सामग्री: आधार कार्ड

सरकारी कामं आणि खासगी व्यवहारांसाठी या क्रमांकामुळे व्यक्तीची माहिती सहजतेनं मिळू शकते.

ही माहिती बायोमेट्रिकच्या मदतीनं निश्चितही करता येते. यामध्ये हाताचे ठसे किंवा चेहऱ्याचा हावभाव आदींचा समावेश होतो.

नावाप्रमाणे आधारचा वापर नवीन सेवांच्या मॉडेल्ससाठी प्रमाणभूत ठरू शकतो. या सेवा सरकार अथवा खासगी संस्था पुरवू शकतात.

आधार हे खास तांत्रिक व्यासपीठ असूनही त्यावर इतकी टीका का होत आहे? तंत्रज्ञानाच्या बाबतीत पुढारलेले देश त्याचा स्वीकार करण्यास पुढे का सरसावत नाहीत?

इतर देशांत काय परिस्थिती?

युरोप आणि अमेरिकेसारखे विकसित देश, संगणक शास्त्रज्ञ तसंच या क्षेत्रातल्या तज्ज्ञांनुसार, सर्व प्रकारच्या सोयी-सुविधांसाठी एकच एक अशा 'सिंगल टोकन' प्रणालीचा वापर योग्य नाही.

युनायटेड किंग्डमनं तर बायोमेट्रिक माहितीशी संबंधित ओळखपत्र तयार करण्याची योजना 2010मध्येच बंद केली आहे.

इस्रायलमध्ये 'स्मार्ट कार्ड आयडेंटिफिकेशन' प्रणाली आहे. यात हाताच्या ठशांचा समावेश नसतो. तसंच माहिती कोणत्याही डेटाबेसमध्ये जमा करण्यात येत नाही. ती फक्त कार्डवर साठवली जाते.

अमेरिकेतही सिंगल टोकन प्रणालीसारखा कोणताही कार्यक्रम नाही. कॅलिफोर्निया आणि कोलोरॅडो येथे वाहन परवान्यासाठी हाताचे ठसे घेतले जातात.

अनेक देशांत विदेशी पर्यटकांची बायोमेट्रिक माहिती गोळा केली जाते. देशातल्या नागरिकांची नाही.

बँक खाती, मतदान नोंदणी यांना बायोमेट्रिकशी जोडण्याचा ट्रेन्ड चीन, आफ्रिकेतले काही देश, व्हेनेझुएला, इराक आणि फिलिपाईन्समध्ये दिसून येतो.

सरकारकडे जमा असलेला बायोमेट्रिक आणि जेनोमिक डेटा गंभीर प्रश्न निर्माण करू शकतो. वैयक्तिक माहितीशी तडजोड हे कधीही भरून न येणारं नुकसान ठरू शकतं. डेटा चोरीला प्रतिसाद म्हणून इतर कुणीही आपला वैयक्तिक डेटा अथवा हाताचे ठसे बदलू शकत नाही.

तकलादू पारंपरिक सुरक्षा प्रणाली

लोकांची सरकारकडे जमा असलेली माहिती इतर कुणालाही मिळू शकत नाही हा सरकारचा दावा अविश्वसनीय आहे. आपत्कालीन परिस्थितीत (पूर, रोगराई इत्यादी) सार्वजनिक आरोग्य मोहीम कधीच अयशस्वी ठरणार नाही, असा धाडसी दावा सरकार करू शकणार नाही.

एखाद्या योजनेचा उद्देश संकटांचं व्यवस्थापन करणं हा असतो. संभाव्य धोक्याचा पूर्णत: प्रतिबंध करणं हा नव्हे.

बँकेद्वारे आर्थिक व्यवहार

UIDAIचा विचार केल्यास पारंपरिक सुरक्षा प्रणाली संभाव्य डेटाचोरी रोखण्यासाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आधार ही सध्या जगातली सर्वांत महत्त्वाकांक्षी 'सिंगल टोकन' ओळख प्रणाली आहे. त्यात, व्यक्तीची ओळख दाखवणारी माहिती एका क्रमांकावरून मिळू शकते.


सामग्री: आधार डेटा हा 'सेवा मित्र' नावाच्या अॅपच्या माध्यमातून चोरी करण्यात आला आहे, असा आरोप आहे.  तेलुगू देसम पक्षानं कार्यकर्त्यांसाठी हे अॅप बनवलं होतं.

याप्रकरणाचं गांभीर्य लक्षात घेऊन भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणानं (UIDAI) तेलंगणा पोलिसांकडे तक्रार केली आहे.

तेलंगणा पोलिसांच्या विशेष चौकशी पथकानं (SIT) UIDAIकडे जो अहवाल सादर केला आहे, त्यानुसार UIDAIच्या उप संचालकांनी हैदराबादमधील माधेपूर पोलिसांकडे  FIR दाखल केली आहे.

SIT रिपोर्टच्या आधारावर UIDAIनं प्रकरणाच्या चौकशीची मागणी केली आहे.

UIDAIनं दाखल केलेल्या तक्रारीत म्हटलं आहे की, "2 मार्च 2019ला आमच्याकडे एक तक्रार आली. त्यानुसार, आंध्र प्रदेश सरकारनं सेवा मित्र अॅपच्या माध्यमातून सरकारी योजनांचे लाभार्थी, मतदान पत्र आणि आधारची माहिती गोळा केली आहे. तसंच या माहितीचा गैरवापर केला आहे. आंध्रप्रदेश आणि तेलंगणाच्या मतदारांची ओळखपत्रं आणि आधारची माहिती या अॅपच्या माध्यमातून गोळा करण्यात आल्याचं चौकशीत समोर आलं.

"चौकशीदरम्यान आम्ही IT ग्रिड्स (इंडिया) प्राइव्हेट लिमिटेडच्या परिसरात 4 हार्ड डिस्क हस्तगत केल्या. त्यांना तेलंगणा फॉरेंसिक सायन्स लॅबकडे तपासणीसाठी पाठवलं आहे. या हार्ड डिस्कमध्ये लोकांच्या आधार कार्डची माहिती होती, असं चौकशीत समोर आलंय. तक्रारदार लोकेश्वर रेड्डी यांच्यासहित अनेक लोकांच्या आधार कार्डची माहिती डिस्कमध्ये होती. ही माहिती केंद्रीय ओळख प्राधिकरण संचयन आणि राज्य डेटा हबमधून हटवण्यात यावं, असं आम्हाला वाटतं."

आधार नियम 2016 नुसार, कलम 38 (G) आणि 38 (H)नुसार डाटा चोरी करणं गुन्हा आहे. यानुसार सूचना कायदा 2000नुसार, कलम 29 (3) नुसार, सराकरी योजनेच्या लाभार्थ्यांचा डेटा चोरी करणं गुन्हा आहे.

याशिवाय कोणती प्रायव्हेट कंपनी आधारचा डेटा मिळवू शकत नाही. आधार नियमच्या कलम 65, 66 (B) आणि 72 (A) नुसार, हा गुन्हा आहे.

तक्रार

UIDAIच्या तक्रारीत असंही म्हटलंय की, आधारचा डेटा चुकीच्या पद्धतीनं काढल्यानंतर त्याला अॅमेझॉनच्या वेब प्लॅटफॉर्मवर ठेवण्यात आलं होतं.

तेलंगणा SITचे प्रमुख स्टीफन रविंद्र यांनी बीबीसी तेलुगूला सांगितलं की, "हे प्रकरण आमच्याकडे सायबराबाद पोलिसांमार्फत आलं. यातील मुख्य आरोपी अशोक दकावरम सध्या फरार असून त्याचा शोध सुरू आहे. तो पकडला गेल्यास आधार डेटा कुठून मिळवला, हे आम्हाला माहिती होईल. आमची चौकशी सुरू राहील."

स्टीफन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणात जवळपास 8 कोटी लोकांचा आधार डेटा चोरी झाल्याची बातमी समोर आली आहे. यामुळे आधारच्या सुरक्षिततेवर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहेत.


सामग्री: आधार नाही तर रेशनही नाही.

झारखंडची राजधानी रांचीमध्ये सिल्ली डीह गाव आहे. तिथल्या जगदीश हजाम यांना रेशन केंद्र धान्य मिळू शकलं नाही.

कारण? जगदीश यांच्या आधार कार्डाचा तपशील रेशन केंद्रातील बायोमेट्रिक मशीनमध्ये नोंदवलेला नव्हता. जगदीश यांचे बोटाचे ठसे ही मशीन ओळखू शकली नाही आणि त्यांना अन्नधान्य मिळू शकलं नाही. सरकारच्या सार्वजनिक धान्यवितरण यंत्रणेतल्या या त्रुटीमुळे जगदीश यांच्या घरची चूल पेटणं कठीण झालं आहे.

"जिल्ह्यातल्या महिलांतर्फे चालवण्यात येणाऱ्या स्वयंसेवी संस्थेमार्फत आमच्या रेशन केंद्राला अन्नधान्याचा पुरवठा व्हायचं. या आधी रेशन केंद्रातून धान्य मिळताना कधीही अडचण आली नाही," असे जगदीश यांनी सांगितलं.

त्यांनी पुढे सांगितलं, "माझी आई, दुर्गा देवीच्या नावे लाल रंगाचं रेशन कार्ड आहे. आम्हाला त्याद्वारेच अन्नधान्य मिळतं. गेल्या दोन महिन्यात पाच वेळा रेशन केंद्रात गेलो. पण विक्रेत्याने अन्नधान्य देण्यास नकार दिला."

"माझ्या आधार कार्डाचा तपशील त्यांच्या मशीनमध्ये नाही, असं त्याने कारण दिलं. आधार कार्डाची सक्ती नसती तर आम्हाला जेवायला मिळालं असतं", असं जगदीश म्हणले.

सरकारी आदेश

एप्रिल महिन्यात झारखंड सरकारने रेशन केंद्रातून अन्नधान्य मिळवण्यासाठी आधार कार्ड सक्तीचं केलं होतं. मात्र सगळी रेशन केंद्रं तांत्रिकदृष्ट्या तयार नसल्यानं लोकांना अन्नधान्य मिळण्यात अडचणी येऊ लागल्या.

संतोषी कुमारीचे भाऊ

याचीच परिणती सिमडेगा जिल्ह्यातील संतोषी कुमारी या तरुणीच्या मृत्यूत झाली. यानंतर हा प्रश्न ऐरणीवर आला.

झारखंडचे विभागीय मंत्री सरयू राय यांनी रेशनसाठी आधार कार्ड सक्तीचा निर्णय मागे घेतला. सरकारी आदेश तर काढण्यात आले, मात्र त्यानंतरही राज्यभरात या निर्णयाची प्रभावी अंमलबजावणी होऊ शकली नाही. याचा फटका हजारो नागरिकांना बसला.

बुधनी गोप यांची कहाणी

चाकुलिया जिल्ह्यातल्या लोधाशोली पंचक्रोशीतील पातरटोला गावात बुधनी गोप राहतात. सत्तरी गाठलेल्या गोप यांना उतारवयातही आधार सक्तीचा त्रास होत आहे.

त्यांच्याजवळ पिवळ्या रंगाचं रेशनकार्ड आहे, पण जूनपासून त्यांना रेशन मिळालेलं नाही.

यामुळे वरिष्ठ नागरिक म्हणून दरमाही मिळणाऱ्या 600 रुपयांतून त्यांनी घरासाठी अन्नधान्य खरेदी केलं. वृद्धांना मिळणाऱ्या भत्त्यातून, तसंच मुलगा आणि सुनेच्या मजुरीच्या पैशांवर अवलंबून बुधनी गोप रोजची चूल मांडत आहेत.

जगदीश हजाम आपल्या रेशन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आधार कार्ड किती फायद्याचं आणि किती तोट्याचं, यावरून देशभरात सध्या जोरदार चर्चा सुरू आहे. त्याच पार्श्वभूमीवर बीबीसीच्या विशेष वृत्तमालिकेतला हा पहिला भाग थेट झारखंडहून.


सामग्री: आधी अमेरिकेतील कनिष्ठ न्यायालयाने या बंदीला अंसंवैधानिक म्हणत त्याला स्थगिती दिली होती. मात्र अमेरिकेच्या सर्वोच्च न्यायालयाने आता ही बंदी कायम ठेवली आहे.

यामुळे इराण, लिबिया, सोमालिया, सीरिया आणि येमेनच्या बहुतांश लोकांना अमेरिकेत प्रवेशास मनाई आहे.

कोर्टाचा हा आदेश म्हणजे ट्रंप प्रशासनाचा विजय मानला जात आहे.

हा निर्णय देणाऱ्या न्यायाधीश जॉन रॉबर्टस यांनी मुस्लीमबहुल देशातील नागरिकांना अमेरिकेत प्रवेशबंदी ही संपूर्णपणे अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या अधिकारकक्षेत येत असल्याचं म्हटलं आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी या निर्णयावर आनंद व्यक्त केला आहे.

अमेरिकन सिव्हिल लिबर्टी युनियन (ACLU) इमिग्रंट राईट्स प्रोजेक्टचे संचालक ओमर जडवात यांनी या निर्णयाला सुप्रीम कोर्टाचं "मोठं अपयश" म्हटलं आहे.

"आज कोर्ट संपूर्णपणे अयशस्वी ठरलं आहे, म्हणून नागरिकांनी एकजूट होऊन आवाज उठवण्याची आज सर्वाधिक गरज आहे. जर नागरिकांनी मुस्लीम बंदीला विरोध केला नाही तर देशाच्या स्वातंत्र्य आणि समता या मूलभूत तत्त्वांना हरताळ फासलं जाईल."

निर्णयात अनेकदा बदल

ट्रंप प्रशासनाच्या या निर्णयावर स्थलांतरितांनी आणि मानवाधिकार संघटनांनी टीका केली होती, तसंच या निर्णयात अनेक सुधारणा करण्यात आल्या होत्या.

जानेवारीमध्ये ट्रंप यांनी सात मुस्लीमबहुल देशांतील नागरिकांना 90 दिवसांसाठी प्रवेश नाकारला होता. सर्व निर्वासितांनाही प्रवेश बंदी केली होती. सीरियातील निर्वासितांना डोळ्यापुढे ठेवून हा निर्णय घेण्यात आला होता.

या आदेशाची सुधारित आवृत्ती मार्चमध्ये आली. त्यामध्ये सीरियन निर्वासितांवर असलेली सर्वकालीन बंदी मागे घेण्यात आली. पण इतर निर्वासितांवर 120 दिवसांची मात्र प्रवेश बंदी कायम ठेवण्यात आली. या निर्णयालाही कोर्टानं मंजुरी दिली होती.

आधी या निर्णयात त्यांनी इराक आणि चाड या देशांचाही समावेश केला होता. नंतर या देशांना प्रतिबंधित देशांच्या यादीतून हटवण्यात आलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी काही इस्लामिक देशांच्या लोकांना अमेरिकेत येण्यावर निर्बंध घातले होते. अमेरिकेच्या सुप्रीम कोर्टाने आज ही बंदी कायम ठेवण्याचा महत्त्वपू्र्ण निर्णय दिला आहे.


सामग्री: आधी ठराविक वेळेवर, ठराविक मालिका किंवा कार्यक्रम पाहण्यासाठी लोक आधीच आपल्या वेळेचं नियोजन करून ठेवायचे.

पण आता स्वस्त स्मार्टफोन आणि फुकट इंटरनेटमुळे मनात येईल तेव्हा, आपण वेगवेगळ्या कार्यक्रमाचा किंवा मालिकांचा आनंद घेऊ शकतो. स्मार्टफोनच काय आता तर टीव्हीसुद्धा स्मार्ट होऊ लागला आहे.

याच पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीनं आपल्या वाचकांना विचारलं होतं की, 'आजच्या इंटरनेट आणि स्मार्टफोनच्या जमान्यात तुमचं टीव्ही वरचं प्रेम कमी झालं आहे का?' त्यावर अनेकांनी आपली मतं व्यक्त केली आहेत.

इंटरनेट आणि स्मर्टफोनमुळे आपण कितीही जरी टीव्हीपासून दुरावलो असलो तरी, घरात टीव्ही नसणं म्हणजे शरीरात आत्मा नसल्यासारखं आहे, असं मत एका वाचकानं व्यक्त केलं आहे.

तर "फालतू बातम्या आणि थुकरट मालिका अशाच सुरू राहिल्या तर लवकरच टीव्ही अडगळीत जाणार हे नक्की!", असं मत स्वप्नील खेरडेकर यांनी व्यक्त केला आहे.

"टीव्हीचा कंटेन्ट खूप जूना वाटतो. वेबसिरिज त्यापेक्षा चांगली असते.", असं मत विनायक बनसोडे यांनी व्यक्त केला आहे.

पारस प्रभात यांनी अगदी सविस्तररित्या आपलं टीव्हीवरचं प्रेम व्यक्त करत 90च्या दशकातील आठवणींना उजाळा दिला आहे.

तर सचिन परब यांनीही 'मोबाईल फोनपेक्षा टीव्हीच बरा' असं म्हटलं आहे.

"माहिती आणि मनोरंजनासाठी आजही टीव्हीचं महत्त्व कायम आहे. टीव्हीनं समाजात खूप मोठे बदल केले आहेत. तसंच अनेक कलाकारही तयार केले आहेत." असं मत लक्ष्मीकांत मुळे यांनी व्यक्त केलं आहे.

विजया पाटील म्हणतात, "मी स्वतः २ वर्षांपूर्वी टीव्ही खूप पहात असे विशेषतः बातम्या. पण आता खूपच एकांगी बातम्या देतात, तटस्थपणा नाहीच आहे. त्यामुळे बातम्या पहाणे वा चर्चा पाहणे कमी झालं आहे. मालिका तर दिव्यच असतात, मी पामर त्या कधीच पाहू शकले नाही."

"टीव्हीपेक्षा स्मार्टफोनवर जास्त वेळ जातो", हे मान्य करत राजू तुललवार यांनी, "अॅमेझॉन स्टिकमुळे केबलपेक्षा कमी खर्चात हवे ते दर्जेदार कार्यक्रम हवे तेव्हा बघता येतात.", असं म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज जागतिक टेलिव्हिजन दिवस. तंत्रज्ञानाच्या प्रसारामुळे जगातील अब्जावधी लोकांच्या जीवनामध्ये फार वेगानं बदल घडताना आपण पाहतो आणि अनुभवत आहोत.


सामग्री: आधी ब्राह्मण उमेदवार हवा या मागणीमुळे गाजलेली ही निवडणूक आता मात्र स्थानिक विरुद्ध बाहेरचा उमेदवार अशी होताना दिसत आहे.

भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील पहिल्यांदाच विधानसभेची निवडणूक लढवत असल्यानं साऱ्या राज्याचं लक्ष इथं आहे. पाटील यांनी आतापर्यंत विधान परिषदेची निवडणूक लढवली आहे. ते पुणे पदवीधर मतदारसंघाचं प्रतिनिधित्व करतात.

तर याठिकाणी प्रबळ स्थानिक उमेदवार आहेत मनसेचे किशोर शिंदे आणि त्यांना काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेससह त्यांच्या सहकारी पक्षांनी पाठिंबा दिलाय.

एकूण 11 उमेदवार या ठिकाणी रिंगणात आहे. पण इथं दुरंगीच लढत होण्याची चिन्हं जास्त आहेत.

चंद्रकांत पाटील पुण्याचा गड राखणार का?

या 11 उमेदवारांमध्ये एकही ब्राह्मण उमेदवार रिंगणात नाही हे विशेष. सर्व ब्राह्मण संघटनांचा पाठिंबा मिळवण्यात भाजपला यश आलं आहे. सर्व संघटनांनी एक संयुक्त पत्रक जारी करून चंद्रकांत पाटील यांना पाठिंबा जाहीर केला आहे. त्यामुळे आधी बंडखोरी करत उमेदवारी दाखल केलेल्या ब्राह्मण उमेदवारांनी त्यांचे अर्ज मागे घेतले आहेत.

पण त्याचवेळी या मतदारसंघातल्या ब्राह्मण समाजाचा मलाच पाठिंबा असल्याचा दावा मनसे उमेदवार किशोर शिंदे यांनी बीबीसीशी बोलताना केला आहे.

किशोर शिंदे यांनी दसऱ्याच्या दिवशी आरएसएसच्या संचलनाचं स्वागत करून एक वेगळा संदेश देण्याचा प्रयत्न देखील याठिकाणी केला आहे.

"आरएसएसशी माझे चांगले संबंध आहेत. आरएसएसचे लोक मला मदत करतील, ब्राह्मण समाजाचे लोकं आम्हाला सुद्धा मतदान करतात, अनेक ब्राह्मण समाजाच्या लोकांनी फोन करून मला पाठिंबा दिला आहे," असा दावा सुद्धा किशोर शिंदे यांनी केला आहे.

असं असलं तरी ही निवडणूक आता स्थानिक विरुद्ध बाहेरचा असल्याचं शिंदे सांगतात.

मेधा कुलकर्णींना वगळून त्यांच्याऐवजी चंद्रकांत पाटील यांना कोथरुडमधून तिकीट देण्यात आलं.

