सामग्री: जानेवारी महिन्यातल्या एका थंड सकाळी आम्ही महिला मल्ल विनेश फोगटला भेटायला गेलो होतो. विनेश सकाळी सकाळी इथे कसून तयारी करताना दिसली.

पाहा व्हीडिओ

आम्हाला पाहून तिने स्मित केलं, हात हलवून अभिवादन केलं आणि परत आपल्या सरावात मग्न झाली. तिच्या प्रशिक्षकांच्या एकेक गोष्ट ती तल्लीनतेने ऐकत होती, जणू पुढच्या मॅचची हारजीत यावरच ठरणार आहे. अधून-मधून ती फक्त आपल्या आवडीची गाणी ऐकायला थांबायची, काही पंजाबी काही हिंदी. त्या दिवसाची तिची थीम होती - उदास प्रेमगीतं.

25 ऑगस्ट 1994 ला हरियाणातल्या बलाली गावात जन्मलेल्या एका अशा महिला खेळाडूची कहाणी आहे, जी आपल्या हिंमतीच्या, मेहनतीच्या आणि जिद्दीच्या बळावर जगातल्या सर्वोतम महिला खेळाडूंपैकी एक बनली.

तीन तास कसून मेहनत केल्यानंतर विनेश मुलाखतीसाठी मॅटवरच बसतानाच म्हणाली, "कुस्ती खेळणं माझ्या नशीबातच लिहिलं होतं."

विनेशचे मोठे काका म्हणजे महावीर फोगट. त्यांनी ठरवून टाकलं होतं की घरातल्या मुलींना कुस्तीपटू बनवायचं. मी तेव्हा फक्त सात वर्षांची होते.

गीती, बबीता महावीर फोगट यांच्या मुली आहेत, तर विनेश त्यांची पुतणी.

असा केला सराव

पण तरीही विनेशसाठी हे सोपं नव्हतं. "20 वर्षांपूर्वी हरियाणाच्या लहानशा गावातल्या मुलींनी कुस्ती खेळणं, त्यांना कुस्ती खेळायला शिकवणं याचा कोणी स्वप्नातही विचार केला नसेल. पितृसत्ताक विचारसरणी नसानसात भिनली होती. आम्हा बहिणींचे केस कापलेले असायचे, मुलांसारखे. आम्ही शॉर्ट्स घालून सराव करायला जायचो. शेजारच्या बायका आईला येऊन म्हणायच्या कमीत कमी फुल पँट घालायला लावा पोरींना. आईला सुरुवातीला लाज वाटायची हे ऐकून."

सुरुवातीच्या दिवसांमधला संघर्ष विनेश विसरली नाहीये. ती सांगते, "जेव्हा लहान होतो आणि काका खेळायला घेऊन जायचे तेव्हा भारी वाटायचं. कोणत्या लहान मुलाला खेळायला आवडणार नाही. हळूहळू त्यांना वाटलं, या मुलींमध्ये दम आहे, या चांगल्या कुस्तीपटू बनू शकतात. मग आमची दमछाक सुरू झाली. काकांनी असा काही सराव करून घ्यायला सुरुवात केली की विचारता सोय नाही. सकाळी साडेतीनला उठावं लागायचं. आजकालच्या पोरांना असं करावं लागलं ना तर ते पहिल्याच दिवशी पळून जातील."

"जर काही चुकलं तर ट्रेनिंग अजून जास्त वेळ चालायचं आणि फटके पडायचे ते वेगळंच.  मग आम्ही शाळेत जायचो. शाळेत जायचो काय, वर्गात झोपाच काढायचो म्हणा ना" विनेश मिश्कीलपणे सांगते.

"तेव्हा आयुष्याचा अर्थ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

( विनेश फोगटला 2020 चा राजीव गांधी खेल रत्न पुरस्कार मिळाला आहे. बीबीसीच्या इंडियन स्पोर्ट्सवूमन ऑफ द इअर या पुरस्कारासाठी विनेश फोगटचं नामांकन झालं होतं. त्यावेळी लिहिण्यात आलेला लेख आता पुन्हा प्रसिद्ध करत आहोत. )

नव्वदच्या दशकात गाजणाऱ्या बॉलिवुडच्या गाण्यांवर वॉर्मअप करणारी खेळाडू. कुस्तीचा डाव लढण्याआधी ती स्वतःला तयार करत होती. लखनौच्या इनडोर स्टेडियमचा हा नजारा अनेक गोष्टी स्पष्ट करत होता.


सामग्री: जानेवारी महिन्यापासून भारतात लसीकरणाला सुरुवात झाली.

भारताच्या लोकसंख्येच्या 10 टक्क्यांपेक्षा कमी लोकांचे लसीकरण आतापर्यंत झाले आहे आणि लसीकरणाची मागणी पूर्ण करण्यासाठी कच्च्या मालाची कमतरता भासत असल्याची तक्रार देशातील उत्पादकांनी केलीय.

व्हाईट हाऊसने दिलेल्या निवेदनात म्हटले आहे की, अमेरिकेने एस्ट्राझेनेका लशीचे सुमारे 60 दशलक्ष डोस ठेवले आहेत. उपलब्ध झाल्यानंतर जे इतर देशांना दिले जाऊ शकतात.  याची अधिक माहिती अद्याप निश्चित केलेली नाही. तसंच भारताला काय मिळू शकते याबाबतही अद्याप स्पष्टता नाही.

एस्ट्राझेनेका लस अद्याप अमेरिकेत वापरण्यासाठी अधिकृत नाही.

अमेरिकन प्रशासनाच्या निवेदनात म्हटल्यानुसार, भारतात कोव्हिशील्ड लशीच्या उत्पादनासाठी आवश्यक "विशिष्ट कच्चा मालाची" अमेरिकेला कल्पना आहे. हे "ताबडतोब उपलब्ध" केले जातील.

या वर्षाच्या सुरुवातीला अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांनी अमेरिकेचा संरक्षण उत्पादन कायदा (डीपीए) लागू केला, ज्याचा अर्थ असा होता की अमेरिकेच्या लस उत्पादकांना पंप आणि फिल्टरेशन युनिटसारख्या विशेष उपकरणांसाठी प्राधान्य मिळेल.

कोव्हिशील्डचे उत्पादन करणाऱ्या सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया या भारतातील सर्वात मोठ्या लस उत्पादकाने अमेरिकेकडून विशेष सामग्रीची कमतरता भासत असल्याचे तक्रार केलीय. संस्थेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आदर पूनावाला यांनी राष्ट्राध्यक्ष जो बायडन यांना हे निर्बंध हटवण्याचे आवाहन केले आहे.

सेल कल्चर मीडिया, सिंगल-यूज ट्युबिंग आणि अमेरिकेतून विशेष रसायने आयात करण्यात अडचणी आल्या आहेत, असंही संस्थेने म्हटलं आहे.

अदर पूनावाला यांनी अलीकडेच एका भारतीय टीव्ही चॅनेलवर बोलत असताना सुचवले की, आता कोव्हिशील्ड उत्पादनातील समस्यांचे निवारण करण्यात आले आहे, पण कोवोवॅक्स या दुसऱ्या लसीच्या मालासाठी समस्या येत होत्या.

औषध पुरवठा साखळी ही एक गुंतागुंतीची प्रक्रिया आहे, असं लिव्हरपूलच्या जॉन मूर्स विद्यापीठातील लस पुरवठासंदर्भातील तज्ज्ञ डॉ. सारा शिफलिंग सांगतात.

"जेव्हा (जागतिक) मागणी खूप जास्त असते, तेव्हाही नवीन पुरवठादार इतर उद्योगांच्या तुलनेत लवकर पुरवठा देऊ शकत नाहीत. किंवा त्या नवीन पुरवठादारांवर विश्वास ठेवला जाणार नाही," असंही त्या म्हणाल्या.

जॉन्सन अँड जॉन्सन लस बनवणाऱ्या बायोलॉजिकल-ई या आणखी एका भारतीय कंपनीसाठी उत्पादनाच्या 'भरीव विस्तारासाठी' निधी देणार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात कोरोनाच्या लस उत्पादनासाठी आवश्यक असलेला कच्चा माल उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय अमेरिकेने घेतला आहे.


सामग्री: जानेवारीपासून पगार न झाल्याने जेटमधील पायलट आणि इंजिनीअर्सनी संपावर जाण्याचा निर्णय घेतला होता. नॅशनल एव्हिएटर्स गिल्डनं आपल्या सदस्यांना दिलेल्या संदेशात म्हटलं होतं, की टीम लीडर्सच्या माध्यमातून सदस्यांना कामावर रूजू होण्याची विनंती करण्यात येत आहे. 'पगार नाही, तर काम नाही' ही भूमिका एअरवेजला संकटातून बाहेर काढण्यासाठी उपयोगी ठरणार नाही.

दरम्यान, शनिवारी जेट एअरवेजच्या कर्मचाऱ्यांनी इंदिरा गांधी आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या टर्मिनल 3 च्या बाहेर निदर्शनं केली होती. कर्जाच्या बोझ्याखाली दबलेल्या या मालिकेचं नेमकं भविष्य काय, असा प्रश्न या कर्मचाऱ्यांकडून उपस्थित केला जात होता.

जेट एअरवेजनं त्यांची सगळी आंतरराष्ट्रीय उड्डाणं रद्द केली आहेत. युरोप आणि आशियातल्या विमान उड्डाणानांचा यात समावेश आहे. शुक्रवारपासून दिल्लीतून सिंगापूर, लंडन, अॅमस्टरडॅम आणि काठमांडुला जाणारी उड्डाणे रद्द केल्याचं जेटच्या वेबसाईटवर दिसत आहे. 16 एप्रिलपासून जेटची विमानसेवा पूर्ववत होईल, असा अंदाज जेटच्या प्रवक्त्यांनी व्यक्त केला होता.

देशांतर्गत विमान वाहतुकीला फटका

दरम्यान, जेट एअरवेजमधील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ICRA नं त्यांचा देशांतर्गत विमान वाहतुकीसंदर्भातील आकडेवारी प्रसिद्ध केली आहे. विमानाची उड्डाणं सतत रद्द होऊ लागल्यानं सप्टेंबर 2018 ते मार्च 2019 पर्यंत विमान भाड्यामध्ये 30 ते 40 टक्क्यांनी वाढ झाल्याचं ICRA नं म्हटलं आहे.

ICRA ही स्वतंत्र क्रेडिट रेटिंग संस्था आहे. या संस्थेनं केलेल्या विश्लेषणानुसार विमान प्रवासाच्या दरांचा विचार करता भारत ही अतिशय संवेदनशील बाजारपेठ आहे. या दरांचा परिणाम ऑक्टोबर 2018 पर्यंतच्या पहिल्या तिमाहीतील देशांतर्गत प्रवाशांच्या संख्येवर झाला आहे.

या तिमाहीत प्रवाशांच्या संख्येत 12.4 टक्क्यांची घट पहायला मिळाली. जानेवारी 2019 मध्ये देशांतर्गत प्रवासी वाहतुकीचा टक्का गेल्या 53 महिन्यांतील नीचांकी पातळीवर घसरला. ही टक्केवारी 8.9 इतकी होती तर फेब्रुवारी 2019 मध्ये हा आकडा अजून घसरून 5.6 टक्क्यांवर आला.

जेट एअरवेजवर ही वेळ का आली?

जेट एअरवेजवर ही वेळ का आली, याबाबत बीबीसीचे व्यापार प्रतिनिधी समीर हाशमी यांनी विश्लेषण केलं आहे:

कंपनीच्या या स्थितीला कंपनीचे संस्थापक नरेश गोयलच जबाबदार आहेत. जेट एअरवेजचे 24 टक्के समभाग एतिहाद एअरवेज या कंपनीकडे आहेत. एतिहादने जेट एअरवेजचं नियंत्रण स्वतःकडे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आर्थिक संकटात सापडलेल्य़ा जेट एअरवेजमधील 1 हजार वैमानिक आणि इंजिनीअर्सनी शेवटच्या क्षणी आपला प्रस्तावित संप स्थगित केला आहे. जेट एअरवेजची मुख्य आर्थिक पुरवठादार स्टेट बँक ऑफ इंडिया आणि नॅशनल एव्हिएटर्स गिल्डच्या प्रतिनिधींमध्ये होणाऱ्या बैठकीच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय घेण्यात आला आहे.


सामग्री: जान्हवी कपूर आणि ईशान कट्टर

धर्मा प्रॉडक्शनच्या अधिकृत ट्विटर अकाऊंटवरून या चित्रपटाचा फर्स्ट लुक प्रदर्शित केलं आहे. 'धडक'मध्ये आर्चीच्या भूमिकेत श्रीदेवीची मुलगी जान्हवी कपूर असेल तर परश्याचा रोलमध्ये शाहिद कपूरचा धाकटा भाऊ ईशान खट्टर दिसेल.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या चित्रपटाची गेल्या अनेक दिवसांपासून उत्सुकता होती. पण आज फर्स्ट लुक रिलीज झाल्यानंतर सोशल मीडियावर या चर्चेला उधाण आलं.

'#धडक', '#IshaanKhattar', #Dhadak, #JhanviKapoor असे हॅशटॅग वापरून अनेकांनी त्यांचं सिनेसृष्टीत स्वागत केलं आहे. तर काहींनी घराणेशाहीवर टीका करत त्यांची खिल्ली उडवली आहे.

स्वप्नील यांना 'धडक'ची स्टारकास्ट फारशी पसंत पडलेली दिसत नाही. ते निर्मात्यांना सल्ला देत लिहितात, "आर्ची आणि परश्याला घ्या... चित्रपट हिट होईल."

करण जोहरच्या धर्मा प्रॉडक्शन्सने या सिनेमाची निर्मित केली आहे. करण जोहरने आतापर्यंत अनेक बड्या स्टार्सच्या मुलामुलींना संधी दिली आहे.

जान्हवी कपूर आणि ईशान खट्टर

करण घराणेशाहीलाच चालना देतो, अशी टीका अनेकांनी केली आहे. "करण जोहर प्रगती झालेल्यांची आणखी प्रगती करून देतात", असं कुमार सोनू लिहितात.

त्यांचीच री ओढत राजीव चितगुप्पी या सिनेमाचं नाव बदलण्याचा सल्ला देतात. श्रीदेवी कपूर यांची मुलगी आणि पंकज कपूर यांचा मुलागा यात असल्यामुळे "धडकऐवजी चित्रपटाचं नाव 'कपूर सन्स अँड डॉटर्स' का नाही ठेवलं," असं ते विचारतात.

'सैराट'मध्ये परश्याची भूमिका करणाऱ्या आकाशा ठोसरप्रमाणेच आता ईशान खट्टरही लोकप्रिय होणार का, यावर आतापासूनच चर्चा सुरू झाली आहे. मिनाक्षी चौधरी भाकित व्यक्त करतात की आता ईशान देशभरातल्या मुलींना वेड लावणार. "अनेक रिकामटेकड्या मुली मागणी करतील की आम्हाला ईशान खट्टर ट्विटरवर हवा."

हिंदीत होत असलेल्या रीमेक्सवर नाराज होत एक प्रतिक्रिया आहे: ओरिजिनल चित्रपट का नाही बनवत? याचा रीमेक, त्याचा रीमेक.

ईशान आणि जान्हवी या दोघांसाठीही हा चित्रपट फारच महत्त्वाचा आहे यात शंका नाही. त्यामुळे आता जान्हवी, ईशानचा 'धडक' बॉक्स ऑफिसवर किती यशस्वी ठरणार, हे पाहणे औत्सुक्याचे ठरेल. हा सिनेमा 6 जुलै 2018ला प्रेक्षकांच्या भेटीला येणार असल्याचंही जाहीर करण्यात आलं आहे.

आकाश ठोसर आणि रिंकू राजगुरू

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उभ्या महाराष्ट्राला याड लावणाऱ्या 'सैराट'चा काही दिवसांपूर्वीच कन्नडमध्ये रीमेक आला होता. आता हाच सिनेमा हिंदीत येत आहे. सैराटचं हिंदीतलं नाव 'धडक' असेल. त्याचा फर्स्ट लुक आज प्रदर्शित करण्यात आला.


सामग्री: जाफन्यात युद्धानंतर अनेक माणसं हरवली आहेत. त्यांचा शोध अजूनही सुरू आहे.

जाफन्यात आता माणसं गायब होत नाहीत. गोळ्यांनी चाळणी झालेली निपचित शरीरं आता आढळत नाहीत, पण जाफन्यात सगळं नीट आहे का?

एलटीटीई अर्थात 'लिबरेशन टायगर्स ऑफ तामीळ इलम' संघटनेचा गड असलेलं जाफना शहर बॉम्ब आणि बंदुकीच्या गोळ्यांनी निनादत असे.

2009 मध्ये श्रीलंकन सैन्य आणि एलटीटीई यांच्यात झालेल्या युद्धानंतर जाफना शहर शांत असतं. माणसं गायब होणंही थांबलं.

बंदुकीच्या गोळ्यांनी चाळणी झालेले देह आता इथे दिसत नाहीत. लोकांच्या घरात, परिसरात बॉम्ब फुटण्याचं प्रमाण कमी झालं आहे.

आता जाफन्यात चांगले रस्ते आहेत. गगनचुंबी हॉटेल्स आणि झगमगते शॉपिंग कॉम्प्लेक्स उभे राहिले आहेत. मात्र जाफना शहर स्तब्ध आहे.

विदेशी पर्यटक मुक्तपणे फिरत असतात, पण हातात बंदूक घेऊन श्रीलंकेचे सैनिक पहारा देत असतात.

एलटीटीई आणि श्रीलंका यांच्यात सुरू असलेल्या दशकभराच्या युद्धानंतर लाखभर लोकांनी जीव गमावला.

जाफन्यातलं युद्धोत्तर जग नक्की आहे तरी कसं?

हरवलेली माणसं

एकेकाळी जाफना सिमेंट फॅक्टऱ्या आणि मिठागरांसाठी प्रसिद्ध होतं. किनाऱ्याच्या या शहरात मच्छीचा व्यापार रूजत होता. मात्र हे सगळं ठप्प का झालं?

जाफन्यापासून 60 किलोमीटरवर किलिनोची आहे. हे शहर एलटीटीई संघटनेचा बालेकिल्ला होता.

सुंदर किनारा लाभलेल्या या गावात भव्य हिंदू देवळासमोरच्या एका तंबूत सिमी हडसन यांचं उपोषण सुरू होतं.

युद्ध संपल्यापासून त्यांचा मुलगा गायब आहे. तो एलटीटीईच्या समुद्री टायगर्स संघटनेचा सदस्य होता.

जाफन्यात आपल्या माणसांचा शोध अजूनही सुरूच आहे.

त्यांनी कसोशीनं मुलाचा फोटो जपला आहे. त्याच्याविषयी बोलताना त्यांच्या डोळ्यात पाणी दाटतं.

आपल्या माणसांची प्रतीक्षा

सिमी सांगतात, 'युद्ध संपल्यावर माझ्या मुलाला चेक पॉइंटवर अटक करण्यात आली. लढाईनंतर त्याला का अटक करण्यात आली? त्याला कोर्टात सादर करून शिक्षा देणं अपेक्षित होतं.

जाफन्यातले तंबू हरवलेल्या माणसांच्या प्रतिमांनी भरले आहेत. लहान मुलं, म्हातारी माणसं, बायका हे सगळे फोटोआडून आमच्याकडे पाहात होते.

सिमी यांच्या बाजूला हातात फलक घेऊन जयशंकर परमेश्वरी बसल्या होत्या. त्या फलकावर तीनजणांचे फोटो होते. भाऊ पी. नाथन, पती जयशंकर आणि मुलगा सत्य सीलन हे तिघेही गायब आहेत.

अनेक वर्षांपासून हे तिघे हरवले आहेत. आंतरराष्ट्रीय संघटना रेड क्रॉसपासून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युद्ध संपल्यानंतर खरंच शांतता नांदते का? श्रीलंकेतल्या युद्धोत्तर जाफना शहरात जाऊन बीबीसीचे प्रतिनिधी विनीत खरे यांनी घेतलेला परिस्थितीचा आढावा.


सामग्री: जामखेडपासून जवळ रामेश्वर नावाचं ठिकाण आहे. बीड जिल्ह्यात येतं. तिथं खोल दरीत रामाचं मंदिर आहे. 300 पायऱ्या उतरून जावं लागणार होतं. शूटिंग झाल्यावर परत 300 पायऱ्या चढून यावं लागणार होतं.

लागूंना याबद्दल कल्पना होती. त्यांना त्यावेळी थोडा शारीरिक त्रास होता. मात्र चित्रपटाच्या कथानकासाठी लोकेशन चपखल असल्याने त्यांनी कोणतेही आढेवेढे न घेता तिकडे येण्याचा निर्णय घेतला.

'सामना' चित्रपटाचे निर्माते आणि कवी रामदास फुटाणे याबद्दलचा किस्सा सांगतात. "300 पायऱ्या उतरून आम्ही सगळे खाली गेलो. तो सीन चित्रित केला आणि सगळं युनिट पुन्हा 300 पायऱ्या चढून वर आलं. मोठी माणसं मोठी का असतात, याचा प्रत्यय या घटनेने दिला."

