सामग्री: पूजा चव्हाण मृत्यू प्रकरणामुळे वनमंत्री संजय राठोड हे चर्चेत आहे. पण या प्रकरणावर त्यांनी भाष्य केले नाही. पण संजय राठोड हे पोहरादेवीचे दर्शन घेऊन आपले मौन सोडणार आहेत. त्यानिमित्ताने पोहरादेवी आणि बंजारा समाज काय आहे याची चर्चा सध्या सोशल मीडियावर सुरू आहे. त्या निमित्तानं आपण त्याचा आढावा घेऊया.

बंजारा हे नाव काढलं की शहरी माणसाच्या डोळ्यासमोर चित्र उभं राहातं ते बांधकाम साईटवर काम करणारे मजूर आणि खूप आरसे असलेली विशिष्ट अशी वेशभूषा केलेल्या महिलांचं.

पण बंजारा समाजातल्या महिला खूप आरसे असलेली वेशभूषा का करतात, बंजारा समाजातील लोक बांधकाम साईटवर काम करताना सर्रास का दिसतात, बंजारा म्हणजे नेमका कुठला समाज आहे, बंजारा आणि वंजारी एकच समाज आहे का, असे वेगवगेळे प्रश्न अनेकदा पडतात. आपण त्याच प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न करणार आहोत.

बंजारा ही एक भटकी जमात आहे. इंग्रजपूर्व काळात घोड्यावरून मिठाचा व्यापार करणारी जमात म्हणून बंजारा प्रसिद्ध होते.

मग घोड्यावरून मिठाचा व्यापार करत भटकणारी ही जमात स्थिरावली कशी? या प्रश्नाचं उत्तर ब्रिटिशांनी आणलेल्या 1871च्या कायम स्वरुपी गुन्हेगारी जमातीचा शिक्का लावणाऱ्या कायद्यात असल्याचं पल्लवी रेणके सांगतात. देशभरातल्या भटक्या जमातींच्या त्या अभ्यासक आहेत.

त्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "भारतात इंग्रजांचं राज्य आल्यानंतर त्यांना भारतातल्या जंगलांवर प्रभुत्व प्रस्थापित करायचं होतं. पण व्यापारानिमित्त आणि कामाच्या शोधात देशभरातलं जंगल पादाक्रांत करणाऱ्या भटक्या जमातींमुळे त्यांना ते शक्य होत नव्हतं. जंगल हे आपलंच आहे इथं आपलंच वर्चस्व आहे असं मानणाऱ्या भटक्या जमातींनी त्यावेळी इंग्रजांनी त्यांच्यावर केलेले सर्व हल्ले परतवून लावले होते.

इंग्रजांनी मग भारतातल्या अशा सर्व जमातींचा एक सर्व्हे केला. त्यांची एक यादी तयार केली. शेवटी त्यांचा बंदोबस्त करण्यासाठी इंग्रजांनी 1871 मध्ये या जमातींना गुन्हेगारी जमात घोषित करणारा कायदा आणला. आपल्यावरचा हा शिक्का पुसण्यासाठी मग बंजारा समाजातील लोकांनी इंग्रजांशी तह केला. तहानुसार इंग्रजांनी या समाजातल्या लोकांना बांधकाम कामांसाठी स्वस्तातलं मनुष्यबळ म्हणून वापरण्यास सुरूवात केली."

मजूर म्हणून काम करायला सुरुवात केल्यानंतर ही भटकी मंडळी स्थायिक झाली. पारंपरिक व्यवसायापासून ही मंडळी दूर गेली आणि मग या समाजानं इतर कामं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पोहरादेवी या स्थळाला बंजारा समाजात अनन्य साधारण महत्त्व आहे. बंजारा समाजाची काशी म्हणूनही पोहरादेवीला ओळखलं जातं. जेवढं वंजारी समाजात भगवानगडाला महत्त्व आहे तेवढंच महत्त्व बंजारा समाजात पोहरादेवीला आहे.


सामग्री: पूजानं 9 फेब्रुवारी 2021 रोजी पुण्यात आत्महत्या केली होती. त्यानंतर राठोड यांचा या प्रकरणाशी संबंध असल्याचे आरोप विरोधक करत आहेत. राठोड यांनी आपल्यावरचे आरोप नाकारले आहेत, तर या प्रकरणाचा तपास अजूनही सुरू आहे.

त्याच पार्श्वभूमीवर बंजारा समाजाचं महत्त्वाचं धर्मपीठ  23 फेब्रुवारीच्या दिवशी संजय राठोड पोहरादेवी इथे दर्शनासाठी पोहोचले. त्यावेळी त्यांच्या समर्थकांची मोठी गर्दी उसळलेली पाहायला मिळाली. पोहरादेवी इथल्या धर्मपीठाच्या महंतांनीही आधीच संजय राठोड यांच्या बाजूनं उभं राहण्याचा निर्णय घेतला होता.

राठोड यांनीही आपल्या विरोधात घाणेरडं राजकारण होत असल्याचं म्हटलं आहे. माझी आणि माझ्या कुटुंबाची आणि माझ्या समाजाची बदनामी करू नका, असं राठोड म्हणाले.

पण एका व्यक्तीवरच्या कथित आरोपांमुळे खरंच संपूर्ण समाजाची बदनामी होते का? असा प्रश्न उभा राहतो.

तसंच अशा पद्धतीनं एखाद्या व्यक्तीवर आरोप होत असताना, तपास सुरू असताना, त्याच्या समाजाकडून पाठिंब्याचं प्रदर्शन अनेकांना चिंताजनक वाटतं. लेखिका प्रज्ञा दया पवार यांच्या एका फेसबूक पोस्टनंतर ही चर्चा सुरू झाली.

'आमच्या आणि तुमच्या स्त्रिया'

प्रज्ञा दया पवार यांनी आपल्या पोस्टमध्ये काही काळापूर्वी लेखक भालचंद्र नेमाडे यांना सहन कराव्या लागलेल्या ट्रोलिंगचा उल्लेख केला आहे आणि एकूणच आपल्या देशातल्या दुटप्पी वागण्याकडे लक्ष वेधलं आहे.

त्या म्हणतात, "भालचंद्र नेमाडे यांच्या 'हिंदू: जगण्याची समृद्ध अडगळ' या कादंबरीमधील एका विधानाच्या विरोधात अलीकडेच बंजारा समाज (म्हणजे अवघे पुरुषच!) उभा राहिला कारण त्यात बंजारा स्त्रीविषयीचे चित्रण अपमानास्पदरित्या झाले म्हणून. आणि आता एका बंजारा युवतीचा बळी गेलेला असताना जबाबदार मंत्रिमहोदय बंजारा समाजाचे असल्याने समाज (पुन्हा अवघे पुरुषच!) त्यांच्या समर्थनार्थ रस्त्यावर उतरला आहे."

"तर्क असा आहे की, 'आमच्या' स्त्रीचे 'आम्ही' काहीही करू, इतरांनी करायचे नाही."

आम्ही प्रज्ञा दया पवार यांच्याशी संपर्क करून त्यांचं सविस्तर मत जाणून घेतलं. ही घटना बंजारा समाजाच्या बाबतीत घडली असली, तरी असं दुहेरी वागणं एका जातीपुरतं मर्यादीत नाही, असं त्या अधोरेखित करतात.

"आपल्याकडे आपले सगळे संदर्भ जातनिहाय होत आहेत आणि सर्व प्रकारचे समूह अस्मिताकेंद्रित झाले आहेत. स्त्रियांचं जातीपलीकडचं हित किंवा एक स्त्री म्हणून तिचं अस्तित्व, स्वातंत्र्य,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पूजा चव्हाण मृत्यू प्रकरणी वनमंत्री संजय राठोड यांच्यावर आरोप होत असतानाच, बंजारा समाजातील काही घटकांकडून त्यांना मिळालेल्या पाठिंब्यावरूनही चर्चा सुरू झाली आहे. अशा कुठल्याही घटनेनंतर उमटणाऱ्या प्रतिक्रियांवर काही लेखक आणि विचारवंतांनी चिंता व्यक्त केली आहे.


सामग्री: पूजाला लहानपणापासूनच खेळाची आवड होती. अवघ्या सहा वर्षांची असल्यापासून ती तिचे काका आणि कुस्तीपटू धर्मवीर सिंह यांच्यासोबत आखाड्यात जायची.

पुढे तिला कुस्तीची आवड निर्माण झाली. मात्र, तिचे वडील विजेंदर सिंह यांना हे मान्य नव्हतं.

त्यामुळे त्यांनी पूजाला कुस्तीऐवजी दुसरा एखादा खेळ निवडायला सांगितलं. कुस्तीनंतर पूजाची दुसरी पसंती होती व्हॉलीबॉलला. तिने व्हॉलीबॉलची निवड केली आणि या खेळात ज्युनिअर नॅशनल लेव्हलपर्यंत खेळली.

मात्र, 2010 साली नवी दिल्लीत झालेल्या कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये हरियाणाच्या गीता फोगाट आणि बबिता कुमारी फोगाट यांनी सुवर्ण पदक पटकावलं आणि या घटनेने पूजाचं आयुष्यच बदलून गेलं.

आपल्याला फोगाट बहिणींच्याच पावलावर पाऊल ठेवायचं आहे, याची खूणगाठ पूजाने बांधली.

मात्र, पूजाचा हा निर्णय तिच्या वडिलांना आवडला नाही. त्यांनी तिला कुस्ती खेळायला नकार दिला नसला तरी ही आवड जोपासण्यासाठी आवश्यक ती सगळी व्यवस्था स्वतः तिनेच करायची, अशी अट त्यांनी घातली.

आपल्या मुलीचं कुस्तीप्रेम काही दिवसात ओसरेल, असं त्यांना वाटलं.

प्रतिनिधिक

मात्र, पूजासाठीचा पुढचा प्रवास सोपा नव्हता. पूजा वायव्य दिल्लीचं उपनगर असलेल्या नरेला भागात रहायची. तिथे मुलींसाठी कुस्तीसाठी कसल्याच सोयी नव्हत्या.

कुस्तीचं प्रशिक्षण घेण्यासाठी दिल्ली शहरात जाण्याशिवाय पर्याय नव्हता. त्यामुळे ती दररोज बसने तीन तासांचा प्रवास करून दिल्लीला जायची. यासाठी पहाटे 3 वाजता उठायची.

मात्र, प्रवासात तिचा बराचसा वेळ खर्च व्हायचा. त्यामुळे आपल्याच भागात मुलांसोबतच कुस्तीची प्रॅक्टिस करण्याचा निर्णय तिने घेतला.

मुलांसोबत कुस्ती खेळणं तिच्या कुटुंबीयांना आणि नातलगांना रुचलं नाही. मात्र, मुलीची कुस्तीची आवड आणि त्यासाठी ती घेत असलेली मेहनत बघून पूजाच्या वडिलांनी अखेर रोहतकला स्थायिक  होण्याचा निर्णय घेतला. रोहतकला मुलींसाठी कुस्ती प्रशिक्षणाच्या चांगल्या सोयी आहेत.

कुटुंबीयांचा पाठिंबा आणि कठोर परिश्रम या जोरावर पूजाने 2016 साली रांचीमध्ये झालेल्या ज्युनिअर नॅशनल रेसलिंग चॅम्पियनशीपमध्ये 48 किलो वजनी गटात सुवर्ण पदक पटकावलं.

वर्षभराच्या ब्रेकनंतर पुन्हा खेळाला सुरूवात

मात्र, 2016 साली झालेल्या दुखापतीमुळे तिच्या कुस्ती करियरला जवळपास वर्षभराचा ब्रेक लागला.

मात्र, उत्तम उपचार आणि दृढनिश्चय या बळावर तिने वर्षभरात कुस्तीच्या आखाड्यात पुनरागमन केलं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कुस्तीतली माजी राष्ट्रीय आणि आशियाई ज्युनिअर चॅम्पियन असणारी पूजा गहलोत आता आंतरराष्ट्रीय पातळीवर राज्याचा कुस्तीचा वारसा समर्थपणे पुढे चालवत आहे.


सामग्री: पूनम गवांदे

"शिक्षक भरतीसाठी केलेल्या संघर्षाला न्याय मिळाला याचे समाधान आहे. पण तब्बल 9 वर्षानंतर शिक्षकभरती झाल्यानंतर सरकारनं फक्त 5000 प्लस जागा काढून उमेदवारांची निराशा झाली आहे. शिक्षक भरती ही 'थोडी खुशी थोडा गम' अशीच म्हणावी लागेल. जास्तीत जास्त बेरोजगार अभियोग्यताधारकांना नोकरी मिळाली असती तर हाच आनंद आज द्विगुणित झाला असता, अशी प्रतिक्रिया पूनमनं दिली आहे."

दरम्यान, राज्य सरकारनं 12 हजार पदांसाठी शिक्षक भरतीची प्रक्रिया सुरू केली आहे.

पूनमची औरंगाबाद महापालिकेच्या शाळेत प्राथमिक शिक्षक पदी निवड झालीय.

पूनमचा प्रवास

पूनम आणि त्याच्यासारखे जवळपास 55 हजार पात्र उमेदवार 2010पासून शिक्षक भरतीच्या प्रतीक्षेत होते. बीबीसी मराठीनं पूनमशी संपर्क साधून तिची मागणी लावून धरली होती.

"मला चूल आणि मूल यात अडकून पडायचं नाही. स्वत:च्या पायावर उभं राहायचं आहे, म्हणून आजही शिक्षक भरतीची वाट पाहत आहे," पूनम गवांदे सांगत होती.

पूनम प्रातिनिधिक उदाहरणं आहे. राज्यात एकीकडे पुरेसे शिक्षक नसलेल्या शाळा आहेत, तर दुसरीकडे 1 लाख 78 हजार पात्र विद्यार्थी शिक्षक भरतीची वाट पाहात होते.

"शाळेत पुरेशा प्रमाणात शिक्षक नाहीत, एकच शिक्षक चार-चार वर्गांना शिकवत आहेत, अशा बातम्या येत असतात. पण दुसरीकडे सरकार शिक्षक भरती करत नसल्याने आमच्यासारख्यांना पात्रता असतानाही शिक्षकाची नोकरी मिळत नाही," पूनम सांगते.

पूनम अहमदनगर जिल्ह्यातल्या कळस बुद्रूक गावात राहते. 2009मध्ये तिनं 78.35% गुण मिळवत अहमदनगरमधील एका महाविद्यालयातून डी. एड. केलं.

आधी CET, नंतर TET

महाराष्ट्र सरकारनं 2010मध्ये प्राथमिक शिक्षण सेवक भरती पूर्व केंद्रीय परीक्षा (CET) घेतली. या परीक्षेत पूनमला 200 पैकी 127 गुण मिळाले.

"2010मध्ये मी CETची परीक्षा दिली. पण SCचा कट ऑफ 132 लागला होता आणि मला 127 मार्क मिळाले होते. त्यामुळे तेव्हाच्या भरतीत मला संधी मिळाली नाही," ती म्हणाली होती.

पूनमनं 2010मध्ये CETची परीक्षा उत्तीर्ण केली.

यावर्षी 1 एप्रिलपासून केंद्र सरकारच्या 'राईट टू एज्युकेशन' कायद्याची अंमलबजावणी राज्यात सुरू झाली. या कायद्यातील कलम 23नुसार शिक्षक म्हणून नोकरी मिळण्याकरता शिक्षक पात्रता परीक्षा म्हणजेच TET उत्तीर्ण होणं अनिवार्य करण्यात आलं..

त्यासाठी महाराष्ट्र सरकारनं आतापर्यंत 2013, 2014, 2015 आणि 2017 अशी चार वर्षं ही परीक्षा घेतली आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पूनम गवांदे गेल्या 9 वर्षांपासून शिक्षक भरतीच्या प्रतीक्षेत होती. सरकारी सगळ्या परीक्षा उत्तीर्ण होऊनदेखील शिक्षक भरती खोळंबल्यामुळे तिचं स्वप्न अधुरं होतं. शुक्रवारी (09 ऑगस्ट) शिक्षक भरतीचा निकाल लागला आणि पूनमची औरंगाबाद महापालिकेच्या शाळेत प्राथमिक शिक्षक म्हणून निवड झाली आहे. बीबीसी मराठीनं 5 सप्टेंबर 2018ला तिची व्यथा मांडली होती.


सामग्री: पूनम यादव आणि शिखा पांडे

भारतीय महिला क्रिकेट संघातली पूनम यादव आग्र्याचीच आहे. भारताला फायनलपर्यंत पोहोचवण्यात पूनमचा सिंहाचा वाटा आहे.

रविवारी भारतीय महिला संघ टी-20 वर्ल्ड कपचा अंतिम सामना खेळणार आहे. यामध्ये भारतीय गोलंदाजांची मोठी भूमिका राहिली आहे.

9 खेळाडूंना बाद करत पूनम यादव ऑस्ट्रेलियाची गोलंदाज मेगनसोबतच सर्वाधिक गडी बाद करणारी खेळाडू ठरली आहे. तिची क्रिकेट कारकीर्द समजून घेण्याकरता थोडं मागे जाऊया.

आग्र्याचं एकलव्य स्टेडियम. खेळाडू जेव्हा मैदानात सरावासाठी येत तेव्हा लेग स्पिन टाकू शकणारी ती एकमेव महिला क्रिकेटर होती.

