त्यांच्या मांडीतलं तीन महिन्यांचं बाळही मोठमोठ्याने रडत होतं. त्यांना राहून राहून चक्कर येत होती.

...मग चूक कुणाची?

घरी प्रमोद यांचे मित्रही आले होते. ते सांगत होते, "आदल्या दिवशीच आम्ही प्रमोदला म्हटलं होतं, पम्या बरेच दिवस झाले तू सुट्टी घेतलेली नाही. आता महिनाभराची सुट्टी घे. दुसऱ्या दिवशी रजेचा अर्ज करणार असल्याचं तो म्हणाला होता. पण, आमचा पम्या आता कधीच परत येणार नाही. त्याने या जगातूनच कायमची सुटी घेतलीय."

प्रमोद भोयर यांचे मित्र.

विजय मेश्राम प्रमोद यांचे भावोजी आहेत आणि जवळच राहतात. घाटावर ते आणि प्रमोदच्या गल्लीतली मंडळी जमली आहेत. ते एकमेकांशी बोलत आहेत....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रमोद आता कधीच परतणार नाहीत. शुक्रवारी त्यांच्या मित्रांनी त्यांच्या अस्थी वैनगंगा नदीत विसर्जित केल्या. घाटावर जमलेले मित्र आणि आप्तेष्ट प्रमोद भोयर यांना अखेरचा निरोप देत होते.


सामग्री: इथून पुढे इराण, अमेरिका संबंध आणखी बिघडतील का? पश्चिम आशियात युद्धाचे ढग जमतील का? आणि महत्त्वाचं म्हणजे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती वाढून भारतावर याचा विपरित परिणाम होईल का? जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिका आणि इराण संघर्ष पुन्हा एकदा भडकलाय. अमेरिकेनं केलेल्या हवाई हल्ल्यात इराणचे लोकप्रिय लष्करी कमांडर कासिम सुलेमानी ठार झालेत.


सामग्री: इथून सुटका झालेले आणि कझाकस्तानमध्ये परत आलेले मुस्लीम लोक सांगतात की त्यांचा छळ आणि बुद्धीभेद केला गेला. कझाक, विगर आणि इतर मुस्लीम अल्पसंख्याक गेली अनेक शतकं चीन-कझाकस्तानच्या सीमेवरच्या प्रदेशांमध्ये राहतायत.

पण आता चीनवर आरोप होतोय की ते आपल्या कझाक शेजाऱ्यांना डांबून ठेवतायत. बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिसचा हा रिपोर्ट.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

बीबीसी इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

2017 पासून चीनच्या कुप्रसिद्ध रिएज्युकेशन कॅम्प्समध्ये हजारो कझाक मुस्लिमांना डांबून ठेवलं गेलंय.


सामग्री: इथे गेल्या 33 वर्षांपासून काम करणारे जॉर्ज आजही या दफनभूमीची देखभाल करतात. मेक्सिकोमध्ये ड्रग्जच्या आहारी गेल्यामुळे अनेकांच्या हत्या झाल्या आहेत. यातल्या अनेकांचं दफन इथे करण्यात आलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मेक्सिकोमधल्या कुलिआकॅनमध्ये सरकार मान्यता नसलेली एक दफनभूमी आहे. ही दफनभूमी अत्याधुनिक असून त्यांना बुलेटप्रुफ काचा, आतमध्ये AC आणि सॅटेलाईट TV आहेत.


सामग्री: इथे दाखल करण्यात आलेल्या रुग्णांचं म्हणणं आहे की 12 एप्रिलआधी कोरोनाग्रस्त सर्व रुग्णांना एकाच वॉर्डमध्ये ठेवलं होतं. मात्र, आता हिंदू आणि मुस्लीम रुग्णांना वेगवेगळ्या वॉर्डमध्ये पाठवण्यात आलं आहे.

 या हॉस्पिटलच्या C4 वॉर्डात आता केवळ मुस्लीम रुग्णं आहेत. मात्र, 12 एप्रिलआधी आलेल्या सर्व रुग्णांना A4 वॉर्डमध्ये ठेवलं होतं, असं इथं दाखल करण्यात आलेल्या एका 19 वर्षीय रुग्णानं सांगितलं

तर, 12 एप्रिलच्या रात्री मुस्लिम रुग्णांना दुसऱ्या वॉर्डात अधिक चांगल्या सोयी असल्याचं सांगत तिकडे शिफ्ट व्हायला सांगितलं. मात्र, हिंदू रुग्णांना तिथेच ठेवलं, असं दुसऱ्या एका रुग्णानं बीबीसीशी फोनवर माहिती देताना सांगितलं.

C4 वॉर्डमधल्या एका रुग्णाने फोनवरून बोलताना सांगितलं की त्यांनी आणि इतरही काही रुग्णांनी याचं कारण विचारलं. मात्र, समाधानकारक उत्तर मिळालं नाही.

C4 वॉर्डमध्ये एकही हिंदू रुग्ण नव्हता. त्यामुळे हा निर्णय धर्माच्या आधारावर घेण्यात आल्याचं आपल्याला नंतर कळल्याचं या रुग्णांचं म्हणणं आहे.

याच वॉर्डातल्या आणखी एका रुग्णाने बीबीसीला सांगितलं, "संपूर्ण C4 वॉर्डात केवळ मुस्लीम रुग्ण आहेत."

मात्र, अहमदाबाद सिव्हिल हॉस्पिटलचे मेडिकल सुप्रिटेंडंट डॉ. जी. एच. राठोड यांनी धर्माच्या आधारावर रुग्णांना वेगळं ठेवण्यात आल्याच्या बातमीचं खंडन केलं आहे. उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांनी रुग्णांच्या आरोग्याची स्थिती बघून हा निर्णय घेतल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

याआधी डॉ. राठोड यांनी इंडियन एक्सप्रेस वृत्तपत्राला एक मुलाखत दिली होती. त्यात ते म्हणाले आहेत की सरकारी आदेशानंतर हिंदू-मुस्लीम वॉर्ड बनवण्यात आले आहेत.

मुस्लिम कार्यकर्ते दानिश कुरैशी यांनी हॉस्पिटलमध्ये दाखल असलेल्या त्यांच्या एका मित्राने दिलेल्या माहितीच्या आधारे सांगितलं की हॉस्पिटलमधल्या काही हिंदू रुग्णांनी आरोग्य कर्मचाऱ्यांकडे तक्रार केली होती की त्यांना मुस्लीम रुग्णांसोबत राहाणं सुरक्षित (कम्फर्टेबल) वाटत नाही.

आणखी एक मुस्लीम नेते इकराम मिर्जा यांनी सांगितलं की असं होण्यामागचं कारण म्हणजे, 'लोकांना आमच्यासोबत रहायचं नाही आणि सरकार अशा घटनाविरोधी आणि लोकशाहीविरोधी मार्गाने लोकांना वेगळं करून त्यांची बाजू घेत आहे.'

डॉ. राठोड यांनी मात्र, हे आरोप बिनबुडाचे असल्याचं म्हटलं आहे. गुजरात सरकारच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभागानेही त्यांच्या ट्वीटर हँडलवरून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

धर्माच्या आधारावर कोरोनाच्या रुग्णांना वेगवेगळ्या वॉर्डमध्ये ठेवण्यात येत आहे, असा आरोप अहमदाबाद सिव्हिल हॉस्पिटलवर करण्यात आला आहे.


सामग्री: इथे परतणाऱ्या कासवांची संख्या तर वाढली आहे, पण काही प्रश्नही आहेत.

दर 1,000 अंड्यांपैकी एखाद्याच कासवाची पूर्ण वाढ होत आहे.

भटकी कुत्री, पक्षी यांचा या अंड्यांवर डोळा असतो, शिवाय इतरही अनेक अडचणी येऊ लागल्या आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ओडिशामध्ये ऋषीकुल्य नदीच्या मुखाजवळचा किनारा ही ऑलिव्ह रिडले जातीच्या कासवांची अंडी घालण्याची जगातली सर्वांत मोठी जागा आहे.


सामग्री: इथे मुलांना ताज्या भाज्या मिळाव्यात म्हणून शाळेच्या परसबागेच भाज्या लावल्या आहेत. इथल्या प्रशासनाचं म्हणणं आहे की यामुळे इथलं कुपोषणही कमी झालं आहे.

रिपोर्टर - नितेश राऊत

एडिट - अरविंद पारेकर

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लहान मुलांना चांगलं मध्यान्ह भोजन मिळालं तर त्यांची शाळेत उपस्थिती वाढते, हे सिद्ध केलंय गडचिरोली जिल्ह्यातल्या मुलाचेरामधल्या अंगणवाडीने.


सामग्री: इथे राहणारे मोहन लाल मोहर्रमच्या दिवशी होणाऱ्या मातमच्या काफिल्यात सहभागी होतात. तसंच ते मातमसाठी येणाऱ्या नागरिकांच्या जेवणाची तयारीही सकाळपासून करतात. इथले मुस्लीम लोक देखील हिंदूना आपलं समजतात. ते देखील हिंदूंच्या सणांमध्ये सहभागी होतात.

 पाकिस्तानहून बीबीसी प्रतिनिधी शुमाइला जाफरी यांचा रिपोर्ट.

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानातला मिठ्ठी जिल्हा हिंदूबहुल आहे. या जिल्ह्यातल्या मुसलमान नागरिकांसोबत इथले हिंदू नागरिकही मोहर्रम हा सण साजरा करतात.


सामग्री: इथे राहते. डान्समुळे तिला एक वेगळी ताकद मिळालीय त्यामुळे रोजची कामे करण्यात तिला मदत होते. तिच्या यशामुळे इतरांसाठी ती आता रोल मॉडेल बनली आहे.

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्हिटोरियाला जन्मत:च तिला हात नाहीत. पण तिला नृत्याचं वरदान मिळालं आहे. ती ब्राझीलमधल्या साओ पावलो


सामग्री: इथे लोक Monday Blues चं Shining Monday करण्याचा प्रयत्न करत आहेत, तेही चक्क सोमवारी सुट्टी देऊन. तुम्ही म्हणाल काय मस्करी करता राव?

