सामग्री: 'यूथ फॉर इक्वॅलिटी' नावाच्या एका संघटनेनं यासंदर्भातली याचिका दाखल केली आहे. त्यांचा दावा आहे, की संसदेनं केलेली घटनादुरुस्ती म्हणजे संविधानाच्या मूळ गाभ्याचं उल्लंघन आहे.

'यूथ फॉर इक्वॅलिटी'ने आपल्या याचिकेवर तातडीने सुनावणी करण्याची मागणी केली आहे. तसंच आर्थिक आधारावर नोकरी आणि शिक्षणात मिळणाऱ्या आरक्षणासाठी केलेल्या घटनादुरुस्तीला स्थगिती देण्याची मागणी केली आहे.

पुढच्या आठवड्यात सुप्रीम कोर्टात याचिकेवर सुनावणी होण्याची शक्यता आहे.

याचिकेत असा दावा करण्यात आलाय की, "इंदिरा साहनी केसमध्ये नऊ न्यायमूर्तींच्या खंडपीठाने आर्थिक मागासलेपण आरक्षणाचा आधार होऊ शकत नाही, असा निर्णय़ दिला होता. मात्र कालची घटनादुरुस्ती त्याच संवैधानिक मापदंडाचं उल्लंघन करत आहे. त्यामुळे कालची घटनादुरुस्ती निराधार आहे."

आर्थिकदृष्ट्या मागासांना नोकरीत आणि शिक्षणात 10 टक्के आरक्षण देण्यासाठी घटनेत 124 वी दुरुस्ती करण्यात आली आहे. मंगळवारी लोकसभेत तर बुधवारी राज्यसभेत हे घटनादुरुस्ती विधेयक पारीत करण्यात आलं.

राज्यसभेत या विधेयकाच्या बाजूने 165 मतं पडली. तर 7 सदस्यांनी विरोधात मतदान केलं. तर लोकसभेत 323 सदस्यांनी विधेयकाच्या बाजूने तर 3 सदस्यांनी विरोधात मतदान केलं.

राज्यसभेत विधेयकात दुरुस्ती करण्याचे प्रस्ताव इतर सदस्यांनी मांडले होते. मात्र ते फेटाळण्यात आले. त्यामुळे सरकारने ज्या स्वरुपात हे विधेयक आणलं होतं, त्याच स्वरुपात ते पारीत झालं.

विधेयक पारीत झाल्यानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी हा क्षण ऐतिहासिक असल्याचं म्हटलं आहे. त्यांनी म्हटलं की, "124 वं घटनादुरुस्ती विधेयक लोकसभेत पारीत होणं हा देशासाठी एक ऐतिहासिक क्षण आहे. समाजातील सर्व घटकांना न्याय देण्यासाठी हा एक प्रभावी उपाय ठरु शकेल."

तसंच सरकार 'सबका साथ, सबका विकास' या आपल्या घोषणेसाठी कटिबद्ध आहे. तसंच सर्व जाती, धर्म, पंथातील गरीबांना सन्मानाने जीवन जगण्याचा अधिकार आणि संधी देण्याचा आमचा प्रयत्न आहे.

दुसरीकडे काँग्रेस पक्षाने या विधेयकाला पाठिंबा दिला, पण हा अतिशय घाईघाईत घेतलेला निर्णय असल्याचं म्हटलं.

काँग्रेस खासदार के.व्ही.थॉमस यांनी म्हटलं "सरकारने देशातल्या तरुणांना नोकऱ्या देण्याचं आश्वासन दिलं होतं. पण 5 वर्ष संपत आली तरीसुद्धा अजूनही बेरोजगारीचा प्रश्न कायम आहे. रोजगार वाढवण्यासाठी सरकारने काहीच केलं नाही. जर नोकरीच्या संधीच उपलब्ध नाहीत,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आर्थिकदृष्ट्या मागास सवर्णांना 10 टक्के आरक्षण देण्यासाठी भारतीय संसदेनं केलेल्या 124 व्या घटनादुरुस्तीला सुप्रीम कोर्टात आव्हान देण्यात आलं आहे.


सामग्री: 'यूनियन टेरेटरी'

एवढं उत्तर देऊन सहा वर्षांचा तो चिमुकला पळत सुटला.

लडाखवासियांसाठी केंद्रशासित प्रदेशाची मागणी जुनी आहे. त्यामुळे मूळ अर्थ समजण्यासाठी इथल्या स्थानिकांना नागरिकांना नागरिकशास्त्राच्या पुस्तकांवर अवलंबून राहावं लागलं नाही.

पाच ऑगस्टला भारत सरकारने कलम 370 मधील महत्त्वाच्या तरतुदी हटवल्या आणि लडाखला जम्मू-काश्मीरपासून वेगळं करत केंद्रशासित प्रदेश करण्याचा निर्णय घेतला.

लेहमध्ये आनंदाचं वातावरण

बौद्धबहुल लोकसंख्या असणाऱ्या लेहमधील नागरिकांची पहिली प्रतिक्रिया निर्णयाचं स्वागत करणारीच दिसली. इथल्या बाजारांमध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदीचं अभिनंदन करणारे बॅनरही लावण्यात आले होते.

देहचिन या लेहच्या मुख्य बाजारात भाजी विकतात. त्यांचं शेतही बाजारापासून अवघ्या 10 ते 15 मिनिटांच्या अंतरावर आहे. लडाख केंद्रशासित प्रदेश झाल्याने आपलं आयुष्य बदलेल, असं त्यांना वाटलं नव्हत. मात्र, त्या सांगतात, या निर्णयामुळे कुटुंब आणि जवळचे सर्वच लोक अत्यंत आनंदात आहेत.

तोडक्या-मोडक्या हिंदीत त्या सांगतात, "पहले हम लोग जम्मू-कश्मीर के नीचे बैठता था. अब अपनी मर्ज़ी का हो गया."

काश्मिरींच्या भेदभावापासून मुक्तीची भावना

लडाखची 'काश्मिरींच्या खाली बसण्याची' भावना इथल्या अनेक लोकांकडून ऐकायला मिळते आणि हा त्यांच्या संस्कृतीच्या अस्तित्वाबद्दल भावनिक मुद्दा असल्याचं सांगतात.

काश्मिरी संस्कृती, तेथील नेते आणि त्यांच्या राजकीय प्राधान्यक्रमाचा कधीच लडाख आणि विशेषत: लेहशी काहीच संबंध नव्हता, असे इथले लोक मानतात. त्यामुळे त्यांच्या आनंदाला एवढंच कारण पुरेसं आहे की, त्यांना काश्मिरी नेत्यांच्या नेतृत्त्वापासून सुटका मिळालीय.

किरगिस्तानमधील भारताचे माजी राजदूत, लेखक आणि राजकीय विश्लेषक पी. स्तोबदान लेहमधील रहिवाशी आहेत आणि केंद्रशासित प्रदेशाच्या मुद्यावर ते लेखनही करतात. लेह-लडाख जम्मू-काश्मीरमध्ये असणं म्हणजे गुलामी आहे, असं लोक याकडे पाहायचे, असं ते सांगतात.

पी. स्तोबदान पुढे म्हणतात, "जम्मू-काश्मीरची साठ टक्के जमीन लडाखमध्ये आहे. मात्र, काश्मी खोऱ्यातील 15 टक्के लोक लडाखचं वर्तमान आणि भविष्य ठरवतात. शेख अब्दुल्ला असो वा इतर कुणी, ते कधीच लडाखच्या नागरिकांचे नव्हते. ना कुठलं रक्ताचं नातं होतं, ना आत्मियतेचं संबंध. मात्र, प्रत्येक व्यासपीठावर ते आमचं नेतृत्त्व करायचे. हा एकप्रकारचा अन्यायच होता. इथल्या लोकांसाठीहे सारं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'यूटी का मतलब क्या होता है?'


सामग्री: 'राया अँड द लास्ट ड्रॅगन' या अॅनिमेशनपटातील राया ही नायिका. आपल्या प्रांतामध्ये सर्व प्रवास करून लोकांना एकत्र आणणारी आणि या प्रवासादरम्यान जगाला वाचवण्याचा प्रयत्न करणारी ही नायिका आहे.

मानवतेच्या संरक्षणाची जबाबदारी तिच्या खांद्यावर आहे, पण त्यापलीकडे आणखीही एक जबाबदारी ती वागवताना दिसते. आग्नेय आशियामध्ये 11 देश आहेत आणि इथली लोकसंख्या 67 कोटी 30 लाख इतकी आहे.

या प्रदेशात कित्येक डझन, किंबहुना शेकड्याने विभिन्न संस्कृती आहेत. या पार्श्वभूमीवर आग्नेय आशियाई अस्मिता अशी नक्की काही ओळख सांगता येते का? आणि डिझ्नेची नवीन नायिका या अस्मितेचं मूर्त रूप मानता येईल का? असे काही प्रश्न उपस्थित होता.

सिलाट आणि सालाकोट

या चित्रपटाचं कथानक कुमन्द्रा या प्रदेशात घडतं- पाच जमातींचा हा एक काल्पनिक प्रदेश दाखवलेला आहे. यातील प्रत्येक जमातीची स्वतःची वेगळी संस्कृती असते. या संस्कृती वास्तवातील आग्नेय आशियामधल्या विभिन्न ठिकाणांवरून प्रेरणा घेऊन रंगवलेल्या आहेत.

या चित्रपटाचे दिग्दर्शक डॉन हॉल बीबीसीशी बोलताना म्हणाले की, या चित्रपटाचं चित्रीकरण करण्यापूर्वी चित्रपटाशी निगडीत विविध मंडळी आग्नेय आशियाचा प्रवास करू आली.

याचं कथानक आजच्या काळात घडत नाही, किंबहुना हजारो वर्षांपूर्वी हा प्रदेश कसा दिसत असेल, याची कल्पना करून चित्रपटातील प्रदेश रंगवला आहे.

आग्नेय आशियाचे संदर्भ चित्रपटात विविध ठिकाणी विखुरल्याचं स्पष्टपणे दिसतं.

राया घालते ती टोपी फिलिपिन्समधल्या पारंपरिक 'सालाकोट' या हॅटसदृश टोपीसारखी आहे.

तिचा घनिष्ठ सहकारी आणि तिचं वाहन यांचं नामकरण टुक टुक असं करण्यात आलं आहे- आग्नेय आशियातील रिक्शा या लोकप्रिय वाहनाचा हा संदर्भ आहे.

रायाचं लढण्याचं तंत्र सिलाटपासून प्रेरित आहे- मलेशिया व इंडोनेशियामधील सिलाट हा पारंपरिक मार्शल आर्टचा प्रकार आहे.

निर्माते उस्नात श्युरर म्हणाले, "आम्ही तिथल्या सामायिक अंतःस्थ संकल्पनांचा विचार केला... सामुदायिक भावना आणि एकत्र काम करणं, ही सर्वांत महत्त्वाची संकल्पना आहे, असं आम्हाला वाटलं."

आग्नेय आशियाई अस्मिता म्हणजे काय?

या चित्रपटामध्ये आग्नेय आशियाई प्रांतातील विभिन्न संस्कृतींमधून काही तुरळक संदर्भ सोयीने उचलून एका चित्रपटात कोंबण्यात आले आहेत, अशी तक्रार इंटरनेटवर केली जाते आहे.

पण मलेशियात जन्मलेल्या व या चित्रपटाच्या सह-पटकथालेखिका अॅडेली लिम म्हणतात की, हा चित्रपट...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

डिस्नेच्या अॅनिमेशनपटातील पहिली आग्नेय आशियाई नायिका गुरुवारी (4 मार्च)  पडद्यावर अवतरली. पण हे घडायला तब्बल 90 वर्षं लागली आहेत.


सामग्री: 'रिमोट कंट्रोल' स्वतःकडे ठेवून सरकार चालविणाऱ्या ठाकरे घराण्यातील उद्धव ठाकरे हे पहिलेच मुख्यमंत्री असतील.

शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंच्या निधनानंतर उद्धव ठाकरे शिवसेना कशी सांभाळणार हा प्रश्न उपस्थित होत होता. पण उद्धव यांनी 2014 मध्ये झालेल्या विधानसभा निवडणुकीत भाजपपासून वेगळं लढूनही शिवसेनेला स्वबळावर 63 जागा जिंकून दिल्या होत्या. भाजपसोबत सत्तेत राहताना उद्धव यांनी बाळासाहेब ठाकरेंनंतरही शिवसेना सांभाळली आणि वाढवलीही.

पण हा लेख त्यांच्या राजकीय वाटचालीची चर्चा करण्याविषयी नाहीये. उद्धव ठाकरेंविषयी जाणून घेऊयात त्या 9 गोष्टी ज्या तुम्हाला कदाचित माहीत नसतील.

1. दारूची चवही सहन न होणारा नेता

फार कमी जणांना माहीत असेल की उद्धव ठाकरेंना दारूची चवही सहन होत नाही. याविषयी बोलताना 'द कझिन्स ठाकरे' या पुस्तकाचे लेखक धवल कुलकर्णी सांगतात, "1990 च्या दशकातली गोष्ट असेल, सामनाच्या वर्धापन दिनाची पार्टी होती. अनेक मान्यवर जमले होते. लोकांनी आग्रह केला म्हणून उद्धव ठाकरेंनी शॅम्पेनचा एक घोट घेतला. तिथे उपस्थित असणारे लोक सांगतात की त्यानंतर त्यांना प्रचंड ठसका लागला. त्यांना दारूची चव अजिबात सहन झाली नाही."

उद्धव ठाकरे आजही निर्व्यसनी आहेत.

2. घरातला श्रावणबाळ

उद्धव ठाकरेंच्या आत्या त्यांना लहानपणी श्रावणबाळ म्हणायच्या. त्याचं कारणही तसंच आहे. उद्धव ठाकरेंचा स्वभाव लहानपणापासून अतिशय शांत आहे. ते फारसे चिडत नाहीत. लहानपणी त्यांचं टोपणनाव डिंगा असं होतं. पण राज ठाकरेंची मोठी बहीण जयवंती त्यांना दादू म्हणायला लागल्या. म्हणून राज ठाकरेही त्यांना दादू म्हणायचे. पण त्यांची इतर भावंड मात्र त्यांना डिंगूदादा असं म्हणत.

3. राज ठाकरेंच्या बहिणीने जमवलं उद्धव ठाकरेंचं लग्न

जयवंती यांनी उद्धव ठाकरेंचं रश्मी ठाकरे (तेव्हाच्या पाटकर) यांच्याशी लग्न व्हावं म्हणून पुढाकार घेतला होता. रश्मी पाटकर आणि जयवंती ठाकरे या मैत्रिणी होत्या. "जयवंती यांनी सुचवलं होतं की ही मुलगी 'दादू' साठी साजेशी ठरेल," धवल सांगतात.

4. बॅडमिंटन तसंच क्रिकेटपटू

1996-1997ची गोष्ट. राज ठाकरेंनी बॅडमिंटन शिकायचं ठरवलं. त्यासाठी ते दादरला सरावासाठी जाऊ लागले. त्यानंतर त्यांनी 'दादू'ला म्हणजेच उद्धव ठाकरेंना खेळायला बोलावलं. पण एकदा खेळता खेळता उद्धव ठाकरे पडले. तेव्हा राज आणि त्यांचे काही मित्र उद्धव ठाकरे यांच्याकडे बघून हसू लागले....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे आता राज्याचे मुख्यमंत्री होतील. आज ते शिवाजी पार्क इथे मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतील.


सामग्री: 'रॉ' या भारताच्या गुप्तचर संस्थेच्या कार्यालयाच्या प्रवेशद्वाराजवळ ऑफिस संपल्यानंतर घरी जाणाऱ्यांची मोठी रांग लागली होती. कारण विचारल्यावर कळलं की, घरी जाणाऱ्या प्रत्येक कर्मचाऱ्याच्या ब्रिफकेसची तपासणी सुरू आहे.

'रॉ'च्या 35 वर्षांच्या इतिहासात असं यापूर्वी कधीच घडलं नव्हतं. संरक्षण खात्याशी संबंधित संस्था आणि सैन्य मुख्यालयात एक-दोन महिन्यांमधून एखादवेळी अशी झाडाझडती व्हायची.

मात्र, ही झाडाझडती कोणत्याही एका व्यक्तीला लक्ष करून घेण्यात आलेली नाही, असं पुढच्याच साप्ताहिक बैठकीत 'रॉ' प्रमुख सी. डी. सहाय यांनी स्पष्ट केलं.

या कारवाईचा उद्देश केवळ रॉची सुरक्षा व्यवस्था अधिक बळकट करणे, एवढाच होता. या बैठकीला 'रॉ'चे संयुक्त सचिव रबिंदर सिंहदेखील हजर होते.

मात्र, ते भलतेच चिडले होते. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी वागण्याची ही पद्धत नाही, असं जोरजोरात ओरडतच ते बाहेर आले.

खरंतर रबिंदर सिंह यांच्यासाठीच ही संपूर्ण कवायत करण्यात आल्याचं 'रॉ - अ हिस्ट्री ऑफ इंडियाज कॉवर्ट ऑपरेशन्स' या नुकत्याच प्रकाशित करण्यात आलेल्या पुस्तकाचे लेखक यतिश यादव सांगतात.

त्या दिवशी त्यांच्या ड्रायव्हरकडून त्यांना कळलं होतं क, गेटवरच सर्वांच्या ब्रिफकेसची तपासणी सुरू आहे. जेव्हा रबिंदर सिंह यांची ब्रिफकेस उघडण्यात आली तेव्हा त्यात काहीच आक्षेपार्ह आढळलं नव्हतं.

रबिंदर सिंह यांच्यावर 'रॉ'ची पाळत

रबिंदर सिंह गेल्या अनेक वर्षांपासून सीआयए (सेंट्रल इंटेलिजन्स एजेंसी) या अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणेसाठी डबल एजेंट म्हणून काम करत होते. ते भारताची गुप्त माहिती अमेरिकेपर्यंत पोहोचवायचे.

मात्र, 'रॉ'ची काउंटर इंटेलिजंस युनिट त्यांच्यावर गेल्या अनेक महिन्यांपासून पाळत ठेवून असल्याची त्यांना अजिबात खबर नव्हती. त्यांच्या घरासमोर फळं विकणारी, दाढी असलेली प्रौढ व्यक्ती 'रॉ' एजेंट आहे, याची त्यांना जराही कल्पना नव्हती. इतकंच नाही तर त्यांचा ड्रायव्हरचं त्यांची सर्व खबर संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवत होता.

रबिंदर सिंह अमृतसरमधल्या एका जमीनदार कुटुंबातले होते.

ते जाट शिख समाजाचे होते. पण, त्यांनी आपले केस कापले होते. भारतीय सैन्यात अधिकारी पदावर त्यांची नियुक्ती झाली होती. सैन्यात असतानाच त्यांनी 'ऑपरेशन ब्लू स्टार'मध्ये भाग घेतला होता. यानंतर काही काळातच त्यांना 'रॉ'मध्ये प्रतिनियुक्तीवर पाठवण्यात आलं होतं.

'रॉ'मध्ये काम केलेले निवृत्त मेजर जनरल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एप्रिल 2004 मधली घटना...


सामग्री: 'रोखठोक' या सदरात त्यांनी 'तोकड्या तलवारीची लढाई!' हा लेख लिहिला आहे. यात त्यांनी 22 नोव्हेंबर 2019 ला नेहरू सेंटर येथे पार पडलेल्या तीन पक्षांच्या बैठकीतून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार संतापून निघून गेले होते असा खुलासा केला आहे.

सरकार तीन पक्षांचे आहे त्यात नाराजी आहे, असंही संजय राऊत यांनी कबूल केले आहे. तरीही सरकार टिकेल असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला.

अटल बिहारी वायपेयी यांनी 33 भिन्न विचारांच्या पक्षांचे एनडीए सरकार चालवले. यात ममता बॅनर्जी आणि जयललितांचाही समावेश होता. ते सरकार कुणालाही अनैसर्गिक वाटले नाही असं म्हणत संजय राऊत यांनी विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांना प्रत्युत्तर दिले.

संजय राऊत यांनी नेमका काय गौप्यस्फोट केला आहे? नेहरू सेंटरच्या बैठकीत राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार का संतापले? काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसमधला वर्षभरापूर्वीचा वाद संजय राऊत यांनी आता का उकरून काढत आहेत? अशा अनेक प्रश्नांचा आढावा आपण या लेखात घेणार आहोत.