चंद्रकांत पाटील यांना याबाबत बीबीसीनं विचारलं तेव्हा त्यांनी ते बाहेरचे असल्याचा मुद्दा खोडून काढला. मी पुण्याचाच असल्याचा दावा त्यांनी केला आहे.

"मी 1982 पासून दर महिन्याला पुण्यात येत आहे, विद्यार्थी परिषद, भाजपमध्ये काम करत असताना सतत पुण्यात येत आहे. तसंच पुणे पदवीधर मतदारसंघाचा मी गेली 12 वर्षं आमदार आहे," असं त्यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं आहे.

अशावेळी स्थानिक उमेदवारावर झालेला अन्याय हा सुद्धा मनसे उमेदवार किशोर शिंदे यांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुण्यातल्या कोथरूड विधानसभा मतदारसंघांची निवडणूक आता रंगतदार वळणावर आली आहे.


सामग्री: आधी मुंबई पोलीस आणि आता सीबीआय हा तपास करत असताना फिल्म इंटस्ट्री आणि टेलिव्हिजनच्या स्टुडिओजमध्येही चर्चेला तोंड फुटलं आहे. सुरूवातीला नेपोटिझम, बॉलिवूडमधील कंपूशाहीवर सुरू असलेली चर्चा गेले काही दिवस एकाच नावाभोवती स्थिरावली आहे- रिया चक्रवर्ती.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सुशांतची गर्लफ्रेंड रिया चक्रवर्तीकडे संशयाने पाहिलं जाऊ लागलं. सुशांत सिंह प्रकरणाचा तपास मुंबई पोलिसांकडून सीबीआयकडे गेल्यानंतर रिया चक्रवर्तीची तासन् तास कसून चौकशी केली जात आहेच, पण दुसरीकडे रियाला मीडिया ट्रायलला सामोरं जावं लागत असल्याचंही चित्र आहे. तसंच सोशल मीडियावरही रियाबद्दल अतिशय असभ्य भाषेत टीका केली जात आहे.

रियावर पैशाच्या लालसेचे आरोप करण्यासोबतच तिला बलात्कार आणि हत्येच्या धमक्या दिल्या जाऊ लागल्या. रियाच नाही तर बंगाली महिलांना सोशल मीडियावर लक्ष्य केलं गेलं. इंग्रजी बोलणाऱ्या, विवाहबाह्य संबंध ठेवण्यासाठी तयार असणाऱ्या, आपल्या मनातलं मोकळेपणाने बोलणाऱ्या बंगाली महिला उत्तर भारतातील पुरुषांना बिघडवतात, अशी टिप्पणी सुरू झाली.

बॉलिवूडमधूनही सुरूवातीला रियाला समर्थन मिळालं नाही  किंबहुना काही कलाकारांनीही रियावर आरोप केले.

अभिनेत्री कंगना रानौतने रिपब्लिक टीव्हीला दिलेल्या मुलाखतीत रियाला अख्तर कुटुंबीय (लेखक-गीतकार जावेद अख्तर यांचे कुटुंब) तसंच अगदी महिला आयोगापर्यंत सगळ्यांचंच समर्थन आहे, असं कंगनानं म्हटलं होतं. सतीश मानेशिंदेंसारखा प्रसिद्ध क्रिमिनल वकील रियासाठी कसा उभा राहतो, असा प्रश्नही कंगनानं उपस्थित केला होता.

अभिनेते शेखर सुमन यांनीही रियानं एका वृत्त वाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीवर टीका करताना म्हटलं की, जवळपास दोन महिने बाळगलेलं मौन सोडावं असं रियाला अचानक का वाटलं? या मुलाखतीतून तिला 'बिचारी', 'तिला सगळ्यांनी चेटकीणच बनवलं' अशी सहानुभूती मिळाली. प्रत्येकाला आपली बाजू मांडण्याचा अधिकार आहे. पण मग ती मांडण्यासाठी तिला एवढे दिवस का लागले?

ज्या मुलाखतीबद्दल शेखर सुमन बोलत होते, त्याच मुलाखतीत रियाला प्रश्न विचारण्यात आला होता, की बॉलिवूडमधले कलाकार तुझ्या समर्थनार्थ समोर का येत नाहीयेत.

त्यावर उत्तर देताना रियानं म्हटलं होतं, की मला माहीत नाही. पण त्यांनी यावं, असं मला वाटतं.

रियाला पाठिंबा देण्यासाठी आता काही अभिनेत्री पुढे आल्या आहेत. अभिनेत्री विद्या बालन हिने रियाला ज्यापद्धतीने मीडिया ट्रायलला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अभिनेता  सुशांत सिंह राजपूत गेल्या 14 जूनला आपल्या राहत्या घरी मृतावस्थेत आढळून आल्यानंतर त्यानं नेमकी आत्महत्या का केली असावी, याबद्दल बोललं जाऊ लागलं. त्याच्या आत्महत्येचा कायदेशीर तपासही सुरू झाला.


सामग्री: आधीच कोरोनाची भीती आणि त्यात वेगवेगळ्या समस्या समोर आल्या की त्यात आणखी भर पडत जाते. मात्र, ही भीती दूर व्हावी, यासाठी कोव्हिडनंतर कोणकोणते शारीरिक त्रास होऊ शकतात, ते कुणाला होतात, त्याचं प्रमाण किती, ते कसे ओळखावे, त्यावर उपाय कोणते, हे जाणून घेऊया.

कोव्हिडचा हृदयाशी संबंध

अमेरिकेतील नॅशनल हार्ट, लंग अँड ब्लड इन्स्टिट्यूटने कोव्हिड-19 हा आजार आणि हृदय, याचा संबंध उलगडून सांगणारा एक व्हीडिओ तयार केला आहे.

हृदय हे शरीराचं पम्पिंग स्टेशन आहे. हृदयातूनच संपूर्ण शरीरात ऑक्सिजन पुरवला जातो आणि कार्बनडायऑक्साईड शरीराबाहेर फेकला जातो. फुफ्फुसातून ऑक्सिजन हृदयात जातो. तिथून हा ऑक्सिजन रक्तात मिसळून हे ऑक्सिजनयुक्त रक्त संपूर्ण शरीरात प्रवाहित होतं.

कोरोना विषाणूचा संसर्ग हा थेट फुफ्फुसावर आघात करतो. त्यामुळे फुफ्फुसांची क्षमता कमी होऊ ऑक्सिजनची पातळी कमी होऊ लागते. काही रुग्णांमध्ये ऑक्सिजनच्या कमतरतेचा हृदयावरही परिणाम होऊ शकतो. अशावेळी ऑक्सिजनयुक्त रक्त पम्प करण्यासाठी हृदयाच्या स्नायूंवर अधिक ताण येतो. याचा थेट परिणाम हृदयाच्या पेशींवर होतो.

परिणामी शरीरात इन्फ्लमेशन (दाह) होतं. कधी-कधी इन्फ्लमेशनचं प्रमाण जास्त झाल्यास हृदयाच्या स्नायूंवर त्याचा विपरित परिणाम होतो आणि हार्टबीट वाढतात. हृदयाचे ठोके वेगाने पडतात. त्यामुळे हृदयाची रक्त पम्प करण्याची क्षमता कमी होऊ शकते. ज्यांना हृदयासंबंधी आधीच काही आजार असतील त्यांना याचा त्रास होऊ शकतो.

हृदयाची अधिक काळजी कुणी घ्यायला हवी?

तज्ज्ञांच्या मते बीपीचे रुग्ण, डायबेटिक रुग्ण आणि स्थूल व्यक्तींमध्ये कोव्हिड-19 आजारामध्ये हृदयासंबंधी आजार होण्याची जोखीम जास्त असते.

फोर्टिस एस्कोर्ट हार्ट इन्स्टिट्युटचे अध्यक्ष डॉ. अशोक सेठ भारतातील सुप्रसिद्ध हृदयरोगतज्ज्ञ आहेत.

कोव्हिड-19 च्या गंभीर रुग्णांमध्ये हृदयावर जास्त परिणाम होत असल्याचं दिसतं, असं डॉ. अशोक सेठ यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं. जवळपास 20 ते 25% रुग्णांमध्ये हृदयावर परिणाम झाल्याचं दिसतं, असं त्यांचं म्हणणं आहे.

मात्र, ही आकडेवारी वाचून घाबरू नका.

कोव्हिड-19 आजारात 80 ते 90% रुग्ण घरीच उपचार घेऊन बरे होतात. उरलेल्या 10 ते 20% रुग्णांनाच हॉस्पिटलमध्ये भरती करावं लागतं. हे जे 20% रुग्ण हॉस्पिटलमध्ये उपचार घेतात त्यातलेही थोडेच रुग्ण गंभीर आजारी असतात.

शिवाय, गंभीर आजारी असलेल्या सर्वच्या सर्व...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोव्हिडमधून रुग्ण बरा झाल्यानंतरही त्याला हृदय, फुफ्फुस किंवा इतर काही त्रास होत असल्याची काही प्रकरणं समोर येत आहेत.


सामग्री: आधीच कोरोनामुळे हैराण झालेल्या अमेरिकेत हे नवं मोठं संकट आलंय. तिथे जाळपोळ, लुटालूट होतेय. 40 शहरांमध्ये कर्फ्यू लागलाय. पण असा उद्रेक होण्याची ही पहिली वेळ नाही. काळ्या-गोऱ्यांच्या संघर्षावरून अमेरिकेत 4 वर्षं गृहयुद्ध पेटलं होतं.

कोव्हिडच्या आरोग्य संकटात सोशल डिस्टन्सिंगचा इशारा झुगारून हजारो अमेरिकन रस्त्यांवर उतरून निदर्शनं करतायत.

संशोधन आणि सादरीकरण - सिद्धनाथ गानू

एडिटिंग - निलेश भोसले

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'मला श्वास घेता येत नाहीय' हे अमेरिकेतल्या एका कृष्णवर्णीय माणसाचं वाक्य जगभरात गाजतंय. या माणसाचा जीव एका गोऱ्या पोलिसामुळे गेला. ही ठिणगी पडताच आता देशभरात वणव्यासारख्या दंगली पसरल्या आहेत.


सामग्री: आधीच कोरोनेतर रुग्णांना आरोग्यसेवा मिळताना त्रास होतोय. त्यातच महिलांसाठी बाळंतपणाचा काळ थोडा संवेदनशीलही...काही ठिकाणी तर लॉकडाऊनमुळे कुटुंबांची ताटातूट झालेली. अगदी नवरा-बायकोचीही..आधीच लॉकडाऊनमुळे ओढवलेलं आर्थिक संकट आणि त्यात बाळंतपणाचा अवघड काळ...आज पाहूया अशाच दोन महिलांच्या कथा.

हे वाचलंत का?

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसमुळे जगभरात लॉकडाऊनची परिस्थिती ओढवली. आणि हा काळ सगळ्यांसाठीच कठीण होता आणि आहे. पण, या काळात ज्यांची बाळंतपणं झाली, त्यांचं काय?


सामग्री: आधीची गोष्ट वेगळी होती. मी नवऱ्याला माझ्या पगाराचा आकडा कमी सांगितला होता. कारण, त्यामुळे मला काही पैसे साठवता आले आणि नवऱ्याला दारूत पैसे उडवण्यापासून रोखताही आलं होतं.

मला हे देखील माहिती होतं की, जर खोटं बोललेलं समजलं तर भरपूर मार मिळेल आणि डोळे सुजतील. मार खाल्ल्याने पोट दुखेल आणि कमरेवर वळही उठतील.

पण बँकेत फिक्स डिपॉझिटमध्ये काही पैसे होते आणि ते त्याला कधी काढता येणार नाहीत यामुळे मात्र मला जरा बरंही वाटत होतं.

मी ज्यांच्या घरी काम करत होते त्या मॅडमनी मला पैसे साठवण्याबद्दल समजावून सांगितलं होतं. नाहीतर बँकेत खातं उघडणं आणि पैसे जमा करणं माझ्यासारख्या गावाकडच्या मुलीला अशक्यच होतं.

आजही जे करायला चालले होते ते देखील माझ्या मॅडमनीच मला सांगितलं होतं. पण यावेळी खूप घाबरून गेले होते कारण यावेळची परिस्थिती वेगळी होती.  यावेळी माझं शरीरच पणाला लागलं होतं. शिवाय मी असंही ऐकलं होतं की, या ऑपरेशनमध्ये मृत्यूही होऊ शकतो.

#HerChoice ही प्रचलित समजांना छेद देणाऱ्या आधुनिक भारतातील महिलांच्या कहाण्यांवर आधारित लेखमालिका आहे. बीबीसीची खास सीरिज #HerChoiceच्या माध्यमातून अशा 12 महिलांच्या सत्य घटना आम्ही तुमच्यासमोर घेऊन येत आहोत.

आता रोजचं जगणंसुद्धा मरणासारखं भासू लागलं होतं. मी 22व्या वर्षीच चाळीशीची वाटू लागले होते. अंगाने बारीक होते पण तरुण काही वाटत नव्हते. माझं शरीर हाडांचा सापळाच बनलं होतं. डोळ्यांखाली काळी वर्तुळं झाली होती. चेहऱ्यावरचा गोडवा हरवून गेला होता आणि त्याची जागा थकव्याने घेतली होती. चालताना कमरेतून काहीशी वाकल्यासारखी दिसायचे.

पण हे सगळं माझं बाह्यरूप होतं. माझ्या आत जे विस्कटून गेलं होतं त्याची किंकाळी माझ्या कानात मलाच ऐकू येत होती.

सुरुवातीला मला काही चुकीचं वाटलं नव्हतं. 15व्या वर्षी लग्न होऊन मी शहरात आले होते. पती काम करून घरी यायचे आणि जेवायचे. जेवणानंतर त्यांना बिछान्यावर माझी गरज असायची. केवळ गरज.

मी फक्त एक शरीर होते. शरीरातल्या भावनांशी त्यांना काही घेणंदेणं नव्हतं. यापेक्षा कोणती वेगळी अपेक्षा नव्हती. कारण आईनं सांगितलं होतं की लग्नानंतर हेच सगळं होतं.

तिथपर्यंत ठीक होतं.

मग, पहिली मुलगी झाली.

मग, पहिली मारहाण झाली.

मग, त्यानं पहिल्यांदा दारू प्यायली.

मग, त्यानं बिछान्यात माझ्यावर सगळा राग काढला.

आणि नंतर दुसरी मुलगी झाली.

मग, त्यानं कामच करणं सोडून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मी नवऱ्याशी यापूर्वीही खोटं बोलले होते. तेव्हा मला असं केल्याचे फायदे-तोटे समजत होते. पण आताचं खोटं बोलणं म्हणजे अंधाऱ्या विहिरीत उडी मारण्यासारखं आहे, याची मला जाणीव होती.


सामग्री: आधीपासूनच अन्नाचा तुटवडा आणि आर्थिक संकटात असलेल्या लेबनॉनमध्ये सरकारने हे संकट ज्याप्रकारे हाताळलंय यावरून प्रचंड रोष आहे. त्याविरुद्ध रात्रभर निदर्शनं सुरू होती. बीबीसीचे मध्य-पूर्वेतले प्रतिनिधी क्वेंटिन सॉमरव्हिल यांचा बैरूतमधून सविस्तर रिपोर्ट

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या मंगळवारी (4 ऑगस्ट) बैरुतमध्ये झालेल्या भीषण स्फोटानंतर लेबनॉनचे पंतप्रधान आणि पर्यायाने संपूर्ण सरकार पायऊतार झालंय.


सामग्री: आधुनिक काळातल्या सर्वांत भीषण वणव्यांमध्ये याची गणना करता येऊ शकते, असं ऑस्ट्रेलियातल्या विविध विद्यापीठांच्या तज्ज्ञांचं मत आहे. यात काही प्रजाती नामशेष झाल्या असण्याचा धोकाही आहे. यातील काही दृश्यं तुम्हाला विचलित करू शकतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या वर्षी ऑस्ट्रेलियामध्ये लागलेल्या वणव्यांत देशातले जवळपास 3 अब्ज प्राणी मारले गेलेत, असा शासत्रज्ञांचा अंदाज आहे.


सामग्री: आधुनिक तंत्रज्ञान आणि आर्थिक फसवणूक याची वेगवेगळी उदाहरणं हल्ली आपल्याला पाहायला मिळतात. रॅनसमवेअर, ओटीपींचे फ्रॉड यांसारख्या गोष्टी वारंवार कानावर पडत असतात. त्यात आता (Virtual Kidnapping) 'व्हर्चुअल किडनॅपिंग' या प्रकराची भर पडली आहे.

लोकांना त्यांच्या मुलांबद्दल मानसिकदृष्ट्या घाबरवून आणि मुलांना पकडल्याचे खोटे फोटो आणि व्हीडिओ पाठवून हे व्हर्चुअल किडनॅपिंग केलं जात असल्याचं महाराष्ट्र सायबर पोलिसांनी स्पष्ट केलं आहे. त्यांनी हा प्रकार काय आहे याबद्दल माहिती प्रसिद्ध केली आहे.

व्हर्चुअल किडनॅपिंग म्हणजे काय?

महाराष्ट्र सायबर पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, व्हर्चुअल किडनॅपिंगमध्ये पालकांना काही टेक्नॉलॉजिकल आणि सायकोलॉजिकल ट्रिक्स वापरून असं भासवलं जात की, त्यांच्या मुलांचं किडनॅपिंग झालं आहे.

त्याच्यामागे पैसे उकळण्याचा हेतू असू शकतो. प्रत्यक्षात त्या मुलांचं अपहरण झालेलंच नसतं.

मुलगा किंवा मुलगी घरात नसतानाच या गोष्टी केल्या जातात. मुलं कधी घराबाहेर जातील, कुठे जातील, कोणत्या मार्गाने जातील याची माहिती आधीच मिळवलेली असते. तसंच, बऱ्याचदा ही मुलं परदेशात शिक्षणासाठी असतानाच या गोष्टी केल्या जातात.

तंत्रज्ञानाचा वापर करून अनेकदा 'स्पूफ कॉल' केले जातात. 'स्पूफ कॉल' करताना मोबाईल नंबर आणि आपली ओळख लपवता येते. असं करणारे मोबाईल अॅप्सही प्ले स्टोअरवर आहेत. यामध्ये इतरांची ओळखही वापरून कॉल करता येतात.

पालकांना आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), डीप फेक तंत्रज्ञानाचा वापर करून मॉर्फ इमेजेस, खोटे व्हीडिओ पाठवले जातात. म्हणजेच, त्यांच्या मुलाचा फोटो घेऊन त्याचा वापर खोट्या इमेजेसमध्ये शिताफीने केला जातो.

या खोट्या इमेजेसमध्ये त्या मुलाला कोणीतरी पकडून ठेवलं आहे, असं पालकांना भासवलं जातं. तर, डिप फेक तंत्रज्ञानाद्वारे खोटे व्हीडिओ तयार केले जातात. यात काही जणांनी एका मुलाला पकडलंय आणि तो मुलगा रडतोय असा व्हीडिओ असतो.

यात डीप फेक तंत्रज्ञानाद्वारे व्हर्चुअली किडनॅप केलेल्या मुलाचा फोटो त्या रडणाऱ्या मुलावर लावला जातो. हे इतकं बेमालूमपणे केलेलं असतं की लोकांना खरंच वाटतं की आपल्या मुलाचं अपहरण झालंय.

व्हर्चुअल किडनॅपिंग होतं कसं?

ऑनलाईन गुन्हेगार प्रथम अशी कुटुंब हेरतात. त्यांची मुलं कधी घराबाहेर असतात याची ते माहिती मिळवतात. मुलांचा आणि पालकांचा एकमेकांशी संवाद होऊ नये याचीही लोक काळजी घेतात. बहुतेक वेळा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून लोकांना लुबाडण्याचे प्रकार सर्रास झाल्याचं आपण पाहतो. मात्र, आता या तंत्रज्ञानाचा वापर करूनच लोकांना त्यांच्या मुलांचं अपहरण झाल्याचं भासवलं जातंय आणि त्यांच्याकडून खंडणी उकळली जात आहे.


सामग्री: आधुनिक भारताचे शिल्पकार ज्येष्ठ वैज्ञानिक डॉ. होमी भाभा यांच्या कर्तृत्वाचा वेध.

भारतातील ज्येष्ठ वैज्ञानिक सर सी. व्ही. रामन यांच्या तोंडून आपल्या वैज्ञानिक मित्रांसाठी कौतुकाचे चार शब्द निघणं तसं दुर्मिळच. त्याला फक्त होमी जहांगीर भाभा यांचा अपवाद होता. रामन भाभांना लिओनार्डो दा व्हिंची म्हणत असत.

नेहमी डबल ब्रेस्ट सूट घालणारे भाभा यांना वैज्ञानिक विषयांबरोबरच संगीत, नृत्य, पुस्तक या विषयात त्यांना तितकाच रस होता. वैज्ञानिकांना भाषण करताना तुम्ही नक्कीच बघितलं असेल, पण आपल्या मित्रांचं पोट्रेट किंवा स्केच बनवताना कदाचित बघितलं नसेल.