पण नाही. हे खरंय!

जपानच्या सरकारने कर्मचाऱ्यांना महिन्यातल्या एका सोमवारी सुट्टी घेण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. Shining Monday या योजनेखाली अर्थमंत्रालयाने ओव्हरटाईमची वेळ कमी करून वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्याचं संतुलन राखण्याच्या दिशेनं हे पाऊल उचललं आहे.

Shining Monday हा मागच्या वर्षीच्या Premium Friday या योजनेचाच पुढचा भाग आहे. Premium Friday या उपक्रमाअंतर्गत प्रत्येक महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी दुपारी 3 वाजेपर्यंतच काम करण्याची मुभा होती, जेणेकरून नंतरचा वेळात लोक फिरायला, खरेदी करायला जाऊ शकतील.

ग्राहकांनी जास्तीत जास्त खरेदी करावी, हा या उपक्रमामागचा आणखी एक हेतू होता.

प्रायोगिक पुरावा

मंत्रालयाने केलेला हा प्रयोग त्यांच्याच एका प्रयोगातून समोर आला आहे. हा प्रयोग 27 जुलैला करण्यात आला होता. या दिवशी 30%  कर्मचाऱ्यांना सोमवारी सकाळी सुट्टी घ्यायला सांगितलं. त्यातून समोर आलेल्या निष्कर्षातून ही योजना सरकार कॉर्पोरेट कंपन्यांसमोर ठेवणार आहे.

पण Premium Friday सारखंच Shining Monday ही योजनासुद्धा पर्यायी असणार आहे. म्हणजे ती राबवायची की नाही, हे कंपन्यांना ठरवायचं आहे.

शुक्रवारी आणि सोमवारी सुट्टी दिली तर लोकांच्या खरेदी करण्याच्या प्रमाणात वाढ होईल अशी सरकारला आशा आहे.

अर्थमंत्रालयाच्या मते Premium Friday या संकल्पनेला आधी थंड प्रतिसाद मिळाला होता. अनेक दुकानदारांनी आणि हॉटेल व्यावसायिकांनी काही विशेष योजना जाहीर केल्या होत्या. आणि फक्त 11% कर्मचाऱ्यांनीच या योजनांचा लाभ घेतला होता.

त्याचं स्पष्टीकरण देताना असं सांगण्यात आलं की महिन्याच्या शेवटच्या शुक्रवारी सगळ्या कंपन्यांवर प्रचंड दबाव असतो, कारण काही अकाउंट्स आणि प्रोजेक्ट्स त्यांना बंद करायचे असतात.

Shining Monday मुळे मात्र पुढील सोमवारी सुट्टी घेता येईल. त्यामुळे हा दबाव कदाचित कमी होईल, अशी आशा आहे.

कामाचा ताण

सार्वजनिक आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांमुळे कामाचा आठवडा कमी करण्याची मोहीम सुरू करण्यात आली आहे. 2016 मध्ये 10,000 कर्मचाऱ्यांचं सर्वेक्षण करण्यात आलं होतं. त्यात असं लक्षात आलं 20 टक्क्यांपेक्षा जास्त लोक दर महिन्याला 80 तासांपेक्षा जास्त ओव्हरटाईम करतात.

20...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुम्ही Monday Blues ही संज्ञा ऐकली असेलच. शनिवार-रविवारच्या सुटीनंतर सोमवारी शाळा-कॉलेज किंवा ऑफिसला न जाण्याचं जे मूड असतं, त्याला ही मिलेनियल युगातली रंगीत संज्ञा. पण जपानमध्ये काहीतरी वेगळंच चाललंय.


सामग्री: इथे संचारबंदीसदृश स्थिती होती. निमलष्करी दलाच्या अनेक तुकड्या आणि वीसहून अधिक पोलीस ठाण्यांमधले पोलीस कर्मचारी इथे तैनात करण्यात आले होते.

याला कारणीभूत ठरली एका टू-व्हीलर पार्किंगवरून काही मुलांमध्ये झालेला वाद. या वादाला धार्मिक रंग मिळाला आणि परिसरात तणाव निर्माण झाला. त्याचदरम्यान एका मंदिरावर दगडफेकीची घटना घडली. त्यावरून बरंच राजकारणही झालं.

मंदिरावर झालेल्या दगडफेकीच्या घटनेनंतर बीबीसीने प्रत्यक्ष घटनास्थळी जाऊन एक बातमी केली होती. बीबीसीला आढळलं की एका घटनेने कशा प्रकारे या परिसरातल्या माणसा-माणसातलं अंतर वाढवलं.

लाल कुआँ बाजारातील 2 जुलै 2019 रोजीचं चित्र

या मंगळवारी मंदिराची डागडुजी आणि मूर्तीची प्राणप्रतिष्ठा करण्यात आली होती. मात्र सोशल मीडियावर बऱ्याच अफवा उठत होत्या.

त्यामुळे आम्ही पुन्हा एकदा जुन्या दिल्लीचा दौरा केला. त्यावेळी स्थानिकांनी तिथली परिस्थिती सामंजस्याने सांभाळल्याचं आमच्या लक्षात आलं.

मंदिरात नवी सजावट

संध्याकाळच्या आरतीच्या आधी सुमारे पाच वाजता मूर्तींवरून पडदे हटवण्यात आले. मंदिरातले सगळे दरबार नव्याने सजवल्याचं स्थानिकांनी सांगितलं.

जवळपास 15 फूट रुंद 'गली दुर्गा मंदिरात' जाताच उजव्या भिंतीवर दुर्गा, शंकर आणि राम दरबारसह इतर हिंदू देवी-देवतांच्या मूर्ती आहेत आणि याच गल्लीत राहणाऱ्या लोकांच्या येण्या-जाण्याचा मार्ग आहे. निमलष्करी दलाचे अनेक जवान अजूनही इथे तैनात आहेत.

हे जवान 15 ऑगस्टपर्यंत इथेच तैनात असतील, असं बोललं जातंय.

मंदिरात नव्या मूर्ती आणताना दुर्गा मंदिर कमिटीचे सदस्य

'गली दुर्गा मंदिर' प्रामुख्याने हिंदू हलवायांची गल्ली आहे. इथे मोठमोठ्या कॅटरर्ससह रोजंदारीवर काम करणारे मजूरही राहतात.

ताराचंद सक्सेना (बिट्टू) या गल्लीचे प्रमुख आहेत आणि दुर्गा मंदिर ट्रस्टचे अध्यक्षसुद्धा. त्यांनीच मंदिर समितीतर्फे मंगळवारी जुनी दिल्ली परिसरात 'शोभा यात्रा' आयोजित केली होती आणि महाप्रसादाचं आयोजन केलं होतं.

ताराचंद सांगतात, "सगळं शांततेत पार पडल्याने गल्लीतले रहिवासी आनंदी आहेत. मंदिराची दुरुस्ती झाल्याने आम्ही समाधानी आहोत. अमन समितीच्या लोकांनी आमच्या सर्व कार्यक्रमांमध्ये भाग घेतल्याने आम्हाला आनंद झाला. आमच्याकडे जे लोक छोटी-मोठी कामं करतात, ते परिस्थिती सामान्य होण्याची आतुरतेने वाट बघत होते."

त्यांनी सांगितलं, "अनेक प्रकारच्या अफवा उठल्यामुळे बाहेरच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'पुरानी दिल्ली'च्या चावडी बाजार चौकातून हौजी काझी मार्गे लाल कुंवा बाजारापर्यंत जाणारा मुख्य रस्ता. खांद्याला खांदा खेटून जाणारी गर्दी, वेगवेगळे आवाज आणि बाजाराचा स्वतःचा असा एक विशिष्ट गंध. हे इथलं रोजचंच दृश्य असल्याचं इथे राहणारे सांगतात. मात्र आठवडाभरापूर्वी या बाजारातली परिस्थिती अशी नव्हती.


सामग्री: इथे सुमारे 500 झाडांची लागवड करुन इथे नंदनवन फुलवलं आहे. आपलं कुटुंब उद्धवस्त झाल्यानंतर त्यांच्या मनात आत्महत्येचे विचार येऊ लागले, ते दूर सारुन त्यांनी स्मशानभूमीला आपली कर्मभूमी बनवली.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 )

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गुजरातच्या रावियाना गावच्या  85 वर्षांच्या देवूमां स्मशानभूमीत राहतात. गेल्या 18 वर्षांपासून त्या स्मशानभूमीची देखभाल करतायत.


सामग्री: इथेच अजित पवार यांनी काही आमदारांना महत्त्वाची चर्चा करण्यासाठी बोलावलंआणि इथूनच ते त्यांना राजभवनावर घेऊन गेले असा त्या आमदारांचा दावा आहे.

राजभवनावर शपथविधी पार पडताच त्यातले काही आमदार तडक राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष शरद पवार यांना भेटण्यासाठी गेले. त्यानंतर त्यातल्या 3 आमदारांना शरद पवार थेट पत्रकार परिषदेतच घेऊन आले. त्यातल्या डॉ. राजेंद्र शिंगणे यांनी घडलेला सगळा घटनाक्रम पत्रकारांसमोर उलगडून सांगितला.

या घटनाक्रमात धनंजय मुंडे यांचं नाव सातत्यानं येत राहिलं. मग शोध सुरू झाला तो धनंजय मुंडे कुठे आहेत याचा. प्रसारमाध्यमांमध्ये ते नॉट रिचेबल असल्याचं वृत्त आलं. त्यांच्याबरोबर काही आमदार असल्याच्याही चर्चा मीडियात सुरू झाल्या.

या नाट्यामध्ये त्यांनी नेमकी काय भूमिका बजावली असेल याची चर्चा सुरू झाली. गायब असलेल्या आमदारांच्या गाड्या धनंजय मुंडेंच्या बंगल्याच्या बाहेरच पार्क असल्यानं ते धनंजय मुंडे यांच्याच बरोबर आहेत असं बोललं जाऊ लागलं.  मात्र रविवारी मुंडे यांनी आपण राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्येच आहोत असं ट्वीट केलं आहे त्यामुळे या सर्व शक्यतांवर पडदा पडला असं म्हणता येईल.