डॉ. लागू यांचं मंगळवारी (17 डिसेंबर) रात्री पुण्यात वृद्धापकाळाने निधन झालं. ते 92 वर्षांचे होते. अभिनयसृष्टी आणि सामाजिक क्षेत्रामध्ये पाच दशकांहून अधिक काळ कार्यरत राहिलेल्या डॉ. श्रीराम लागू यांनी मराठी चित्रपट, नाटक आणि सार्वजनिक जीवनात आपल्या योगदानाने आपला एक अमीट ठसा उमटवला.

'सामना'च्या चित्रीकरणाची प्रक्रिया आनंददायी होती, फुटाणे सांगतात, "दिवसभराच्या शूटिंगनंतर निळू फुले आणि श्रीराम लागू यांच्यातलं संभाषण ऐकायला मिळणं, हा भाग्याचा क्षण होता. निळूभाऊ राम मनोहर लोहियांच्या विचारांनी भारलेले होते. ते समाजवादी भूमिकेतून बोलायचे. डॉ. लागू तर्कशुद्ध आणि कोणत्याही इझम-विचारधारा यांच्या पल्याडचा रॅशनल विचार मांडायचे. त्या दोघांची विचारसरणी परस्परभिन्न होती. मात्र ते एकमेकांना शांतपणे ऐकून घ्यायचे."

डॉ. लागू यांच्या अभिनयाबद्दल फुटाणे सांगतात, "शूटिंग सुरू असताना निळूभाऊ कशा पद्धतीने आवाज लावतात, त्यांच्या आवाजातले चढउतार कसे होतात, देहबोली कशी आहे, याचा डॉ. लागू निरीक्षणातून अभ्यास करायचे. समोरच्या माणसाची भूमिका काहीही असली तरी डॉ. लागू यांच्या मनात त्या माणसाविषयी द्वेष किंवा तिरस्कार नसे. सुखदु:खाच्या पल्याड असं त्यांचं व्यक्तिमत्त्व होतं."

'सिंहासन' या चित्रपटातील एक दृश्य

"डॉ.लागू अतिशय शास्त्रोक्त विचारसरणीचे होते. नव्या पिढीविषयी त्यांना ममत्व होतं. काय वाचावं आणि काय वाचू नये, यासंबंधीचे त्यांचे मापदंड चोखंदळ होते. त्यांच्याकडून ही मोठीच शिकवण मिळाली.

"विचारांप्रमाणे त्यांची राहणी साधी असायची. भाकरी-भाजी पसंत करायचे. त्यांची सामाजिक बांधिलकी विलक्षण होती. परंतु याचा ते कधीही गाजावाजा करायचे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'सामना' चित्रपटाचं शूटिंग जामखेड परिसरात सुरू होतं. रखरखीत प्रचंड उकाड्याचा असा हा प्रदेश.


सामग्री: जामिया विद्यापीठाजवळ आंदोलकांच्या दिशेने अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडताना दिल्ली पोलीस

या प्रकरणात पोलिसांनी दोन एफआयआर नोंदवल्या आहेत. आंदोलनादरम्यान झालेल्या हिंसाचाराप्रकरणी तसेच मालमत्तेच्या नुकसानीप्रकरणी पोलिसांनी गुन्हा नोंदवला आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा संमत झाल्यापासून देशभरात ठिकठिकाणी निदर्शनं सुरू आहेत. राजधानी दिल्लीसह काही ठिकाणी या संघर्षाला हिंसक वळण लागल्यानं यावरचं राजकारणही तापू लागलं आहे.

दिल्लीचं जामिया मिलिया इस्लामिया विद्यापीठ या आंदोलनाचं केंद्रबिंदू ठरलं. रविवारी संध्याकाळी इथे निदर्शनादरम्यान आंदोलक आणि पोलिसांमध्ये धुमश्चक्री उडाली. आंदोलकांनी पोलिसांवर दगडफेक केल्याचं पोलिसांनी सांगितलं, तर दिल्ली पोलीस अनेकांना लाठ्याकाठ्यांनी बेदम मारतानाचे अनेक व्हीडिओ व्हायरल झाले.

दिल्ली पोलिसांनी मात्र आपण गरज पडली तेव्हाच आणि कमीच बळाचा वापर केल्याचं सांगितलंय, तसंच या संपूर्ण कारवाईची सखोल चौकशी केली जाईल, असंही त्यांचं म्हणणं आहे.

त्यानंतर देशभरातून विविध शिक्षण संस्थांनी या विद्यार्थ्यांच्या पाठीशी उभं राहत आपापल्या शहरांमध्ये आंदोलन केलं. यात मुंबई, पुणे, कोलकाता, गुवाहाटी, चेन्नई, आणि चंदीगडमधील विद्यापीठांचा समावेश आहे.

देशभरात हिंसक वातावरण पाहता पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शांततेचं आवाहन केलं आहे. मात्र दिल्ली पोलिसांची ही कारवाई भाजप सरकारच्या आदेशांवरून होत असल्याचे आरोप विरोधक काँग्रेस आणि आम आदमी पार्टी यांनी केले आहेत.

मुंबईच्या टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्सेसमध्ये निदर्शनं

येत्या दोन महिन्यांत दिल्लीत विधानसभा निवडणुका होणार असल्याने या सर्व वादाला राजकीय वलय प्राप्त झालं आहे.

थोडक्यात -

आज दिवसभरात घडलेल्या घडामोडी थोडक्यात -

पंतप्रधान मोदींचं शांततेचं आवाहन

पंतप्रधान मोदी यांनी काही ट्वीट्समधून या कायद्याविषयीचा गोंधळ स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न केला तसंच लोकांना शांतता बाळगण्याचं आवाहन केलं. ते त्यांच्या ट्वीट्समध्ये म्हणाले -

तर गृहमंत्री अमित शाह यांनी काही पक्षांवर हिंसाचार भडकावण्याचा आरोप केला. "नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा धार्मिकदृष्ट्या पीडित लोकांना भारताचं नागरिकत्व देण्यासाठी आहे, कुणाचंही नागरिकत्व घेण्यासाठी नाही," असं ते म्हणाले.

"काही पक्ष स्वतःच्या राजकीय फायद्यासाठी अफवा पसरवण्याचा आणि हिंसाचार भडकावण्याचा प्रयत्न करत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जामियात झालेल्या हिंसाचाराप्रकरणी दिल्ली पोलिसांनी 10 जणांना अटक केलेली आहे. या 10 जणांपैकी एकही जण विद्यार्थी नाही, अशी माहिती पोलिसांनी दिली.


सामग्री: जालधंर शहर लहान असलं तरी इथल्या मुलींची स्वप्न मात्र मोठी आहेत. BBCSheच्या चर्चेदरम्यान दोआबा कॉलेजमध्ये भेटलेल्या या मुली पत्रकारितेचं शिक्षण घेत आहेत.

वय जरी 22-23 वर्षं असलं तरी त्यांची वेगवेगळ्या मुद्द्यांवरची समज खोल आहे. त्यांना जाणून घ्यायचं आहे की एक सामान्य माणूस कट्टरवादी का होतो किंवा सुनावणीदरम्यान जेलमध्ये कैदेत असलेल्या आरोपीला काय वाटत असेल?

पण शिक्षणाबरोबरच नोकरी करत असलेल्या या मुलींच्या मते त्यांना मात्र शिक्षण आणि महिलांसंदर्भातल्या विषयांचीच कामं सांगितली जातात.

त्या हिंदी आणि पंजाबी भाषेतली वृत्तपत्र आणि वेबसाइट्समध्ये काम करतात.

"हे तुझ्यासाठी नाही असं मला सांगितलं जातं. ते राहू दे असं म्हणून एखादं प्रसिद्धी पत्रक करण्यासाठी हातात दिलं जातं."

जालधंरमध्ये अनेक मीडिया कंपन्यांची कार्यालयं आहेत. एवढचं नव्हे तर या शहराला पंजाबमध्ये न्यूज मीडियाचा बालेकिल्लाही म्हटलं जातं.

पण या कार्यालयांमध्ये महिलांची संख्या फारच कमी आहे. कुठं शंभर लोकांच्या टीममध्ये दहा तर कुठं साठ लोकांच्या टीममध्ये चारच महिला काम करतात.

विद्यार्थिनींशी बोलल्यानंतर काही प्रमाणात त्यांची तक्रार रास्त वाटली.

क्राईम, राजकारण किंवा शोध पत्रकारितेसाठी वेळी-अवेळी बाहेर पडावं लागतं. तसंच वेगवेगळ्या लोकांना भेटावं लागतं. जे मुलींसाठी चांगल समजलं जातं नाही.

कित्येक तास काम करायचं आणि तेही अल्प पगारात, त्यांच्या कुटुंबीयांनाही ते आवडत नाही.

सर्वसामान्यपणे असा समज आहे की, मुली शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर फारफार तर काय दोन-तीन वर्षं काम करतील आणि नंतर त्यांच लग्न होईल.

म्हणजे मुली त्यांच्या करिअर विषयी गंभीर नाहीत. ती एक तात्पुरती व्यवस्था आहे. एक हौस आहे, जी पूर्ण झाल्यावर त्या पुढच्या मार्गाला लागतील.

त्यामुळेच अनेक संपादकांच्या दृष्टीने महत्त्वाचं, जबाबदारीचं काम हे फक्त पुरूषांना देणं चांगलं ठरतं.

पण अशा गोष्टी तर वीस वर्षांपूर्वी ऐकायला मिळत होत्या. त्यानंतर काहीच बदललं नाही का?

मोठ्या शहरांमध्ये किंवा इंग्रजी भाषेत कार्यरत असलेल्या मीडिया कंपन्यांमध्ये वातावरण फार वेगळं आहे. महिलांना जास्त संधी उपलब्ध होतात. तसंच आवडीच्या क्षेत्रासाठी किंवा कामासाठी त्या हक्कानं लढू शकतात.

पण जालधंरमध्ये प्रादेशिक भाषांच्या मीडियात काम करणाऱ्या पत्रकार सांगतात की, त्यांची संख्या कमी असल्यानं निर्णय घेताना त्यांची भूमिका तोकडी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जालधंरमध्ये पत्रकारितेचं शिक्षण घेणाऱ्या मुलींच्या स्वप्नाआड कोण येत आहे?


सामग्री: जालियनवाला बागेतलं स्मारक

13 एप्रिल 1919 रोजी झालेल्या या अमानुष घटनेमुळे तत्कालीन भारत हादरला आणि तिथूनच स्वातंत्र्य लढ्याला कलाटणी मिळाली.

बैसाखीचा सण साजरा करण्यासाठी एकत्र आलेल्यांवर गोळ्या चालवण्याचे आदेश ब्रिगेडिअर जनरल डायर यांनी दिले आणि रायफलधारी 50 पोलिसांनी नि:शस्त्र जमावावर अंधाधुंद गोळीबार सुरू केला.

इतिहासतज्ज्ञांच्या मते या गोळीबारात सुमारे एक हजार लोक मारले गेले, तर 1100 लोक जखमी झाले. ब्रिटिश सरकारनं ही घटना खेदजनक असल्याचं काळाच्या ओघात मान्य केलं आणि 2013च्या भारतभेटीत तत्कालीन ब्रिटिश पंतप्रधान डेव्हिड कॅमेरुन यांनी तसं जाहीरपणे म्हटलंही.

ब्रिटिश पंतप्रधान डेव्हिड कॅमेरुन, 2013

जालियनवाला बागमध्ये झालेल्या गोळीबारात ठार झालेल्या, जखमी झालेल्यांच्या कुटुंबीयांच्या मनात आज, शंभर वर्षें होत आली तरी त्या आठवणी जिवंत आहेत. त्यातल्या काहींनी बीबीसीशी बोलताना त्यांच्या भावना व्यक्त केल्या.

निवृत्त मुख्याध्यापक सत्पाल शर्मा यांचे आजोबा अमीन चंद (45) हे पायघोळ काळा कोट आणि पायजमा अशा पोशाखात जालियनवाला बागेतल्या सभेसाठी गेले होते.

शहरात तणाव होताच. त्या दिवसाबद्दल सत्पाल यांना वडिलांनी सांगितलं होतं. पेशानं वैद्य असलेले त्यांचे आजोबा गोळीबार झाला तेव्हा स्टेजच्या जवळ उभे होते.

कृष्णा शर्मा आणि सत्पाल शर्मा

"शहरात संचारबंदी लागू करण्यात आली होती. त्यामुळे वडिलांना तत्काळ बाहेर पडून आजोबांचा शोध घेता आला नाही. दुसऱ्या दिवशी जालियनवाला बाग इथं मृतदेहांच्या राशीत त्यांना आजोबांचा मृतदेह मिळाला," अशी माहिती सत्पाल यांनी दिली.

त्यांचे वडिल आणि आजी दरवर्षी न चुकता जालियनवाला बागेत जातात आणि तेथं श्रध्दांजली वाहतात.

"बागेविषयी आमच्या भावना इतक्या तीव्र आहेत, की जालियनवाला बागेचं महत्त्व कोणत्याही पवित्र स्थळापेक्षा कमी नाही," असं सत्पाल यांच्या पत्नी कृष्णा म्हणतात.

"लग्नानंतर माझ्या सासऱ्यांनी आम्हाला सुवर्णमंदिरात नेण्याआधी या बागेत हुतात्म्यांचं दर्शन घेण्यासाठी आणलं होतं," अशी माहितीही त्यांनी दिली.

जालियनवाला बागमध्ये आम्ही ज्या ज्या वेळी गेलो त्या त्या वेळी माझ्या सासऱ्यांच्या डोळ्यात मी अश्रू पाहिलेत. एवढंच नव्हे तर, नवरा आणि सासरे यांनी जेव्हा त्या घटनेविषयी सांगितलं, तेव्हा मलाही रडू आवरलं नव्हतं, असं कृष्णा यांनी सांगितलं.

शाळेच्या अभ्यासक्रमात या शोकांतिकेविषयी विस्तृत माहिती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जालियनवाला बागेत घडलेल्या शोकांतिकेला 99 वर्षं पूर्ण होत आहेत. या हत्याकांडात ठार झालेल्यांच्या कुटुंबीयांच्या मनावर आजही त्या घटनेचे व्रण कायम आहेत.


सामग्री: जाळपोळीच्या घटनेत गाडीचं झालेले नुकसान

दरवर्षी हजारो दलित बांधव भीमा कोरेगावला भेट देतात. 1817 मध्ये ब्रिटिश आणि पेशव्यांमध्ये जोरदार लढाई झाली होती. या लढाईत दलित समाजातले बरेच सैनिक ब्रिटिशांकडून लढले होते. या युद्धात जीव गमावलेल्या बांधवांना अभिवादन करण्यासाठी दरवर्षी दलित समाजाचे हजारो प्रतिनिधी भीमा कोरेगावला भेट देतात.

दलित समाजात महार या जातीचाही समावेश होतो. महार जातीची अनेक माणसं ब्रिटिश सैन्याचा भाग होती. महार समाज आपल्यावर होत असलेल्या अन्यायाचा विरोध म्हणून पेशव्यांच्या ब्राह्मणी प्रशासनाविरुद्ध ब्रिटिश सैन्याचा भाग म्हणून लढले.

दोनशे वर्षांपूर्वीच्या या लढतीत जीव गमावलेल्या महार समाजातील व्यक्तींना अभिवादन करण्यासाठी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर 1927 मध्ये स्वत: भीमा कोरेगावात आले होते. यंदा या लढाईला 200 वर्षं पूर्ण होत असल्याने विशेष कार्यक्रमांचं आयोजन करण्यात आलं होतं.

ब्रिटिश आणि पेशवे यांच्यात झालेल्या भीमा कोरेगावच्या लढाईला यंदा दोनशे वर्ष पूर्ण झाली.

31 डिसेंबरला गुजरातमधले दलित नेते जिग्नेश मेवाणी यांनी पुण्यातल्या शनिवारवाड्यावर बोलताना "आधुनिक पेशव्यांविरुद्ध, म्हणजेच भारतीय जनता पक्ष आणि राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाविरोधात बंड पुकारण्याचं" आवाहन केलं. शनिवारवाडा ही पेशव्यांचं निवासस्थान होतं.

काही वृत्तांनुसार, (समस्त हिंदू आघाडी आणि ऑल हिंदू फ्रंटच्या) हिंदुत्ववादी कार्यकत्यांनी भीमा कोरेगावातून पसरलेल्या हिंसाचाराला खतपाणी घातलं. या हिंसाचारातूनच एका व्यक्तीचा जीवही गेला. असंख्य वाहनं, सार्वजनिक मालमत्ता जाळण्यात आली.

भीमा कोरेगावच्या युद्धाची खरी कहाणी आज प्रचलित असणारे अनेक गैरसमज मोडीत काढते. ब्रिटिशांना भारतातल्या साम्राज्याचा विस्तार करायचा होता, तर पेशवांना आपल्या स्वराज्याचं संरक्षण करायचं होतं.

ब्रिटिशांना मनुष्यबळ हवं होतं

ब्रिटिशांना सातत्यानं कुमक मिळणं आवश्यक होतं. हे मनुष्यबळ त्यांना दलित समाजातून मिळालं. दलित समाजाचा भाग असलेले महार, पारायस आणि नामशूद्र अशा जातींची माणसं ब्रिटिश सैन्यात सामील झाली.

ही मंडळी कामाप्रतीच्या निष्ठेत अव्वल होती आणि असं निष्ठावान मनुष्यबळ मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध होतं. म्हणून ब्रिटिशांनी त्यांना आपल्या ताफ्यात दाखल केलं. दुसरीकडे पेशव्यांच्या ताफ्यात अरब सैनिकांचा समावेश होता. यामुळे ही लढाई म्हणजे 'हिंदू विरुद्ध मुस्लिम' हे मिथक निकाली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भीमा कोरेगाव येथे झालेल्या दलित समाजाच्या रॅलीनंतर घडामोडींना हिंसक वळण लागलं. मुंबई-पुण्यासह राज्यात अनेक ठिकाणी हिंसक घटनांची नोंद झाली. या निमित्तानं दलित अस्मितेच्या महत्त्वाकांक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे.


सामग्री: जाळ्यात अडकलेला कासव

जलचर कधी प्लास्टिकमध्ये गुरफटले जातात तर कधीकधी ते प्लास्टिकच गिळून टाकतात. स्पेनमध्ये एका कचऱ्याच्या ढिगावर बसलेला हा सारस पक्षी प्लास्टिक बॅगमध्ये गुरफटला गेला. त्याचं नशीब जोरावर होतं म्हणून तो वाचला. फोटोग्राफरने त्याच्या शरीराभोवती गुंडाळली गेलेली बॅग वेगळी केली. प्लास्टिक बॅग अनेकांचा जीव घेऊ शकते. कारण त्यात फसलेला जीव मृत्यूनंतर विघटीत होईल पण प्लास्टिक बॅग तशीच राहिल.

प्लास्टिक प्रदूषणाला सामोरा जाणारा सारस पक्षी

पहिल्या फोटोतलं कासव बघा. मासे पकडण्याच्या जाळ्यात अडकलं आहे. कुणीतरी वापरून खराब झालेलं हे जाळं समुद्रात फेकून दिलं असेल. मोठ्या मुश्किलीनं पाण्याबाहेर डोकं काढल्यानंतर कासवाला श्वास घेता येत होता. कासवाला त्या जाळ्यातून सोडायचा प्रयत्न करताना भीतीमुळे कासवाने प्राण सोडून नये एवढ्याच विचाराने फोटोग्राफरने त्याची सुटका केली नाही.

जाळ्यात अडकलेला कासव

जपानच्या ओकिनावा इथं हा खेकडा शिकाऱ्यांपासून वाचण्यासाठी या प्लास्टिकच्या बाटलीच्या झाकणात घुसला. नंतर तिथंच अडकून पडला. समुद्र किनाऱ्यावर शिंपले गोळा करण्यासाठी येणाऱ्यांकडून अशा वस्तू किनाऱ्यावरच टाकून दिल्या जातात. हाच कचरा खेकड्यांसाठी जीवघेणा ठरतोय.

ओकिनावाच्या किनाऱ्यावर अडकलेला हा खेकडा

भूपृष्ठावर आपण जे प्लास्टिक प्रदूषण बघतो त्यापेक्षा कैक पटीने प्लास्टिक प्रदूषण हे समुद्रात असतं. प्लास्टिक कचऱ्याचे लहान-लहान तुकडे केले जाऊ शकतात. पण त्यानंतरही ते जल जीवनावर परिणाम करताना दिसतातच.

नॅशनल जिओग्राफिकलचा जूनचा अंक

इथोपियामधील या तरसांनी कदाचित स्वतःला प्लास्टिक प्रदूषण असलेल्या वातावरणाशी जुळवून घेत जीवन जगण्याची कला अवगत केली असावी. डंपिंग ग्राउंडवर जेव्हा कधी एखादा ट्रक कचरा टाकून जातो, तेव्हा तरस या कचऱ्यातून आपलं अन्न शोधण्यात गुंतून जातात.

इथोपियामधील तरस

ढाका इथं बुरीगंगा नदीत प्लास्टिकच्या पिशव्या धुतल्या जातात. अशाच एका ढिगावर बसलेली ही महिला आपल्या मुलाच्या मदतीनं पिशव्या धुते. यानंतर प्लास्टिक बॅग रिसायकलकरिता पाठवण्यात येतात.