होमी भाभा.

आर्काइव्हल रिसोर्सेज फॉर कंटेंपररी हिस्ट्रीचे संस्थापक आणि भाभा यांच्यावर पुस्तक लिहिणाऱ्या इंदिरा चौधरी सांगतात, "मृणालिनी साराभाई यांनी मला सांगितलं की भाभांनी त्यांचे दोन स्केच तयार केले."

चित्रकार एम.एफ. हुसेन.

"इतकंच काय तर हुसेन यांचं स्केचसुद्धा तयार केलं होतं. जेव्हा हुसेन यांचं पहिलं प्रदर्शन मुंबईला भरलं तेव्हा भाभा यांनी त्याचं उद्घाटन केलं होतं. जेव्हा बॉम्बे प्रोग्रेसिव्ह आर्टिस्टचं प्रदर्शन भरायचं तेव्हा भाभा जरूर येत असत आणि आपल्या संस्थेसाठी आवर्जून पेंटिंग्स आणि मूर्ती असत."

संगीत प्रेमी

प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ प्रा. यशपाल यांनी टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च यांनी सुरुवातीच्या दिवसांत भाभांबरोबर काम केलं होतं. त्यांचं म्हणणं होतं की, 57 वर्षांच्या आयुष्यात भाभा यांनी जितकं मिळवलं तितकं कुणी दुसऱ्यानं मिळवल्याचं उदाहरण सापडणार नाही.

यशपाल सांगतात, "संगीतात त्यांना खूप रुची होती. मग ते भारतीय असो की पाश्चात्य. कोणत्या पेंटिंगला कुठे टांगायचं आणि कसं टांगायचं, फर्निचर कसं बनवायचं. प्रत्येक गोष्टीत त्यांचं बारीक लक्ष असायचं."

"TIFR मध्ये दर बुधवारी अकॅडमिक कॉन्फरन्स होत असे. भाभा एखाद्याच कोलोकियमला ( अकॅडमिक कॉन्फरन्स) अनुपस्थित असतील. ते बहुतांश वेळा यायचेच. यावेळी ते सगळ्यांना भेटायचे आणि आजूबाजूला काय होतं आहे त्याची माहिती घ्यायचे."

जवाहरलाल नेहरूंचे भाई

जवाहरलाल नेहरू आणि होमी भाभा यांच्यात मित्रत्वाचं घनिष्ट नातं होतं.

होमी भाभांची जवाहरलाल नेहरूंशी जवळीक होती. नेहरूंना भाई म्हणणाऱ्या निवडक व्यक्तींमध्ये भाभांचा नंबर लागतो.

इंदिरा चौधरी म्हणतात, "नेहरूंना केवळ दोन माणसं भाई म्हणत असत. एक होते जयप्रकाश नारायण आणि दुसरे होमी भाभा....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आधुनिक भारताचे शिल्पकार असं यथार्थ वर्णन होणाऱ्या ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ होमी भाभा यांच्या कार्यकर्तृत्वाचा घेतलेला आढावा.


सामग्री: आधुनिक सीतेचं मागणं वेगळं आहे.

माझ्या मैत्रिणीचं नाव सीता आहे. या नावानंच तिला जखडलं आहे.

केवळ मी नाही, तर तिला ओळखणारा प्रत्येकजण त्या सीतेच्या गुणवैशिष्ट्यांची आठवण करून देतो.

तिची एक झलक पाहायला मिळाली तर दिवस पुण्यवान होतो असं दररोज घरी येणाऱ्या दूधवाल्याला वाटतं. ती दिवसभर आणि रात्रीही काय करते याकडे तिच्या पालकांचं बारीक लक्ष असतं.  आणि ते सतत तिची काळजी करतात. पुरुषाबरोबरच्या प्रत्येक संभाषणाकडे तिचे सहकारी संशयाने पाहतात.

माझंही तिच्याकडे लक्ष असतं. पण मी हे सगळं चेष्टामस्करी म्हणून करते. पण बाकी सगळे हे गांभीर्यानं घेतात.

काहीदृष्टीनं ते योग्यही आहे. पुराणांचा संदर्भ महत्वाचा आहे कारण त्यामुळे इतिहास, संस्कृतीशी नव्यानं नाळ जोडली जाते आणि आपलेपणा वाटतो.

आपलं मूळ काय, आपण कुठून आलो आहोत, आपले आदर्श काय असावेत आणि आपण कसं असावं यासाठी तो उत्तम संदर्भ असतो.

सीतेचं म्हणणं गांभीर्याने घेण्याची गरज आहे.

आज्ञाधारक आणि पतिव्रता

खरं सांगायचं तर सीतेला रामाची सीता अजिबात आवडत नाही असं नाही. त्या सीतेला ही सीता एका वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहते.

आपल्या पिढीपैकी बहुतेकांनी रामायण वाचलेलं असतं. पण तिने ते वाचलेलं नाही. दूरदर्शनवरची 'रामायण' मालिका हाच तिच्यासाठी सर्वोत्तम संदर्भ.

तिनं त्या मालिकेत पाहिलेली सीता जिद्दी आणि कणखर होती. अडथळ्यांवर मात करत तिनं वाटचाल केली आणि एकट्यानं तिनं धैर्यानं दोन्ही मुलांचं संगोपन केलं.

मात्र लोकांच्या स्मरणात असलेली सीता त्याग, नम्रता आणि स्वत्वतेचं प्रतीक मानली जाते.

माझ्या मनातली सीता अशा कर्मठ बंधनांमध्ये अडकलेली असावी असं मला वाटत नाही.

तिच्यासाठी स्वयंवराचा घाट घालण्यात यावा असं तिला वाटत नाही. तिच्याकडे कायम कटाक्ष असावेत असं तिला वाटत नाही. तिची सहजपणे फसवणूक होऊ शकत नाही असं तिला वाटतं. तिची काळजी घेण्यासाठी माणसं असावीत असंही तिला वाटत नाही. आणि शुद्धता अर्थात स्वत्व वगैरे संकल्पनांशी तिचं नाव जोडलं जाणं योग्य वाटत नाही.

सीतेचं स्वातंत्र्य

जेव्हा ती प्रेमात पडते. तो माणूस शांत प्रवृत्तीचा आहे. स्वत:च्या कामासंदर्भात त्याच्याकडे भन्नाट कल्पना आहेत. पण दर महिन्याला ठोस उत्पनाचा स्त्रोत त्याच्याकडे नाही.

तो आदर्शवत गुणी मुलगा नाही. कदाचित म्हणूनच तिला तो आवडतो. त्याचा कुठेही दबदबा नाही. पुरुषी सौष्ठव नाही. वर्चस्ववादी आक्रमक स्वभाव नाही.

घरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आदर्श स्त्री म्हटल्यावर आजही सीतेचं नाव घेतलं जातं. पण आजच्या आधुनिक सीतेचं म्हणणं काय हे कोणी लक्षात घेईल का?


सामग्री: आनंद आणि दिक्षा कांबळे

गेल्या अनेक दिवसांपासून पुण्याच्या औंध परिसरात आनंदच्या खुनाचीच चर्चा सुरू आहे. याच भागातल्या आंबेडकर वसाहतीत एका 10 बाय 12च्या घरात आनंद कांबळे त्याच्या आईवडील आणि भाऊ-वहिनीबरोबर राहत होता. त्याच्या घरातील कॉटच्या खाली आहेर, लग्नात आलेल्या भेटवस्तूंचा पसारा पडला होता.

कॉटखालचा पसारा सारून विचारपूस करायला येणाऱ्या जाणाऱ्या लोकांना बसायला जागा देत आनंदची आई बोलत होती.

आनंदच्या छोट्या भावाचं दोन वर्षापूर्वी लग्न झालं. मोठा असूनही सेटल झाल्याशिवाय लग्न करायचं नाही, म्हणून आनंदने अगदी आतापर्यंत लग्न केलं नव्हतं.

20 मेला लग्न झाल्यानंतर सगळे सोपस्कार पार पडले आणि त्यानंतर आनंद आणि त्याचा मित्र राजेश बोबडे आणि त्यांच्या बायका, अशा दोन नवदांपत्यांनी एकत्रच पाचगणी-महाबळेश्वरला फिरायला जायचं ठरवलं.

हा त्याच्या आयुष्यातला अखेरचा प्रवास असेल, असं कुणालाही वाटलं नव्हतं.

'सून इतकी क्रूर वागेल, असं वाटलं नव्हतं'

"माझा आनंद अत्यंत मन मिळाऊ मुलगा होता. त्याच्या लहान भावाला देखील तो कधी उलटून बोलला नव्हता. आमच्या घरातला कर्ता पुरुष होता तो," आनंदची आई आवंढा गिळत सांगत होती.

आनंदचा भाऊ आणि आई

"एप्रिल महिन्यात लांबच्या नातेवाइकांकडून सुचवलेल्या मुलीचं स्थळ बघितलं. मुलगी आम्हाला पसंत पडली, म्हणून आम्ही साखरपुडा करायचा ठरवला. साखरपुड्यानंतर लगेच आम्हाला लग्न करायचं नव्हतं. पण मुलीच्या घरच्यांनी आग्रह धरला, त्यानुसार 20 मेला लग्नही लागलं," त्या सांगतात.

"नवीन सून म्हणून घरात आलेली दिक्षा जेवढे दिवस आमच्या सोबत राहिली, तेवढ्या दिवसात खूपच मिळून मिसळून राहिली, आमच्याबरोबर एकदम आदराने वागली. पण तीच इतकी क्रूरपणे वागेल, अस वाटलंच नाही आम्हाला कधी," असं त्या म्हणाल्या.

'त्या' दिवशी नेमकं काय घडलं?

2 जूनला नेमकं काय घडलं, हे जाणून घेण्यासाठी आम्ही आनंद आणि दिक्षाबरोबर फिरायला गेलेल्या राजेश बोबडे यांना विचारलं.

"आम्हाला पुण्यातून सकाळी लवकर निघायचं होतं, पण निघायलाच दुपारचा एक वाजला. कारमध्ये मी, माझी बायको पुढच्या सीटवर बसलो होतो आणि आनंद-दिक्षा मागच्या सीटवर होते.

"पुण्यातून निघाल्यानंतर खंडाळ्याच्या घाट सुरू झाल्यानंतर दिक्षाला उलट्यांचा त्रास सुरू झाला. म्हणून मी गाडी रस्त्याच्या कडेला थांबवली. थोडा वेळ झाल्यानंतर आम्ही पुन्हा प्रवासाला सुरुवात केली. आमची गाडी वाईवरून निघून पसरणीच्या घाटाला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"माझा आनंद कधीच कुणाला वाईट बोलत नव्हता. अख्ख्या वसाहतीत सगळ्या लोकांच्या मदतीला धावून जायचा. पण त्यांनी माझ्या मुलाचा घात केला. आता इतका लांब निघून गेला, की परत कधीच नाय येणार. स्वप्नातही कधी वाटलं नव्हतं असं काही होईल म्हणून," डोळ्यातील अश्रूंना वाट करून देत मृत आनंद कांबळेच्या आई बोलत होत्या.


सामग्री: आनंद तेलतुंबडे

त्यानंतर प्राध्यापक आणि लेखक आनंद तेलतुबंडे आणि नागपूरमधील मानवाधिकार कार्यकर्ते वकील निहालसिंग राठोड यांनी आपल्या प्रोफाइल्सवर पाळत ठेवल्याचा दावा केला आहे. पिगासस संदर्भात काम करणाऱ्या सिटीझन लॅबने आपल्याशी संपर्क केला होता, असं या दोघांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

भारतीय पत्रकारांसह जगभरातील 1400 पत्रकारांवर तसेच कार्यकर्त्यांवर पाळत ठेवल्याचं व्हॉट्सअॅपनं सांगितलं आहे.

भारतीय लोकांच्या खासगी आयुष्यामध्ये ढवळाढवळ होण्याची दखल भारत सरकारनं घेतल्याचं केंद्रीय विधी आणि न्याय, संवाद, इलेक्ट्रॉनिक आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्री रवीशंकर प्रसाद यांनी स्पष्ट केलं आहे. भारतीय नागरिकांच्या खासगी आयुष्याचं संरक्षण करण्यासाठी आपलं सरकार कटिबद्ध असल्याचं त्यांनी म्हटलं.

या पाळत ठेवण्यामागे हात असल्याचा आरोप ठेवून व्हॉट्सअॅपनं एनएसओ ग्रुपविरोधात कायदेशीर कारवाई सुरू केली आहे. पाळत ठेवण्यासाठी सॉफ्टवेअर्स तयार करणाऱ्या इस्रायली कंपनीनं हे आरोप फेटाळले आहेत.

या प्रकरणांमध्ये हॅकर्सनी फोन किंवा इतर उपकरणांमध्ये पाळत ठेवणारं सॉफ्टवेअर इन्स्टॉल केली होती. त्यामुळे व्हॉट्सअॅपनं माहिती फुटण्याचा धोका निर्माण झाला.

मे महिन्यात सायबर हल्ल्याबाबत समजल्यावर व्हॉट्सअॅपनं तात्काळ नव्या संरक्षक उपाययोजना लागू केल्या होत्या. टोरंटोमधील इंटरनेट वॉचडॉग कंपनी सीटिझनलॅबने व्हॉट्सअपला मदत केली होती.

सायबर हल्ले झाला असू शकेल अशा व्यक्तींना शोधण्यासाठी टोरंटोस्थित सिटीझन लॅब कंपनीने व्हॉट्सअॅपला मदत केली होती. त्या लोकांमध्ये मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि पत्रकारांचा समावेश होता.

आफ्रिका, आशिया, युरोप, मध्य-पूर्व, उत्तर अमेरिकेतील मानवाधिकार कार्यकर्ते आणि पत्रकारांवर सायबर हल्ला होण्याच्या शंभर घटना शोधल्याचा दावा सिटीझन लॅबने केला आहे.

"भारतीय पत्रकार आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्यांवरही पाळत ठेवली गेली आहे. मी त्यांचं नावं जाहीर करू शकत नाही किंवा त्यांचे नंबरही जाहीर करू शकत नाही. परंतु त्यांची संख्या भरपूर आहे," असं मत व्हॉट्सअॅपचे प्रवक्ते कार्ल वूग यांनी 'इंडियन एक्स्प्रेस'शी बोलताना सांगितलं.

व्हॉट्सअॅपनं यापैकी प्रत्येकाशी संपर्क करून सायबरहल्ल्याची माहिती दिल्याचंही वूग यांनी सांगितलं आहे.

आनंद तेलतुंबडे यांचा दावा

सिटीझन लॅबने सुमारे 8 दिवसांपूर्वी आपल्याशी संपर्क करून आपल्यावर पाळत ठेवण्यात आली होती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय पत्रकार आणि मानवाधिकार कार्यकर्त्यांवर इस्रायली पिगॅसस स्पायवेअरचा वापर करून पाळत ठेवल्याची माहिती व्हॉट्सअॅपनं दिली आहे.


सामग्री: आनंद तेलतुंबडे

या मुदतीनंतर मात्र आत्मसमर्पणासाठी अतिरिक्त वेळ मिळणार नाही, असं न्यायमूर्ती अशोक भूषण यांच्या नेतृत्वाखालील खंडपाठीने स्पष्ट केलं.

या दोन आरोपींसंदर्भात शिथिल करण्यात आलेली वेळ अन्य खटल्यांना लागू होणार नाही, तसंच हा नवा पायंडा नसेल, असंही न्यायालयाने स्पष्ट केलं.

न्यायालयाच्या आदेशाचा सन्मान करत दोन्ही आरोपी समर्पित करतील, असं आम्हाला वाटलं होतं. मुंबईत कोर्टांचं कामकाज सुरू आहे.

परंतु त्यांनी तसं केलं नाही. दोघांनाही पुरेसा वेळ देण्यात आला होता. त्यांच्या वयाचा, प्रकृतीचा विचार करून एका आठवड्याची मुदत देण्यात येत आहे, मात्र एका आठवड्यानंतर त्या दोघांना न्यायालयासमोर आत्मसमर्पण करावं लागेल, असंही सुप्रीम कोर्टाने यावेळी म्हटलं.

तेलतुंबडे आणि नवलखा यांच्या वतीने युक्तिवाद करणाऱ्या वकिलांनी कोरोना विषाणूचा प्रादुर्भाव हेही कारण दिलं होतं.

मात्र सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता यांनी या युक्तिवादाला विरोध करत, सद्यपरिस्थितीत या दोघांसाठी तुरुंग ही सगळ्यांत सुरक्षित जागा असेल असं म्हटलं.

तत्पूर्वी, सध्या कोरोना व्हायरसच्या उद्रेकामुळे देशात लॉकडाऊन आहे, त्यामुळे आज त्यांना अटक होणार की नाही, याकडे सर्वांचं लक्ष लागून आहे. तेलतुंबडे यांची अटक टळावी, यासाठी भारतातील आणि परदेशातील अनेक संस्थांनी पुढाकार घेतला असून अनेक संस्थांनी निवेदनं जाहीर केली आहेत.

विविध संस्थांचा दोघांनाही पाठिंबा

प्रा. नंदिता नारायण दिल्ली विद्यापीठातील माजी प्राध्यापक आहेत. All India Forum for Right to Education तर्फे आयोजित करण्यात आलेल्या ऑनलाईन पत्रकार परिषदेत बोलताना त्या म्हणाल्या, "आनंद हे आघाडीचे कार्यकर्ते आहेत. उच्च शिक्षणाविषयी त्यांच्या विचाराांचा आदर करते. त्यांचे लेख अनेक नियतकालिकांमध्ये आले आहेत. धोरणाबाबत विचारणा केली की त्यांना लक्ष्य केलं जातं. बुद्धिवंतांना लक्ष्य केलं जात आहे. दलित शिक्षण संस्थांना निधी कमी केला जात आहे. त्यांच्यावरील आरोप हास्यास्पद आहेत. सध्याचा काळ कठीण आहे, त्यामुळे सर्व मतभेद बाजूला ठेवूया आणि विवेकाने निर्णय घेऊ या."

'द वायर'ने दिलेल्या बातमीनुसार IIM अहमदाबाद या संस्थेतील शिक्षक आणि विद्यार्थी यांनी एकत्र येऊन एक निवेदन जारी केलं आहे. आनंद तेलतुंबडे यांच्यावर या प्रकरणात लावलेले आरोप अनियमित स्वरुपाचे आणि मानवाधिकांरांचं उल्लंघन करणारे आहेत, असं या निवेदनात नमूद...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भीमा कोरेगावप्रकरणात आत्मसमर्पणासाठी सुप्रीम कोर्टाने आनंद तेलतुंबडे आणि गौतम नवलखा यांना एक आठवड्याची मुदत दिली आहे.


सामग्री: आनंद दिघे

दिघेंच्या निधनानंतर त्यांच्या समर्थकांनी सिंघानिया हॉस्पिटल पेटवून दिलं होतं. शिवसेनेचे नगरसेवक श्रीधर खोपकर यांच्या खुनाचा आनंद दिघे यांच्यावर आरोप होता आणि त्याप्रकरणी त्यांना टाडा कायद्याअंतर्गत अटक करण्यात आली होती.

निधनाच्या 19 वर्षांनंतरही ठाण्यातले शिवसैनिक आनंद दिघेंचं नाव आदराने घेतात. उद्धव ठाकरे मंत्रीमंडळाचा शपथविधी होत असताना 28 नोव्हेंबर 2019ला शिवाजी पार्कवर एकनाथ शिंदेंनी "धर्मवीर आनंद दिघे यांचं स्मरण करून" शपथ घेतली होती.

"शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांना वंदन करून, धर्मवीर आनंद दिघे यांचं स्मरण करून, आई-वडिलांच्या पुण्याईने, महाराष्ट्र राज्याचे मुख्यमंत्री शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांच्या आशीर्वादाने मी एकनाथ संभाजी शिंदे, ईश्वरसाक्ष शपथ घेतो की, कायद्याद्वारे स्थापित झाले आहे अशा भारतीय संविधानाबद्दल मी खरी श्रद्धा व निष्ठा बाळगीन..."

अशा शब्दांत शिवसेनेचे विधिमंडळ पक्षनेते एकनाथ शिंदे यांनी शिवाजी पार्कवर मंत्रिपदाची शपथ घेतली होती.

तर त्याआधी लोकसभा निवडणुकीच्या रणधुमाळीत नारायण राणे यांचे पुत्र निलेश राणे यांनी 'शिवसेना नेते आनंद दिघे यांच्या हत्येसाठी बाळासाहेब ठाकरे जबाबदार होते,' असा आरोप केला होता. यानंतर शिवसेनेचे खासदार विनायक राऊत यांनी राणेंनी केलेले सगळे आरोप फेटाळून लावले. आणि या आनंद दिघेंवरून शिवसेना आणि राणेंमध्ये घमासान सुरू झालं होतं.

कोण होते आनंद दिघे?

"आपण पाकिस्तानला दहशतवादी राष्ट्र म्हणतो. पण ठाणे त्याहून वेगळं आहे का? शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंनी आमची माफी मागावी," हे वाक्य होतं विजयपत सिंघानिया यांचं. त्यांनी हे उद्गार का काढले असावेत?