संध्याकाळी 5 पर्यंत धनंजय मुंडे यांच्याबाबत बऱ्याच वावड्या उठल्या. मात्र संध्याकाळी पाचनंतर अचानक ते मुंबईतल्या वाय. बी. चव्हाण सेंटरवर दाखल झाले. त्यावेळी इथे उपस्थित असलेल्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या कार्यकर्त्यांनी त्यांच्याविरोधात घोषणाबाजी केली. त्यावेळी तिथं एवढी गर्दी होती की धक्काबुक्कीचं वातावरण निर्माण झालं होतं. त्यातून कशीतरी वाट काढत धनंजय मुंडे सेंटरच्या इमारतीत शिरले.

दरम्यानच्या काळात बीबीसी प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांनीसुद्धा धनंजय मुंडे यांच्याशी संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला. त्यांचा फोन त्यावेळी नॉट रिचेबल होता. तसंच त्याच्या स्वीय सहाय्यकांकडून फोन कट केला जात होता.

धनंजय मुंडे यांची सक्रिय भूमिका?

पण खरंच धनंजय मुंडे यांनी या सर्व घडामोडींमध्ये काही भूमिका बजावली आहे का?

धनंजय मुंडे हे अजित पवार यांच्या जवळचे मानले जातात, त्यामुळे त्यांची यामध्ये भूमिका असण्याची शक्यता राजकीय विश्लेषक संजय मिस्कीन व्यक्त करतात.

ते सांगतात, "धनंजय मुंडे अजित पवार यांच्याजवळचे आहेत. त्यांच्याबरोबर अजित पवार यांनी सल्लामसल्लत केली असू शकते. किंवा त्यांना याची कल्पना असू शकते. कारण आमदार त्यांच्या घरी बोलावण्यात आले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राज्यात ज्या वेगवान घडामोडी घडल्या त्यात एक महत्त्वाचं केंद्र होतं ते नरिमन पॉइंटमधला B4 हा बंगला. विधान परिषदेचे विरोधी पक्षनेते धनंजय मुंडे यांचा हा बंगला.


सामग्री: इनक्लोव्हतर्फे आयोजित उपक्रमातील एक दृश्य

भारताची लोकसंख्या अवाढव्य अशी आहे. या लोकसंख्येत विकलांग व्यक्ती बऱ्याच आहेत. मात्र घरातून बाहेर पडल्यानंतर साध्या साध्या गोष्टींमध्ये येणाऱ्या अडथळ्यांमुळे त्यांचं अस्तित्व जाणवतच नाही.

मनातलं सांगण्याकरता कोणाला दारुची आवश्यकता आहे?

राजधानी दिल्लीतल्या उच्चभ्रूंचा वावर असलेल्या 'किट्टी स्यू' नाइटक्लबमध्ये गमती गमतीत हा प्रश्न विचारण्यात आला.

थोड्याच वेळात अवघडलेपण दूर झालं आणि उपस्थित सगळ्यांनी मनमोकळेपणी आपल्या भावना व्यक्त केल्या. इंटरनेटवर आपण काय सर्फिंग करतो याची कबुली काही जणांनी दिली. काहींनी प्राण्यांचे आवाज काढून दाखवत नैपुण्याची झलक सादर केली.

थोड्याच वेळानंतर डीजेने ठेका वाढवला आणि बॉलीवूड तसंच इंग्रजी पॉप गाण्यांवर मंडळी थिरकू लागली. व्हीलचेअर आणि क्रचेस एरव्ही वावरताना अडथळा ठरतात पण इथे तसं झालं नाही. डान्स फ्लोअर सर्वांसाठी खुला होता.

इनक्लोव्ह अॅपची निर्मिती करणाऱ्या मंडळींचा सोशल स्पेस हा उपक्रम 'इन्क्लुसिव्ह लव्ह' या सूत्रावर आधारित आहे. विकलांग व्यक्तींसाठी हे अॅप तयार करण्यात आलं आहे. मात्र विकलांगता नसणारी माणसंही या अॅपचा वापर करू शकतात.

'किट्टी स्यू' अर्थात नाइटक्लबला भेट देण्याची अनेकांसाठी ही पहिलीच वेळ होती.

कोलकाता शहरात फ्रेंडशिप डे साजरा करण्यासाठी मित्रमैत्रिणींबरोबर पबमध्ये जायचं होतं. पण जाता आलं नाही. तुमच्या व्हीलचेअरमुळे पबमधल्या अन्य लोकांना अवघडल्यासारखं वाटू शकतं असं पबवाल्यांनी सांगितलं, असं 34 वर्षीय मनीष राज यांनी स्पष्ट केलं. सोशल स्पेस सारख्या उपक्रमाला जाण्याची त्यांची ही सातवी किंवा आठवी वेळ असेल असं त्यांनी सांगितलं. अगदी सहजतेने त्यांनी हे सांगितलं.

कुठल्याही स्वरूपाची विकलांगता असणाऱ्या व्यक्ती आपल्या देशात लहानपणापासूनच बाहेर जाणं कमी करतात किंवा टाळतात. त्यांना बाहेर जायचं नसतं असं नाही पण साध्या सोप्या गोष्टी मिळवणं किंवा करणं अत्यंत त्रासदायक ठरू शकतं असं शंकर श्रीनिवासन यांनी सांगितलं. शंकर आणि त्यांची कॉलेज मैत्रीण कल्याणी खोना यांनी एकत्र येऊन इनक्लोव्ह हे अॅप सुरू केलं आहे.

इनक्लोव्हच्या एका सेशनमधलं दृश्य

आपल्या देशात सार्वजनिक व्यवस्था विकलांगांसाठी अनुकूल नाहीत. पायाभूत यंत्रणा, दृष्टिकोन, धोरणं अशा सगळ्याच आघाड्यांवर अनास्था जाणवते. विकलांगता असणारी मुलंमुली आहेत असे पालक त्यांना घेऊन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विकलांग व्यक्तींच्या गरजा, अडचणी लक्षात घेऊन त्यांच्यासाठी खास अॅप तयार करण्यात आलं आहे. विकलांग व्यक्तींना समाजात सहजतेने वावरता यावं, त्यांना मनाजोगता जोडीदार मिळावा या हेतूने अॅपची निर्मिती करण्यात आली आहे. या अॅपचं नाव इनक्लोव्ह (Inclov). इनक्लोव्ह अॅप विकलांगांना डेटिंगची संधी देतं. इनक्लोव्हतर्फे देशभरात विविध ठिकाणी अनौपचारिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.


सामग्री: इनजेनिटी नावाचे हे ड्रोन एका मिनिटापेक्षाही कमी काळ हवेत राहिले, पण हे एक मोठे यश असल्याचं नासाने सांगितलं आहे.

कारण जगात पहिल्यांदाच एखाद्या दुसऱ्या ग्रहावर विमानाद्वारा चालवले जाणारे आणि नियंत्रित केलेले पहिले उड्डाण होते. याची पुष्टी मंगळ ग्रहावरील एका उपग्रहाने केली. हेलिकॉप्टरचा डेटाही या उपग्रहाने पृथ्वीवर पाठवला.

आगामी काळात अशीच साहसी उड्डाणं पहायाला मिळतील असंही नासाने सांगितलं आहे.

अभियंत्यांनी या तंत्रज्ञानाचे अधिक संशोधन केल्यानंतर इनजेनिटीला अधिक उंचीवर उड्डाण करण्याच्या सूचना दिल्या जातील असंही नासाने स्पष्ट केलं.

अमेरिकेतील पासाडेना येथील नासाच्या जेट प्रोपल्शन लॅबोरेटरीतील इंजेनिटीचे प्रकल्प व्यवस्थापक मिमी आँग म्हणाले, "माणसाने दुसऱ्या ग्रहावर एक रोटरक्राफ्ट उडवले असं आपण आता म्हणू शकतो."

मंगळ ग्रहावर उड्डाण घेणे कठीण का आहे?

मंगळ ग्रहावर हवेत उड्डाण घेणे खूप कठीण आहे. कारण तिथल्या वातावरणाची कक्षा पृथ्वीच्या तुलनेत अत्यंत पातळ आहे. पृथ्वीच्या वातावरणाच्या केवळ एक टक्के आहे.

झेप घेण्यासाठी रोटरक्राफ्टच्या ब्लेडला खूप जोर लावावा लागतो. त्यामुळे इनजेनिटीचा अग्रभाग अतिशय हलका करून त्या ब्लेड्सना प्रति मिनिट 2,500 हून अधिक फिरण्याची क्षमता प्राप्त करण्यात आली.

Nasa Ingenuity: मंगळावर जेव्हा हेलिकॉप्टर उड्डाण घेतं

या यशामुळे दूरच्या जगाचा शोध घेण्याचा मार्ग बदलू शकतो अशी आशा नासाला आहे.

भविष्यातील रोव्हर्ससाठी ड्रोनचा उपयोग होऊ शकतो, तसंच मंगळ ग्रहावर पोहचल्यानंतर अंतराळवीरही त्याचा वापर करू शकतात.

नासाने यापूर्वीच शनी ग्रहाचे उपग्रह टायटनसाठी हेलिकॉप्टर मिशनसाठी मंजुरी दिली आहे.

या मोहिमेला 'ड्रॅगनफ्लाय' असे नाव देण्यात आले आहे. 2020 दशकाच्या मध्यात ते टायटनपर्यंत पोहोचण्याची अपेक्षा आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी न्यूज मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी आम्हाला YouTube, Facebook, Instagram आणि  Twitter वर नक्की फॉलो करा.

बीबीसी न्यूज मराठीच्या सगळ्या बातम्या तुम्ही Jio TV app वर पाहू शकता.

'सोपी गोष्ट' आणि '3 गोष्टी' हे मराठीतले बातम्यांचे पहिले पॉडकास्ट्स तुम्ही Gaana, Spotify, JioSaavn आणि Apple Podcasts इथे ऐकू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेची अंतराळ संस्था नासाने मंगळ ग्रहावर एक छोटे हेलिकॉप्टर उडवण्यात यश मिळवले आहे.