संजय राऊत नेमके काय म्हणाले?

'तोकड्या तलवारीची लढाई!' या लेखात 'नेहरू सेंटरमधील ठिणगी' या मथळ्याखाली संजय राऊत म्हणाले, "सरकार स्थापन होईल असा विश्वास जसा काँग्रेसला नव्हता तसेच शिवसेनेच्या नवनियुक्त आमदारांनाही नव्हता. 17 नोव्हेंबरपर्यंत काँग्रेसचा स्पष्ट होकार आला नव्हता. मला जेव्हा पत्रकारांनी विचारले, 'तुमच्याकडे किती आमदारांचे पाठबळ आहे?' तेव्हा आमचा आकडा 170 आहे असे मी सांगितले. त्या 170 आकड्याची खिल्ली उडवण्यात आली."

22 नोव्हेंबर 2019 रोजी वरळी येथील नेहरू सेंटरमध्ये शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या महत्त्वाच्या नेत्यांची बैठक झाली. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार, मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे, संजय राऊत, काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते मल्लिकार्जुन खरगे, माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण, उपमुख्यमंत्री अजित पवार असे काही नेते त्याठिकाणी उपस्थिती होते.

यासंदर्भात बोलताना संजय राऊत म्हणाले, "आघाडीसाठी काँग्रेसकडून अहमद पटेलांसारखे नेते सकारात्मक होते. पण मल्लिकार्जुन खरगे, पृथ्वीराज चव्हाण यांचे लक्ष सत्तेच्या वाटणीत राष्ट्रवादीला काय मिळत आहे यावरच होते. नेहरू सेंटरमधील 22 नोव्हेंबरच्या वाटाघाटीत मल्लिकार्जुन खरगे यांच्या एका वक्तव्याने ठिणगी पडली."

"विधानसभेचे अध्यक्षपद कोणाकडे?

विधानसभेचे अध्यक्षपद...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाविकास आघाडी सरकारच्या वर्षपूर्तीनिमित्त शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी शिवसेनेचे मुखपत्र 'सामना'मधून वर्षभरापूर्वी सत्ता स्थापनेवेळी घडलेल्या, मात्र समोर न आलेल्या काही मोठ्या घडामोडी सर्वांसमोर आणल्या आहेत.


सामग्री: 'लॅन्सेट' नावाच्या मेडिकल जर्नलमध्ये हे नवीन संशोधन प्रसिद्ध झालं आहे. यात अनेक वर्ष शरीरात 'बॅड कोलेस्टेरॉल' साठलं तर त्याचे शरीरावर काय परिणाम होतात याबद्दल सखोल चर्चा झाली आहे.

कोलेस्टेरॉल कमी करण्यासाठी डाएट आणि औषधांनी जितक्या कमी वयात प्रयत्न सुरू होतील तितकं चांगलं असं या अभ्यासात म्हटलं आहे.

कोलेस्टेरॉल म्हणजे काय?

कोलेस्टेरॉल म्हणजे एक प्रकारची चरबी, जी काही अन्नपदार्थांमध्येही असते आणि आपल्या यकृतात तयार होते.

इस्ट्रोजेन, टेस्टोस्टेरॉन असे हार्मोन्स तसंच व्हिटॅमिन-डी तयार करण्यासाठी या कोलेस्टेरॉलची गरज भासते.

कोलेस्टेरॉलचे दोन प्रकार आहेत.

अभ्यासकांचे निष्कर्ष

अभ्यासकांनी 19 देशांमधल्या 4 लाखाहून अधिक माणसांचा अभ्यास केला. या अभ्यासात त्यांच्या असं लक्षात आलं, की कमी वयात ज्या लोकांचं बॅड कोलेस्टेरॉल जास्त असतं त्यांना चाळीशीनंतर हृदयविकारचा अधिक धोका असतो.

पस्तीस किंवा त्यापेक्षा जास्त वय असणाऱ्या लोकांचं लिंग, वय, त्यांच्या शरीरात असणाऱ्या बॅड कोलेस्टेरॉलची पातळी, डायबेटिस, ब्लड प्रेशर, वजन, उंची आणि धूम्रपानाचं व्यसन या गोष्टींचा अभ्यास करून त्यांना कधी हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो याचा अंदाज संशोधकांनी वर्तवला.

या अभ्यासाचे सह-लेखक तसंच युनिव्हर्सिटी हार्ट सेंटर, हॅम्बर्ग इथले प्रोफेसर स्टेफान ब्लँकेनबर्ग यांनी म्हटलं, "सध्या ज्या प्रकारे कोलेस्टेरॉलची पातळी मोजली जाते त्यानुसार त्या व्यक्तीला जास्तीत जास्त पुढच्या 10 वर्षात हृदयविकाराचा धोका आहे की नाही त्याचा अंदाज येतो. पण त्या व्यक्तीच्या प्रकृतीनुसार तसंच तिची जीवनशैली, सवयी आणि कोलेस्टेरॉलच्या पातळीमुळे तिला संपूर्ण आयुष्यात हृदयविकाराचा धोका आहे की नाही हे लक्षात येत नाही, खासकरून तरूणांच्या बाबतीत."

युकेमध्ये दरवर्षी 80 लाख लोक कोलेस्टेरॉल कमी करण्याची औषधं घेतात.

एका आकडेवारीनुसार दर 50 पैकी 1 व्यक्ती जी कोलेस्टेरॉल कमी करण्याची औषधं घेते, तिला हृदयविकाराचा झटका येण्याची शक्यता कमी असते.

सदृढ जीवनशैली, व्यायाम आणि आरोग्यदायी आहार यामुळेही कोलेस्टेरॉल कमी होतं.

तिशीतल्या लोकांनी कोलेस्टेरॉल कमी करण्याची औषधं घ्यावीत का?

अगदीच तशी आवश्यकता नसेल तर नाही. अभ्यासकांनी कोणत्याही प्रौढ व्यक्तीने हाय कोलेस्टेरॉलसाठी गोळ्या घ्याव्यात, असं थेटपणे सांगितलेलं नाही.

प्रोफेसर ब्लँकेनबर्ग यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लोकांनी आपल्या कोलेस्टेरॉलची पातळी पंचविशीतच तपासावी, असं संशोधकांचं म्हणणं आहे. याचं कारण म्हणजे कोलेस्टेरॉल वाढलं नसलं तरी पंचविशीत त्याची जी पातळी असेल त्यावरूनच भविष्यात हृदयविकाराचा किती धोका आहे ते कळू शकतं.


सामग्री: 'लोकमत'च्या बातमीनुसार, खड्डेमुक्तीच्या अभियानाचा आढावा घेण्यासाठी चंद्रकांत पाटील प्रत्येक जिल्ह्यात बांधकाम विभागाच्या अधिकाऱ्यांच्या बैठका घेत आहेत.

गुरुवारी तशीच एक बैठक जळगाव जिल्ह्यात झाली. शाखा इंजिनिअरपासून तर सुपरिटेंडंट इंजिनिअर दर्जाचे अधिकारी या बैठकीला उपस्थित होते.

खड्डेमुक्त अभियान वेगानं मार्गी लावण्यासोबतच टीका टाळण्यासाठी चार युक्तीच्या गोष्टीही पाटील यांनी या बैठकीत अधिकाऱ्यांना सांगितल्या.

ते म्हणाले, खड्डे बुजवण्यासाठी मशीन घेतलं आहे. त्याला नियमित कामापेक्षा दुप्पट डांबर लागतं. अतिरिक्त डांबर वापरल्यावरून टीका होऊ शकते.

त्यामुळे डांबराचा निम्मा खर्च अदृश्य करा आणि जो खर्च सर्वसाधारण तंत्राला लागतो, तेवढाच पेपरवर घ्या, असा कानमंत्र त्यांनी दिल्याचं 'लोकमत'नं म्हटलं आहे.

रस्त्यांच्या बांधकामासंदर्भात सरकारी निर्णयांमध्ये सतत बदल होत आहेत. त्यामुळे येणाऱ्या अडचणी काही अधिकाऱ्यांनी पाटील यांच्या निदर्शनास आणून दिल्या. त्यावरही त्यांनी 'बौद्धिक' घेतलं.

शिवसेनेचं 'जय गुजरात'

शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस हे राज्यातील दोन मुख्य पक्ष शेजारील गुजरातमध्ये आपलं नशिब आजमवणार असल्याची बातमी 'लोकसत्ता'नं दिली आहे.

भाजपवर कुरघोडी करण्याकरता शिवसेनेनं 'जय गुजरात'चा नारा देत ५० पेक्षा अधिक जागा लढविण्याचा निर्णय जाहीर केला आहे.

शिवसेनेचा 'जय गुजरात'चा नारा

तर, गुजरातमध्ये काँग्रेसबरोबर आघाडी करण्याची तयारी असून, चर्चा सुरू असल्याचं प्रफुल्ल पटेल यांनी अलीकडेच जाहीर केलं.

गुजरातमध्ये शिवसेनेची ताकद नगण्य असली तरी विधानसभा निवडणुकीच्या रिंगणात शिवसेना उतरणार आहे.

पक्षानं इच्छुकांच्या मुलाखती अहमदाबादमध्ये सुरू केल्या आहेत. पक्षाचे खासदार अनिल देसाई आणि हेमराज शहा हे निवडणुकीचे सारं नियोजन करीत आहेत.

गुजरातमध्ये शिवसेनेची चांगली ताकद असून, भाजप आणि काँग्रेसला पर्याय म्हणून शिवसेना महत्त्वाची भूमिका बजावेल, असा दावाही खासदार देसाई यांनी केला.

कोण होणार गुजरातचा मुख्यमंत्री?

एबीपी न्यूज-सीएसडीएस-लोकनीतीनं घेतलेल्या ओपिनियन पोलमध्ये भाजपाला 113 ते 121 तर काँग्रेसला 58 ते 64 जागा मिळण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला होता.

'एबीपी माझा'नं याची बातमी दिली आहे. हा सर्व्हे 26 ऑक्टोबर 1 नोव्हेंबरदरम्यान गुजरातमधील 50 विधानसभा मतदारसंघांमध्ये करण्यात आला होता.

ओपिनियन पोलमध्ये भाजपाला 113 ते 121...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राज्यातील रस्ते १५ डिसेंबरपर्यंत खड्डेमुक्त करण्यासाठी अतिरिक्त डांबर लागणार आहे. मात्र डांबराचा अर्धाच खर्च कागदावर दाखवा आणि चांगल्या बातम्यांसाठी पत्रकारांना 'मॅनेज' करा, असा अजब सल्ला सार्वजनिक बांधकाम मंत्री चंद्रकांत पाटील यांनी दिल्यानं अधिकारी आश्चर्यचकित झाले!


सामग्री: 'वंचित बहुजन आघाडीच्या नेतृत्वाबद्दल आपल्याला आदर आहे. मात्र, आपण आता वंचित बहुजन आघाडीचं काम थांबवत आहोत,' असं पडळकर यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

लोकसभा निवडणुकीवेळी गोपीचंद पडळकरांनी भाजपमधून वंचित बहुजन आघाडीत प्रवेश केला. त्यांनी सांगलीमधून वंचितच्या तिकीटावर लोकसभेची निवडणूकही लढवली होती. चुरशीच्या झालेल्या या लढतीत पडळकर यांना तीन लाखांहून अधिक मते मिळाली होती.

राज्यात वंचितच्या उमेदवारांना मिळालेल्या मतांमध्ये पडळकर यांना पहिल्या क्रमांकाची मते मिळाली होती. वंचित बहुजन आघाडीला सोडत असताना पडळकर यांनी भाजप सरकारच्या कामावर समाधानी असल्याचं सांगितलं.

पडळकर यांनी म्हटलं, "धनगर आरक्षणाबाबत सरकारने प्रतिज्ञापत्र दाखल केलेलं आहे. आरक्षणाचा विषय कोर्टात आहे. त्यामुळे धनगर आरक्षणाला सरकारचं पाठबळ आहे. सरकारने समाजासाठी एक हजार कोटी दिले आहेत. 22 आदिवासी योजना सुरू केल्या आहेत. त्यामुळे भाजप सरकार धनगर समाजासाठी चांगलं काम करत असल्याची लोकांची भावना आहे आणि ती खरी आहे,"

लोकसभा निवडणुकीच्या प्रचारादरम्यान भाजपवर टीका करणारे पडळकर आता भाजपमध्ये जाण्याची चर्चा सुरू आहे. याबद्दल विचारलं असता पडळकर यांनी म्हटलं, "अजून माझी देवेंद्र  फडणवीस यांच्यासोबत चर्चा झाली नाही. पण ही चर्चा झाल्यानंतर माध्यमांना कळवू."

भाजपमध्ये प्रवेश करणार?

धनगर आरक्षणाच्या मुद्द्यावरून झालेल्या आंदोलनात पडळकर हे सध्या राज्यातला सेना-भाजपाच्या सरकारमध्ये मंत्री असणाऱ्या महादेव जानकर यांच्यासोबत आघाडीवर होते. जानकरांच्या राष्ट्रीय समाज पक्षातही ते होते. त्यानंतर ते भाजपमध्ये गेले.

आटपाडी-खानापूर परिसरात काम करताना सांगली जिल्ह्यातला भाजपचा चेहरा आणि धनगर आरक्षणाचे समर्थक म्हणूनही ते पुढे आले. पण त्यानंतर भाजपचे सांगलीचे खासदार असलेले संजयकाका पाटील यांच्यासोबतचे त्यांचे वाद जास्त गाजले.

धनगर आरक्षणाच्या मुद्द्यावर आणि आश्वासनावर भाजप सरकारनं फसवणूक केली, या मुद्द्यावर बाहेर पडून पडळकर वंचित बहुजन आघाडीत गेले होते.

लोकसभा निवडणुकीवेळी बीबीसी मराठीला दिलेल्या मुलाखतीत पडळकर यांनी भाजप सरकारच्या आरक्षणाच्या भूमिकेवर टीका केली होती. त्यावेळी त्यांनी म्हटलं होतं, "आम्ही आंदोलन उभं केलं. पण आरक्षणाच्या मुद्द्यावर सरकार चालढकल करतंय हे लक्षात आलं. मग आम्ही बाहेर पडलो"

कोण आहेत गोपीचंद पडळकर?

गोपीचंद पडळकर हे दुष्काळी भागातल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विधानसभा निवडणुकीच्या तोंडावर धनगर नेते आणि वंचित बहुजन आघाडीचे महासचिव गोपीचंद पडळकर यांनी पक्षाचा राजीनामा दिला आहे.


सामग्री: 'वागले की दुनिया' या मालिकेनं लोकप्रियतेचा नवा इतिहास रचला होता.

कुंदर शाह यांची वागले की दुनिया ही मालिका दूरदर्शनवर प्रचंड गाजली होती. त्यामध्ये भारती आचरेकरांनी साकारलेली राधिका वागळे आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहे.

कुंदन शाह यांनी दिग्दर्शित केलेला शेवटचा चित्रपट 'पी से पीएम तक' हा ठरला. भरत जाधव यांनी या चित्रपटात महत्त्वाची भूमिका केली होती.

भारती आचरेकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना कुंदन शाह यांच्या आठवणी सांगितल्या. वागले की दुनिया एवढी लोकप्रिय होऊ शकली कारण त्यामागे कुंदन शाह यांची साधेपणाची शैली होती, असं त्या म्हणाल्या.

'वागले की दुनिया'च्या वेळच्या आठवणी भारती आचरेकर यांच्या शब्दांत...

...आणि वागले की दुनियाची भट्टी जमली

"वागले की दुनिया' या मालिकेला पुढच्या वर्षी 30 वर्षं होतील. अजूनही मला देशभरातले प्रेक्षक 'राधिका वागले' म्हणून ओळखतात. कुंदन शाह यांच्या या मालिकेचे फक्त 19 एपिसोड झाले होते आणि तरीही एवढी लोकप्रियता मिळाली होती. आजच्या पिढीला हे लोकप्रियतेचं गणित उलगडणारच नाही.

चित्रपट दिग्दर्शक कुंदन शाह

कुंदन शाह यांचं वैशिष्ट्य त्यांच्या सादरीकरणाच्या साधेपणात होतं आणि तेच लोकांना भावलं. त्यांच्या चित्रपट आणि मालिकांमधली पात्र लोकांना आपली वाटली. ती खरी वाटली, हे त्यांच्या दिग्दर्शनाचं कौशल्य होतं.

मराठी नाटकांवर प्रेम

कुंदन शाह सच्चा कलाकार होता. ते तसे इंट्रोव्हर्ट होते. पण त्यांचं निरीक्षण अगदी बारिक असे. त्यांचं रंगभूमीच्या कलाकारांवरही प्रेम होतं. ते नेहमी मराठी नाटकं बघायला येत असत. मराठीही चांगलं बोलायचे ते.

'वागले की दुनिया'ची भट्टी जमली याची अनेक कारणं आहेत.  आर. के. लक्ष्मण यांची लेखणी, कुंदन शाह यांचं दिग्दर्शन आणि दुर्गा खोटेंचं प्रॉडक्शन अशी विलक्षण टीम होती. वागले की दुनिया करायची ठरवल्यावर अंजन श्रीवास्तवचं नाव वागळे म्हणून निश्चित झालं, पायलट एपिसोडही झाला आणि मग मला कुंदनजींनी काँटॅक्ट केला. पायलट एपिसोडमध्ये मी नव्हतेच.

वेगळी शैली

कुंदनजींना राधिका वागळे ही अगदी साधी- सरळ गृहिणी अपेक्षित होती. त्यांची दिग्दर्शनाची शैली वेगळी होती. प्रत्येक एपिसोडसाठी आमच्या 4- 5 मीटिंग व्हायच्या. आर. के. लक्ष्मण स्वतः प्रत्येक कॅरॅक्टर अगदी अॅक्टिंग करून समजावायचे.

त्यानंतर असंच एका एपिसोडचं 4- 5 दिवस शूटिंग व्हायचं. आजच्या टीव्ही मालिकांच्या जगात हे आश्चर्यकारक वाटेल....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कुंदन शाह यांच्या जाण्यानं चित्रपट सृष्टीत पोकळी निर्माण झाल्याचं ज्येष्ठ अभिनेत्री भारती आचरेकर आणि अभिनेते भरत जाधव यांनी बीबीसीला सांगितलं. या दोघांनी या कलाकाराच्या जागवलेल्या आठवणी


सामग्री: 'विकिपीडिया' असं तुम्हा-आम्हाला परिचित असणाऱ्या या भांडाराचं नाव.

सुरुवातीच्या काळात विकिपीडियावर बरीच टीका झाली. चुकीची माहिती पसरवत असल्याची ही टीका असे. पण या सर्व टीकांना सामोरं जात, बऱ्याच सुधारणा-दुरुस्त्या करत विकिपीडियाची घोडदौड सुरूच राहिली. परिणामी सर्वात मोठ्या यशाचे ते मानकरी ठरले.

आजची स्थिती अशी आहे की, वेबजगतातील सर्वाधिक लोकप्रिय असणाऱ्या 15 वेबसाईट्सपैकी एक विकिपीडिया आहे.

आजच्या घडीला विकिपीडिया 316 भाषांमध्ये उपलब्ध आहे. 5 कोटी 6 लाख लेख आतापर्यंत या वेबसाईटवर आहेत. या वेबसाईटचं काम स्वयंसेवी संपादकांकडून सांभाळलं जातं, हे विशेष.

अर्थात, या रंजक गोष्टीही मला विकिपीडियावरच सापडल्या!

विद्यार्थ्यांपासून राजकारण्यांपर्यंत, आणि अर्थात पत्रकारही, एखाद्य व्यक्तीबद्दल, घटनेबद्दल किंवा कुठलीही माहिती जाणून घेण्यासाठी सर्वात आधी विकिपीडियाकडे धाव घेतात. जरी विकिपीडियाने स्वत:हून सांगितलंय की, प्राथमिक स्रोत म्हणून विकिपीडिया वापरू नका, तरीही!

आम्ही तुम्हाला विकिपीडियाबाबतच्या पाच रंजक गोष्टी इथं सांगणार आहोत.

1. जॉर्ज डब्ल्यू बुश - संपदानासाठी अक्षरश: ऑनलाईन लढाई

जॉर्ज डब्ल्यू बुश यांनी 20 जानेवारी 2001 रोजी अमेरिकेचे 43 वे अध्यक्ष म्हणून शपथ घेतली. म्हणजेच, विकिपीडियाची सुरुवात झाल्याच्या पाच दिवसांनंतर.