सिंघानिया हे ठाण्यातील सुनीतीदेवी सिंघानिया हॉस्पिटलचे मालक. 2001मध्ये त्यांच्या हॉस्पिटलमध्ये एका शिवसैनिकावर उपचार सुरू होते.

उपचारादरम्यान शिवसैनिकाचा मृत्यू झाला आणि ही बातमी ठाण्यात वाऱ्यासारखी पसरली. त्यानंतर या शिवसैनिकाच्या 1500 चाहत्यांनी सिंघानिया हॉस्पिटलला आग लावली.

हॉस्पिटलमधील रुग्णवाहिका, 200 बेड बेचिराख करण्यात आले. याच उद्विग्नतेतून सिंघानिया यांनी शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंकडे माफीची मागणी केली होती.

कोण होता हा शिवसैनिक?

ज्या शिवसैनिकाच्या निधनानंतर हा उद्रेक झाला, त्यांचं नाव होतं आनंद चिंतामणी  दिघे.

दिघेंचा जन्म 27 जानेवारी 1952चा. ठाण्यातल्या टेंभी नाका परिसरात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'ठाण्याचे बाळ ठाकरे' म्हणून ओळखले जाणारे शिवसेना नेते आनंद दिघे यांचा आज स्मृतिदिन. 2001 साली गणेशोत्सवादरम्यानच त्यांच्या कारला अपघात झाला. जखमी आनंद दिघेंवर ठाण्यातल्या रुग्णालयात शस्त्रक्रियाही करण्यात आली, पण नंतर हृदयरोगाच्या झटक्यामुळे त्यांचं निधन झालं.


सामग्री: आनंद दिघे आणि निलेश राणे

दरम्यान नारायण राणे यांचे पुत्र निलेश यांच्या आरोपांना प्रत्युत्तर देताना शिवसेना खासदार विनायक राऊत यांनी निलेश राणे यांना 'फालतू' असं संबोधलं आहे. तसंच राणे यांच्या आरोपांना उत्तर देण्याइतपत ते मोठे नाहीत, असंही म्हटलं आहे. (शिवसेनेची सविस्तर प्रतिक्रिया या बातमीत पुढे दिली आहे.)

"नारायण राणेंच्या दहा वर्षांतील राजकारणात नऊ जणांचे बळी नेमके कोणी घेतले? हिंमत असेल तर नारायण राणेंनी याचं उत्तर द्यावं," असं आव्हान शिवसेनेचे खासदार विनायक राऊत यांनी रत्नागिरीत केलं होतं.

त्याला उत्तर म्हणून नारायण राणे यांचे पुत्र निलेश राणे यांनी  दिवंगत शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंवर आरोप केले आहेत.

आनंद दिघेंचा मृत्यू नेमका कसा झाला?

आनंद दिघे यांचा मृत्यू नेमका कसा झाला, याबद्दल आम्ही ठाण्यातील पत्रकार सोपान बोंगाणे यांना विचारलं.

त्यांनी सांगितलं, "दिघेंना हार्टचा प्रॉब्लेम होता. एकदा-दोनदा आम्हीच अॅडमिट केलं होतं त्यांना दवाखान्यात. कारण ते आमचे चांगले मित्र होते. ते व्यवस्थित उपचार घ्यायचे नाहीत. त्यांचं स्वत: कडे नीट लक्ष नसायचं. कधीकधी अर्धवट उपचार घ्यायचे, कधीकधी दवाखान्यातून अचानक निघून जायचे.

"गणपतीच्या 10 दिवसांच्या काळात ते पहाटेपर्यंत वेगवेगळ्या कार्यकर्त्यांकडे फिरत होते. त्यातच त्यांचा अपघात झाला. कारमधून जाताना एसटी आणि कारचा अपघात झाला आणि त्यात ते जखमी झाले. त्यांच्या पायाला मोठं फ्रॅक्चर झालं. उपचार घेताना त्यांना हार्ट अटॅक आला आणि त्यातच त्यांचा मृत्यू झाला."

टाइम्स ऑफ इंडियामध्ये दिघेंच्या मृत्यूबद्दल प्रसिद्ध झालेल्या बातमीत लिहिलं होतं:

19 ऑगस्ट 2001 रोजी अपघात झाल्यानंतर आनंद दिघेंना ठाण्याच्या सिंघानिया हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आलं. त्यांचा पाय फ्रॅक्चर झाला होता. 20 तारखेला रविवारी त्यांच्यावर सर्जरी करण्यात आली होती.

त्यानंतर सोमवारी संध्याकाळी 7.15 वाजता त्यांना पहिला हार्ट अटॅक आला. 7.25 मिनिटांनी त्यांना दुसरा मोठा हार्ट अटॅक आला. अखेर रात्री 10.30 वाजता हॉस्पिटलमध्येच त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यावेळी दिघे 50 वर्षांचे होते. हॉस्पिटलमध्ये दिघेंसोबत ठाण्याचे शिवसेना खासदार प्रकाश परांजपे होते.

त्यानंतर शिवसैनिकांनी हॉस्पिटल आणि बाहेर धुडगूस घातला आणि तोडफोड केली.

बाळासाहेब आणि दिघेंचे संबंध कसे होते?

पण ठाण्यात बाळासाहेबांपेक्षा दिघेंचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'शिवसेना नेते आनंद दिघे यांच्या हत्येसाठी बाळासाहेब ठाकरे जबाबदार होते. तसंच गायक सोनू निगमच्या हत्येचा कट बाळासाहेबांनी रचला होता,' असा आरोप काँग्रेस नेते निलेश राणे यांनी केला आहे. त्यानंतर शिवसेना आणि राणे कुटुंबात शाब्दिक युद्ध सुरू झालं आहे.


सामग्री: आनियास गोनिया बोयाचे हे मदर तेरेसांचं मूळ नाव आहे. अल्बेनियन-भारतीय वंशाच्या आनियास यांचा जन्म 26 ऑगस्ट 1910 मध्ये उत्तर मॅसेडोनियातल्या स्कॉपिया या ठिकाणी झाला.

स्कॉपियात 18 वर्षं राहिल्यानंतर त्या आयर्लंडला गेल्या आणि तिथून भारतात आल्या. भारतालाच त्यांनी आपली कर्मभूमी मानलं आणि कोलकात्यातमधल्या गरीब, अनाथ आणि रुग्णांची सेवा करण्यात त्यांनी आपलं आयुष्य समर्पित केलं, असं बीबीसी मॅगजिनने केलेल्या डॉक्युमेंटरीमध्ये म्हटलं आहे.

1950 मध्ये त्यांनी मिशनरीज ऑफ चॅरिटीची स्थापना केली. कोलकात्यामधल्या अरुंद आणि अस्वच्छ गल्ल्यांनाच त्यांनी आपलं कार्यक्षेत्र मानून एचआयव्ही बाधित, कुष्ठरोगाने ग्रस्त झालेल्या आणि क्षयाने त्रस्त झालेल्या रुग्णांची देखभाल करण्यासाठी ख्रिश्चन नन्सची फळी उभारली.

रस्त्यावर पडलेल्या रुग्णाला त्या आपल्या आश्रमात घेऊन जात, त्याला न्हाऊ घालत आणि जेऊ घालत. त्यांना त्यांच्या कार्यासाठी 1979 मध्ये त्यांना नोबेल पुरस्कार मिळाला होता. त्यावेळी केलेल्या भाषणात त्या म्हणाल्या होत्या.

"मला तो क्षण लख्ख आठवतो जेव्हा कलकत्याच्या रस्त्यावर पडलेला पहिला रुग्ण आम्ही आश्रमात आणला. त्याच्या सर्वांगावर कृमी आणि कीटकं होती. त्याचा चेहरा वगळता पूर्ण अंग अस्वच्छ होतं. त्याची आम्ही काही दिवस देखभाल केली. मृत्यूपूर्वी त्याने एक वाक्य म्हटलं ते अजूनही माझ्या लक्षात आहे. तो म्हणाला, मी एखाद्या पशूसारखं जगलो पण आता मी एखाद्या देवदूताप्रमाणे मरत आहे.

"एवढं बोलून त्या माणसाने शेवटचा श्वास घेतला. त्या व्यक्तीला शेवटच्या क्षणी हे जाणवलं की आपलीही कुणी देखभाल करू शकतं आपल्यावरही कुणी प्रेम करू शकतं. या भावनेनेच त्याचं आयुष्य सार्थक झालं. ही गोष्ट मी कायम लक्षात ठेवते आणि इतरांच्या आयुष्यात आनंद आणण्याचा प्रयत्न करते," असं मदर तेरेसा यांनी सांगितलं होतं.

बीबीसी डॉक्युमेंटरीमध्ये त्या सांगतात "गेली 40 वर्षांत माझ्या मनात एकदाही संशयाची पाल चुकचुकली नाही. मला माहीत आहे मी जे काही केलं ते अगदी योग्य आहे कारण मी जे काही केलं ते ईश्वराच्याच मर्जीने केलं."

त्यांना त्यांच्या आयुष्यात अनेक मानसन्मान मिळाले. व्हेटिकन सिटीमध्येही त्यांना भाषण देण्यासाठी आमंत्रित करण्यात आलं होतं. जगभरातून त्यांच्यावर कौतुकाचा वर्षाव होत असताना त्यांच्यावर टीकादेखील होत असे.

बीबीसीने बनवलेल्या व्हू वॉज मदर तेरेसा या डॉक्युमेंट्रीत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आनियास गोनिया बोयाचे यांना तुम्ही ओळखता का? हे नाव कधी ऐकलं नाही असं तुम्ही म्हणाल. पण हे नाव जरी तुमच्या ओळखीचं नसलं तरी ती व्यक्ती कोण आहे ते तुम्हाला ठाऊक आहे.


सामग्री: आपकडून राज्यसभेची उमेदवारी मिळालेले सुशील गुप्त.

पण या घोषणेबाबत तीन उमेदवारांशिवाय पक्षात फारसं कोणी खूश दिसत नाही. कुमार विश्वासव्यतिरिक्त पक्षातलं कुणीही या उमेदवारांबद्दल जास्त काही बोलताना दिसत नाही.

तशी ही नावं नवीनच. पक्षातच काय एकूणच राजकीय वर्तुळातच या दोघांबद्दल कुणालाही फारसं माहिती नाही. त्यामुळे या दोघांच्या निवडीनं काही जण हैराण झाले आहेत.

शिवाय, मनातल्या मनातच आपली राज्यसभेची उमेदवारी पक्की मानणारे आणि लोकांचा पाठिंबाही असणारे नेते नाराज आहेत. तसंच आपविषयी सहानुभूती बाळगणारे लोकही या निर्णयामुळे अवाक झालेत.

आपकडून राज्यसभेवर पाठवण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन, माजी मुख्य न्यायाधीश टी. एस. ठाकूर, माजी अर्थमंत्री यशवंत सिन्हा आणि ज्येष्ठ पत्रकार-राजकारणी अरुण शौरी अशा तगड्या नावांची चर्चा सुरू होती.

तसंच अरविंद केजरीवाल आणि आप हे नरेंद्र मोदी सरकारला तोडीसतोड उमेदवार राज्यसभेत आणतील, अशी अपेक्षा असताना दोन धनाढ्य व्यावसायिकांना राज्यसभेचं तिकीट देणं अनेक प्रश्न उपस्थित करणारं आहे.

या दोघांव्यतिरिक्त संजय सिंह यांनासुद्धा आपनं राज्यसभेची उमेदवारी दिली आहे. संजय सिंह आपचे असले तरी त्यांची प्रतिमा काही स्वच्छ नाही.

पंजाब निवडणुकीच्या प्रचारात पैसे घेण्यासारखे आरोप सिंहवर झाले आणि पक्षानं त्यांना प्रभारी पदावरून हटवलं होतं.

यामुळे या तिन्ही नावांवर वाद सुरू आहे.

संजय सिंह

मग राज्यसभेसाठी नेमक्या या तीन उमेदवारांना का निवडलं, हे पक्षानं स्पष्ट केलं नाही. म्हणून या निवडीमागे काही 'वेगळी' कारणं तर नाही ना, असा संशय घेण्यास बरीच जागा आहे.

राज्यसभेच्या निवडणुका वेगळ्या कारणांमुळे बदनाम आहेत. पण या प्रकरणी खरं आश्चर्य काँग्रेस, भाजप आणि अन्य राजकीय पक्षांनी केलेल्या टीकेमुळे होतं.

कारण आजवर हे पक्ष राज्यसभेच्या जागा अक्षरश: विकत आले आहेत. अशा लोकांना राज्यसभेची उमेदवारी देण्यात आली आहे जे खूप पैसेवाले आहेत किंवा पैसे लपवण्याच्या खेळात एक्सपर्ट चार्टर्ड अकाउटंट राहिलेले आहेत किंवा भ्रष्ट नेत्यांची पाठराखण करणारे वकील आहेत नाहीतर पराभूत झालेले श्रीमंत नेते आहेत.

जुने अनुभव

प्रत्येक राज्यात अशा काही जागा राज्यसभेसाठी असतात ज्यांना बाहेरच्या पाठिंब्याची आवश्यकता असते. असं समर्थन आज पैसे देऊन खरेदी केलं जातं.

यंदाच्या राज्यसभा निवडणुकीतही या प्रकारचे लोक उमेदवार असलेले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आम आदमी पार्टीत (आप) सध्या गदारोळाचं वातावरण आहे. राज्यसभेसाठी त्यांनी तीन उमेदवारांची नावं जाहीर केली आहेत, ज्यामध्ये नारायण दास गुप्त आणि सुशील गुप्त यांचा समावेश आहे.


सामग्री: आपण आई होणार असल्याचं त्यांच्या सुनेने महिनाभरापूर्वी जाहीर केल्यापासून सुभद्रा उत्साहात होत्या. त्यांनी खूप स्वप्न पहायला सुरुवात केली. "पुढच्या वर्षी यावेळेपर्यंत या घरात एक लहान मूल पायात पैंजण घालून दुडदुडत असेल...ती माझ्या मांडीवर बसेल...मुलगा असो वा मुलगी...मी बाळाच्या कमरेत सोन्याचा करगोटा बांधीन..."

बाळकृष्णाचं वर्णन करणारी गाणीही त्या स्वतःशीच गुणगुणायला लागल्या.

रविवारचा दिवस होता. सहसा सुटीच्या दिवशी त्यांचा मुलगा आणि सून आरामात दुपारच्या सुमारास उठायचे. नाश्त्याला पुरी खायचे आणि ब्रंच म्हणून आमटी-भात खात.

घराचे जिने चढताना सुभद्रांच्या मनात आलं, "आता पूर्वीसारखं वागून कसं चालेल? आता ती प्रेग्नंट आहे. तिने लवकर उठून नीट खाल्लं नाही तर बाळाची वाढ नीट कशी होणार"

"प्रवीणा, ऊठ! बारा वाजत आलेयत. तू काहीतरी खायला हवंस." सासूने खांद्याला हात लावून हलवल्यावर प्रवीणाला जाग आली.

"चल, खाली ये पटकन," असं म्हणता म्हणता सुभद्रांना बेडजवळच काही बाटल्या दिसल्या.

त्यांचे पायच लटपटले. त्यांनी पूर्वी या बाटल्या पाहिल्या नसल्या तरी या दारूच्या बाटल्या असल्याचं त्यांच्या लक्षात आलं आणि त्या गंभीर झाल्या.

अशा बाटल्या त्यांना वारंवार दिसल्यानंतर त्यांनी त्या दोघांनाही त्याबद्दल विचारलं.

गर्भवती बाईने दारू पिणं चांगलं नसल्याचं त्यांनी सुनेला खडसावून सांगितलं.

सासू कधीकधी मर्यादा ओलांडून आपल्या खासगी बाबींमध्ये लक्ष घालत असल्याचा प्रवीणाला राग आला. "हे बघा, मला माझ्या वैयक्तिक बाबींमध्ये कोणीही नाक घातलेलं आवडत नाही, अगदी रामनेही,"

"हे काय बोलणं झालं? जन्माला येणाऱ्या या बाळाचे आम्ही कोणीच नाही का? राम, तू का बोलत नाहीस?" सुभद्रांनी चिडून उत्तर दिलं.

"आई, तू शांत हो. मी बोलतो तिच्याशी," रामने आईला शांत करण्याचा प्रयत्न केला.

"राम, हे माझं आय़ुष्य आहे. मी फक्त विकेंडला एक ड्रिंक घेते. तेही सुरक्षित ब्रँडचं. त्यावरून इतका हंगामा कशाला?"

"थोडीशी दारूही जन्माला येणाऱ्या बाळावर विपरीत परिणाम करू शकते. मी वाचलंय हे कॉम्प्युटरवर," सुभद्रा म्हणाल्या.

"ओह, तुम्ही गुगल केलं वाटतं...आम्ही तुम्हाला कॉम्प्युटर दिला तुम्ही फेसबुक वापरावं यासाठी. माझ्यावर पाळत ठेवण्यासाठी नाही."

मद्यपान करणाऱ्या महिलांची वाढती संख्या

गेल्या काही वर्षांमध्ये महिलांनी मद्यपान करण्याचं प्रमाण अधिक वाढलंय.

2010 ते 2017 या कालावधीत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सुभद्रा आजच्या जमान्यातल्या सासूबाई आहेत. आपल्या सुनेचं एक स्वतंत्र अस्तित्व असल्याचं त्या जाणतात. घरात सून आल्यानंतर त्या दोघांमध्ये पडायचं नाही, त्यांच्या आनंदातला अडथळा बनायचं नाही ते त्यांनी मुलाचं लग्न होण्याआधीच मनाशी ठरवलं होतं.


सामग्री: आपण जांभई का देतो?

प्रोव्हाईन मला सांगतात की त्यांच्याशी बोलताना लोकांचं असं अनेकदा होतं. व्याख्यानांच्या दरम्यान त्यांना काही वेळा बरेचसे लोक मोठ्याने जांभया देताना दिसतात. सुदैवाने प्रोव्हाईन हे मॅरीलँड, बॉल्टीमोर काउंटी विद्यापीठात मानसशास्त्रज्ञ म्हणून कार्यरत असल्याने आणि 'क्युरीयस बिहेव्हिअर' नावाच्या पुस्तकाचे लेखक असल्याने त्यांना लोकांनी जांभई देणं, हसणं, उचकी लागणंसारख्या इतर गोष्टी अपमानास्पद वाटत नाहीत.

ते म्हणतात की "यामुळे व्याख्यानाचा प्रभाव आणखी वाढतो. तुम्ही बोलत असताना लोक जांभया द्यायला लागतात. मग तुम्ही त्यांना त्यांच्या जांभईवर काही प्रयोग करायला सांगू शकता. ओठ बंद ठेऊन जांभई देणं, दात आवळून श्वास घेणं किंवा नाक दाबून जांभई देणं, या सारखे अनेक प्रयोग करता येऊ शकतात."

हजारो वर्षं आपल्याला बुचकळ्यात टाकत आलेल्या या जांभईचं रहस्य उलगडण्याचा प्रयत्न प्रोव्हाईन यांनी अशाच प्रयोगांमधून केला. आपण जांभई का देतो?

आपल्या सगळ्यांनाच ठाऊक आहे की थकव्यामुळे, कंटाळ्यामुळे किंवा अगदी एखाद्याला नुसतं पाहूनसुद्धा जांभई द्यावी, अशी तीव्र आणि अदम्य इच्छा होऊ शकते. पण या जांभईचा आपल्या शरीरावर काय परिणाम होतो?

जांभई आली म्हणजे झोपायला जावंच का?

80च्या दशकात जेव्हा त्यांनी 'चॅस्मोलॉजी', म्हणजेच जांभईबद्दलच्या शास्त्रीय अभ्यास पद्धतीवर काम करायला सुरुवात केली. तेव्हा प्रोव्हाईन यांनी लिहिलं होतं, "मानवी वर्तनातला अत्यंत नैसर्गिक पण ज्याबद्दल अनेकदा गैरसमज होतात, असा भाग म्हणजे जांभई."

तब्बल तीन दशकांनंतर आपल्याला याचं उत्तर सापडलं आहे असं वाटू शकतं, पण या चमत्कारिक उत्तराने अभ्यासविश्वात अनेक मतभेद निर्माण झाले आहेत.

तब्बल 2,500 वर्षांपूर्वी होऊन गेलेले हिप्पोक्रॅटीस नावाचे ग्रीक फिजिशिअन जांभईचा अभ्यास करणारे पहिले व्यक्ती होते, असं म्हणतात. त्यांच्या मते जांभई दिल्याने शरीरातील अपायकारक, विषारी वायू बाहेर टाकण्यास मदत होते. याचा उपयोग विशेषतः ताप आलेला असताना होतो.

फुटबॉल मॅच सुरू होण्याआधी डॅनारिओ जांभई देऊन स्वतःला चार्ज करतो.