सामग्री: इनारसूटच्या जवळ असलेलं एक मोठं हिमनग

ग्रीनलँडच्या सीमेवर इनारसूट नावाचं हे गाव आहे. इथले अधिकारी सांगतात की इतका मोठा हिमनग या गावानजीक पूर्वी कधीच पाहण्यात आला नव्हता.

पण हा हीमनग जमिनीत रुतला असून तो लगेच पुढं सरकण्याची भीती नाही. तरीही या किनाऱ्यानर राहणाऱ्या 169 नागरिकांना सुरक्षित हलवण्यात आलं आहे, अशी माहिती रिटझाऊ या वृत्तसंस्थेनं दिली आहे.

गेल्या उन्हाळ्यात वायव्य ग्रीनलँडमध्ये आलेल्या भूकंपात चार जणांचा बळी गेला होता.

इनारसूट ग्राम परिषदेच्या सदस्य सुझन इलिसेन यानी स्थानिक वृत्तपत्राला सांगितलं, "या हिमनगाला तडे गेले आहेत, त्याला छिद्रही दिसतय. तो कधीही तुटेल, अशी आम्हाला भीती वाटते."

या गावाचं वीजनिर्मिती केंद्र समुद्रकिनाऱ्यावर आहे.

ग्रीनलँडमधील हिमविस्तार

अंटार्क्टिकावरील बर्फाचं एकूण वस्तुमान - 2 कोटी 65 लाख घन किलोमीटर इतकं आहे.

काही तज्ज्ञांनी हवामान बदलामुळे हिमनग तुटण्याच्या घटना वाढतील, असा इशारा यापूर्वीच दिला आहे. यामुळे त्सुनामीचा धोका वाढू शकतो.

जून महिन्यात न्यूयॉर्क युनिव्हर्सिटीच्या संशोधकांनी पूर्व ग्रीनलँडमधील हिमनदीतून भला मोठा हिमखंड तुटल्याचा व्हीडिओ प्रसिद्ध केला होता.

हे पाहिलं का?

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पश्चिम ग्रीनलॅंडमध्ये एक महाकाय हिमनग एका गावापर्यंत वाहून आला आहे. हा हिमनग तुटून निर्माण होणाऱ्या लांटाचा धोका लक्षात घेऊन या गावातील काही नागरिकांना सुरक्षितस्थळी हलवण्यात आलं आहे.


सामग्री: इन्सेल्डस

इन्सेल्डस या शनीच्या उपग्रहावरील पाण्यात शास्त्रज्ञांना कार्बनवर आधारीत काही रेणूंचा शोध लागला आहे.

ही कार्बन संयुगं यापूर्वी पृथ्वी काही अशनींवर सापडली आहेत.

या उपग्रहाच्या पृष्ठभागावरील महासागरातलं पाणी आणि गरम खडक यांच्यात प्रक्रिया झाल्यानं ही संयुगं बनली असावीत असं शास्त्रज्ञांना वाटतं.

अर्थात ही संयुगं असणं म्हणजे जीवसृष्टीचा पुरावा नाही. पण त्याचं अस्तित्व म्हणजे इन्सेल्डस जीवसृष्टीला पुरक ठरू शकतो, असं मानलं जात आहे.

कॅसिनी या अवकाश यानानं मिळवलेल्या माहितीतून ही बाब समोर आली आहे.

हा अभ्यास करणारे संशोधक डॉ. फ्रॅंक पोस्टबर्ग म्हणतात, "एक मोठा रेणू फार जटिल असतो. अनेक रेणूंपासून तो बनलेला असतो."

पृथ्वी बाहेरील पाण्याच्या जगातून असा शोध लागण्याची ही पाहिलीच घटना आहे. पृथ्वीवर हे रेणू जैविक प्रक्रियेतून बनतात. पण इन्सेल्डसबद्दल असंच घडलं असेल असं काही नाही. पण जीवसृष्टीसाठी हे आवश्यक असतं.

ते म्हणाले, "या उपग्रहावरील ही संयुगं जीवसृष्टीच्या अनुषंगानं किती संयुक्तिक आहे, तिथं काही जीवन आहे का किंवा काही प्रिबॉयोटिक केमिस्ट्री आहे का, हे सांगता येण कठीण आहे."

जीवसृष्टीसाठी काय काय लागतं

1. द्रव रूपातील पाणी

2. उर्जा

3. कार्बन असणारी संयूगं

4. काही ठराविक मूलद्रव्यांचा गट (कार्बन, हायड्रोजन, नायट्रोजन, ऑक्सिजन, फॉस्फरस आणि सल्फर)

इन्सेल्डसवर फॉस्फरस आणि सल्फर आहे का हे तपासण्यात आलेलं नाही, पण या उपग्रहावर बाकीच्या इतर बाबी आहेत.

पुढं काय?

द कॅसिनी मिशन गेल्या सप्टेंबरमध्ये संपलं. शनीच्या वातावरणात कोसळल्यानंतर या मिशनचा शेवट झाला. पण शनीवर जीवसृष्टी शोधण्यासाठी हे मिशन बनवण्यात आलं नव्हतं.

शनीचा उपग्रह इन्सेल्डस आकारानं लहान आहे.

इन्सेल्डसच्या दक्षिण धृवावर पाण्याचे झरे आहेत, हे संशोधकांना या मोहिमेपूर्वी माहीत नव्हतं. 2005मध्ये कॅसिनीनं हे झरे शोधले होते.

पोस्टबर्ग म्हणाले, "खरं तर पुढचा टप्पा म्हणजे इन्सेल्डसवर मोहीम आखणं आणि तिथं जीवसृष्टी आहे का हे पाहणं हाच आहे."

हे पाहिलं का?

13 वर्षानंतर कॅसिनी यान शनीच्या वातावरणात नामशेष होणार.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

माणसाला इतर कोणत्या तरी ग्रहावर वसती करायची असेल तर काय पर्याय आहेत? मंगळावरील वातावरण मानवी जीवनाला पोषक आहे का यावर संशोधन सुरू असताना शास्त्रज्ञांना दुसरा एक आशेचा किरण सापडला आहे. तो म्हणजे शनीचा उपग्रह इन्सेल्डस.


सामग्री: इन्स्टाग्रामवरचा हा फोटो जगभर प्रचंड व्हायरल झाला आहे. G7 परिषदेत व्यापार हा गाभा होता. या फोटोत कोण आहे, ते व्यापारासंदर्भात काही बोलत आहेत का आणि व्यापाराच्या क्षेत्रात ते कोणत्या स्थानावर आहे हे बघू या.

1.डोनाल्ड ट्रंप, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष

ट्रंप यांनी युरोपीयन महासंघ, मेक्सिको, कॅनडा या देशातून स्टीलच्या आयातीवर 25 टक्के आणि अॅल्युमिनिअमच्या आयातीवर 10 टक्के आयात कर घोषित करून धक्का दिला. आता या घोणषेचा सूड उगवण्याच्या तयारीत बाकीचे आहेत. या तणावाची छाया परिषदेवर होती. त्यामुळे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष थोडे एकटे पडले होते. ट्रंप सगळ्या नेत्यांच्या आधी परतले. अमेरिका एका पिगी बँकेसारखी आहे आणि सगळ्यांना ती लुटायची असते अशी तक्रार त्यांनी केली.

त्यानंतर त्यांनी कॅनडाचे पंतप्रधान जस्टिन ट्रुडोंचे ट्वीट्च्या माध्यमातून वाभाडे काढले. त्यांनी ट्रुडो यांना अत्यंत अप्रामाणिक आणि दुर्बळ असं संबोधलं. एका पत्रकार परिषदेत ट्रुडो यांनी वाढलेल्या आयात करावर टीका केली. तेव्हा त्यांनी केलेल्या खोट्या वक्तव्यांचा ट्रंप यांनी समाचार घेतला.

2.जॉन बॉल्टन, अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार

बॉल्टन यांची नियुक्ती होऊन जेमतेम तीन महिने झालेत पण त्यांनी आपला करिष्मा दाखवण्यास सुरुवात केली आहे. आयात कर वाढवणं हे सुरक्षेच्या दृष्टीनं महत्त्वाचं आहे या बॉल्टन यांच्या दाव्याला ट्रंप यांनी पाठिंबा दर्शवला आहे.

3.कझुकी यामाझाकी, जपानचे परराष्ट्र विभागाचे ज्येष्ठ उपमंत्री

जुलै 2017मध्ये त्यांची या पदावर नियुक्ती झाली. त्यांनी पाकिस्तानला गेलेल्या एका शिष्टमंडळाचं नेतृत्व केलं तसंच जपान, चीन, दक्षिण कोरिया यांच्यात मुक्त व्यापारासंदर्भात झालेल्या चर्चेत त्यांनी सहभाग घेतला.

4. शिंझो आबे, जपानचे पंतप्रधान

अमेरिकेच्या वाढलेल्या आयातकराला विरोध करावा म्हणून आबे यांच्यावर सातत्याने दबाव येत आहे.  त्यामुळे त्यांची अवघड अवस्था झाली आहे. त्यांनी ट्रंप यांच्याबरोबर सौहार्दाचे संबंध प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न केला. ट्रंप राष्ट्राध्यक्ष झाल्यापासून आबे यांनी ट्रंप यांची दहा वेळा भेट घेतली आहे.

5.यासुतोशी निशिमोरा, जपानचे उपमुख्य सचिव

निशिमोरा हे जपानच्या सत्ताधारी पक्षाचे खासदार आहेत. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि उद्योग मंत्रालयात काम केलं आहे.

6. अँगेला मर्कल

या परिषदेत व्यक्त झालेल्या मतभेदांना मिटवण्यासाठी मर्कल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

G7 परिषदेत काही अवघड क्षण येतील अशी अपेक्षा होतीच आणि जर्मनीच्या चॅन्सेलर अँगेला मर्कल यांच्या इन्स्ट्राग्रामवरच्या फोटोने अनेकांना तो क्षण हाच अशी खात्री पटली.