जॉर्ज बुश यांच्यावरील लेख विकिपीडियावर प्रकाशित करण्यात आलं आणि विकिपीडियाच्या 'ओपननेस' या मुख्य तत्त्वावरच चिंता व्यक्त करण्यात आली.

डेव्हिड गेरार्ड हे स्वंयसेवी संपादक आहेत. अगदी विकिपीडियाच्या सुरुवातीच्या काळापासून. हे गेरार्ड सांगतात की, कुणीही एडिटचं बटन दाबून माहिती बदलू शकतो.

"विकिपीडिया हे एका चांगल्या हेतूने काम करणाऱ्यांचा गट आहे, जो चांगलं काहीतरी करण्याचा सर्वतोपरी प्रयत्न करतोय, हे लोकांना कळलं असेल अशी आशा आहे," असंही गेरार्ड सांगतात.

मात्र, अर्थातच सगळेच काही चांगले नसतात.

जॉर्ज डब्ल्यू बुश यांच्यावरील लेख विकिपीडियावर प्रकाशित करण्यात आला आणि त्यात प्रचंड बदल होऊ लागले. उदाहरणादाखल सांगायचं, तर गल्फ वॉरबद्दल. एकाने अमूक बदल केले, त्यात दुसरी कुणीतरी आणखी बदल करत असे. हे असं चक्र सुरू झालं. इथेच विकिपीडियाच्या संपादनासंदर्भातल्या नियमांची सुरुवात झाली, असं म्हणता येईल.

काही युजर्सना बंधनं घालण्यात आली. ती कशी, तर संपादनाची मर्यादा घालून देण्यात आली. विशेषत: नवीन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'लेट्स सेट नॉलेज फ्री' म्हणत 15 जानेवारी 2001 रोजी अमेरिकेतील जिमी वेल्स आणि लॅरी सँगर या दोन उद्योजकांनी ऑनलाईन जगतात माहितीचा भांडार उघडलं.


सामग्री: 'विकी डोनर' रेडा !

नरेंद्र सिंग पानिपत जिल्ह्यातल्या डिढवाडी गावात राहतात. त्यांच्या घरात प्रवेश करताच संपूर्ण हॉल प्रमाणपत्रांनी भरलेला दिसून येतो. ही प्रमाणपत्रं  त्यांच्याकडच्या रेड्यांनी मिळवून दिल्याचं ते सांगतात.

"पहिल्यांदा आमच्याकडे 'गोलू' होता, तोही हरियाणाची शान होता. आता त्याचा मुलगा आहे 'शहेनशाह', जो बापापेक्षाही कमाल आहे," प्रमाणपत्रांना हात लावत नरेंद्र अभिमानानं सांगतात.

शहेनशहाला बघण्याची इच्छा आणि उत्सुकता अशी वाढत जाते. आपल्या पोराचं कौतुक सांगावं असं रेड्याचं कौतुक सांगताना नरेंद्र थकत नाहीत. शेवटी घराशेजारी असणाऱ्या त्यांच्या डेअरी फार्मकडे घेऊन जातात आणि अखेर त्या शहेनशाहचं दर्शन होतं.

काय चीज आहे शहेनशाह?

दोन एकरभर पसरलेल्या नरेंद्र यांच्या डेअरी फार्ममध्ये अनेक गाई-म्हशी आहेत. नरेंद्र त्यांच्या म्हशींबद्दल सांगत असतानाच नजर डेअरीतल्या भल्यामोठ्या मच्छरदाणीकडे जाते. तिथे काय आहे? असं विचारल्यावर नरेंद्र सांगतात, "ती जागा आहे शहेनशाहची, त्याला डास चावू नयेत म्हणून खास मच्छरदाणी लावलेली आहे."

सकाळ-संध्याकाळ शहेनशाहला 5 किलोमीटर अंतर चालवलं जातं, असं नरेंद्र सांगतात.

शहेनशाहकडे घेवून जाताना ते त्याच्याबद्दल आणखी माहिती सांगतात, "शहेनशाह मुर्रा जातीचा रेडा असून त्याचं वय साडेचार वर्षं आहे. त्याची उंची साडेपाच फूट तर वजन 17 क्विंटल (1700 किलो) आहे. शहेनशाहची शारीरिक वाढ बघून हा जगातला एकमेव रेडा आहे ज्याच्याशी कुणी स्पर्धा करू शकत नाही, असं माझ्या लक्षात आलं आणि मी याचं नाव शहेनशाह ठेवलं."

25 किलो चारा, 10 लीटर दूध आणि 1700 किलोंचं धूड

1700 किलो वजनाच्या शहेनशाहचा दिवस सकाळी 4 वाजता सुरू होतो. चारापाणी करून झाल्यानंतर 8 वाजता त्याला नरेंद्र सिंग यांच्या शब्दांत 'स्वीमिंग पूल'मध्ये सोडलं जातं. त्याच्या अंघोळीसाठी डेअरी फार्ममध्ये खास 'स्वीमिंग पूल' बांधण्यात आला आहे. तब्बल 3 तास तो या डबक्यात घालवतो. त्यानंतर शहेनशाहला दररोजचा खुराक दिला जातो.

"दररोज 10 लीटर दूध, 20 ते 25 किलो चारा आणि इतर 8 किलो फीड," असा शहेनशाहचा डेली खुराक असल्याचं नरेंद्र सांगतात.

शहेनशाहचं वजन 1700 किलो असल्याचं नरेंद्र सिंग सांगतात.

शहेनशाहच्या व्यायामाबद्दल ते सांगतात, "सकाळ-संध्याकाळ त्याला 5 किलोमीटर एवढं अंतर चालवलं जातं. शिवाय मान आणि छाती खुलवण्यासाठी जमिनीशी टक्कर घ्यायला लावली जाते."

मिल,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आतापर्यंत तुम्ही 'स्पर्म डोनर' माणसाबद्दल ऐकलं असेल. पण एखादा रेडाही 'स्पर्म डोनर' असू शकतो आणि त्याच्या स्पर्म्सना बाजारात लाखोंचा भाव मिळू शकतो, हे तुम्हाला माहिती आहे का? हरियाणातल्या नरेंद्र सिंग यांच्याकडे असा 'स्पर्म डोनर' रेडा आहे. ज्याचं नाव आहे शहेनशाह!


सामग्री: 'विरोधकांनी केंद्र सरकारवर अविश्वास दाखवला आहे तर वाचकांचा सरकारवर विश्वास आहे का?' असा प्रश्न आजच्या 'होऊ द्या चर्चा' सदरात आम्ही वाचकांना विचारला होता.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

त्यावर आलेल्या या काही निवडक आणि संपादित प्रतिक्रिया -

अनिकेत कदम सविस्तर मुद्द्यात मत व्यक्त करत 'आपला केंद्र सरकारवर पूर्ण विश्वास आहे', असं लिहितात.

1) या पूर्वीच्या सरकारने जे कित्येक वर्षं केलं ते आता बदललं जातंय, हा त्यांचा पोटशूळ आहे.

2) एवढी वर्षं एकाच पक्षाने अक्षरशः राज्य केलं. आता दुसऱ्या कुणाला तरी करू दया, कारण कितीही जाहिरातबाजी झाली तरी एका मताने प्रॅक्टिकली खरंच फरक नाही पडत.

3) आपण भारतीय नागरिक म्हणून 45 वर्षांत जे बदलू शकलं नाही ते 5 वर्षांत बदलेल अशी अपेक्षा ठेवतोय.

तर दुसऱ्या बाजुला, सरकारवर आपला अजिबात विश्वास नाही असं तुषार लिहितात, "100 दिवस विश्वास ठेवला 15 लाख येणार होते, 'अच्छे दिन' येणार होते. 'अच्छे दिन' सोडा, 15 लाख पण नाही आले. मग विश्वास उडून गेला सरकारवरचा."

मुळात सर्व पक्ष एका माळेचे मणी आहेत, अशी टीका हर्षल जाधव करतात. "कोणत्याही पक्षाला जनतेची काहीच पडली नाही आहे. आपल्याला खिसे भरायला मिळतायत ना, जनता मेली तरी चालेल आपण मजेत राहायचं. कधी कधी सभेत, पत्रकार परिषदेत चार अश्रू ढाळायचे. मग जनता त्या रडण्याला भुलून पुढच्या निवडणुकीत त्यांना मतदान करणार. वर्षानुवर्षं हे चक्र असचं सुरू आहे"

सरकारवर विश्वास ठेवण्याचं कारणच नाही, असं दादाराव तायडे यांना वाटतं. "EVM, पैसा, ताकदीचा वापर करून सत्ता काबीज केली, त्या सरकारबाबत विश्वासाचा मुद्दा येतोच कुठे? गरिबाला गाजर दाखवण्याचा सरकारचा एक कलमी कार्यक्रम आहे."

उपसाहात्मक बोलत राहुल लिहितात की, "हे सरकार सामान्य लोकांशी काम करणार नाही याचा आम्हाला विश्वास आहे."

मिलिंद म्हात्रे लिहितात, "आमचा आता कोणत्याच पक्षावर विश्वास राहिलेला नाही. फक्त आता निवडणुकूत राष्ट्रपती राजवट हा पर्याय उपलब्ध असावा."

"उद्योगांसाठी या सरकारपासून प्रोत्साहन मिळत आहे, त्यामुळे आपला विश्वास आहे," असं सचिन जगताप लिहितात.

"काँग्रेसवरही नाही आणि भाजपवरही नाही, फक्त मनसेवर आपला विश्वास आहे," असं विशाल कोल्हे लिहितात. पण त्यांना प्रत्युत्तर देत पुण्यशील गेडाम लिहितात, "मनसे पक्ष हा केवळ नाशिक, मुंबई आणि पुण्यापर्यंतच ताकद आहे. त्यांनी केंद्रापेक्षा राज्याकडे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

संसदेच्या पावसाळी अधिवेशनात केंद्र सरकारविरोधात विरोधी पक्षांनी अविश्वास प्रस्ताव आणला आहे.


सामग्री: 'वी-डेम इन्स्टिट्यूट'च्या 2020 लोकशाही अहवालामध्ये केवळ भारताचाच नाही तर जगभरातील इतर अनेक देशांचा समावेश आहे. या देशांतही लोकशाही कमकुवत झाल्याचा दावा या अहवालातून करण्यात आला आहे.

स्वीडनमधील गोटेनबर्ग विद्यापीठाशी संलग्न असलेल्या 'वी-डेम इन्स्टिट्यूट'नं हा अहवाल तयार केला आहे. भारतातील लोकशाहीच्या ढासळत्या परिस्थितीबद्दल आपल्याला चिंता आहे, असं या संस्थेचे अधिकारी म्हणतात.

अहवालातील 'उदार लोकशाही निर्देशांका'मध्ये भारताला 179 देशांच्या यादीत 90वं स्थान देण्यात आलं आहे. या यादीत पहिल्या क्रमांकावर डेन्मार्क आहे.

भारताच्या शेजारी देशांचा विचार केला तर श्रीलंका 70व्या आणि नेपाळ 72व्या स्थानावर आहे. भारतापेक्षाही खालच्या क्रमांकावर पाकिस्तान आणि बांग्लादेश आहेत. पाकिस्तानचा क्रमांक या यादीत 126 वा आहे, तर बांग्लादेशचा क्रमांक 154वा आहे.

या अहवालात भारतावर कोणतंही वेगळं प्रकरण नाहीये, पण मोदी सरकारच्या काळात मीडिया, सिव्हिल सोसायटी आणि विरोधी पक्षांच्या विरोधाचा अवकाश आंकुचन पावला आहे. त्यामुळेच लोकशाहीच्या व्यवस्था राखण्याबाबतचं भारताचं स्थान डळमळीत झालं आहे.

वी-डेम इन्स्टिट्यूटचे अधिकारी सांगतात की हा अहवाल तयार करताना जागतिक निकष आणि स्थानिक माहिती विचारात घेतली गेली आहेत. अन्य अहवालांपेक्षा आपला अहवाल वेगळा असल्याचं या संस्थेचा दावा आहे, कारण तो अतिशय गुंतागुंतीच्या डेटावर आधारित आहे. हा अहवाल पाहिल्यावरच लक्षात येतं की, यामध्ये डेटा, त्याचं विश्लेषण, ग्राफिक्स, चार्ट आणि नकाशांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आला आहे.

लोकशाहीच्या मानकांमध्ये भारत कुठे आहे?

संस्थेचे संचालक स्टाफन लिंडबर्ग यांनी बीबीसीला दिलेल्या एका इंटरव्ह्यूमध्ये म्हटलं, "हे मी किंवा पाश्चिमात्य देशांमधील गोरे लोक भारत किंवा अन्य देशांतील लोकशाहीच्या परिस्थितीवर भाष्य करतोय असं नाहीये. आमचं तीन हजारहून अधिक तज्ज्ञांचं नेटवर्क आहे. त्यामध्ये भारतात काम करणारे लोकही आहेत. हे लोक सिव्हिल सोसयटी तसंच राजकीय पक्षांना ओळखतात. त्यांची क्षमता पक्की आहे."

ते पुढे सांगतात की, त्यांचे सहकारी कोणत्याही एका देशात 400 हून अधिक निकषांच्या आधारे लोकशाहीची परिस्थिती तपासण्याचा प्रयत्न करतात. त्यामध्ये अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य, मीडियाचं स्वातंत्र्य, नागरी समाजाचं स्वातंत्र्य, निवडणुकींची गुणवत्ता, माध्यमांमध्ये वेगवेगळ्या विचारांना असलेलं स्थान हे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगातील सर्वांत मोठी लोकशाही म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भारतातच लोकशाही धोक्यात आल्याचं चित्र आहे. स्वीडनमधील 'वी-डेम इन्स्टिट्यूट'नं आपल्या अहवालात तसे संकेत दिले आहेत.


सामग्री: 'वीस वर्षं एकत्र राहतोय, तरी असं घडलं. आता परत जायचं नाही.'

अनेक जण आपले विस्कटलेले उद्योग, घरं परत उभी करून नेहमीचा दिनक्रम परत सुरू करू पाहत आहेत, तर काहींना घरी परतण्याची वाट आता बिकट वाटत आहे.

अशोक आणि रमा आठवले भीमा कोरेगांवपासून 5 किलोमीटर अंतरावर असणाऱ्या सणसवाडीचे, पण १ तारखेच्या मध्यरात्रीपासून ते आपल्या तीन मुलांसह पुण्यात राहताहेत.

अगोदर ते एका बुद्धविहारात राहिले आणि नंतर आता एका परिचितांच्या घरी पुण्यातच राहतात. पुढे काय होणार त्यांना माहित नाही. त्यांचं म्हणणं आहे की आता ते कधीच परत सणसवाडीत जाणार नाही.

"वीस वर्षांपासून आम्ही सणसवाडीत राहतोय. आजवरचा अनुभव खूप चांगला होता. मिळूनमिसळून रहायचो. आम्ही कधीही जातीयतेला थारा दिला नाही. सगळे समाज एकमेकांच्या कार्यक्रमांत सहभागी असायचे. पण आता आमच्याकडे काही नाही. आमचं सगळं जळून गेलं. आता आम्हाला सणसवाडीत परत जायचं नाही. आता विश्वास राहिला नाही. वीस वर्षं एकत्र राहतोय, तरी असं घडलं. आता परत जायचं नाही," पुण्याच्या जिल्हाधिकाऱ्यांकडे गाऱ्हाणं घेऊन आलेल्या रमा आठवले पाणीभरल्या डोळ्यांनी रडत रडत सांगतात.

अशोक आणि रमा आठवले

आठवले कुटुंबीयांनी सोमवारी पुण्याचे जिल्हाधिकारी सौरभ राव यांची भेट घेतली आणि सणसवाडी सोडून अन्यत्र कुठेही त्यांचं पुनर्वसन करण्याची मागणी केली. त्यांच्या गावात त्यांच्यासोबत जे झालं ते ते विसरू शकत नाहीयेत.

 "माझा छोटा व्यवसाय होता. फॅब्रिकेशन वर्कशॉप होता, एक छोटं किराणा मालचं दुकान होतं. आमचे गावातले संबंधही एकदम चांगले होते. गेल्या तीन वर्षांपासून आम्ही आमच्या 'पंचशील बौद्धशील ट्रस्ट'तर्फे अनेक कार्यक्रम करतो. मी तर गावात एक मोफत वाचनालयही सुरू केलं आहे. गावानं मला त्यात मदत केली आहे," पण तरीही असं का झालं हा प्रश्न अशोक आठवलेंना सतावतो आहे.

 "या वर्षी आम्ही हा मानवंदनेला भीमा कोरेगांवला येणाऱ्या सगळ्यांसाठी मोफत न्याहरीचा कार्यक्रम घेतला होता. सकाळी सात वाजल्यापासून तो सुरू होता. गावातलेही अनेक जण येऊन गेले. ११ वाजेपर्यंत हा कार्यक्रम सुरळीत चालला. नंतर एक बातमी पसरली की कोरेगांवमध्ये दंगल झाली आणि त्यात एकाचा मृत्यू झाला. त्यानंतर सणसवाडीतलं वातावरण बदललं. दगडफेक सुरू झाली, गाड्या जाळायला सुरुवात झाली. दोन्हीकडून उद्रेक सुरू झाला," अशोक आठवले त्या दिवशी काय झालं ते सांगतात.

अशोक आणि रमा आठवले कुटुंबासोबत

 "आम्ही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुण्याजवळ भीमा कोरेगांवला 1 जानेवारीला झालेल्या हिंसाचाराला एक आठवडा उलटून गेल्यावरही त्याचे झालेले परिणाम समोर येत आहेत. मोठ्या पोलिसफाट्यासह दिवस आणि रात्र घालवणाऱ्या या पंचक्रोशीत तणावपूर्ण शांतता आहे.


सामग्री: 'व्हजायनल सीडिंग' ही पद्धत वैद्यकीय क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणात वापरली जाणारी पद्धत नाही, पण गेल्या काही महिन्यांपासून पाश्चिमात्य देशांत या पद्धतीची लोकप्रियता वाढत आहे.

सिझेरियन पद्धतीनं जन्मलेल्या बाळांची रोग प्रतिकार क्षमता वाढावी म्हणून त्यांच्या आईच्या योनीतील स्राव बाळांच्या संपूर्ण शरीराला आणि तोंडाला लावले जातात, याला व्हजायनल सीडिंग म्हणतात.

जेव्हा बाळ नैसर्गिक पद्धतीनं जन्म घेतं तेव्हा त्याचं शरीर या स्रावांनी माखलेलं असतं. त्यामुळं त्या बाळाची रोगप्रतिकारक क्षमता वाढते असं म्हटलं जाते. यामुळं जीवाणूंच्या संसर्गाचा धोका कमी होतो अशी मान्यता आहे.

जन्मानंतरचा काळ बाळासाठी महत्त्वपूर्ण असतो.

जेव्हा बाळ गर्भात असतं त्यावेळी तिथं वातावरण सुरक्षित असतं. त्या ठिकाणी जीवाणूंचा संसर्ग होण्याची शक्यता धूसर असते. पण जेव्हा बाळ जन्म घेतं तेव्हा त्याच्यात आणि जीवाणूंमध्ये एक प्रकारचं अदृश्य नातं निर्माण होतं.

त्यांच्या दोघातलं हे नातं दीर्घकाळ टिकणारं असतं आणि जसं पहिल्या डेटला गेल्यावर पहिला संपर्क महत्त्वपूर्ण असतो, त्याचप्रमाणे बाळ आणि जीवाणूंचा पहिला संपर्क महत्त्वाचा असतो.

"बाळ जेव्हा जन्म घेतं तेव्हा सर्वांत आधी त्याची रोगप्रतिकारक प्रणाली जीवाणूंना प्रतिसाद देते. त्या बाळाची रोगप्रतिकारक प्रणाली सुरळीतरीत्या चालण्यासाठी हे आवश्यक असतं," असं बर्मिंगहम युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक पीटर ब्रॉकलहर्स्ट सांगतात.

सिझेरियन पद्धतीनं जन्मलेल्या बाळात आणि नैसर्गिक पद्धतीनं जन्मलेल्या बाळाच्या सूक्ष्मजीवांशी आलेल्या संपर्कात खूप फरक असतो. शास्त्रीय परिभाषेत त्याला Difference between the microbiomes असं म्हणतात. याचा अर्थ असा की दोन वेगळ्या पद्धतीनं जन्मलेल्या बाळांचे मायक्रोबायोम हे वेगळं असतात. जीवाणू, विषाणू इत्यादी सूक्ष्मजीव ज्या वातावरणात एकत्रितरीत्या वाढतात त्या प्रणालीला मायक्रोबायोम म्हणतात.