ऑफ स्पिनर्सची लाईन लागलेली असे, आर्म स्पिनरसुद्धा होते, पण लेग स्पिनर शोधूनही सापडत नसे.

आणि अशा वेळी एक खेळाडू गवसली. या खेळाडूचं नाव आहे पूनम यादव. पूनमनं महिला टी-20 वर्ल्ड कपमध्ये आपल्या गोलंदाजीमुळे ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध 4 विकेट आणि बांगलादेशविरुद्ध 3 विकेट घेऊन भारताला विजय प्राप्त करून दिला आहे.

लेग स्पिनर्स महिला गोलंदाजांची संख्या पहिल्यापासून कमी आहे. पूनम यादची उंची फक्त 4.11 फूट आहे. पण तिच्या छोटाशा हातात जेव्हा चेंडू येतो, तेव्हा भल्याभल्यांना घाम फुटतो.

1991मध्ये जन्म झालेली पूनम गावापासून आग्र्याला शिफ्ट झाली तेव्हा तिच्यात क्रिकेटची आवड उत्पन्न झाली. पण, सुरुवातीला तिला घरातून विरोध होता.

पण, पूनमची जिद्द आणि मेहनतीमुळे ती उत्तर प्रदेशच्या टीमकडून खेळायला लागली. आणि 2013मध्ये तिनं भारतीय संघात पदार्पण केलं.

पूनम यादव

मागील 2 वर्षं पूनम कमालीची फॉर्ममध्ये आहे. 2018-19साठी बीसीसीआयनं तिला सर्वोत्कृष्ट महिला खेळाडू म्हणून निवड केली. 2017च्या वनडे वर्ल्ड कपमध्ये पूनमच्या गुगलीची खूप चर्चा झाली होती.

रेल्वेकडून खेळणारी पूनम एके काळी तिथं क्लर्क पदावर काम करत होती. आता ती सुपरीटेंडेंट म्हणून काम करत आहे.

पूनमनं आपली उंची कमी असल्याचा न्यूनगंड बाळगला नाही उलट तिने तिच्या कमजोरीलाच आपली ताकद बनवलं. फलंदाजाला चकवण्यात तर तिचा हात कुणीच धरू शकत नाही. बॅट्समनच्या अगदी जवळ ती चेंडू टाकते आणि वळवते. बॅट्समन थोडा जरी ख्रिज बाहेर आला तर त्याची काही धडगत नसते. जर त्या बॅट्समनकडून चेंडू सुटला आणि विकेटकीपरच्या ग्लोव्हजमध्ये गेला की स्टंपिंग झालीच म्हणून सांगा.

पूनमला अर्जुन पुरस्कारानं सन्मानित करण्यात आलं आहे. उत्तर प्रदेशच्या कोणत्याही महिला खेळाडूला यापूर्वी हा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या काही दिवसांमध्ये आग्रा चर्चेत होतं ते अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांच्या दौऱ्यामुळे. भारताच्या दौऱ्यावर आलेल्या ट्रंप यांना आग्र्यातल्या ताजमहलची भुरळ नसती पडली तरच नवल होतं. आग्रा दोन गोष्टींसाठी प्रसिद्ध आहे एक म्हणजे ताजमहल, दुसरं पेठा पण आता यामध्ये आणखी एका गोष्टीची भर पडणार आहे.


सामग्री: पूर्णपणे स्वयंचलित असलेली ही बस प्रवाशांची इच्छित ठिकाणी ने-आण करत आहे. ड्रायव्हरशिवाय ही बस नेमकी चालते तरी कशी, यामध्ये अपघाताची शक्यता असते का, भविष्यात स्वित्झर्लंडमधल्या रस्त्यांवर अशाच बसेस दिसणार का?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्वित्झर्लंडमधील शाफॉसैन शहराच्या रस्त्यांवर सध्या एक आगळीवेगळी बस धावताना दिसत आहे. या बसला ड्रायव्हरच नाहीये.


सामग्री: पूर्णिया शहर आणि आसपासच्या भागात रामस्वरुप चर्चेचा विषय ठरलेत कारण त्यांच्या शरीरात पूर्ण वाढ झालेलं गर्भाशय आहे.

सामजिक दडपणांमुळे दबलेले रामस्वरूप माध्यमांशी मोकळेपणानं बोलत नाहीयेत कारण त्यांना त्यांच्या मुलींच्या लग्नाची चिंता आहे.

पण जेव्हा 25 नोव्हेंबरला हा विषय स्थानिक माध्यमांमध्ये आला तेव्हा त्यांनी पत्रकारांना म्हटलं होतं की, "आम्हाला पाच मुलं आहेत. आजवर कधी कुठला त्रास झाला नाही. पण आता डॉक्टरांनी शरीरातून गर्भाशय काढलं. मला हेच समजत नाहीये की बाईच्या शरीरात असणारा अवयव माझ्या शरीरात कसा आला."

नक्की काय झालं ?

बिहारची राजधानी पटनापासून 300 किलोमीटर अंतरावर आहे पूर्णिया शहर. या जिल्ह्यातल्या रौटा गावातल्या रामस्वरुप यांच्या पोटात 24 नोव्हेंबरला अचानक खूप दुखाला लागलं. त्यांचं पोटं फुगलं होतं त्यांना हर्निया झाला होता. रामस्वरुप यांच्या घरचे त्यांना उपचारासाठी पूर्णियामधल्या रेहाना नर्सिंग होममध्ये घेऊन गेले. त्यानंतर झालेलं निदान त्यांचं शांत आयुष्यात खळबळ माजवायला पुरेसं होतं

डॉक्टर सोहेल

रामस्वरुप यांच्यावर उपचार करणारे सर्जन डॉ. सोहेल अहमद सांगतात की, "ते अॅडमिट झाले तेव्हा आम्ही काही महत्त्वाच्या टेस्ट केल्या, आणि त्यांचं हर्नियाचं ऑपरेशन केलं. पण जेव्हा त्यांचं पोट कापलं तेव्हा त्यांच्या पोटात पूर्णपणे विकसित झालेलं गर्भाशय होतं. आम्ही ते काढलं आणि त्याची बायोप्सी करायला पाठवलं.

पेशंट आता ठीक आहे. त्यांना 26 तारखेला आम्ही डिस्चार्जही दिला. पण पुरुषाच्या शरीरात असं पूर्णपणे विकसित झालेलं गर्भाशय सापडणं ही अगदी दुर्मिळ बाब आहे."

या गर्भाशयाची चाचणी करण्यासाठी त्यांनी हे गर्भाशय स्त्री-रोगतज्ज्ञ डॉ. सना अमरीन यांनाही दाखवलं.

डॉ सना

अमरीन म्हणाल्या, "मी ते गर्भाशय पाहिलं तेव्हा लक्षात आलं हे पूर्ण वाढ झालेलं गर्भाशय आहे. एका महिलेच्या गर्भाशयात जे असतं ते सगळं त्यात आहे. पण समाजात बदनामी होईल या भीतीने ते आणि त्यांच्या घरचे याबाबतीत मोकळेपणाने बोलत नव्हते.

काय आहे हा आजार

पुरुषाच्या शरीरात अशा प्रकारचं गर्भाशय सापडणं, याला पर्सिस्टंट म्यूलेरियन डक्ट सिंड्रोम म्हणजेच पीएमडीएस असं म्हटलं जातं.

इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ सर्जरी केस रिपोर्टस या मेडिकल जर्नलमध्ये सापडल्या गेलेल्या रिपोर्टनुसार, अशा प्रकारची पहिली केस 1939मध्ये इंग्लंडमध्ये सापडली होती. 2009 पर्यंत संपूर्ण जगभरात असे 150...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"पेशंट एकदम ठीक आहे. जेवण-खाण नीट करतो, हिंडता-फिरता आहे. त्याला काही त्रास नाही," 65 वर्षांचे रामस्वरुप (बदललेलं नाव) यांच्या नातेवाईकाने बीबीसीशी फोनवर ही गोष्ट सांगितली. बिहारमधल्या पूर्णिया जिल्ह्यातून ते बोलत होते.


सामग्री: पूर्व आणि पश्चिम अशी वैचारिक विभागणी का होते?

1871 साली होक्काइडो बेटांजवळच्या प्रदेशातून प्रवास करत असताना हॉरेस कॅप्रन हे सतत तिथल्या विस्तीर्ण कुरणांमध्ये, ओसाड जमिनींवर आणि भयावह पर्वतांमध्ये मानवी अस्तित्वाच्या खुणा शोधत होतो. ते लिहितात की, "त्या भव्य पटलावर मृत्यूच्या स्तब्धतेचंच राज्य होतं. पानांचा सळसळाट नाही, पक्ष्यांचं कूजन नाही आणि कुठल्याही जीविताची चाहूल नाही."

त्यांना वाटलं की हा जणू काही इतिहासपूर्व काळातून आलेला एक कालशून्य प्रदेश होता.

"हा संपन्न आणि सुंदर प्रदेश, जो जगातल्या सर्वांत जुन्या आणि दाट लोकसंख्येच्या देशाची संपत्ती आहे, आफ्रिकन वाळवंटांप्रमाणेच इतका काळ अज्ञात आणि निर्वासित कसा राहिला, याचंच आश्चर्य वाटतं," असंही ते म्हणाले.

ही जपानची हद्द होती... अगदी अमेरिकेच्या 'वाईल्ड वेस्ट'प्रमाणे. होक्काइडो हे जपानी बेटांमधलं उत्तरेकडील दूरवरचं एक बेट. पलीकडे असलेलं हाँशू बेट आणि होक्काइडो यांच्यात खवळलेला समुद्र होता. हे अंतर पार करू पाहणाऱ्या प्रवाशांना जीवघेण्या थंडीला, कणखर ज्वालामुखीय प्रदेशाला आणि रानटी श्वापदांना सामोरं जावं लागायचं. यामुळेच जपानच्या सरकारनं हे बेट शिकार आणि मासेमारी करून उदरनिर्वाह करणाऱ्या तिथल्याच आयनू लोकांच्या भरवशावर सोडलं होतं.

हे सगळं 19व्या शतकाच्या मध्यावर बदलणार होतं. रशियन आक्रमणाच्या भीतीनं जपान सरकारने त्यांच्या उत्तरेतला हा प्रदेश पुन्हा वसवण्याचं ठरवलं, आणि होक्काइडो वसवण्याची जबाबदारी समुराय असणाऱ्यांना दिली. त्यानंतर इथे तेजीने वस्ती वाढत गेली. शेती, बंदरं, रस्ते आणि रेल्वेचं जाळं या बेटांवर पसरलं. नवीनच वसलेल्या या लोकांना उत्तम शेती करण्याचं मार्गदर्शन करण्यासाठी कॅप्रनसारख्या अनेक अमेरिकन कृषीतज्ज्ञांची नियुक्ती झाली. अवघ्या सत्तर वर्षांतच बेटाची लोकसंख्या काही हजारांवरून २० लाखांवर गेली. नवं सहस्रक सुरू होताना हा आकडा साठ लाख इतका झाला होता.

होक्काइडोमध्ये राहणाऱ्या मोजक्याच लोकांवर या रानटी आणि ओसाड प्रदेशावर मात करण्याची वेळ आली असावी. तरीसुद्धा 54 किलोमीटरवर असलेल्या हाँशू बेटांवर राहणाऱ्या लोकांपेक्षा इथल्या लोकांच्या मानसिकतेवर आणि त्यांच्या विचारसरणीवर अग्रणी जिद्दीचा आणि चिकाटीचा प्रभाव दिसतो. ते अधिक स्वयंभू, मानी आणि स्वतःच्या प्रगतीविषयी महत्त्वाकांक्षी आहेत. आपल्या भोवतालच्या लोकांशी ते कमी जोडलेले आहेत. इतर देशांशी तुलना करता,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पूर्व आणि पश्चिम या ना केवळ विरुद्ध दिशा आहेत, पण त्या नेहेमीच एकमेकांच्या विरोधात असतात. शास्त्रोक्त सिद्धांतानुसार पूर्व आणि पश्चिम विचारसरणीत फरक पडत असल्याचं स्पष्ट झालं आहे.


सामग्री: पूर्व आणि पश्चिम जर्मनी

1961च्या ऑगस्ट महिन्यात बांधलेली ही भिंत अखेर, 9 नोव्हेंबर 1989 ला पाडण्यास सुरुवात झाली. या ऐतिहासिक घटनेला आज 28 वर्षं पूर्ण होत आहेत.

पण मुळात ही भिंत का बांधण्यात आली होती?

भिंत का बांधली?

दुसऱ्या महायुद्धात जर्मनीनं मित्र राष्ट्रांच्या सैन्यासमोर शरणागती पत्करली होती. या युतीत होते ब्रिटन, अमेरिका, फ्रांससारखे पाश्चात्त्य देश आणि सोव्हिएत युनियन (तेव्हा पूर्व युरोपातील देशांचा रशियाच्या नेतृत्वात एक संघ होता).

विजयी देशांनी मग जर्मनीला विभागून एकेका प्रांतावर नियंत्रण मिळवण्याचं ठरवलं.

जर्मनीचा पश्चिम भाग युतीकडं तर पूर्व भाग सोव्हिएत संघाकडं गेला.

बर्लिन हे शहर सोव्हिएत संघाकडं होतं, पण ते राजधानीचं शहर होतं. त्यामुळं बर्लिनचे चार भाग करून चार देशांकडं (अमेरिका, फ्रांस, ब्रिटन आणि सोव्हिएत संघ) द्यायचा निर्णय झाला.

तणाव आणि विभागणी

दरम्यान, सोव्हिएत संघाकडील जर्मन लोकांना वेगळीच वागणूक मिळाली.

1949 मध्ये जर्मनीचे दोन स्वतंत्र देश झाले. मित्र राष्ट्रांच्या नियंत्रणातल्या पश्चिम जर्मनीला 'द फेडरल रिपब्लिक ऑफ जर्मनी' म्हटलं गेलं. सोव्हिएत संघाच्या ताब्यातल्या पूर्व जर्मनीचं 'जर्मन डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक' असं नामकरण करण्यात आलं.

पश्चिम जर्मनीतील लोक मुक्तपणे देशात फिरू शकत होते.

त्यांच्यावर बंधनं नव्हती. त्यांना स्वत:चे विचार मांडण्याचं स्वातंत्र्य होतं.

पण, पूर्व जर्मनीतील लोकांवर अनेक बंधनं होती.

कसं वागावं, काय ऐकावं, कुठं फिरावं, याचे जाचक नियम होते.

काही वर्षांतच पूर्व जर्मनीतील हजारो लोकांनी पश्चिम जर्मनीत पलायन करण्यास सुरुवात केली.

भिंतकशी बांधली?

1961मध्ये सोव्हिएत संघाचे अध्यक्ष निकिता ख्रुश्चेव्ह यांनी पूर्व जर्मनीतील लोकांचं वाढतं स्थलांतर थांबवण्यासाठी पूर्व आणि पश्चिम जर्मनी यांच्यात भिंत बांधण्याचं ठरवलं.

13 ऑगस्ट 1961च्या एका रात्रीत या भिंतीचं बांधकाम पूर्ण करण्यात आली. सकाळी उठल्यावर लोकांना या भिंतीमुळे झालेल्या विभाजनाचं वास्तव कळलं. दोन्ही बाजूंचे नागरिक त्यांच्या आप्तेष्टांपासून विभक्त झाले होते...एका रात्रीत!

रातोरात काम सुरू झालं.

ही भिंत बर्लिनच्या सीमेवर बांधली होती, जेणेकरून पूर्व जर्मनीतील लोक भिंत ओलांडून जाणार नाहीत.

किती लांब होती भिंत?

सुरुवातीला तर हे फक्त तारेचं 155 किमी लांबीचं एक कुंपण होतं. पण लोक त्यावरूनही येजा करू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रातोरात बांधलेल्या बर्लिनच्या भिंतीनं दोन्ही जर्मनीतल्या लोकांना बुचकाळ्यात टाकलं. दररोज भेटणारी माणसं अचानक दुरावली.


सामग्री: पूर्व कोलकात्यातल्या टेंगरा भागत असलेल्या देशातल्या सर्वांत मोठ्या चायना टाऊनमध्ये गेल्या तीन दशकांपासून रेस्टॉरंट चालवणारे पीटर चेन आपली व्यथा सांगत होते.

ते म्हणाले, "कोरोना विषाणुच्या दहशतीमुळे खादाडीची आवड असणाऱ्यांनी चायना टाऊनमधल्या हॉटेल आणि रेस्टॉरंटकडे पाठ फिरवली आहे. मात्र, चीनशी आमचा कुठलाच थेट संपर्क नाही. आम्ही तिथली कुठलीच वस्तू वापरत नाही. या भागातल्या कुठल्याच व्यक्तीला संसर्ग झालेला नाही. आमचं मोठं नुकसान झालं आहे."

चीनच्या वुहान शहरापासून जवळपास 2700 किमी दूर असलेल्या या चायना टाऊनमध्ये रात्री उशिरापर्यंत गर्दी असायची.

इथल्या रेस्टॉरंट्समध्ये चीनी पदार्थ्यांची आवड असणाऱ्यांची भाऊगर्दी असायची. मात्र आता इथे शुकशुकाट आहे.