त्यांनी असं लिहून ठेवलं आहे की, "ज्याप्रमाणे एखाद्या मोठ्या घंगाळ्यात पाणी उकळत ठेवल्यास त्यातली वाफ मोठ्या प्रमाणात त्यातून बाहेर पडते, त्याचप्रमाणे, आपल्या शरीराचं तापमान वाढल्यास, शरीरात जमा झालेली हवा आपल्या तोंडावाटे अतिशय वेगानं बाहेर फेकली जाते." हीच संकल्पना १९व्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रॉबर्ट प्रोव्हाईन यांच्याशी गप्पा मारत असताना मला एक तीव्र इच्छा होत आहे. जणू काही माझ्या संपूर्ण शरीराला त्या एकाच इच्छेने काबीज केलेलं आहे. त्या इच्छेला मी जितकं दाबायचा प्रयत्न करेन तितकी ती उफाळून वर येत आहे. शेवटी एक क्षण असा आला की, माझ्या मनाला त्या एकाच इच्छेने वेढून टाकलं. पण.. पण मी त्यांच्यासमोर जांभई कशी देऊ?


सामग्री: आपण निर्माण केलेले हे कपडे प्लास्टिकच्या बाटल्या आणि टाकाऊ लोकरीपासून बनवले आहेत, अशी माहिती लंडन फॅशन वीकमध्ये सहभागी दोन डिझायनर्सनी दिली. या कपड्यांत राजकीय संदेश दडला आहे, असाही त्यांचा दावा आहे.

"रस्त्यावरचे कमी किमतीचे कपडे नैतिक पद्धतीनं तयार करणं हे जवळजवळ अशक्य आहे," असं विन आणि ओमी या जोडीनं सांगितलं.

ही जोडी स्वत:चे कपडे डिझाईन करतात.  कपड्यांपासून जो कचरा निर्माण होतो त्याचाही लोकांनी गांभीर्याने विचार करावा, असं त्यांना वाटतं.

"आम्ही कधीही डिझायनर होण्याचा विचार केला नव्हता पण आमच्याकडे एक राजकीय संदेश आहे," असं ओमी यांनी न्यूजबीटला सांगितलं.

"फॅशन हे एक उत्तम माध्यम आहे," असं ते पुढे म्हणाले. पूर्व लंडनमध्ये 'We are not sheap' या नावाने त्यांच्या शो होणार आहे.

किती मुलायम?

विन आणि ओमी या दोघांनी मिळून 11 इको टेक्स्टाईल्स बनवले आहे. त्यात अक्रोडच्या सालीपासून आणि पुनर्वापर केलेल्या प्लॅस्टिकच्या बाटल्यांपासून बनवलेले कपडे यांचा समावेश आहे.

"जेव्हा हे कपडे उत्पादकांकडून तयार होऊन आले तेव्हा ते खूप मुलायम होते.  नंतर आम्हाला असे कपडे बनवण्याची आवडच निर्माण झाली," ते पुढे सांगत होते.

या मॉडेल्सनी पुर्नवापर केलेल्या प्लॅस्टिक बॅग हातात घेतल्या आहेत

"प्लास्टिकच्या बाटल्यांच्या चकत्या वितळवून, त्यांना थोडं ताणता येतं. त्यानंतर त्याची धागे तयार करतात.  यांचा उपयोग विविध उत्पादनांसाठी होतो," असं ते म्हणाले.

फॅशनचे मोठे ब्रँड जी उत्पादनं तयार करतात, ते बऱ्याच वेळ विकली जात नाहीत, असा त्यांचा दावा आहे.

हे कपडे किती काळ टिकतात?

'चॅरिटी रॅप'च्या अहवालानुसार कोणतेही कपडे आपण फारफार तर 3 वर्षांपर्यंत ठेवतो.

विन आणि ओमी त्यांच्या उत्पादनांचा पुन्हा वापर कसा करता येईल याचाही विचार करतात.

ज्या ग्राहकांना या दोघांनी तयार केलेले कपडे वापरायचा कंटाळा आला असेल तर असे कपडे ते परत घेतात.

"खरंतर ही फार चांगली पद्धत नाही. कारण तुम्ही वापरलेले कपडेच तुम्ही पुन्हा खरेदी करता," असं ओमी हसत म्हणाले.

ओमी सांगतात की रस्त्यावर जे विक्रेते असतात जे कमी पैशात जर कपड्याचं उत्पादन करत असतील तर ते नैतिक असू शकत नाही, असं ते सांगतात.

सकारात्मक फॅशन

उद्योगक्षेत्र बदलण्याची ही चिन्हं आहेत.

ब्रिटिश फॅशन काउंसिल डिझायनर्सवर लक्ष ठेवून असतात. त्यांनी Positive Fashion नावाची एक नवीन पद्धत सुरू केली. ते विन आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जुन्या प्लास्टिकच्या बाटल्या आणि टाकाऊ लोकरीपासून कपडे बनू शकतात का? याच उत्तर होय असून या कपड्यांची झलक लंडन फॅशन वीकमध्ये पाहायला मिळाली.


सामग्री: आपण निवडणुकीच्या निकालांना आव्हान देणं कायम ठेवणार असलो तरी 'ज्या गोष्टी करणं गरजेचं आहे' ते करायला फेडरल एजन्सीला सांगत असल्याचं ट्रंप यांनी म्हटलंय.

जो बायडन हे या निवडणुकीतले यशस्वी उमेदवार ठरत असल्याचं अमेरिकेच्या जनरल सर्व्हिसेस ॲडमिनिस्ट्रेडशन - GSA ने मान्य केलंय.

अमेरिकेच्या मिशिगन राज्यात बायडन यांचा विजय झाल्यावर शिक्कामोर्तब करण्यात आलंय. ट्रंप यांच्यासाठी हा मोठा धक्का आहे.

ट्रंप काय म्हणाले?

अमेरिकेमध्ये कामकाजाचं हस्तांतरण एका राष्ट्राध्यक्षांच्या टीमकडून नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्षांकडे करण्याची प्रक्रिया जनरल सर्व्हिसेस ॲडमिनिस्ट्रेशन करतं. आपण हस्तांतरणाची ही प्रक्रिया सुरू करत असल्याचं GSAने बायडन यांना कळवलंय.

निर्वाचित राष्ट्राध्यक्षांसाठी 6.3 दशलक्ष डॉलर्सचा निधी उपलब्ध करून देण्यात येत असल्याचं ॲडमिनिस्ट्रेटर एमिली मर्फी यांनी म्हटलंय.

आपला लढा सुरूच ठेवणार असल्याचं सांगत ट्रंप यांनी म्हटलंय, "काहीही असलं तरी देशाचं हित लक्षात घेत मी एमिली आणि त्यांच्या टीमला ही प्रक्रिया सुरू करण्यासाठी आवश्यक त्या गोष्टी करण्यास सांगितलं असून माझ्याही टीमला असंच करायला सांगितलंय."

ट्रंप यांनी दिलेल्या कायदेशीर आव्हानांबद्दलच्या सध्याच्या घडामोडी आणि निवडणूक निकालांवर करण्यात आलेलं शिक्कामोर्तब लक्षात घेता आपण हे पत्र पाठवलं असल्याचं मर्फी यांनी म्हटलंय.

"ही प्रक्रिया पुढे ढकल्याची कोणतीही सूचना मला देण्यात आली नव्हती, हे मी स्पष्ट करू इच्छिते. पण ही प्रक्रिया लवकर करावी असं सांगणाऱ्या धमक्या मला, माझ्या टीमला आणि माझ्या कुटंबाला ऑनलाईन, फोनवरून आणि ईमेलवरून देण्यात आल्या. इतक्या धमक्या येऊनही मी कायद्यानुसार प्रक्रिया करण्यास वचनबद्ध आहे." बायडन यांना लिहीलेल्या पत्रात मर्फींनी म्हटलंय.

निवडणूक आणि नवीन राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळाची सुरुवात म्हणजेच इनॉग्युरेशनच्या दरम्यानच्या काळात हस्तांतरणाची प्रक्रिया करण्यात येते. पण ही प्रक्रिया लवकर सुरू न केल्याबद्दल एमिली मर्फी यांच्यावर दोन्ही राजकीय पक्षांकडून टीका करण्यात आली होती.

मर्फी यांनी आता पाठवलेल्या पत्राचं बायडन यांच्या टीमने स्वागत केलंय.

"आजचा निर्णय हे आपल्या देशासमोरच्या समस्या हाताळण्याच्या दृष्टीने टाकलेलं पहिलं पाऊल आहे. कोरोनाची जागतिक साथ आटोक्यात आणणं आणि देशाची अर्थव्यवस्था रुळावर आणणं महत्त्वाचं आहे. हा निर्णय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे नवनियुक्त राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांना पदभार स्वीकारता यावा यासाठी हस्तांतरणाची अधिकृत प्रक्रिया सुरू करणं गरजेचं असल्याचं डोनाल्ड ट्रंप यांनी स्वीकारलंय.


सामग्री: आपण राष्ट्रवादीसोबतच आहोत, हे सातत्यानं ठसवून सांगण्याची वेळ आज अजित पवारांवर का आली आहे?

23 नोव्हेंबरच्या सकाळी महाराष्ट्रानं एक वेगळंच राजकीय नाट्य अनुभवलं. आदल्या दिवशी शिवसेना, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि काँग्रेसनं सरकार स्थापनेची तयारी दर्शवली होती. मात्र मुख्यमंत्री म्हणून शपथविधी झाला, देवेंद्र फडणवीस यांचा. त्यांच्यासोबत अजित पवार यांनी उपमुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली.

शपथविधीची दृश्य पाहिल्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेस भाजपसोबत गेली की अजित पवारांनी बंड केलंय हा प्रश्न उपस्थित व्हायला लागला. त्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी भाजपसोबत जाणं हा अजित पवारांचा वैयक्तिक निर्णय आहे आणि त्याला आमचा पाठिंबा नाही, असं ट्वीट केलं. पाठोपाठ त्यांची राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या विधीमंडळ नेतेपदावरूनही हकालपट्टी करण्यात आली.

या सर्व घडामोडींमुळे अजित पवार फुटले आहेत हे स्पष्ट झालं. 'पक्ष फुटला आणि कुटुंबही' या सुप्रिया सुळेंच्या व्हॉट्स अॅप स्टेटसमुळे पवार कुटुंबातले मतभेद बाहेर आले, अशी चर्चाही सुरू झाली.

अजित पवारांसोबत किती आमदार गेले आहेत, त्यांना पक्षांतरबंदी कायदा लागू होऊ शकतो का, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे गटनेते म्हणून अजित पवारांचा व्हीप आमदारांना विश्वासदर्शक ठरावाच्या वेळी लागू होणार का, या सगळ्या तांत्रिक बाबींचा उहापोह होऊ लागला.

त्याचवेळी सुप्रीम कोर्टातील सुनावणीच्यावेळी अजित पवारांनी नेमकं काय केलं, हे स्पष्ट झालं. राष्ट्रवादी काँग्रेसचा गटनेता या अधिकारानं 54 आमदारांच्या सह्यांचं पत्र त्यांनी राज्यपालांना सादर केलं होतं. पक्षाच्या भूमिकेशी पूर्णपणे फटकून अशी ही कृती होती.

पक्षातून अजित पवारांच्या मनधरणीचे प्रयत्न सुरू झाले. दुसरीकडे राष्ट्रवादीनं अजित पवारांसोबत गेलेल्या आमदारांनाही परत आणण्याची मोहीम हाती घेतली.

सरतेशेवटी साडेतीन दिवस देवेंद्र फडणवीस सरकारमध्ये उपमुख्यमंत्री राहिल्यानंतर अजित पवारांनी राजीनामा दिला.

मंगळवारी (27 नोव्हेंबर) संध्याकाळी महाविकास आघाडीच्या बैठकीत बोलताना छगन भुजबळ यांनी म्हटलं होतं, की ही आघाडी मजबूत करण्यासाठी अजित पवारांची गरज आहे. माझी विनंती आहे की सगळ्या राष्ट्रवादीच्या ज्येष्ठ नेत्यांनी अजित दादांना राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये परत आणण्याची जबाबदारी घ्यावी.

याच बैठकीनंतर रात्री साडे नऊच्या सुमारास अजित पवार सिल्व्हर ओक या शरद पवारांच्या घरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये आहे. शरद पवार हेच आमचे नेते आहेत. मी कधीच राष्ट्रवादीमधून बाहेर गेलो नव्हतो. राष्ट्रवादी काँग्रेस हा आमचा परिवार आहे," अशी प्रतिक्रिया राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते अजित पवार यांनी आमदारकीची शपथ घेतल्यानंतर बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केली.


सामग्री: आपण लस तयार केली असल्याचा दावा रशियाने मंगळवारी (11 ऑगस्ट) केला होता.  दोन महिने मानवी चाचण्या करण्यात आल्यानंतर या लशीला मान्यता देण्यात आल्याचं रशियाकडून सांगण्यात आलं होतं.

पण इतक्या वेगाने लस तयार करण्याबद्दल तज्ज्ञांनी शंका उपस्थित केली होती. जर्मनी, फ्रान्स, स्पेन आणि अमेरिकेतल्या संशोधकांनी याबद्दल सावध राहण्यास सांगितलं होतं.

यानंतर रशियाचे आरोग्यमंत्री मिखाईल मुराश्को यांनी बुधवारी (12 ऑगस्ट) इंटरफॅक्स वृत्तसंस्थेला सांगितलं, "असं वाटतंय की औषधाच्या या स्पर्धेत रशिया आघाडीवर असण्यातला फायदा आमच्या परदेशी सोबत्यांना लक्षात आला आणि म्हणून ते निराधार चर्चा करत आहेत."

या लसीची पहिली बॅच पुढच्या दोन आठवड्यांत उपलब्ध होईल आणि सुरुवातीला ही लस मुख्यत्वे डॉक्टर्सना देण्यात येणार असल्याचं रशियाच्या आरोग्यमंत्र्यांनी म्हटलंय.

ऑक्टोबरपासून ही लस मोठ्या प्रमाणात सर्वसामान्यांना देण्याचं काम सुरू होणार असल्याचं रशियन अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

सध्या जागतिक आरोग्य संघटनेनी 6 लसींची नावे जाहीर केली आहेत. ज्या लसी फेज 3 पर्यंत पोहोचल्या आहेत त्यांचीच नावे जागतिक आरोग्य संघटनांनी दिली आहेत आणि त्यामध्ये रशियाची लस नाही.

कोरोना लस: कधी येणार आणि कुणाला मिळणार?

लस तयार झाल्याची माहिती मंगळवारी पुतिन यांनी दिली होती. पुतिन यांच्या मुलीला त्याचा डोस देण्यात आल्याचंसुद्धा त्यांनी सांगितलं आहे. एएफपी या वृत्तसंस्थेनं हे वृत्त दिलं आहे.

या लशीचं लवकरच मोठ्या प्रमाणात उत्पादन सुरू करण्यात येईल असं वृत्त रशिया टुडेनं दिलं होतं.

रशियामध्ये  ही लस ऐच्छिक ठेवण्यात आली आहे, ती घेण्यासाठी कुणावरही जबरदस्ती केली जाणार नाही, असं पुतिन यांचं म्हणणं आहे.

सुरुवातीला ही लस आरोग्य सेवक, डॉक्टर आणि अत्यावश्यक सेवांमधील कर्मचाऱ्यांना दिली जाणार आहे, त्यानंतर जानेवारीपासून ही लस  सर्वांसाठी उपलब्ध करून दिली जाणार आहे.

"ही लस प्रभावीपणे काम करते. तुमची रोगप्रतिकारशक्ती वाढवते, आणि मी पुन्हा सांगतो की या लशीनं सर्व महत्त्वाच्या चाचण्या पार केल्या आहेत," असं पुतिन यांनी म्हटलं आहे.

रशियाची राजधानी मॉस्कोमधल्या सरकारी संशोधन केंद्रात अर्थात गामालेया इन्स्टिट्यूट इथं कोरोनावर लस तयार करण्याचं काम सुरू होतं. जुलै महिन्यात माणसांवर या लशीची चाचणी घेण्यात आली. ऑगस्टमध्ये लशीची मोठ्या प्रमाणावर चाचणी घेण्यात येईल, असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आपल्या लसीबाबत जगभरातून उपस्थित केल्या जाणाऱ्या शंका निराधार असल्याचं रशियाने म्हटलंय.


सामग्री: आपण हुशारीची पातळी गाठल्यामुळे बुद्ध्यांक आता घसरणार अशी चर्चा वैज्ञानिक वर्तुळात आहे. मानवी बुद्धीचं कोडं उलगडण्याचा प्रयत्न बीबीसीचे पत्रकार डेव्हिड रॉबसन यांनी केला आहे.

तुम्हाला कदाचित विश्वास बसणार नाही. मात्र आपण आज बुद्धिमत्तेच्या सुवर्णकाळात जगतोय.

जवळपास 100 वर्षांपूर्वी बुद्ध्यांक म्हणजेच IQ (Intelligence Quotient) कसा मोजायचा, याचा शोध लागला. तेव्हापासून आतापर्यंत म्हणजे गेल्या शतकभरात मानवी बुद्ध्यांकात सातत्याने वाढ झाली आहे. इतकं की आजची अगदी सामान्य बुद्धिमत्ता असलेली व्यक्ती 1919 साली जन्माला आलेल्या व्यक्तीच्या तुलनेत प्रतिभासंपन्न मानली जात होती. याला Flynn Effect म्हणतात.

हे वाचून तुम्हाला आनंद झाला असेल. मात्र, बुद्ध्यांक वाढीची गती यापुढे मंदाऊ शकतो. कदाचित उलटही होऊ शकते. याचाच अर्थ आपण मानवी बुद्ध्यांकाचं शिखर गाठलं आहे.

आपण खरंच बुद्ध्यांकाची सर्वोच्च पातळी गाठली आहे का? आणि जर उत्तर हो असेल तर बुद्ध्यांक घसरणीमुळे मानवतेच्या भविष्यावर काय परिणाम होऊ शकतो?

यासाठी आपल्याला मानवी बुद्धिमत्तेच्या उगमापासून सुरुवात करावी लागेल. आपले पूर्वज दोन पायांवर ताठ उभे राहून चालू लागले तेव्हापासून आपली उत्क्रांती कशी झाली हे आपल्याला पाहावं लागेल. म्हणजेच जवळपास 30 लाख वर्षांपूर्वीपासून. कवटीच्या जीवाश्माच्या स्कॅनवरून कळतं की पहिला द्विपाद वानर ज्याला ऑस्ट्रॅलोपिथिकस म्हणतात त्याचा मेंदू 400 क्युबिक सेंटीमीटर होता. आधुनिक मानवी मेंदूच्या केवळ एक तृतीयांश.

आधुनिक मानवाचा मेंदू शरीरातली जवळपास 20% उर्जा वापरतो. अधिक कॅलरी खर्च होणं म्हणजे मेंदूचा आकार मोठा असणं.

मेंदू विकसित होण्यामागे अनेक कारणं आहेत. मात्र, एका प्रमुख सिद्धांतानुसार समूहामध्ये राहू लागल्याने मेंदू अधिक विकसित होत गेला.

ऑस्ट्रॅलोपिथिकसनंतर मानवाच्या पूर्वजांनी अधिक मोठ्या समूहात राहायला सुरुवात केली. हा मानव झाडावरून उतरून खाली आला होता आणि जमिनीवर झोपायचा. त्यामुळे त्याला वन्यप्राण्यांपासून धोका वाढला होता. वन्यप्राण्यांपासून सुरक्षा मिळावी, कदाचित या कारणामुळे पुढे समूह मोठे-मोठे होत गेले असावे. समूहात राहिल्यामुळे बदलत्या वातावरणाची जोखीम कमी झाली. नैसर्गिक स्रोतांचा अधिक चांगल्या पद्धतीने वापर करता येऊ लागला. मुलांची जबाबदारी ही समूहावर पडली.

मात्र, अशाप्रकारे समूहात राहणं सोपं नव्हतं. स्वतःच्या अनुभवावरून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मानवी बुद्ध्यांक वाढणार आहे की तो आता अशा शिखरावर पोहोचला आहे की जिथून मेंदूची वाढ आता शक्य नसल्यामुळे त्यात घसरण होणार आहे.


सामग्री: आपणही 'फ्लू' आहे रे…काळजी नको, असं अनेकदा म्हणतो. 'फ्लू' चा सीझन आपल्या जीवनाचा एक अविभाज्य भाग बनलाय. जगभरात दरवर्षी लाखो लोक 'फ्लू' ने आजारी पडतात, तर गुंतागुंत वाढल्याने काहींना जीवही गमवावा लागतो.

कोव्हिड-19 आणि 'फ्लू' ची लक्षणं सारखी आहेत. त्यात आता हळूहळू थंडीची चाहूल सुरू झाली आहे. मुंबई, पुण्यात वातावरणात बदल झाल्याने गारवा वाढलाय. तज्ज्ञांच्या मते, थंड वातावरण व्हायरसच्या वाढीसाठी पोषक असतं. थंड वातावरणात व्हायरस जास्तकाळ जगू शकतो. त्यामुळे थंडीच्या दिवसात 'फ्लू' पसरण्याची कारणं आणि व्हायरस कशामुळे पसरतो हे जाणून घेणं फार महत्त्वाचं आहे.