जन्मानुसार त्या बाळांच्या मायक्रोबायोमची अवस्था वर्षभर तशीच राहते.

नैसर्गिक पद्धतीनं जन्मलेल्या बाळाचा संपर्क त्याच्या आईच्या योनीतून स्रवलेल्या द्रवांशी होतो त्या स्रावांमध्येच अनेक सूक्ष्मजीव असतात. त्या सूक्ष्मजीवांशी बाळाचा संपर्क येतो.

पण सिझेरियन पद्धतीनं जन्मलेल्या बाळांचा सूक्ष्मजीवांशी संपर्क खूप उशिरा येतो. हे सूक्ष्मजीव त्या बाळाच्या आईच्या शरीरावरील नसतात, असं ब्रॉकलहर्स्ट सांगतात.

सिझेरियन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सिझेरियन पद्धतीनं जन्मलेल्या बाळाच्या शरीराला त्याच्या आईच्या योनीतून निघालेले स्राव लावणं हे आरोग्यदायी असू शकतं का?


सामग्री: 'व्हाईट हाऊस, सौदी मशिदीजवळ, क्लिफ्टन' हा दाऊदचा कराचीतला पत्ता पाकिस्तानने जाहीर केलेल्या यादीत नमूद करण्यात आलाय.

याआधी अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहिम आणि त्याच्या बायकोला कोव्हिड 19ची लागण झाली असून या दोघांना कराचीतल्या आर्मी हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आल्याच्या बातम्या आल्या होत्या.

पण या बातम्यांमध्ये तथ्य नसल्याचं दाऊदाचा भाऊ अनीस इब्राहिमने म्हटल्याचं वृत्त द क्विंटने दिलं होतं.

IANS वृत्तसंस्थेला फोनवरून दिलेल्या मुलाखतीत अनीसने याविषयीचा खुलासा केला. कोरोना व्हायरसची साथ जरी जगभरात पसरलेली असली तरी दाऊद आणि संपूर्ण कुटुंबातले सगळे सदस्य नीट असून ते त्यांच्या घरी असल्याचं अनीसने या मुलाखतीत म्हटलंय. शिवाय UAE आणि पाकिस्तानमध्ये आपण वेगवेगळे उद्योग चालवत असल्याचंही अनीसने IANS ला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं.

अशाप्रकारे एखाद्या कारणानं चर्चेत येण्याची दाऊदची ही पहिलीच वेळ नाही. 80 च्या दशकात गुन्हेगारी जगतात प्रवेश झाल्यापासून दाऊद कायमच चर्चा आणि वादांचा केंद्रबिंदू राहिला आहे.

दाऊदची सुरुवात

दाऊदचे वडील - इब्राहीम कासकर मुंबई पोलिसांत कॉन्स्टेबल होते. डोंगरी - नागपाडा भागामध्ये कॉन्स्टेबल इब्राहीम कासकरना मान होता. इब्राहीम - अमीना कासकर जोडप्याला 12 मुलं. त्यापैकी एक - दाऊद.

सातवीमध्ये शाळा सोडल्यानंतर दाऊदने परिसरातल्या टवाळ मुलांसोबत लहान चोऱ्यामाऱ्या, लोकांच्या गळ्यातल्या साखळ्या हिसकावणं, पाकिटमारी, मारहाण अशा कारवाया सुरू केल्या. किशोरवयात डोंगरीतल्या गल्लीतल्या मुलांची गँग तयार करणारा दाऊद विशीत येईपर्यंत पठाण गँगला आव्हान देऊ लागला होता. सातवीमध्ये शाळा सोडलेला हाच दाऊद पुढे मुंबईचा आणि नंतर भारतातला सगळ्यात मोठा 'डॉन' बनला.

दाऊदने त्याचा भाऊ शब्बीरसोबत स्वतःच्या गटाच्या कारवाया करायला सुरुवात केली. मीडियाने याला नाव दिलं - डी कंपनी (दाऊद कंपनी). दाऊदचा भाऊ अनीस आता या कंपनीसाठीचे सगळे व्यवहार सांभाळत असल्याचा कयास आहे.

19 वर्षांच्या दाऊदने भाऊ शब्बीर आणि आपल्या साथीदारांसोबत मुंबईतल्या कर्णाक बंदर भागामध्ये बँकेचे पैसे लुटले आणि गुन्हेगारी जगताचं आणि मुंबईतल्या वर्तमानपत्रांचंही लक्ष या तरुणाकडे गेलं.

हे पैसे हाजी मस्तानचे आहेत असं समजून दाऊदने ही लूट केली. पण त्याने चोरलेले पैसे हे मेट्रोपॉलिटन को-ऑपरेटिव्ह बँकेचे होते आणि हा मुंबईतला दशकभरातला सगळ्यात मोठा दरोडा होता....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दाऊद इब्राहिम पाकिस्तानात असल्याचं पाकिस्तान सरकारने पहिल्यांदाच अप्रत्यक्षरित्या मान्य केलंय.  ज्या कट्टरतावादी संघटना आणि त्यांच्या नेत्यांवर पाकिस्तान सरकारने बंदी घातली, त्या यादीत दाऊद इब्राहिमचाही समावेश आहे. गेल्या अनेक वर्षांत दाऊद इब्राहिमचा नवा व्हिडिओ वा फोटोही समोर आलेला नाही. पण तरीही दाऊद कायम चर्चेत असतो.


सामग्री: 'व्हॅटिकन सिटी' सध्या एका वेगळ्याच गोष्टीसाठी चर्चेत आहे. भूतपिशाच्च आणि अतिंद्रिय शक्ती यांची बाधा झालेल्या लोकांची बाधा कशी उतरवावी याविषयीचा एक विशेष कोर्स व्हॅटिकन सिटीमध्ये घेण्यात आल्यामुळे जगभरात याविषयी चर्चा सुरू झाली आहे.

'व्हॅटिकन सिटी' हे स्थान ख्रिश्चन धर्मीयांसाठी अत्यंत पवित्र समजलं जातं. पोप हे सर्वोच्च ख्रिश्चन धर्मगुरू व्हॅटिकन मध्ये राहतात. जगभरातल्या ख्रिश्चन धर्मगुरूंना याठिकाणी धर्मासंदर्भातल्या विविध गोष्टींचं प्रशिक्षण दिलं जातं.

तसं पाहिलं तर, 'चमत्कारांचा दावा' आणि  'भूतपिशाच्च' यांच्यावरील विश्वास या गोष्टी व्हॅटिकन सिटी आणि पोप यांच्यासाठी नव्या नाहीत. ख्रिश्चन धर्मीयांमध्ये एखाद्या व्यक्तीला संत घोषित करण्याचे अधिकार हे केवळ पोप आणि व्हॅटिकन सिटीला आहेत.

ख्रिश्चन धर्मात व्यक्तीला संत घोषित करण्यासाठी त्या व्यक्तीनं दोन चमत्कार केले असण्याची पूर्वअट आहे. मदर तेरेसा यांना गेल्या वर्षी संतपद देण्यात आलं. त्यासाठी त्यांनी दोन चमत्कार केल्याचा दावा व्हॅटिकन सिटीमार्फत करण्यात आला होता. त्या अनुषंगानं या चमत्कारांच्या विषयावर जगभरातल्या विवेकवादी लोकांनी जोरदार टीका केली होती.

या टीकेला न जुमानता चमत्काराचे निकष बदलण्यात आले नाहीत. आता भूतपिशाच्च उतरवण्यासाठी धर्मगुरूंचं शिक्षण करून व्हॅटिकन सिटी आणि पोप काळाची चाकं उलटी फिरवण्याचा प्रयत्न करत आहेत असं वाटतं.

जगभरातल्या धर्मगुरूंनी या अभ्यासक्रमाला हजेरी लावली आहे.

विज्ञानवादी विचाराची खूप मोठी परंपरा असलेल्या युरोपमध्ये धर्माच्या नावावर असल्या बाष्कळ गोष्टी खपवल्या जातात ही गंभीर बाब आहे.

अभ्यासक्रमाची पार्श्वभूमी

या कोर्समागची पार्श्वभूमी सांगताना असं म्हटलं जातं की, केवळ इटलीमध्ये 50 हजार पेक्षा अधिक लोक दरवर्षी भूतपिशाच्च उतरवणे यासाठी अतिंद्रिय शक्तींवर विश्वास ठेवून धर्मगुरूंची मदत घेतात.

संपूर्ण युरोपचा विचार केला तर ही संख्या काही लाखांत जाईल. आधुनिक विज्ञानाच्या मते भूतपिशाच्च अतिंद्रिय शक्ती यासारख्या कोणत्याही गोष्टीला काहीही वैज्ञानिक आधार नाही.

कोणत्याही प्रयोगाआधारे त्यांचे अस्तित्व सिद्ध करता येत नाही. भीतीपोटी समाजमनावर गोष्टींचा पगडा असला तरी त्यांना वास्तवात कोणताही आधार नाही. अनेकवेळा स्किझोफ्रेनिया सारख्या मानसिक आजारांमध्ये रुग्ण व्यक्तीला विविध भास आणि भ्रम होत असतात.

या लक्षणांमध्ये कोणीही बोलत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या आठवड्यात म्हणजेच 18 एप्रिल रोजी बीबीसी मराठीवर  ...जेव्हा व्हॅटिकनमध्ये भरते भूत उतरवण्याची शाळा  ही बातमी प्रसिद्ध झाली होती. ज्यात ख्रिश्चन धर्मातल्या कॅथलिक पंथाचं प्रमुख केंद्र असलेल्या व्हॅटिकन सिटीमध्ये सुरू झालेल्या नव्या कोर्सची माहिती देण्यात आली होती. या कोर्समध्ये भूतबाधासारख्या गोष्टी कशा घालवायच्या याचं प्रशिक्षण दिलं जाणार आहे. या कोर्सला अंनिस कार्यकर्ते डॉ. हमीद दाभोलकर यांनी आक्षेप घेत आव्हान दिलं आहे.


सामग्री: 'शिवतीर्था'वर सुरू असलेल्या सेनेच्या दसरा मेळाव्यात ते बोलत होते.  यावेळी बोलताना उद्धव यांनी युतीमधील तडजोड, राम मंदिर, शिवसेनेची धोरणं यावर भाष्य केलं तसंच विरोधकांवर टीका केली.

दादर येथील शिवाजी पार्कवर पार पडणारा 'दसरा मेळावा' हा शिवसैनिकांसाठी नेहमीच खास असतो. शिवसेना स्थापन केल्यानंतर शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंनी दसरा मेळावा घेण्याचा पायंडा पाडला होता.

राम मंदिर प्रकरणी न्यायालयानं न्याय दिला तर ठीक आहे, नाहीतर मंदिरासाठी विशेष कायदा करा, ही शिवसेनेची मागणी कायम आहे. आम्हाला राजकारणासाठी राम मंदिर नको आहे. ती देशाची आणि हिंदुंची मागणी आहे. प्राण जाए पर वचन ना जाए, हीच शिवसेनेची नीती आहे. आम्ही वचन दिलंय आणि ते पाळणारच, असं उद्धव यांनी म्हटलं.

उद्धव यांनी म्हटलं, "युती केल्यावर अनेकांना वाटलं, की शिवसेना झुकली. आम्ही केवळ भाजपची अडचण समजून घेतली. आता तुम्ही महाराष्ट्राची अडचण समजून घ्या, असं मी भाजपला म्हणतो."

देशात अस्थिर सरकार येऊ नये यासाठी लोकसभेला युती केली. लपून-छपून शिवसेना काही करणार नाही. आम्ही वैरही उघड करू आणि प्रेमही उघड करू. म्हणूनच आम्ही युती केली, असं उद्धव यांनी म्हटलं.

युतीबद्दल बोलताना पुढे त्यांनी म्हटलं, "आम्ही हिंदुत्वासाठी भाजपशी युती केली. भाजपला पाठिंबा नाही द्यायचा, तर काय कलम 370 ला पाठिंबा देणाऱ्या काँग्रेसला द्यायचा?"

काँग्रेस-राष्ट्रवादी आता थकली आहे, या सुशीलकुमार शिंदेंच्या विधानावर उद्धव यांनी भाष्य केलं.  काय करून थकलात, असा प्रश्न विचारून उद्धव यांनी म्हटलं, की काँग्रेस-राष्ट्रवादीनं एकत्र यायला हवं असं सुशीलकुमार यांनी म्हटलं. पण एकत्र येण्याआधी त्यांनी आपला नेता कोण हे ठरवावं.

अजित पवारांना टोला

अजित पवारांच्या डोळ्यात अश्रू पाहिले. मगरीचे अश्रू ऐकले होते, ते प्रत्यक्ष पाहिलेही, असा टोला उद्धव यांनी अजित पवारांच्या राजीनामा नाट्यावर लगावला.

"तुमच्या डोळ्यात तुमच्या कर्माने अश्रू आले आहेत. माझ्या शेतकऱ्याच्या डोळ्यात अश्रू होते ते तुम्हाला दिसले नाहीत," असं उद्धव यांनी म्हटलं.

सुडाचं राजकारण सेना सहन करणार नाही

शरद पवार यांना ईडीनं बजावलेल्या नोटीशीबद्दल उद्धव यांनी म्हटलं, की सत्ता असल्यामुळे सुडाचं राजकारण केल्याचा आरोप आमच्यावर केला. सूडाचं राजकारण कुणी करायला गेलं तर सेना सहन करणार नाही. पण 2000 साली शिवसेनाप्रमुखांबरोबर जे केलं ते काय होतं?...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विधानसभेवर भगवा फडकवण्यासाठी मी निघालो आहे. एका महिन्यात दोन विजयादशमी, एक आजची आणि दुसरी 24 तारखेची तसंच लगेच दिवाळी असा योग क्वचित येतो, असं म्हणत शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी निवडणुकीत विजयाचा विश्वास व्यक्त केला.


सामग्री: 'श्रीराम' असं लिहिलेल्या विटा मंदिराच्या बांधकामासाठी गोळा करण्यात आल्या आहेत.

राम मंदिर वि. बाबरी मशीद: अयोध्या वाद एक राष्ट्रीय मुद्दा कसा बनला

बुधवारी त्यांनी उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांची भेट घेतली असून गुरुवारी ते आयोध्येत येणार आहेत. यापूर्वी त्यांनी काही मुस्लीम नेत्यांशी याविषयावर चर्चा केली आहे. या पार्श्वभूमीवर जाणून घेऊया, हा वाद नेमका आहे तरी काय?

16व्या शतकापासूनचा वाद

1528 साली अयोध्येमध्ये बाबरी मशिदीची उभारणी झाली. मुघल सम्राट बाबरने ही मशिद बांधल्याचं मानलं जातं.

पण ज्या जागेवर ही मशीद बांधली गेली, तिथे भगवान रामाचा जन्म झाला होता, अशी हिंदूंचं म्हणणं होतं. या वादातून या परिसरात 1853 साली प्रथम धार्मिक दंगली झाल्या.

1859 मध्ये ब्रिटिश राजवटीने वादग्रस्त जागेत प्रवेशावर निर्बंध लादले. मशिदीच्या आतल्या बाजूला मुस्लिमांनी प्रार्थना करावी आणि बाहेरच्या बाजूला हिंदूंनी, अशी परवानगी देण्यात आली.

बाबरी मशीद

अयोध्याच्या प्रकरणातील पहिला खटला 1885 साली महंत रघुबीर दास यांनी दाखल केला. त्यांनी मशिदीबाहेर चबुतऱ्यावर मंदिर बांधण्याची मागणी केली होती. पण ती फेटाळण्यात आली.

1949: स्वतंत्र भारतामध्ये मशिदीत रामाच्या मूर्ती सापडल्या. काही हिंदूंनीच या मूर्ती इथं ठेवल्याचा दावा करत मुस्लिमांनी निषेध केला. त्यानंतर हे ठिकाण वादग्रस्त ठरवून इथं कुलूप लावण्यात आलं.

संघर्षाची सुरुवात

1984:  विश्व हिंदू परिषदेच्या नेतृत्वाखाली रामजन्मभूमी 'मुक्त' करण्यासाठी समितीची स्थापना करण्यात आली.

1986: जिल्हा दंडाधिकाऱ्यांनी हिंदूंना प्रार्थना करण्यासाठी वादग्रस्त मशिदीचे कुलूप काढण्याचे आदेश दिले. याला मुस्लिमांनी विरोध करत बाबरी मशीद संघर्ष समितीची स्थापना केली.

1989: विश्व हिंदू परिषदेने राम मंदिरासाठी आंदोलन तीव्र केलं. शिवाय वादग्रस्त जागेजवळ मंदिराचा शिलान्यास केला.

1990: तत्कालीन पंतप्रधान चंद्रशेखर यांनी चर्चेतून वाद सोडवण्याचा प्रयत्न केला, पण त्यात ते अपयशी ठरले. भाजप नेते लालकृष्ण अडवाणी यांच्या नेतृत्वाखाली उत्तर आणि पश्चिम भारतात राममंदिर बांधण्यासाठी आंदोलन सुरू झालं.

1992: 'कारसेवकां'नी 6 डिसेंबरला मशीद पाडली. त्यानंतर देशभर दंगली उसळल्या. यात 2000पेक्षा जास्त लोक मारले गेले.

1992ला बाबरी मशीद पाडण्यात आली.

1998: अटल बिहारी वाजपेयी यांच्या नेतृत्वाखाली राष्ट्रीय लोकशाही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बाबरी मशीद आणि रामजन्मभूमी संदर्भातील जागेच्या वादावर सर्वोच्च न्यायालयात 5 डिसेंबरपासून सुनावणी होणार सुरू होणार आहे. 6 डिसेंबरला बाबरी मशीद उद्ध्वस्त होऊन 25 वर्षं पूर्ण होतील. दरम्यान, चर्चेतून हा वाद सुटावा यासाठी आध्यात्मिक गुरू श्री श्री रविशंकर मध्यस्थी करत आहेत.


सामग्री: 'संजू' या चित्रपटाने 3 दिवसात 100 कोटींची कमाई केली खरी पण, सोशल मीडियावर या चित्रपटावर अनेक उलट सुलट प्रतिक्रिया पाहायला मिळाल्या.

राजकुमार हिराणी यांनी लेखन आणि दिग्दर्शन केलेल्या 'संजू' चित्रपटात रणबीर कपूर, मनिषा कोइराला, परेश रावल, दिया मिर्झा, सोनम कपूर, विकी कौशल, जिम सौरभ आणि अनुष्का शर्मा यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत.

'संजू' या चित्रपटातून संजय दत्तची भलामण केली आहे, असं तुम्हाला वाटतं का? असा प्रश्न आम्ही आमच्या वाचकांना विचारला. त्यावर आम्हाला भरभरून प्रतिसाद मिळाला.

कौस्तुभ जंगम आपल्या प्रतिक्रियेत लिहितात, 'तो देशद्रोही आहे. 257 निष्पाप मुंबईकरांच्या मृत्यूला आणि कोट्यवधीच्या मालमत्तेच्या विनाशाला तो कारणीभूत आहे. अशा माणसावर चित्रपट काढणंच मुळात चूक आहे आणि त्याचं उदात्तीकरण करणं हे आपली बुद्धी गहाण पडली असल्याचं लक्षण आहे.'

'कोणत्याही व्यक्तीवर मसाला चित्रपट होऊ शकतो. किती मनोरंजन, ज्ञान घ्यायचं अणि किती पैसे, वेळ द्यायचा हे सर्वस्वी आपल्यावर आहे. अशा सिनेमासाठी U/A सर्टिफिकेट असणं आवश्यक आहे.' असं मत महेंद्र जाधव यांनी व्यक्त केलं आहे.

उमेश केशवे यांनी, 'गुन्हेगाराला महापुरुष करू नये' असं म्हटलं आहे. "चित्रपटात एक बाजू दाखवली गेली. त्याच्या घरी सापडलेली हत्यारं, गुंड लोकांशी असणारा सलोखा आणि त्याच्यामुळे निष्पाप लोक मारले गेलेत. चित्रपट काढला म्हणजे केलेलं पाप  कमी होत नाही," असं ते लिहितात.