सामग्री: इन्स्टाग्रामवरच्या एका ग्रुप चॅटमधले काही स्क्रीनशॉट्स 4 आणि 5 मे रोजी ट्विटरवर शेअर करण्यात आले आणि या सगळ्या प्रकरणावरून वाद सुरू झाला.

बॉईज लॉकर रूम या ग्रुपमध्ये मुलं काही अल्पवयीन मुलींचे फोटो टाकून त्यावर अश्लील टीका-टिप्पणी करत होती. इतकंच नव्हे तर मुलींवर बलात्कार करण्याविषयीही चर्चा झाली होती.

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

पहिल्या दिवशी हे प्रकरण चांगलंच गाजलयानंतर दुसऱ्या दिवशी #GirlsLockerRoom हा हॅशटॅग ट्रेंड होऊ लागला. मुलींच्या काही तथाकथित ग्रुपवर काही मुलांचे फोटो शेअर करून त्यावर अश्लील कमेंट्स करण्यात आल्या होत्या.

हे स्क्रीनशॉट्स आदल्या दिवशीच्या घटनेमुळे चिडलेल्या मुलांकडूनच शेअर झाल्याचं सांगितलं जात आहे, त्यामुळे ते किती खरे याबाबत सांगणं कठीण आहे.

'बॉईज लॉकर रूम' ग्रुपचे स्क्रीनशॉट व्हायरल होताच सगळीकडे हीच चर्चा सुरू झाली. मुलींच्या सुरक्षेचा विषय असल्याने दिल्ली महिला आयोगानेही या प्रकरणाची तात्काळ दखल घेतली.

दिल्ली पोलिसांनीही तातडीने हालचाल करत ग्रुपमधल्या एका मुलाला अटक केली, तर ग्रुप अॅडमिन आणि इतर काही मुलांचीही चौकशी झाली.

या ग्रुप्समधली बहुतांश मुलं-मुली 16-17 वर्षांची आहेत. त्यामुळे पालकवर्गामध्ये विशेष काळजी व्यक्त होत आहे.

सोशल मीडियावर अनेक क्लोज ग्रुप्समध्ये अश्लील गप्पा होत असतात. त्यामुळे आपल्या पाल्यांना या दिशेने जाण्यापासून कसं रोखावं, हा पालकांसमोर मोठा प्रश्न असतो. मात्र, पौगंडावस्थेतली मुलं-मुली अशा गुन्हेगारी स्वरूपाच्या कारवायांकडे कशी वळतात, हा प्रश्नही महत्त्वाचा आहे.

एक नव्हे तर अनेक कारणं

दिल्लीतल्या सफदरजंग हॉस्पिटलमधले मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. पंकज कुमार सांगतात की, पौगंडावस्थेतली मुलं-मुली अशा अश्लील ग्रुपमध्ये सहभागी होण्यामागे आणि इथून पुढे चुकीच्या मार्गावर जाण्यामागे अनेक कारणं असू शकतात.

ते म्हणाले, "मुलं ज्या वातावरणात वाढतं, त्यातूनच शिकतात. मुलांसाठी तीन ठिकाणं अत्यंत महत्त्वाची आहेत. - घर, शाळा आणि मित्र (पिअर ग्रुप). यापैकी घर सर्वात महत्त्वाचं आहे. घरातच भांडण-तंटे, अपमान, शिवीगाळ होत असेल तर लहान मुलांसाठी ही सामान्य बाब होऊन जाते."

"उदाहरणार्थ, घरात बरेचदा नकळत स्त्रियांचा अपमान होईल, अशा प्रकारे बोललं जातं. यामुळे मुलांच्या मनात स्त्रियांची तशीच प्रतिमा तयार होते. अशी मुलं स्त्रियांकडे आदाराने बघत नाहीत."

पीअर प्रेशर

शाळेत गेल्यावर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोशल मीडियावर गेल्या काही दिवसांपासून #BoisLockerRoom आणि #GirlsLockerRoom हॅशटॅग ट्रेंड होत आहेत.


सामग्री: इब्तिहाज मोहम्मद या अमेरिकी तलवारपटूच्या गौरवार्थ हिजाब घातलेली बार्बी डॉल तयार करण्यात आली आहे. या हिजाबसह नव्या रुपातल्या बार्बी डॉलचं अनावरण खुद्द इब्तिहाज हिच्या हस्ते करण्यात आलं.

इब्तिहाज मोहम्मद ही हिजाब परिधान करुन ऑलिम्पिक स्पर्धेत सहभाग नोंदवणारी अमेरिकेतली पहिली स्त्री ठरली.  इब्तिहाजनं रिओ ऑलिम्पिक स्पर्धेत तलवारबाजीच्या खेळात कांस्य पदक मिळवलं होतं.

तिच्या गौरवार्थ तयार करण्यात आलेल्या बार्बी डॉलचा चेहरा इब्तिहाजसारखाच आहे.

'या बाहुलीकडं बघून लहानपणचं स्वप्न सत्यात उतरल्याची भावना मनात येते,' असं इब्तिहाज सांगते.

Ibtihaj Muhammad with the Barbie doll that is modelled on her

बार्बी बनवणाऱ्या मॅटल या कंपनीवर या अगोदर अनेक वेळा टीका झाली होती.

बार्बी डॉल म्हणजे शिडशिडित, गोरी, निळ्या डोळ्यांची आणि सौंदर्याच्या ठोकळेबाज कल्पनांना चालना देणारी बाहुली म्हणून ती टीकाकारांचं लक्ष्य झालेली होती.

आता पुढील वर्षापासून प्रेरणादायी महिला व्यक्तिमत्वांवर आधारित बाहुल्यांची डिझाईन करणार असल्याचं या बाहुल्यांचे निर्माते मॅटल सांगतात.

'ग्लॅमर विमेन ऑफ द इयर'परिषदेमध्ये या बाहुलीचं अनावरण करण्यात आलं.

बाहुली इतरांना प्रेरणा देईल

"एक मुलगी आणि त्यातही मुस्लीम मुलगी आहे म्हटल्यावर मी तलवारबाजी करु शकणार नाही, असं अनेकांना वाटलं होतं," तिच्या प्रवासाबद्दल इब्तिहाज सांगते.

बार्बी डॉलसोबत इब्तिहाज मोहम्मद

"ज्या लोकांनी माझ्यावर विश्वास दाखवला नाही, त्या सर्वांसाठी ही बाहुली आहे," असं ती सांगते.

इब्तिहाजची बाहुली ही चित्ताकर्षक आहे. या बाहुलीचा चेहरा इब्तिहाजसारखाच आहे. तिच्या हातात तलवार आहे.  पायात बूट आहेत आणि डोक्यावर हिजाब घातलेला आहे.

'आपलं स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी ही बाहुली मुलींना प्रेरित करेल,' असं इब्तिहाज सांगते.

"हिजाब घालणाऱ्या आणि न घालणाऱ्या दोन्ही प्रकारच्या मुली आता हिजाबवाल्या बार्बीशी खेळणार याचा मला अभिमान आहे," असं इब्तिहाज सांगते.

न्यूजर्सीला राहणारी इब्तिहाज लहान असताना बार्बी डॉलच्या डोक्यावर टिश्यू पेपर गुंडाळून बाहुलीला हिजाब घालत असे.

"असं केल्यानं ती बार्बी माझ्यासारखी आणि माझ्या बहिणींसारखी दिसायची", असंही तिनं या नव्या बार्बीच्या अनावरणप्रसंगी सांगितलं.

नवी बार्बी एक कणखर महिलेसारखी असेल. ती तलवारबाजीत सक्षम आहे. तसंच ऑलिम्पिक पदक मिळवण्यासाठी अनेक वर्षं मेहनत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हिजाब घालून ऑलिंपिक स्पर्धेत सहभागी होणारी अमेरिकेतली स्त्री म्हणून प्रसिद्ध झालेली इब्तिहाज मोहम्मद आता पुन्हा एकदा चर्चेत आली आहे. कारण आहे बार्बी डॉल.


सामग्री: इमरान खान यांच्या नेतृत्त्वाखालच्या सरकारच्या कॅबिनेटने हा निर्णय घेतल्यानंतर बीबीसीने बलात्कार पीडित, त्यांचे नातवाईक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि कायदेतज्ज्ञांशी चर्चा केली.

'बलात्कार प्रकरणी कठोर शिक्षा लागू करणं हे सरकारसाठी चांगलं असू शकतं पण फक्त शिक्षा कठोर केल्याने सगळं नीट होणार नाही.'

मुलीवर झालेल्या बलात्कार प्रकरणी कोर्टासमोर बोलणाऱ्या एका आईचे हे शब्द. अमीमा (नाव बदलण्यात आलं आहे) सांगतात, "कठोर शिक्षा असूनही न्याय होत नाही, किंवा बलात्काराच्या घटनाही कमी झालेल्या नाहीत."

मुलीवरच्या बलात्काराची केस कमकुवत असल्याचं पोलीस आपल्याला सांगत होते, असं अमीमा यांनी सप्टेंबरमध्ये बीबीसीशी बोलताना सांगितलं होतं.

आपल्या ओळखीतल्याच एका तरुणाने सहा महिन्यांपूर्वी मुलीवर बलात्कार केल्याचं अमीमा सांगतात. त्यानंतर या तरुणाने या मुलीचं लग्न अमीमांनी आपल्याशी लावून द्यावं म्हणून समाजाकडून दबाव आणला, पण अमीमांना त्यांच्या लेकीचं लग्न या मुलाशी करायचं नव्हतं.

बलुच शहरातल्या एका 6 वर्षांच्या बलात्कार पीडित मुलीशीहीही बीबीसीने संवाद साधला. या घटनेनंतर समाजाचा आपल्याकडे पाहण्याचा दृष्टीकोन बदलला आणि आपल्या बोलण्यावर कोणीच विश्वास ठेवत नसल्याचं तिने सांगितलं होतं.