ग्राहकांची संख्या निम्म्यावर

कोरोना विषाणूच्या संसर्गाच्या भीतीने या भागातल्या तीन डझनहून जास्त रेस्टॉरंटमध्ये गिऱ्हाईक दिसत नाही.

इथले काही रेस्टॉरंट तर इतके प्रसिद्ध आहे की लोक तासनतास रांगा लावून उभे असतात.

मात्र, गेल्या दोन आठवड्यांपासून या हॉटेल मालकांचं मोठं नुकसान होतंय. इथे कोरोना विषाणूची बाधा झाल्याची एकही घटना समोर आलेली नाही.

कोलकात्यातल्या या चायना टाउनमध्ये जवळपास अडीच हजार लोक राहतात. मात्र, इथे राहणाऱ्या कुटुंबांचा आता चीनशी कुठलाच थेट संबंध नाही. इथले बहुतांश तरुण आता परदेशात स्थायिक झाले आहेत.

असं असूनही कोलकात्यातल्या लोकांमध्ये चीनी पदार्थ आणि या चायना टाउनची भीती आहे.

सगळीकडे शुकशुकाट

एका हॉटेलचे मालक मॅथ्यू चेन सांगतात, "दोन आठवड्यांमध्ये आमच्या ग्राहकांची संख्या 60 टक्क्यांनी घसरली आहे. आम्हाला रोज मोठं नुकसान सोसावं लागतंय."

चायना टाउनच्या प्रवेशद्वाराजवळ बिग बॉस आणि किम लिंग अशी दोन प्रसिद्ध आणि मोठी हॉटेल्स आहेत. विकेंडला इथे तोबा गर्दी असायची.

मात्र, आता या हॉटेल्समध्येही शुकशुकाट दिसतो. लंच असो किंवा डिनर इथे आल्यावर जवळपास तासभर तरी वाट बघावीच लागते, इतकी गर्दी इथे असायची.

एका ढोबळ अंदाजानुसार इथल्या प्रत्येक रेस्टॉरंटचं विकेंडला चार ते पाच लाख रुपयांचं नुकसान होतंय.

चेन सांगतात, "इथे वर्षभर गर्दी असते. ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी दरम्यान गर्दी वाढते. या काळात वातावरण थंड असतं. मी माझ्या आयुष्यात पहिल्यांदा या भागातल्या हॉटेल्समध्ये इतका शुकशुकाट पाहतोय."

कच्चा माल आणि मसाले कुठून येतात?

एका रेस्टॉरंटचे मालक एस. चांग सांगतात,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"या महिन्याच्या सुरुवातीपर्यंत आमच्या रेस्टॉरंटमध्ये खासकरून संध्याकाळी उभं राहायला जागा नसायची. मात्र, गेल्या दोन आठवड्यांपासून गिऱ्हाईकच नाही."


सामग्री: पूर्व गुटामध्ये बॉम्ब हल्ले नियमितपणे सुरू आहेत.

बीबीसीला मिळालेल्या महितीनुसार, संघर्षग्रस्त पूर्व गुटा भागातील लोकांना विषारी वायूचा गंध जाणवला. "सहा रुग्णांना श्वसनाचा त्रास झाला. त्यांच्यावर उपचार करण्यात आले आहेत," असं डॉक्टरांनी म्हटलं.

2013 पासून रशियाचा पाठिंबा असलेल्या सरकारी सैन्यानं या परिसराची नाकाबंदी केलेली आहे. या परिसरात चार लाख लोक राहतात.

सीरियात जेव्हापासून गृहयुद्धाला सुरुवात झाली तेव्हापासून अनेक वेळा क्लोरिन वायूचा हल्ला झाला आहे, अशी भीती नेहमी व्यक्त केली जाते. पण युद्धादरम्यान रसायनांचा कधीच वापर केला गेला नाही असं सरकारच म्हणणं आहे.

10 जानेवारीला संयुक्त राष्ट्रांचे मानवाधिकार उच्चायुक्त जैद राद अल हुसैन यांनी म्हटलं, "31 डिसेंबर नंतर गुटाच्या पूर्वेकडील क्षेत्रात होणाऱ्या हल्ल्यांत वाढ झालेली आहे. या हल्ल्यात आतापर्यंत 85 जण मारले गेले आहेत."

जनतेने घेतला तळघरात आसरा

जैद राद अल हुसैन यांनी म्हटलं, "पूर्व गुटातली नाकाबंदी मानवी विध्वंसाचं कारण बनली आहे. नागरी भागांत दिवस-रात्र जमिनीवरून तसंच हवेतून हल्ले होत आहेत, ज्यामुळे नागरिकांना तळघरात रहावं लागत आहे."

पूर्व गुटा क्षेत्र रणनीतीच्या दृष्टीनं खूपच महत्त्वपूर्ण आहे. बंडखोर इथून दमास्कसच्या रहिवाशी भागांवर रॉकेट हल्ले करतात. या हल्ल्यातही लोक मारले गेले असल्याचं सरकारी माध्यमांचं म्हणणं आहे.

पूर्व गुटाच्या बाहेर बंडखोरांच्या ताब्यातल्या हारस्ता शहरातील भूमिगत असणारे शिक्षक युसूफ इब्राहिम स्थितीचं वर्णन करताना सांगतात, "आजचा दिवस कालच्या मानानं बराच चांगला आहे. कारण अजून कोणत्याही प्रकारचा हवाई हल्ला झालेला नाही. फक्त जमिनीवरून जमिनीवर हल्ले करण्यात आले, ज्यात इमारती आणि हारास्काच्या जनतेला लक्ष्य केलं गेलं."

ते पुढे सांगतात, "शहरातील रहिवासी भूमिगत असून बॉम्बगोळ्यांच्या वर्षावामुळे तळघरात राहत आहेत. या ठिकाणी कोणत्याचं सोयीसुविधा उपलब्ध नाहीत. बाजार, रुग्णालयाची सुविधा देखील आम्हाला उपलब्ध नाही."

 "10 दिवसांत हवेतून तसंच जमिनीवरील हल्ल्यांमुळे सीरियातल्या बंडखोरांच्या ताब्यात असलेल्या भागातील 10 दवाखान्यांचं नुकसान झालं आहे," असं या भागात काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांचं म्हणणं आहे.

भूकबळीची समस्या

अन्नधान्याच्या कमतरतेमुळे या भागात कुपोषणाचे प्रकरणं समोर आली आहेत. नोव्हेंबर 2017मध्ये आलेल्या संयुक्त राष्ट्राच्या एका...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सीरियाची राजधानी असलेल्या दमास्कसच्या बाहेरील भागात क्लोरिन वायूचा हल्ला झाल्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.


सामग्री: पूर्व गुटामध्ये सुरू असलेल्या हवाई हल्ल्यांची सर्वाधिक झळ लहान मुलांना बसत आहे.

सुरक्षा परिषदेच्या बैठकीत 30 दिवसांच्या शस्त्रसंधीचा ठराव सर्वसंमतीनं मंजूर करण्यात आला आहे. सुरक्षा परिषदेच्या सर्व 15 सदस्यांनी गृहयुद्धानं प्रभावित झालेल्या सीरियातील भागांत इतर मदत आणि वैद्यकीय सुविधा पोहचवण्यासाठी मतदान केलं.

या आठवड्याच्या सुरुवातीलाच सीरियाच्या सरकारनं राजधानी दमस्कसवळ बंडखोरांच्या ताब्यात असलेल्या पूर्व गुटामध्ये बाँबचा वर्षाव करण्यास सुरुवात केली होती.

गृहयुद्ध थांबवण्याच्या उद्देशानं संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत मतदान झालं असलं तरी सीरियात बाँबवर्षाव सुरू असल्याचं कार्यकर्त्यांचं म्हणणं आहे.

या शस्त्रसंधीवर संयुक्त राष्ट्रांमध्ये बऱ्याच कालावधीपासून खल सुरू आहे. गुरुवारी सादर करण्यात आलेल्या या ठरावाला रशियाने विरोध केला होता. त्यांना त्यात आणखी काही बदल हवे होते. रशिया सीरियाच्या सरकारची पाठराखण करत असल्याने त्यांना या प्रस्तावात बदल हवा होता. तर पाश्चात्य राष्ट्रांनी रशिया वेळ घालवत आहे, अशी टीका केली होती.

"जोपर्यंत दोन्हीकडील पक्ष या ठरावास होकार दर्शवत नाहीत तोपर्यंत शस्त्रसंधी लागू करण्याचा काहीच फायदा नाही," अशी भूमिका सीरियाच्या प्रतिनिधींनी संयुक्त राष्ट्रांत मांडली होती.

तर संयुक्त राष्ट्रांतील अमेरिकेच्या प्रतिनिधी निकी हैली यांनी शस्त्रसंधी त्वरीत लागू करावी असं मत व्यक्त केलं. पण सीरिया या शस्त्रसंधीला तयार होणार का, अशी शंकाही त्यांनी व्यक्त केली.

सीरियातल्या गृहयुद्धावर लक्ष ठेऊन असलेल्या ब्रिटनमधील  'ऑब्जर्व्हेटरी फॉर ह्यूमन राइट्स' या संस्थेच्या मते शनिवारी उशिरा रात्री शस्त्रसंधीला मंजुरी मिळाल्यानंतरही पूर्व गुटा भागात हवाई हल्ले झाले आहेत.

संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद

गेल्या रविवारपासून सुरू असलेल्या हवाई हल्ल्यांमुळे आतापर्यंत 500 लोकांचा मृत्यू झाला असल्याचा दावा या संस्थेने केला आहे.

संयुक्त राष्ट्राचे महासचिव अंटोनिओ गुटेरस यांनी पूर्व गुटामधील परिस्थिती नरकापेक्षा भयंकर झाली असल्याची प्रतिक्रिया यापूर्वीच दिली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सीरियात सुरू असलेला संघर्ष थांबवण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत 30 दिवसांच्या शस्त्रसंधीवर एकमत झालं आहे.


सामग्री: पूर्व हिमालय आणि नैऋत्य चीनमध्ये आढळणारी ही प्रजाती धोकादायक स्थिती असून त्यांची संख्या काही हजार इतकीच उरली आहे.

कांचनगंगा हिमशिखराच्या परिसरामध्ये दहा रेड पांडांना जीपीएस कॉलर लावण्यात आलेली आहे. त्याद्वारे त्यांच्या हालचाली टिपता येतील. या जीपीएसद्वारे रेड पांडांची भरपूर माहिती गोळा केली जात आहे.

कॅमेरा ट्रॅप आणि जीपीएस कॉलरद्वारे यांचे निरीक्षण केले जात आहे. यामध्ये सहा माद्या आणि चार नर रेड पांडांचा समावेश आहे. या प्रकल्पामध्ये शास्त्रज्ञ, प्राण्यांचे डॉक्टर, नेपाळ सरकारमधील अधिकारी आणि रेड पांडा नेटवर्क या ग्रुपमधील संशोधक सहभागी झाले आहेत.

नेपाळमधील वन आणि मृदा खात्याचे महासंचालक मान बहादुर खड्का यांच्यामते जीपीएस कॉलर हा रेड पांडा संवर्धनाच्या प्रवासातील मैलाचा दगड आहे.

पारु, डोल्मा, चिंतापू, माच्छा, भुमो, सेनेहांग, गिमा, ब्रायन, निनाम्मा, प्रलादेवीय या रेड पांडांना कॉलर लावण्यात आली आहे. पूर्वी रेड पांडा (Aliurus fulgens) रॅकूनचे नातेवाईक समजले जात. मात्र नंतर ते अस्वलाचे नातलग असल्याचं लक्षात आलं.

आता त्याचं स्वतःचा वेगळा परिवार असल्याचं लक्षात आलं आहे. जगभरात नष्ट होत चाललेल्या प्रजातींमध्ये त्यांचा समावेश होतो. त्यांना खायला बांबू आणि राहायला जंगल लागतं. तेच कमी होत असल्यामुळे त्यांच्यासमोर मोठं आव्हान निर्माण झालं आहे. त्यांना वाचवण्यासाठी या नव्या पद्धतीचा उपयोग होईल असं संशोधकांना वाटतं.

रेड पांडाबद्दल

1)      अस्वलासारखे दिसतात. मात्र त्यांचं Ailurinae  हे वेगळंच कुटुंब आहे.

2)      अधिवास कमी होणे, शिकार, प्रजोत्पादन कमी यामुळे संख्या घटत चालली आहे.

3)      त्यांच्या त्वचेपासून टोप्या तयार करणं आणि त्यांची शेपटी बाळगणं शुभ समजलं जात असल्यामुळे चीनमध्ये त्यांची मोठी शिकार होते.

4)      झाडांवर राहाणारे हे रेड पांडा बांबू खातात. फांद्या पकडण्यासाठी त्यांच्या पंज्यांची विशिष्ट रचना असते.

5)      जायंट पांडाशी हे संबंधित नाहीत.

6)      ज्या देशांमध्ये शिकार अनधिकृत समजली जाते अशा सर्व देशांत ते संरक्षित म्हणून घोषित केले आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नेपाळमधील रेड पांडा नामशेष होण्याची कारणं शोधण्यासाठी आता त्यांच्यावर उपग्रहावरुन लक्ष ठेवण्यात येत आहे.


सामग्री: पूर्वी अशा महिलांचं प्रमाण अधिक होतं आता परिस्थिती बदलली आहे. या महिला म्हणतात गोंदवणं हे सौंदर्याचं प्रतीक आहे.

ज्या महिलांनी गोंदवून घेतलं नाही त्या वयस्कर वाटतात. पण टॅटू असतील तर ती महिला तरुण आणि सुंदर वाटते.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

म्यानमारमधील या महिला चेहऱ्यावरील टॅटूसाठी प्रसिद्ध आहेत. चिन प्रांतातील महिला चेहऱ्यावर सुंदर नक्षी गोंदवून घेतात.


सामग्री: पूर्वी मॉडेलिंग करणाऱ्या एका विगर मुस्लीम माणसाने हा व्हीडिओ स्वतःच बनवलाय ज्यात त्याला एका पलंगाला बांधून ठेवलेलं पाहायला मिळतं.

चीन सरकार ज्याला पुनःप्रशिक्षण म्हणतं त्यासाठी या व्यक्तीला सरकारी कर्मचारी घेऊन गेले पण त्यानंतर त्याचा काहीच पत्ता लागलेला नाही असं त्याच्या कुटुंबीयांकडून कळलं.

चिनी परराष्ट्र मंत्रालय आणि शिंजिअँगच्या यंत्रणांकडून बीबीसीच्या प्रश्नांवर प्रतिक्रिया आलेली नाही. जॉन सडवर्थ यांचा हा रिपोर्ट.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चीनच्या पूर्वेकडे असलेल्या शिंजिअँग प्रांतातल्या बंदीछावण्यांमधून बीबीसीने काही एक्सक्लुझिव्ह दृश्यं मिळवली आहेत.


सामग्री: पूर्वीच्या सरकारांनी इंधन आयातीवरील निर्भरतेकडे लक्ष दिलं असतं, तर आज मध्यम वर्गाला अशा कठीण परिस्थितीचा सामना करावा लागला नसता, असं वक्तव्य पंतप्रधान मोदी यांनी केलं.

तामीळनाडूतील एन्नौर-थिरूवल्लूर-बंगळुरू-पुदूच्चेरी-नागापट्टणम-मदुरै-तुतीकोरिन या नॅच्युरल गॅस पाईपलाईनच्या रामनाथपूरम-थुथूकडी खंडाच्या उद्घाटनप्रसंगी नरेंद्र मोदी बोलत होते.

आपण आयातीवर एवढं अवलंबून असायला हवं का? कुणावरही टीका करण्याची माझी इच्छा नाही. पण या विषयाकडे आपण आधीच लक्ष दिलं असतं तर आपल्या मध्यम वर्गाला हे ओझं सहन करण्याची वेळ आली नसती, असं मोदी म्हणाले.

इंधनाच्या किंमती का वाढत आहेत?

इंधनाच्या किमती आपल्याकडे का वाढत आहेत, याचं कारण म्हणजे आंतरराष्ट्रीय बाजारात सौदी अरेबियासारख्या ओपेक देशांनी कच्च्या तेलाचं उत्पादन कमी केलंय. आणि त्यामुळे मागणी पेक्षा पुरवठा कमी होऊन आंतरराष्ट्रीय स्तरावर इंधनाचा तुटवडा निर्माण झालाय.

परिणामी, आंतरराष्ट्रीय बाजारात सध्या कच्च्या तेलाच्या किमती 55 ते 60 डॉलर प्रती बॅरलवर पोहोचल्यात.त्यामुळे प्रक्रिया केलेल्या इंधनाचे दरही वाढलेत आणि भारतात तर मागणीच्या 85 टक्के इंधन आपण परदेशातून आयात करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय दरांचा थेट परिणाम आपल्याला भोगावा लागतो आहे.

शिवाय भारतात इंधनांवर विविध कर देखील आहेत. कारण, बरचसं इंधन आपण आयात करत असल्यामुळे त्यावर केंद्र सरकारकडून एक्साईज आणि राज्य सरकारकडूनही व्हॅट सारखे कर लागत असतात.