संदीप जाधव यांनी देखील 'संजू' चित्रपट म्हणजे वाईट गोष्टींचा गौरव आहे, हे व्हायला नको, असं म्हटलंय. "जेव्हा नथुराम गोडसेबद्दल बोलताना लक्षात ठेवलं पाहिजे. शेवटी त्याला ही बोलायचं अधिकार आहे म्हणून नाटकाला विरोध करणं चूक आहे", असं मत मांडलं आहे.

प्रेक्षकांनी हा चित्रपट केवळ मनोरंजन म्हणून पाहावा, असा सल्ला उदयसिंह राजेभोसले यांनी दिला आहे.

'कोणी कोणत्या विषयावर चित्रपट काढायचा आणि कोणी बघायचा हा ज्याचा त्याचा विषय आहे. आता या चित्रपटातून काय चांगलं (ड्रगचं व्यसन कसं सोडलं किंवा माज कसा उतरला/उतरवला) घेण्यासारखं आहे ते महत्त्वाचं. आणि गुन्हेगारी संबंध आपल्याला कसे अपायकारक आहेत, हेही या चित्रपटातून लक्षात येतं', असं मत प्रसाद यांनी ट्वीट करून व्यक्त केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लव्ह स्टोरी, क्राईम, कॉमेडी, ट्रॅजेडी... एका हिट चित्रपटासाठी लागणाऱ्या सर्व गोष्टी संजय दत्तच्या आयुष्यात घडल्या आहेत. त्यामुळे राजकुमार हिराणींनी संजय दत्तच्या आयुष्यावर बेतलेला चित्रपट बनवला यात काहीच नवल नाही.


सामग्री: 'साडे सात तासांची झोप आणि मुलींशी भेट'

कर्नाटक विधानसभेसाठी मतदान पार पडलं 12 मेला आणि लगेच तीन दिवसांत मतमोजणी होते आहे. पण हे तीन दिवसही उमेदवारांसाठी महत्त्वाचे आहेत.

निवडणुकीच्या रणधुमाळीनंतर दैनंदिन आयुष्यात काही बदल झाला का, असा प्रश्न विचारल्यावर महाराष्ट्र एकीकरण समितीचे उमेदवार मनोहर किणेकर दिलखुलास हसले.

"प्रचार सुरू होता तेव्हा सलग चार तास झोप नशिबात नव्हती. मतदानाच्या दिवशी साडे सात तास झोपलो," असं त्यांनी हसत हसत सांगितलं.

"कुटुंबापासून मधल्या काळात दूरच गेलो होतो. माझ्या मुली बाहेर असतात. मतदान झालेल्या दिवशी त्या बेळगावात आल्या. इतर नातेवाईकही घरी आले आहेत. सकाळी त्यांच्याबरोबर वेळ घालवतो, जे गेल्या काही दिवसांत शक्य झालं नव्हतं."

मतदानानंतर मतमोजणी पर्यंत उमेदवार काय करतात?

पण मतदान झालं असलं तरी राजकारण संपत नाही. "रोज दीड-दोनशे कार्यकर्त्यांना भेटतो आहे. त्यांच्याकडून निवडणुकीदरम्यानच्या काळातला आढावा घेतला. निवडणुकीतल्या सगळ्या शक्यतांवर त्यांच्याशी चर्चा केली."

प्रणिती शिंदे : निकालाच्या आदल्या दिवशी झोप उडाली

सोलापूरच्या काँग्रेसच्या आमदार प्रणिती शिंदे यांना निवडणूक निकाल दहावी बोर्डाच्या परीक्षेसारखा वाटतो.

"मी दोनदा आमदार झाले तेव्हा दिवाळीचा मोसम होता. पण माझं कशातही लक्ष नव्हतं. निकालाच्या दिवशी तर झोप उडाली होती," प्रणिती शिंदे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

प्रणिती शिंदे यांना निकालाच्या आधी झोप लागत नाही

"मी स्वत: काउंटिंग बूथवर जात नाही. पण दर तासाला फोन येतो. पहिल्या निवडणुकीत स्थिती दोलायमान होती. सहाव्या फेरीनंतर मग निकाल स्पष्ट होत गेला. मला हे ठळकपणे आठवतं."

प्रणिती यांना मतमोजणी पूर्ण होईपर्यंत काहीही दुसरं सूचत नाही. त्यांच्या मते दिवसभराची काम कार्यकर्त्यांच्या भेटी हे सुरूच राहतं. पण, त्याला मनातल्या 'टेन्शन'ची किनार असते.

पूनम महाजन : मॉर्निंग वॉक पुन्हा सुरू

भाजपच्या मुंबईतल्या खासदार पूनम महाजनही सांगतात 2014ची लोकसभा निवडणूक त्यांच्यासाठी खास होती.

"2009मध्ये मी निवडणूक हरले होते. त्यामुळे 14ची खास तयारी केली. कार्यकर्त्यांशी भेटीगाठी वाढवल्या. राष्ट्रीय पक्ष संघटनेच्या बरोबरीने प्रचारात भाग घेतला."

2014च्या लोकसभा निवडणुकीवेळी मतदान आणि मतमोजणी यामध्ये तब्बल एक महिना महाजन यांना मिळाला. "पण पक्ष जबाबदारी म्हणून मधल्या काळात इतर उमेदवारांचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कर्नाटक विधानसभा निवडणुकीची मतमोजणी काही तासांवर आली आहे. अनेक महिने प्रचारासाठी उन्हातान्हात हिंडणारे उमेदवार आता काय करत असतील, असा प्रश्न आम्हाला पडला. म्हणून आम्ही कर्नाटक आणि महाराष्ट्रातल्या काही उमेदवार, आमदार आणि खासदारांना विचारलं की मतदान आणि मतमोजणीदरम्यान ते नेमकं काय काय करतात.


सामग्री: 'सामना'च्या सोमवारच्या (22 फेब्रुवारी) अग्रलेखाचा विषय होता पेट्रोल-डिझेलच्या वाढत्या किंमतींचा. मात्र, यातूनही राम मंदिराच्या वर्गणीवर निशाणा साधला गेला. या अग्रलेखात म्हटलंय की, "राम मंदिरासाठी 'चंदा वसुली' करण्यापेक्षा पेट्रोल-डिझेलचे भाव चंद्राला भिडत आहेत, ते खाली आणा. त्यामुळे रामभक्तांच्या चुली पेटतील आणि श्रीरामही खुश होतील."

'सामना' हे शिवसेनेचे मुखपत्र आहे. मात्र, अनेकदा सोयीस्कररित्या 'सामना' आणि पक्षाची (शिवसेना) भूमिका वेगळी ठरवली जाते. मात्र, यावेळी तसं होतानाही दिसत नाही. कारण पक्षाचे प्रमुख आणि महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनीही राम मंदिरासाठी गोळा केली जाणाऱ्या वर्गणीवर टीका केलीय.

17 फेब्रुवारी रोजी मुख्यमंत्र्यांच्या मुंबईतील 'वर्षा' या निवासस्थानी शिवसेनेच्या सर्व संपर्कप्रमुख, जिल्हाप्रमुख आणि काही आमदारांची बैठक बोलावण्यात आली होती.

या बैठकीत बोलताना उद्धव ठाकरे म्हणाले, "रामाच्या नावाने काही लोक घरोघरी पैसे मागण्यासाठी जात आहेत. पण आपल्याला तसं करायचं नाही. बाबरी मशिद प्रकरणात शिवसेना रस्त्यावर उतरली होती. आता भाजप पैसे गोळा करण्यासाठी रस्त्यावर आली आहे."

"देखो ये काम ना करो, राम का नाम बदनाम ना करो," असा टोलाही उद्धव ठाकरे यांनी भाजपला लगावला होता.

इतकंच नव्हे, तर राम मंदिराच्या उभारणीसाठी वर्गणी गोळा केली जाईल, असं गेल्यावर्षी डिसेंबर महिन्यात ज्यावेळी घोषित झालं, तेव्हा तर शिवसेनेचं मुखपत्र 'सामना'त विशेष अग्रलेखच छापण्यात आला होता. अग्रलेखाचा मथळा होता - 'रामाची वर्गणी'.

या अग्रलेखातून अनेक आरोप करण्यात आले, टीका करण्यात आली. "चार लाख स्वयंसेवक हे मंदिराच्या वर्गणीनिमित्ताने संपर्क अभियान राबवणार आहेत. हे संपर्क अभियान म्हणजे रामाच्या आड 2024 चा निवडणूक प्रचार आहे. रामाच्या नावाचा राजकीय प्रचार केव्हातरी थांबवायलाच हवा."

राम मंदिर निर्माणासाठी वर्गणी गोळा करण्यासाठी चार लाख स्वयंसेवक नक्की कोण आहेत? त्यांना नेमके कोणी नेमले? असे प्रश्नही या अग्रलेखातून उपस्थित केले होते.

सुरुवातीला उल्लेख केल्याप्रमाणे, राम मंदिरासाठी ज्यावेळी आंदोलन सुरू होतं, तेव्हा भाजपच्या खांद्याला खांदा लावून शिवसेना सक्रीय होती. महाराष्ट्रात काँग्रेस-राष्ट्रवादीसोबत सत्ता स्थापन केल्यानंतरही राम मंदिराच्या मुद्द्यावर शिवसेनेनी आपली भूमिका बदलली नव्हती. मात्र, आता शिवसेनेनं राम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अयोध्येतील राम मंदिरासाठी मकरसंक्रातीचा मुहूर्त साधत 14 जानेवारीपासून वर्गणी गोळा करण्यास सुरुवात झालीय. भारतातील विविध शहरं, गावांमध्ये वर्गणीसाठी कार्यालयंही सुरू केल्याचं दिसून येतं. मात्र, राम मंदिराच्या आंदोलनात सक्रियपणे उतरलेली शिवसेना मात्र, या वर्गणी गोळा करण्याच्या मोहिमेवर सातत्याने टीका करतेय.


सामग्री: 'सामना'तील बातम्या असोत किंवा पत्रकारांना दिलेल्या मुलाखती, या सर्वांमध्ये त्यांनी समान सत्तावाटपासाठी आग्रही भूमिका लावून धरली आहे. ते अनेकदा तर अशी सततची टीका करत आहेत, जशी पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनीही भाजपवर केलेली नाही.

भाजप आणि सेना यांच्यात चर्चा होण्याच्या काळात संजय राऊत यांनी अशी टोकाची भूमिका घेणं आणि शिवसेनेच्या इतर नेत्यांनी मात्र याबाबत फारशी वक्तव्यं न करणं, हे पाहता शिवसेना नक्की कोणती रणनीती वापरत आहे, हा प्रश्न पडतोच.

24 ऑक्टोबर रोजी जाहीर झालेल्या निकालात महाराष्ट्र आणि हरियाणा या दोन्ही राज्यांच्या मतदारांनी सत्ताधारी भाजपाला स्पष्ट कौल दिला नाही. महाराष्ट्रापेक्षा हरियाणाची स्थिती अधिक अस्पष्ट असूनही भाजपानं तिथं दुष्यंत चौटालांच्या जेजेपी पक्षाच्या मदतीने सरकार स्थापन केलं आणि तिथं मुख्यमंत्री मनोहरलाल खट्टर यांनी शपथही घेतली.

परंतु महाराष्ट्रात निवडणूकपूर्व युती असूनही भाजप-सेना यांनी सरकार स्थापन केलेलं नाही. इतकंच नाही तर मुख्यमंत्री कोण होणार, याबद्दलही साशंकता निर्माण झाली आहे.

समान वाटपाची चर्चा आणि संजय राऊत यांची वक्तव्यं

निवडणुकीचा निकाल लागल्यानंतर भारतीय जनता पार्टीला गेल्या निवडणुकीपेक्षा 17 जागा कमी मिळाल्याचं स्पष्ट झालं. त्याचप्रमाणे शिवसेनेच्या जागाही कमी झाल्या आहेत. परंतु भाजपची ताकद कमी झाल्यामुळे शिवसेनेची 'बार्गेनिंग पॉवर' वाढली अशी चर्चा सुरू झाली. शिवसेनेच्या कार्यकर्त्यांनी वरळीचे नवनिर्वाचित आमदार आणि सेनेचे नेते आदित्य ठाकरे यांचे 'भावी मुख्यमंत्री' म्हणून बॅनर्स लावायला सुरुवात केली.

तर तिकडे संजय राऊत यांनी समान सत्तावाटपाची भाषा वापरत भाजपवर टीका सुरू केली. निवडणुकांचे निकाल लागल्यावरच शिवसेनेचे नेते संजय राऊत यांनी "महाराष्ट्राची जनता आणि शिवसेनेचे कार्यकर्ते आदित्य ठाकरे यांना मुख्यमंत्रिपदी बसलेलं नक्कीच पाहाण्याची इच्छा आहे," असं वक्तव्य केलं. शिवसेना आणि भाजपा यांची किंवा भाजपाची इतर पक्षांशी चर्चा सुरू होण्याआधीही राऊत यांनी अशी वक्तव्यं सुरू केली होती.

त्यानंतर हातात कमळ घेतलेल्या वाघाचं एक व्यंगचित्र ट्वीट करून त्यांनी आता 'भाजपला आमच्याशिवाय पर्याय नाही', असं सूचित केलं. 2014 साली भाजपने राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून मिळालेल्या पाठिंब्यानंतर सरकार स्थापन केलं होतं. आता मात्र तसं करता येणार नाही, 'आमच्याशिवाय पर्याय नाही' याचे संजय राऊत आता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्र विधानसभेच्या निवडणुकांचा निकाल लागून एक आठवड्यापेक्षा जास्त काळ उलटला असला तरी राज्यात सत्तास्थापनेची अजून काहीच चिन्हं दिसच नाहीत. शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी या काळामध्ये भाजपला चिमटे काढण्याची एकही संधी सोडलेली नाही.


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुले यांनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

अनुसूया साराभाई. त्यांना प्रेमाने सगळे जण मोटाबेन म्हणायचे आणि त्या नावाला त्या आयुष्यभर जागल्या. अनुसूया साराभाई भारततल्या कामगार चळवळीच्या अग्रणी समजल्या जातात.

अनुसूयांचा जन्म 1885 साली गुजरातधल्या अहमदाबादमध्ये एका धनिक परिवारात झाला. आईवडिलांचं छत्र लहानपणीच हरवल्यामुळे त्यांचा सांभाळ काकांनी केली. त्यावेळेच्या प्रथांप्रमाणे त्यांचं लग्न 13 व्या वर्षींच झालं पण ते फार काळ टिकलं नाही. त्या आपल्या माहेरी परत आल्या. यानंतर त्यांचे बंधू अंबालाल यांनी अनुसूया यांना पुढच्या शिक्षणासाठी प्रोत्साहन दिलं आणि लंडनला पाठवलं.

अनुसूया आणि त्यांच्या भावातले बंध अतिशय घट्ट होते. आईवडिलांनंतर या भावंडांनीच एकमेकांना आधार दिला होता. लंडनला निघताना अनुसूया यांना कदाचित कल्पनाही नसेल की भविष्यात आपण भावंड एकमेकांच्या विरोधात उभे ठाकू आणि हे वादही साधेसुधे नसतील तर भारतीय समाजाचं चित्र बदलतील.

 लंडनमधल्या वास्तव्याने अनुसूया यांच्यावर खूप प्रभाव पडला. त्या समाजावादाच्या फॅबियन तत्त्वज्ञानाने प्रभावित झाल्या होत्या. त्यांनी इंग्लंडमधल्या सफ्रेज (महिलांचे हक्क) चळवळीतही भाग घेतला. सुरुवातीच्या या घटनांनी त्यांच्या आयुष्याची दिशा बदलली.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

अनुसूया यांच्या भाची गीता साराभाई यांनी त्यांच्या आयुष्यातल्या काही गोष्टी लिहून काढल्या आहेत. एका ठिकाणी त्या लिहितात, "इंग्लंडचं खुलं वातावरण अनुसूयांच्या बंडखोर स्वभावाला फारच रूचलं. तिथे त्या अनेकदा अनोळखी रस्त्यांवरून एकट्याच भटकायच्या, बर्नाड शॉ, सिडनी आणि बिअट्रीस बेव यांसारख्या तत्त्वज्ञांची भाषणं ऐकायच्या, बॉलरूम डान्सिग शिकल्या आणि मनसोक्त सिगरेट ओढायलाच्या." अनुसूया यांनी नंतरच्या आयुष्यात यापेक्षा अत्यंत वेगळी जीवनपद्धती स्वीकारली आणि गांधीजींच्या अनुयायी बनल्या.

कौटुंबिक कारणास्तव त्यांना लंडनहून अर्ध्यातून परत यावं लागलं. त्यानंतर त्यांनी सामाजिक कार्य करायला सुरुवात केली. त्यातले अनेक प्रकल्प सुतगिरण्यांमध्ये काम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीबीसी घेऊन आलंय एक खास सीरिज 'सावित्रीच्या सोबतिणी'त्या महिलांच्या आयुष्यावर प्रकाश टाकायला ज्यांनी लोकशाही, मानवी हक्क आणि महिला सबलीकरण यासाठी मोठं काम केलं, पण ज्यांच्याविषयी आजही फारशी माहिती नाही.


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुले यांनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

महिला, विशेषतः मुस्लीम महिलांचं आयुष्य सुधारण्यासाठी आवाज उठवणाऱ्या लेखिका, संपादिका, संघटक, समाजसुधारक, साहित्यिका आणि शिक्षणतज्ज्ञ म्हणून सुगरा हुमायूँ मिर्झा यांच्याकडे बघितलं जातं.

सर्वात आधी त्यांनी स्वतःला बुरख्याच्या जोखडातून मुक्त केलं. बुरखा न घालता घराबाहेर पडणाऱ्या हैदराबादच्या दख्खन भागातल्या त्या पहिल्या मुस्लीम महिला असल्याचं मानलं जातं. बुरख्याशिवाय घराबाहेर पडणं त्यांच्यासाठी नक्कीच सोपं नव्हतं. त्यासाठी त्यांना बराच संघर्ष करावा लागला.

सुगरा हुमायूँ मिर्झा यांच्या संघर्षाने स्त्रियांच्या भविष्यातल्या पिढ्यांसाठी पाया रचला.

सुगरा हुमायूँ मिर्झा यांच्या याच संघर्षाने स्त्रियांच्या येणाऱ्या पिढ्यांसाठी एक मजबूत पाया रचला. त्यांचं लेखन, सामाजिक कार्य आणि संघटन कौशल्य यांचा विशेषतः दख्खनच्या भागात मुलींच्या आयुष्यावर मोठा परिणाम झाला.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

मुलींना शिक्षणाची कवाडं खुली झाली. अनेक स्त्रियांनी स्वतःचं म्हणणं मांडण्यासाठी लेखणी हातात घेतली. अनेक महिला सामाजिक कार्यात सहभागी झाल्या. त्या आजही अनेकींसाठी प्रेरणास्त्रोत आहेत.

1884 साली हैदराबादमध्ये सुगरा हुमायूँ मिर्झा यांचा जन्म झाला. मरियम बेगम आणि डॉ. सफदर अली यांची ही सगळ्यात धाकटी लेक. त्यांचे वाडवडील इराण आणि तुर्कस्तानातून येऊन स्थायिक झाले होते. मात्र, त्यांनी दख्खनलाच स्वतःची मातृभूमी मानलं. आयुष्यभर याच मातृभूमीची सेवा केली.

सुगरा यांच्या आई मरियम बेगम मुलींच्या शिक्षणासाठी आग्रही होत्या. सुगरा घरीच ऊर्दू आणि फारसी शिकल्या.

1901  साली पाटण्याच्या सैय्यद हुमायूँ मिर्झा यांच्याशी त्यांचा निकाह झाला. ते बॅरिस्टर होते आणि त्यांचं शिक्षण लंडनमध्ये झालं होतं.  वकिली व्यवसायानिमित्त ते हैदराबादला आले होते. तिथे इतर काही बॅरिस्टर मित्रांच्या मदतीने त्यांनी 'अंजुमन-ए-तरक्की-ए-निस्वाँ'ची स्थापना केली. तिथेच त्यांना सुगरांविषयी समजलं. सुगरांच्या व्यक्तिमत्त्वाने ते प्रभावित झाले....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुले यांनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

वर्ष होतं 1928. महिलांना सरकारी नोकरीमध्ये आरक्षण द्यावं किंवा नाही, या मुद्द्यावर त्रावणकोर राज्यात जोरदार वाद-विवाद सुरू होता. प्रत्येकजण आपली बाजू आपल्या पद्धतीने मांडताना दिसत होता.