पाकिस्तान कॅबिनेटच्या निर्णयानंतर तिच्याशी आम्ही पुन्हा संवाद साधला. शिक्षा कठोर करण्यात आल्याने अपराध थांबणार नसल्याचं तिचं म्हणणं आहे.

तर सरकारने उचललेलं पाऊल चांगलं असल्याचं 24 वर्षांच्या बलात्कार पीडितेचे वडील म्हणतात. बीबीसीशी बोलताना ते म्हणाले, "एखाद्याला नपुंसक करण्यात आलं तर ते आयुष्यभर त्याच्यासाठी लाजिरवाणं असेल. बाकीच्यांसाठी हे उदाहरण ठरेल. अशा माणसाला समाजाकडून टोमणे ऐकावे लागतील आणि असा गुन्हा करणाऱ्यांचं आय़ुष्य कठीण होईल. अशा अपराध्यांना फाशी देऊन त्याचा फायदा होईल असं मला वाटत नाही. यापेक्षा त्यांना जिंवत ठेवून शिक्षा देणं आणि इतरांसमोर उदाहरण निर्माण करणं चांगलं आहे."

यावर्षी पाकिस्तानात आतापर्यंत 2000 पेक्षा अधिक लहान मुलांवर लैंगिक अत्याचार झाल्याचं मनाजे बानो सांगतात. त्या लहान मुलांच्या सुरक्षिततेसाठी काम करणाऱ्या एका बिगर सरकारी संस्थेत काम करतात.

नपुंसक करण्याची शिक्षा ही लोकांच्या मनात निश्चितच भीती निर्माण करेल, असं त्यांना वाटतं. पण सोबतच ही समस्या संपण्यासाठीचा हा तोडगा नसल्याचंही त्या म्हणतात.

पुरुषप्रधान संस्कृती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बलात्काराचा आरोप सिद्ध झालेल्या व्यक्तीला नपुंसक करण्यात येण्याच्या शिक्षेला पाकिस्तानातल्या इमरान खान सरकारने मंजुरी दिलीय. पण अशी कठोर शिक्षा वा कायद्यामुळे महिलांवरचे बलात्कार कमी होतील का?


सामग्री: इमाम मुफ्ती अमलाकुर्रहमान

पोलिसांनी मात्र हा केवळ मारहाणीचाच प्रकार असल्याचं म्हटलं आहे.

मेरठ जिल्ह्यातल्या सरधना गावातील एका मशिदीचे इमाम मुफ्ती अमलाकुर्रहमान यांनी हा आरोप केला आहे. शनिवारी गावी परतत असताना काही अनोळखी तरुणांनी अडवून आपल्यावर हल्ला केला, असा आरोप त्यांनी केला आहे.

इमलाकुर्रहमान सांगतात, "मी सरधनामधल्या मशिदीमध्ये इमाम आहे. दोन दिवसांपूर्वी साडेपाचच्या सुमारास मी बाईकवरून गावी जात होतो. मी बाईक हळू चालवत होतो. रस्त्यात काही तरुणांनी माझी बाईक थांबवून माझ्यावर हल्ला केला."

"आठ-दहा तरुण होते. काही न बोलता त्यांनी मला मारायला सुरुवात केली. दाढी ओढली आणि टोपी पाडली. त्यांनी मला 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला सांगितल्या. मी नकार दिल्यावर त्यांनी मला मारहाण केली."

पण बागपतचे पोलीस अधीक्षक शैलेश कुमार पांडेंनी हा आरोप फेटाळून लावला आहे.

"हे फक्त मारहाणीचं प्रकरण आहे. याला जो धार्मिक रंग दिला जातोय, तसं घडलेलं नाही. या घटनेनंतर आम्ही लगेच गुन्हा दाखल केला आहे. तपास सुरू आहे. आतापर्यंतच्या तपासामध्ये काही धार्मिक दृष्टिकोन समोर आलेला नाही," असं शैलेश कुमार पांडेंनी सांगितलं.

पांडेंनी सांगितलं, की मारहाण करणाऱ्यांची ओळख पटवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत आणि लवकरच पुढील कारवाई केली जाईल.

गावात तणावाचं वातावरण

पीडित आणि हल्लेखोर एकमेकांना ओळखत नसल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे. यामागे काही हेतू होता का याचा तपास करण्यात येत आहे. पण ही पूर्णपणे धार्मिक हिंसाचाराची घटना असल्याचं इमलाकुर्रहमान यांचं म्हणणं आहे.

ते म्हणतात, "हा पूर्णपणे एक धार्मिक हल्ला होता. त्यांनी मला लांबूनच पाहिलं होतं आणि माझी बाईक थांबवली. माझी दाढी ओढली आणि 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला लावल्या. मी घोषणा दिल्या नाहीत म्हणून मारहाण केली. मी माझी मोटरसायकल तिकडेच टाकून कसाबसा जीव वाचवून पळालो."

इमलाकुर्रहमान यांना मारहाण होत असताना तिथे अनेक लोक हजर होते, पण कुणीही त्यांना वाचवण्यासाठी मध्ये पडलं नाही.

ते म्हणतात, "मला मारहाण होताना लोक पाहत होते. पण वाचवायला कोणी आलं नाही. मी कसाबसा निसटलो आणि तिथून पळ काढला. जीव वाचवण्यासाठी मी माझ्या मोटरसायकलचीही पर्वा केली नाही."

इमलाकुर्रहमान यांच्यावर हल्ला झाल्याची बातमी आल्यापासून त्यांच्या गावात तणावाचं वातावरण असून लोक गोळा व्हायला सुरुवात झाली आहे.

अब्दुल जलील कासमी

स्थानिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काही अनोळखी तरुणांनी आपल्याला मारहाण करत 'जय श्रीराम'च्या घोषणा द्यायला लावल्याचा आरोप उत्तर प्रदेशातल्या मुझ्झफरनगरच्या एका इमामांनी केला आहे.


सामग्री: इमारत कोसळल्यानंतर पोलीस, स्थानिक प्रशासन, NDRF, अग्निशमन दल यांसाह विविध सरकारी यंत्रणा मदतीसाठी धावून येतात. मात्र मोठ्या संख्येत जीवितहानी करणाऱ्या या घटना घडण्याआधीच का थांबवता येत नाही? त्यासाठी काय करता येईल? काळजी घेता येईल, कोणत्या गोष्टी करता येतील?

1. लोकांना विश्वासात घेण्याची गरज

इमारतींचा पुनर्विकास करत असताना रहिवाशांना विश्वासात घेण्याची गरज आहे. म्हाडा किंवा तत्सम विभागांवर रहिवाशांचा विश्वास उरला नसल्याने पुनर्विकासाच्या प्रक्रियेला कुणी सामोरं जाण्याचं धाडस करत नाही, असं डॉ. अमिता भिडे सांगतात.

डॉ. अमिता भिडे या टाटा सामाजिक विज्ञान संस्थेत (TISS) प्राध्यापिका आहेत. नगररचना या विषयाच्या त्या अभ्यासक आहेत.

म्हाडाने विश्वास गमावल्याचा आरोप काँग्रेसचे प्रवक्ते डॉ. राजू वाघमारे यांनीही केला. मात्र ते पुढे सांगतात की, "ज्या इमारतीचा पुनर्विकास करायचा असेल, तेथील रहिवाशांना जर ट्रान्झिट कँपमध्ये पाठवण्याचा करार योग्य प्रकारे केला आणि रहिवाशांना त्यांचं मूळ घर पुन्हा मिळेल याचा विश्वास दिला, तर नक्कीच पुनर्विकासासाठी ते तयार होतील. मात्र ही प्रक्रियाच विश्वासात घेऊन केली जात नसल्याने रहिवाशी तयार होत नाहीत."

डॉ. राजू वाघमारे हे काँग्रेसचे प्रवक्ते आहेत. त्याचसोबत, मुंबईतीली बीडीडी चाळीच्या पुनर्विकासासाठी डॉ. वाघमारे स्वत: लढा देत आहेत.

2. ट्रान्झिट कँपची भीती

कुठल्याही इमारतीचा पुनर्विकास करण्याचा म्हाडाने ठरवल्यास रहिवाशांना ट्रान्झिट कॅम्पमध्ये स्थलांतरित केलं जातं. मात्र अनेकदा रहिवाशी ट्रान्झिट कँपमध्ये जाण्यास इच्छुक नसतात. कारण म्हाडाकडून ट्रान्झिट कँपबाबतचा करार योग्यप्रकारे केला जात नाही, अशी अनेकांची खंत आहे.

उपकर भरणाऱ्या मुंबईतल्या धोकादायक इमारतींमधील रहिवाशांना पर्यायी जागा म्हणून काही इमारती बांधल्या. त्यांनाच ट्रान्झिट कँप म्हटलं जातं. म्हाडाच्या इमारत दुरुस्ती आणि पुनर्बांधणी मंडळाने साधारण 70च्या दशकात या कँपची सुरुवात केली.

"आमची इमारत एका टोकावर असते आणि ट्रान्झिट कँप दुसऱ्या टोकावर असतं. दक्षिण मुंबईतल्या लोकांना मानखुर्द वगैरे भागात पाठवाल तर आम्ही कसं जाणार? मुलांच्या शाळा इकडे असतात, आमच्या नोकऱ्या इकडे असतात. मग आम्हाला कसं शक्य आहे?" अशी व्यथा जितेंद्र ढेबे व्यक्त करतात.

ट्रान्झिट कँपमध्ये गेल्यावर पहिल्या इमारतीत पुन्हा जागा मिळेल याचीही खात्री नसते. नवीन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईतील डोंगरी भागात केसरबाई नावाची चार मजली इमारत कोसळली. या इमारतीच्या ढिगाऱ्याखाली 40 ते 50 जण अडकल्याची भीती व्यक्त होतेय. केसरबाई इमारत सुमारे 100 वर्षं जुनी असल्याची माहिती प्रशासनाकडून देण्यात आली आहे.


सामग्री: इम्तियाज जलील

या अभिनंदन प्रस्तावाच्या निमित्ताने दोन्ही पक्षातील मतभेद पुन्हा एकदा समोर आले आहेत. काय आहे त्यामागचं राजकारण?