'फ्लू' चा ताप पसरवणारा व्हायरस

'फ्लू' हा श्वसनसंस्थेशी निगडीत असलेला संसर्गजन्य आजार आहे. 'इन्फ्लूएन्झा' व्हायरसरमुळे होणारा हा आजार नाक, घसा आणि काहीवेळा फुफ्फुसांवर आघात करतो.

सामान्यत: हा आजार अतिसौम्य ते तीव्र स्वरूपाचा असतो. मात्र काहीवेळा लोकांचा यामुळे मृत्यू होण्याची शक्यता असते. 'फ्लू' पासून बचावासाठी पाश्चिमात्य देशांमध्ये 'फ्लू' ची लस घेण्याची शिफारस डॉक्टर करतात. भारतात 'फ्लू' शॉट्सबाबत अजूनही लोकांना तेवढी माहिती नाही.

जगभरात 'फ्लू' संसर्गाची आकडेवारी

'फ्लू' ची साथ ठराविक काळात येतेच. त्यामुळे आपण याकडे गांभीर्याने लक्ष देत नाही. दरवर्षी जगभरात 50 लाख लोकांना 'फ्लू' चा संसर्ग होतो. तर, जवळपास 2.5 लाख लोकांना 'फ्लू' च्या संसर्गामुळे मृत्यू होतो. तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार 'फ्लू' ची साथ दरवर्षी येत असल्याने व्हायरसमध्ये सतत बदल होत असतात.

"दरवर्षी 'फ्लू' चा व्हायरस झपाट्याने बदलत असल्यामुळे, शरीरात तयार झालेली रोग प्रतिकारक शक्ती, या बदललेल्या व्हायरसचा मुकाबला करू शकत नाही. नवीन व्हायरसला अॅंटीबॉडीज ओळखत नाहीत. ज्यामुळे आपण आजारी पडतो," असं पुण्यातील जनरल फिजिशिअन डॉ. संवेदा समेळ म्हणतात.

'फ्लू' चं इन्फेक्शन वर्षातून फक्त एकदाच होईल असं नाही. एकदा होऊन गेला म्हणजे पुन्हा होणार नाही असं नाही. शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती कमी असेल तर 2-3 वेळा देखील 'फ्लू' चा संसर्ग होऊ शकतो.

हिवाळ्यात 'फ्लू' पसरण्याची कारणं

* सूर्यप्रकाश कमी असल्याने अल्ट्राव्हायलेट (अतिनील) किरणं कमी

* प्रदूषण जास्त असल्याने इन्फेक्शनमध्ये वाढ

* व्हिटॅमिन-डी (Vitamin-D) च्या कमतरतेमुळे रोग प्रतिकारक शक्ती कमी होते

* सणासुदीचे दिवस असल्याने बाजारात गर्दी आणि भेटीगाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऋतू बदलला किंवा तापमानात अचानक बदल झाला की ताप येणारच…दोन-तीन दिवस ताप, अंगदुखी, सर्दी, खोकला हमखास होणार. हा ताप म्हणजे साधारण 'फ्लू'…


सामग्री: आपने ही त्यांना निलंबित केलं आहे.

तत्पुर्वी  ANI या वृत्तसंस्थेच्या मते मंगळवारी पत्रकारांशी बातचीत करताना दिल्लीचे अतिरिक्त पोलीस आयुक्त एक सिंगला म्हणाले, "24-25 फेब्रुवारीलाच काही लोकांनी आम्हाला सांगितलं की एक नगरसेवक अडकला आहे आणि आम्हाला असुरक्षित वाटतंय. त्यानंतर पोलिसांनी जाऊन त्यांना वाचवलं."

तर ताहिर हुसैन म्हणत राहिले की, ते स्वत:च हिंसाचारात अडकले होते. दंगलखोरांनी त्यांच्या घराला घेराव घातला होता आणि मदतीसाठी त्यांनी पोलिसांना अनेकदा फोन केला होता.

अंकित शर्मा हत्या प्रकरण

ताहिर हुसैन यांच्या मते पोलीसच त्यांच्या घरी आले आणि त्यांना सुरक्षित ठिकाणी घेऊन गेले. त्यांनी एक व्हीडिओ शेअर केला आहे. त्यात त्यांच्या घरी हिंसाचार होतोय आणि ते पोलिसांना मदत मागत आहेत.

मी दंगल रोखण्याचा प्रयत्न करत होतो असं ते बीबीसीशी बोलताना म्हणाले होते.

त्यानंतर एक व्हीडिओ समोर आला. त्यात त्यांच्या घराच्या छतावर दगड विटा आणि पेट्रोल बाँब दिसले होते.

त्यानंतर पोलिसांनी अंकित शर्माच्या हत्येचा खटला त्यांच्यावर दाखल केला होता. ताहिर हुसैन तेव्हापासून बेपत्ता आहे आणि त्यांची अद्यापही कोणतीही माहिती मिळालेली नाही.

तर दिल्ली पोलीस सांगतात., ते अजुनही त्यांचा शोध घेत आहेत.

24-26 फेब्रुवारीला दिल्लीत हिंसाचार झाला. त्यात 40 पेक्षा अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे आणि 200 लोक जखमी झाले आहेत.

हेही वाचलंत का?

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आप चे नगरसेवक ताहिर हुसैन यांना अटक करण्यात आली आहे. पीटीआयने दिलेल्या माहितीनुसार ताहिर हुसैन यांनी त्यांचे वकील मुकेश कालिया यांच्यामार्फत गुरुवारी दिल्लीतील राऊज अॅवेन्यू कोर्टात अॅडिशनल चीफ मेट्रोपॉलिटन मॅजिस्ट्रेट विशाल पहुजा यांच्यासमोर शरणागतीचा अर्ज केला होता. मात्र न्यायालयाने त्यांचा अर्ज फेटाळला. त्यानंतर पोलिसांनी ताहिर यांना अटक केली.


सामग्री: आपलं अर्ध शरीर मानवी नसल्याचं शास्त्रज्ञांचं म्हणणं आहे.

शरीरात असलेल्या एकूण पेशींपैकी फक्त ४३% पेशी या मानवी पेशी असतात. तर बाकीच्या असतात त्या मायक्रोस्कोपिक कॉलनिस्ट अर्थात सूक्ष्मदर्शी निवासी.

आपल्यात दडलेल्या या अर्ध्या भागाच्या-आपल्या मायक्रोबाइमच्या-आकलनामुळे, आता ऍलर्जीपासून ते पार्किन्सनपर्यंत कितीतरी रोगांबाबतचे आपले समज वेगानं बदलत आहेत. (शरीर किंवा त्यातल्या विशिष्ट भागातील सूक्ष्मजीव किंवा त्या विशिष्ट पर्यावरणातील सूक्ष्मजीवांची एकत्रित जेनेटीक अर्थात अनुवांशिक सामग्री म्हणजेच मायक्रोबाइम)

आता तर या क्षेत्राकडून अगदी "मानवी" असणं म्हणजे नेमकं काय, यासारखे प्रश्नही उपस्थित केले जात आहेत आणि परिणामी नाविन्यपूर्ण उपचारांच्या दिशेनं ही वाटचाल सुरू आहे.

"ते तुमच्या आरोग्यासाठी आवश्यक आहेत," मॅक्स प्लॅंक इन्स्टीट्यूटमधील मायक्रोबाइम विज्ञान विभागाचे संचालक प्राध्यापक रुथ ले सांगतात. "तुमचं शरीर म्हणजे फक्त तुम्ही नसता," ते सांगतात.

शास्त्रज्ञांनी शरीररचनेसंदर्भात नव्याने मांडणी केली आहे.

तुम्ही कितीही स्वच्छ शरीर धुवा, पण तुमच्या शरीरातला जवळपास प्रत्येक कानाकोपरा हा सूक्ष्मजीवांनी माखलेला असतो.

यामध्ये जीवाणू, विषाणू, बुरशी आणि आर्कीआ (सुरुवातीला त्यांचे जीवाणू म्हणून चुकीचे वर्गीकरण करण्यात येत असे) यांचा समावेश असतो. ऑक्सिजनपासून वंचित असलेल्या अंधकारमय आतड्यांमध्ये या सूक्ष्म जीवनाचे सर्वांत मोठे केंद्रीकरण झालेले असते

"तुम्ही माणसापेक्षाही जास्त सूक्ष्मजंतूच आहात," कॅलिफोर्नियाच्या सॅन डिएगो विद्यापीठातले प्राध्यापक रॉब नाइट यांनी बीबीसीला सांगितलं.

सुरुवातीच्या काळात असा विचार केला जात होता की, मानवी पेशींच्या तुलनेत ही संख्या (सूक्ष्मजीवांची संख्या) दहा पटींनी जास्त होती.

"त्यामध्ये सुधारण करून हे प्रमाण १:१ इतक्या जवळ आलं आहे, त्यामुळे सध्याच्या अंदाजानुसार, जर तुम्ही सर्व पेशींची गणना केलीत, तर तुम्ही सुमारे ४३% मानवी आहात," ते सांगतात.

पण अनुवांशिकपणे आपण अजून कितीतरी कमी आहोत.

मानवी जीनोम - मानवासाठी अनुवांशिक सूचनांचा संपूर्ण संच - हा जीन्स अर्थात जनुकं या नावानं ओळखल्या जाणाऱ्या वीस हजार सूचनांनी बनलेला असतो. पण आपल्या मायक्रोबाइममधल्या सगळ्या जनुकांना एकत्र करा आणि ही संख्या दोन ते वीस दशलक्ष सूक्ष्मजीव जनुकांएवढी होते.

कालटेकचे प्राध्यापक सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हे नीट ऐका. विश्वास बसणार नाही पण हे खरं आहे. 'आपलं अर्ध शरीर माणसाचं नाही' असा निष्कर्ष शास्त्रज्ञांनी अभ्यासाअंती काढला आहे.


सामग्री: आपलं प्रेम मिळवण्यासाठी प्रियकर आकाश-पाताळ एक करतात. प्रेयसीचा होकार मिळवण्यासाठी वेगवेगळ्या युक्ती, विविध फंडे आजमावले जातात. हा क्षण अविस्मरणीय व्हावा यासाठी विमान, जहाज, हॉट एअर बलून अशा हटके ठिकाणी प्रपोज केलं जातं. त्यानंतर आपल्या मित्रवर्गाला या गुलाबी प्रेमातल्या प्रपोजच्या कहाण्या रंगवून सांगितल्या जातात.

पण असा वेगळा प्रयत्न करून प्रेयसीला प्रपोज करताना एखाद्याचा जीव गेल्याचं तुम्ही कधी ऐकलंय का? अमेरिकेतील लुसियाना प्रांतात बॅटोन रॉग इथं राहणाऱ्या एका तरूण प्रियकराच्या बाबतीत अशीच एक दुर्दैवी घटना घडलीये. गर्लफ्रेंडला अंडरवॉटर प्रपोज करण्याच्या नादात त्याला आपला जीव गमवावा लागला आहे.

स्टीव्हन वेबर असं मृत्यूमुखी पडलेल्या तरूणाचं नाव आहे. स्टीव्हन आणि त्याची गर्लफ्रेंड केनेशा अँटोइन सुट्ट्या घालवण्यासाठी पूर्व आफ्रिकेतील टांझानियाला गेले होते. तिथल्या पेंबा बेटाजवळ मँटा रिसॉर्टमध्ये ते राहत होते.

हाती आलेल्या दृश्यांमध्ये स्टीव्हन अंडरवॉटर जाऊन केनेशाला लग्नासाठी मागणी घालताना दिसतोय. स्टीव्हन पाण्यात उतरून रिसॉर्टमध्ये अंडरवॉटर असलेल्या खोलीच्या खिडकीजवळ जातो. तिथूनच तो केनेशाला लग्नाची मागणी घालणारं एक पत्र दाखवतो.

पण यानंतर स्टीव्हन पाण्याबाहेर आलाच नाही, असं केनेशाने तिच्या फेसबुक पोस्टमध्ये लिहिलं आहे.

बीबीसीने याबाबत द मँटा रिसॉर्टशी संवाद साधला. "द मँटा रिसॉर्टमध्येच स्टीव्हन पाण्यात बुडून मृत्यूमुखी पडले. ही 19 सप्टेंबर 2019 ची घटना आहे. असं घडणं अत्यंत दुर्दैवी आहे," असं त्यांनी सांगितलं.

केनेशा अँटोइन आणि स्टीव्हन वेबर

रिसॉर्टचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी मॅथ्थ्यू सॉस सांगतात, "स्टीवन वेबर यांच्या मृत्यूने आम्हाला सगळ्यांनाच हादरवलं आहे."

स्टीव्हन आणि केनेशा यांनी चार दिवसांसाठी रिसॉर्टमधली अंडरवॉटर रूम बुक केली होती. किनाऱ्यापासून ही रुम 250 मीटर दूर आहे. या रुमचं भाडं एका दिवसासाठी सुमारे 1700 डॉलर इतकं आहे.

त्यांच्या मुक्कामाच्या तिसऱ्या दिवशी स्टीव्हन यांनी केनेशाला प्रपोज करण्यासाठी पाण्यात डुबकी घेतली. गॉगल तसंच फ्लिपर घालून ते पाण्यात उतरले. लग्नाची मागणी घालणारा संदेश त्यांनी सोबत घेतला होता. हे पत्र त्यांनी केनेशाला खिडकीतून दाखवलं. केनेशानेही ते वाचले.

त्याच्या पत्रात लिहिलं होतं, "माझं तुझ्यावर किती आणि कसं प्रेम आहे, हे व्यक्त करण्यासाठी मी माझा श्वास जास्त वेळ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'शोले' चित्रपटातलं एक दृश्य आठवा! या चित्रपटात हेमामालिनीला मिळवण्यासाठी धर्मेंद्र पाण्याच्या टाकीवर चढतो. तिथूनच तो तिला लग्नाची मागणी घालतो. अखेरीस हेमामालिनीची मावशी त्या दोघांचं लग्न लावून देण्यास राजी होते.


सामग्री: आपला उमेदवारी अर्ज भरताना ठाकरे यांनी दिलेल्या माहितीमुळे किमान आदित्य ठाकरे यांच्या संपत्तीचे तपशील लोकांसमोर आले आहेत. उमेदवारी अर्जासोबत आदित्य ठाकरेंनी जे प्रतिज्ञापत्र दाखल केले आहे, त्यामध्ये त्यांनी आपल्या संपत्तीचे तपशील दिले आहेत.

आदित्य ठाकरे ठाकरे यांची एकूण स्थावर आणि जंगम मालमत्ता 16 कोटी 5 लाख 12 हजार 172 रूपये एवढी आहे.

आदित्य ठाकरेंकडे एकूण जंगम मालमत्ता 11 कोटी 38 लाख 5 हजार 258 रूपये एवढी आहे.

गाड्या, दागिने आणि गुंतवणूक

आदित्य ठाकरेंनी विविध बँकांमध्ये ठेवलेल्या ठेवींची रक्कम 10 कोटी 36 लाख 15 हजार 218 रूपये आहे. HDFC बँक, ICICI, भवानी सहकारी बँक, सारस्वत बँक, इंडियन ओव्हरसीज बँक अशा बँकांमध्ये त्यांनी ठेवी ठेवल्या आहेत.

त्यांची बाँड्स, शेअर्स यातील गुंतवणूक 20 लाख 39 हजार 12 रूपयांची आहे. म्युच्युअल फंडात 24 हजारांची रक्कम गुंतवलीये.

आदित्य ठाकरेंकडे बीएमडब्ल्यू कार आहे. ही कार 2019 साली खरेदी केली असून या कारची आताची अंदाजे किंमत 6 लाख 50 हजार रुपये आहे. या कारच्या क्रमांकाची नोंदणी 2010 साली केलीये.

आदित्य ठाकरेंकडे 64 लाख 65 हजार 74 रूपयांचे दागिने आहेत. यात 535 हिरे लावलेलं गोल्ड प्लेटेड ब्रेसलेट आहे. याची किंमत 5 लाख 53 हजार 370 रूपये एवढी आहे. शिवाय, 24 कॅरेटचे सोन्याची नाणी आणि बार (किंमत 54,97,500 रूपये) आणि चांदीची भांडी आणि नाणी (किंमत 7,14,204 रूपये) आहेत.

10 लाख 22 हजार 610 रूपयांच्या इलेक्ट्रॉनिक वस्तू आहेत.

शेतजमीन आणि व्यावसायिक जागा

आदित्य ठाकरेंच्या नावे रायगड जिल्ह्यातील खालापूर तालुक्यातील बिलावले इथं शेतजमीन आहे. या जमिनीची आताची अंदाजे किंमत 77 लाख 66 हजार रूपये एवढी आहे. ही जागा वडिलांनी गिफ्ट दिलेली आहे.

ठाणे जिल्ह्यातील कल्याण आणि घोडबंदर अशा दोन ठिकाणी व्यावसायिक जागा आहेत. कल्याणमधील जागा 1250 स्केअर फूट (सध्याची अंदाजे किंमत 89 लाख 40 हजार 914 रूपये) आणि घोडबंदर येथील जागा 1508 स्केअर फूट (सध्याची अंदाजे किंमत 3 कोटी रूपये) आहे.

म्हणजेच जागा शेतजमीन आणि व्यावसायिक जागांची एकूण अंदाजे किंमत 4 कोटी 67 लाख 6 हजार 914 रूपये एवढी आहे.

कुठून आला पैसा?

आदित्य ठाकरे यांनी आपण व्यावसायिक असल्याचे प्रतिज्ञापत्रात म्हटलंय. व्याज, भाडे, व्यावसायिक संस्थेच्या नफ्यातला हिस्सा, लाभांश (Dividend) असे आदित्य ठाकरे यांनी उत्पन्नाचे स्रोत प्रतिज्ञापत्रात नमूद केले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ठाकरे कुटुंबीयांच्या संपत्तीबद्दल अनेकांच्या मनात कुतूहल असतं. यंदा महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत आदित्य ठाकरे यांच्या रूपानं ठाकरे कुटुंबातील पहिली व्यक्ती निवडणुकीच्या रिंगणात उतरलीये.


सामग्री: आपला परफॉर्मन्स सादर करताना चीअरलीडर्स

हातात झिरमिळ्या, मिनी- (खरंतर नॅनो) स्कर्ट, वर तंग टॉप (त्याला टॉप म्हणण्यापेक्षा चोळी ही संज्ञा अगदी चपखल), त्यावर त्यांच्या फ्रँचाइजीचे अर्थात टीमचं नाव बोल्ड टाइपात आणि हाय-हील्स शूज, अशा कमनीय बांध्याच्या तरुणींनी तालबद्ध नाच केला... अवघी काही मिनिटंच. मग झहीर पुन्हा रनअपवर आला आणि गौरांगना थांबल्या.

BCCI संचालित आणि ललित मोदी यांचं ब्रेनचाइल्ड असलेल्या इंडियन प्रीमिअर लीगने (IPL) पहिल्या फटक्यात चीअरलीडर्स हा आकर्षक प्रकार सादर करत भारतीय क्रिकेटरसिकांना क्लीन बोल्ड केलं.

2007 मध्ये झालेल्या पहिल्यावहिल्या ट्वेन्टी-20 विश्वचषकापासूनच चीअरलीडर्स प्रकाराची क्रिकेटमध्ये सुरुवात झाली. मात्र त्या खऱ्या अर्थाने प्रसिद्धीझोतात आल्या त्या IPLमुळेच. फोर, सिक्स गेली किंवा एखादी विकेट पडली की नाचणाऱ्या या बया कोण, असा सवाल भारतीय क्रिकेटरसिकांना पडला.

चीअरलीडिंगचा उगम कुठला?

चीअरलीडर्स या संकल्पनेचा उगमही अमेरिकतील. साधारणत: 1869 मध्ये अमेरिकेतील प्रिन्स्टन विद्यापीठाच्या बेसबॉल आणि फुटबॉल सामन्यांदरम्यान या चीअरलीडर्स प्रकाराची पहिल्यांदा नोंद झाली. त्या वेळी खेळाडूच बाकी खेळाडूंना प्रोत्साहन देण्याचं काम करत होते. विशेष म्हणजे आता चीअरलीडर्स म्हणजे 'ललना'च असं समीकरण फिक्स्ड आहे. मात्र या परंपरेची सुरुवात पुरुष चीअरलीडर्सनी झाली!

आणि आता जसं तुम्हाला चीअरलीडर्स म्हणजे काहीतरी थिल्लर, मादक, अश्लील असं वाटतंय ना - तसं बिल्कुल नाहीये. जिम्नॅस्टिक्स, गाणं, नृत्य यांनी मिळून बनलेला ही एक कला, एक खेळ आहे. हो खेळ.

आता याला खेळ म्हणावं की नाही यावरून विचारपंडितांमध्ये खल आहे. असो! चीअरलीडर्स हा एक क्रीडाप्रकारच.