जगात अस्तित्वात असलेल्या एकूण प्लास्टिकचा पाचव्या भागापेक्षाही कमी प्लास्टिक हे रिसायकलिंगकरिता पाठविलं जातं. अमेरिकेत तर फक्त 10 टक्केच प्लास्टिकचं रिसायकलिंग केलं जातं.

ढाका इथलं हे चित्र

हे छायाचित्र तर तुम्ही या आधीही बघितलं असेलच. अवघ्या जगाला हादरून टाकणारं हे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वापर केल्यानंतर फेकून देण्यात येणाऱ्या प्लास्टिक मुळे  जगभरातील समुद्र आणि नद्यांमध्ये राहणाऱ्या  जलचरां साठी एक मोठा धोका  निर्माण  झाला आहे. नॅशनल जिओग्राफिकल मॅगझीनने आपल्या जूनच्या अंकात ही वैश्विक समस्या छायाचित्रांच्या माध्यमातून जगासमोर आणली आहे.


सामग्री: जास्त कमाई, दीर्घ आयुष्य आणि उत्तम वैवाहिक जीवनाचा आनंद मिळवण्यासाठी तुमचा रागीट आणि निराशावादी स्वभाव मदत करतो. एखाद्या सुतकी चेहऱ्यावरही थोडेसं स्मित आणण्यासाठी हे बहुदा पुरेसं ठरेल. नाही का?

रंगभूमीवरचा तो म्हणजे एक प्रेमळ, देखणा राजपुत्रच जणू... पण कॅमेरा बंद होताच हे चित्र एकदम बदलतं - वैयक्तिक आयुष्यात त्याच्या दृष्टीनं त्याचं स्वतःचं अवकाश अतिशय महत्त्वाचं आहे. आपल्या 'सेलिब्रिटी' असण्याचा त्याला तिटकारा आहे. अभिनेता असल्याबद्दल चीड आहे. एलिझाबेथ हर्ली ही एकेकाळी त्याची प्रेयसी होती. तिची मित्रमंडळी तर याला 'ग्रम्पलस्टील्टस्कीन' म्हणूनच ओळखत असत. हा अभिनेता म्हणजे ह्यूज ग्रांट....

ह्यू ग्रांट हा कदाचित लहरी म्हणून प्रसिद्ध असेलही आणि त्याच्याबरोबर काम करणं थोडं आव्हानात्मकही असेल. पण त्याची ही चिडखोर वृत्तीच तर त्याच्या यशाचं गमक नसेल?

आशावाद बाळगण्याचा एवढा ताण यापूर्वी कधीच नव्हता. यश आणि आनंदाचा पाठलाग करा असं सतत मनावर बिंबवलं जात आहे. त्यातूनच सेल्फ हेल्प पुस्तकांची अब्जावधी डॉलर्सची इंडस्ट्री नावारुपाला आली आहे. प्रेरणादायी 'कोट्स'चं तर इंटरनेटवर पेवचं फुटले आहे.

आजकाल तर तुम्ही 'हॅपीनेस एक्सपर्ट'ची सेवाही घेऊ शकता. 'सजगता' या विषयावर प्रशिक्षण घेऊ शकता किंवा चक्क एखाद्या अॅपच्या माध्यमातून आत्मिक समाधान शोधू शकता.

अमेरिकेत सैनिकांना सध्या सकारात्मक मानसशास्त्र शिकवलं जात असून यामध्ये दहा लाखांहून जास्त सैनिकांचा समावेश आहे.

तर युकेमधल्या शाळांमध्येही आशावादाचं शिक्षण देण्यात येत आहे. दरम्यानच्या काळात, जीडीपीची जागा 'हॅपीनेस इंडेक्स'नं घेतली असून, तोच आता राष्ट्रीय कल्याणाचा द्योतक बनला आहे.

खरं तर, सर्वांत वाईट गोष्टीचा विचार करण्याचे निश्चितपणे काही फायदे आहेत. वाटाघाटी करण्याची वेळ आल्यास विक्षिप्त लोक हे जास्त सरस ठरू शकतात, चाणाक्षपणे निर्णय घेऊ शकतात आणि त्यांच्यामध्ये हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका कमी असतो.

तर शंकेखोर लोक वैवाहिक जीवनातील स्थैर्य, अधिक चांगली कमाई आणि दीर्घ आयुष्याची अपेक्षा करू शकतात - अर्थात त्यांचा अंदाज मात्र याच्या अगदी उलट असेल.

तर दुसऱ्या बाजूला चांगली मनस्थिती स्वत:बरोबर मोठ्या प्रमाणात जोखीम घेऊन येते - तुमच्यातील धडाडीचा ऱ्हास होतो, बारीकबारीक गोष्टींवरचं लक्ष काहीसं उडतं आणि अशी मनस्थिती तुम्हाला एकाच वेळी भोळसट आणि स्वार्थी बनवते....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सांगा कसं जगायचं? कण्हत कण्हत की गाणं म्हणत... कविवर्य मंगेश पाडगावकरांच्या या काव्यपंक्ती जगण्याचं सार मांडतात. पण आधुनिक संशोधन मात्र वेगळीच सत्यं समोर आणतात.


सामग्री: जास्तीत जास्त मुस्लीम महिलांनी पोलीस खात्यात भरती व्हावं म्हणून हा निर्णय घेण्यात आलेला आहे.

न्यूझीलंडच्या पोलीस खात्यात नव्याने जॉईन झालेल्या पोलीस कॉन्स्टेबल झीना अली या अधिकृतरीत्या हिजाब वापरणाऱ्या पहिल्या मुस्लीम पोलीस कर्मचारी ठरतील.

"विविध प्रकारच्या लोकांनी मिळून या देशाचा समाज बनला आहे आणि या देशातलं पोलीस खातं जास्तीत जास्त सर्वसमावेशक असावं," म्हणून हा निर्णय घेतल्याचं पोलीस खात्याच्या प्रवक्त्यांनी सांगितलं.

अधिकृत युनिफॉर्ममध्ये हिजाबचा पर्याय देणारी इतर पोलीस खाती म्हणजे लंडनचं मेट्रोपॉलिटन पोलीस खातं आणि स्कॉटलंड पोलीस ही आहेत.

2006 साली मेट्रोपॉलिटन पोलिसांनी हिजाबला अधिकृत युनिफॉर्म म्हणून मान्यता दिली. 2016 मध्ये स्कॉटलंड पोलिसांनी मान्यता दिली. ऑस्ट्रेलियात व्हिक्टोरिया पोलीस दलाच्या सदस्य महा सुक्कर या 2004 मध्ये हिजाब वापरणाऱ्या पहिल्या महिला ठरल्या.

2006 साली मेट्रोपॉलिटन पोलिसांनी हिजाबला अधिकृत युनिफॉर्म म्हणून मान्यता दिली.

न्यूझीलंड पोलिसांनी सांगितलं की, त्यांनी हिजाबचा अधिकृत युनिफॉर्ममध्ये समावेश करण्याची प्रक्रिया 2018 साली सुरू केली. एका माध्यमिक शाळेला भेट दिली असताना कोणीतरी अशी विनंती केली आणि त्या विनंतीला उत्तर म्हणून त्यांनी हिजाबला आपल्या गणवेशात स्थान द्यायचं ठरवलं.

कॉन्स्टेबल अली यांनी हा पहिल्या पोलीस कर्मचारी होती ज्यांनी हिजाब वापरू देण्याची विनंती केली. झीना अली यांचा जन्म फिजीत झाला आणि त्यांच्या लहानपणी त्यांचं कुटुंब न्यूझीलंडला स्थायिक झालं.

झीना यांनी स्थानिक पेपर न्यूझीलंड हेराल्डशी बोलताना सांगितलं की त्यांनी ख्राईस्टचर्च हल्ल्यानंतर पोलीस दलात भरती व्हायचं ठरवलं.

"मला जाणवलं की पोलीस दलात जास्तीत जास्ती मुस्लीम महिला येण्याची गरज आहे कारण अशा पोलीस कर्मचारी लोकांना धीर आणि आधार देऊ शकतील," झीना म्हणतात.

"मी जेव्हा बाहेर जाते आणि न्यूझीलंड पोलिसांच्या युनिफॉर्मचा अधिकृत भाग असलेला हिजाब इतरांना दाखवते तेव्हा मला खूपच छान वाटतं. यामुळे इतर मुस्लीम मुलींना पोलिसात भरती व्हायची प्रेरणा मिळेल असं मला वाटतं."

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री आठ वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

न्यूझीलंडच्या पोलीस खात्याने आपल्या अधिकृत गणवेशात हिजाबचाही समावेश केला आहे.


सामग्री: जितका मोठा केक असेल तितका मोठा तुकडा तुम्हाला मिळेल अशा अर्थाची एक इंग्रजी म्हण आहे असं मोदींनी म्हटलं. पुढे ते म्हणाले की जितकी मोठी अर्थव्यवस्था असेल तितका लोकांना फायदा होईल हे लक्षात घेऊन देशाची अर्थव्यवस्था वाढवण्यास हातभार लावावा.

हे लक्ष्य गाठू शकणार नाही अशी टीका काही लोक करत आहेत. ते लोक व्यावसायिक निराशावादी आहेत. सरकारच्या धोरणांवर टीका करण्याचा त्यांना अधिकार आहे पण हे लक्ष्य आम्ही गाठूच शकत नाही असं ते कसं म्हणू शकतात असा प्रश्न मोदींनी केला.

सध्या आपण अन्न-धान्यासाठी स्वयंपूर्ण आहोत. भविष्यात जास्तीत जास्त निर्यात कशी करता येईल यासाठी प्रयत्न केले जातील असं पंतप्रधान म्हणाले.

देशातील शेतकऱ्यांचं उत्पन्न निर्यात करण्याची व्यवस्था करण्यात येईल. शेतकरी जे काही करत आहे त्यात व्हॅल्यू अॅडिशन करून त्याचं उत्पन्न वाढवण्याचं सरकारचं धोरण आहे.

गरीबी हा सद्गुण समजला जातो ही खेदाची बाब आहे असं पंतप्रधान मोदींनी म्हटलं. गरीबीमध्ये लोकांना एक गौरव वाटतो, अभिमान वाटतो ही वाईट गोष्ट आहे. आपण ऐकलं असेल जेव्हा सत्यनारायणाची कथा सांगितली जाते तेव्हा म्हटलं जातं एका गावात एक गरीब ब्राह्मण होता. गरिबीमध्ये काय अभिमानाची गोष्ट आहे असा प्रश्न पंतप्रधानांनी विचारला. गरिबी दूर व्हायला हवी की नाही असा प्रश्न त्यांनी विचारला.

या वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर केल्यानंतर मोदींनी प्रथमच सार्वजनिक कार्यक्रमात सहभाग घेतला. या कार्यक्रमात त्यांनी अर्थसंकल्पाबाबत भाष्य केलं. गरीब आणि श्रीमंत हे दोन्ही घटक नव्या भारत भूमीचे हात व्हावे असा प्रयत्न राहील असं मोदी म्हणाले.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी भारतीय जनता पक्षाच्या सदस्य नोंदणी अभियानाचा नव्या सत्रासाठी शुभारंभ केला. यावेळी भाजपच्या सदस्यांना संबोधित करताना पंतप्रधानांनी सांगितलं की काल झालेल्या अर्थसंकल्पात सरकारने देशाची अर्थव्यवस्था ही 5 ट्रिलियन डॉलरची करण्याचा निश्चय केला आहे. या कार्यात सर्वांनी सहकार्य करावं असं आवाहन पंतप्रधानांनी केलं.


सामग्री: जितके लोक तितके अनुभव.

बदलत्या काळानुसार ऑनलाईन शॉपिंग ही गरज बनली असली तरी एका मोठ्या वर्गाला यापासून भीती वाटते. काही लोकांना वाटतं की त्यांच्या डेबिट किंवा क्रेडिट कार्डचे डिटेल्स लीक होतील, तर काहींना वाटतं की ऑर्डर केलेलं सामान न मिळता दुसरंच काहीतरी घरी पोहोचेल.

बऱ्याच लोकांसोबत असं झालं आहे. याचं ताजं उदाहरण म्हणजे अभिनेत्री सोनाक्षी सिन्हा हिच्यासोबत घडलेला प्रसंग.

सोनाक्षीनं अमेझॉनवरून 18 हजार रुपयांचा बोस या कंपनीचा एक हेडफोन ऑर्डर केला होता. पण ज्यावेळेस तिला ऑर्डर मिळाली तेव्हा त्यात लोखंडाचा एक तुकडा निघाला.

तो तुकडा एखाद्या नळाचा भाग आहे असं पाहिल्याक्षणी वाटत होतं. या प्रकारानंतर सोनाक्षीनं एक फोटो ट्वीटर अकाउंटवर शेयर करत घडलेल्या प्रसंगाची माहिती सांगितली.

पण एखाद्या व्यक्तीनं 18 हजारांचा हेडफोन ऑर्डर केला असेल तर तिला लोखंडाचा तुकडा कसा काय मिळाला?  हा प्रश्न अनेकांना पडला असेल.

हे प्रकरण आम्ही निकाली काढलं आहे, असं अमेझॉननं यानंतर स्पष्ट केलं आहे.

"आम्ही ग्राहकांची काळजी करणारी कंपनी आहोत. त्यामुळे ग्राहकांच्या वस्तू त्यांच्यापर्यंत सुरक्षितरित्या पोहोचवण्याची जबाबदारी आमची आहे. आम्ही या प्रकरणाची संपूर्ण चौकशी करत आहोत.

आम्ही ग्राहकाशी यासंबंधी बोललो आहोत आणि त्यांना झालेल्या त्रासाबद्दल क्षमाही मागितली आहे," असं अमेझॉननं म्हटलं आहे.

सामानाची डिलिव्हरी कशी होते?

जगातल्या सर्वाधिक मोठ्या ऑनलाईन रिटेलरपैकी एक असलेलं अमेझॉन दररोज लाखो वस्तू जगातल्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये पोहोचवतं.

ज्यावेळी आपण एखादी वस्तू ऑर्डर करतो तेव्हा ती कुठे ठेवण्यात आली आहे, याचा शोध सॉफ्टवेअर घेतं. वस्तूच्या ठिकाणाबद्दल हे सॉफ्टवेअर कर्मचाऱ्याला माहिती देतं.

मग तो कर्माचारी वेअर हाऊसमधील वस्तूच्या कपाटापर्यंत पोहोचतो, ती वस्तू उचलतो आणि हातातल्या स्कॅनरनं तिला स्कॅन करतो. संबंधित पाकिट बरोबर आहे की नाही, त्यावर योग्य पत्ता आहे की नाही हे स्कॅनर ठरवतं. नंतर त्यावर ग्राहकाचं नाव आणि पत्त्याची माहिती चिकटवली जाते.

त्यानंतर हे सामान डिलिव्हरीसाठी तयार केलं जातं.

पण ऑर्डर केलेली वस्तू एक आणि डिलिव्हरी मात्र दुसऱ्या वस्तूची का?

यावर ई-कॉमर्स आणि सायबर तत्ज्ञ विनीत कुमार सांगतात की, "चांगल्या ई-कॉमर्स वेबसाईटरून तुम्ही सामान ऑर्डर केलं असेल तर चुकीची शक्यता खूपच कमी असते.

पण बहुतेकदा लोक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काही लोक वेळ वाचवण्यासाठी ऑनलाईन शॉपिंग करतात तर काही जण वेळ घालवण्यासाठी. कुणासाठी ऑनलाईन शॉपिंग मजेशीर बाब आहे तर काही जणांना या शॉपिंगचा त्रासही झालेला आहे.


सामग्री: जितेंद्र

26 एप्रिलच्या रात्री उत्तराखंडच्या शहरी भागापासून लांब कोट गावात कालेदास यांच्या मुलाच्या लग्नात जवळपासच्या गावातून शेकडो लोक आले होते.

डोंगरांमधल्या लहान लहान शेताजवळ असलेल्या या गावातल्या एका मैदानात लग्नकार्य होतं.

कालेदास दलित आहेत आणि परंपरेप्रमाणे लग्नातलं जेवण सवर्ण बनवत होते. या भागात अनेक सवर्ण दलितांच्या हातचं जेवत नाहीत, पाणीही पीत नाहीत.

दलित सांगतात की लग्नातही दलित आणि सवर्णांच्या वेगवेगळ्या पंगती बसतात. मात्र, काही सवर्ण याचा इन्कार करतात.

अनेक दलितांनी सांगितलं की सवर्ण त्यांना घराबाहेरच चहा आणून देतात. त्यांना चहाचा कप धुवून द्यायला सांगतात. त्यानंतर तो कप पुन्हा धुतला जातो.

कुणीच काही बघितलं नाही

26 एप्रिलच्या रात्री मैदान पाहुण्यांनी भरलं होतं. 21 वर्षांचा दलित तरुण जितेंद्र लग्नासाठी आला होता. त्याला काही जणांनी बेदम मारहाण केली आणि त्यात त्याचा मृत्यू झाला असा आरोप आहे.

पण या घटनेला साक्षीदारच नाहीत. जितेंद्रला आधी मंडपात आणि त्यानंतर मंडपापासून काही अंतरावर नेऊन मारल्याचा आरोप आहे.

या मारहाणीत तो अर्धमेला झाला. मात्र कुणीच बघितलं नाही.

जितेंद्रच्या कुटुंबीयांच्या मते तो सवर्णांच्या समोर बसून जेवला म्हणून त्याला मारहाण करण्यात आली.

कालेदास (ज्यांच्या मुलाचं त्या रात्री लग्न होतं) सांगतात की डीजेच्या मोठ्या आवाजात त्यांना काहीच ऐकू आलं नाही.

जितेंद्र बसाणगावचा होता. त्याच्या गावातलेही अनेक जण लग्नात आले होते. मात्र, कुणीच काही बघितलं नाही.

कोट गावातलेही शेकडो लोक त्या मंडपात होते. मात्र, त्यांनीही काहीच बघितलं नाही. असंच ते म्हणत आहेत.

'हा जातीचा मुद्दा आहे'

मात्र, त्या रात्री काय घडलं, हे सगळ्यांनी ऐकलं आहे. लग्नात जेवताना जितेंद्र खुर्चीत बसला आणि त्याने घास घेतला तेव्हा एकाने त्याला जातीवाचक भाषा वापरत दुसरीकडे बसायला सांगितलं.

जितेंद्रने त्याच्याकडे दुर्लक्ष केल्यावर त्या व्यक्तीने लाथ मारून ताट फेकलं.

वाद वाढला आणि त्या आरोपीसोबतच्या लोकांनी मिळून जितेंद्रला मारायला सुरुवात केली.

जितेंद्रने कशीबशी आपली सुटका करून घेतली आणि तो मंडपातून बाहेर पळाला. त्यानंतर काही अंतरावर आरोपींनी त्याला पुन्हा घेरलं आणि पुन्हा मारहाण केली.

प्रकरणाचा तपास करणारे उत्तराखंडचे पोलीस महासंचालक (कायदा आणि सुव्यवस्था) अशोक कुमार म्हणतात, "मारहाण जेवतानाच झालेली आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तराखंडमध्ये एका लग्नात पाहुणा म्हणून आलेल्या दलित मुलाची बेदम मारहाण करून हत्या करण्यात आली. लग्नाला अनेक जण आले पण कुणीच पुढे होऊन सांगायला तयार नाही त्या दिवशी काय झालं.

या घटनेनंतर बीबीसीचे प्रतिनिधी विनित खरे यांनी बासणगावला भेट दिली. वाचा हा ग्राउंडिरिपोर्ट


सामग्री: जितेंद्र आव्हाड, धनंजय मुंडे आणि अन्य नेत्यांनी अजित पवारांच्या नावाला अनुमोदन दिलं.

विधिमंडळ नेतेपदी निवड झाल्यानंतर कार्यकर्त्यांशी बोलताना अजित पवारांनी म्हटलं, की अनेक सहकारी पक्ष सोडून गेले. हे सर्व जण आमच्यासोबत असते तर आमचं सरकार स्थापन झालं असतं. पण राजकारणात जर-तरला स्थान नसतं. आता आम्ही सभागृहात शेती, बेरोजगारीसारख्या प्रश्नांवर आक्रमकपणे भूमिका मांडू.

"1 लाख 65 हजार मताधिक्यानं निवडून आलो यावर अजूनही विश्वास नाही. सर्वांची डिपॉझिट बारामतीकरांनी जप्त केली त्याबद्दल मी त्यांचे आभार मानतो," या शब्दात अजित पवारांनी विजयाबद्दलच्या आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

यावेळी सत्ताधारी पक्षाला यंदा दिवाळी गोड गेली नाही, असं म्हणत अजित पवारांनी भाजप-सेनेला टोला लगावला.

सोबत राहण्यातच शिवसेना-भाजपचं हित : संजय राऊत

राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि भाजपच्या विधिमंडळ नेता निवडींच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना खासदार संजय राऊत यांनी पत्रकार परिषद घेतली.

शिवसेना महत्त्वाची खाती घेऊन तडजोड करणार का, या प्रश्नावर उत्तर देताना संजय राऊत यांनी म्हटलं, की आम्ही खातेवही घेऊन बसलेलो नाही. युतीसंदर्भात जे ठरलंय ते होऊ द्या एवढीच आमची अपेक्षा आहे.