इम्तियाज जलील खासदार म्हणून निवडल्यानंतर औरंगाबादमधील MIM आणि शिवसेना या दोन्ही पक्षात सातत्यानं खटके उडत आहेत.

याचाच प्रत्यय गुरुवारी (13 जून) औरंगाबाद महापालिकेची सर्वसाधारण सभा सुरू असताना आला.

या सभेत औरंगाबादचे नवनिर्वाचित खासदार इम्तियाज जलील यांचा सत्कार करण्यात यावा, असा प्रस्ताव MIMच्या नगरसेवकांनी सभेत मांडला.

पण शिवसेनेचे महापौर नंदकुमार घोडेले यांनी या प्रस्तावाला विरोध दर्शवला. यातच MIMच्या एका नगरसेवकानं राजदंड पळविण्याचा प्रयत्न केला.

यामुळे मग गोंधळ घालणाऱ्या MIMच्या 6 नगरसेवकांचं सदस्यत्व 1 दिवसासाठी निलंबित करण्यात आलं.

जलील काय म्हणतात?

"गेल्या 30 वर्षांपासून औरंगाबादमध्ये शिवसेनेची सत्ता आहे. लोकसभा निवडणुकीतील माझा विजय शिवसेनेला पचत नाहीये. 2014च्या मोदी लाटेतही मी आमदार म्हणून निवडून आलो होतो. ही सल आजही शिवसेनेच्या मनात आहे. म्हणून मुख्य मुद्द्यांपासून लक्ष विचलित करण्याचा या पक्षाचा प्रयत्न आहे," असं खासदार जलील यांनी सांगितलं.

MIMच्या नगरसेवकांना पाणी प्रश्न महत्त्वाचा नसून, जलील यांच्या अभिनंदनाचा प्रस्ताव महत्त्वाचा वाटतो, असा आक्षेप शिवसेनेच्या नगरसेवकांनी व्यक्त केला आहे.

यावर ते सांगतात, "खरं तर नवनिर्वाचित खासदाराच्या अभिनंदनाचा प्रस्ताव पारित करण्याची प्रथा पहिल्यापासून आहे. यासाठी 15 ते 20 सेकंद इतका वेळ लागतो, पण शिवसेनेला गोंधळ घालून प्रमुख मुद्द्यांपासून लक्ष भटकवायचं आहे."

बछड्यांच्या नामकरणावरून वाद

औरंगाबादमधल्या सिद्धार्थ प्राणी संग्रहालयात काही दिवसांपूर्वी वाघिणीनं 4 बछड्यांना जन्म दिला होता.

त्या बछड्यांच्या नामकरणावरूनही बराच वाद झाला होता.

चंद्रकांत खैरे

बछड्यांच्या नामकरण सोहळ्याचे प्रमुख म्हणून औरंगाबाचे माजी खासदार चंद्रकांत खैरे यांना निमंत्रण देण्यात आलं होतं. कार्यक्रमाच्या निमंत्रण पत्रिकेवर इम्तियाज जलील यांचं नाव नव्हतं.

त्यामुळे या सोहळ्याला MIMच्या कार्यकर्त्यांनी विरोध दर्शवला होता. 8 जूनला हा नामकरण सोहळा खैरेंच्या उपस्थितीत पार पडला. पण, इम्तियाज जलील यांना निमंत्रण न दिल्यानं MIMच्या कार्यकर्त्यांनी सिद्धार्थ प्राणीसंग्रहालयाबाहेर आंदोलन करत निषेध नोंदवला होता.

'इम्तियाज यांना सरळ करणार'

लोकसभा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

MIMचे नवनिर्वाचित खासदार इम्तियाज जलील यांच्या अभिनंदन प्रस्तावावरून औरंगाबाद महानगर पालिकेत गदारोळ झाला. एकीकडे MIM म्हणत आहे की आम्ही जिंकलो हे शिवसेनेला पचतच नाहीये तर दुसरीकडे शिवसेना नेते म्हणताय MIM ला पाणीप्रश्नापेक्षा अभिनंदन करणं महत्त्वाचं वाटतं?


सामग्री: इम्तियाज जलील मजलिस-ए-इत्तेहादुल-मुस्लिमीन (AIMIM) पक्षाचे औरंगाबादचे खासदार आहेत. आपल्या पक्षाच्या नेत्याचं नाव घेऊन ते विचारतात, "यांच्या व्यतिरिक्त दुसरं कोणी असेल तर तुम्ही सांगा. इतकं ठाम बोलणाऱ्या, संसदेत मुस्लिमांचे प्रश्न मांडणाऱ्या कोणत्याही राज्यातल्या, शहरातल्या दुसऱ्या नेत्याचं नाव सांगा."

इम्तियाज यांच्या मते त्यांचा पक्षही त्यांच्या नेत्यासारखा मुस्लिमांच्या हक्कांसाठी लढणारा एकमेव पक्ष आहे.

बिहार विधानसभा निवडणुकीत पाच जागा जिंकल्यानंतर हे म्हटलं जातंय की AIMIM मुस्लिमांसाठी राष्ट्रीय पातळीवरचा पक्ष म्हणून समोर आला आहे. याचे अध्यक्ष असदुद्दीन ओवेसी या समुदायाचे सगळ्यात मोठे नेते म्हणून समोर आले.

या पक्षाची स्थापना 1927 साली झाली होती. सुरुवातीला या पक्षाचा आवाका फक्त तेलंगणपुरताच मर्यादित होता. 1984 पासून हा पक्ष सतत हैदराबाद लोकसभेची जागा जिंकत आहे.

2014 च्या तेलंगण विधानसभा निवडणुकीत या पक्षाने 7 जागा जिंकल्या तर 2014 च्याच महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकांमध्ये 2 जागा जिंकल्या. या विजयामुळे त्यांनी आपली एक लहान शहरी पक्ष म्हणून असणारी ओळख पुसून काढत स्वतःला राज्यस्तरीय पक्ष म्हणून ओळख दिली.

बिहारच्या निवडणुकीत मिळालेल्या यशानंतर पक्षाच्या आशा उंचावल्या आहेत आणि म्हणूनच AIMIM ने आता पश्चिम बंगालमध्ये आपलं नशीब अजमावून पाहायचं ठरवलं आहे. बिहारच्या तुलनेत इथे मुस्लिमांचं संख्या कितीतरी जास्त आहे. तसंच उत्तर प्रदेशमध्ये अनेक जागांवर डिपॉझिट जप्त झालेलं असतानाही पक्ष 2022 च्या उत्तर प्रदेश निवडणुकांमध्ये भाग घेण्याचं म्हणत आहे.

इम्तियाज जलील यांचं म्हणणं आहे की पक्षाच्या यशामागे ओवेसींवर लोकांचा वाढणारा विश्वास हे कारण आहे. ते म्हणतात, "लोकांना आता याची जाणीव होतेय की ओवेसी तिखट बोलतील, थोडं तिरकस बोलतील पण जे बोलतील ते खरं बोलतील."

मुसलमानांसाठी एमआयएम पक्ष संकट की संधी?

मुस्लीम समाजात सध्या एका मुद्द्यावरून वाद-प्रतिवाद होताहेत की एमआयएम मुस्लिमांसाठी एक संधी आहे की संकट?

हैदराबादचे जैद अंसार पक्षाच्या कट्टर समर्थकांपैकी एक आहेत. ते म्हणतात, "मुस्लिमांना देशाचं राजकारण आणि सत्तेपासून लांब ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातोय. आम्हाला वाटतं की आम्ही अनाथ आहोत, आमच्यासाठी बोलणारं कोणी नाही. जे पक्ष आमची मतं मिळवतात तेही आमच्या मुद्द्यांवर मूग गिळून बसतात. अशा स्थितीत ओवेसी साहेबांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सध्या भारतीय मुस्लिमांचे नेते कोण? या प्रश्नाला इम्तियाज जलील एकच उत्तर देतात - एमआयएमचे नेते असदुद्दिन ओवेसी हेच भारतीय मुस्लिमांचे एकमेव नेते आहेत.


सामग्री: इम्रान खान

FATF ची तीस दिवसीय व्हर्च्युअल बैठक बुधवारी (21 ऑक्टोबर) सुरू झाली होती. त्यानंतर शुक्रवारी यामध्ये पाकिस्तानबाबत निर्णय घेण्यात आला. कोरोना साथीमुळे ही बैठक ऑनलाईन झाली होती.

FATF च्या निर्णयामुळे पाकिस्तान फेब्रुवारी 2021 पर्यंत ग्रे लिस्टमध्येच कायम राहणार आहे. FATF च्या सहा अटींची पूर्तता करेपर्यंत पाकिस्तान ग्रे लिस्टमध्येच असेल

यंदाच्या बैठकीत पाकिस्तान कट्टरवाद्यांना होणारी फंडिंग आणि आर्थिक गैरव्यवहार (मनी लाँड्रिंग) रोखण्यात किती यशस्वी ठरला, याचं समीक्षण करण्यात आलं.

गेल्या काही दिवसांपासून ही बैठक आणि त्यासाठी पाकिस्तानने केलेली तयारी याकडे भारतासह इतर अनेक देशांचं लक्ष होतं.

फेब्रुवारी 2020 रोजी झालेल्या FATF च्या बैठकीत पाकिस्तान 27 पैकी फक्त 14 अटी पूर्ण करू शकला होता. बाकीच्या अटींची पूर्तता करण्यासाठी पाकिस्तानला चार महिन्यांची मुदत देण्यात आली होती.

या आधारे पाकिस्तानला ग्रे लिस्ट किंवा ब्लॅक लिस्ट यांपैकी कोणत्या यादीत ठेवण्यात येईल, याचा निर्णय घेण्यात येणार असल्याचं FATF ने म्हटलं होतं.

11 ऑक्टोबर रोजी एशिया पॅसिफिक ग्रुपने (APG) यााबाबत एक अहवाल दिला. त्यांनी पाकिस्तानला राखीव फॉलो-अप लिस्टमध्ये ठेवलं होतं.