त्रिवेंद्रमच्या एका सभेतसुद्धा याच विषयावर चर्चा सुरू होती. याठिकाणी राज्यातील सुप्रसिद्ध विद्वान टी. के. वेलू पिल्लई यांचं भाषण सुरू होतं. विवाहित महिलांना सरकारी नोकरी देण्याच्या विरोधात ते आपलं मत मांडत होते.

अॅना चंडी : हायकोर्टाची पहिली महिला न्यायाधीश

दरम्यान, 24 वर्षीय अॅना चंडी व्यासपीठावर चढल्या. सरकारी नोकऱ्यांमध्ये महिलांना आरक्षण देण्याबाबत त्या युक्तिवाद करू लागल्या.

ही चर्चा एखाद्या व्यासपीठावर होत नसून प्रत्यक्ष न्यायालयातील युक्तिवाद सुरू आहे की काय, असंच चित्र त्यावेळी निर्माण झालं होतं.

या नोकऱ्या विवाहित महिलांना मिळाव्यात की अविवाहित महिलांना, यावरून सुद्धा अनेक मतमतांतरं होती.

टी. के. वेलू पिल्लई आपल्या युक्तिवादात म्हणत होते, "सरकारी नोकऱ्या महिलांच्या वैवाहिक जीवनातील जबाबदाऱ्यांमध्ये अडथळा ठरू शकतात. संपत्तीच्या मुद्द्यावरून पुरुषांचा आत्मसन्मान दुखावला जाईल."

वकिलीचं शिक्षण घेतलेल्या अॅना चंडी यांनीही आपला युक्तिवाद सर्वांसमोर मांडला. "पुरुषांसाठी महिला फक्त घरगुती सुखप्राप्तीचं साधन आहेत, असं याचिकाकर्त्यांना वाटतं. याच आधारे महिलांच्या नोकरी शोधण्याच्या प्रयत्नांवर बंदी घालण्याचा प्रयत्न आहे. त्यांच्या दृष्टीने महिला स्वयंपाकघराच्या बाहेर पडल्यास वैवाहिक सुखात बाधा येईल, असं त्यांना वाटतं, हे सदर याचिकेवरून स्पष्ट होतं," असं त्या म्हणाल्या.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

चंडी यांनी आपला मुद्दा ठामपणे मांडला. "महिलांच्या कमाईमुळे संकट काळात कुटुंबाला आधार मिळेल. फक्त अविवाहित महिलांना नोकरी मिळणार असल्यास अनेक महिलांची लग्न करण्याची इच्छा नसेल," असं मत अॅना चंडी नोंदवलं.

केरळच्या इतिहासकार आणि लेखिका जे. देविका सांगतात, "अॅना चंडी या सभेत भाग घेण्यासाठी खास...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुले यांनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

सन 1930 ची गोष्ट आहे. कमलादेवी चट्टोपाध्याय तेव्हा 27 वर्षांच्या होत्या. त्यांना बातमी कळाली की, गांधीजी दांडी यात्रेव्दारे मिठाच्या सत्याग्रहाची सुरुवात करणार आहेत. त्यानंतर देशभरातल्या समुद्रकिनाऱ्यांवर मीठ बनवलं जाईल, पण महिला या आंदोलनात सहभागी होणार नाहीत कारण गांधीजींनी या आंदोलनात महिलांची भूमिका चरखा चालवणं आणि दारूच्या दुकानांची घेराबंदी करणं इतकीच मर्यादित ठेवली होती. कमलादेवींना ही बाब खटकली.

त्यांच्या 'इनर रिसेस, आऊटर स्पेसेस' या आत्मचरित्रात कमसादेवींनी या गोष्टीचा उल्लेख केला आहे. त्या लिहितात, "मला वाटलं की महिलांनाही मिठाच्या सत्याग्रहात सहभागी होण्याची संधी मिळाली पाहिजे आणि मी थेट महात्मा गांधीशी चर्चा करण्याचं ठरवलं."

भारतात निवडणूक लढवणारी पहिली महिला

गांधीजी तेव्हा प्रवास करत होते, त्यामुळे कमलादेवी त्या ट्रेनमध्ये पोहचल्या आणि गांधीजींना भेटल्या. ही भेट खरतंर छोटी होती पण इतिहास बदलवणारी ठरली. सुरुवातीला गांधीजींनी महिलांनी या सत्याग्रहात सहभागी होऊ नये ही गोष्ट कमलादेवींच्या गळी उतरवण्याचा प्रयत्न केला, पण कमलादेवींचा युक्तिवाद ऐकून त्यांनी महिलांना या सत्याग्रहापासून लांब ठेवण्याचा आपला निर्णय बदलला आणि महिला तसंच पुरुष बरोबरीने या सत्याग्रहात सहभागी होतील याची ग्वाही दिली. महात्मा गांधींचा हा निर्णय ऐतिहासिक ठरला.

या निर्णयानंतर महात्मा गांधींनी मिठाच्या सत्याग्रहासाठी दांडी यात्रा केली आणि मुंबईमध्ये या सत्याग्रहाचं नेतृत्व करण्यासाठी सात सदस्यांची टीम बनवली, यात कमलादेवी आणि अवंतिकाबाई गोखले यांचा समावेश होता.

महिलांच्या दृष्टीने महत्त्वाचं पाऊल

या निर्णयानंतर महात्मा गांधींनी मिठाच्या सत्याग्रहासाठी दांडी यात्रा केली आणि मुंबईमध्ये या सत्याग्रहाचं नेतृत्व करण्यासाठी सात सदस्यांची टीम बनवली, यात कमलादेवी आणि अवंतिकाबाई गोखले यांचा समावेश होता.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

न्यूयॉर्क विद्यापीठाच्या प्रोफेसर आणि महिलांसाठी काम करणाऱ्या सामाजिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुलेंनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

प्रश्न - तुम्ही फेमिनिस्ट आहात का?

उत्तर - हो, आहे. पण ब्रा जाळणाऱ्यांपैकी मी नाही.

एका पत्रकाराने विचारलेल्या प्रश्नाला इंदरजीत कौर यांनी हे उत्तर दिलं होतं.

इंदरजीत कौर. या महिलेनेच मोठ्या धाडसाने आणि समजुतदारपणे महिलांसाठी नव्या संधीचे दरवाजे उघडले.

इंद्रजीत कौर : भारत-पाकिस्तान फाळणीनंतर निर्वासितांसाठी काम करणारी महिला

इंदरजीत कौर यांनीच मुलींना निडरपणे घरातून बाहेर पडून जगाला डोळे भिडवण्याचं धाडस दिलं होतं.

इंदरजीत कौर यांच्या नावासमोर 'पहिल्या' किंवा 'प्रथम' हे विशेषण अनेकवेळा आलं.

इंदरजीत कौर स्टाफ सिलेक्शन समितीच्या (SSC) पहिल्या महिला अध्यक्ष होत्या. पंजाबी युनिव्हर्सिटीच्या पहिल्या महिला कुलगुरु त्या राहिल्या.

कौर यांची कहाणी कोणत्याही व्यक्तीसाठी प्रेरणादायक अशीच आहे. 1 सप्टेंबर 1923 ला पंजाबच्या पटियालामध्ये कर्नल शेर सिंह संधू यांच्या घरी मुलगी जन्माला आली.

शेर सिंह संधू आणि त्यांची पत्नी करतार कौर यांचं हे 'पहिलं'च अपत्य.

या मुलीचं नाव इंद्रजीत कौर असं ठेवण्यात आलं. त्यावेळी घरात मुलगा जन्मल्यावर ज्याप्रकारे आनंद साजरा केला जायचा, तसाच आनंद कर्नल शेर सिंह संधू यांनी इंदरजीत कौर यांच्या जन्माचा दिवस धुमधडाक्यात साजरा केला.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

कर्नर शेरसिंह एक पुरोगामी आणि उदारमतवादी व्यक्ती म्हणून ओळखले जात.

त्यांनी कधीच जुन्या प्रथा, पुराणमतवादी विचार तसंच त्यावेळी सुरू असलेल्या पडदा पद्धतीला आपल्या मुलांच्या विकासाच्या आड येऊ दिलं नाही. याच विचारसरणीमुळे इंदरजीत संधू यांना पुढे जाण्यासाठी पाठबळ मिळालं.

इंदरजीत यांनी आपलं प्राथमिक शिक्षण पटियालाच्या व्हिक्टोरिया गर्ल्स स्कूलमधून पूर्ण केलं.

दहावीनंतर कुटुंबात त्यांच्या पुढील शिक्षणाबाबत चर्चा होऊ लागली.

व्यवसायाने पत्रकार असलेले आणि इंदरजीत कौर यांचे चिरंजीव रुपींदर सिंह सांगतात, "तरूण आणि आकर्षक मुलींचे तातडीने लग्न करून द्यावं, असं माझ्या आईच्या आजोबांचं मत होतं. पण आईच्या दृढनिःश्चय आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुलेंनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

मुथुलक्ष्मी रेड्डी हे नाव ऐकल्यावर चटकन त्या कोण हे लक्षात येणार नाही, पण ही अशी महिला होती जिची ओळख 'अनेक क्षेत्रातली पहिली' म्हणून करून देता येईल.

त्यांनी वैद्यकीय क्षेत्रातील पदवी घेतली होती आणि त्या पहिल्या 'हाऊस सर्जन' होत्या. कायदेमंडळाच्या पहिल्या महिल्या सदस्यही होत्या.

मुथुलक्ष्मी रेड्डी यांचा जन्म 30 जुलै 1886 साली तामिळनाडूमधील पुदुकोट्टाई इथं झालं होता. त्यांच्या वडिलांचं नाव नारायण स्वामी अय्यर होतं. ते महाराजा कॉलेजचे प्राचार्य होते. त्यांची आई चंद्राम्मल या देवदासी होत्या.

मुथुलक्ष्मी यांच्या वडिलांनी मॅट्रिकपर्यंत त्यांना स्वतःच घरी शिकवलं. काही शिक्षकही त्यांना घरी शिकवायला यायचे. मॅट्रिकच्या परीक्षेत त्या प्रथम आल्या.

मात्र तरीही मुलगी असल्यामुळे त्यांना पुढील शिक्षणासाठी प्रवेश नाकारला गेला. त्यांच्या प्रवेशावरून त्याकाळी सनातन्यांनी रान उठवलं होतं.

देवदासी प्रथेविरुद्ध लढणाऱ्या मुथुलक्ष्मी

पण मुथुलक्ष्मी यांची अभ्यासातली रुची पाहून पुदुकोट्टाईचे राजे मार्तंड भैरव थोंडामन यांनी त्यांना पुढील शिक्षणासाठी प्रवेशही मिळवून दिला आणि शिष्यवृत्तीही. त्याकाळी शाळेत जाणारी ती एकमेव मुलगी होती.

मद्रास मेडिकल कॉलेजच्या सर्जरी डिपार्टमेंटमध्ये प्रवेश मिळवणारी पहिली भारतीय महिला म्हणजे मुथुलक्ष्मी रेड्डी. त्या केवळ प्रवेश मिळवून थांबल्या नाहीत, तर मद्रास मेडिकल कॉलेजमधून सर्जरी या विषयात अव्वल येत गोल्ड मेडलही मिळवलं.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

त्यांची ओळख केवळ वेगवेगळ्या क्षेत्रात कर्तृत्व गाजवणारी 'पहिली महिला' एवढ्यापुरतीच मर्यादित नव्हती, तर त्यांनी महिलांच्या मुक्ती आणि सक्षमीकरणासाठीही प्रयत्न केले, असं डॉक्टर व्ही शांता यांनी 'Muthulakshmy Reddy - A Legend unto herself' या पुस्तकात म्हटलं आहे.

मुथुलक्ष्मी यांचा विवाह डॉ. टी सुंदर रेड्डी यांच्याशी एप्रिल 1914 साली झाला. लग्नाआधी त्यांनी आपल्या पतीला एकच अट घातली होती...त्यांनी मुथुलक्ष्मी यांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीबीसी घेऊन आलंय एक खास सीरिज 'सावित्रीच्या सोबतिणी'त्या महिलांच्या आयुष्यावर प्रकाश टाकायला ज्यांनी लोकशाही, मानवी हक्क आणि महिला सबलीकरण यासाठी मोठं काम केलं पण ज्यांच्याविषयी आजही फारशी माहिती नाही.


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुलेंनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

रखमाबाई राऊत ओळखल्या जातात त्या 1884-90 या काळात गाजलेल्या एका खटल्यासाठी आणि त्याहूनही त्यांच्या 'माझ्या संमतीशिवाय झालेल्या लग्नात मी नांदणार नाही, मला तुरुंगवासाची शिक्षा झाली तरी चालेल' या ठाम भूमिकेसाठी.

त्या काळी नवऱ्याने आपल्या बायकोला सोडणं फारच सामान्य बाब होती, पण रखमाबाई कदाचित भारतातल्या पहिल्या महिला होत्या ज्यांनी आपल्या नवऱ्याकडे कायदेशीर घटस्फोट मागितला.

रखमाबाईंमुळेच भारतात, खासकरून महाराष्ट्रात संमतीवयाबद्दल चर्चा, वाद सुरू झाले. पुढे त्यांच्याच खटल्यामुळे ब्रिटिशकालीन भारतात 'संमतीवयाचा कायदा 1891' लागू झाला.

रखमाबाईंचा जन्म 1864 साली मुंबईमध्ये त्यांचा जन्म झाला. त्याकाळच्या परंपरांप्रमाणे वयाच्या अकराव्या वर्षीच रखमाबाईंचं लग्न त्यांच्या विधवा आईनं लावून दिलं. मात्र सासरी न जाता त्या आईसोबतच राहिल्या.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

त्यानंतर रखमाबाईंच्या आईंनी पुन्हा लग्न केलं. सावत्र वडिलांचा, सखाराम अर्जुन यांचा रखमाबाईंवर खूप प्रभाव होता. वयाची विशी गाठेपर्यंत रखमाबाई सासरी नांदायला गेल्याच नाहीत. त्याकाळी नवऱ्याच्या घरी जायला नाही म्हणणं ही फार मोठी गोष्ट होती.

शेवटी रखमाबाईंचे पती, दादाजी भिकाजी, यांनी रखमाबाईंनी नांदायला यावं म्हणून कोर्टात केस दाखल केली. आपली बाजू मांडताना रखमाबाईंनी 'मला हे लग्न मान्य नाही कारण हे लग्न झालं तेव्हा मी अतिशय लहान होते, आणि माझी संमती या लग्नाला नव्हती,' असा युक्तिवाद केला.

कोर्टाने लग्न टिकवावं अशा अर्थाचा निकाल दिला, तो साहजिकच रखमाबाईंना मान्य होण्यासारखा नव्हता. कोर्टाने रखमाबाईंपुढे दोन पर्याय ठेवले, एकतर नवऱ्याकडे नांदायला जाणं किंवा सहा महिन्यांची कैद. रखमाबाईंना तुरुंगवास मंजूर होता पण संमतीशिवाय झालेलं लग्न नाही.

रखमाबाई राऊत: मर्जीविरूद्ध झालेलं लग्न धुडकावून लावणारी महिला

एका बाजूला खटला चालू होता, तर दुसऱ्या बाजूला समाजातून रखमाबाईंवर मोठ्या प्रमाणात टीका होत होती. ही टीका करणाऱ्यांमध्ये अग्रणी होते...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुलेंनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

साल 1925. आसामातल्या नौगावात आसाम साहित्य सभेची बैठक सुरू होती. महिलांना शिकण्यासाठी प्रोत्साहन देण्याबाबत बैठकीत चर्चा होत होती, मुलींच्या शिक्षणाच्या विकासावर भर दिला जात होता.

या बैठकीत महिला आणि पुरुष दोघेही सहभागी होते. पण महिलांची बसण्याची व्यवस्था पुरुषांपासून वेगळी करण्यात आली होती. वेतापासून तयार करण्यात आलेल्या एका पडद्यामागे महिला बसल्या होत्या.

चंद्रप्रभा सैकियानी व्यासपीठावर आल्या आणि माईकवरून गर्जल्या, "तुम्ही सगळ्या पडद्यामागे का बसलायत…" त्यांनी सगळ्यांना पुढे येऊन बसायला सांगितलं.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

चंद्रप्रभा सैकियानींच्या बोलण्याने सभेतल्या महिला इतक्या प्रभावित झाल्या की पुरुषांपासून त्यांना वेगळं करणारी ती वेताची भिंत मोडून काढत त्या पुरुषांसोबत येऊन बसल्या.

आसाममध्ये त्या काळात प्रचलित असणारी पडद्याची प्रथा मोडून काढण्यामध्ये चंद्रप्रभांची ही कृती महत्त्वाची मानली जाते.

16 मार्च 1901ला आसाममधल्या कामरूप जिल्ह्यातल्या दोइसिंगारी गावात चंद्रप्रभांचा जन्म झाला.

त्यांचे वडील रतिराम मजुमदार गावचे सरपंच होते आणि त्यांनी त्यांच्या मुलीच्या शिक्षणसाठी खूप प्रयत्न केले.

चंद्रप्रभा सैकयानी: अविवाहित माता जिने आसाममधली पडदापद्धत संपवली

चंद्रप्रभा फक्त स्वतःच शिकून थांबल्या नाहीत. त्यांनी त्यांच्या गावातल्या शिक्षण घेणाऱ्या इतर मुलींकडेही लक्ष दिलं.

चंद्रप्रभा यांचे नातू अंतनू सैकिया सांगतात, "13 वर्षांच्या असताना त्यांनी त्यांच्या गावातल्या मुलींसाठी प्राथमिक शाळा सुरू केली. तिथे या किशोरवयीन शिक्षिकेला पाहून शाळेची पाहणी करणारे इन्स्पेक्टर प्रभावित झाले आणि त्यांनी चंद्रप्रभा सैकियानींना नौगांव मिशन स्कूलची शिष्यवृत्ती दिली. नौगाव मिशन स्कूलमध्येही त्यांनी मुलींसोबत शिक्षणाविषयी होणाऱ्या भेदभावाविषयी आवाज उठवणं सुरू ठेवले. असं करणाऱ्या त्या पहिला महिला असल्याचं मानलं जातं."

1920-21मध्ये त्यांनी किरण्मयी अग्रवाल यांच्या मदतीने त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'सावित्रीच्या सोबतिणी'हे खास नाव यासाठी कारण जसं सावित्रीबाई फुलेंनी महिलांना शिक्षणाची दारं उघडी करून दिली तसंच या सगळ्या स्त्रियांनी भारतातल्या महिलांच्या हक्कांसाठी प्रयत्न केले,लढा दिला. म्हणूनच या महिला, काही सावित्रीबाईंच्या काळाच्या आधीच्या तर काही नंतरच्या पण सर्वार्थाने 'सावित्रीच्या सोबतिणी'.

स्त्रीवादी विचारवंत, कथाकार, कादंबरीकार, कवयित्री, बंगालमध्ये मुस्लीम मुलींच्या शिक्षणासाठी चळवळ उभी करणाऱ्या, मुस्लीम महिलांना संघटित करणाऱ्या कार्यकर्त्या...रुकैया सखावत हुसैन यांचं व्यक्तिमत्त्वं बहुआयामी होतं.

त्यांनी मुस्लीम मुलींसाठी शाळा सुरू केली. त्या शाळेने शेकडो मुलींचं आयुष्य बदललं. मात्र, त्यांना केवळ मुस्लीम महिलांची काळजी नव्हती. त्या स्त्री जातीचा सन्मान आणि त्यांच्या अधिकारांसाठी लढा देत होत्या. त्यांना एक असा समाज आणि जग बनवण्याची इच्छा होती जिथे सर्व एकत्र नांदतील. जिथे स्त्रियांच्या हाती जगाचा कारभार असेल.

या मालिकेतील इतर महिलांविषयी तुम्ही या ठिकाणी वाचू शकता

रुकैया यांचा जन्म 1880 साली अखंड भारतातील रंगपूर जिल्ह्यातील पैराबंद भागात झाला. आज हा भाग बांगलादेशात आहे. त्यांचं घराणं जमीनदारांचं होतं. त्यांच्या भावांना आधुनिक शाळा-महाविद्यालयांमधून शिक्षण मिळालं. मात्र, बहिणींना नाही.

रुकैया यांना शिक्षणाची अत्यंत आवड होती. त्यांच्या थोरल्या बंधूने सर्वांपासून लपून रुकैया यांना शिकवलं. रात्री घरातले सगळे झोपले की, रुकैया यांचे थोरले बंधू घरातल्या एका कोपऱ्यात त्यांना शिकवायचे, असं सांगतात.