विधिमंडळ नेतेपदी निवड झाल्यानंतर देवेंद्र फडणवीस यांनी शिवसेनेसोबत सरकार बनवणार अशा विश्वास व्यक्त केला. याबद्दल बोलताना संजय राऊत यांनी म्हटलं, "देवेंद्र फडणवीसांची भूमिका स्वागतार्ह आहे. शिवसेना आणि भाजपनं सोबत राहण्यातच एकमेकांचं आणि महाराष्ट्राचं हित आहे. फक्त जे ठरलंय ते होऊ द्या."

सरकार स्थापनेबाबत घाई करून चालणार नाही. थंड डोक्यानं महाराष्ट्राच्या जनतेचा विचार करून शिवसेना पक्षप्रमुख निर्णय घेतील आणि तो पुढे घेऊन जायला आम्ही समर्थ आहोत, असंही राऊत यांनी यावेळी म्हटलं.

भाजपमध्ये देवेंद्र फडणवीसांच्या नावावर शिक्कामोर्तब

दरम्यान आज दुपारी भाजपनं विधिमंडळ नेतेपदी देवेंद्र फडणवीस यांची निवड केली.

विधिमंडळ नेतेपदासाठी चंद्रकांत पाटलांनी देवेंद्र फडणवीसांच्या नावाचा प्रस्ताव मांडला . या प्रस्तावाला सुधीर मुनगंटीवारांनी अनुमोदन दिलं.

मुनगंटीवारांसह संजय कुटे, हरीभाऊ बागडे, राधाकृष्ण विखे-पाटील, शिवेंद्रराजे भोसले, आशिष शेलार, गणेश नाईक, सुरेश खाडे, देवयानी फरांदे, गणेश नाईक, मंगलप्रभात लोढा यांनीही या प्रस्तावाला अनुमोदन केलं.

विधिमंडळ नेतेपदी निवड केल्याबद्दल देवेंद्र...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या विधिमंडळ नेतेपदी अजित पवार यांची निवड करण्यात आली आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेते जयंत पाटील यांनी अजित पवारांच्या नावाचा प्रस्ताव मांडला.


सामग्री: जितेंद्र सिंह नॉयडा सुरक्षा रक्षक म्हणून काम करतात.

जितेंद्र सिंह कोरी, नॉयडा

"मी या मार्केटची सुरक्षा करतोय. जिथपर्यंत माझी नजर जाते त्या ठिकाणापर्यंत मी लक्ष ठेवतो. चौकीदारी म्हणजे सर्व गोष्टींवर नजर ठेवणं. बसून राहणं किंवा झोपणं म्हणजे चौकीदारी नाही. आपली जबाबदारी सांभाळणं म्हणजेच चौकीदारी. इथं काही जरी चुकीचं घडलं तर ती माझी जबाबदारी आहे," असं जितेंद्र सांगतात.

28 वर्षांचे जितेंद्र सिंह कोरी उत्तर प्रदेशातील फिरोजाबादचे रहिवासी आहेत. ते दिल्लीनजीकच्या नॉयडामध्ये सुरक्षारक्षक म्हणून काम करतात. ते या ठिकाणी पूर्ण महिनाभर असतात आणि त्यांची ड्युटी 12 तासांची असते.

त्यांना 9 हजार रुपये मिळतात. जर कधी त्यांना सुट्टी घ्यावी लागली तर त्यांचा दोन दिवसांचा पगार कापला जातो. त्यामुळे ते कधी सुट्टी घेत नाहीत. त्यांना आता हे देखील आठवत नाही की शेवटची सुट्टी त्यांनी कधी घेतली.

लोकसभा निवडणुकांचं मतदान काही आठवड्यांवर आलं असताना पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या नावापुढे 'चौकीदार' लावलं. काँग्रेसच्या 'चौकीदार चोर है' या घोषणेला प्रत्युत्तर म्हणून भाजपची 'मैं भी चौकीदार' मोहीम सुरू आहे.

"त्यांच्या या मोहिमेमुळे मी चौकीदार असल्याचा अभिमान वाटतो," अशी भावना जितेंद्र सिंह यांनी व्यक्त केली.

तुम्हाला हे काम चांगलं वाटतं का, असं विचारलं असता जितेंद्र सिंह सांगतात, "बेरोजगार आहे म्हणून चौकीदार झालो. जर चांगलं काम मिळालं असतं तर नक्कीच हे काम केलं नसतं. या क्षेत्रात मेहनतीचं फळ मिळत नाही."

रोजगाराचं चित्र

ते सांगतात, "आमच्या फिरोजाबादमध्ये आम्ही बांगड्यांचं काम करतो. जर दिवसभर काम केलं तर 150-200 रुपये मिळतात. इतक्यात कुटुंबाचं भागत नाही. त्यामुळे सुरक्षा रक्षकाची नोकरी करण्यासाठी बाहेर पडलो. मला दुसरं काही काम करता येत नाही. सिक्युरिटी हे जबाबदारीचं काम आहे आणि मला जबाबदारी सांभाळता येते."

"पाहणाऱ्याला हे सोपं काम वाटतं, पण जो करतोय, त्यालाच माहीत आहे की या कामात किती जोखीम आहे. आम्ही रात्रभर ड्युटी करतो, आम्हाला ही देखील भीती असते की आम्हाला काही होईल?"

पंतप्रधान मोदी यांनी आता चौकीदार नाव ठेवून घेतलं आहे तर त्यांनी चौकीदारांबद्दल काही करायला हवं देशातल्या बेरोजगारांबद्दल काही करायला हवं, असंही ते सांगतात.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी

23 वर्षांचे दीपक कुमार झा हे बिहारच्या भागलपूर येथून येऊन नोकरी करत आहेत. दुसरं काही काम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी  बुधवारी  25 लाख चौकीदारांशी संवाद साध ला . 31 मार्चला ते चौकीदारांबरोबर व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंग करणार आहेत.  ' मैं भी चौकीदार '  या अभियानाअंतर्गत हे सर्व कार्यक्रम हो त  आहेत.

पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या ट्विटर हॅंडलचं नाव  ' चौकीदार नरेंद्र मोदी '  असं ठेवलं. त्यानंतर भाजपचे नेते आणि कार्यकर्ते आपल्या  नावापुढे  ' चौकीदार ' लाव लं .  पण या सर्व राजकीय मोहिमबद्दल खऱ्या  चौकीदारांना म्हणजेच सुरक्षा रक्षकांना काय वाटतं ?


सामग्री: जिथे एकेकाळी पंगती वाढल्या गेल्या, तिथे तेलाचे डाग पडलेली शुष्क चूल उरावी. माणसांनी गजबजलेल्या दिवाणखान्यात फक्त सदरा टांगायची खुंटी उरावी तशी अवस्था.

लिंबू टिंबू ते दखल घ्यावी असे आणि वचकून राहावं असा संघ अशा स्थितीतून झिम्बाब्वेच्या अधोगतीला सुरुवात झाली. सोळा वर्षांपूर्वी अधपतनाला सुरुवात झाली. शुक्रवारी ICCच्या एक पत्रकाने एका पर्वाला अधिकृतरीत्या पूर्णविराम मिळाला.

नव्वदीत जन्मलेल्या आणि वायटूके आधीच्या काळात लहानाचे मोठे होत असलेल्या मंडळींसाठी झिम्बाब्वे क्रिकेट हा हळवा कोपरा होता. आणि हे हळवेपण सहानुभूती, अनुकंपेतून नव्हे तर खणखणीत कर्तृत्वाच्या बळावर त्यांनी मिळवलं होतं.

यंत्रवत सातत्यासह रन करणारा अँडी फ्लॉवर, हळूवार बॉलिंग अॅक्शन असणारा ग्रँट फ्लॉवर, शैलीदार अॅलिस्टर कॅम्पबेल, बॉलिंग आणि बॅटिंगमध्ये ओपनिंग करून स्लिपमध्ये उभा राहणारा भन्नाट ऑलराऊंडर नील जॉन्सन, चित्याप्रमाणे बॉलवर झडप घालणारा मरे गुडविन, दणकट बांध्याचा हिथ स्ट्रीक, पॉल आणि ब्रायन स्ट्रँग, गॅव्हिन आणि जॉन रेनी, बोर्डाशी पंगा घेणारा हेन्री ओलोंगा, चिवटपणे रन्स करणारा स्टुअर्ट कॅरलाइस, क्रिकेटपेक्षा WWEमध्ये शोभेल असा इडो ब्रँडेस, क्लूसनरप्रमाणे फटकेबाजी करणारा अँडी ब्लिगनॉट, स्कूप शॉटने आपल्याला हरवणारा डग्लस मॅरेलिअर, उंची लहान पण कीर्ती महान तातेंदा तैबू, संघासाठी युटिलटी ठरणारा ट्रॅव्हिस फ्रेंड - किती नावं घ्यावी.

अँडी आणि ग्रँट फ्लावर ही भावांची जोडी अनेक वर्षं झिम्बाब्वे क्रिकेटची ओळख होती

अंगीभूत गुणवत्ता, मेहनतीने मिळवलेली गुणकौशल्यं, मोठ्या संघांविरुद्ध दडपण न घेता केलेलं दमदार प्रदर्शन यामुळे झिम्बाब्वे क्रिकेटचे असंख्य शिलेदार कायमचे मनात कोरले गेले. चांगला आंतरराष्ट्रीय संघ होण्यासाठी बॅटिंग, बॉलिंग आणि फिल्डिंग अशा तिन्ही आघाड्या पक्क्या लागतात.

झिम्बाब्वेचे बॅट्समन पेस आणि स्पिन दोन्ही उत्तम खेळायचे. त्यांची बॉलिंग प्रतिस्पर्ध्यांना अडचणीत आणायची. फिल्डिंगबाबतीत ते बाप होते. कॅचेस, रनआऊट्स आणि प्रत्येक मॅचमध्ये 20-30 वाचवणं ही त्यांची खासियत होती. त्यांच्या मॅचेस बघताना सकस काहीतरी बघितल्याची अनुभूती मिळायची.

झिम्बाब्वे म्हणजे पूर्वीचा ऱ्होडेशिया. हा संघ दक्षिण आफ्रिकेतल्या कुरी कपमध्ये खेळायचा. 1980 मध्ये ते स्वतंत्र झाले आणि पुढच्याच वर्षी ICCने झिम्बाब्वेची असोसिएट मेंबर म्हणून नोंद केली.

1983 वर्ल्ड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'झिम्बाब्वे क्रिकेट बोर्ड निलंबित' हे नोटिफिकेशन थडकल्यावर गावातल्या वाड्याची शेवटची तुळई निखळल्यासारखं वाटलं. चौसोपी नांदता वाडा खंक व्हावा तशी गत झाली.


सामग्री: जिथे राम मंदिराच्या भूमिपूजनाचा कार्यक्रम होणार आहे, त्या अयोध्येतही कोरोनाची लागण गंभीर बनली आहे. अयोध्येतील रुग्णसंख्याही चिंताजनक आहे.

कोरोनाची स्थिती पाहता पाच ऑगस्टच्या कार्यक्रमात केवळ 150 लोकांनाच सहभागी करून घेतलं जाईल, असं आधी ठरलं होतं. कारण सोशल डिस्टन्सिंगचे नियम योग्यपणे पाळले जाऊ शकतील. मात्र, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांना कोरोनाची लागण झाल्यानंतर उपस्थितांची संख्या आणखी कमी करण्यावर विचार केला जात आहे.

अमित शाह यांनी काल (3 ऑगस्ट) ट्वीटमधून आवाहन केलं की, जे कुणी माझ्या संपर्कात आले असतील, त्यांनी स्वत:हून अलगीकरण कक्षात राहावे आणि स्वत:ची चाचणीही करावी.

त्यामुळे अर्थात प्रश्न उपस्थित होतो की, अमित शाह यांच्या संपर्कात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे सुद्धा होते? किंवा अयोध्येत भूमिपूजनाला आमंत्रित असलेले भाजपचे वरिष्ठ मंत्री आणि नेतेही शाह यांच्या संपर्कात होते?

कालच (3 ऑगस्ट) उत्तर प्रदेशच्या तंत्रशिक्षण मंत्री कमलराणी वरुण यांचं कोरोनामुळे निधन झालं. भाजपच्या उत्तर प्रदेशच्या प्रदेशाध्यक्षांनाही कोरोनाची लागण झाली आहे.

शिवाय, मध्य प्रदेशचे मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहान आणि कर्नाटकचे मुख्यमंत्री बीएस येडियुरप्पा यांनाही कोरोनानं गाठलं आहे. हे दोघेही भाजपचे ज्येष्ठ नेते आहेत. तामिळनाडूच्या राज्यपालांनाही कोरोनाची लागण झाली आहे.

अडवाणी, जोशी आणि उमा भारती

भाजपच्या ज्येष्ठ नेत्या उमा भारती यांनी आज ट्वीट करून सांगितलं की, त्या अयोध्येत जातील, मात्र भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमस्थळी जाणार नाहीत. कार्यक्रमस्थळी उपस्थित लोक आणि विशेषत: पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या आरोग्याची काळजी वाटते, असं त्या म्हणाल्या.

उमा भारती या भोपाळ ते अयोध्या असा ट्रेनने प्रवास करणार आहेत. कोरोनाच्या काळात असा प्रवास केल्यानंतर कार्यक्रमाच्या ठिकाणी जाणं योग्य होणार नसल्याचं त्यांचं उमा भारतींचं म्हणणं आहे. त्या शरयू नदीच्या किनाऱ्यावर दुसऱ्या कुठल्यातरी ठिकाणी पूजा करतील.

राम मंदिर आंदोलनाशी जोडलेले भाजपचे वरिष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी आणि मुरली मनोहर जोशी हे व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमात सहभागी होणार आहेत.

मात्र, श्रीराम जन्मभूमि तीर्थ क्षेत्राचे प्रवक्ते अनिल मिश्र यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, कार्यक्रमाला किती लोक येतील, याबाबत अजूनही विचार सुरू आहे.

अनिल मिश्र यांच्या मते,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर प्रदेशसह देशभरात कोरोनाग्रस्तांची संख्या झपाट्यानं वाढत आहे. हे लक्षात घेऊन येत्या पाच ऑगस्टला होऊ घातलेल्या राम मंदिर भूमिपूजनाच्या कार्यक्रमाला येणाऱ्या भाविकांची संख्या कमी असावी, या दृष्टीने श्रीराम जन्मभूमि न्यास विचार करत आहे.


सामग्री: जिनिव्हात अनेक महत्त्वाच्या संस्थांची कार्यालयं आहेत.

जिनेव्हा खूप श्रीमंत शहर आहे. या शहरात बड्या खासगी बॅंका आहेत. संयुक्त राष्ट्रांचं (United Nations) मुख्यालय याच शहरात आहे. एवढंच नाही तर, डोळ्यांचं पारणं फेडणाऱ्या किमतीत विक्री होणाऱ्या प्रचंड मोठ्या आणि मौल्यवान रत्नांचा लिलाव करणाऱ्या सोथबीज आणि क्रिस्टिज यांसारख्या कंपन्याही याच शहरात आहेत.

नव्या कायद्यानुसार या शहरात कामासाठी ताशी 23 स्विस फ्रॅन्क म्हणजे 25 अमेरीकन डॉलर्स, 19 पाउंड किंवा 22 यूरो मिळणार आहेत. भारतीय रुपयांमध्ये एका तासाच्या कामासाठी सरासरी 1800 रुपये मिळणार आहेत. या शहरात आता महिन्याचा किमान पगार 4000 स्विस फ्रॅन्क म्हणजे 3350 पाऊंड असणार आहे.

एवढ्या पगाराची गरज काय?

स्वित्झर्लंडचा हा भाग सधन आणि श्रीमंत आहे. पण, त्याचसोबत दुसरीकडे या भागात लाखोंच्या संख्येने हॉटेलमध्ये काम करणारे कामगार, वेटर, सफाई कर्मचारी राहतात ज्यांना जगण्यासाठी खूप मोठा संघर्ष करावा लागतो.

स्वित्झर्लंडमध्ये मार्च महिन्यात लॉकडाऊन करण्यात आला. त्यानंतर 'फूड बॅंक' च्या बाहेर लाईनमध्ये उभे असणाऱ्या लोकांचे फोटो बातम्यांच्या हेडलाईनमध्ये झळकले होते.

जिनिव्हात फूड बँकही आहे.

खरंतर, कोव्हिड-19 संसर्गाच्या आधीपासून या शहरात 'फूड बॅंक' होत्या. मात्र आता लॉकडाऊन संपल्यानंतरही 'फूड बॅंक' या शहरात सुरूच आहेत.

शहरातील सिटी सेंटरमध्ये सुरू असलेल्या फूड बॅंकेत चार्ली हर्नांडेझ चॅरिटीतर्फे हजारोंच्या संख्येने धान्याच्या पिशव्यांचं गरजूंना दर आठवड्याला वाटप केलं जातं.

'फूड बॅंकेबाहेर लावण्यात आलेल्या या लाईन फार मोठ्या असतात. धान्य घेण्यासाठी लाईनमध्ये उभ्या असलेल्यांमध्ये प्रामुख्याने लहान मुलं आणि त्यांची आया दिसून येतात.

"स्वित्झर्लंड हा खूप श्रीमंत देश आहे. पण, 8.5 दशलक्ष लोकसंख्या असलेल्या या देशात 6 लाख गरीब आहेत. हे काही कमी नाही," चार्ली हर्नांडेझ सांगतात.

पण, 4000 स्विस फ्रॅंक फार जास्त नाहीत?

चार्ली सांगतात, 4000 स्विस फ्रॅंक ऐकायला खूप वाटत असतील. पण, तुम्ही जिनिव्हामध्ये रहात नसाल तर.

"इथं एका खोलीचं भाडं 1000 स्विस फ्रॅंक आहे. जेवणावर 500 स्विस फ्रॅंक खर्च केलेत तर तुम्हाला चांगला मॅनेजर म्हणावं लागेल. प्रत्येक व्यक्तीचा आरोग्य विमा 550 स्विस फ्रॅंक आहे. तुमच्या कुटुंबात दोन मुलं असतील तर अशा परिस्थितीत निभावणं म्हणजे तारेवरची कसरतच आहे." ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जिनिव्हा जगभरातील सर्वांत जास्त किमान वेतन (महिन्याचा पगार) देणारं शहर बनणार आहे.


सामग्री: जिनिव्हामध्ये आयोजित एका पत्रकार परिषदेत डॉ. ट्रेडोस यांनी म्हटलं, की जागतिक आरोग्य संघटनेने याबाबत संशोधन केलं आहे. या अभ्यासात असं आढळून आलं आहे की, स्तनपानातून विषाणूचा संसर्ग होण्याच्या धोक्यापेक्षाही स्तनपानातून बाळाला होणारे फायदे जास्त आहेत.

डॉ. ट्रेडोस यांनी म्हटलं, "प्रौढ व्यक्तींच्या तुलनेत लहान मुलांना कोव्हिड-19 आजाराचा धोका कमी असल्याचं आपल्याला माहिती आहे. मात्र, इतर अनेक असे आजार आहेत ज्यांचा बालकांना अधिक धोका असतो. स्तनपानामुळे असे आजार होत नाहीत. सध्या उपलब्ध पुराव्यांच्या आधारे जागतिक आरोग्य संघटना हे सांगू शकते की, कोरोना विषाणू संसर्गापेक्षा स्तनपानातून मिळणारे फायदे जास्त आहेत."

ते पुढे म्हणाले, "ज्या मातांना कोरोना विषाणूची लागण झाल्याची शक्यता आहे किंवा ज्यांना लागण झाली आहे, अशा मातांना स्तनपान करण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याची गरज आहे. आईची प्रकृती गंभीर नसेल तर बाळाला आईपासून दूर ठेवू नये."

जागतिक आरोग्य संघटनेत रिप्रोडक्टिव्ह हेल्थविषयक सल्लागार डॉ. अंशू बॅनर्जींनी सांगितलं, "आतापर्यंत आम्हाला आईच्या दुधात म्हणजे ब्रेस्टमिल्कमध्ये सक्रीय विषाणू आढळलेला नाही. अनेक केसेसमध्ये या दुधात विषाणूच्या आरएनएचे तुकडे आढळले आहेत. मात्र, सक्रीय विषाणू सापडलेला नाही. त्यामुळे स्तनपानातून आईमुळे बाळाला कोरोनाची लागण होईल, असं सिद्ध होऊ शकलेलं नाही."

आईचं दूधच सर्वोत्तम

अमेरिकेतल्या सेंटर फॉर डिसीज कंट्रोल अँड प्रिव्हेंशन (CDC) यांचं म्हणणं आहे की, नवजात बालकासाठी आईचं दूधच सर्वोत्तम आहार आहे.

आईच्या दुधातून बाळाला कोरोना विषाणूचा संसर्ग होऊ शकतो, अशी कुठलीही माहिती आतापर्यंत मिळालेली नाही. आतापर्यंत जो काही डेटा मिळाला आहे, त्यानुसार अशाप्रकारे कोरोनाचा संसर्ग होत नाही.

आई कोरोनाग्रस्त असल्यास आपल्यापासून बाळाला या आजाराची लागण होऊ नये, यासाठी आईने वारंवार हात धुवावे आणि चेहऱ्यावर मास्क लावावा, असा सल्लाही सीडीसीने दिला आहे.  याच मुद्द्यावर ब्रिटनमधली NHS ही राष्ट्रीय आरोग्य सेवाही जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मताशी सहमत आहे.