या घडीला मुंबईत मिळणाऱ्या पेट्रोलसाठी एक्साईज ड्युटी आहे साधारण 33 रुपये प्रती लीटर आणि व्हॅट आहे सुमारे 20 रुपये प्रती लीटर. त्यामुळे मूळ 29 रुपये प्रती लीटर असलेलं पेट्रोल ग्राहकांपर्यंत पोहोचताना सगळे कर मिळून 90च्या घरात जातं. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात वाढलेल्या किमती आणि त्यावर देशांतर्गत लागणारे कर असा फटका ग्राहकांना सहन करावा लागत आहे. या बरोबरीने आताच्या इंधन दरवाढीला कोरोनाची किनारही आहे.

भारतीय ग्राहकांना इंधन दरवाढ का खुपतेय?

भारतीय ग्राहकांच्या मनात सध्या एक वेगळी सल आहे.

मार्च 2020 पासून जगभरात लागलेल्या कडक लॉकडाऊनमुळे तेलाची आंतरराष्ट्रीय मागणी अचानक कमी होऊन तेलाचे दरही अक्षरश: कोसळले होते. त्या परिस्थितीत भारतात मात्र सलग 82 दिवस तेल कंपन्यांनी इंधनांचे दर स्थिर ठेवले.

आणि आता आंतरराष्ट्रीय बाजारात किमती वाढत असताना देशातले करही वाढून पुन्हा इंधन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात गेल्या काही दिवसांपासून सातत्याने वाढ होत आहे. पेट्रोलच्या दरांनी सध्या शंभरचा टप्पा गाठला आहे. या परिस्थितीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी प्रतिक्रिया दिली आहे.


सामग्री: पूलाच्या ढिगाऱ्याखाली काही जण अडकल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. मदतकार्य करणारं पथक गुरुवारी रात्री या ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्यांचा शोध घेत होतं.

एका 9 पदरी महामार्गावरून जाणारा हा पूल कोसळल्यानं महामार्गावरील किमान 8 वाहनांचं नुकसान झाल्याचं पोलिसांनी स्पष्ट केलं. मात्र, पूल कोसळताना किती जण पुलाखाली होते हे सांगणं कठीण असल्याचंही त्यांनी सांगितलं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मात्र, या दुर्घटनेत चार जणांचा मृत्यू झाल्याचं गुरुवारी रात्री मियामीच्या अग्निशमन दलाचे प्रमुख डेव डॉवनी यांनी सांगितलं.

द केंडॉल रिजनल मेडिकल सेंटर इथे दुर्घटनेत जखमी झालेल्या 10 जणांवर उपचार सुरू आहेत. यातील दोन जणांची परिस्थिती गंभीर असल्याचं इथल्या जनरल सर्जरी विभागाचे संचालक डॉ. मार्क मॅककेन्नी यांनी सांगितलं.

विद्यापीठाच्या संकेतस्थळावर देण्यात आलेल्या माहितीनुसार, 950 टन वजनाचा आणि 174 फूट लांबीचा हा पूल शनिवारी अवघ्या 6 तासांत महामार्गावर उभारण्यात आला होता.

हा पूल कोसळल्यानंतर या महामार्गावरील वाहतूक पूर्णतः थांबल्याचं प्रत्यक्षदर्शींनी माध्यमांना सांगितलं. यावेळी पूलाखाली अडकलेल्यांचा आक्रोश कानी पडत असल्याचं एका प्रत्यक्षदर्शीनं एबीसी न्यूजच्या प्रतिनिधीला सांगितलं.

"मला काहीतरी कोसळल्याचा आवाज ऐकू आला. मी लगेच त्या दिशेनं पाहिलं, तर हा पूल कोसळला होता. सगळीकडे धूळ पसरली होती आणि तो प्रसंग भयावह होता," डॅमेनी रीड या प्रत्यक्षदर्शीनं सीबीएस न्यूजला सांगितलं.

फ्लोरिडाचे गव्हर्नर रीक स्कॉट आणि सिनेटर मार्को रुबियो यांनी काही तज्ज्ञ आणि नॅशनल ट्रान्सपोर्टेशन सेफ्टी बोर्डच्या अधिकाऱ्यांसह गुरुवारी रात्री घटनास्थळाची पाहणी केली.

तर, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी गुरुवारी रात्री या घटनेबद्दल दुःखं झाल्याचं ट्विटरद्वारे जाहीर केलं.

फ्लोरिडा विद्यापीठाच्या विद्यार्थ्यांनी ट्रॅफिकच्या त्रासातून मुक्तता मिळावी यासाठी या पुलाची त्यांनी मागणी केली होती, असं मायामी हेराल्ड या वृत्तपत्रानं म्हटलं आहे. ऑगस्ट 2017मध्ये एका कारने एका विद्यार्थ्याला उडवल्यानंतर पुलाच्या मागणीचा प्रश्न ऐरणीवर आला होता.

मनिला कन्स्ट्रक्शन कंपनी आणि एफआयजीजी इंजिनिअरिंग या दोन कंपन्या या पुलाचं काम करत असून त्यांनी या दुर्घटनेबद्दल खेद व्यक्त केला आहे. तसंच, तपास यंत्रणांना सहकार्य करण्याचं आश्वासन त्यांनी दिलं आहे.

हे वाचलंत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेतल्या मायामी इथल्या फ्लोरिडा इंटरनॅशनल युनिर्व्हसिटीजवळचा पूल कोसळून गुरुवारी दुपारी 4 जणांचा मृत्यू झाला. तर, या दुर्घटनेत 10 जण जखमी झाल्याचे स्थानिक अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.


सामग्री: पृथ्वी शॉ

पृथ्वी तीन वर्षांचा असल्यापासून त्यांनी या हिऱ्याला पैलू पाडण्याचं काम सुरू केलं होतं. पहिल्या कसोटी शतकाच्या निमित्ताने संतोष पिंगुळकर यांनी बीबीसी मराठीच्या वाचकांसाठी पृथ्वीसोबतच्या आठवणींना दिलेला उजाळा.

औरंगाबादहून विरारला आल्यानंतर क्रिकेट प्रशिक्षणासाठी मैदानाची परवानगी मागायला म्हणून मी विरार नगरपालिकेच्या मैदानावर गेलो होतो. तिथे मैदानावर लोकांनी घोळका केला होता आणि एक मोठा माणूस कुणालातरी बॉल टाकत होता. उत्सुकतेपोटी मीसुध्दा त्या घोळक्यात शिरलो. पाहतो तर समोर दीड-दोन फुटाचा एक पोरगा टीशर्ट, चॉकलेटी रंगाची पँट आणि डोक्यावर हिरव्या रंगाची टोपी घालून अगदी लीलया फटके मारत होता.

वयाच्या अवघ्या तिसऱ्या वर्षी बॅट पकडण्याचं टेकनिक त्याला माहीत होतं. खरंतर त्याला टेकनिकही म्हणता येणार नाही. पण एखाद्या खेळाडूला ज्या मूलभूत गोष्टींची आवश्यकता असते त्या सर्वच त्याच्याकडे होत्या. त्याची बॅट पकडण्याची, चालण्याची स्टाईल पाहून मी हैराण झालो.

पृथ्वीचे वडील पंकज शॉ हेच त्याच्यासाठी गोलंदाजी करत होते. मी त्यांना विचारलं, "तुम्ही याला कुठल्या अकॅडमीमध्ये का टाकत नाही?" तर ते म्हणाले, "कुणीच याला घ्यायला तयार नाही. खूप लहान आहे. अजून सात-आठ वर्षांनी या असं सांगतात."

मी त्यांना म्हटलं, "थोड्या दिवसात विरारमध्ये यशवंत नगरला क्रिकेट अकॅडमी सुरू होतेय, तिथे त्याला घेऊन या."

प्रशिक्षक संतोष पिंगुळकर यांच्याबरोबर पृथ्वी शॉ

पहिल्याच दिवशी माझ्या आधी अर्धा तास अगोदर पृथ्वी वडिलांसोबत ग्राउंडवर पोहोचला होता. त्या दिवसापासून आजतागायत त्याने कधीच मागे वळून पाहिलं नाही.

त्याच्यासाठी आर्म पॅडपासून लेग पॅड बनवले.

पृथ्वीला क्रिकेटची कुठलीच पार्श्वभूमी नाही. त्याचे वडीलही कधीच क्रिकेट खेळले नाहीत. पृथ्वी अकॅडमीमध्ये सरावासाठी यायला लागल्यानंतर अवघ्या वर्षभरात त्याच्या आईचं निधन झालं. त्यानंतर त्याच्या वडिलांनीच त्याच्यासाठी आईवडील आणि मित्राची भूमिका पार पाडली.

आमच्याकडे आला तेव्हा तो नुकताच शाळेत जायला लागला होता. त्याच्या मापाची बॅटही बाजारात उपलब्ध नव्हती. मग आम्ही मोठी बॅट बाजारातून आणली आणि त्यातून ४०० ग्रॅम वजनाची बॅट त्याच्यासाठी तयार केली. त्याला ग्रीप लावली. खास त्याला म्हणून जड टेनिस बॉल आणि सीझनचे तीन-चार अंशाचे बॉल आणायचो.

लहानपणापासूनच त्याला हॅल्मेट, पॅड, ग्लोव्ह्ज घालण्याची खूप आवड होती. पण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दुलीप करंडक आणि रणजी करंडक स्पर्धेनतंर कसोटी क्रिकेटच्या पदार्पणातच शतक झळकवलेल्या 'वंडरबॉय' पृथ्वी शॉची सध्या सगळीकडे चर्चा आहे. वयाच्या अवघ्या एकोणीसाव्या वर्षीच मास्टरब्लास्टर सचिन तेंडुलकरसोबत त्याची तुलना होतेय. पण हा हिरा शोधून काढण्याचं काम केलं क्रिकेट प्रशिक्षक संतोष पिंगुळकर यांनी.


सामग्री: पृथ्वी शॉ

भारतासाठी टेस्ट मॅच खेळणारा तो 293वा खेळाडू ठरला. 2013 नंतर भारताच्या टेस्ट संघात मुंबईचं प्रतिनिधित्व करणारा पृथ्वी पहिलाच खेळाडू आहे.

पृथ्वी शॉ याचं पदार्पण सचिन तेंडुलकरच्या कसोटी पदार्पणाची आठवण करून देणारं आहे.

सचिननं 15 नोव्हेंबर 1989 रोजी 16व्या वर्षी कसोटी क्रिकेटमध्ये पदार्पण केलं होतं. योगायोग म्हणजे पृथ्वीचा खेळ पाहून सचिनची आठवण येत असल्याचं क्रिकेट जाणकार, समालोचक, ज्येष्ठ पत्रकार सांगतात.

पृथ्वीसाठी महत्त्वाचे ठरलेले 10 टप्पे

1.नोव्हेंबर 2013मध्ये पृथ्वी शॉ यानं मुंबई क्रिकेटची ओळख असलेल्या हॅरिस शिल्ड स्पर्धेत रिझवी स्प्रिंगफील्ड संघातर्फे खेळताना 546 रन्सची विक्रमी खेळी केली. सहा तास आणि सात मिनिटांच्या या प्रदीर्घ खेळीत 14वर्षीय पृथ्वीनं तब्बल 85 चौकार आणि 5 षटकार लगावले.

पृथ्वीची ही संस्मरणीय खेळी पुढील तीन वर्षं कोणत्याही देशातल्या फर्स्ट क्लास क्रिकेटमधली सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या ठरली होती. याच स्पर्धेत 1988 मध्ये सचिन तेंडुलकरने 326 धावांची विक्रमी खेळी साकारली होती. पृथ्वीच्या खेळीने सचिनची आठवण ताजी झाल्याचं मुंबईतल्या असंख्य दर्दी क्रिकेटचाहत्यांनी सांगितलं. 2012 आणि 2013 मध्ये पृथ्वीच्या नेतृत्वाखालील रिझवी स्प्रिंगफिल्डने हॅरिस शिल्ड स्पर्धेच्या जेतेपदावर नाव कोरलं होतं.

2. स्थानिक क्रिकेटचा गाभा असलेल्या रणजी करंडक स्पर्धेत पृथ्वीनं शतकी पदार्पण केलं. विशेष म्हणजे दुलीप ट्रॉफी पदार्पण सामन्यातही पृथ्वीनं शतकी खेळी साकारली होती. 17व्या वर्षी दुलीप ट्रॉफी पदार्पणात शतक झळकावणारा पृथ्वी सगळ्यांत लहान वयाचा खेळाडू ठरला. या आधी हा विक्रम सचिन तेंडुलकरच्या नावावर होता.

3. मुंबईचं प्रतिनिधित्व करताना पृथ्वीच्या नावावर सात शतकं आणि 5 अर्धशतकांसह 56.72च्या दमदार सरासरीसह 14 मॅचेसमध्ये 1418 धावा आहेत.

सचिन तेंडुलकर, राहुल द्रविड यांच्याबरोबर होणाऱ्या तुलनेबद्दल काय म्हणाला होता पृथ्वी शॉ, ऐका बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत.

4. यंदाच्या वर्षीच पृथ्वी शॉच्या नेतृत्वाखालील भारतीय युवा (19 वर्षांखालील) संघाने U19 वर्ल्डकप जिंकण्याचा पराक्रम केला होता. मोहम्मद कैफ (2000), विराट कोहली (2008), उन्मुक्त चंद (2012) या वर्ल्डकपविजेत्या कर्णधारांमध्ये पृथ्वीचा समावेश झाला आहे.

5. स्थानिक क्रिकेटमधल्या सातत्यपूर्ण प्रदर्शनामुळेच पृथ्वीला IPL स्पर्धेत दिल्ली डेअरडेव्हिल्सने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

क्रिकेटसाठी मोठ्या किटबॅगसह पालघर ते चर्चगेट असा चार तासांचा प्रवास दररोज करणारा पृथ्वी शॉ यानं आज भारतीय संघासाठी पदार्पण केलं.


सामग्री: पृथ्वी शॉ याच्या नेतृत्वाखालील भारतीय युवा (19 वर्षांखालील) संघाने ICC U19 विश्वचषकावर नाव कोरलं.

न्यूझीलंडहून परतलेल्या या विजयी संघाचं मुंबईत जोरदार स्वागत झालं. मुंबईत झालेल्या पत्रकार परिषदेत बोलताना प्रशिक्षक राहुल द्रविडनं सुयोग्य नियोजन आणि नियोजनाप्रमाणे प्रत्यक्ष मैदानावर झालेली व्यूहरचना याला विजयाचं क्रेडिट दिलं आहे.

द्रविड गुरुजी

भारताचा माजी कर्णधार आणि तंत्रशुद्ध कौशल्यासह फलंदाजीतला 'द वॉल' अर्थात राहुल द्रविड भारतीय युवा संघाचा प्रशिक्षक. क्रिकेटला 'जंटलमन्स गेम' म्हटलं जातं. जंटलमन्स बिरुदावली जगणारा क्रिकेटचा सच्चा निष्ठावान सेवक.

क्रिकेटच्या मैदानावर आणि मैदानाबाहेरही वर्तन कसं असावं याचा वस्तुपाठ द्रविडच्या उदाहरणानेच दिला जातो. खेळातून निवृत्ती स्वीकारल्यानंतर द्रविडसमोर असंख्य पर्याय होते.

कॉमेंटेटर म्हणून त्यांनी काम करायला सुरुवात केली. खेळाचे बारकावे जाणणाऱ्या द्रविडकडून कॉमेंट्री ऐकणं हा आशयघन अनुभव असे. मात्र यात द्रविडचं मन रमेना. क्रिकेटमधल्या उदयोन्मुख खेळाडूंसाठी काहीतरी करायला हवं अशी साद मन घालत होतं.

राहुल द्रविड

द्रविडचा अनुभव आणि कार्यपद्धती यांचा उपयोग युवा खेळाडूंना होऊ शकतो हे लक्षात घेऊन बीसीसीआयने द्रविडची भारतीय युवा (19 वर्षांखालील) आणि भारतीय 'अ' संघाच्या प्रशिक्षकपदी नियुक्ती केली.

क्रिकेट धमन्यांमध्येच असल्यानं द्रविडला हे काम आवडणारं होतं. असंख्य मॅचेस, फुटेज पाहून भारताचं प्रतिनिधित्व करू शकतील असे संभाव्य खेळाडू द्रविडने निवडले.

त्यांना एकत्र केल्यावर क्रिकेटची कौशल्यं घोटीव करणं आणि फिटनेस यावर काम सुरू झालं. आपल्या व्यक्तिमत्वाचं मुलांवर दडपण येऊ नये यासाठी द्रविडने विशेष काळजी घेतली.

क्रिकेटपुरतं मर्यादित न राहता तो त्यांचा लाइफ कोच झाला. हे काम सुरू असतानाच द्रविड इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेत दिल्ली डेअरडेव्हिल्स संघाचं प्रशिक्षकपदही सांभाळत होता.

युवा संघाचं प्रशिक्षकपद आणि आयपीएल संघाचं प्रशिक्षकपद अशा दुहेरी भूमिकेत असलेला द्रविड 'कॉन्फ्लिक्ट ऑफ इंटरेस्ट'च्या वादात अडकण्याची शक्यता निर्माण झाली. त्याच्यावर तसे आरोपही झाले.