मुस्लीम मुलींच्या शिक्षणासाठी लढणाऱ्या रुकैया हुसेन

रुकैया खूप हुशार होत्या. जगाकडे बघण्याचा त्यांचा दृष्टिकोन वेगळा होता. त्यांच्या थोरल्या भावाला हे चांगलंच ठाऊक होतं. म्हणूनच रुकैया यांच्या लग्नाची वेळ आली त्यावेळी त्यांना खूप काळजी वाटली. त्यांच्याच प्रयत्नांनी 1898 साली रुकैया यांचं लग्न बिहारमधील भागपूरमधल्या सखावत हुसैन यांच्याशी झालं. सखावत रुकैया यांच्यापेक्षा वयाने खूप मोठे होते.

सखावत बरेच शिकलेले आणि विकासाची कास धरणारे होते. अधिकारी पदावर होते. त्यांच्या सहवासानेच रुकैया यांना बरंच काही करण्याची संधी मिळाली. मात्र, दोघांची सोबत फार काळ टिकली नाही. 1909 साली सखावत हुसैन यांचं निधन झालं.

रुकैया सर्वांत आधी जगासमोर आल्या त्या एक लेखिका म्हणून. सखावत हुसैन यांचं निधन होण्याआधी रुकैया...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: 'सावित्रीबाई फुले समग्र वाङमय' पुस्तकाच्या मुखपृष्ठावरील चित्र

या पत्रातून त्यांच्या अंगी असलेल्या विविध गुणांचं दर्शन होतं. कधी त्या सामाजिक सुधारणेसाठी ठाम भूमिका घेतात, तर कधी वास्तवाची दाहकता दाखवतात. आज त्यांच्या जन्मदिनी जोतिबांना लिहिलेली काही पत्रे आपल्यासाठी घेऊन आलो आहोत.

सावित्रीबाईंनी जोतिबांना लिहिलेली ही तिन्ही पत्रं महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळाने प्रकाशित केलेल्या 'सावित्रीबाई फुले समग्र वाङ्मय' या पुस्तकात आहेत.

आंतरजातीय विवाह आणि कुमारी माता

सावित्रीबाईंनी लिहिलेल्या या पत्राची तारीख ही 29 ऑगस्ट 1868 आहे. पण त्यावेळचं हे वास्तव आजही आपण आजूबाजूला पाहतो. शहरी भागातील मूठभर अपवाद वगळता भारताच्या ग्रामीण भागात आजही आंतरजातीय विवाह ही सहजसोपी गोष्ट नाही.

सत्यरूप जोतिबा स्वामी यांस,

सावित्रीचा शिरसाष्टांग दंडवत,

पत्रास कारण की, येथे एक अघटित वर्तमान घडले. गणेश नामे एक ब्राह्मण यास पोथी पुराणांचा नाद असून गावोगाव फिरून पंचांग सांगून उदरनिर्वाह करत करत गावी येता झाला. परंतु येथील नुकतीच वयात आलेली सारजा नामक पोरीवर त्याची प्रीती जडली असोन, त्यापासून तीस सहा महिने दिवस गेले आहेत. त्याचा बोभाटा होऊन गावातील दुरमती दुष्ट टवाळांनी त्या उभयतांस आणून मारपीट करुन गावातील गल्लीबोळातून वाजतगाजत मिरवत ठार मारण्यास चालविले. ही भयंकर गोष्ट मला कळताच मी तेथे धावतपळत गेले व त्या लोकांस इंग्रज सरकारचे भय दाखविले व त्या क्रूर कर्मापासून वळविले. सदुभाऊने तोडीमोडी दावून बोलणे केले की, या भटुकड्याने या महारणीने आमचे गाव सोडून जावे. हे उभयतांनी कबूल केले. या उभयतांस मी वाचविले...

                                                                                आपली

                                                                                सावित्री जोतीबा

- सावित्रीबाई फुले समग्र वाङमय (सावित्रीबाईंनी लिहिलेल्या पत्रामधून)

आंतरजातीय विवाहांना विरोध करणाऱ्या खापपंचायत, जातपंचायत या व्यवस्था समाजात आजही अस्तित्वात आहेत. ऑनर किलिंग, घराण्याच्या प्रतिष्ठेसाठी केल्या जाणाऱ्या हत्या आजही होत आहेत.

विवाहाच्या आधीचं मातृत्व, लग्नाआधीचं गरोदरपण आजही कलंकित मानलं जातं. देशातले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज सावित्रीबाई फुलेंचा जन्मदिवस. स्त्रीशिक्षणाची सुरुवात करणाऱ्या सावित्रीबाईंना आपण पहिल्या शिक्षिका म्हणून ओळखतो. आपले पती जोतिबा फुले यांना त्यांनी विविध पत्रं लिहिली होती.


सामग्री: 'सिम्पोझियम'मध्ये युनानी नाटककार अॅरिस्टोफॅसनेही अशा एका काळाचा उल्लेख केलाय जेव्हा मनुष्य परिपूर्ण होता आणि त्याला दुसऱ्या कोणाचीही गरज भासत नसे.

परिणामी मानवजात अतिशय शक्तीमान झाली आणि देवतांना आव्हान देऊ लागली. पण देवांचा राजा जॉयसने यावर एक तोडगा काढला आणि मानवाची विभागणी स्त्री आणि पुरुष अशा दोन भागांमध्ये केली.

परिणामी माणूस सरळ उभा राहून लागला, दोन पायांवर चालू लागला. त्याचं शरीर जणू दोन भागांमध्ये विभागलं गेलं.

प्लॅटोनुसार यामुळे मानवाला दुसऱ्या भागाची ओढ असते. सेक्स म्हणजे माणसाची पूर्णत्वाची ओढ असल्याचं प्लेटो मांडतात.

आपण त्या प्रत्येक गोष्टीवर प्रेम करतो जी आपली नाही. पण नंतर एक काळ असाही आला जेव्हा सेक्स वाईट गोष्ट असून असं करणं पाप असल्याचं म्हटलं जाऊ लागलं.

ईसवीसन 325मध्ये कॅथलिक चर्चचे आपले नियम बनवले. यामध्ये असं स्पष्टपणे म्हटलं होतं, 'शरीर एक वाईट गोष्ट आहे. शारीरिक सुख व्यर्थ आहे आणि ते मिळवण्याची इच्छा बाळगणं पाप आहे.'

मूल जन्माला घालणं हे सेक्समागचं एकमेव उद्दिष्टं असावं असं त्यांचं मत होतं. जवळपास त्याच काळामध्ये वात्स्यायन ऋषी गंगेच्या तीरावर बसून कामसूत्र लिहीत होते. शारीरिक आनंद ही एक अतिशय चांगली गोष्ट असून ती चांगल्या रीतीने कशाप्रकारे मिळवता येऊ शकते, हे सांगत होते.

सेक्समधला मोकळेपणा

प्राचीन भारतीय वास्तुकलेमध्ये अशी अनेक उदाहरणं आहेत ज्यावरून प्राचीन काळामध्ये शरीर संबंधांविषयी लोकांची विचारसरणी किती खुली होती हे दिसून येतं.

ओडिशामधील कोणार्क येथील सूर्य मंदिरावर नग्न मूर्ती कोरण्यात आल्याचं पहायला मिळतं.

याच प्रकारे बौद्ध धर्माशी निगडीत अंजिठा आणि वेरूळच्या लेण्यांमध्येही तरुणींच्या नग्न मूर्ती आढळतात. अजिंठ्याच्या लेण्यांमधलीही चित्रं ख्रिस्ताच्याही 200 वर्षं पूर्वी रेखाटण्यात आली होती. तर वेरुळच्या लेण्यांमधील कलाकृती या पाचव्या ते दहाव्या शतकादरम्यानच्या असल्याचं सांगितलं जातं.

अशा प्रकारे सेक्सचं खुलं चित्रण मध्य प्रदेशातल्या खजुराहोच्या मंदिरांवरही आहे. ही मंदिरं किमान एक हजार वर्षं जुनी आहेत. चंडेल राजांनी ईसवीसन 950 ते 1050 दरम्यानच्या काळात या मंदिरांची बांधणी करून घेतली होती. अशी एकूण 85 मंदिरं बांधण्यात आली, पण त्यापैकी आता फक्त 22 शिल्लक आहेत.

ही देवळं जागतिक वारसा असल्याचं युनेस्कोने 1986मध्ये जाहीर केलं होतं. या देवळांवर हरतऱ्हेचे यौन संबंध...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'कामसूत्रा'ची रचना करणाऱ्या वात्स्यायनांच्याही शेकडो वर्षांपूर्वी युनानी साहित्यामध्ये काम विषयक कल्पनांवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली होती. 'काम भावना म्हणजे कोणावर तरी अधिकार गाजवण्याची इच्छा असते' असं प्लेटोंचं म्हणणं होतं


सामग्री: 'सिरम इन्स्टिट्युट' मध्ये तयार होणाऱ्या कोरोना विरोधातील लशीची माहिती घेण्यासाठी पंतप्रधान पुण्याचा दौरा करणार आहेत.

ठाकरे सरकारच्या वर्षपूर्तीच्या पूर्वसंध्येला नरेंद्र मोदी महाराष्ट्रात येत असल्याने उद्धव ठाकरे आणि नरेंद्र मोदी यांची भेट होणार का? याकडे सर्वांच लक्ष लागलंय.

काय सांगतो राजकीय शिष्ठाचार

राजकीय शिष्ठाचारानुसार देशाचे पंतप्रधान राज्यात शासकीय कामासाठी येत असतील तर, राज्याच्या मुख्यमंत्र्यांनी पंतप्रधानांचं स्वागत आणि कार्यक्रमाला उपस्थित रहाणं अपेक्षित असतं.

त्यामुळे नरेंद्र मोदींच्या स्वागताला राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून उद्धव ठाकरेंना उपस्थित रहाणं अपेक्षित आहे, असं राजकीय विश्लेषकांच मत आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, पंतप्रधानांच्या शासकीय दौऱ्याआधी पंतप्रधान कार्यालयाकडून मुख्यमंत्री कार्यालयाला पत्र पाठवून दौऱ्याबाबत माहिती दिली जाते.

नरेंद्र मोदींचा पुणे दौरा

पंतप्रधानांच्या दौऱ्याबाबत पत्रकारांना माहिती देताना पुण्याचे विभागीय आयुक्त सौरभ राव म्हणाले, "पंतप्रधान 28 नोव्हेंबरला पुण्यात 'सीरम इन्स्टिट्युट'ला भेट देणार आहेत. दुपारी 12.30 वाजता पंतप्रधान पुण्याला पोहोचतील त्यांनंतर हेलिकॉप्टरमधून 'सिरम इन्स्टिट्युट' ला रवाना होतील"

एका तासाच्या आपल्या दौऱ्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी पुण्याच्या 'सिरम इन्स्टिट्युट' मध्ये सुरू असलेल्या कोरोना विरोधातील लशीची माहिती घेणार आहेत. पंतप्रधानांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने एसपीजीची टीम पुण्यात आली असून सुरक्षेची तयारी करण्यात येत असल्याची माहिती राव यांनी दिली आहे.

कोरोनाबाबतची सर्व काळजी घेऊन का दौरा आखण्यात आला आहे. पुण्याचा कार्यक्रम संपल्यानंतर पंतप्रधान हैद्राबादला रवाना होणार आहेत.

दरम्यान, 4 डिसेंबरला पुण्यात 100 देशांचे राजदूत 'सीरम इन्स्टिट्युट' आणि 'जिनिव्हा बायोफार्मास्युटीकल'ला भेट देणार आहेत.

ठाकरे सरकारची वर्षपूर्ती

29 नोव्हेंबर 2019ला शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरेंनी मुख्यमंत्रिपदाची शपथ घेतली होती. भाजपशी फारकत घेऊन ठाकरे यांनी राष्ट्रवादी आणि कॉंग्रेससोबत सत्तास्थापन केली आहे.

कोव्हिड काळात शिवसेनेने सामना मुखपत्रातून मोदी-शहा यांच्यावर टीका केली होती.

काही दिवसांपूर्वीच शिवसेनेच्या दसरा मेळाव्यात उद्धव ठाकरेंनी जीएसटीच्या मुद्यावर हल्लाबोल केला होता.

दोन दिवसांपूर्वीच, उद्धव ठाकरेंनी पंतप्रधानांसोबत झालेल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी 28 नोव्हेंबरला पुण्यात कोव्हिड-19 ची लस बनवणाऱ्या 'सीरम इन्स्टिट्युट'ला भेट देणार आहेत.


सामग्री: 'सीरियन ऑब्झरवेटरी फॉर ह्युमन राईट्स' यांच्या म्हणण्यानुसार अल-शफह शहरात झालेल्या हल्ल्यात 53 लोकांचा मृत्यू झाला आहे. त्याचवेळी DeirEzzor24 या वेबसाईटने हा आकडा 24 असल्याचं सांगितलं आहे.

कथित इस्लामिक स्टेट (IS) विरुद्ध लढणाऱ्या सीरियाच्या सरकारभिमुख फौजांना पाठिंबा देण्यासाठी रशियन एअरक्राफ्टनं गावावर हल्ला केल्याचं दोन्ही संस्थांचं मत आहे.

पण सोमवारी रशियाच्या संरक्षण मंत्रालयाने 'अल शफह' वर बाँबहल्ला केल्याच्या वृत्ताचा इन्कार केला.

रशियन वृत्तसंस्थांनी दिलेल्या निवेदनानुसार, 'रशियाने मोठ्या लोकवस्तीच्या भागात मुद्दाम हा हल्ला केलेला नाही. फक्त आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी संघटनांच्या केंद्रांना लक्ष्य केलं.'

'ग्रेट ब्रिटनमध्ये असलेल्या 'सीरियन ऑब्झरवेटरी फॉर ह्युमन राईट्स' ने अल शफह भागावर झालेल्या हल्ल्याविषयी दिलेली माहितीसुद्धा खोटी असल्याचं' या निवेदनात म्हटलं आहे.

आधी दिलेल्या निवेदनात सहा रशियन लांब पल्ल्याच्या बाँबरनी इस्लामिक स्टेटच्या चौक्यांवर आणि दार अल झोर भागावर हल्ला केल्याचं म्हटलं होतं.

DeirEzzor24 ही एका स्वयंसेवी कार्यकर्त्यांतर्फे चालवण्यात येणारी वेबसाईट आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार रविवारी झालेला हल्ला हा एका लोकवस्तीवर करण्यात आला होता. या वस्तीत अनेक विस्थापित कुटुंबं राहात होती.

या हल्ल्यात ठार झालेल्या 25 जणांमध्ये लहान मुलं आणि स्त्रियांचाही समावेश आहे. अनेक इमारती कोसळल्यामुळे ढिगाऱ्याखाली अनेक जण दबले गेले असू शकतात. यामुळे मृतांचा आकडा वाढण्याची शक्यता आहे.

सीरियन ऑब्झरवेटरी या संस्थेचे सीरियात अनेक माहितीचे स्रोत आहेत. त्यांनीसुद्धा अनेक इमारतींचं नुकसान झाल्याची माहिती दिली आहे आणि मृतांमध्ये 21 बालकांचा समावेश असल्याचं सांगितलं आहे.

अल शफह हे युफ्रेटिस नदीच्या पूर्वेला आणि देर अल झोर शहरापासून दक्षिण भागात 110 किमीवर आहे. इराकची सीमा या शहरापासून फक्त 14 किमीवर आहे.

हा भाग अल्बू कमलाच्या उत्तरेला आहे. हा भाग सीरियाचे सैनिक आणि सरकारच्या बाजूने लढणाऱ्या बंडखोरानी रशियन हवाई दलाच्या मदतीने काबीज केला आहे.

सोमवारी झालेल्या एका वेगळ्या घडामोडीत सीरियन ऑब्झरवेटरीच्या माहितीनुसार आणखी 18 लोकांचा मृत्यू झाला आहे. हा हल्ला सरकारच्या हवाईदलाने आणि तोफांच्या साहाय्याने दमास्कसच्या बाहेरच्या भागात पूर्व गुटा भागात केला आहे.

दोन महिन्यांमध्ये इथले 120 रहिवासी मृत्युमुखी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पूर्व सीरियातल्या गावात बाँबहल्ला केल्याचा रशियाने इन्कार केला आहे. रविवारी झालेल्या या हल्ल्यात अनेक नागरिक ठार झाल्याचं काही कार्यकर्त्यांचं म्हणणं आहे.


सामग्री: 'स्वराज्य रक्षक संभाजी'मध्ये अमोल कोल्हे

मुंबईमध्ये पार पडलेल्या एका पत्रकार परिषदेमध्ये डॉ. अमोल कोल्हेंच्या पक्ष प्रवेशाची घोषणा करण्यात आली. यावेळी राष्ट्रवादीचे ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ, प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील, विधिमंडळ पक्षनेते अजित पवार तसंच विधान परिषदेतील विरोधी पक्षनेते धनंजय मुंडे, माजी विधानसभा अध्यक्ष दिलीप वळसे पाटील, राष्ट्रीय प्रवक्ते नवाब मलिक, मुंबई अध्यक्ष सचिन अहीर यांच्या उपस्थितीत अमोल कोल्हे यांनी राष्ट्रवादीत प्रवेश केला.

"आज देशाच्या राजकारणात फार मोठी अस्वस्थता आहे. तरुणाईला योग्य दिशेची गरज आहे. ही जाणीव शरद पवारांसारख्या नेतृत्वामध्ये आहे. त्यामुळे त्यांचे हात बळकट करावे म्हणून मी राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षामध्ये प्रवेश केला आहे," अशी भावना डॉ. अमोल कोल्हे यांनी यावेळी व्यक्त केली.

डॉ. कोल्हे यांनी 2014 मध्ये शिवसेनेत प्रवेश केला होता. शिवाजी महाराजांच्या विचाराचं बोट धरून चालणारा पक्ष म्हणजे शिवसेना आहे, अशी प्रतिक्रिया त्यांनी शिवसेना प्रवेशावेळी दिली होती.

डॉ. अमोल कोल्हे यांच्या पक्ष प्रवेशावेळी बोलताना राष्ट्रवादीचे ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ यांनी म्हटलं, की "डॉ. कोल्हे यांनी छत्रपती शिवाजी महाराज, छत्रपती संभाजी महाराज कसे होते, हे मांडलं. त्यांच्या प्रवेशामुळं पक्षाला मोठा फायदा होईल."

"शिवसेनेचे सुसंस्कृत नेते उद्धव ठाकरे यांच्यासोबत काम करायला मिळाले. आणि आता शरद पवारांसोबत काम करणार आहे," असं ते म्हणाले.

"लहानपणी मी शरद पवार साहेबांची छबी बघण्यासाठी त्यांच्या गाडीमागे धावायचो. परंतु. आज त्यांच्याच पक्षाचं काम करायला मिळत आहे. यापुढे पक्षाचे काम अखंडपणे सुरू राहणार आहे," असे पुढे म्हणाले.

प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी डॉ. अमोल कोल्हे यांचं पक्षात स्वागत करताना त्यांना पक्षाचं चिन्ह 'घड्याळ' आणि मफलर भेट म्हणून दिले.

बदनापूरचे माजी आमदार अरविंद चव्हाण, नंदुरबार भाजपचे नेते यश पाटील, किशोर पाटील, भाजप डॉक्टर सेलचे हर्षल पवार यांनीही राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेनेच्या उपनेतेपदाची जबाबदारी सांभाळलेल्या डॉ. अमोल कोल्हे यांनी पक्षाला 'जय महाराष्ट्र' करत आज राष्ट्रवादीचं 'घड्याळ' हाती बांधलं. छत्रपती शिवाजी महाराज आणि संभाजी महाराज अशा दोन्ही भूमिका साकाणारे कोल्हे आज घराघरात पोहोचलेले आहेत.


सामग्री: 'हर हिंदू की यही पुकार, पहले मंदिर फिर सरकार'

या घोषणा देत किंवा जाहीर भाषणांमध्ये मोदी सरकारवर तोफ डागत लोकसभा निवडणुकीपूर्वी शिवसेनेनं राम मंदिराचा मुद्दा तापवला होता.

25 नोव्हेंबर 2018 ला उद्धव ठाकरे यांनी अयोध्येचा दौराही केला होता. हे राजकीय शक्तिप्रदर्शन नाही, असं शिवसेनेकडून स्पष्ट करण्यात आलं होतं.