पाकिस्तानमधील आर्थिक गैरव्यवहार आणि कट्टरतावाद्यांना रोखण्यासाठी फंडिंग थांबवण्यात अपयशी ठरल्या कारणानेच APG यांनी असा निर्णय घेतला होता.

पाकिस्तानने 27 अटींची पूर्तता करण्याचे प्रयत्न केले होते, त्यांनी टेरर फंडिंग रोखण्यासाठी 15 कायदेही बनवले, असंसुद्धा या अहवालात म्हटलं होतं. पण काही गोष्टींवर बिलकुल कारवाई करण्यात आली नाही. त्यामुळे पाकिस्तानकडून करण्यात आलेल्या उपाययोजनांबाबत FATF समाधानी नव्हती.

तत्पूर्वी, पाकिस्तानने 27 पैकी 21 अटींची पूर्तता शंभर टक्के केली आहे. इतर सहा अटींची पूर्तता करण्यासाठी पाकिस्तान प्रयत्नरशील आहे, असं पाकिस्तानचे परराष्ट्र मंत्री शाह महमूद कुरेशी यांनी म्हटलं होतं.

FATF काय आहे? ही संघटना कशी काम करते?

FATF ही एक आंतरराष्ट्रीय संघटना आहे. याची स्थापना जी-7 देशांच्या पुढाकाराने 1989 मध्ये करण्यात आली. या संस्थेचं मुख्यालय पॅरिसमध्ये आहे.

FATF चा प्रमुख उद्देश जगभरात आर्थिक गैरव्यवहारांशी (मनी लाँड्रिंग) निपटण्यासाठी धोरण बनवणं, हा आहे. वर्ल्ड ट्रेड सेंटरवर झालेल्या हल्ल्यानंतर कट्टरवाद्यांची फंडिंग रोखण्याचा उद्देश...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्स म्हणजेच FATF ने कट्टरतावादी कृत्यांना फंडिंग रोखण्यात अपयशी ठरल्याने पाकिस्तानला ग्रे लिस्टमध्येच कायम ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.


सामग्री: इम्रान खान

दुसरीकडे काश्मीरच्या मुद्द्यावरून भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध ताणले गेले आहेत.

भारत सरकारनं जम्मू-काश्मिरची स्वायत्तता रद्द केल्यानंतर पाकिस्ताननं जगभरातल्या प्रत्येक व्यासपीठावर हा मुद्दा उपस्थित केला. पण पाकिस्तानला यात म्हणावं तसं यश मिळालं नाही.

इम्रान खान यांना त्यांचे विरोधक 'यू-टर्न' पंतप्रधान म्हणतात. निवडणुकीत त्यांनी नवीन पाकिस्तान घडवण्याचं आश्वासन दिलं होतं. मात्र प्रत्यक्षात काहीच ठोस काम दिसत नाही.

"काश्मीरचा मुद्दा लक्षात घेतल्यास भारताविरोधात युद्ध होऊ शकतं," असं अल-जझीरा या वाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत इम्रान खान यांनी म्हटलं.

भारत आणि पाकिस्तान या दोन देशांमध्ये युद्ध होऊ शकतं का? दोन्ही अण्वस्त्रधारी देशांमध्ये मोठा संघर्ष उद्भवण्याची शक्यता आहे का? असा प्रश्न इम्रान खान यांना विचारण्यात आला. या प्रश्नाला उत्तर देताना त्यांनी म्हटलं, "होय, दोन्ही देशांमध्ये युद्ध होऊ शकतं."

पाकिस्तानचे चीनशी अगदी जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत. पण भारतासोबतचे संबंध तणावाचे आहेत.

या मुलाखतीमध्ये काश्मिरसंबंधी बोलताना इम्रान खान यांनी म्हटलं,"काश्मीरमध्ये गेल्या 6 आठवड्यांपासून 80 लाख मुस्लीम कैदेत आहेत. पाकिस्तानवर दहशतवादाचा आरोप करून भारत जगाचं लक्ष या मुद्द्यावरून विचलित करत आहे. पाकिस्तान स्वत:हून कधीच युद्धाची सुरुवात करणार नाही. याबाबत माझी भूमिका स्पष्ट आहे. मी शांतताप्रिय माणूस आहे. मला युद्ध आवडत नाही. युद्ध कोणत्याच समस्येचं समाधान नाही, असं मला वाटतं."

'आम्हाला दिवाळखोर बनवण्याचे प्रयत्न'

त्यांनी म्हटलं, "दोन अण्वस्त्रधारी देश एकमेकांना भिडले तर काय होईल याची कल्पनाही आपण करू शकत नाही. त्यामुळेच आम्ही संयुक्त राष्ट्राकडे गेलो. जगातल्या सगळ्या प्रमुख व्यासपीठांवर आम्ही हा मुद्दा उपस्थित करत आहोत. आम्हाला यावर राजकीय तोडगा हवा आहे. पण युद्ध झालं तर हे प्रकरण भारतीय उपखंडापुरतं मर्यादित राहणार नाही. संपूर्ण जगावर याचा परिणाम होईल."

"आम्ही भारताशी संवाद साधण्याचा प्रयत्न केला, पण भारतानं आम्हाला फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्सच्या काळ्या यादीत टाकण्याचे प्रयत्न केले. पाकिस्तानचा काळ्या यादीत समावेश झाला असता तर आमच्यावर अनेक निर्बंध लागले असते. भारत आम्हाला दिवाळखोर घोषित करण्यासाठी प्रयत्न करत आहे," असा आरोप इम्रान खान यांनी केला.

"भारत सरकारनं स्वत:च्या राज्यघटनेतील कलम 370...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानच्या पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यापासून इम्रान खान यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. आर्थिक आघाडीवर दिवाळखोर देशांच्या यादीत समावेश होण्यापासून पाकिस्तान थोडक्यात बचावला आहे. मात्र अजूनही हे संकट पूर्णपणे दूर झालेलं नाहीये.


सामग्री: इम्रान खान

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमधील कोटली शहरात एका रॅलीदरम्यान इम्रान खान यांनी म्हटलं, "जगानं काश्मीरच्या लोकांना 1948मध्ये एक वचन दिलं होतं. संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेच्या प्रस्तावानुसार काश्मीरमधल्या लोकांना आपल्या भविष्याचा निर्णय घेण्यासंबंधी अधिकार मिळणार होता."

"काश्मीरच्या लोकांना जे वचन देण्यात आलं होतं, ते पूर्ण करण्यात आलं नाही, याची जगाला आठवण करून द्यावी लागणार आहे. याच सुरक्षा परिषदेनं ईस्ट तिमोर जे मुस्लीम देश इंडोनेशियाचा एक भाग होता, जिथं ख्रिश्चन जास्त होते, तोच अधिकार ईस्ट तिमोरला दिला होता. जनमत चाचणी घेऊन त्यांना लगेच स्वातंत्र्य देण्यात आलं. मी संयुक्त राष्ट्राला आठवण करून देऊ इच्छितो की, त्यांनी पाकिस्तानला दिलेलं वचन पूर्ण केलेलं नाही."

"काश्मिरी लोकांना पाकिस्तानात सहभागी व्हायचं की स्वतंत्र राहायचं, हे ठरवण्याचा अधिकार असेल," असं इम्रान यांनी म्हटलं.

"जेव्हा तुम्हाला हा अधिकार मिळेल आणि जेव्हा काश्मीरचे लोक पाकिस्तानच्या बाजूनं निर्णय घेतील तेव्हा पाकिस्तान तुम्हाला पाकिस्तानचा भाग बनायचंय की स्वतंत्र राहायचं, हे ठरवण्याचा अधिकार देईल. तो तुमचा अधिकार असेल."

ते पुढे म्हणाले, "तुमच्यासोबत फक्त पाकिस्तानच नाही, तर पूर्ण मुस्लीम जग आहे. जर मुस्लीम राजवटी आज काही कारणास्तव तुम्हाला पाठिंबा देत नसतील, तर मी तुम्हाला विश्वास देऊ इच्छितो की, सगळ्या मुस्लीम जगतातील जनता स्वतंत्र काश्मीरच्या लोकांसोबत आहे."

त्यांनी म्हटलं, "जे लोक मुस्लीम नाही, पण ज्यांना न्याय पसंत आहे, अशी माणसंही म्हणतात की संयुक्त राष्ट्रानं वचन दिल्याप्रमाणे काश्मीरच्या लोकांना अधिकार द्यायला पाहिजे. तुमच्यावर जे अन्याय झालेत आणि होत आहेत आणि त्यामुळे तुम्हाला किती त्रास होत असेल, याची कल्पना आम्हा सगळ्यांना आहे. मी सगळ्या व्यासपीठांवर तुमचा आवाज बुलंद करेल आणि करतही आहे. जोपर्यंत कश्मीर स्वतंत्र होत नाही, तोपर्यंत मी तुमचा आवाज बुलंद करेल."

भारताचा उल्लेख करत त्यांनी म्हटलं, "आमची सत्ता आली तेव्हा आम्ही त्यांना मैत्रीचा संदेश देण्याचा पूर्ण प्रयत्न केला. काश्मीरचा प्रश्न अत्याचारानं सोडवला जाऊ शकत नाही, असं आम्ही त्यांना समजावलं. जगातील कोणतीही शक्तिशाली सैन्य एका समुहाविरुद्ध जिंकू शकत नाही. जोपर्यंत पूर्ण समाज एकत्र आहे, तोपर्यंत मोठ्यातलं मोठं सैन्य अयशस्वी ठरेल."

इतिहासाचा उल्लेख करत त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"संयुक्त राष्ट्रानं दिलेल्या वचनानुसार, जेव्हा काश्मीरच्या लोकांना त्यांचा अधिकार मिळेल, तेव्हा पाकिस्तानचा भाग बनून राहायचं की स्वतंत्र राहायचं, याबाबतचं स्वातंत्र्य पाकिस्तान सरकार काश्मिरी लोकांना देईल," असा विश्वास पाकिस्तानचे पंतप्रधान इम्रान खान यांनी काश्मीरच्या लोकांना दिला आहे.