कॉमेंट्री आणि आयपीएल प्रशिक्षकपद या दोन्ही प्रचंड पैसा मिळवून देणाऱ्या गोष्टींचा त्याग करत द्रविडने नवी पिढी घडवण्याच्या कामाला प्राधान्य दिलं. युवा संघाच्या विश्वविजेतेपदाचा पाया द्रविडच्या त्या निर्णयानं घातला गेला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईच्या पृथ्वी शॉ याच्या नेतृत्वाखालील भारतीय युवा (19 वर्षांखालील) संघानं ICC U19 विश्वचषकावर नाव कोरलं. विश्वविजेते होण्याचा हा प्रवास अवघड होता. या पंधरा शिलेदारांना चॅम्पियन्स घडवण्यात अनेकांनी योगदान दिलं. या एकत्रित प्रयत्नांचा घेतलेला वेध.


सामग्री: पृथ्वीच्या पूर्व गोलार्धात आकारमानानं दुसऱ्या क्रमांकावर असणाऱ्या पापुआ न्यू गिनीमध्ये जवळपास ८०% लोक खेड्यांत राहतात. अगदी दुर्गम भागात राहणाऱ्यांचा तर बाहेरील जगाशी काहीच संपर्क नसतो. मार्क स्ट्रॅटन सांगतात की अशा भागात अनेक पारंपरिक प्रथा अजूनही सुरू आहेत.

पारांबी गावातल्या पुरुषांच्या 'स्पिरीट हाउस'च्या मोडकळीस आलेल्या छताच्या जाळीतून येणाऱ्या प्रकाशात पुरुषांमधील 'इनिशिएट्स' म्हणजे दीक्षाग्रहीच्या छातीवर अनेक खडबडीत व्रण दिसतात.

उत्तर पापुआ न्यू गिनीमध्ये असलेल्या सेपिक नदीच्या काठालगद असलेले हे 'स्पिरीट हाऊस' किंवा 'हाऊस ताम्बारण' हे तिथल्या प्रथापरंपरांचे केंद्र आहेत.

जगातल्या काही अवघड अशा दीक्षाग्रहण समारंभात 'सेपिक'चे पुत्र त्यांच्या पाठीवर, खांद्यांवर आणि शरीरावर धारदार शस्त्राने कापून घेतात. हे व्रण नंतर  मगरीच्या कातड्यासारखे दिसतात.

"मुलांना त्यांचे काका या स्पिरीट हाउसमध्ये घेऊन येतात. या सगळ्या प्रक्रियेला साधारण एक ते दोन तास लागतो," असं पाराम्बीचे मुख्य नगरसेवक मलिंगी सांगतात.

या पुरुषांच्या शरीरावरील जखमा पाहून ते ह्या पीडेचं दिव्य कसं पार पडत असतील, हे मला खरंच कळत नाही.

पापुआ न्यू गिनीतील माणसांच्य पाठीवर असे व्रण असतात.

मलिंगी सांगतात, "काही मुलं ह्या वेदनेनं बेशुद्ध पडतात." "वयस्कर पुरुष या मुलाचं दुखणं शमवण्याकरीता बासरीवर धून वाजवतात. त्या जखमांवर वनस्पतीचं तेल आणि नदीतील माती लावली जाते.

ते सांगतात, "या जखमा शुद्धीकरणाचे प्रतीक आहेत. या प्रक्रियेत मुलांच्या शरीरातील आईकडून आलेले रक्त जाऊन, त्यांच्या धमन्यांमध्ये स्वतःचे पौरुषसंपन्न रक्त येतं, असा समज आहे."

जखमा करून घेतल्यानंतर ही मुलं त्या स्पिरीट हाउसमध्ये राहून दीक्षा घेतलेल्या ज्येष्ठ माणसांकडून आयुष्याचे धडे गिरवतात. "ते गावातील जीवात्म्यांबद्दल शिकतात. त्याच बरोबर मासे कसे पकडायचे, कोरीवकाम कसं करायचं आणि त्यांच्या पत्नीला आणि कुटुंबाला कसं सांभाळायचं हेदेखील शिकतात," असं मालिंगी सांगतात.

मगरींची नक्षी

मी विचारलं की मगरीला सेपिकमध्ये इतकं महत्त्व कसं प्राप्त झालं? मालिंगी म्हणतात, "मगर हे शक्तीचं प्रतीक आहे. आम्ही मगरीला घाबरतो, पण त्या ताकदीतूनच आम्हाला उर्जा मिळते." सेपिकमधले लोक हे मगरीचेच वंशज आहेत, अशी अख्यायिका आहे.

४ दिवस सेपिक नदीच्या प्रवाहातून बोटीने प्रवास करताना मला कळालं की मगरीवरचा आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरात कितीतरी वेगवेगळ्या प्रथापरंपरा चालू आहेत. पण ही प्रथा तुम्ही कधी ऐकली नसेल. पापुआ न्यू गिनीमधले काही पुरुष मगरीसारखं दिसता यावं म्हणून स्वतःची कातडी तशी कापून घेतात. पण ते असं का करतात, काय आहे या मागे कारण?


सामग्री: पृथ्वीराज चव्हाण

त्यांच्या मुलाखतीचा हा संपादित अंश.

पाहा संपूर्ण मुलाखत

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

काँग्रेससाठी आतापर्यंत विधानसभेची निवडणूक कशी चालली आहे?

मागच्यासारखी तिरंगी निवडणूक आहे. तिरंगी निवडणुकीचा मला फायदा झाला होता. यंदा काँग्रेस विरुद्ध भाजप अशी निवडणूक आहे.

पृथ्वीराज चव्हाण जे दिल्लीतून देश पाहायचे, राज्याचे मुख्यमंत्री म्हणून कारभार हाताळला, मागच्या निवडणुकीत संपूर्ण राज्यभर तुमचा आवाका होता. पृथ्वीराज चव्हाण कराड मतदारसंघापुरतेच अडकून पडलेत. असं का? ही फक्त तुमचीच नाही तर काँग्रेसच्या सर्वच नेत्यांची स्थिती आहे. हे नेमकं काय सांगतं?

2014 निवडणुकीत आमचा परफॉर्मन्स बेताचा होता. 42 जागा आमच्या, 41 राष्ट्रवादीच्या. 2014 लोकसभेनंतर ज्या निवडणुका झाल्या त्यावेळी आम्हाला दोनच खासदार निवडून आणता आले. काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीची 15 वर्षांची आघाडी होती. ती दुभंगली. आम्हाला अचानक वेगवेगळं लढावं लागलं. राजकीय कारणांमध्ये जायला नको. काँग्रेसला 24 तासाच्या आत 124 ते 128 जागा निवडाव्या लागल्या. अगदी शेवटच्या क्षणाला आघाडी तुटली. त्यामागचं राजकारण काय होतं? प्रीप्लॅन्ड होतं का? का अचानक घडलं? आता चर्चा करण्यात अर्थ नाही.

मधल्या चार वर्षात चित्र बदललं का? तुम्ही एकत्र लढताय पण परिस्थिती पूर्वीसारखीच आहे. काँग्रेसचा एकच खासदार आहे. राष्ट्रवादीचे आहेत ते खासदारही बाहेर चाललेत?

लोकसभेची निवडणूक तेव्हाही आणि आताही एकत्र लढलो होतो. मोदी लाट होती. राष्ट्रीय सुरक्षेचे मुद्दे. लोकांनी विकासाबद्दल चर्चाच केली नाही. होऊ दिली नाही. तो मुद्दा वेगळा आहे.

फरक हा आहे की 2014ची विधानसभा निवडणूक आम्ही वेगवेगळी लढलो होतो. त्यामुळे आमची सत्तेत येण्याची शक्यताच संपली होती. आता आम्ही ताकदीने एकत्र लढतोय. आमची बऱ्यापैकी आघाडी झाली आहे. वंचित आमच्याबरोबर असती तर आणखी चांगली आघाडी झाली असती. त्यांचा काही वेगळाच गेमप्लॅन आहे.

ताकदीने लढताय असं म्हणताय, म्हणजे एकंदरीत 2014च्या स्थितीपेक्षा परिस्थिती चांगली आहे, असं तुम्ही म्हणताय?

आता आमची शक्यता आहे.

पृथ्वीराज चव्हाण

पृथ्वीराज चव्हाण कराडच्या बाहेर पडणार नाहीत. अशोक चव्हाण म्हणतात नांदेडच्या बाहेर जाणार नाही, ते प्रदेशाध्यक्ष होते. लोकसभेच्या पराभवाचा त्यांनी धसका घेतला असेल. बाळासाहेब थोरात प्रदेशाध्यक्ष झालेत पण तेही संगमनेरच्या बाहेर दिसत नाहीत. सगळे महत्त्वाचे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ईडीचे लोक राज ठाकरेंच्या घरी गेले होते. काय घडलं हे ना ईडीने सांगितलं ना राज ठाकरेंनीही. त्यानंतर राज ठाकरेंचा आक्रमकपणा थांबला होता, असं काँग्रेसचे नेते, राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आणि कराडचे उमेदवार पृथ्वीराज चव्हाण यांनी बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांच्याशी बोलताना म्हणाले.


सामग्री: पृथ्वीराज चव्हाण

महाराष्ट्र राज्यामध्ये 12 नोव्हेंबर रोजी राष्ट्रपती राजवट लागू झाली. त्याबरोबरच राजकीय हालचाली खूप वेगानं घडत आहेत. महाराष्ट्रात शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस यांचं सरकार येईल किंवा नाही यावर घमासान चर्चा सुरू आहे. या संदर्भात मयुरेश कोण्णूर यांच्याशी बोलताना काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी भूमिका मांडली.

पाहा संपूर्ण मुलाखत

शिवसेना 11 नोव्हेंबर रोजी एनडीएमधून अधिकृतरीत्या बाहेर पडल्यानंतर आम्ही अधिकृत चर्चेला सुरुवात केली. आमच्यात अनौपचारिक चर्चा होत होती, परंतु शिवसेना युतीतून अधिकृतरीत्या बाहेर पडत नाही, तोपर्यंत आम्ही काहीही बोलणं शक्य नव्हतं, असंही ते म्हणाले.

"आमच्यात अनेकदा झालेल्या अनौपचारिक चर्चांनंतर सोनिया गांधींचा विरोध थोडा सौम्य झाला होता. राष्ट्रवादीही अनेकदा अनौपचारिक चर्चा केल्यावर पाठिंबा द्यायला तयार झाली होती. परंतु शिवसेनेशी प्रत्येक मुद्द्यावर चर्चा झाल्याशिवाय पाठिंब्याचं पत्र द्यायचं नाही, अशी भूमिका शरद पवारांनी घेतली. सोनिया गांधींनाही ती पटली आणि म्हणूनच आम्ही पाठिंब्याचं पत्र 12 नोव्हेंबर रोजी सेनेला पाठवलं नाही. पत्रं तयार होती परंतु ती थांबवण्यात आली," अशी माहिती चव्हाण यांनी दिली.

पृथ्वीराज चव्हाण मुलाखतीदरम्यान

तीनही पक्षांचा सत्ता स्थापनेचा निर्णय कधी पूर्ण होणार या प्रश्नावर पृथ्वीराज चव्हाण म्हणाले की, "काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि आमचे इतर मित्रपक्ष अशी निवडणूकपूर्व जी आघाडी होती त्यांच्यात सर्व मुद्द्यांवर चर्चा होईल. किमान समान कार्यक्रम ठरवला जाईल, सत्ता वाटणीच्या सूत्रांवर चर्चा होईल आणि मगच निर्णय घेतला जाईल."

भाजपने ज्या प्रकारे गेल्या पाच वर्षांमध्ये सत्ता राबवली आहे त्याला जनता कंटाळली आहे आणि त्याचेच परिणाम निवडणुकीत त्यांना दिसले आहेत, अशी टीकाही चव्हाण यांनी यावेळी केली.

माजी मुख्यमंत्री आणि काँग्रेस नेते पृथ्वीराज चव्हाण

"तीन पक्षांनी मिळून सत्ता स्थापन करण्यात अडचणी येणारच आहेत. परंतु त्या सोडवून पुढे जाण्याचं आमचं काम आहे. मी अशा आघाडीच्या सरकारमध्ये काम केलेलं आहे. मी स्वतः आघाडीतला मुख्यमंत्री होतो. त्यामुळे अडचणी दूर करण्याचा मला अनुभव आहे," अशी माहिती चव्हाण यांनी दिली.

याबरोबर चर्चा सकारात्मक धर्तीवर सुरू असून, मुख्यमंत्री मोठ्या पक्षाचा होतो, असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेनेशी प्रत्येक मुद्द्यावर चर्चा झाल्याशिवाय पाठिंब्याचं पत्र द्यायचं नाही, अशी भूमिका राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार यांनी घेतली. काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधी यांनाही ती पटली, म्हणूनच शिवसेनेला पाठिंब्याचं पत्र दिलं नाही," असं काँग्रेस नेते आणि राज्याचे माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी बीबीसी मराठीला दिलेल्या विशेष मुलाखतीत सांगितलं.


सामग्री: पृथ्वीराज चव्हाण

याच विषयावर बीबीसी मराठीनं सोशल मीडियावर वाचकांना आपलं मत विचारलं होतं.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

त्यावरून सोशल मीडियावर चांगलीच चर्चा रंगली. त्यात काहींनी पृर्थ्वीराज चव्हाण बरोबर बोलत असल्याचं म्हटलं आहे. तर काहींनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना पाठिंबा देत, आम्हाला काँग्रेस नको असं म्हटलं आहे.

अॅड. संजय रणपिसे म्हणतात, "आता मन की बात नाही चालणार, चर्चा तर झालीच पाहिजे."

तर मोदी फक्त बोलत नाही, ते प्रश्न सोडवून देतात, असं मत मोहित कुलकर्णी यांनी व्यक्त केलं आहे.

हेमंत बोरकर म्हणतात, "मौनम् सर्वार्थं साधनम्" हा मोदींचा गुरू मंत्र असावा.

"काँग्रेसच्या काळात अनेक असहिष्णुतेच्या घटना घडल्या. पण त्यावेळी माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनी मौन सोडले नव्हतं. आता पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी सहिष्णुतेला बाधा आणणाऱ्या घटनेचा एका आवाजात विरोध केला पाहिजे. पण दुर्दैवानं तसं होत नाही." असं मत लक्ष्मीकांत मुळे यांनी मांडलं आहे.

हर्षल नाईक म्हणतात, असं असलं तरी आमचा मोदींनाच पाठिंबा आहे आणि आम्हाला मोदीच हवेत.

पारस प्रभात यांनी सविस्तरपणे त्यांची प्रतिक्रिया दिली आहे. ते म्हणतात,"जनतेच्या मनातील 'मन की बात' ऐकायला वेळ नाही. देशात जेव्हा एखादी घटना घडते तेव्हा त्या घटनेच्या दोन बाजू असतात. पहिली बाजू त्या घटनेच्या समर्थनाची आणि दूसरी बाजू विरोधाची. जर देशातील काही मूठभर लोक संस्कृती रक्षणाच्या नावाखाली विशिष्ट लोकांना वेठीस धरत असतील तर ते चुकीचे आहे हे सांगण्याची हिम्मत त्यांनी दाखवली पाहिजे."

आशिष सोनावणे यांनी तर पंतप्रधान मोदींना नाटकी म्हटलं आहे. त्या उलट अमित कुलकर्णी यांनी माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांच्यावर निशाणा साधत मोदींची पाठराखण केली आहे.

तर दादाराव पंजाबराव म्हणतात, "मोदी खोटे आकडेवारी देऊन जनतेची दिशाभूल करत आहेत. म्हणून तर आता गुगलवर 'फेकू' म्हटलं की त्यांचंच नाव दिसतं."

हे वाचलं का ?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एरवी प्रत्येक गोष्टीवर ट्वीट करणारे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ज्येष्ठ पत्रकार गौरी लंकेश यांच्या हत्येबद्दल काहीच बोलत नाहीत. त्यांचं मौन हेच पुरेसे बोलके आहे. विचारवंतांच्या हत्या, गोमांस-गोरक्षणाचा मुद्दा असो किंवा चित्रपटांना विरोध, अशा असहिष्णुतेला पंतप्रधानांची मूकसंमती तर नाही ना? असा सवाल माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी गुरुवारी केला.


सामग्री: पृथ्वीराज चव्हाण - देवेंद्र फडणवीस

नेमकं प्रकरण काय?

महाराष्ट्र विधिमंडळाचे पावसाळी अधिवेशन यंदा नागपुरात होत आहे आणि या ऐतिहासिक अधिवेशनाच्या तोंडावरच काँग्रेसनं थेट मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीसांवर भूखंड घोटाळ्याचा आरोप करून धुराळा उडवून दिला आहे.

मुख्यमंत्र्यांनी या आरोपांना तथ्यहीन ठरवलं असलं तरीही नवी मुंबईचा कोट्यवधींचा भूखंड अगदी सहज स्वस्तात मिळण्यामागे खाजगी बिल्डर्सवर राज्य सरकारचा वरदहस्त आहे का, ही शंका अद्याप मिटलेली नाही.

ही गोष्ट प्रस्तावित नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाजवळच्या २४ एकर जागेची आहे. ज्याची मालकी 'सिडको'कडे आहे असा काँग्रेसचा दावा आहे.

माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण, मुंबई प्रदेश काँग्रेस अध्यक्ष संजय निरुपम आणि  मुख्य राष्ट्रीय प्रवक्ते रणदीप सूरजेवाला यांनी सोमवारी पत्रकार परिषद घेऊन हा आरोप केला.

1,767 कोटी किंमतीचा हा भूखंड तीन कोटी 60 लाख इतक्या कवडीमोल भावानं खासगी बिल्डरला देण्यात आला आणि हे सगळं प्रकरण मुख्यमंत्र्यांच्या आशीर्वादानं घडलं आहे. केवळ कमी किंमतीत तो देण्यात आला इतकंच नव्हे, तर नियमांची पायमल्ली करत विक्रमी वेळेत प्रशासनानं या जमिनीचं हस्तांतरण केलं आहे, असाही काँग्रेसचा आरोप आहे.

काँग्रेसचा दावा

काँग्रेसचा दावा आहे की ज्या जमिनीबद्दलचा हा वाद आहे ती जमीन नवी मुंबईच्या विकास आराखड्यात 'फेज 2 सेंट्रल पार्क'साठी आरक्षित आहे. १९७२ साली 'नवी मुंबई' निर्माण करण्याचा निर्णय झाला, तेव्हा तत्कालीन ठाणे आणि कुलाबा जिल्ह्यातील सगळी सरकारी जमीन कायद्यानं 'सिडको'कडे हस्तांतरित करण्यात आली. त्यानुसार राज्य सरकारच्या निर्णयाशिवाय ही जमीन इतर कोणत्याही प्रशासकीय संस्थेला वा अधिकाऱ्याला अन्य कारणासाठी वापरता येत नाही वा निश्चित झालेला वापर बदलता येत नाही.

पृथ्वीराज चव्हाण

अधिकार नसतांना फेब्रुवारी २०१८ मध्ये रायगडच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी खारघरजवळच्या रांजणपाडा गावातली ही सर्व्हे नंबर १८०/ओ ही २४ एकर जागा, जी 'सिडको'च्या अधिकारातली आहे, कोयनानगर धरण प्रकल्पातल्या आठ प्रकल्पग्रस्त कुटुंबांना देण्याचा निर्णय घेतला.

काँग्रेसचा आरोप आहे की या प्रकल्पग्रस्तांसोबत 'पॅराडाईज बिल्डर्स' या खासगी विकासकांनी अगोदरच जमीन विकत घेण्याचा करार केला होता.

१४ मे २०१८ ला ज्या दिवशी या प्रकल्पग्रस्तांना ही जमीन हस्तांतरित करण्यात आली, त्याच दिवशी त्याची 'पॉवर ऑफ अॅटर्नी' बिल्डरला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सि़डको जमीन प्रकरणी विधानसभेत गुरुवारी वादळी चर्चा झाली. विरोधकांनी यावेळी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली. तर मुख्यमंत्र्यांनी विरोधकांची मागणी फेटाळून लावली.


सामग्री: पॅट कमिन्स

भारतात दररोज वाढणाऱ्या कोरोना रुग्णांच्या संख्येमुळे ऑस्ट्रेलियाच्या सरकारने भारतातून येणाऱ्या प्रवाशांवर बंदी घातली. 3 मे ते 14 मे या कालावधीसाठी ही बंदी लागू असेल. हा कालावधीही वाढवलाही जाऊ शकतो.

हा प्रतिबंध तोडल्यास किंवा नियमबाह्य पद्धतीने देशात शिरण्याचा प्रयत्न केल्यास पाच वर्षांचा तुरुंगवास किंवा 50 लाख डॉलर्सचा दंड अशा शिक्षेची तरतूद करण्यात आली आहे. ऑस्ट्रेलियाच्या सरकारच्या या निर्णयावर जोरदार टीका झाली. स्थानिकांनी ऑस्ट्रेलियाच्या सरकारवर वंशभेदाचा आरोपही केला.

यंदाच्या हंगामात ऑस्ट्रेलियाचे डझनभर खेळाडू आहेत. सपोर्ट स्टाफमध्ये असणाऱ्यांची संख्या देखील बरीच आहे. याव्यतिरिक्त कॉमेंटेटर, अंपायर यांचाही समावेश आहे. भारताने आयपीएलचे उर्वरित सामने रद्द केल्यानंतर या सगळ्यांना मायदेशी कसं परतायचं असा प्रश्न आहे.

आम्ही हा निर्णय विचारपूर्वक घेतल्याचं ऑस्ट्रेलियाच्या आरोग्यमंत्र्यांनी सांगितलं. गेल्या सात दिवसात भारतातून ऑस्ट्रेलियात आलेले 139 जण कोरोना पॉझिटिव्ह आढळले आहेत असं त्यांनी सांगितलं.

ऑस्ट्रेलियाच्या तीन खेळाडूंनी मायदेशी परतण्याचा निर्णय घेतला होता.

मागच्या आठवड्यात भारतातली कोरोना रुग्णांची वाढती संख्या लक्षात घेऊन ऑस्ट्रेलियाच्या तीन क्रिकेटपटूंनी मायदेशी परतण्याचा निर्णय घेतला. यामध्ये राजस्थानकडून खेळणारा अँड्र्यू टाय आणि बेंगळुरू संघाचे केन रिचर्डसन आणि अॅडम झंपा यांचा समावेश होता.

हे तिघे मेलबर्नला पोहोचल्यानंतर नवे नियम लागू झाले. त्यामुळे त्यांना परतता आलं. हे तिघे कतारमार्गे ऑस्ट्रेलियाला पोहोचले होते. ऑस्ट्रेलियाने कोणत्याही देशाच्या मार्गे भारतातून येणाऱ्या प्रवाशांवर बंदी घातली आहे.

मायदेशी परतणाऱ्या स्थानिकांवर बंदी घालून त्यांना अपराधी ठरवण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. भारतासंदर्भात ऑस्ट्रेलियाने घेतलेल्या निर्णयावर भारतीय माणसं, मानवाधिकार संघटना यांनी विरोध केला आहे.

दरम्यान भारतात 9,000 ऑस्ट्रेलियाच्या नागरिकांनी मायदेशी परतण्यासाठी आवेदन दिल्याचं सिनेटर मॅट कैनावन यांनी सांगितलं.

चार्टर्ड फ्लाईटचा पर्याय

"तुम्हाला घरी सुखरूप पोहोचवण्याची जबाबदारी आमची," असं बीसीसीआयने म्हटलं आहे. त्यामुळे ऑस्ट्रेलियाचं सरकार, इथला राजदूत बीसीसीआय, केंद्र सरकार यांच्यात समन्वय होण्याची शक्यता आहे. ऑस्ट्रेलियाचे खेळाडू आणि विविध संघात कार्यरत सपोर्ट स्टाफमधली मंडळी यांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंडियन प्रीमिअर लीगचा चौदावा हंगाम स्थगित करण्यात आला आहे. मात्र यामुळे ऑस्ट्रेलियाचे खेळाडू अडचणीत सापडले आहेत.


सामग्री: पॅट कमिन्सला सर्वाधिक बोली लागली आहे.

आयपीएल लिलावात एवढी प्रचंड बोली लागलेला कमिन्स हा पहिलाच विदेशी खेळाडू आहे. इंग्लंडच्या बेन स्टोक्सला यापूर्वी 14.5 कोटी रुपयांची बोली लागली होती.

पॅट कमिन्स याआधी कोलकाता नाईट रायडर्स, दिल्ली डेअरडेव्हिल्स, मुंबई इंडियन्स संघासाठी खेळला आहे. आयपीएलमध्ये कमिन्सच्या नावावर 32 विकेट्स आहेत.

पॅट कमिन्स आयसीसी टेस्ट रेटिंगमध्ये अव्वल स्थानी आहे. वनडे रेटिंगमध्ये कमिन्स चौथ्या स्थानी आहे. गेल्या वर्षभरात कमिन्सच्या दमदार प्रदर्शनाच्या बळावर ऑस्ट्रेलियाने महत्त्वपूर्ण विजय मिळवले आहेत.

किंग्ज इलेव्हन पंजाबने ऑस्ट्रेलियाचा ऑलराऊंडर ग्लेन मॅक्सवेलला 10.75 कोटी रुपये देऊन विकत घेतलं. रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूने ख्रिस मॉरिससाठी 10 कोटी रुपयांची बोली लावत विकत घेतलं. ऑलराऊंडर मिचेल मार्शला बेस प्राईजला म्हणजेच 2 कोटींनाच सनरायझर्स हैदराबादने विकत घेतलं.

शेल्डॉन कॉट्रेलला पंजाबने ताफ्यात समाविष्ट केलं.

विकेट मिळवल्यानंतर लष्करी सॅल्यूट ठोकणाऱ्या शेल्डॉन कॉट्रेलला किंग्ज इलेव्हन पंजाबने साडेआठ कोटींना विकत घेतलं.

पीयुष चावलाला चेन्नई सुपर किंग्सने घेतलं आहे.

कोलकाता नाईट रायडर्सने पीयुष चावलाला संघातून रिलीज केलं होतं. चेन्नई सुपर किंग्सने चावलासाठी तब्बल साडेसहा कोटी रुपये खर्च केलं. चेन्नईकडे हरभजन सिंग, रवींद्र जडेजा, करण शर्मा हे फिरकीपटू आहेत.

भारताविरुद्ध झंझावाती फॉर्मात असणाऱ्या वेस्ट इंडिजच्या शिमोरन हेटमेयरसाठी अनेक संघांमध्ये जबरदस्त चुरस पाहायला मिळाली. एकापेक्षा एक बॅट्समन ताफ्यात असतानाही दिल्लीने शिमोरनला समाविष्ट केलं.

शिमोरन हेटमेयर

झारखंडचा युवा खेळाडू विराट सिंगला सनरायझर्स हैदराबादने 1.9 कोटी रुपये खर्चून विकत घेतलं. हैदराबादने U19 संघाचा कर्णधार प्रियंक गर्गलाही संघात घेतलं. विजय हजारे करंडक स्पर्धेत द्विशतकी खेळी साकारणाऱ्या यशस्वी जैस्वालला राजस्थान रॉयल्सने 2.40 कोटी रुपये देऊन विकत घेतलं.

यशस्वी जैस्वाल

दिल्ली कॅपिटल्स संघाने ऑस्ट्रेलियाचा विकेटकीपर अॅलेक्स कारेला 2.4 कोटी रुपये देऊन संघात समाविष्ट केलं. कारेने यंदा झालेल्या वर्ल्ड कप स्पर्धेत आपल्या बॅटिंग आणि कीपिंगने सर्वांना प्रभावित केलं होतं.

डावखुरा बॉलर जयदेव उनाडकतला राजस्थान रॉयल्सला पुन्हा ताफ्यात घेतलं. जयदेवसाठी राजस्थानने 3 कोटी रुपये मोजले.

मुंबई इंडियन्सने धडाकेबाज...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंडियन प्रीमिअर लीग स्पर्धेच्या 13व्या हंगामासाठी लिलाव कोलकाता इथं सुरू झाला आहे. कोलकाता नाईट रायडर्स संघाने फास्ट बॉलर पॅट कमिन्ससाठी तब्बल 15.50 कोटींची बोली लावत त्याला संघात समाविष्ट केलं.


सामग्री: पॅनम्यूनजोम या सीमेवरच्या गावात उत्तर आणि दक्षिण कोरियात चर्चा होणार आहे.

या दोन देशांच्या सीमेवर वसलेल्या पॅनम्यूनजोम या गावातल्या पीस हाऊस इथं स्थानिक वेळेनुसार सकाळी दहा वाजता चर्चा सुरू झाली.

त्यानुसार पुढच्या महिन्यात दक्षिण कोरियात होणाऱ्या हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धेसाठी उत्तर कोरिया त्यांचा संघ पाठवणार आहे.

क्रीडापटू, त्यांचे मित्रमैत्रिणी आणि इतर मंडळींना यासाठी दक्षिण कोरियामध्ये पाठवलं जाणार आहे.

यावेळी कोरियन युद्धामुळे दोन देशांत विभागल्या गेलेल्या कुटुंबीयांना भेटण्याची संधी देण्यात येईल असं दक्षिण कोरियाकडून सांगण्यात आलं आहे.

खेळांच्या उद्घाटन समारंभात दोन्ही देशांचे खेळाडू एकत्र संचलन करतील असंही जाहीर करण्यात आलं आहे.

2015 मध्ये झाली होती शेवटची चर्चा

उत्तर कोरियानं क्षेपणास्त्र आणि अणू बॉम्बची चाचणी केली होती. याचा परिणाम म्हणून दक्षिण कोरियानं उत्तर कोरियातल्या काइसाँग इंडस्ट्रिअल कॉम्प्लेक्समध्ये होणार असलेल्या संयुक्त आर्थिक उपक्रमातून माघार घेतली.

यामुळे उत्तर कोरियानं दक्षिण कोरियाबरोबरचे सगळे संबंध तोडून टाकले. यानुसार दोन्ही देशातला दूरध्वनीच्या माध्यमातून होणारा संपर्कही स्थगित झाला. या दोन देशांदरम्यान शेवटची चर्चा 2015 मध्ये झाली होती.

उत्तर कोरियानं सातत्यानं प्रतिबंधित शस्त्रास्त्रांच्या चाचण्यांवर भर दिल्यानं दोन्ही देशांदरम्यानचे संबंध दुरावले होते.

ऑलिंपिक चर्चेचा केंद्रबिंदू

उत्तर कोरियाचा ऑलिंपिक सहभाग चर्चेचा केंद्रबिंदू असेल असं दक्षिण कोरियाचे एकत्रीकरण मंत्री चो म्योयंग ग्योन यांनी सांगितलं होतं.

उत्तर आणि दक्षिण कोरिया यांच्यात दूरध्वनी चर्चा काही दिवसांपूर्वी सुरू झाली.

रि सन ग्वोन हे उत्तर कोरियाच्या पाच सदस्यीय शिष्टमंडळाचं नेतृत्त्व करत आहेत. दक्षिण कोरियाशी चर्चेसाठी तयार करण्यात आलेल्या सरकारी संघटनेचे ग्वोन चेअरमन आहेत.

ज्येष्ठ मुत्सदी असणारे ग्वोन 2006 पासून उत्तर कोरियातर्फे होणाऱ्या वाटाघाटींमध्ये निर्णायक भूमिका बजावतात.

दोन्ही देश सावध पवित्र्यानिशी या चर्चेकडे पाहत आहेत. दोन्ही देशातले संबंध सुधारावेत आणि संवाद वाढावा यासाठी प्रयत्नशील असल्याचं उत्तर कोरिया नेतृत्त्वविषयक तज्ज्ञ मायकेल मॅडेन यांनी सांगितलं.

दोन्ही देशातला तणाव निवळावा यादृष्टीनं उचलण्यात आलेली ही पावलं आहेत असं त्यांनी पुढे सांगितलं.

दोन्ही देशांच्या सीमेवर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एकमेकांचे कडवे शत्रू असलेल्या उत्तर आणि दक्षिण कोरिया यांच्यात मंगळवारपासून उच्चस्तरीय चर्चेला सुरुवात झाली आहे. दोन वर्षांनंतर या दोन देशांदरम्यान चर्चा होत आहे.


सामग्री: पॅरा जम्पिंगमध्ये शीतल महाजन यांच्या नावावर 17 राष्ट्रीय आणि 6 जागतिक विक्रम आहेत.

हा विक्रम केल्यानंतर त्यांनी 'ही जम्प महाराष्ट्रासाठी!,' अशी प्रतिक्रिया दिली.

व्हीडिओ : शीतल महाजन

एडिटींग : शरद बढे

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

थायलंडमध्ये आज 13000 फुटांवरून नऊवारी साडी नेसून शीतल महाजननं स्काय डायव्हिंग केलं. असा विक्रम करणाऱ्या त्या पहिल्याच महिला स्काय डायव्हर ठरल्या आहेत.


सामग्री: पॅराग्वे नदीवर रात्री त्यांना 'चमकणारे लाल दिवे' दिसले.

जहाज नांगर टाकण्याच्या तयारीत होतं, त्यामुळे त्यांनी आपल्या सर्व सहकाऱ्यांना सावध केले. नदीजवळ दिसत असलेले 'चमकणारे लाल दिवे' म्हणजे मगरीचे डोळे होते, ज्यांच्यावर रात्री प्रकाश पडल्यावर ते लाल दिसतात.

त्यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितले, "यापूर्वी मी असं कधीही पाहिलं नव्हतं. ज्या नदीत मगरींचं वास्तव्य आहे ती नदी कोरडी पडली आहे. त्यातलं पाणी पूर्णपणे कमी झाले आहे. यामुळेच मगरी बाहेर आल्या आहेत."

या भागात सध्या दुष्काळ पडला आहे. पॅराग्वे नदी या दुष्काळाचेच एक जिवंत उदाहरण आहे.

गेल्या तीन वर्षांच्या तुलनेत राजधानी असुनशियोनच्या जवळून वाहणारी पॅराग्वे नदी आणि आजूबाजूच्या परिसरात कोरडा दुष्काळ पडला आहे. अमेरिकन स्पेस एजंसी नासाने सॅटेलाईटच्या माध्यमातून दुष्काळाच्या झळा पोहचलेल्या काही ठिकाणांची दृश्यं प्रसिद्ध केली आहेत.