1950 साली युनिव्हर्सिटी ऑफ मेरीलँडच्या फुटबॉल टीमसाठी चीअर करताना चीअरलीडर्स

1894 मध्ये मिनोस्टा विद्यापीठाचा जॉनी कॅम्पबेल नावाचा एक पदवीधर तरुण फुटबॉलच्या सामन्यादरम्यान कंटाळला. यावर उपाय म्हणून त्याने खेळाडूंना आणि आपल्या संघाला म्हणजेच मिनोस्टाच्या नावाने विशिष्ट लयीत प्रोत्साहन देण्यास सुरुवात केली. सुसंबद्ध प्रकारचं चीअरलीडिंग या दिवशी अस्तित्वात आलं.

यानंतर त्यात गाणं, नृत्य, कसरती असे बदल होत गेले. साधारणत: 1907च्या आसपास चीअरलीडिंगमध्ये महिलांचा समावेश झाला आणि यानंतर या क्षेत्रावर त्यांचीच मक्तेदारी आहे.

अमेरिकेत चीअरलीडिंग हे शालेय, महाविद्यालयीन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तो दिवस होता 18 एप्रिल 2008. बेंगळुरूचं चिन्नास्वामी स्टेडिययम प्रेक्षकांनी खच्चून भरलेलं. बेंगळुरू संघाकडून खेळणाऱ्या झहीर खानने पहिला बॉल टाकला. कोलकाताच्या ब्रेंडन मॅक्क्युलमने प्रचंड ताकदीच्या बळावर बॉल स्टेडियममध्ये भिरकावून दिला.

प्रेक्षकांना झहीर आणि मॅक्क्युलम दोघेही लक्षात राहिले नाहीत. कारण तो बॉल प्रेक्षकात जाताक्षणीच डीजेचा आवाज टिपेला पोहोचला आणि बाजूच्या तात्पुरत्या डेकवर चार गौरांगना नाचू लागल्या !   हे भारतीय प्रेक्षकांसाठी नवं होतं.


सामग्री: आपला प्रवास सुखकर होण्यासाठी आणि वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी मुंबईकरांना मेट्रो-3 कधी सुरू होईल याची प्रतीक्षा आहे. पण सुरूवातीला आरेच्या जंगलात  कारशेड उभी करण्यास विरोध असल्याने आणि आता कांजूरमार्गच्या कारशेडवरही प्रश्नचिन्ह उभं राहिल्यानं मेट्रो-3 मार्ग सुरू होण्यासाठी आणखी काही काळ थांबावं लागणार आहे.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी कांजूरमार्गची जागा मेट्रोसाठी हस्तांतरित केल्यानंतर महेश गरोडिया यांनी या जागेवर दावा सांगत याविरोधात उच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली होती. या याचिकेवर सुनावणी करताना मुंबई उच्च न्यायालयाने काम थांबवण्याचे आदेश दिले आहेत.

राज्य सरकारने कांजूरमार्गमध्ये कारशेड हलवल्याने 2021 पर्यंत सुरू होणारी मेट्रो-3 तब्बल पाच वर्षं पुढे ढकलली जाईल असा दावा भाजपचे नेते किरीट सोमय्या यांनी केला आहे.

गेल्यावर्षी नोव्हेंबर महिन्यात मेट्रो-3 च्या कारशेडला ब्रेक लागला आणि आरे कारशेडचे काम थांबलं. या घटनेला आता एक वर्ष उलटलं तरी मेट्रो-3 कारशेडचा तिढा सुटलेला नाही.

मेट्रो-3 प्रकल्पाची सद्याची स्थिती

हा प्रकल्प मुंबईतील पहिला भुयारी मेट्रो प्रकल्प आहे. कुलाबा-वांद्रे-सिप्झ या मार्गावर मुंबई मेट्रो रेल्वे कॉर्पोरेशनअंतर्गात (MMRC) मेट्रो-3चं काम सुरू आहे.

2014 पासून मेट्रो-3 च्या कामास सुरूवात झाली. या कामासाठी जवळपास 3 हजार कुटुंबांचं पुनर्वसन करावं लागलं.

हा प्रकल्प 2021 पर्यंत पूर्ण होईल असा अंदाज सुरुवातीला एमएमआरसीने व्यक्त केला. पण 2015 आणि 2016 मध्ये आरे आणि इतर ठिकाणी मेट्रोच्या कामासाठी झाडं तोडण्यावर पाच ते सहा महिने बंदी आली.

गिरगाव आणि जवळपासच्या रहिवाशांनी आपली जागा सोडण्यासही नकार दिला. यासाठी मेट्रो विरोधात आंदोलनंही केली गेली.

यानंतर जून 2021 पर्यंत सिप्झ ते बीकेसी म्हणजेच मेट्रो-3 च्या फेज-1 चे काम पूर्ण होईल असं एमएमआरसीने सांगितले होतं. मेट्रो-3 मध्ये कुलाबा-वांद्रे-सिप्झ मार्गावर एकूण 26 स्थानकं असणार आहेत.

कुलाबा-वांद्रे-सीप्झ या भुयारी मेट्रो मार्गासाठी मुंबईत ठिकठिकाणी बॅरिकेड्स उभारण्यात आले आहेत.

आतापर्यंत मेट्रो-3 चं 89 टक्के भुयारीकरण आणि 61 टक्के बांधकाम पूर्ण झाले आहे. तसंच मेट्रो-3च्या भुयारीकरणाचे 35 टप्पे पूर्ण झाले आहेत.

चर्चगेट-हुतात्मा चौकपर्यंत 648 मीटर लांबीच्या भुयारीकरणाचे काम पूर्ण झालं आहे. तसंच छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस स्थानकाचं 52 टक्के...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कांजूरमार्गच्या जागेवर सुरू असलेलं मेट्रो-3 चं काम तात्काळ थांबवण्याचे आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने दिले आहेत. त्यामुळे आधीच रखडलेल्या मेट्रो-3 चं काम पूर्ण होण्यास आता आणखी विलंब होणार आहे.


सामग्री: आपला प्रवास सुखकर होण्यासाठी आणि वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी मुंबईकरांना मेट्रो-3 कधी सुरू होईल याची प्रतीक्षा आहे. पण सुरूवातीला आरेच्या जंगलात कारशेड उभी करण्यास विरोध असल्याने आणि आता कांजूरमार्गच्या कारशेडवरही प्रश्नचिन्ह उभं राहिल्यानं मेट्रो-3 मार्ग सुरू होण्यासाठी आणखी काही काळ थांबावं लागणार आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: आपली बँक विविध सेवांसाठी वसूल करत असते पैसे. कुठल्या सेवेसाठी किती पैसे ते बघूया.

बँकिंग सेवा

आपली सगळ्यांची बँक खाती असतात. राष्ट्रीयीकृत बँका किंवा खाजगी बँकांमधून आपण आपले पैसे सुरक्षित ठेवतो.

अनेकदा गुंतवणूकही त्यातून करतो. अलीकडे ATM आणि काँप्युटर क्रांतीनंतर बँकेचे व्यवहारही खूप सोपे आणि अनेकदा घरबसल्या करता येत आहेत.

ATMमधून आपले आपण पैसे काढणं, खात्यात किती पैसे शिल्लक आहेत ते तपासणं, संगणकाच्या सहाय्याने आपल्या खात्यातून दुसऱ्याच्या खात्यावर पैसे पाठवळं, डेबिट कार्डांच्या मदतीने आर्थिक व्यवहार करणं. या आणि अशा अनेक सेवा आपली बँक आपल्याला देत असते.

पण, आपल्यातील किती जणांना माहीत आहे की या सेवांसाठी आपल्या बँकेला आपण फीच्या स्वरुपात पैसेही देत असतो.

सरकारही सेवा कराच्या रूपाने आपल्याकडून या सेवांसाठी पैसे घेते.

कुठली सेवा, किती पैसे?

कुठली सेवा, किती पैसे?

ATMचे व्यवहार किंवा डिजिटल मनी यासाठी बँक आपल्याला डेबिट कार्ड देत असते. कुठलाही आर्थिक व्यवहार तुमच्या खात्यातून झाला तर त्याचा मेसेज तुम्हाला तुमच्या मोबाईलवर येतो.

या सुविधा आपल्यासाठी आहेत खूप फायद्याच्या. पण, त्यासाठी बँक तुमच्याच खात्यातून पैसे वसूल करत असते.

अनेकदा आपल्याला खात्यातले पैसे तपासून बघितले तर शिल्लक पैशाचा मेळ बसत नाही. खर्च झालेली रक्कम कशासाठी हेही कळत नाही.

अशावेळी हमखास आपण एखाद्या अशा सेवेसाठी पैसे मोजलेले असतात. दुसरं महत्त्वाचं म्हणजे या सेवांसाठी प्रत्येक बँकेची फी आणि नियम वेगवेगळे आहेत.

ATM व्यवहार

ATMमधून पैसे काढणे आणि जमा करणे यासाठी पूर्वी मर्यादा नव्हती. तुम्ही मनाप्रमाणे हे व्यवहार करु शकत होता.

पण अलीकडे तुम्ही दर महिन्याला काही ठराविक व्यवहार मोफत करू शकता.

त्यानंतर तुम्हाला या सेवेसाठी बँकेला पैसे द्यावे लागतील. किती रुपयांचा व्यवहार एका दिवसात किंवा महिन्यात तुम्हाला करता येईल हे ही बँकेनुरूप ठरतं.

डेबिट कार्ड वापरासाठी लागते फी

डेबिट कार्ड फी

ATM आणि डिजिटल व्यवहारांसाठी बँक तुम्हाला डेबिट कार्ड देते. त्यातून तुमची मोठी सोय होते. पण, हे कार्डही मोफत नाही.

तर तुम्ही दर वर्षाला त्यासाठी फी मोजत असता. फक्त काही बँका काही ठराविक खात्यांसाठी हे कार्ड मोफत देतात.

ऑनलाईन ट्रान्सफर

बँकेच्या ऑनलाईन व्यवहारांचा सगळ्यात मोठा फायदा म्हणजे घरबसल्या एका खात्यातून दुसऱ्या खात्यात पैसे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एक जुनी म्हण आहे, 'तुम्हाला पैसे हवे असतील तर एकतर बँक लुटा नाहीतर तुमची स्वत:ची बँक उघडा.' यातला गंमतीचा भाग सोडून देऊया.  पण, त्याचवेळी या म्हणीचा आणखी एक कांगोरा आहे तो समजून घेण्याचा इथं प्रयत्न करुया.


सामग्री: आपली सभोवार घडणाऱ्या घटना आणि कुटुंब यांच्यापासून प्रेरणा घेऊन करीम चित्र काढतो.

त्याचं कुटुंब अत्यंत मेहनती असून कुटुंबीयांच्या मेहनतीवरच त्याचं घर चालतं. यापासूनच प्रेरणा घेत लहानगा करीम चित्रकलेकडे वळला.

त्यानं आपल्या मित्रांसाठी, पाठ्यपुस्तकांसाठी, वृत्तपत्रांसाठी चित्र आणि कार्टून काढली आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नायजेरियातला करीम वारिस ओलाम्लिकन हा वयाच्या 6व्या वर्षापासून चित्र काढतोय. पेन्सिलनं चित्र काढण्यात त्यांना चांगलंच यश मिळवलं आहे.


सामग्री: आपले विरोधक अमेरिकेच्या श्रेष्ठत्वाचे भंजक आहेत असाही घणाघाती आरोप ट्रंप यांनी केला. डेमोक्रॅटस हिंसक अराजकवादी आहेत अशी टिप्पणीही त्यांनी केली. गुरुवारी रात्री त्यांनी प्रचारसभेत विरोधकांचा समाचार घेतला.

कोरोना व्हायरसच्या काळात अर्थव्यवस्थेची वाताहत झाली तसंच आफ्रिकन वंशाच्या नागरिकांचा पोलिसांमुळे मृत्यू झाल्यावर समाजात दुही पसरवली, असा आरोप ट्रंप यांच्यावर त्यांचे विरोधक करत आहेत.

ट्रंप काय म्हणाले?

आपल्या पक्षानं दिलेलं पुनर्नांमाकन ट्रंप यांनी गुरुवारी रात्री व्हाईट हाऊसमध्ये स्वीकारलं.

"अमेरिकेचं स्वप्न आम्ही वाचवू शकू का? किंवा आपलं भविष्य उद्ध्वस्त करायला समाजवादी अजेंडा पुढे रेटण्यासाठी लोक परवानगी देतात हे निवडणूक ठरवेल," असं ते यावेळी म्हणालेत.

"कायद्याचं पालन करणाऱ्या अमेरिकन जनतेचं रक्षण आपण करु शकू की नाही हे तुमचं मत ठरवेल. हिंसक अराजकवाद्यांना, आदोलकांना, नागरिकांना धमकवणाऱ्या गुन्हेगारांना खुली सूट मिळेल का हे सुद्धा तुमचं मत ठरवेल," असं आवाहन त्यांनी लोकांना केलं आहे.

ब्लॅक लाइव्ह मॅटर्सच्या आंदोलकांनी देशभरात आंदोलन करण्याकडे आणि व्हाईट हाऊससमोर जमण्याकडे अंगुलीनिर्देश करत ट्रंप यांनी ही टीका केली आहे.

गेल्या आठवड्यात डेमोक्रॅट्सच्या प्रचारामध्ये अमेरिकेचं चित्र वंशभेदाची, आर्थिक भेदभावाची जागा असं रंगवण्यात आलं होतं, असाही आरोप त्यांनी केलाय.

"आपल्या देशाची प्रतिमा खराब करण्यात इतका वेळ घालवणारे डेमोक्रॅट्स आपल्याकडे नेतृत्व द्या असं कसं म्हणू शकतात," असा मी तुम्हाला प्रश्न विचारतो.

ते म्हणाले, त्यांच्या डाव्या मागास विचारांमध्ये अमेरिका हे पृथ्वीवरील सर्वांत जास्त मुक्त राष्ट्र नसून पापांसाठी शिक्षा देण्यात यावी असं राष्ट्र आहे.

व्हाईट हाऊसच्या जवळ प्रचार केल्याबद्दल ट्रंप यांच्यावर आरोप होत आहेत.

मास्क न वापरता 1500 हून अधिक लोक एकमेकांजवळ बसल्याबद्दलही अमेरिकेतील वर्तमानपत्रांनी टीका केली आहे.

डोनाल्ड ट्रंप व्हाईट हाऊसमध्ये आणखी 4 वर्षं राहणार की नाही हे अमेरिका 3 नोव्हेंबरला ठरवेल.

डोनाल्ड ट्रंप यांना आव्हान दिलं आहे डेमोक्रॅटिक पक्षाचे उमेदवार जो बायडन यांनी. बराक ओबामांच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या काळात उपराष्ट्राध्यक्ष असणारे बायडन हे 1970च्या दशकापासून अमेरिकेच्या राजकारणात आहेत.

निवडणुकीचा हा दिवस जसजसा जवळ येईल तसतशा सर्वेक्षण करणाऱ्या संस्था अमेरिकन नागरिकांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जर जो बायडेन निवडून आले तर ते अमेरिकेचं स्वप्न उद्धवस्त करतील, अशा शब्दांत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी विरोधकांवर टीका केली आहे.


सामग्री: आपले संबंध पत्नी, घरचे व इतर सगळ्यांना माहिती होते. त्या संबंधातून आपल्याला दोन मुलं आहेत ज्यांचा सांभाळ आपण करतोय हेही त्यांनी स्पष्ट सांगितलं आणि लोक म्हणाले, "ठीक आहे की, त्यात काय!" कोणी म्हणालं, "हा त्यांचा वैयक्तिक प्रश्न आहे."

तसे आपण भारतीय भोचक चौकश्या करण्यासाठी जगात ओळखले जातो. इतकंच काय भारतात येणाऱ्या परदेशी पाहुण्यांना "ते फारच खाजगी प्रश्न विचारतात, तुम्ही नका लक्ष देऊ," अशा सुचनाही दिलेल्या असतात.

असं असतानाही आपल्याकडची लोक एखाद्या नेत्याचं खाजगी आयुष्य त्याचा प्रश्न आहे, असं म्हणून विषय सोडून देत आहेत ही मला फार म्हणजे फारच कौतुकाची बाब वाटते.

धनंजय मुंडेंवर झालेल्या आरोपांचं सत्य तपासाअंती बाहेर येईल, तो या लेखाचा मुद्दाही नाही. मला प्रश्न पडला तो वेगळाच. धनंजय मुंडेंच्या ठिकाणी एखादी महिला राजकारणी असती तर समाजाने इतकीच सहिष्णुता दाखवली असती का? राजकारणी सोडा नुसती एखादी महिला असती आणि तिने आपल्या विवाहेतर संबंधांची जगजाहीर कबुली दिली असती तर?

तर काय झालं असतं हा प्रश्न निरर्थकच म्हणावा. तरी काही गोष्टी महत्त्वाच्या असतात, त्या बोलाव्याच लागतात म्हणून हा लेखनप्रपंच.

मुळात पहिलं लग्न झालं असताना विवाहेतर संबंध ठेवण हा एखाद्या महिला राजकारण्यासाठी आऊट ऑफ सिलॅबसच प्रश्न आहे. जर ती महिला कुठल्या मोठ्या राजकीय परिवाराशी संबंधित नसेल आणि तिला राजकारण वारसहक्काने मिळालेलं नसेल.

सेल्फमेड महिला राजकारणी, ज्यांनी मोठी पदं भूषवली पण ज्यांना काहीही राजकीय पार्श्वभूमी नव्हती, अशांची नावं काढून बघा. ममता बॅनर्जी, मायवती, जयललिता आणि अनेक... यांच्या वाटेला लग्न, संसार आलेले नव्हतेच.

लांब जायची काय गरज, 2019 साली महाराष्ट्राच्या विधानसभा निवडणुका कव्हर करताना मला अनेक तरूण, तिशीच्या आतबाहेरच्या महिला नेत्यांनी स्पष्ट सांगितलं की लग्न सध्यातरी त्यांच्या डोळ्यासमोर नाही.

कारण राजकारण हा 9-5 जॉब नाही, त्यामुळे राजकीय परिवारातून न येणाऱ्या महिलेला घरच्यांकडून सपोर्ट मिळेलच असं नाही. संसार आणि राजकारण दोन्ही एकत्र करणं बाईला सोपं नाही. हा पहिला मुद्दा.

दुसरा मुद्दा संधीचा. जगभरातले गाजलेली या प्रकारची प्रकरणं घ्या. मग ते बिल क्लिंटन यांचे व्हाईट हाऊसमधल्या इंटर्नशी असणारे संबंध असोत, आरनॉल्ड श्वात्झनेगर यांचे घरातल्या मदनीस बाईशी असणार संबंध आणि त्यातून झालेलं मुलं असो किंवा अमेरिकेचे मावळते...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

धनंजय मुंडेंवर एका महिलने बलात्काराचे आरोप केलेत. या आरोपांना उत्तर देताना त्यांनी त्या महिलेच्या बहिणीशी असणारे आपले विवाहबाह्य संबंध मान्य केले.


सामग्री: आपल्या 48व्या मासिक संबोधनात पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या मनातील एक खास भावना बोलून दाखवली.

ते म्हणाले, "देशातली शांतता आणि विकासाच्या वातावरणाला बाधा पोहचवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांना आमचे जवान सडेतोड उत्तर देतील, हे आता निश्चित झालं आहे."

पाकिस्तानकडून येणाऱ्या प्रत्येक गोळीचं आणि हल्ल्याचं उत्तर यापूर्वी भारतीय सैन्य देत नव्हतं का? सैन्याला काही नवीन निर्देश देण्यात आले आहेत का? अजिबात नाही.

एखाद्या युद्धाप्रमाणे राजकीय वातावरण निर्माण करण्याचा आणि मोदी सरकार यात सोबत आहे हे दाखवण्याचा हा प्रयत्न आहे. म्हणजेच मोदी सरकार सैन्यासोबत आहे आणि सैन्य मोदी सरकारसोबत आहे, हा संदेश जनतेत पोहोचवण्याचा हा प्रयत्न आहे. असं झालं तर जो मोदी सरकारच्या विरोधात तो सैन्याच्या विरोधात म्हणजे देशद्रोही आहे, हे सिद्ध करणं सोपं होईल.

ज्यापद्धतीने हिंदू, राष्ट्र, सरकार, देश, मोदी, भाजप, संघ, देशभक्ती या शब्दांना पर्यायी बनवण्यात आलं आहे, त्यात आता सैन्यालाही जोडण्यात येत आहे. जेणेकरुन यातल्या एकावर जरी टीका केली तरी ती संपूर्ण राष्ट्रावर आणि त्याच्या देशभक्त सैन्यावर टीका म्हणून बिंबवलं जाईल.

पंतप्रधानांनी खरंच एक नवीनच संकल्पना मांडली आहे सैन्याचं काम हे परदेशी आक्रमणापासून देशाचं रक्षण करणं आहे. मात्र देशातील शांतता आणि विकासच्या वातावरणाला बाधा पोहोचवणाऱ्यांचा बंदोबस्तही आता सैन्यच करणार की काय?