या संस्थेनुसारही आईच्या दुधातून बाळाला कोरोना विषाणूचा संसर्ग झाल्याचे कुठलेच पुरावे अजूनतरी सापडलेले नाहीत.

मात्र, स्तनपान करताना बाळ आईच्या खूप जवळ असतं. या जवळिकीमुळे कोरोना विषाणूची लागण होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे कोरोनाग्रस्त किंवा संशयित कोरोनाग्रस्त...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जागतिक आरोग्य संघटनेचे महासंचालक डॉ. टेड्रोस अधानोम घेब्रेयेसुस यांनी कोरोना पॉझिटिव्ह मातांनी बाळांना स्तनपान करणं सुरू ठेवण्याचं आवाहन केलं आहे.


सामग्री: जिन्ना यांची प्रतिमा

जिन्ना यांच्या आयुष्यात धर्माला काहीच स्थान नव्हतं. मात्र अभ्यासकांच्या मते ते इस्माइली होते. इस्माइली पंथाचे लोक आगा खाँ यांचे विचार मानतात.

1948 मध्ये सप्टेंबर महिन्यातच जिन्ना यांचं निधन झालं. तेव्हा त्यांच्या पार्थिवाचं दफन शिया पंथानुसार करायचं की सुन्नी पंथानुसार यावरून प्रश्न निर्माण होण्याची शक्यता होती.

मात्र तशी वेळच आली नाही. कारण ते शिया पंथाचे अनुयायी होते याबाबत कोणाच्याही मनात संभ्रम नव्हता.

निधनानंतर शिया-सुन्नी वाद

पाकिस्तानचे इतिहासकार मुबारक अली यांनी यासंदर्भात अधिक माहिती दिली.

"जिन्ना यांच्या पार्थिवाच्या दफनाविधीला मौलवी म्हणून मुस्लिम लीगशी संलग्न शब्बीर अहमद उस्मानी उपस्थित होते. कायद-ए-आजम अर्थात जिन्ना यांचे दफनविधी सुन्नी पंथानुसार व्हावेत असा त्यांनी आग्रह केला."

"वातावरण संवेदनशील असल्यानं जिन्ना यांचा दफनविधी शिया आणि सुन्नी अशा दोन्ही पंथानुसार करण्यात आला".

मुबारक अली पुढे सांगतात, "जिन्ना यांनी इस्माइली ऐवजी शिया पंथाचा स्वीकार केला होता. इस्माइली 6 तर शिया पंथ 12 इमामांना मानतात. माझ्या वैयक्तिक मतानुसार जिन्ना धार्मिक स्वरुपाचे व्यक्ती नव्हते."

"मात्र त्यांच्या व्यक्तिमत्वात अहंकार खूप होता. इस्माइली पंथाचे समर्थक आगा खाँ यांना ते मानत. मात्र जिन्नांना ते इमाम म्हणून मान्य नव्हते. यासाठी त्यांनी शिया पंथाचा स्वीकार केला."

जिन्ना यांचे संग्रहित छायाचित्र

धर्माची दखल नाही

जिन्ना यांच्या संदर्भातील रोचक प्रसंग मुबारक अली यांनी सांगितला.

"जिन्ना यांच्या पत्नी एकदा त्यांच्यासाठी जेवण घेऊन आल्या. त्यावेळी उपस्थित लोकांनी त्यांची फिरकी घेत त्यांना विचारलं, जिन्ना आता 12 इमामांना मानतात हे तुम्हाला ठाऊक आहे ना?"

त्यावर मुळच्या पारसी असलेल्या जिन्ना यांच्या पत्नीनं सांगितलं, "जिन्नासाहेब ज्यावेळी ज्या पंथाचे पाईक असतात तोच पंथ मी मानते."

मुबारक अली यांच्या मते जिन्ना यांच्या आयुष्यात धर्माला काहीच स्थान नव्हतं.

लॉर्ड माउंटबॅटन सोबत भारताचे प्रथम पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू आणि मोहम्मद अली जिन्ना

शिया आणि अहमदियांनी बनवला पाकिस्तान

भारतातील प्रसिद्ध इतिहासकार हरबंश मुखिया यांनी जिन्ना इस्माइली पंथाचे पाईक असल्याचं सांगितलं. "जन्माचा संदर्भ सोडला तर त्यांच्या आयुष्यात धर्माला काहीच स्थान नव्हतं."

हरबंश म्हणाले, "इस्लामचा पवित्र ग्रंथ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानचे संस्थापक मोहम्मद अली जिन्ना यांनी कोणत्या इस्लामचा अंगीकार केला होता? जिन्ना शिया आहेत का सुन्नी यावरून त्यांच्या निधनावेळी वाद झाला होता.


सामग्री: जिम

कोरोना काळात लॉकडाऊनमुळे बहुतांश उद्योग व्यवसाय बंद होते. अनलॉक प्रक्रियेत जिम अर्थात व्यायामशाळा आणि धार्मिकस्थळं मात्र उघडण्यात आली नाहीत. राज्याचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी व्यायामशाळा सुरू करणार असल्याचं सांगितलं आहे.

युकेतील जिम सुरू करण्यात आल्या होत्या. मात्र आता पुन्हा जिम बंद करण्यात आल्या आहेत.

युकेतली व्यायामशाळांवरील बंदी संपूर्ण देशाला लागू नाही. इंग्लंडमधील अलर्ट व्यवस्थेनुसार, ट्रेडमिल असलेली जिम बंद करण्यात आली आहेत.

जिम बंद करण्यामागची कारणं काय आहेत? कोरोना काळात दुकानं आणि हॉटेलांपेक्षा जिम सुरू करणं धोकादायक आहे का?

कोरोनापासून बचाव करण्यासाठी सरकार एकीकडे फिट राहायला सांगत दुसरीकडे जिम बंद ठेवण्यात आल्या आहेत. युकेतील एका जिम मालकाला सोशल मीडियावरील पोस्टकरता दंड ठोठावण्यात आला. त्याने लिहिलं जिम सुरू राहायला हव्यात. यामागे आमचा आर्थिक फायदा हे कारण नाही तर जिम मेंबरच्या मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यासाठी ते आवश्यक आहे.

जिम युझर्सनी जिम बंद करण्याचा निर्णय अनाकलनीय असल्याचं न्यूजबीटला सांगितलं.

शास्त्र काय सांगतं?

नॉटिंगहॅम विद्यापीठातील प्राध्यापक जोनाथन बॉल विषाणू संदर्भातील जाणकार आहेत.

व्यायाम करताना तुमच्या शरीराची मोठ्या प्रमाणावर हालचाल होते. तुमचा श्वासोच्छवास वेगाने होतो आणि तुम्ही खोल श्वास घेता असं प्राध्यापक बॉल यांनी सांगितलं.

त्यामुळे व्यायाम करताना ड्रॉपलेट्स म्हणजे शिंक किंवा बोलताना निघणारे तुषार बाहेर पडू शकतात. ते जिममधील अन्य व्यक्तींकडे पसरू शकतात. त्यातून त्यांना कोरोनाचा संसर्ग होऊ शकतो.

जिममध्ये व्यायाम करताना अनेक उपकरणांना, वस्तूंना संपर्क केला जातो. चेहऱ्याला हात लावण्यापूर्वी या वस्तूंना स्पर्श केलेला असू शकतो. या माध्यमातून विषाणू पसरू शकतात.

पण यावर उपाय आहे.

जिम

जिममध्ये कोरोनाचा संसर्ग असलेला धोका काळजीपूर्वक कमी करता येऊ शकतो. प्रभावी वातानुकूलित यंत्रणा, सातत्याने सफाई, सोशल डिस्टन्सिंग, सॅनिटायझेशन या गोष्टींद्वारे कोरोनाचा संसर्ग टाळता येऊ शकतो.

इंग्लंडमधील सार्वजनिक आरोग्य विभागाचा डेटा पाहिला तर जिम सेंटर्स कोरोनाचा हॉटस्पॉट झाली आहेत याची मला तरी माहिती नाही.

जिमवर कठोर निर्बंध असतील तर सरकारने आणि शास्त्रज्ञांनी कठोर निर्बंधामागची कारणं स्पष्ट करायला हवीत.

ज्या ठिकाणांच्या माध्यमातून कोरोनाचा संसर्ग होऊ शकतो अशी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना काळात जिमवर मोठ्या प्रमाणात निर्बंध होते, काही ठिकाणी अजूनही आहेत. यामागची नेमकं कारणं काय?


सामग्री: जिम्नॅस्ट प्रियंका दासगुप्ता

भारताची प्रसिद्ध जिम्नॅस्ट दीपा कर्माकरप्रमाणे प्रियंकाही त्रिपुराचीच असून दोघींचे प्रशिक्षक बिशेस्वर नंदी हेच आहेत.

'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांच्या तिसऱ्या पर्वात 17 वर्षाखालील वयोगटात जिम्नॅस्टिकच्या विविध प्रकारांमध्ये प्रियंकाने चार सुवर्णपदकं जिंकली. त्रिपुरासारख्या लहान राज्याच्या दृष्टीने हे मोठं यश मानलं जातं आहे.

10 जानेवारीपासून सुरू झालेल्या 'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांमध्ये प्रियंकाचा अपवाद वगळता त्रिपुराच्या इतर कोणत्याही क्रीडापटूला अजून सुवर्णपदक मिळालेलं नाही.

प्रियंका या यशाचं श्रेय तिच्या पहिल्या प्रशिक्षिका सोमा नंदी, द्रोणाचार्य पुरस्कारप्राप्त प्रशिक्षक बिशेस्वर नंदी आणि विशेषतः तिची आई यांना देते.

गुवाहाटीतील भोगेश्वरी फुकनानी इन डोअर स्टेडिअममध्ये बीबीसीला दिलेल्या खास मुलाखतीत प्रियंका म्हणाली, "लहानपणी मी मस्तीखोर असल्यामुळे आणि धावपळ करायच्या स्वभावामुळे आईला मला स्पोर्ट्समध्ये टाकावंसं वाटलं. मग आईने मला जिम्नॅस्टिक शिकण्यासाठी अकॅडमीत पाठवलं. आता मला चांगली जिम्नॅस्ट म्हणून कामगिरी करायची आहे. त्यासाठी मी रोज सहा ते सात तास ट्रेनिंगमध्ये घालवते. आंतरराष्ट्रीय जिम्नॅस्टिक्स स्पर्धांमध्ये खेळून मेडल जिंकायचं, हे माझं लक्ष्य आहे. त्यानंतर मला ऑलम्पिकमध्ये खेळायचंय."

प्रियंका दासगुप्ता

दीपा कर्माकरपासून प्रेरणा घेतली का, या प्रश्नावर प्रियंका म्हणाली, "जिम्नॅस्टिकबाबत दीपाताईची समर्पणवृत्ती आणि जिममध्ये कष्ट घेण्याचा तिचा स्वभाव, आम्हा सर्वांनाच प्रेरणादायी आहे. मला खऱ्या आयुष्यात कोणी भाऊ-बहीण नाही. आई-बाबांची मी एकुलती एक लेक आहे, म्हणून दीपाताई माझं सर्वस्व आहे. ती माझा आदर्श आहे. 'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांमध्ये सुवर्णपदकं जिंकल्यावर पहिल्यांदा ताईने माझं अभिनंदन केलं, ही माझ्यासाठी फार मोठी गोष्ट आहे. माझे प्रशिक्षक द्रोणाचार्य पुरस्कारविजेते नंदी सर यांनी माझं अभिनंदन केलं, यानेही मला खूप आनंद झालाय."

घरातील वातावरण आणि आईवडिलांचा पाठिंबा, याबद्दल प्रियंका म्हणते, "आमच्या कुटुंबात मुलगी किंवा मुलगा असा काही भेदभाव नाहीये. माझ्या आईवडिलांनी कायमच मला पाठिंबा दिला, त्यामुळे मला सातत्याने माझी कामगिरी उंचावता येतीये. आमची घरची परिस्थिती गरीबीची आहे. माझे वडील टॅक्सी चालवतात. बाबा खूप मेहनत करतात. अनेकदा ते पहाटे पाचला घर सोडतात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

16 वर्षांची जिम्नॅस्ट प्रियंका दासगुप्ताने गुवाहाटीतील 'खेलो इंडिया' युवा क्रीडास्पर्धांमध्ये चार सुवर्णपदकं जिंकून उदयोन्मुख क्रीडापटू म्हणून लक्षणीय कामगिरी केली आहे.


सामग्री: जिलेबीचा उगम इराण आणि काही अरब देशांमध्ये झाला असं म्हणतात. जिलेबीच्या वेगवेगळ्या रेसिपींचा इतिहास शेकडो वर्षं जुना आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांमध्ये जिलेबी लोकप्रिय आहे. कुठेही जिलेबी बनत असेल तर खवय्यांच्या रांगा लागतातच.


सामग्री: जिल्ह्यात आतापर्यंत 25 हजार 294 रुग्णांची नोंद झाली असून मृतांची संख्या 435 वर पोहचली आहे. अचानक वाढत्या कोरोना संक्रमनामुळं अमरावतीकरांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले आहे.

10 फेब्रुवारीपासून कोरोना संक्रमितांची संख्या 350 पार गेली आहे. त्यात 14 फेब्रुवारीला सर्वाधिक 399 कोरोना रुग्ण आढळून आले आहे.

वाढता कोरोनाचा प्रसार पाहता खबरदारी म्हणून प्रशासनाकडून 28 फेब्रुवारीपर्यंत संचारबंदीचे आदेश लागू करण्यात आले आहे.

जिल्ह्यातील आठ ठिकाणे कोरोनासाठी हॉटस्पॉट ठरत आहेत. यात शहरातील राजापेठ, साईनगर बेलपुरा, कॅम्प, रुक्मिणी नगर, दस्तूर नगर रहाटगाव व ग्रामीण भागातील अचलपूर, चांदूर बाजार, नांदगाव, खंडेश्वर हे ठिकाणं प्रशासनाने रडारवर घेतलेली आहे.

या भागात प्रशासन घरोघरी जाऊन तपासणी करणार आहे. जिल्ह्यात त्रिसूत्रीच्या पालनासाठी महानगरपालिका व जिल्हा प्रशासन मिळून काम करणार आहे.

खबरदारी म्हणून अमरावती जिल्ह्यातील महाविद्यालये 2 आठवडे उशिराने उघडण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. सार्वजनिक ठिकाणी मास्क न वापणाऱ्यावर दंडात्मक कारवाई केली जाणार आहे.

हवामानातील बदलांमुळ कोरोना वाढतोय- जिल्हाधिकारी शैलेश नवाल

हवामानातील बदल, थंडीचे वाढलेले प्रमाण यामुळे रुग्णांची संख्या वाढली असावी असं जिल्हाधिकारी शैलेश नवाल यांनी सांगितले.

यासंदर्भात अधिक माहिती देताना ते म्हणाले, "संसर्ग हा एक दुसऱ्यापुरता मर्यादित न राहता अख्खे कुटुंब संक्रमित झाल्याचेही दिसून येत आहे. त्यामुळे या काळात लागण होण्याचे प्रमाण, विषाणूच्या संसर्गक्षमतेत वाढ आदी शास्त्रीय कारणे जाणून घेण्यासाठी त्याचे नमुने पुणे येथील राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्थेला पाठविण्यात आले आहेत. त्याचा अहवाल दोन- तीन दिवसांत प्राप्त होईल.

"मास्क, सोशल डिस्टंन्स व स्वच्छतेचे नियम न पाळणाऱ्यांवर दंडात्मक कार्यवाहीसाठी पथके गठित करण्यात आली आहेत. त्यातून गेल्या काही दिवसांत मोठ्या प्रमाणावर दंडवसुली झाली आहे.

त्याचप्रमाणे मास्क नसलेल्यांना प्रवेश न देण्याबाबत शासकीय कार्यालये, निमशासकीय संस्था, मंडळे, एस. टी. व इतर महामंडळे व सर्व विभागांना सूचित करण्यात आले आहे. रिक्षा चालकांकडूनही पालन होत नसल्यास स्वतंत्र ड्राईव्ह घेतला जात आहे. नागरिकांनी दक्षता त्रिसूत्री पाळून प्रशासनाला सहकार्य करावे."

"कोरोनाबाबत लोकांमधली भीती संपल्यामुळे ही परिस्थिती निर्माण झाली आहे. लस आल्यामुळे आपण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमरावती जिल्ह्यात कोरोनाने पुन्हा डोकं वर काढलंय. त्यात रविवारी 399 नव्या कोरोना रुग्णांची भर पडली तर तिघांचा उपचारादरम्यान मृत्यू झाला.


सामग्री: जिव्या मशे यांची कलाकृती.

ठाणे जिल्ह्यातल्या डहाणू तालुक्यातल्या गंजाड या गावातून भास्कर कुलकर्णी या अवलियानं जिव्या मशे हा हिरा शोधला आणि दुर्गम पाड्यांच्या भिंतीवर खितपत पडलेल्या वारली चित्रशैलीला जगाचा कॅनव्हास उपलब्ध करून दिला.

सुवासिनींनीच वारली चित्र काढण्याच्या आदिवासी प्रथेला जिव्या मशे यांनी वयाच्या तेराव्या वर्षीच छेद देत अखेरच्या श्वासापर्यंत वारली चित्रकलेच्या दुनियेत मनसोक्त मुशाफिरी केली.

मशे यांची कलाकृती.

मांजरपाटाच्या कापडावर शेणाचा लेप दिलेल्या कॅनव्हासवर लंगोटी घातलेले मशे तांदळाच्या पिठात बुडवलेला बाभळीचा टोकदार काटा किंवा बांबूची तासलेली काडी डाव्या हातात धरून चित्र काढताना तल्लीन होऊन जात असत.

आदिवासींच्या आयुष्यातले विविध प्रसंग आणि निसर्गाला कॅनव्हासवर उतरवताना त्यांनी प्राणी, पक्षी, फुलांनाही वारली चित्रकलेच्या साच्यात मोठ्या खुबीनं बसवलं.

एवढंच नव्हे तर पारंपरिक वारली चित्र संस्कृतीला नाविन्याची जोड दिली. म्हणूनच की काय वारली चित्र आज शहरांतल्या दिवाणखान्यात आणि उंची हॉटेलांच्या लॉबीमध्ये मोठ्या दिमाखात स्थिरावलेली दिसतात.

1973 साली भास्कर कुळकर्णी पहिल्यांदा गंजाडला गेले. तेव्हा मशे एका शेतात मजुरी करायचे. वेठबिगारीच होती ती. पैसे मिळाले तर मिळायचे नाहीतर उपाशीच राहायला लागायचं.

घरची परिस्थिती खूप वाईट होती. पण मशेंच्या हातात जादू होती. आदिवासींच्या लग्नात चित्र काढण्यासाठी मशेंना आवर्जून बोलावणं यायचं.

मशे यांचं राहतं घर.

चित्र काढण्याचं काम वेळखाऊ होतं पण त्याला फुटकी दमडीसुध्दा मिळत नसे. भास्कर यांनी हे सगळं पाहिलं आणि मशेंच्या हातात शहरातून आणलेला डांबरी ब्राऊन पेपरचा रोल, रंग आणि ब्रश दिला. मशेंना सांगितलं, आता तू भिंतींवर चित्र काढू नकोस, याच्यावर काढ.

इंदिरा गांधी यांनी देशभरातल्या पारंपरिक कलांचा शोध घेण्यासाठी 1975 मध्ये एक विशेष मोहीम राबवली. आदिवासींची कला जगासमोर यावी आणि त्यांच्या कलात्मक वस्तूंना आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठ उपलब्ध व्हावी हा त्याचा उद्देश होता.

भास्कर कुलकर्णी हे देखील या मोहिमेचा भाग होते. दिल्लीच्या प्रगती मैदानावर भरलेल्या प्रदर्शनासाठी कुळकर्णी मशेंना घेऊन गेले. तिथं मशेंनी काढलेल्या वारली चित्रांचं खूप कौतुक झालं आणि ही कला लोकप्रिय व्हायला सुरूवात झाली.

मातीच्या रंगाच्या पृष्ठभागावर पांढऱ्या रंगानं काढलेल्या चित्रांमधून आदिवासींचे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वारली चित्रशैलीला आधुनिक कलेत मानाचं स्थान मिळवून देणाऱ्या जिव्या सोमा मशे यांचं मंगळवारी पहाटे वयाच्या 84 व्या निधन झालं. आणि वारली चित्रकलेला मानाचं स्थान मिळवून देणारा कलाकार काळाच्या पडद्याआड गेल्याची हळहळ अनेकांनी व्यक्त केली.


सामग्री: जीएन पब्लिक स्कूलच्या शादाब खानम यांनी पाठवलेल्या या मेसेजमध्ये काही उदाहरणं अशी होती, जी बघून काही पालकांनी आक्षेप घेतला.

खानम यांनी पाठवलेलं उदाहरण याप्रकारचं होतं - 'Pakistan is our dear Motherland', 'I will join Pakistan Army', 'Rashid Minhaj was a brave soldier.'

या उदाहरणांवर फक्त पालकांनीच नव्हे, तर शाळेतील प्रबंधक समितीनं चिंता व्यक्त केली. त्यानंतर पोलिसांनी याप्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे.

उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या गोरखपूर जिल्ह्यातील या शिक्षिकेला निलंबित करण्यात आलं आहे.

दरम्यान, हा प्रकार चुकून घडल्याचं सांगत या प्रकरणी आपण माफी मागितली असल्याचं संबंधित शिक्षिकेनं म्हटलं आहे.

'उदाहरणं गुगलवर सर्च करून'

शाळेचे प्रबंधक गोरक्ष प्रताप सिंह यांनी बीबीसीला सांगितलं, "या बाबीची माहिती मिळताच आम्ही शिक्षिकेला कारणे दाखवा नोटीस बजावली आहे आणि जोपर्यंत शिक्षिकेकडून उत्तर येत नाही, तोपर्यंत त्यांना वर्ग घेण्यास मनाई करण्यात आली आहे.

"या प्रकरणाच्या चौकशीसाठी आम्ही शाळेतल्या चार शिक्षकांची एक समिती बनवली आहे. तसंस याविषयी जिल्हा शिक्षण निरीक्षकांनाही माहिती दिली आहे."

तर आपण ही उदाहरणं गुगलवर सर्च करून दिली होती, पण काही पालकांनी आक्षेप घेतल्यानंतर ग्रूपवर माफी मागितली, असं शादाब खानम यांचं म्हणणं आहे.

बीबीसीला बोलताना शादाब म्हणाल्या, "Noun, Collective Noun आणि Proper Nounची काही उदाहरणं मला एकाच ठिकाणी सापडली आणि ती कॉपी करून मी ग्रूपवर पाठवली. काही पालकांनी आक्षेप घेतला तेव्हा पाकिस्तानऐवजी इंडिया लिहा, असं मी त्यांना सांगितलं.

"पण काही जणांनी त्यावर राग व्यक्त करायला सुरुवात केली, तर मी माझ्या चुकीची कबुली देत ग्रूपवरच माफी मागितली. त्यानंतर काही पालकांनी याविषयीची माहिती सोशल मीडियावर व्हायरल केली."

ऑनलाईन क्लास (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

शाळेच्या प्रबंधक कमिटीनं नोटीस पाठवली आहे, पण अद्याप उत्तर द्यायच्या मनस्थितीत नसल्याचं शादाब सांगतात.

त्या सांगतात, "मला एका आठवड्याची मुदत देण्यात आली आहे. आता माझी मनःस्थिती नाही की, मी लगेच उत्तर देऊ शकेन. खरं तर मी माफीही मागितली आहे. एक-दोन दिवसांत मी शाळेला लेखी उत्तर पाठवून देईल."

शाळेचे प्रबंधक जीपी सिंह सांगतात, "शादाब आमच्या शाळेत जवळपास 10 वर्षांपासून शिकवत आहेत आणि त्यांच्याविषयी कधी काही तक्रार आलेली नाही."

स्थानिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दोन दिवसांपूर्वी गोरखपूरमधल्या एका शिक्षिकेने चौथ्या वर्गातील विद्यार्थ्यांना ऑनलाईन क्लासदरम्यान Noun अर्थात नामाची काही उदाहरणं व्हॉट्सअॅपवर पाठवली.


सामग्री: जीटी हॉस्पिटलमध्ये सध्या रविता हिच्यावर उपचार सुरू आहेत.

त्यांची आठ वर्षांची मुलगी रविता झाडावरून पडल्यानंतर तिच्या उपचारासाठी या पालकांची जी फरफट झाली, ती इतकी लांब पल्ल्याची होती की, रविता नेमकी पडली कधी याचा दिवस, तारीखही त्यांना आठवत नाही. हॉस्पिटल दफ्तरी नोंद 'दीड महिन्यांपूर्वी' अशीच आहे.

मुंबईच्या फोर्ट भागातल्या 'गोकुळदास तेजपाल' हॉस्पिटलमध्ये जेव्हा दोन दुभाषांच्या मदतीनं भिलोरी भाषा समजून घेत या आई वडिलांची कहाणी आम्ही ऐकत होतो, तेव्हा शेजारच्या ऑपरेशन थिएटरमध्ये रविताची शस्त्रक्रिया सुरू होती.

वळवी कुटुंबीय नंदुरबार जिल्ह्यातल्या धडगांव तालुक्याच्या खडक्या गावचे. सातपुड्याच्या रांगेतल्या या आदिवासीबहुल जिल्ह्यात आजही अनेक अशी गावं, तालुके आहेत ज्यांच्यापर्यंत रस्ते वा वाहतुकीची अन्य कोणतीही साधनं पोहोचत नाहीत.

वळवी कुटुंबीयसुद्धा भिल्ल समाजाच्या या भागातल्या बहुतांश कुटुंबीयांप्रमाणे स्वत:पुरती थोडीफार शेती करतात, गुरं पाळतात.

रविता झाडावरून पडली आणि...

त्या दिवशीही राजा आणि शांती वळवी गुरं चारायला गेले होते आणि दुसरीत शिकणारी रविता थोड्याच वेळात शाळेला जाणार होती. पण ती मैत्रिणींसोबत खेळायला गेली आणि जवळच्याच मोहाच्या झाडावर खेळता खेळता २५ फुटांवरून खाली पडली.

तिच्या मणक्याला तिथंच फ्रॅक्चर झालं आणि मज्जारज्जूलाही गंभीर धक्का बसला. बेशुद्धावस्थेतल्या रविताला राजा वळवी आणि गावकऱ्यांनी लगेच रुग्णालयात न्यायचा निर्णय घेतला आणि तिथंच वळवींचा 'जन्माचा फेरा' सुरु झाला.

"आम्ही तिला बांबूच्या झोळीत (ज्याला या भागात 'बैम्युलन्स' असंही म्हटलं जातं) घातली आणि अर्धा तास चालत डांबरी रस्त्यापर्यंत आणलं. पुढं प्रवासी जीपमध्ये बसवून धडगांवच्या प्राथमिक आरोग्य केंद्रात नेलं. तिथं फक्त ड्रेसिंग करण्यात आलं."

रविताची आई

"त्यांनी नंदुरबारच्या सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये जायला सांगितलं. मग त्या रात्रीच आम्ही गाडी करून तिला ८० किलोमीटर असलेल्या नंदुरबारला हलवलं. रविता अर्धवट बेशुद्धच होती, फक्त हात हलवत होती," राजा वळवी आठवून सांगतात.

दवाखान्यातून पुन्हा घरी आणलं

पुढचे १० दिवस रविता नंदुरबारच्या सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये होती. काही उपचार करण्यात आले, एक्स रे काढण्यात आले. पण तिच्या प्रकृतीत काही सुधारणा झाली नाही.

"तिथल्या डॉक्टरांनी आम्हाला सुरतला जायचा सल्ला दिला. पण तिकडे कोणी माझ्या ओळखीचं नव्हतं आणि इतके...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राजा वळवी आणि त्यांची पत्नी शांती यांच्या मनात प्रचंड खदखद आहे, राग आहे. पण तो नेमका कोणाबद्दल आहे, हे त्यांनाही समजत नाही. जे त्यांच्यासोबत झालं, तसं इतर कोणाहीसोबत झालं असतं तर क्वचितच तो राग असा शांत चेहऱ्यामागे लपवला गेला असता.


सामग्री: जीडीपी देशाच्या आर्थिक स्थितीचं प्रतीक असतं.

जीडीपीचे आकडे जाहीर होण्यापूर्वी अनेक संस्थांनी 5 ते 10 टक्क घट होण्याचा अंदाज व्यक्त केला होता. गेल्या तिमाहित जीडीपी उणे 24 टक्क्यांपर्यंत घसरला होता. संपूर्ण लॉकडाऊननंतरच्या काळात हे आकडे समोर आले होते.

आताच्या तिमाहित उद्योग क्षेत्रात 2.1, उत्खनन क्षेत्रात 9.1, बांधकाम क्षेत्रात 8.6 टक्क्यांनी घट झाली आहे. कृषी क्षेत्रात 3.4 तर मॅन्यूफॅक्चरिंग क्षेत्रात 0.6 टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

भारताचे मुख्य आर्थिक सल्लागार के. व्ही. सुब्रमण्यम यांनी म्हटलं आहे की, कोव्हिड-19मुळे सध्या अशी आर्थिक स्थिती निर्माण झाली आहे.

पहिल्या तिमाहीत GDPमध्ये उणे 24 टक्क्यांपर्यंत घसरण

यावर्षी भारतामध्ये 2 महिन्यांचा सक्त लॉकडाऊन लावण्यात आला आणि त्यामुळे अर्थव्यवस्थेचं कंबरडं मोडलं. आशियामधली ही अत्यंत उमेदीची बाजरपेठ एप्रिल ते जून या काळात 24% आकुंचन पावली. ही गेल्या 40 वर्षांतली सर्वांत मोठी घसरण आणि G20 देशांमधली सर्वांत वाईट कामगिरी आहे.

बांधकामासारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रात 50% तर उत्पादन क्षेत्रामध्ये 40% घसरण झाली. ही दोन क्षेत्रं भारतात सर्वांत जास्त रोजगार निर्मितीही करतात. म्हणूनच गेल्या जीडीपीच्या आकडेवारीमध्ये देशाला लॉकडाऊनमुळे मोजावी लागलेली प्रचंड मोठी मानवी हानीही दिसली.

कोणत्याही अर्थव्यवस्थेची वाढ होण्यासाठी वस्तूंना असलेल्या मागणी आणि खरेदीचा (Consumption) चा वाटा मोठा असतो. यामध्ये या काळात 60 टक्के घसरण झाली. कमी झालेलं उत्पन्न, अनेकांचे रोजगार गेल्याने वाढलेलं बेरोजगारीचं प्रमाण यामुळे लोकांनी खर्च कमी केले आणि उद्योगांनी गुंतवणुकीचं प्रमाण कमी केलं. आणि पडसादांचं चक्र सुरू राहिलं.

पण आधी ज्या बांधकाम आणि उत्पादन क्षेत्रांनी अर्थव्यवस्थेला खाली ओढलं होतं तीच क्षेत्रं जूनमध्ये अर्थव्यवस्थेतलं कामकाज पुन्हा सुरू व्हायला लागल्यानंतर वृद्धी घडवण्यात आघाडीवर होती.

बांधकाम विश्वातल्या घडामोडींचा निर्देशांकात काळजीपूर्वक अभ्यास केला जातो.

बांधकाम क्षेत्रातले दिग्गज आणि हिरानंदानी समूहाचे कार्यकारी संचालक निरंजन हिरानंदानी सांगतात, "वर्क फ्रॉम होम प्रचलित झाल्याने आपण जिथे राहतो ती जागा अधिक चांगली असावी, आपण चांगल्या घरात रहावं, याची जाणीव लोकांना झालीय. दुसरं म्हणजे गेल्या 2-3 वर्षांत दर न वाढल्याने घरांच्या किंमती नक्कीच कमी झालेल्या आहेत."

शिवाय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जून ते सप्टेंबर 2020 या कालावधीसाठीचे भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या जीडीपीचे आकडे जाहीर झालेत. त्यानुसार तांत्रिकदृष्ट्या भारतीय अर्थव्यवस्था मंदीत असल्याचं स्पष्ट झालं आहे. जून ते सप्टेंबर 2020 या दुसऱ्या तिमाहीत GDP उणे 7.5 टक्के राहीला आहे.


सामग्री: जीडीपी देशाच्या आर्थिक स्थितीचं प्रतीक असतं.

तेव्हा हा प्रश्न विचारला जात आहे की जीडीपी नक्की असतं तरी काय? तो कसा ठरवला जातो.

कोणत्याही देशाच्या आर्थिक आरोग्याचं सकल राष्ट्रीय उत्पन्न द्योतक आहे. एका विशिष्ट कालावधीत देशातल्या वस्तू आणि सेवांच्या उत्पादनाची किंमत म्हणजेच जीडीपी होय.

जीडीपीची आकडेवारी दर तिमाहीला प्रसिद्ध होते. देशांतर्गत झालेलं उत्पादन आणि सेवांचाच जीडीपीसाठी विचार होतो.

कृषी, उद्योग आणि सेवा या तीन आघाड्यांवर उत्पादन वधारलं किंवा घटण्याच्या सरासरीद्वारे जीडीपीचा दर ठरवला जातो.

जीडीपीचा दर देशाच्या आर्थिक प्रगतीचं प्रतीक असतं. सोप्या शब्दांत, जीडीपीचा दर वधारला असेल तर आर्थिक विकासाचा दर उंचावला असं म्हणता येतं. जीडीपीचा दर घटला असेल तर देशाची आर्थिक स्थिती खालावली असं म्हटलं जातं.

GDP चा दर कसा ठरवला जातो?

जीडीपी दोन पद्धतींनी निश्चित केला जातो. कारण चलनवाढीसह उत्पादन खर्चात घट होते. हे प्रमाण 'कॉन्स्ट्ंट प्राइज' अर्थात कायमस्वरुपी दर आहे. यानुसार जीडीपीचा दर आणि उत्पादनाचं मूल्य एका वर्षासाठीच्या उत्पादनासाठी येणाऱ्या खर्चानुसार ठरतं.

दर तिमाहीला जीडीपी जाहीर केला जातो.

म्हणजे 2010 वर्ष प्रमाण मानलं तर त्याआधारे उत्पादनाच्या मूल्यात वाढ किंवा घट होते.

दुसऱ्या पद्धतीनुसार करंट प्राइज अर्थात सध्याच्या मूल्यानुसार जीडीपीचा दर निश्चित केला जातो. त्याअंतर्गत उत्पादन मूल्यामध्ये महागाईचा दरही सामील असतो.

केंद्रीय सांख्यिकी संस्थेतर्फे उत्पादन आणि सेवा या दोन्हींच्या मूल्यांकनासाठी एक वर्ष निश्चित केलं जातं. त्या वर्षातल्या किंमतींना प्रमाण मानून उत्पादन आणि सेवांसाठीचे किमतींचं परीक्षण केलं जातं. त्याआधारे तुलनात्मक वाढ किंवा घट यांची गणना केली जाते.

प्रमाण वर्ष कोणतं?

भारतात कॉन्स्टंट प्राइस अर्थात कायमस्वरुपी दरांच्या गणनेसाठी 2011-12 हे वर्ष प्रमाण मानण्यात येतं.

उदाहरणार्थ 2011 मध्ये शंभर रुपये किमतीच्या तीन वस्तू तयार झाल्या तर एकूण जीडीपी 300 रुपये होतो. 2019 वर्षापर्यंत उत्पादन दोनवर आलं मात्र किंमत दीडशे रुपये झाली तर नॉमिनल जीडीपी तीनशे रुपये झाला. मात्र प्रत्यक्षात देशाची आर्थिक वृद्धी झाली का?

औद्योगिक उत्पादन देशासाठी नेहमीच महत्त्वाचं असतं.

अशावेळी प्रमाण वर्षाचा फॉर्म्युला कामी येतो. 2011 या प्रमाण वर्षानुसार कॉन्स्टंट किंमत 100 याप्रमाणे जीडीपी 200 रुपये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनामुळे निर्माण झालेल्या आर्थिक संकटाचा सामना करण्यासाठी पंतप्रदान नरेंद्र मोदींनी 20 लाख कोटी रुपयांचे आर्थिक पॅकेज जाहीर केले आहे. भारताच्या एकूण जीडीपीच्या 10 टक्के भागाइतकं पॅकेज देणार असल्याचं पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी म्हटलं आहे.


सामग्री: जीतराई हंसदा

जीतराई हांसदा जमशेदपूर शहरातील कोऑपरेटिव्ह कॉलेजात शिकवतात. दिल्लीस्थित नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा या प्रतिष्ठित संस्थेतून शिक्षण घेणाऱ्या मोजक्या आदिवासी विद्यार्थ्यांमध्ये हांसदा यांचा समावेश होतो.

आदिवासींच्या विस्थापनावर आधारित त्यांनी लिहिलेलं फेव्हिकोल नाटक चांगलंच गाजलं होतं. या नाटकाचे देशभर प्रयोग झाले होते. त्यावेळी या नाटकाला चांगला प्रतिसाद मिळाला होता.

झारखंड पोलिसांनी हांसदा यांच्या अटकेच्या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे.

गेल्या अनेक दिवसांपासून हांसदा फरार होते. त्यांना घाघीडीह तुरुंगात न्यायालयीन कोठडीत ठेवण्यात आलं आहे, असं जमशेदपूरच्या साकची ठाण्याचे ऑफिसर राजीव कुमार सिंह यांनी सांगितलं.

"जीतराई हांसदा यांच्याविरुद्ध जून 2017मध्ये पोलिसात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. पोलिसांनी सव्वा वर्षांपूर्वी हांसदा यांना फरार घोषित करून त्यांच्याविरुद्ध चार्जशीट दाखल करण्यात आली होती. तेव्हापासून ते न्यायालयाच्या प्रक्रियेत सहभागी होत नव्हते. ते पोलिसांपासून पळ काढत होते. दोन समाजात धार्मिक तेढ पसरवण्याचा तसंच वैमनस्य घडवून आणण्याचा आरोप त्यांच्यावर आह", असं राजीव कुमार सिंह यांनी बीबीसीला सांगितलं.

असा झाला गुन्हा दाखल

पोलिसांच्या अहवालानुसार जीतराई हंसदा यांनी 29 मे 2017 रोजी आपल्या फेसबुक वॉलवर बीफ खाण्यासंदर्भात पोस्ट लिहिली होती. या पोस्टमुळे धार्मिक तेढ पसरवण्याची शक्यता होती.

ऑफ़िसर इंचार्ज राजीव कुमार सिंह

यानंतर साकची ठाण्याचे सब इन्स्पेक्टर अनिल कुमार सिंह यांच्याकडे तपास सोपवण्यात आला. त्यांनी चार दिवसात तपास पूर्ण केला. 2 जून 2017 रोजी हांसदा यांच्याविरुद्ध एफआयआर दाखल करण्यात आला. त्यावेळी ते जमशेदपूर ग्रॅज्युएट कॉलेज ऑफ वुमन या ठिकाणी अध्यापनाचं काम करत असत.

फेसबुक पोस्ट

सब इन्स्पेक्टर अनिल कुमार सिंह यांच्या रिपोर्टनुसार जीतराई हंसदा यांची फेसबुक पोस्ट अशी होती. आम्ही आदिवासी माणसं बीफ अर्थात गोमांस खातो. जाहेर डांगरी म्हणजे अंत्य संस्कारांच्या वेळी आम्ही वध करतो.

जीतराई हंसदा यांची फेसबुक पोस्ट

सणासुदीच्या वेळी गोमांस खातो. भारताच्या कायद्यासाठी आम्ही आमचं खाणंपिणं, परंपरा बंद करून हिंदू होऊन का राहावं? आदिवासीपण संपवून का टाकावं? हे कधी होऊ शकत नाही. आदिवासींना खऱ्या अर्थाने भारताचा भाग मानत असाल तर आदिवासींच्या हिताचं रक्षण करण्यासाठी अशा कायद्यावर बंदी घातली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीफबद्दलच्या दोन वर्षांपूर्वीच्या पोस्टसाठी एका प्राध्यापकांना झारखंड पोलिसांनी अटक केली आहे. जमशेदपूरमधील आदिवासी प्राध्यापक आणि रंगकर्मी जीतराई हांसदा असं त्याचं नाव आहे.


सामग्री: जीन-पेरे सांगतो प्राथमिक शाळेचा अर्ज भरताना त्यात त्याच्या आई-वडिलांची नावं विचारण्यात आली होती. तेव्हा पहिल्यांदा जीनच्या मनात प्रश्न आला होता, त्याचे वडील आहेत तरी कोण?

तो सांगतो, "मी त्यांना ओळखत नाही, मला त्यांचं नाव माहीत नाही."

वैधानिक इशारा : या लेखातील काही मजकूर वाचकांना अस्वस्थ करणारा वाटू शकतो.

रवांडामध्ये 1994 साली भयंकर नरसंहार झाला होता. त्यात जवळपास 8 लाख लोकांचा मृत्यू झाला. यात अनेक मुलांनी आपले वडील गमावले. त्यामुळे घरी एखाद्याला वडील नसणं, हे तसं सामान्यच होतं.

गावातली लोकं जीन-पेरेविषयी दबक्या आवाजात बोलायचे, त्याला वेगवेगळ्या नावांनी हाक मारायचे. मात्र, या सगळ्यांमागचं सत्य समजण्यासाठी त्याला अनेक वर्षं लागली.

त्याची आई कॅरीन म्हणते, "ही एकदा सांगून टाकण्यासाठी गोष्ट नाही."

"त्याला वेगवेगळी माहिती मिळाली होती. त्याच्या कानावर अनेक अफवा येत होत्या. समाजातल्या सर्वांनाच माझ्यावर बलात्कार झाल्याचं माहिती होतं आणि त्याबाबत मी काहीच करू शकत नव्हते."

रवांडा हत्याकांडात मृत्युमुखी पडलेल्या लोकांचे कपडे एका स्मारकामध्ये ठेवण्यात आले आहेत.

त्या पुढे सांगतात, "माझा मुलगा सतत विचारायचा, माझे वडील कोण आहेत? मात्र, माझ्यावर जवळपास शंभर जणांनी बलात्कार केला होता. त्यामुळे त्याचे वडील कोण, हे मी नेमकं सांगू शकत नव्हते."