पॅराग्वे नदीची बातमी अस्वस्थ करणारी होती. देशाचे नाव नदीच्या नावावरून आहे यावरूनच अंदाज येतो की ही नदी देशासाठी किती महत्त्वाची आहे. या नदीला देशाची लाईफलाईन म्हणजेच जीवनवाहिनी मानले जाते.

पॅराग्वेच्या नॅशनल अॅडमिनिस्ट्रेशन ऑफ नेव्हिगेशन अँड पोर्ट्स (एएनपीपी) नुसार, 25 ऑक्टोबर रोजी असुनशियोन येथील नदीची पाणी पातळी नेहमीपेक्षा 54 सेंटीमीटरने कमी होती. थोड्या पावसानंतर 9 नोव्हेंबरला नदीच्या पाणी पातळीत किंचित सुधारणा झाली आणि ती नेहमीपेक्षा फक्त 14 सेंटीमीटरने कमी झाली.

नासाने दुष्काळग्रस्त भागातील काढलेले फोटो

एएनपीपीचे संचालक लुईस हारा यांनी परिस्थिती चिंताजनक असल्याचे म्हटले आहे. ते म्हणतात की, नदीच्या पाणी पातळीत नुकतीच झालेली वाढ कायमस्वरूपी नाही.

एबीसी या स्थानिक टीव्ही चॅनेलला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी म्हटलं, "पाऊस पडल्यानंतर वर्षाच्या उत्तरार्धात नदीत किती पाणी राहील याची आकडेवारी दिलासाजनक नाही."

नदीतील पाण्याची पातळी लवकर वाढणार नाही असा इशाराही त्यांनी दिला. तसेच नदीची पातळी सामान्य होण्यासाठी जानेवारी किंवा फेब्रुवारी महिन्यापर्यंत वाट पहावी लागेल. तेव्हाच जहाजांसाठी योग्य परिस्थिती निर्माण होईल असंही त्यांनी मुलाखतीदरम्यान स्पष्ट केले.

हारा सांगतात, "याचा अर्थ नदीच्या पाण्याची पातळी आता कमी होणार नाही असे नाही. आम्हाला आजही पावसाची अत्यंत गरज आहे."

पॅराग्वेच्या हवामान विभागाचे संचालक राऊल रोडोस यांनी बीबीसीला सांगितले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कॅप्टन रोबर्टो गॉन्जालेज गेल्या 25 वर्षांपासून जहाजावरून प्रवास करत आहेत, पण त्यांनी आपल्या आयुष्यात असं दृश्य कधीही पाहिलेलं नव्हतं.


सामग्री: पॅरिस हल्ला

जखमींपैकी 2 जणांची तब्येत गंभीर आहेत. पॅरिसच्या ऑपेरा परिसरात झालेल्या या हल्ल्यानंतर पोलिसांनी केलेल्या कारवाईत मारेकरी मृत्युमुखी पडला आहे.कथित इस्लामिक स्टेट या संघटनेनं या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे."फ्रान्सनं आज पुन्हा रक्त सांडलं आहे. पण स्वातंत्र्याच्या शत्रूंना आम्ही एक इंचही जागा देणार नाही," असं फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रोन यांनी म्हटलं आहे.

मारेकरी "अल्लाह हू अकबर" असं ओरडत होता, असं प्रत्यक्षर्शींनी सांगितलं आहे. फ्रान्स-24 या वृत्तसंस्थेनं प्रत्यक्षदर्शींच्या माहितीनुसार पोलिसांनी मारेकऱ्याला 2 गोळ्या झाडल्याचं म्हटलं आहे.पॅरिसच्या ऑपेरा भागात ही घटना घडली आहे. हा भाग नाईट लाईफसाठी प्रसिद्ध आहे.

फ्रान्सचे गृहमंत्री जेरा कोलो यांनी पोलिसांच्या कारवाईची प्रशंसा केली आहे. "घटनेतल्या पीडित लोकांविषयी मला सहानुभूती आहे," असं त्यांनी म्हटलं आहे.लोकांनी अफवांवर विश्वास ठेवू नये, अस आवाहन फ्रान्सच्या पोलिसांनी केलं आहे. "अधिकृत सूत्रांकडून मिळालेल्या सूचनाच शेअर करा," असं पोलिसांनी ट्वीट केलं आहे.गेल्या 3 वर्षांपासून फ्रान्समध्ये सतत हल्ले होत आहे. त्यामुळे फ्रान्समध्ये हाय अलर्ट जारी आहे. यातल्या काही हल्ल्यांची जबाबदारी कथित इस्लामिक स्टेटनं घेतली आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फ्रान्सची राजधानी पॅरिसमध्ये एका संशयीत दहशतवाद्यानं केलेल्या हल्ल्यात एका व्यक्तीचा मृत्यू झाला आहे. तर 4 जण जखमी झाले आहेत.


सामग्री: पॅरोलवर बाहेर आलेला अन्सारी मुंबईमधून गायब झाल्यानंतर पोलिसांनी मोठी शोधमोहीम सुरू केली होती.

मूळचा मुंबईचा असलेला आणि सध्या अजमेर येथील तुरुंगात जन्मठेपेची शिक्षा भोगत असलेला डॉ. अन्सारी पॅरोलवर बाहेर होता.

गुरुवारी तो अचानक गायब झाल्यानंतर मुंबई पोलिसांची गुन्हे शाखा आणि 'महाराष्ट्र एटीएस' सहीत सर्व विभागांना अलर्ट देण्यात आला असून शोधमोहीम सुरू झाली.

मुंबई पोलीस दलातल्या वरिष्ठ IPS अधिकाऱ्याने या बातमीला दुजोरा दिला असून शोध सुरू असल्याचं म्हटलं आहे. "अन्सारी हा 21 दिवसांच्या पॅरोलवर होता आणि यापूर्वीच काही महत्त्वाच्या बाँबस्फोट प्रकरणांमध्ये त्याला दोषीही ठरवण्यात आलं आहे. काल तो गायब झाल्यानंतर सगळ्या पोलीस ठाण्यांनाही सतर्कतेचे आदेश देण्यात आले आहेत," असं या अधिकाऱ्याने नाव व सांगण्याच्या अटीवर 'बीबीसी मराठी'शी बोलताना सांगितलं.

'नमाजला चाललोय म्हणून निघून गेले'

डॉ. अन्सारी हा दक्षिण मुंबईतील मोमिनपाड्याचा रहिवासी आहे आणि पेरॉलवर संपून शुक्रवारी त्यानं अजमेर तुरुंगात परतणं अपेक्षित होतं. पण गुरुवारी नमाजासाठी संध्याकाळी बाहेर पडल्यावर तो परतला नाही आणि संपर्कही होऊ शकला नाही, तेव्हा त्याच्या कुटुंबीयांनी आग्रीपाडा पोलीस स्टेशनशी संपर्क साधला.

"नमाज पढायला चाललोय असं सांगून ते दुपारी 4 ला ते घरून निघाले, मात्र जेव्हा 8.30-9पर्यंत ते आले नाही, तेव्हा आम्हाला कळलं की ते पळालेत. तेव्हा आम्ही लगेच पोलिसांना जाऊन सारंकाही सांगितलं की ते आपलं सारं सामान घेऊन घरून निघून गेले आहेत," असं जलील अंसारीचा मुलगा झैद अन्सारी यांनी माध्यमांशी बोलताना सांगितलं.

"ते पसार झाल्याचं कळाल्यापासून आम्ही स्वतः खूप त्रस्त आहोत. आम्हालाचा आता वाटतं की त्यांना अटक व्हावी. आम्हीच थकलोय आता.

"माझ्या अम्मीला त्रास सहन करावा लागतोय. आम्ही खूपच वैतागलोय आता. आम्ही पूर्ण सहकार्य करायला तयार आहोत," असंही ते म्हणाले.

सुप्रीम कोर्टाच्या आदेशानंतर 28 डिसेंबरला त्याला पॅरोल मिळाला होता तो 17 जानेवारी रोजी संपुष्टात येणार होता.

डॉ जलीस अन्सारी याचे बंदी घालण्यात आलेल्या संघटना इंडियन मुजाहिदीन, सिमी, हरकत-उल-मुजाहिदीन यांच्याशी संबंध होते. आणि ट्रेनिंगनंतर तो बाँब बनवण्यात तज्ज्ञ झाला, असं सांगण्यात येतं.

तो पेशानं डॉक्टरही होता. त्यामुळे या नेटवर्कमध्ये तो 'डॉ. बाँब' म्हणून ओळखला जायचा.

देशभरातल्या विविध शहरांतल्या साखळी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशभरातल्या वेगवेगळ्या साखळी बाँबस्फोट प्रकरणांत दोषी ठरवण्यात आलेला आणि 'डॉ. बॉम्ब' अशी ओळख असलेला डॉ जलीस अन्सारीला कानपूरमधून अटक करण्यात आली आहे.


सामग्री: पॅसिफिक बेसिनच्या भोवतीने समुद्राच्या आत पोटातील भूभागाच्या तळाशी Volcanic Arcs आणि Oceanic Trenchesची मालिका आहे. याला Ring of Fire असं म्हटलं जातं.

Oceanic Trenchesम्हणजे समुद्राच्या तळाशी असलेल्या जमिनीवरील खोलगट भाग होय. याची रुंदी कमी असते पण यांची लांबी फार जास्त असते. समुद्रातील सर्वांत खोलगट भाग म्हणजे Oceanic Trenches होय.

टेक्टॉनिक प्लेटच्या सीमा ज्या ठिकाणी एकमेकांना भिडतात आणि एक प्लेट दुसऱ्या प्लेटवर चढते त्या भागाला Subduction Zones म्हटलं जातं. तर या प्रक्रियेला Subduction म्हटलं जातं. या प्लेट जिथं एकमेकांवर चढतात अशा ठिकाणी ज्वालामुखींची साखळी असते. जी टेक्टॉनिक प्लेट खाली जाते ती वितळून जो मॅग्मा तयार होतो त्याचा आकार कमानीसारखा असतो. यांना Volcanic Arcs म्हटलं जातं.

पॅसिफिक बेसिनच्या महासागराभोवतीच्या Volcanic Arcs आणि Oceanic Trenchesच्या या शृखंलेला Ring of Fire असं नाव असण्याचं खास कारण आहे. ते म्हणजे इथं सर्वांत जास्त भूकंप आणि ज्वालामुखी उद्रेक होत असतात. हा झोन जगातील सर्वांत मोठ्या टेक्टॉनिक प्लेटच्या सीमांवर आहे.

समुद्राच्या वर जितके जागरूक ज्वालामुखी आहेत, त्यातील अर्धे ज्वालामुखी या रिंगवर आहेत, म्हणून याला रिंग ऑफ फायर म्हटलं जातं.

भूगर्भातील तीव्र हालचाली

1960च्या दशकापर्यंत संशोधकांनी 'प्लेट टेक्टॉनिक' हा सिद्धांत विकसित केला होता. ज्वालामुखी आणि भूगर्भीय फिचर्स यांचं विश्लेषण या सिद्धांताने केलं आहे.

या सिद्धांतानुसार पृथ्वीचा पृष्ठभाग टेक्टॉनिक प्लेटच्या पॅचवर्कने बनला आहे. या विशाल टेक्टॉनिक प्लेटची जाडी 80 किलोमीटर इतकी मोठी असते. या प्लेट मंदगतीने पृथ्वीच्या लवचिक अशा गाभ्यावर हलत असतात.

या प्लेटचा आकार आणि जागा काळाच्या ओघात बदलत असतात. यांचा वेग वर्षाला साधारण 1 सेंटिमीटर ते 10 सेंटिमीटर इतका असतो.

महासागरांच्या मध्यभागी लाव्हा बाहेर येण्याने सतत नवीन सी-बेड तयार होत असतात. समुद्राच्या पाण्यामुळे हा लाव्हा अल्प काळात थंड होतो.

 नव्याने तयार होणाऱ्या Ocean Crustला जागा करून देण्यासाठी या प्लेट्स हलत असतात. त्यांच्या हालचालींमुळेच टेक्टॉनिक प्लेटच्या कडांच्या भागात मोठ्या भूगर्भीय घडामोडी होत असतात.

हालचालींमुळे काय होतं?

टेक्टॉनिक प्लेट एकमेकांपासून दूर जाऊ शकतात. त्यामुळे नव्या  Ocean Floorला जागा निर्माण होते. काही प्लेट एकमेकांच्या दिशेने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंडोनेशिया, सुमात्रा आणि इतर काही देशांत 2004ला त्सुनामीने हाहाकार उडवला होता. शुक्रवारी पुन्हा एकदा इंडोनेशियात भूकंप आणि त्सुनामीमुळे अनेक लोकांचा लोकांचा बळी गेला आहे. इंडोनेशिया आणि या परिसरातील इतरही देशांत येणाऱ्या भूकंप, ज्वालामुखींचा उद्रेक आणि त्सुनामी या मागचं कारण आहे पॅसिफिक महासागराच्या भोवतीने असणारी 'रिंग ऑफ फायर'. ही रिंग ऑफ फायर आहे तरी काय?


सामग्री: पॅसिफिक महासागरातल्या मरियाना ट्रेंचमध्ये प्लास्टिक सापडलं आहे. संशोधक व्हिक्टर व्हेस्कोव्हो आपल्या शोधमोहिमेवर असताना त्यांना इथे प्लास्टिकची पिशवी दिसली.

11 किमी खोलीवर आपण 4 नवीन प्रजाती शोधल्या, असा त्यांचा दावा आहे.

व्हिक्टर जगातल्या 5 महासागरातील सर्वांत खोल ठिकाणी जाण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जिथे पोहचायला माणसाला अनंत कष्ट पडतात तिथेही प्लास्टिक जाऊन पोहचलं आहे.


सामग्री: पेंग्विन प्रकाशनाने आपल्या वार्षिक कार्यक्रमाला भाषण देण्यासाठी प्रियंकाला बोलावलं होतं. विषय होता- 'Breaking the Glass Ceiling- Chasing the dream'.

गुलाबी रंगाच्या पोशाखात जेव्हा प्रियंका चोप्रा मंचावर आली तेव्हा हळूहळू या रंगाशी संबंधित असलेल्या समजुतींना तिनं फाटा दिला.

प्रियंका सांगते, "मला कोणतंही ग्लास सिलिंग ब्रेक करायचं नाही. मी अशा कोणत्याही मिशनवर नाही. मला कोणतीही रूढी परंपरा मोडायची नाही. मी फक्त आपल्या स्वप्नांमुळे आणि महत्त्वाकांक्षांमुळे यशस्वी झाले आहे."

'जर मी करू शकते तर कोणीही करू शकतं'

मंचावर बसलेल्या प्रियंकाला प्रेक्षकांमधून कोणी लग्नाचं प्रपोजल देत होतं तर कोणी आपल्या प्रेमाची कबुली. कुणी फुलांचा गुच्छ देण्यासाठी बेचैन होत होतं तर कुणी फ्लाईंग किससाठी.

प्रियंका कोणासाठी आंतरराष्ट्रीय ख्यातीची अभिनेत्री होती तर काहींसाठी देसी गर्ल. पण जेव्हा तिला विचारलं की ती स्वत:ला कसं बघते, तेव्हा तिनं उत्तर होतं, 'पाण्यासारखं'.

"मी काय आहे हे मी सांगू शकत नाही, पण जिथे जसं ठेवाल तसा आकार घेणाऱ्या पाण्यासारखं व्हायला मला खूप आवडेल."

तिच्या यशाची व्याख्या

"माझ्यासाठी यश म्हणजे चेकचे आकडे किंवा दारात उभ्या असलेले गाडया घोडे वगैरे नाही. माझ्या चाहत्यांना माझ्यावर प्रेम करावंसं वाटत राहणं तसंच त्यांना आवडणारं काम सतत करत राहणं हीच माझी यशाची व्याख्या आहे."

2017 साली सगळ्यात जास्त कमाई करणाऱ्या अभिनेत्रींची फोर्ब्स मासिक एक यादी तयार करतं. त्यात टॉप 10 मध्ये प्रियंकाचा क्रमांक लागतो. प्रियंका सांगते, "मी पुरुष अभिनेत्याच्या खांद्याला खांदा लावून काम करते, भरपूर मेहनत घेते याचा मला अभिमान आहे. पण फोर्ब्सच्या यादीत स्त्रियांची नावं जास्तीत जास्त असावी, असं मला मनापासून वाटतं."

हॉलीवूड आणि बॉलिवूडमध्ये काय अंतर आहे?

प्रियंका सांगते की प्रत्येक देशाची एक संस्कृती असते. त्याप्रमाणेच तिथं काम चालतं. पण हॉलिवूडचे लोक वेळेच्या बाबतीत अत्यंत काटेकोर आहेत, हे सांगायला ती अजिबात विसरत नाही.

दोन्ही ठिकाणी काही बऱ्यावाईट गोष्टी आहेतच.

पद्मावती वादावर बोलताना ती म्हणाली की, तिने दीपिका पदुकोण आणि संजय लीला भन्साली दोघांनाही फोन करून सांगितलं की तिचा दोघांनाही पूर्ण पाठिंबा आहे.