मात्र त्यावेळी भाजप आणि शिवसेनेतील बिनसलेले संबंध पाहता हिंदुत्वाचं राजकारण करून भाजपवर दबाव आणण्याचा शिवसेनेचा हा प्रयत्न असल्याचं मत राजकीय विश्लेषकांनी व्यक्त केलं होतं.

त्यानंतर पुलाखालून बरंच पाणी वाहून गेलं. लोकसभा निवडणुकीसाठी शिवसेना-भाजपची युती झाली. निवडणुकीत भाजपला प्रचंड बहुमत मिळालं. शिवसेनेचेही 18 खासदार निवडून आले. आता पुन्हा शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे हे अयोध्येला जाणार आहेत.

निवडणूक निकालानंतर उद्धव ठाकरे एकवीरा देवीचं दर्शन घेण्यासाठी जातात. यावेळी ते अयोध्येलाही जाणार आहेत. त्यामुळे हे केवळ विजयानंतरचं देवदर्शन आहे की उद्धव ठाकरे यातून भाजपला काही राजकीय संदेश देऊ पाहताहेत, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.

'इच्छा व्यक्त करणे म्हणजे नाराजी नाही'

कोल्हापुरात अंबाबाईचं दर्शन केल्यानंतर उद्धव ठाकरे यांनी त्यांच्या दौऱ्याबाबत पत्रकारांना सांगितलं. तसंच शिवसेनेच्या लोकसभा उपसभापती पदाच्या मागणीवरही त्यांनी प्रतिक्रिया दिली.

"एखादी इच्छा व्यक्त करणे म्हणजे नाराज होणं नाही, आपली माणसं म्हणून त्यांच्याकडे हक्काने मागणे याला नाराजी समजू नये. ज्या गोष्टी मागायच्या आहेत त्या आम्ही हक्काने मगतो आहोत. ही युती काही झाल तरी आम्ही तुटू देणार नाही. आम्ही 16 तारखेला अयोध्येला जाण्याचा मनोदय केला आहे," असं उद्धव यांनी कोल्हापुरात म्हटलं आहे.

शिवसेनेचे खासदार संजय राऊत यांनी ANI या वृत्तसंस्थेशी बोलताना उद्धव ठाकरेंच्या अयोध्या दौऱ्यात कोणतंही राजकारण नसल्याचं स्पष्ट केलं.

निवडणुकीपूर्वी आम्ही सर्वजण उद्धव ठाकरेंसोबत अयोध्येला गेलो होतो. निवडणुकीनंतरही आम्ही पुन्हा दर्शनाला येऊ, असं आम्ही त्यावेळीही म्हटलं होतं. निवडणूक झाली, आम्हाला बहुमत मिळालं आणि रामाला, अयोध्येला विसरलो असं आम्ही करणार नाही. आमची बांधिलकी आहे, असं राऊत यांनी ANI सोबत बोलताना म्हटलं.

यावेळी मंदिर निर्माणाचं काम सुरू होईल, असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला.

"आता मंदिर निर्माणाचं काम सुरू झालं नाही, तर देश आमच्यावर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'मंदिर बनाऐंगे लेकीन तारीख नही बतायेंगे. राम मंदिर हा एक जुमला होता, हे जाहीर करा आणि हा जुमला असेल तर एनडीए सरकारच्या डीएनएमध्येच दोष आहे!'


सामग्री: 'ही आयुष्याची परीक्षा नाही. या परीक्षेपलीकडेही जगात खूप काही आहे, असा विचार करून परीक्षा दिली तर तुम्हाला कमी ताण येईल,' असं पंतप्रधानांनी विद्यार्थ्यांना सांगितलं.

मुलांनी, पालकांनी हे भाषण ऐकलं, पंतप्रधानांना प्रश्न विचारले. पण खरंच यामुळे परीक्षेबद्दलची भीती कमी झाली का? हा प्रश्न अनुत्तरित आहे.

मुळात मुलांमध्ये गेल्या काही वर्षांत दहावी-बारावीच्या परीक्षांचा तणाव का वाढत आहे, हा प्रश्न आहे. पंतप्रधानांच्या परीक्षा पे चर्चाचं हे दुसरं वर्ष. देशाच्या पंतप्रधानांनाही याबतीत मुलांशी संवाद साधायची गरज भासावी इतका हा प्रश्न गंभीर बनला आहे?

मार्कांवर आधारित शिक्षणपद्धतीमुळे तणाव

मुलांवर निश्चितच परीक्षांचा ताण येत आहे, असं मत बाल मानसशास्त्रज्ञ डॉ. आशिष देशपांडे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

"माझ्यामते त्याची तीन मुख्यं कारणं आहेत. एक म्हणजे शिक्षणाच्या चांगल्या संधींच्या प्रमाणात मुलांची संख्या खूप जास्त आहे.  Supply खूप अधिक आहे आणि त्याच्या तुलनेत शिक्षणाच्या provisions कमी आहेत. याचाच परिणाम म्हणजे चांगल्या संस्थांमधील संधींसाठी जास्त गुण मिळवण्याचा दबाव वाढत जातो.

दुसरी गोष्ट आपल्याकडे शिक्षणावर आधारित करिअरच्या संधींनाच आजही मोठ्या प्रमाणावर समाजमान्यता आहे. खेळ, संगीत, चित्रकला अशा कलागुणांच्या आधारे निर्माण होणाऱ्या उदरनिर्वाहाच्या संधी या फारशा प्रस्थापित नाहीत. या कलांमधील शिक्षण घेऊन पुढे काय, असा प्रश्न आजही विचारला जातो."

मुलांमध्ये परीक्षेचा तणाव येण्यामध्ये माध्यमांची भूमिका महत्त्वाची असल्याचंही डॉ. आशिष देशपांडे यांनी आवर्जून नमूद केलं.

"माध्यमांमधून यशस्वी मुलांच्या ज्या गोष्टी समोर येतात, त्याचीच अपेक्षा पालक आपल्या मुलांकडून करतात. Excellence या गोष्टीचं प्रचंड आकर्षण पालकांमध्ये दिसून येतंय.

म्हणजे मुलगा क्रिकेट खेळत असेल तर त्यानं सचिन तेंडुलकरच व्हायला हवं असं वाटतं. मार्कांच्या बाबतीतही पालकांचा हाच अट्टाहास दिसून येतो."

अपेक्षांच्या दबावामुळे मुलांचा गोंधळ

फलटणमध्ये शिक्षिका असलेल्या अनुराधा पाटील यांची मुलगी यावर्षी दहावीला आहे. पालक आणि शिक्षक अशा दुहेरी नात्यानं त्या आपल्या मुलीला येणारं टेन्शन हाताळत आहेत.

बीबीसी मराठीशी बोलताना अनुराधा पाटील यांनी सांगितलं, "घरातून, शाळेतून, अगदी नातेवाईक आणि मित्रपरिवारामधूनही मुलांवर सतत आता दहावी आहे, असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिल्लीतल्या तालकटोरा स्टेडिअममध्ये सोमवारी परीक्षा पे चर्चा हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. या कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी देशभरातल्या दहावीच्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला. तणाव न घेता परीक्षा देण्याच्या काही टिप्स पंतप्रधानांनी विद्यार्थ्यांना दिल्या.


सामग्री: ( ही बातमी सतत अपडेट होत आहे )

यावेळी नरेंद्र मोदी यांनी काँग्रेसवर घराणेशाहीचा आरोप करत गांधी कुटुंबाला लक्ष्य केलं. ते म्हणाले, "आज 1947 ते 2014 अशी तुलना करत अनेकांनी भाषणं केली. BC आणि AD या कालगणनेची ही त्यांची वेगळी व्याख्या असावी. BC म्हणजे before congress आणि AD म्हणजे after dynasty या त्यांच्या व्याख्या असाव्यात"

विरोधकांवर टीका करण्यासाठी त्यांनी एका कवितेचाही सहारा घेतला,

"जब कभी झूठ की बस्ती में, सच को तडपते देखा है

तब मैंने अपने भीतर किसी, बच्चे को सिसकते देखा है

अपने घर की चार दिवारी में, अब लिहाफ में भी सिहरन होती है

जिस दिन से किसी को गुर्बत में, सडकों पर ठिठुरते देखा है"

मोदींच्या भाषणातील महत्वाचे मुद्दे

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महामिलावट करुन एकत्र येणारे देशासाठी घातक आहेत, अशा शब्दात नरेंद्र मोदी यांनी भाजपविरोधातील महाआघाडीवर निशाणा साधला आहे. ते राष्ट्रपतींच्या अभिभाषणानंतर लोकसभेत बोलत आहेत.


सामग्री: (आर्ट वर्क - समृद्धा भांबुरे)

प्रिय राज ठाकरे,

तुम्ही मला आवडता, कारण तुमच्यात लढाऊ बाणा आहे. तुमचा राग व्यवस्थेविरोधात आहे. पण तो तुम्ही चुकीच्या ठिकाणी आणि चुकीच्या पद्धतीनं व्यक्त करत आहात.

एक मराठी माणूस जर लढत असेल, तर ते मला आवडणारच. कारण मीसुद्धा जन्मानं मराठी आहे. पण मी गुजरातमध्ये राहतो. त्यामुळं मी जरी जन्मानं मराठी असलो तरी कर्मानं गुजराती आहे.

मराठी भाषिक असलो तरी आम्ही आठ पिढ्यांपासून गुजरातमध्ये राहतो. माझ्या पूवर्जांचं शिक्षण गुजराती भाषेतच झालं. मीपण गुजरातीतच शिक्षण पूर्ण केलं. मला मराठी आणि गुजराती या माझ्या दोन्ही भाषांचा गर्व आहे.

आता आपण मूळ मुद्द्याकडे वळूया.

राज ठाकरे

1960 पर्यंत तुम्ही आणि मी एकाच राज्यात राहत होतो. तुमच्या पूर्वजांनी महाराष्ट्रात राहणं पसंत केलं, तर माझ्या पूर्वजांनी गुजरातमध्ये.

यामुळेच तुम्ही आणि मी एक असूनही भौगोलिकदृष्ट्या वेगवेगळ्या राज्यांचे निवासी झालो.

माझा जन्म गुजरातमध्ये झाला. इथंच मी लहानाचा मोठा झालो. यामुळंच मला माहीत आहे की गुजरातमधल्या प्रत्येक व्यक्तीच्या नसानसात व्यापार आहे. गुजराती व्यक्ती श्रीनगरमध्ये जाऊन बर्फही विकू शकतो.

आपलाही स्वतःचा व्यवसाय असावा, असा विचार माझ्याही मनात आला. पण मी त्यात कधी यशस्वी ठरू शकलो नाही. कदाचित माझ्या DNAमध्येच व्यापार नसावा.

मुंबई देशाची आर्थिक राजधानी आहे. त्यामागे असलेल्या गुजराती व्यक्तींच्या सहभागाला कुणीही नाकारू शकत नाही. तुमच्याआधी बाळासाहेब ठाकरे गुजरात्यांवर नाराज होते. आणि आता तुम्ही आहात.

देशाची आर्थिक राजधानी

तुम्हाला असं वाटतं का, की गुजराती लोकांमुळे मराठी लोकांचा व्यवसाय नाही चालत?

पण मला माहीत आहे, तुम्ही देवावर विश्वास ठेवणारी व्यक्ती आहात. देवानं सगळ्यांसाठी नियती ठरवून दिली आहे. त्यानुसारच काम होत असतं.

जेव्हा आपण पाकिस्तानविरोधात लढत असतो, तेव्हा सर्वजण भारतीय असतो. पण जेव्हा भारताची गोष्ट येते, तेव्हा "मी मराठी" आणि "तू गुजराती" असं होतं. हे योग्य आहे का?

मुंबईत गुजराती व्यापार करतात, याचा तुम्हाला राग आहे. मला सांगा, मुंबईत राहणाऱ्या गुजराती भाषिकांनी एक महिन्यासाठी कुठलाही व्यापार, व्यवसाय न करण्याचं ठरवलं तर काय होईल?मग बघूया देशाची आर्थिक राजधानी म्हणून मुंबई कधीपर्यंत टिकू शकेल.

देशातल्या राजकीय नेत्यांनी आपली समज आणि काळाच्या मागणीप्रमाणे गुजरात आणि महाराष्ट्राला वेगळं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शनिवारी ठाण्यात झालेल्या सभेत महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी मुंबईतल्या गुजराती भाषिकांवर टीका केली. "गुजरात्यांना अचानक मांसाचा वास कसा येऊ लागला आहे?" असा प्रश्न विचारत त्यांनी शुद्ध शाकाहारी हाउसिंग सोसायट्यांवर प्रहार केला. तसंच, गुजरात्यांसाठीच्या बुलेट ट्रेनचा बोझा आमच्यावर पडला आहे, असा आरोपही त्यांनी केला. राज ठाकरेंना जन्मानं मराठी असलेल्या, पण गुजरातमध्ये स्थायिक असलेल्या प्रशांत दयाळ यांचं हे खुलं पत्र.


सामग्री: (डावीकडून) बराक ओबामा, हिलरी क्लिंटन आणि बिल क्लिंटन

न्यूयॉर्क शहराच्या उपनगरात राहणारे सामाजिक कार्यकर्ते जॉर्ज सोरोस यांच्या घरी बाँब पाठवल्याच्या दोनच दिवसांत ही घटना उजेडात आली आहे.

बिल क्लिंटन हे 1993 ते 2001 या काळात अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष होते तर अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्री हिलरी क्लिंटन यांनी 2016 मध्ये अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षपदाची निवडणूक लढवली होती. त्यात डोनाल्ड ट्रंप यांच्याकडून त्यांना पराभव पत्कारावा लागला होता.

क्लिंटन यांचं घर न्यूयॉर्क शहरापासून 40 किमी अंतरावर असलेल्या चपाक्वा भागात आहे. न्यूयॉर्क टाइम्सने दिलेल्या बातमीनुसार क्लिंटन यांच्या घरात येणाऱ्या पत्रांची छाननी करणाऱ्या तंत्रज्ञाला एक वस्तू पहिल्यांदा सापडली.

अमेरिकेच्या गुप्तचर विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार हिलरी क्लिंटन यांना पहिलं संशयास्पद पाकिट 23 ऑक्टोबरला पाठवण्यात आलं होतं.

आज सकाळी म्हणजेच 24 ऑक्टोबर 2018 ला बराक ओबामा यांच्या घरी दुसरं पाकिट पाठवण्यात आलं. अमेरिकेच्या गुप्तचर विभागाच्या अधिकाऱ्याने ते लक्षात आणून दिल्याचंही गुप्तचर विभागाच्या या निवेदनात पुढे म्हटलं आहे.

"ही दोन्ही पाकिटं त्यांच्या नियोजित ठिकाणी पोहोचण्याच्या आधीच लक्षात आलं. ज्यांच्यासाठी ही पाठवली होती त्यांना ती मिळालीही नाही आणि मिळण्याचा धोकाही नाही," असं या निवेदनात सांगितलं आहे.

FBIच्या मते त्यांना या संशयास्पद पाकिटांबद्दल कल्पना होती आणि ते पुढील माहिती घेत आहेत.

ओबामा यांच्या प्रवकत्यांनी या कोणतीही प्रतिक्रिया देण्यास नकार दिला आहे. त्यांनी पत्रकारांना गुप्तचर विभागाच्या निवेदन वाचायला सांगितलं.

याआधी जॉर्ज सोरोस यांच्या घरी अशीच स्फोटकं आढळली होती. सोरोस हे उदारमतवादी विचारांचे मानले जातात आणि त्यांच्या तशा कामांसाठी ते अनेकदा उजव्या विचारांच्या लोकांचे लक्ष्य ठरतात.

व्हाईट हाऊसच्या एका मोठ्या अधिकाऱ्याने सांगितलं की राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांना या घटनेची माहिती देण्यात आली आहे. व्हाईट हाऊस या प्रकरणाला "अत्यंत गंभीरतेने" हाताळत आहे, असं त्यांनी सांगितलं.

दरम्यान, व्हाईट हाऊसच्या प्रवक्त्या सारा सँडर्स यांनी या घटनेचा निषेध केला आहे. "दहशत पसरवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या या घटना घृणास्पद आहेत. जे कुणी यामागे असतील त्यांना चांगलाच धडा शिकवला जाईल," असं त्या म्हणाल्या.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बिल आणि हिलरी क्लिंटन तसंच बराक ओबामा यांच्या घरी कुणीतरी स्फोटक वस्तू पाठल्याची माहिती अमेरिकेच्या गुप्तचर विभागाने दिली आहे.


सामग्री: (डावीकडून) सायमन हे अॅलेक्सांड्राचे वडील आहेत तर काल्डर हा ग्रेएम यांचा मुलगा आहे.

सायमन हे अॅलेक्सांड्राचे वडील आहेत. काल्डर हा ग्रेएम यांचा मुलगा आहे.

पण एका जुळ्यांचे दोन बाप कसं काय असू शकतात, असा प्रश्न कुणालाही पडू शकतो. पण वैद्यकीय पद्धतींनी हे शक्य झालं आहे.

सायमन आणि ग्रेएम गे जोडपं आहे. दोघांनी वडील व्हायचं ठरवलं तेव्हा त्यांच्या पुढं एक मोठं आव्हानं होतं. सरोगेट आईच्या मदतीनं त्यांची वडील होण्याची इच्छा पूर्ण झाली.

पण अशा पद्धतीने मुलं जन्माला घालण्याची प्रक्रिया वेळखाऊ आणि किचकट होती. मुलं जन्माला घालण्यासाठी स्त्रीबीज मिळवणं आवश्यक होतं.

दोन वेगवेगळ्या बाळंतपणातून दोन मुलांना जन्म देण्याचा त्यांचं नियोजन होतं. पण एकाच सरोगेट आईच्या पोटी दोन गर्भ वाढवता येऊ शकतात, अशी माहिती त्यांना एका संस्थेकडून मिळाली.

सायमन आणि ग्रेएम जे UKचे रहिवाशी असले तरी त्यांनी परदेशातून यासाठी मदत घेतली.

"लास व्हेगासमध्ये आम्ही हे उपचार केले.  अमेरिकेतून एका निनावी दात्या स्त्रीकडून आम्हाला स्त्रीबीज मिळाले. "

बीजांड मिळवून त्याचं विभाजन करण्यात आले. त्यातील एका स्त्रीबीजाचं फलन सायमनच्या शुक्राणुसोबत आणि दुसऱ्या स्त्रीबीजाचं फलन ग्रेएमच्या शुक्राणुंसोबत करण्यात आलं. नंतर दोन्ही भ्रूण सरोगेट आईच्या गर्भाशयात वाढीसाठी सोडण्यात आले. सरोगसीची सगळी प्रक्रिया त्यांनी कॅनडामध्ये केली.

सायमन, ग्रेएम आणि त्यांच्या बाळांची सरोगेट आई मेग स्टोन

ते दोन्ही गर्भ मेग स्टोन या कॅनडाच्या सरोगेट आईनं जन्माला घातले. म्हणजे  एका आईने दोन बाप असलेल्या जुळ्या मुलांना जन्म दिला.

कॅनडामध्ये मुलांना जन्म का देण्याचं ठरवलं?

"कॅनडातले कायदे सरोगसीसाठी चांगले आहेत. हे काही प्रमाणात UK सारखेच आहेत," असं सायमन सांगतात.

सरोगसी पूर्ण करून ते दोघे UKला परतले. प्रेग्नन्सी यशस्वी होईल काही याबाबत त्यांना उत्सुकता होती.  शेवटी त्यांना त्यांच्या गोड बातमी समजली. गर्भधारणेच्या दरम्यान ते UK होते पण बाळ जन्मायच्या 6 आठवडे आधी ते कॅनडात दाखल झाले.

"ते समजल्यावर आम्ही खूपच भावनिक झालो होतो, आम्हाला खूप आनंद झाला," असं ग्रेएम सांगतात. या प्रक्रियेद्वारे आणखी मुलांना जन्म द्यावा असा सायमन आणि ग्रेएम विचार करत आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

IVFच्या मदतीनं दोन गे जोडप्यांचे शुक्राणू एकाच आईच्या गर्भात वाढवले आणि त्यातून त्यांना जुळी मुलं झाली आहेत. अॅलेक्सांड्रा आणि काल्डर असं या बाळांचं नाव आहे. त्यांचं वय 19 महिने असून ते जुळे बहीण आणि भाऊ आहेत आणि त्यांचे वडील वेगवेगळे आहेत.