'मी पळून जाऊ शकत नव्हते'

1994 सालच्या त्या 100 दिवसांच्या नरसंहारादरम्यान झालेल्या बलात्कारातून किती मुलं जन्माला आली, याची नेमकी आकडेवारी उपलब्ध नाही.

संघर्षादरम्यान होत असलेला लैंगिक हिंसाचार थांबवण्याचा प्रयत्न संयुक्त राष्ट्रांकडून सुरू आहे. गेल्या वर्षी सीरिया, कोलंबियात, कांगो प्रजासत्ताक आणि म्यानमारमध्ये युद्धादरम्यान बलात्काराचा शस्त्र म्हणून वापर करण्यात आला.

संयुक्त राष्ट्रांच्या 'युद्धादरम्यान लैंगिक हिंसाचारविरोधी दिना'च्या निमित्ताने अनेक पीडित #EndRapeInWar हा हॅशटॅग वापरून त्यांच्यावर झालेला अन्यायाच्या कथा मांडत आहेत.

मात्र, ज्यांच्यावर हा प्रसंग ओढावला त्यांच्यासाठी 25 वर्षांनंतरही ते सगळं आठवणं सोपं नाही. कॅरीनची कहाणी ऐकल्यावर त्यांनी आपल्या मुलाला सत्य सांगण्यासाठी तो मोठा होण्याची वाट का बघितली, हे स्पष्ट होतं.

त्यांच्यावर पहिल्यांदा बलात्कार झाला तेव्हा त्या जवळपास जीनच्याच वयाच्या होत्या. हुतू वंशीय शेजारी, हल्लेखोर आणि जवानांनी हजारो तुत्सी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रवांडातला 24 वर्षांचा तरुण बीबीसीला त्याच्या जन्माची कहाणी सांगत होता. रवांडामधल्या नरसंहारादरम्यान त्याच्या आईवर बलात्कार करण्यात आला होता. बलात्कार पीडितांना आजही नामुष्कीचा सामना करावा लागतो, त्यामुळे या सगळ्यांची नावं बदलण्यात आली आहेत.


सामग्री: जीवदानविरहित शतकी खेळी करण्यासाठी रोहित नक्कीच उत्सुक असेल.   रोहित शर्माने बांगलादेशविरुध्द यंदाच्या वर्ल्डकपमधलं चौथं शतक झळकावलं.

एका वर्ल्डकपमध्ये चार किंवा त्यापेक्षा जास्त शतकं झळकावणारा रोहित हा पहिला भारतीय खेळाडू ठरला.

याआधी असा विक्रम श्रीलंकेच्या कुमार संगकाराने केला होता.

कोणत्याही संघाला वर्ल्डकप जिंकायचा असेल तर एखाद्या खेळाडूने जबाबदारी स्वीकारून संघासमोर उदाहरण सादर करणं आवश्यक असतं.

सचिन तेंडुलकरने 2003 मध्ये अफलातून प्रदर्शनासह मॅन ऑफ द सीरिजचा पुरस्कार पटकावला होता. टीम इंडियाने तेव्हा अंतिम फेरीपर्यंत मजल मारली होती. 2011 मध्ये युवराज सिंगने बॅटिंग, बॉलिंग आणि फिल्डिंगमध्ये जबरदस्त प्रदर्शन करत मॅन ऑफ द सीरिज पुरस्कार पटकावला होता.

2015 वर्ल्ड कपमध्ये ऑस्ट्रेलियाच्या मिचेल स्टार्कने 22 विकेट्ससह संघाला वर्ल्डकप जिंकून देण्यात मोलाची भूमिका बजावली होती.

यंदाच्या वर्ल्ड कपमधे रोहित शर्मा भन्नाट फॉर्मात आहे. चार शतकांसह रोहित सर्वाधिक धावा करणाऱ्यांच्या यादीत अव्वल स्थानी आहे. वर्ल्ड कपमधे रोहितला नशिबाने मजबूत साथ दिली आहे. दक्षिण आफ्रिकेविरुध्द एकवर असताना रोहितला जीवदान मिळालं आणि त्याने 122 धावांची खेळी केली. ऑस्ट्रेलियाविरुध्द रोहितला दोनवर असताना जीवदान मिळालं, त्याने 57 धावांची खेळी केली.

कट्टर पारंपरिक प्रतिस्पर्धी पाकिस्तानविरुध्द रोहित 32वर रन आऊट मिस झाला आणि त्याने 140 धावांची मॅरेथॉन खेळी केली. इंग्लंडविरुध्द चारवर असताना रोहितचा झेल सुटला आणि त्याने 102 धावांची खेळी केली. बांगलादेशविरुध्द रोहितला नऊवर असताना तमीम इक्बालने त्याचा झेल सोडला आणि त्याने 104 धावांची खेळी केली.

कोशिश करनेवालोंकी हार नही होती ही उक्ती रोहितला यंदाच्या वर्ल्डकपमधे चपखल लागू ठरते आहे. खेळपट्टीवर नूर ओळखून, मैदानाचा आकार समजून घेत,  संघाची गरज काय हे उमगून रोहित खेळतो आहे.

शिखर धवन दुखापतग्रस्त झाल्याने रोहितवरची जबाबदारी वाढली आहे. नवीन सहकारी लोकेश राहुलच्या बरोबरीने मोठ्या धावसंख्येचा पाया रचण्याचं काम रोहित नेटाने करतो आहे. श्रीलंकेविरुध्दच्या मॅचनंतर टीम इंडियासमोर सेमी फायनलचं आव्हान असणार आहे.

जीवदानांवर विसंबून न राहता निखळ, खणखणीत खेळी करण्यासाठी रोहित आतूर आहे.

वनडेत तीन द्विशतकं नावावर असणाऱ्या या हिटमॅनला स्वबळावर संघाला वर्ल्डकप जिंकून देण्याची ताकद आहे.

हेही वाचलंत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हिटमॅन रोहित शर्माला जीवदान देणं किती महागात पडू शकतं याचा प्रत्यय बांगलादेशच्या तमीम इक्बालला आला असेल.


सामग्री: जीवन सिंह यांच्याकडे शेकडो एकर जमीन होती मात्र आता ते दोन खोल्यांच्या घरात राहतात.

जीवन सिंह यांच्यापैकीच एक. मुजफ्फराबाद शहरात नदीच्या जवळ त्यांची आठ एकरापेक्षा जास्त शेतजमीन होती. याशिवाय शहराच्या आग्नेयाला तर आणखी मोठी शेतजमीन होती. त्या ठिकाणी नासपती, सफरचंद, गहू आणि मक्याची शेती करत होते. जीवन यांची अनेक दुकानंही होती.

पण आज जीवन सिंहांचा नातू तुटपुंज्या जमिनीवर शेती करतात तेही मजूर म्हणून.

जीवन सिंह ज्या जमिनीच्या तुकड्यासाठी झगडत आहेत तो तुकडा कायदेशीर लढाईत अडकला आहे. 1947 पासून ही कायदेशीर लढाई सुरूच आहे.

ब्रिटिशप्रशासित भारताच्या राजकीय फाळणीनंतर उफाळलेल्या धार्मिक हिंसाचारात दहा लाखांहून अधिक नागरिकांचा जीव गेला होता. सव्वा कोटीहून अधिक लोकांना स्वत:चं घरदार सोडावं लागलं होतं.

पाकिस्तानात राहात असलेले हिंदू आणि शीख भारतात रवाना झाले. या सगळ्यांच्या मागे राहिलेल्या जमिनींना 'खाली जमीन' म्हणून घोषित करण्यात आलं. भारतातून पाकिस्तानात गेलेल्या मुसलमानांच्या जमिनीसंदर्भात भारतानेही हेच केलं.

फाळणीनंतर अनेक वर्षांनंतरही या नागरिकांच्या समस्या कमी झालेल्या नाहीत.

बिगरमुस्लीम लोकसंख्या

फाळणीच्या वेळी काश्मीरमधल्या ज्या लोकांनी घरदार सोडलं त्यांच्यापैकी अनेकांनी ना भारत निवडला ना पाकिस्तान. ते केवळ भारत आणि पाकिस्तानच्या नियंत्रणात असलेल्या काश्मीर प्रांतात राहून शरणार्थी शिबिरांमध्ये भरती झाले.

पाकिस्तान नियंत्रित काश्मीरमधील काही हिंदूंनी तिथेच राहण्याचा निर्णय घेतला आणि त्यांनी इस्लाम धर्मही स्वीकारला. पण 70 वर्षांनंतरही पाकिस्तानात राहणाऱ्या मूळच्या काश्मिरी हिंदूंना त्यांची जमीन मिळालेली नाही.

लालफितीत अडकलेल्या न्यायालयीन लढाईनंतर जीवन सिंह यांच्या पदरी न्यायालयाच्या एका निर्णयाची प्रत आहे. त्यानुसार जीवन सिंह यांचा एक एकरापेक्षा अधिक जमिनीवर हक्क आहे.

1947 मध्ये पाकिस्तानच्या वायव्य प्रदेशात पश्तो आदिवासींनी काश्मीरला भारतापासून विलग होण्यासाठी हल्ला केला होता. त्यावेळी त्यांचं लक्ष्य मुस्लिमेतर नागरिक होते. या हल्ल्यांमध्ये अनेक हिंदू आणि शीख लोकांनी जीव गमावला होता.

पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरातील लोकांच्या जमिनी लोकांमध्ये वितरीत करण्यात आल्या.

जे जिवंत राहिले, त्यांना पाकिस्तान सरकारने 'सिटीझन एक्सचेंज' योजनेअंतर्गत भारतात पाठवलं. त्यानंतर या लोकांच्या जवळपास दोन लाख एकरवर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गमावलेली मालमत्ता परत मिळवण्यासाठी पाकिस्तान प्रशासित काश्मीरमध्ये आजही  बरीच  कुटुंबं संघर्ष करत आहेत. 70 वर्षांपूर्वी भारताची फाळणी झाली होती. त्यावेळी या कुटुंबीयांची जमीन, घरं आणि दुकानं  सगळंच  मागे राहिलं. आणि आता मजूर म्हणून दुसऱ्यांच्या शेतीवर काम करून गुजराण करण्याची वेळ त्यांच्यावर आली असेल.


सामग्री: जीसी मुर्मू

राजीव महर्षी हे 7 ऑगस्टला निवृत्त झाले त्यांच्या जागी गिरीश चंद्र मुर्मू यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. सरकारी खात्यांचे ऑडिट करण्याची जबाबदारी कॅगवर असते. यापूर्वी कॅगच्या अहवालांनी देशात राजकीय वादळ उठल्याचं आपण पाहिलं आहे.

माजी केंद्रीय मंत्री मनोज सिन्हा यांची जम्मू-काश्मीरचे नायब राज्यपाल म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. मनोज सिन्हा यांना जीसी मुर्मू यांच्या जागी जम्मू काश्मीरचे उपराज्यपाल म्हणून नियुक्त करण्यात आलंय.

बुधवारी (5 ऑगस्ट) अचानक मुर्मू यांनी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला होता. जम्मू-काश्मीरला विशेष राज्याचा दर्जा देणारं कलम 370 रद्द करण्यात आलं, या घटनेला 5 ऑगस्टला एक वर्ष पूर्ण झालं. मुर्मू यांनी नेमका याच दिवशी राजीनामा दिला आहे.

मनोज सिन्हा मोदी सरकारच्या पहिल्या कार्यकाळात रेल्वे राज्यमंत्री होते. मात्र 2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत ते पराभूत झाले. गाझीपूरमधून ते निवडणूक लढवत होते.

कोण आहेत जी. सी. मुर्मू?

साठ वर्षीय माजी आयएएस अधिकारी गिरीश चंद्र मुर्मू यांना गेल्या वर्षी 29 ऑक्टोबरला जम्मू-काश्मिरचे नायब राज्यपाल म्हणून नियुक्त करण्यात आलं.

गुजरात केडरचे अधिकारी असलेले मुर्मू नरेंद्र मोदी गुजरातचे मुख्यमंत्री असताना राज्याचे मुख्य सचिव होते.

गेल्या वर्षी 5 ऑगस्टला संसदेनं जम्मू काश्मिरला विशेष दर्जा देणारं कलम 370 रद्द केलं आणि त्याला केंद्रशासित प्रदेश बनवलं.

लडाखलाही वेगळं करून केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा दिला.

31 ऑक्टोबरपासून जम्मू-काश्मीर आणि लडाख अधिकृतरित्या केंद्र शासित प्रदेश बनले. त्यानंतर दोन्ही ठिकाणी नायब राज्यपालांची नियुक्ती करण्यात आली.

राधाकृष्ण माथुर यांना लडाखचं नायब राज्यपाल बनवण्यात आलं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जम्मू काश्मीरच्या नायब राज्यपाल पदाचा राजीनामा दिल्यानंतर जी. सी. मूर्मू हे नवे कॅग म्हणजेच ऑडिटर अॅंड कम्प्ट्रोलर जनरल होतील अशी चर्चा होती. जी. सी. मूर्मू यांची कॅग म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे.


सामग्री: जुनागड

जुनागडचं भारतात विलीनीकरण 15 ऑगस्ट 1947 रोजी नव्हे, तर 9 नोव्हेंबर 1947 रोजी झालं होतं. त्यामुळे जुनागडचा स्वातंत्र्य दिन 9 नोव्हेंबरला साजरा केला जातो.

भारत आणि पाकिस्तानच्या फाळणीनंतरही प्रलंबित राहिलेल्या जुनागडच्या स्वातंत्र्यासाठी हंगामी सरकारची स्थापना करण्यात आली होती. हंगामी सरकारच्या लढ्यानंतर जुनागड भारताचा भाग बनला.

पाकिस्ताननं नुकतेच जाहीर केलेल्या राजकीय नकाशात जुनागड आणि मनावदरला पाकिस्तानच्या हद्दीत दाखवलंय.

जुनागड आपल्या हद्दीत दाखवण्याचे पाकिस्तानचे निरर्थक प्रयत्न असल्याची प्रतिक्रिया भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयानं दिली.

भारत आणि पाकिस्तानच्या इतिहासाची ज्या ज्या वेळी चर्चा होते, त्यावेळी जुनागडच्या स्वातंत्र्यलढ्याची चर्चाही होतेच. जेव्हा भारत स्वतंत्र झाला आणि संस्थानं भारतात विलीन झाली, तेव्हाही जुनागडमध्ये नवाब महाबत खान तिसरे यांची सत्ता होती.

15 ऑगस्ट 1947 साली ज्यावेळी भारत 'स्वातंत्र्य' साजरा करत होता, त्यावेळी जुनागडमधील लोक मोठ्या गोंधळात होते. कारण त्याच दिवशी जुनागड पाकिस्तानात विलीन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता.

भारत स्वतंत्र झाला, त्यावेळी इंग्रजांनी भारतीय स्वातंत्र्य अधिनियम लागू केला होता. या अधिनियमानुसार लॅप्स ऑफ पॅरामाऊन्सीचा पर्याय देण्यात आला होता. म्हणजेच, इथला राजा संस्थान भारत किंवा पाकिस्तानला जोडू शकतो किंवा स्वतंत्र राष्ट्राची घोषणा करू शकतो.

लॅप्स ऑफ पॅरामाऊन्सीन्वये नवाब महाबत खान यांनी पाकिस्तानसोबत जाण्याची घोषणा केली.

जुनागडला पाकिस्तानात विलीन करण्यात मुख्य भूमिका बजावली ती जुनागडचे दिवाण शाहनवाज भुट्टो यांनी. जुनागडला पाकिस्तानात विलीन करण्याबाबत त्यांनीच सुचवलं होतं.

इतिहासकार आणि महात्मा गांधीजींचे नातू राजमोहन गांधी यांच्या मते, जुनागड पाकिस्तानात विलीन होण्यामागे मोहम्मद अली जिना होते.

राजमोहन गांधी यांनी 'पटेल : अ लाईफ' या पुस्तकात जुनागडच्या स्वातंत्र्य लढ्याविषयी लिहिलंय.

"जुनागडमध्ये तेव्हा सात लाख लोक राहायचे. त्यातील 80 टक्के लोक हिंदू होते. जुनागडचे नवाब ज्यावेळी युरोपात होते, त्यावेळी राजवाड्यात काही मतभेद सुरू झाले होते. 1947 च्या मे महिन्यात सिंधचे मुस्लीम लीगचे नेते शाहनवाज भुट्टो जुनागडचे दिवान बनले. भुट्टो आणि जिना हे निकटवर्तीय होते.

स्वत:च्या द्विराष्ट्रवादाच्या सिद्धांताला तिलांजली देत हिंदू बहुमत असणारं राज्य...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्ताननं नवा राजकीय नकाशा जाहीर केला आणि त्यात भारतातील जुनागडला पाकिस्तानचा भाग दाखवला. त्यावरून नव्या वादाला तोंड फुटलं आहे.


सामग्री: जुनी प्रस्थापित समीकरणं मोडून महाराष्ट्राच्या पटलावर नवी गणितं लिहिली जाताहेत. महाराष्ट्रासाठी ही निवडणूक नवा राजकीय प्रवाह निर्माण करणारी ठरते आहे.

या निवडणुकीतली सर्वांत लक्षणीय घटना म्हणजे कित्येक पिढ्यांपासून कॉंग्रेसच्या विचारधारेशी वा तिच्यातूनच निर्माण झालेल्या शरद पवारांच्या राष्ट्रवादीशी जोडली गेलेली आणि सहकाराच्या आगमनापासून त्याच्या आधारानं राज्याच्या वेगवेगळ्या भागात रूजलेली मराठा राजकीय घराणी, आता या विचारधारेशी फारकत घेते आहेत.

त्यातून बाहेर पडते आहेत. त्यातले बहुतांश बंडखोर हे आतापर्यंत राजकीयदृष्ट्या शत्रू राहिलेल्या भाजपात प्रवेश करताहेत.

अहमदनगरचे विखे पाटील यांची नवी पिढी कॉंग्रेसमधून, अकलूजच्या मोहिते पाटील यांची नवी पिढी राष्ट्रवादी कॉंग्रेसमधून भाजपात प्रवेश करती झाली आहे.

ज्या सांगलीच्या वसंतदादा पाटीलांनी महाराष्ट्रातल्या कॉंग्रेसचा गाडा अनेक वर्षं हाकला त्यांची नवी पिढी कॉंग्रेसशी बंड पुकारती झाली आहे. साताऱ्याचे कॉंग्रेसचे जिल्हाध्यक्ष राहिलेले आणि शेती-सहकार उद्योगात असलेले रणजितसिंह निंबाळकर भाजपात दाखल झाले आहेत.

हे मोठ्या नावांचे ताजे दाखले, पण २०१४ पासूनच ही उदाहरणं स्थानिक पातळीवर पहायला मिळाली. स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांच्या काळात सहकारी चळवळीतून तयार झालेलं, मूळच्या कॉंग्रेसच्या विचारधारेचं नेतृत्च भाजपाकडे मोठ्या प्रमाणात आलं आहे.

स्वातंत्र्यानंतर यशवतंराव चव्हाणांकडे महाराष्ट्राचं नेतृत्व आलं आणि त्यांनी सहकार महाराष्ट्रात रूजवला.

त्या सहकाराच्या वाढीसोबत साखर कारखाने, सहकारी बँका, दूध उत्पादक संघ असं जाळं विस्तारत गेलं आणि त्याच्याच आधारे स्थानिक पातळीवर बहुतांशानं मराठा नेतृत्व मोठं होत गेलं.

ही राजकीय मराठा घराणी आणि त्यांच्या पिढ्या मूळच्या या कॉंग्रेसच्या विचारधारेशी प्रामाणिक राहिली. त्याच विचारधारेतूनच नंतर वेगळ्या झालेल्या शरद पवारांच्या 'राष्ट्रवादी कॉंग्रेस'सोबत राहिली.

मराठा राजकारणाची ही कुठली समीकरणं?

पण मग आता ही मातब्बर घराणी त्या विचारधारेपासून लांब का जाताहेत? त्यांची नवी पिढी बंड का करते आहे? हा सहकाराच्या कालबाह्य होत चाललेल्या अर्थकारणाचा परिणाम आहे की काही नवी जातीय समीकरणं महाराष्ट्राच्या राजकारणात तयार होताहेत?

"हे निश्चितच लक्षणीय आहे आणि ही घराणी बाहेर का जाताहेत याची काही महत्वाची कारणं आहेत," कोल्हापूरच्या शिवाजी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लोकसभा निवडणुकांचा कौल भारताच्या राजकारणावर दूरगामी परिणाम करेल असं भाकित वर्तवलं गेलं असलं तरीही महाराष्ट्राच्या राजकारणावर तिनं निकालाअगोदरच तसा परिणाम केला आहे.


सामग्री: जुन्या सोव्हियत संघराज्यातला हा सगळ्यांत लांबचा प्रदेश आहे. या भागात पर्यटक अगदी क्वचितच दिसतात. अझरबैजान देश आणि त्याचं हे नखचिवन राज्य या दोन्हीच्या मध्ये 80-130 किलोमीटरचा आर्मेनियाचा पट्टा आहे जो या राज्याला आपल्या देशापासून अलग करतो.