त्यांच्या या वक्तव्यावर गंभीरपणे विचार करायला हवा. हे साधारण वक्तव्य नाही. त्यांचं म्हणणं आहे की त्यांच्या सरकारनं देशात शांतता आणि विकासाचं वातावरण तयार केलं आहे. त्याला बाधा पोहोचवणारा कोण आहे? त्याची व्याख्या करण्याचे सर्व पर्याय खुले ठेवण्यात आले आहेत आणि गरजेप्रमाणे त्यांची व्याख्या केली जाऊ शकते.

देशातली शांतता आणि विकासाचं वातावरण नष्ट करणाऱ्यांमध्ये विरोधी पक्ष, मीडिया, अल्पसंख्यक आणि मानवाधिकार कार्यकर्ते यांचाही नंबर लागू शकतो?

जगातील सर्व लोकशाही देशांमध्ये सैन्य आणि राजकारणाला स्वतंत्र ठेवण्याची परंपरा आहे. त्याची ठोस कारणही आहेत. मात्र भारतात सैन्याला राजकारणाच्या केंद्रात आणण्याच्या कारस्थानाची लक्षणं फार पूर्वीपासून दिसत आहेत. शिक्षण संस्थांमध्ये रणगाडे उभे करून विद्यार्थ्यांमध्ये देशभक्ती जागवण्याच प्रयत्न किंवा केंद्रीय विद्यापीठात 207 फुटी तिरंगा फडकण्यासारखे प्रकार तर सातत्याने होत आहेत.

सावरकरांनी म्हटलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशात आजवर कुठल्या एका संस्थेचा मान अबाधित राहिला असेल तर ती संस्था म्हणजे आपलं सैन्य आणि याच कारणामुळे आज सैन्याची प्रतिष्ठा आणि त्यांच्याप्रति जनसामान्यांच्या भावनेचं राजकीय भांडवल करण्याचे प्रयत्न जोमाने सुरू आहेत.


सामग्री: आपल्या अपंगत्त्वावर मात करत बंदेनवाझ यांनी अल्पावधीतच चित्रकलेत प्रावीण्य मिळवलं...

31 वर्षांचे बंदेनवाझ नदाफ आज एक प्रथितयश चित्रकार आहेत. आपल्या कलेच्या माध्यमातून दरमहा 25 ते 30 हजार रुपये कमावणाऱ्या बंदेनवाझ यांच्या चित्रांची प्रदर्शनं जहांगीर आर्ट गॅलरीतही झाली आहेत. आता ते Indian Mouth and Foot Painter's Association (IMFPA) चे कलाकार म्हणून काम करतात.

पण यशाची ही पायरी गाठण्यासाठी त्यांना आयुष्यात प्रचंड संघर्ष करावा लागला. हा प्रवास त्यांच्यासाठी सोपा नक्कीच नव्हता.

बाळाला बघायला पाच पैशांचं तिकीट!

सोलापूर जिल्ह्यातल्या हत्तूर बस्ती नावाच्या छोट्याश्या गावात 1987मध्ये फेब्रुवारी महिन्यात बंदेनवाझ यांचा जन्म झाला. जन्मजात व्यंग असलेल्या या मुलाला पाहण्यासाठी खूप लांबून लांबून लोक येऊ लागले.

"माझ्या आजीला ते खटकलं. लोकांची नजर लागेल, म्हणून ती काळजी करायची. शेवटी तिने मला बघायला पाच पैशांचं तिकीट लावलं. त्या काळात पाच पैसेही खूप जास्त होते. मग लोक मला बघायला यायचे बंद झाले," बंदेनवाझ आठवणीत रमतात.

बंदेनवाझ तीन महिन्यांचे झाल्यावर त्यांचे आईवडील त्यांना घेऊन मुंबईला आले.

मुंबईतही होलपटच

असं म्हणतात की, मुंबई सगळ्यांना संधी देते. पण बंदेनवाझ यांच्या सुरुवातीच्या आयुष्यात मुंबईने त्यांना खूप क्रूरपणे वागवलं, असं ते सांगतात.

"मुंबईत आल्यानंतर काही वर्षांनी आईवडील मला वेगवेगळ्या शाळांमध्ये घेऊन जायला लागले. पण सगळ्याच शाळांनी मला प्रवेश नाकारला. त्यांचं म्हणणं होतं की, माझ्यामुळे इतरांना धक्का बसेल आणि त्यांचा अभ्यास होणार नाही," बंदेनवाझ सांगतात.

ते पुढे म्हणतात, "वयाच्या 14व्या वर्षापर्यंत मी असाच भटकत होतो. शेवटी मग मला अपंगांसाठीच्या विशेष शाळेत प्रवेश घेण्याचा सल्ला दिला. या शाळेत गेलो आणि माझं शिक्षण सुरू झालं."

सातवीपर्यंत बंदेनवाझ या शाळेत शिकले. त्यांना या शाळेत स्विमिंग, चित्रकला आदींची गोडी लागली. चित्रकलेच्या शिक्षिका वनिता जाधव यांच्यामुळे बंदेनवाझ यांना चित्रकलेतले बारकावे कळले, असं ते सांगतात.

हातांनी अपंग केलं, पायांनी जगायला शिकवलं

एक दिवस पायांनी चित्र काढणाऱ्या बंदेनवाझ यांना शाळेच्या ट्रस्टी आणि देणगीदार झरिन चौथिया यांनी बघितलं. बंदेनवाझ यांच्या पायांमधील कलेची जादू त्यांनी हेरली.

"झरिन मॅडमनीच मला भालचंद्र धनू या खासगी शिक्षकांकडे चित्रकलेतील प्राविण्य संपादन करण्यासाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मुंबईतील कोणतीही शाळा मला वयाच्या 14व्या वर्षापर्यंत प्रवेश द्यायला तयार नव्हती. 'तुझे हात हे असे आहेत, तुझ्यामुळे इतर मुलांना भीती वाटेल, त्यांचं लक्ष लागणार नाही,' असं मला सांगितलं जात होतं. अनेकांनी तर मला मंदिराबाहेर किंवा मशिदीबाहेर बसून भीक मागायचा सल्ला दिला. पण मला तसं जगायचं नव्हतं," जन्मापासूनच दोन्ही हातांनी अपंग असलेले बंदेनवाझ सांगतात.


सामग्री: आपल्या उमेदवारीची घोषणा करताना आदित्य यांनी म्हटलं, "जनआशीर्वाद यात्रेच्या निमित्तानं मी सगळे प्रश्न घेऊन महाराष्ट्रभर फिरत होतो. अनेक आंदोलनं केली, निवेदनं केली.  मला पण कुठेतरी वाटायचं मी आमदार खासदारांच्या खांद्याला खांदा लावून मदत केली पाहिजे. आपण जे प्रेम दिलेलं आहे, जे आशीर्वाद आहेत त्याच्या आधारावर मी मोठी झेप घेत आहेत. मी पडलो  तरी मला सावरायला तुम्ही आहात."

वरळीमधून निवडणूक लढविण्याच्या वृत्तावर शिक्कामोर्तब करताना आदित्य यांनी म्हटलं, "वरळी, महाराष्ट्र आणि आपल्या देशाला जागतिक पातळीवर न्यायचं आहे. वरळीच नाही तर संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी काम करत राहणार. "

1966 साली शिवसेनेची स्थापना झाल्यापासून स्वतः बाळासाहेब ठाकरे, उद्धव ठाकरे, राज ठाकरे किंवा इतर कोणाही ठाकरे कुटुंबातील व्यक्तिने प्रत्यक्ष निवडणूक लढवली नव्हती. मात्र आता हा इतक्या वर्षांचा पायंडा मोडून आदित्य ठाकरे निवडणुकीच्या मैदानात उतरत आहेत. पक्ष स्थापन होऊन सलग 50 वर्षे झाल्यानंतर थेट तिसऱ्या पिढीतील नेतृत्व निवडणुकीच्या रिंगणात उतरणार असल्यामुळे त्यांची विशेष चर्चा होत आहे.

...तर अमेरिकन भारतीय म्हणतील, 'हाऊडी अॅडी'?

"या क्षणाची संपूर्ण महाराष्ट्र आतुरतेने वाट पाहात होता आणि या क्षणाचे साक्षीदार असलेले सर्व शिवसैनिक आज धन्य झालेले आहेत. आदित्य ठाकरे महाराष्ट्र आपला आभारी आहे, कारण या राज्याचं नेतृत्व करण्याची जबाबदारी तुम्ही घेतलीये," अशी भावना शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी व्यक्त केली.

महाराष्ट्राचा छावा राजकारणात आलेला आहे. शिवाजीचा छावा राजकारणात आला तेव्हा राजकारण आणि धर्मकारण बदललं. आता आमचा छावा आला आहे. आजपासून राजकाऱण मातोश्रीच्या भोवती केंद्रित झाल्याशिवाय राहणार नाही, असंही राऊत यांनी म्हटलं.

राऊत यांनी म्हटलं, "आजचा माहौल बघून मला असं वाटतंय, की भविष्यात ट्रंप आदित्यला निवडणुकीच्या प्रचारासाठी बोलावतील आणि अमेरिकेतील भारतीय म्हणतील, हाऊडी अॅडी?"

राजकारणातील मोर्चेबांधणी

'मला महाराष्ट्र घडवायचा आहे. त्यासाठी तुमची साथ हवी आहे,' असं म्हणत आपल्या जनआशीर्वाद यात्रेद्वारे जोरदार मोर्चेबांधणी याआधीच केली होती.

राज ठाकरे शिवसेनेत असताना यांच्याकडे भारतीय विद्यार्थी सेनेची जबाबदारी होती. त्यांनी मनसे हा नवा पक्ष काढल्यानंतर शिवसेनेने विद्यार्थी सेनेच्या जागी युवा सेना स्थापन केली.

2010 सालच्या दसरा मेळाव्यात बाळ ठाकरेंनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज तुमच्या सर्वांच्या साक्षीनं मी सांगतो, की निवडणूक लढवणार, असं म्हणत आदित्य ठाकरे यांनी आपल्या उमेदवारीची अधिकृत घोषणा केली. आदित्य ठाकरे शिवसेनेच्या विजय संकल्प मेळाव्यात बोलत होते.


सामग्री: आपल्या कलेच्या माध्यमातून दरमहा 25 ते 30 हजार रुपये कमावणाऱ्या बंदेनवाझ यांच्या चित्रांची प्रदर्शनं जहांगीर आर्ट गॅलरीतही झाली आहेत. आता ते Indian Mouth and Foot Painter's Association (IMFPA) चे कलाकार म्हणून काम करतात.

बंदेनवाझ त्यांच्या उदाहरणातून इतरांना सांगतात, "लोकांनी मला मंदिराबाहेर किंवा मशिदीबाहेर बसून भीक मागण्याचा सल्ला दिला होता. पण मला तसं आयुष्य जगायचं नव्हतं. चित्रकलेची गोडी लागली, IMFPA सारख्या संस्थेचं पाठबळ मिळालं आणि मी उभा राहिलो."

शूट - रोहन टिल्लू, राहुल रणसुभे

एडिट - रोहन टिल्लू

हे पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोलापूर जिल्ह्यातल्या हत्तूर बस्ती नावाच्या छोट्याश्या गावात 1987मध्ये फेब्रुवारी महिन्यात बंदेनवाझ यांचा जन्म झाला. जन्मजात व्यंग असलेले 31 वर्षांचे बंदेनवाझ नदाफ आज एक प्रथितयश चित्रकार आहेत.


सामग्री: आपल्या दहा मुलांची आणि तीन नातवंडांची जबाबदारी चंद्रभागा इंगळे यांच्यावर होती.

आई गेल्यावर त्यांची मुलगी दीपाली इंगळे या स्वतःचं दुःख बाजूला ठेवून आपल्या लहान बहिणींना सावरण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

आपलं दुःख सांगताना त्या म्हणतात, 'लहान बहिणी विचारतात मम्मी कुठं गेली, त्यांना मी काय सांगू?'

29 सप्टेंबरला एलफिन्स्टन रोड स्टेशनवरच्या पुलावरच्या या घटनेनं अशी अनेक कुटुंब पोरकी झाली आहेत.

(बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी राहुल रणसुभे यांचा रिपोर्ट)

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एलफिन्स्टन रोड चेंगराचेंगरीच्या घटनेला उद्या महिना पूर्ण होत आहे. या घटनेत 23 जणांचा बळी गेला होता. त्यातल्याच एक होत्या 55 वर्षीय चंद्रभागा इंगळे.


सामग्री: आपल्या देशात खरं तर त्यांच्याच भावना जास्त दुखावतात जे जास्त उन्माद करू शकतात. नथुराम गोडसेंची कुणी पूजा केल्यानं कोणत्या गांधीवाद्याच्या भावना कधी का दुखावल्या गेल्या नाहीत?

ग्वाल्हेरला गोडसे यांची पूजा होत आली आहे. मग तिथं का कुणी हिंदू आक्षेप नाही घेत, की एका खुन्याची पूजा केल्यानं आमच्या धर्माचा अपमान होत आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

आता नेहमीप्रमाणे दुखावलेल्या भावनांना कुरवाळण्याची स्पर्धा सुरू झाली आहे. कारण "दुखावलेल्या" लोकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात आहे आणि बळाचा वापर करून तोडफोड करणाऱ्यांचीही. "राजपूतांच्या आन-बान-शान"चा मुद्दा असल्यामुळं कायद्याचं बोलायला कोणीही तयार नाही. काही लोक तर असा वाद घालत आहेत जणू काही घटनेतच लिहिलं आहे, की राजपूतांना इतरांपेक्षा जास्त सन्मान मिळावा.

हे सगळं प्रकरण लांगुलचालन आणि जातीयवाद नसल्याची तीन कारणं आहेत - पहिलं म्हणजे, लांगुलचालन फक्त मुस्लिमांचं होतं आणि ते फक्त काँग्रेस करतं. दुसरं, जातिवादाचं राजकारण फक्त लालू प्रसाद आणि मुलायम सिंग यादवसारखे लोकच करतात. आणि तिसरं म्हणजे, भाजप जे करतं ते राष्ट्रहितासाठी असतं.

अशा प्रकारचा तमाशा एका जिवंत बाईसोबत बलात्कार झाल्यावरसुद्धा यापूर्वी कधी झाला नाही, आणि कधी होणारही नाही. यामुळे एक गोष्ट स्पष्ट आहे, की या चित्रपटाच्या मुद्दयावरून जातीय वर्चस्व आणि धार्मिक द्वेष करणाऱ्या लोकांना कोणताच राजकीय पक्ष नाराज करणार नाही. उलट त्यांचं समर्थनच मिळवण्याचा प्रयत्न करेल.

पद्मावतीवर इतका राग का?

एका 'काल्पनिक' गोष्टीवर आधारित असलेला आणि अजून कोणीही न पाहिलेला चित्रपट इतका महत्त्वाचा झाला आहे की त्यात अनेक राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यानी उडी घेतली आहे.

आणि केवळ भाजपच नव्हे, काँग्रेसचे अमरिंदर सिंगही या वादात सामील झाल्यानं हे स्पष्ट होतं की हा आजार एका पक्षापुरता मर्यादित नाही. काँग्रेसचे क्वचितच कोणाबरोबर वैचारिक मतभेद असतात, कर्णी सेनेशी तर नाहीत.

कर्णी सेनेनं या देशात उन्मादाचं राजकारण करून शासन करताना लोकांना पाहिलं आहे. महाराष्ट्रात बाळासाहेब ठाकरेंनी हे दाखवून दिलं आहे की बहुसंख्याकांच्या भावनांशी साजेसं राजकारण करून बरंच काही मिळवता येतं.

गंमत म्हणजे या सगळ्या प्रकारात कायद्याची चिंता करण्याची अजिबात गरज नसते.

शिवसेनेच्या राजकीय यशाकडे बघून 'सेना' शब्द वापरून अनेक संघटना मैदानात उतरल्या आहेत. कर्णी सेना ही त्यापैकीच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

खिलजीने पद्मावतीला आरशात बघितलं होतं की नाही, हे कळायला मार्ग नाही. पण या चित्रपटावरून सुरू असलेल्या वादानं देशाच्या राजकारण, मीडिया आणि समाजाला एक आरसा दाखवला आहे, हे मात्र नक्की.


सामग्री: आपल्या देशात जिथं मुली शेजारच्या गावात प्रवास करायला घाबरतात तिथं ही मुलगी गेल्या सात वर्षांपासून भटकतेय. एकटीच!

शिव्या नाथ, 30 वर्षांची भटकी.  ती मुळची उत्तराखंडच्या डेहराडूनची. शिव्याने 2011 साली वयाच्या 23व्या वर्षी आपला जॉब सोडला आणि प्रवासाला लागली. 2013 साली तिने आपलं घर सोडलं, होतं नव्हतं सगळं विकलं आणि जगभर फिरणारी जिप्सी बनली.

"आता माझ्याकडे काय आहे विचाराल तर तेवढंच सामान जे दोन बॅगांमध्ये मावेल. बस्स!"

शिव्या एका सुरक्षित घरात, प्रेम करणाऱ्या कुटुंबात लहानाची मोठी झाली. "माझ्या घराच्या छतांवरून दिसणाऱ्या पर्वतांच्या पलीकडे काय दडलंय याची मला नेहमीच उत्सुकता होती."

एकटीने फिरून जग बघायचंय, मग हा व्हीडिओ पाहाच

उच्चशिक्षणासाठी शिव्याने सिंगापूरचा रस्ता धरला ते डोक्यावर भलंमोठं स्टुडंट लोन घेऊनच. "माझं नशीब असं होतं ना की, मी 2009 मध्ये ग्रॅज्युएट झाले. अगदी जागतिक मंदी भरात असताना. मग नोकरी मिळणं कठीण झालं."

अनेक प्रयत्नांनी तिला सिंगापूरच्या पर्यटन बोर्डाच्या ऑफिसमध्ये नोकरी मिळाली. तिथंच तिची सोशल मीडियाशी खऱ्या अर्थानं ओळख झाली आणि तिनं जगभरातल्या ट्रॅव्हल ब्लॉगर्सला फॉलो करायला सुरुवात केली.

पण त्या ऑफिसमधल्या छोट्या क्युबिकलमध्ये शिव्याचा जीव रमेना. तिला वेगळंच आकाश खुणावत होतं.

"एका कुठल्याश्या स्पर्धेत मला बक्षीस म्हणून पॅरीसची दोन तिकीटं मिळाली. तोपर्यंत नोकरी सोडायचं माझ्या डोक्यातही नव्हतं. पण संधी मिळाली आहे तर तिचं सोनं करूया म्हणून मी दोन महिन्यांची मोठी सुट्टी घेतली. अर्थात ती सुट्टी काही सहजासहजी मिळाली नाही. त्यासाठी मला माझ्या वरिष्ठांना बरंच पटवावं लागलं."

आणि झाली प्रवासाला सुरूवात

दोन महिने म्हणजे खूप मोठा कालावधी असं वाटू शकतं. पण सुट्टी संपता संपता शिव्याला काहीतरी वेगळंच जाणवलं.

"सुरुवातीचा एक महिना मी युरोपमध्ये फिरले. ही माझी पहिलीच मोठी सुटी होती. मला माहीत नव्हतं की मला आपलं रुटिन सोडून सलग फिरण आवडेल की नाही. पण मला जाणवलं की मी जणू काही भटकण्यासाठीच जन्माला आलेय. दुसरा महिना मी हिमालयाच्या कुशीत असणाऱ्या स्फिती या गावात घालवला."

सुट्टी संपवून ती ऑफिसला आली तेव्हा तिला प्रकर्षाने जाणवलं की तिला या चक्रात अडकायचं नाहीये.  आठवडाभरात तिने नोकरी सोडली आणि ती जगभ्रमंतीसाठी बाहेर पडली.

अग्गबाई, एकटीच फिरतेस? भीती नाही वाटत?

आपल्याकडे पुण्याहून नाशिकला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"माझं असं एक घर नाही जिथे मी कायमची राहीन. मला नकोच होतं तसं घरं. माझी इच्छा आहे की मला जाता येईल, राहाता येईल अशी घरं जगात सगळीकडे असावीत, पण आयुष्यभर एकाच ठिकाणी राहायला मला घर नको."


सामग्री: आपल्या परंपरा आणि संस्कृती टिकवण्याच्या नादात हा समाज लोकांपासून आणि जगरहाटीपासून दूर राहतो. पण, कोरोना त्यांनाही चुकला नाही. बाहेरच्या समाजात न वावरल्यामुळे या लोकांची रोग प्रतिकारशक्तीही क्षीण. अशावेळी हा समाज आणि पर्यायाने ब्राझील प्रशासन कोरोनापासून या समाजाला कसा सुरक्षित ठेवतोय? बीबीसीचा खास रिपोर्ट...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या देशांपैकी एक म्हणजे ब्राझील. पण, इतर देशांच्या तुलनेत ब्राझीलसाठी कोरोना विरोधातील लढा काहीसा वेगळा होता. कारण, अॅमेझॉन जंगल परिसरात राहणाऱ्या अनेक आदिवासी वस्त्या बंदिस्त वातावरणात राहतात.