हा जगातला सगळ्यांत मोठा भूवेष्टीत प्रदेश आहे आणि इथली लोकसंख्या आहे अंदाजे साडेचार लाख.

या प्रदेशाचं क्षेत्रफळ बालीइतकं आहे. इथे जुन्या सोव्हिएत काळातल्या इमारती आहेत. सोन्याने मढवलेल्या घुमटांच्या मशिदी आहेत आणि लोखंडाचा गंज असतो ना, तशा लालसर रंगाचे डोंगर आहेत. डोंगरावर बनवलेल्या एका मध्ययुगीन किल्ल्याला लोनली प्लॅनेटने 'युरेशियाचं माचूपिचू' असं म्हटलं होतं. नखचिवनमध्ये प्रेषित नोहा यांना दफन केलेलं आहे.

स्वच्छ राजधानी

नखचिवनची राजधानी अतिशय स्वच्छ आहे. इथे दर आठवड्याला सरकारी कर्मचारी झाडं लावतात आणि सफाई करतात.

सोव्हिएत युनियनचे तुकडे झाले तेव्हा सगळ्यात आधी इथे स्वातंत्र्याची घोषणा केली होती. पंधरा दिवसांनी या देश अझरबैजानमध्ये समाविष्ट झाला. अझरबैजानची राजधानी बाकूइथून विमानाने नखचिवन सिटीमध्ये पोहोचेपर्यंत मला याविषयी काहीही माहिती नव्हतं.

बाहेरील जगासाठी अनोळखी दुनिया

नखचिवनची सीमा नाटोचा सदस्य देश तुर्कस्थानला लागून आहे. हा देश इराणलाही लागून आहे त्यामुळे हा प्रदेश सोव्हिएत संघाचा भाग असूनही सोव्हिएत संघाच्या नागरिकांना इथे पोहचणं सहजासहजी शक्य नव्हतं.

सोव्हिएत संघातून बाहेर पडून 30 वर्षांनीही रशियन भाषा बोलणारे काय किंवा इतर देशांमधले नागरिक काय, सगळ्यांसाठी ही एक अनोळखी जागा आहे.

अझरबैजानचा व्हीसा असेल तर कोणीही व्यक्ती इथे पोहचू शकते. तशी पर्यटकांसाठी ही जागा सुरक्षित आहे पण तरीही परदेशी व्यक्ती दिसल्या की इथले अधिकारी सतर्क होतात. मी आलो तेव्हा विमानतळावर अधिकाऱ्यांकडे बोट दाखवून सांगितलं, "ते कदाचित तुझ्याचविषयी बोलत आहेत."

नखचिवनच्या स्वच्छ विमानतळावरून बाहेर आल्यानंतर मी टॅक्सी पकडली आणि इथलं दुसरं मोठं शहर असणाऱ्या ऑडुबर्डच्या दिशेने निघालो.

चकचकीत मर्सिडीज चालवणारे मिर्झा इब्राहिमोव गाईडचं कामही करतात. शहरातल्या आरशासारख्या लख्ख रस्त्यांवरून जाताना त्यांनी म्हटलं की, "तुम्हाला इथे कचऱ्याचा लवलेशही दिसणार नाही."

रस्त्यातल्या एका अष्टकोनी मिनाराने माझं लक्ष वेधलं. इस्लामिक शैलीत बनलेल्या या मिनारावर संगमरवरी टाईल्स लावल्या आहेत....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुम्ही कदाचित नखचिवन हे नाव कधी ऐकलं ही नसेल. अझरबैजानचं हे स्वायत्त गणराज्य ट्रान्स कॉकेशियन पठारावर स्थित आहे. या देशाच्या आजूबाजूला आर्मेनिया, इराण आणि तुर्कस्थान हे देश आहेत.


सामग्री: जुलै 2016 कॉमन मित्राच्या मदतीनं दोघं ब्लाइंड डेटवर भेटले होते. त्यानंतर पुढे त्यांच्यामधील भेटीगाठी वाढत गेल्या.

लंडनमध्ये पहिल्यांदा मेगनला भेटण्यापूर्वी ती काय करते हे हॅरींना माहिती नव्हतं. तिचा टीव्ही शो सुद्धा त्यांनी पाहिला नव्हता.

नोव्हेंबर 2017 मध्ये प्रिन्स हॅरी आणि मेगनचा साखरपुडा पार पडला असून येत्या शनिवारी म्हणजेच 19 मेला हे 'लव्ह बर्ड्स' लग्नाच्या बंधनात अडकणार आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रिन्स हॅरी आणि मेगन मार्कल यांच्या शाही लग्नाची जगभरात उत्सुकता आहे. 19 मे रोजी विंडसरमधल्या सेंट जॉर्ज चॅपेल इथं हे लग्न होणार आहे.


सामग्री: जुलै पासून पाच कार्यकर्त्यांची हत्याही झाली आहे. अखेर स्थानिक प्रशासनाला नेत्यांच्या सुरक्षिततेसाठी काही पावलं उचलावी लागली. तर काहींना सुरक्षाही पुरवावी लागली. काश्मीरहून बीबीसी प्रतिनिधी आमीर पिरझादा यांचा खास रिपोर्ट...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मागच्या दोन महिन्यात काश्मीरमध्ये भारतीय जनता पार्टीच्या कार्यकर्त्यांवर संशयित अतिरेक्यांकडून हल्ले झाले आहेत.


सामग्री: जुलै महिन्यात सरासरी होणाऱ्या पावसापेक्षा तिप्पट पाऊस झाला आहे. धुवांधार पावसामुळे लाखो नागरिक विस्थापित होण्याची भीती आहे.

हे वाचतंल का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जपानच्या पश्चिम भागात आलेल्या विक्रमी पुरामुळे शंभरहून अधिकजणांचा जीव गेला आहे तर डझनभराहून अधिक लोक बेपत्ता आहेत.


सामग्री: जुलै महिन्यातही वाढवल्या गेलेल्या लॉकडाऊन बद्दल महाविकास आघाडी सरकारमध्ये मतभेद आहेत अशा आशयाच्या बातम्या गेल्या काही दिवसांत आल्या आहेत. तसा कोणताही विसंवाद नाही असा दावा करतांना केंद्र सरकारच्या धोरणांत स्पष्टता नसल्यानं हे चित्रं निर्माण होत आहे असं चव्हाण यांनी म्हटलं आहे.

"निर्णयप्रक्रियेमध्ये नवीन कायदा आहे जिथे अधिका-यांना खूप अधिकार दिलेले आहेत. राजकीय लोकांना कित्येकदा वाटतं की आम्हाला विचारलं नाही. अशा काही तक्रारी आहेत. पण हे सगळंच नवीन आहे. कोरोना आहे, तीन पक्षांचं नवीन सरकार आहे आणि एन. डी. एम. ए. च्या कायद्यामुळे सरकारी अधिका-यांना विशेष अधिकार दिले गेले आहेत. त्यामुळे मागच्या कोणत्याही राजवटीशी सध्याच्या सरकारशी आणि परिस्थितीशी थेट तुलना करता येणार नाही," असं पृथ्वीराज चव्हाण म्हणाले.

पृथ्वीराज चव्हाण

कोरोनाच्या या काळात कॉंग्रेसचं 'महाविकास आघाडी' सरकारमधलं नाराजीनाट्यही चर्चेत राहिलं. या सरकारमध्ये कॉंग्रेसला दुय्यम स्थान दिलं जातं अशा तक्रारी वरिष्ठ मंत्र्यांनीच केल्या.  त्यावर बोलतांना चव्हाण म्हणाले, "आमचा पक्ष सगळ्यांत या सरकारमध्ये आकड्यांनी कमी आहे.

आम्हाला कायम पहिल्या क्रमांकाचा पक्ष असण्याची सवय लागली आहे.  त्यामुळे आम्हाला दुय्यम स्थान किंवा छोटा भाऊ म्हणणं अशी खदखद आहे. त्यामुळे आम्हाला विचारलं का नाही, भेटलं का नाही असं होतं आहे. अशा गोष्टी होताहेत पण त्या सोडवल्याही जाताहेत. यामधे यावर चर्चा झाली, बैठका झाल्या. त्यातून परिस्थिती सुधारण्याची आशा निर्माण झाली आहे."

कोरोना व्हायरसचा सर्वाधिक फटका बसलेल्या देशांतील आकडेवारी-

2017 सालीच भाजपा आणि राष्ट्रवादी एकत्र येऊन सरकार स्थापन करण्याची शक्यता निर्माण झाली होती असा गौप्यस्फोट विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फणडवीस यांनी नुकताच एका मुलाखतीत केला होता. भाजपा आणि राष्ट्रवादीच्या या जवळीकीची कॉंग्रेसला चिंता नाही असं चव्हाण म्हणाले आहेत.

"देवेंद फडणवीसांनी जे वक्तव्य केलं ते खरं होतं की खोटं हे ते फडणवीस स्वत: सांगू शकतील किंवा राष्ट्रवादी कॉंग्रेस सांगू शकेल ज्यांच्यासोबत त्यांच्या तथाकथित बैठका झाल्या. आम्हाला यातलं काही माहित नाही. पण तोडफोड करुन राजकीय समीकरणं करण्याचे प्रयत्न होत राहतात.

आताही चाललेले आहेत. भाजपा पाहतं आहे की कोणी गळाला लागतो आहे का मासा. त्यांना कर्नाटक, मध्यप्रदेशपासून ती सवय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लॉकडाऊन उठला पाहिजे, ट्रेन सुरु झाल्या पाहिजेत, व्यवसाय सुरु झाले पाहिजेत अशी लोकांकडून आग्रहाची मागणी आहे हे मान्य आहे, पण इथे आरोग्याचाही प्रश्न आहे हे पाहून सुवर्णमध्य शोधला पाहिजे असं मत ज्येष्ठ कॉंग्रेस नेते आणि माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी 'बीबीसी मराठी'ला दिलेल्या मुलाखतीत मांडलं आहे.


सामग्री: जुलैमध्ये सुटीवर असतानाच ती त्यांना भेटून आली होती. आणि आता ते सगळे कसे आहेत हे जाणून घेण्यासाठी ती अस्वस्थ आहे.

"किती भयानक काळ आहे आहे हा," काळ्या रेघांवर नीट हस्ताक्षरांत ती लिहिते.

"पहाट होण्याआधी काळामिट्ट अंधार असतो आणि अजून पहाट झालेली नाही."

पत्राच्या शेवटी नाव लिहिण्यापूर्वी ती लिहिते "अतिशय व्यथित असणारी"

तिच्या या दुःखाचं कारण उघड आहे.

'ब्लॅक होल'

पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी काश्मीरचा विशेष दर्जा काढून घेतल्यानंतर काश्मिर खोऱ्यामध्ये 5 ऑगस्टपासून सारंकाही बंद आहे. सुमारे 1 कोटी लोक काश्मीर खोऱ्यात राहतात.

लँडलाईन फोन्स, मोबाईल्स आणि इंटरनेट अशा दळणवळणाच्या सर्व साधनांवरही बंदी आल्याने सगळाच संपर्क तुटला आणि स्थानिकांच्या अडचणीत वाढ झाली.

या सगळ्या संपर्क यंत्रणा अजूनही बंद आहेत.

दिल्लीमध्ये आलेल्या काश्मिरमधल्या एका मुक्त पत्रकाराची फेसबुक पोस्ट पाहिल्यानंतर या महिलेने आपला निरोप पोहोचवण्यासाठी पत्र लिहिलं.

इंटरनेट वापरण्यासाठी आणि काही वृत्तसंस्थांसोबत बातम्यांविषयी चर्चा करण्यासाठी 27 वर्षांचे विकार सायेद दिल्लीमध्ये आले होते.

सहज सुचलं म्हणून त्यांनी फेसबुकवर मेसेज पोस्ट केला. काश्मीरमधल्या त्यांच्या जिल्ह्यातल्या लोकांनी त्यांच्या कुटुंबासाठीचे संदेश पत्त्यासह आपल्याला इनबॉक्समध्ये पाठवावेत असं त्यांनी लिहिलं. 'प्रत्येक पत्त्यावर हे निरोप पोहोचवण्याचा मी माझ्यापरीने पूर्ण प्रयत्न करीन' असंही त्यांनी लिहिलं.

सायेद दोन दिवसांनी श्रीनगरला परतले तेव्हा त्यांच्या मार्फत जगभरातल्या 17 लोकांनी पाठवलेले संदेश होते. दक्षिण काश्मिरमधल्या तीन जिल्ह्यांमध्ये राहणाऱ्या कुटुंब आणि मित्रमंडळींकरता हे निरोप होते. मुस्लीम बहुल काश्मीर खोऱ्यांतल्या सर्वांत तणावग्रस्त भागांमध्ये हे जिल्हे येतात.

अनेकांनी डिजिटल संदेश पाठवले होते. इतरांनी कागदावर लिहून काढून त्याचे फोटो काढून पाठवले.

ही दिल्लीस्थित महिला त्यांच्यापैकीच एक. ती काश्मिरी नाही. काश्मीरमध्ये कोणाशीही संपर्क होत नसल्याने आलेलं दडपण तिच्या पत्रातून स्पष्ट होतं. 'काश्मीरमधले फोन नंबर पुन्हा पुन्हा दाबून बोटं सुन्न झाली आहेत', 'मी रात्री घाबरून उठते आणि मेसेज चेक करते. काही नंबर डायल करून पाहते, काश्मीरमध्ये घालवलेल्या सुटीचे फोटो पुन्हा पुन्हा पाहते' असं तिने तिच्या पत्रात लिहिलंय.

काश्मीरमध्ये पोचल्यानंतर सायेदनं फिरत्या दूताचं काम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

छान वळणदार अक्षरांमध्ये दिल्लीतल्या एका महिलेने गेल्या महिन्यात तिच्या काश्मीरमधल्या मित्रमैत्रिणींना पत्र लिहिलं.


सामग्री: जून 2020 मध्ये गलवान खोऱ्यात भारतीय आणि चिनी सैनिकांदरम्यान हिंसक झटापट झाली होती. त्यानंतर चारच महिन्यात मुंबईतला वीजपुरवठा ठप्प झाला होता.

महापारेषणच्या 400 KVच्या कळवा-पडघा GIS केंद्रात सर्किट-1ची देखभाल-दुरुस्ती सुरू होती. यावेळी सर्व भार सर्किट-2 वर होता. मात्र सर्किट-2 मध्ये अचानक तांत्रिक बिघाड झाल्याने मुंबई आणि ठाण्यातील बहुतांश भागांमध्ये वीज गेली होती.

कोरोना काळात वीजपुरवठा बंद झाल्यामुळे हॉस्पिटल्सवर प्रचंड ताण आला होता. लोकल ट्रेनही बंद पडल्या होत्या.

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि ऊर्जामंत्री डॉ. नितीन राऊत यांनी या घटनेच्या चौकशीचेही आदेश दिले होते.

आता न्यूयॉर्क टाइम्सनं दिलेल्या बातमीनुसार ही घटना चीनकडून नियोजित केल्या गेलेल्या एका सायबर हल्ल्याचा भाग होती. भारतातील पॉवर ग्रिड ठप्प करणं हा या हल्ल्यामागचा उद्देश होता. गलवानमध्ये भारताकडून अधिक तीव्र हालचाल झाली तर संपूर्ण देशात पॉवर कट घडवून आणण्याचीही चीनची योजना होती.

अमेरिकन सायबर फर्म रेकॉर्डेड फ्युचरनं चिनी सायबर हल्ल्याचा खुलासा केला आहे. अर्थात, चीनचे बहुतांश मालवेअर सक्रीय झालेच नसल्याचंही रेकॉर्डेड फ्युचरच्या अभ्यासातून समोर आलं आहे.

रेकॉर्डेड फ्युचरचे चीफ ऑपरेटिंग ऑफिसर स्टुअर्ट सोलोमन यांनी स्पष्ट केलं की चिनी कंपनी रेड इकोनं सायबर हल्ल्याच्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा आधार घेऊन एक डझनहून अधिक पॉवर ग्रिड कंट्रोल करण्याचा प्रयत्न केला होता.

महाराष्ट्र सरकारनं न्यूयॉर्क टाइम्समधील बातमीची दखल घेतली असून गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी सायबर विभागाकडून त्यासंबंधीचा अहवाल मागवला आहे, असं वृत्त एएनआयनं दिलं आहे.

नेमकं काय घडलं होतं?

12 ऑक्टोबर 2020 सकाळीच मुंबई शहरातल्या बहुतेक भागातली वीज गायब झाली होती. 10 वाजून 15 मिनिटांनी वीज पुरवठा बिघाडाच्या या प्रकरणाची नोंद शहराला वीज पुरवठा करणाऱ्या बाँबे इलेक्ट्रिक सप्लाय अँड ट्रान्सपोर्ट या कंपनीने घेतली होती.

तोपर्यंत मुंबई महानगर, पश्चिम आणि मध्य उपनगरं त्याचबरोबर ठाणे, डोंबिवली, कल्याण, भिवंडी या शहरांपर्यंत वीज पुरवठा खंडित झालेला होता आणि त्याचा फटका उपनगरी रेल्वेसेवा, शहरातील अत्यावश्यक सेवा, रस्त्यांवरील सिग्नल यंत्रणेलाही बसला होता.

पुढच्या दोन तासांमध्ये वीज पुरवठा पुन्हा सुरू करण्यात महावितरणला यश आलं. पण, मुंबईसारख्या औद्योगिक राजधानीत घडलेल्या या प्रकारामुळे काही तास...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्यावर्षी 12 ऑक्टोबरला मुंबई आणि उपनगरातला वीजपुरवठा काही तासांसाठी ठप्प झाला होता. ही तांत्रिक समस्या नव्हती, तर चीननं भारतावर केलेला सायबर हल्ला होता, असा दावा  न्यू यॉर्क टाइम्स  या वृत्तपत्रातील एका बातमीत करण्यात आला आहे.


सामग्री: जून महिन्यात केंद्र सरकारनं कृषी क्षेत्रातील सुधारणांसंबंधित 3 अध्यादेश जारी केले होते.  यातल्या एका अध्यादेशाची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी करण्याचे आदेश राज्याच्या पणन संचालनालयानं ऑगस्टमध्ये काढले होते.

पण, गेल्या आठवड्यात केंद्र सरकारनं यासंबंधीची विधेयक संसदेत मांडली आणि तिथं ती मंजूर करण्यात आली. राष्ट्रपतींनी या विधेयकांवर स्वाक्षरी केल्यानं या विधेयकांना कायद्याचं स्वरुप प्राप्त झालं.

त्यानंतर मात्र ही विधेयकं शेतकरीविरोधी असल्याचं सांगून विरोधी पक्षांनी या विधेयकांना विरोध केला आहे.

या विधेयकांची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी होणार नाही, असं महाराष्ट्र काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष आणि महसूल मंत्री बाळासाहेब थोरात यांनी जाहीर केलं.

त्यानंतर महाराष्ट्र सरकारनं आता केंद्र सरकारच्या अध्यादेशाची अंमलबजावणी करण्याच्या परिपत्रकाला स्थगिती दिली आहे.

महाराष्ट्र सरकारचा नवीन निर्णय

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांच्या अध्यक्षतेखाली 30 सप्टेंबर रोजी राज्य मंत्रिमंडळाची बैठक आयोजित करण्यात आली.

या बैठकीत केंद्र सरकारनं संमत केलेल्या कृषीविषयक कायद्यांची महाराष्ट्रात अंमलबजावणी करायची की नाही, यासंदर्भात मंत्रिमंडळ उपसमिती स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

बाळासाहेब पाटील

याविषयी महाराष्ट्राचे सहकार आणि पणन मंत्री बाळासाहेब पाटील यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं, "केंद्र सरकारनं कृषी क्षेत्राशी निगडित तीन कायदे आणले आहेत. यातला एक कायदा (एक देश, एक बाजार) सहकार आणि पणन विभागाशी निगडित आहे. या कायद्याची अंमलबजाणी करण्यासंदर्भात परिपत्रक विभागानं काढलं होतं, त्याला तात्पुरती स्थगिती देण्यात आली आहे. केंद्र सरकारनं आणलेल्या कायद्याचा अभ्यास करण्यासाठी मंत्रिमंडळाची उपसमिती स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. त्यानुसार कायद्यात योग्य ते बदल केले जातील."

मंत्रिमंडळाच्या उपसमितीत कोण कोण असेल आणि तिची कार्यकक्षा काय असेल, याविषयी 12 ऑक्टोबरला निर्णय घेण्यात येईल, असंही पाटील यांनी सांगितलं.

कायदा काय सांगतो?

शेती हा राज्य सरकारच्या अखत्यारितला विषय असल्यानं केंद्र सरकार कृषी क्षेत्राशी संबंधित नवीन कायदे राज्यावर लादू शकत नाही, अशीही चर्चा सध्या ऐकायला मिळत आहे. याविषयी कृषी मंत्री नरेंद्र सिंग तोमर यांनी ट्वीट करून केंद्र सरकारची भूमिका स्पष्ट केली आहे.

त्यांनी म्हटलं, "भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या परिशिष्टात या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

केंद्र सरकारच्या कृषी (पणन) अध्यादेशाची राज्यात अंमलबजावणी करणाऱ्या परिपत्रकाला राज्य सरकारनं तात्पुरती स्थगिती दिली आहे.