"सगळ्यांना फक्त कलाकाराकडूनच समाजाला बदलण्याची अपेक्षा असते. पण आजकाल देशात जे काही होतं आहे, जात, धर्म, लिंग यांच्या नावावर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रियंका चोप्रासारखं यश संपादन करायचं असेल तर काय करावं? याचं उत्तर प्रियंकापेक्षा चांगलं दुसरं कोण देणार? दिल्लीच्या सिरी फोर्ट ऑडिटोरियममध्ये एका कार्यक्रमात प्रियंकाने स्वत:च मग याचं उत्तर दिलं.


सामग्री: पेंग्विनना विणीसाठी समुद्रातून उघड्या खडकांवर यावं लागतं

अंटार्क्टिकाच्या किनाऱ्यावर सगळीकडे अॅडेली पेंग्विन नावाची प्रजाती आढळते. पूर्व  अंटार्क्टिकामधल्या विणीसाठीच्या वसाहतीत त्यांची हजारो पिल्लं मरून पडली.

गेल्या पाच वर्षांत पेंग्विन्सची पिल्लं मरून पडल्याची ही दुसरी घटना. याआधी 2015 मध्येही अन्नाअभावी पेंग्विनची अनेक पिल्लं मरून पडली होती.

अंटार्क्टिकामधलं बर्फ वितळल्यामुळे पेंग्विनचा अधिवास घटतो आहे.

पेंग्विनच्या खाद्यात क्रील हे कोळंबीसारखे जलजीव, स्वीड्स आणि छोट्या माशांचा समावेश असतो.  अंटार्क्टिकामध्ये सध्या क्रीलची कृत्रिम पैदास होत असल्यामुळे पेंग्विनना नैसर्गिक अधिवासात हे खाद्य मिळत नाही.

त्यामुळे या भागात क्रीलच्या कृत्रिम पैदाशीवर नियंत्रण आणलं तरच पेंग्विनना इथे त्यांचं खाद्य मिळेल, असं संशोधकांचं म्हणणं आहे. वर्ल्डवाईड फंड फॉर नेचर या संस्थेच्या संशोधकांच्या पथकाने अंटार्क्टिकामध्ये पेंग्विनच्या सर्वेक्षणाचा प्रकल्प हाती घेतला आहे.

पेंग्विनच्या हजारो पिल्लांपैकी फक्त दोनच पिल्लं वाचू शकली.

2010 पासून फ्रेंच संशोधक या प्रकल्पात काम करत आहेत. त्यांच्या अभ्यासानुसार, तापमानवाढीमुळे पेंग्विनचा अंटार्क्टिकामधला अधिवास घटत चालला आहे.

कुणासाठी... पिल्लांसाठी

अॅडेली पेंग्विन्स  अंटार्क्टिकामध्ये समुद्राने वेढलेल्या बर्फाच्या खडकांवर राहतात. पण विणीसाठी त्यांना बर्फाचं आवरण नसलेले उघडे खडक लागतात.

ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा त्यांचा विणीचा हंगाम असतो. या काळात अंटार्क्टिकामध्ये वसंत ऋतू असतो.  समुद्रातलं बर्फ गोठण्याच्या आधी पेंग्विनना त्यांचा विणीचा हंगाम पार पाडावा लागतो.

अॅडेली पेंग्विन पाण्यात 575 फुटांपर्यंत सूर मारू शकतात

पेंग्विन उघड्या खडकांवर दगडाचं घरटं बनवून अंडी घालतात. हे घरटं बनवण्याची जबाबदारी पेंग्विनच्या नरावर असते.

घरट्याची जबाबदारी नरावर ?

जो नर पिल्लांसाठी सुरक्षित घरटं बनवतो त्याची मादी निवड करते.

पेंग्विनची मादी एका हंगामात दोन अंडी घालते. ही अंडी उबवण्याचं काम नर आणि मादी आळीपाळीने करतात. जोरदार हिमवर्षावात या अंड्यांची राखण करताना  नर आणि मादीची कसोटी लागते.

पेंग्विनच्या संवर्धनासाठी त्यांचे अधिवास संरक्षित करणं गरजेचं आहे

पेंग्विन्सच्या जोडीपैकी एकजण अंड्याजवळ थांबतो आणि दुसऱ्याला अन्नाच्या शोधात जावं लागतं.  याच काळात अन्न न मिळाल्यामुळे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अंटार्क्टिकामध्ये तापमानवाढीमुळे बर्फ वितळत चाललं आहे. त्यामुळे पेंग्विनना अन्नाच्या शोधात दूरदूर जावं लागलं आणि वेळेवर अन्न न मिळाल्यामुळे त्यांच्या पिल्लांचा मृत्यू ओढवला.


सामग्री: पेंटिंग उंचावर असल्यानं ते पाहण्यासाठी पंलंगावर चढावं लागलं. याच पिवळ्या भींतीवर अनेक पेंटिंग लागवल्या होत्या. एका पेंटिंगमध्ये वाहत्या नदीवर सूर्य उगवताना दाखवला होता.

ज्या हातांनी ही चित्रं रेखाटली होती ती मात्र निर्विकार दिसत होती.

14 वर्षीय कविता (बदललेलं नाव) आता 70 टक्के भाजलेलं शरीर आणि 100 टक्के गमावलेल्या विश्वासानं दिल्लीतल्या सफदरजंग हॉस्पिटलमध्ये उपचार घेत आहे.

मेरठ जवळील सरधना भागात दाखल झालेल्या FIR नुसार, 17 ऑगस्टला 6 मुलं कविताच्या घरात घुसले आणि त्यांनी तिला जिंवत जाळायचा प्रयत्न केला.

यातल्या 5 लोकांना अटक करण्यात आली आहे.

गाणी आणि रंगांवर प्रेम असणारी कविता याही परिस्थितीत आपल्या अभ्यासासाठी चिंता करत आहे.

सफदरजंग दवाखान्यातल्या बर्न वॉर्डमध्ये पोहोचल्यानंतर कविताच्या वडिलांना आम्ही फोन केला.

"सरळ चालत या. जिथं गर्दी दिसेल तिथेच मी उभा आहे," असं त्यांनी आम्हाला सांगितलं.

काही पावलांच्या अंतरावर लोकांनी एका माणसाभोवती गर्दी केली होती. त्यातली काही न्याय, कायदा आणि फाशी यावर बोलत होती आणि या सर्वांच्या मधोमध बसलेली एक व्यक्ती हे सर्व ऐकत होती.

ही सर्व मंडळी स्वत:ला नवयुवक शक्ति संघटनेचे कार्यकर्ते म्हणवून घेत होती आणि विरोध निदर्शनात कविताच्या वडिलांनी भाग घ्यावा यासाठी त्यांचे प्रयत्न सुरू होते.

शिवपाल (बदललेलं नाव) यांनी आपल्या मुलीच्या हल्लेखोरांना फाशी देण्याची मागणी करावी, अशी त्यातल्या काही लोकांची मागणी होती.

शिवपाल शांतपणे बसले होते आणि जे माझ्या मुलीसोबत घडलं ते कुणाच्याही मुलीसोबत घडू नये, इतकंच म्हणत होतं.

काही वेळानंतर आम्हाला शिवपाल यांच्याशी बोलण्याची संधी मिळाली.

"जवळपास 60 ते 70 टक्के शरीर भाजलं आहे तिचं. चेहरा सर्वांत जास्त भाजला आहे. या अवस्थेतही तिला आमच्याशी बोलावं वाटत आहे."

15 मिनिटांच्या संभाषणात शिवपाल यांना तीनदा फोन कॉल आले. मुलीबरोबर काय झालं, हे तिन्ही वेळेला त्यांनी तीन वेगवेगळ्या लोकांना सांगितलं.

मध्येच काही लोक त्यांच्याकडे येत आणि आता पुढे काय करायचं, असं विचारत. त्यावर थोडा वेळ थांबा असा ते इशारा करत आणि पुन्हा बोलायला सुरुवात करत.

कवितावर हल्ला करण्यात आला तेव्हा शिवपाल दुकानात होते. फोनवरून त्यांना ही घटना समजताच त्यांनी घर गाठलं.

तेच घर ज्याच्या पिवळ्या भींतीवर कवितानं आपल्या हातांनी काढलेली चित्रं लावली आहेत.

कविताचं घर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काळोख असलेल्या त्या खोलीत पोहोचण्यापूर्वीच एका भींतीवर नजर पडते. या भींतीवर एक पेंटिंग आहे. जे मॉडेल असलेल्या एका युवतीचं आहे. त्यावर लिहिलंय सेव्ह गर्ल चाइल्ड. त्याखाली लिहिलं आहे - I AM BEST.


सामग्री: पेटीएमचे अध्यक्ष विजय शेखर शर्मा यांनी गुगल आणि झेरॉक्स यांचा सखोल अभ्यासकरून हे घोषवाक्य शोधून काढलं, हे अनेकांना माहिती नसेल. सर्च म्हटलं की गुगल आणि फोटोकॉपी म्हटलं की झेरॉक्स असंच ई-वॉलेट म्हटलं की पेटीएमचं नाव पुढे यावं असा त्यांचा त्यामागचा विचार होता.

विजय यांना पेटीएमला इतर कोणत्याही ई-वॉलेट व्यवहारांसारखंच घडवायचं होतं.

पण अलीकडेच डेटा प्रायव्हसीच्या आरोपांचं जे मळभ दाटून आलंय त्यामुळे काही प्रश्न निर्माण होतात.

नेमका वाद काय?

नुकतंच मीडिया वेबसाईट कोब्रापोस्टनं केलेल्या स्टिंग ऑपरेशनमुळे पेटीएम कंपनी चर्चेत आली आहे.

या स्टिंग ऑपरेशनमध्ये कंपनीचे उपाध्यक्ष अजय शेखर शर्मा हे RSSबरोबर असलेल्या त्यांच्या जवळच्या संबंधांबाबत सांगताना दिसून येतात. तसंच काश्मीरमधल्या दगडफेकीच्या घटनांनंतर तिथल्या वापरकर्त्यांचा डेटा शेयर करण्याची विनंती पंतप्रधान कार्यालयाकडून आली असल्याचंही सांगतात. त्यामुळे आता आपला डेटा किती सुरक्षित आहे, असा प्रश्न निर्माण झाला आहे.

कोब्रापोस्टच्या स्टिंग ऑपरेशनमध्ये पेटीएमचाही समावेश आहे.

कायदेशीर बंधनाव्यतिरिक्त इतर कुणाशीही वापरकर्त्यांचा डेटा शेयर करत नसल्याचं, कंपनीनं म्हटलं आहे. पण, अजय शेखर शर्मा यांच्या कंपनीतल्या पदाबाबात बीबीसीनं विचारलेल्या प्रश्नाला मात्र उत्तर देण्यात आलेलं नाही.

यानंतर काँग्रेस अध्यक्ष राहुल गांधी यांनी भाजप सरकारवर क्रोनी कॅपिटलिझमचा आरोप केला आहे. तसंच काही ई-वॉलेट कंपन्यांवर सरकारची मेहेरनजर असल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे. पण अशा प्रकारचे आरोप हे काही पहिल्यांदाच होत आहेत असं नाही.

पेटीएमचं यश

2016च्या नोव्हेंबर महिन्यात देश नोटाबंदीला समोर जात असताना पेटीएम मात्र भरारी घेत होतं. कॅशलेस व्यवहारांची सुरुवात करण्यासाठी 2010मध्ये कंपनीची सुरुवात करण्यात आली. पण भारतीय ग्राहकांचं कॅशवरचं अवलंबित्व कमी करणं अवघड काम आहे, हे कंपनीच्या लक्षात आलं. गेल्या 6 वर्षांत कंपनीचे साडे बारा कोटी ग्राहक झाले आहेत.

पेटीएम करण्याची कल्पना कंपनीकडून लहान-लहान दुकानदारांपर्यंत पोहोचवण्यात आली तरीही कॅशलेस व्यवहार मात्र कमीच होत होते.

खरंतर मागे एका दिवसात 30 लाख ग्राहकांनी कॅशलेस व्यवहार केले होते. कंपनीनं याकडे एक मोठं यश म्हणून पाहिलं होतं.

पण नोटाबंदीनंतर 3 महिन्यांनी कंपनीच्या वापरकर्त्यांमध्ये 50 टक्क्यांनी वाढ झाली. या काळात बँकांमध्ये पैशांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एकीकडे नोटाबंदीदरम्यान देशात पैशांची चणचण जाणवत होती तेव्हा दुसरीकडे 'पेटीएम करो' हे वाक्य ध्यान आकर्षित करत होतं.


सामग्री: पेट्रोल डिझेल किंमतींवर अरामको हल्ल्याचा परिणाम होणार?

सौदीचे ऊर्जा मंत्री प्रिन्स अब्दुल अजीज बिन सलमान यांनी या हल्ल्यामुळे अरामकोचं तेल उत्पादन निम्म्यानं कमी झाल्याचं सांगितलं.

57 लाख बॅरल कच्च्या तेलाच्या उत्पादनावर या हल्ल्यामुळे परिणाम झाला आहे. ऑगस्टमध्ये ओपेकने जारी करण्यात आलेल्या आकडेवारीनुसार सौदी अरेबियाद्वारे दररोज 98 लाख बॅरल कच्च्या तेलाचं उत्पादन केलं जातं.

अरामको कंपनीच्या तळांवर झालेल्या हल्ल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तेलाच्या किमतींवर परिणाम होऊ शकतो.

'ऑईलप्राईज'ने दिलेल्या वृत्तानुसार, हल्ल्यामुळे झालेलं नुकसान भरून काढत काम सुरळीत करण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न सुरू आहेत, असं अरामको कंपनीने स्पष्ट केलं. मात्र तसं झालं नाही तर आंतरराष्ट्रीय बाजारात 15 कोटी बॅरल तेलाची कमतरता जाणवू शकते. यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाच्या किमती वाढू शकतात.

जगाला होणाऱ्या तेल पुरवठ्यापैकी पाच टक्के विक्रीला याचा फटका बसू शकतो.

भारतात पेट्रोल-डिझेल महागणार?

दरम्यान, या हल्ल्यांनंतर अचानक वाढलेल्या तेल किमतींमुळे भारत सरकारची डोकेदुखी वाढू शकते, असं बीबीसी व्यापार प्रतिनिधी जगदीप चिमा सांगतात. "भारताच्या एकूण कच्च्या तेल आयातीपैकी 17 टक्के तेल हे सौदीतून येतं. पण त्यामुळे आता लगेच पेट्रोल पंपांवर मोठ्या रांगा लागतील, अशी शक्यता कमी आहे. कारण कच्च्या तेलाचे साठे साधारणतः पुढचे 87 दिवसांसाठी पुरेसे असतात. पण कच्च्या तेलाच्या किमती 70 डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास असल्याने भविष्यात किमती वाढूही शकतात."

मात्र या हल्ल्यामुळे भारताला होणाऱ्या तेलपुरवठ्यात कुठलाही व्यत्यय येणार नाही, असं केंद्रीय पेट्रोलियम मंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी सांगितलं. "भारताचे रियाध येथील राजदूत सौदी अरामकोच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या संपर्कात आहेत. आम्ही आमच्या सर्व ऑईल कंपन्यांबरोबर चर्चा करून सप्टेंबरसाठी कच्च्या तेलाचा साठा तपासला आहे. त्यामुळे भारताला होणाऱ्या तेलपुरवठ्यात कुठलाही व्यत्यय येणार नाही. आम्ही परिस्थितीवर नजर ठेवून आहोत."

कच्च्या तेलाच्या आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठात रोजच्या किमती (डॉलर प्रति बॅरलमध्ये) - केअर रेटिंग्स एजंसीने जारी केलेली ब्लूमबर्गची आकडेवारी

भारत नेहमीच 80 टक्क्यांपेक्षा जास्त तेल आयात करतं. गेल्या एप्रिल ते जुलै 2019 या तिमाहीत वापरल्या गेलेल्या तेलापैकी 84.9 टक्के तेल आयात केलेलं होतं,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सौदी अरेबियाची सरकारी खनिज तेल उत्पादक कंपनी सौदी अरामकोच्या दोन मोठ्या केंद्रांवर ड्रोनद्वारे हल्ला करण्यात आला. अबकायक आणि खुरैस या ठिकाणी झालेल्या हल्ल्यांमुळे जागतिक तेल उत्पादनावर मोठा परिणाम झाला आहे. पण यामुळे भारतात पेट्रोल-डिझेलच्या किमती वाढणार का?


सामग्री: पेट्रोल दरवाढीचा तरुणाईला चांगलाच फटका बसला आहे

सतत सुरू असेलल्या इंधनदरवाढीमुळे सामान्यांचं बजेट पुरतं कोलमडलं आहेत. यामुळे जनमानसात सरकारविरोधात संताप उमटतोय. कमावत्यांना तर इंधनदरवाढीचा फटका बसलाच आहे. पण कधी पॉकेट मनीच्या तर कधी अनियमित इनकमच्या आधारावर असणाऱ्या तरुणाईच्या बजेटवरही किती परिणाम झाला आहे, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीनं केलाय.

20 वर्षांच्या केतकी कडुस्करने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं की, "तीन वर्षांपूर्वी जेव्हा मी स्कूटर घेतली होती तेव्हा पेट्रोलची किंमत 69 रुपये प्रतिलीटर होती. पण गेले काही महिने या किमतीत दररोज वाढ होत आहे आणि त्यामुळे महिन्याचं बजेट पार कोलमडलंय."

"मी सोमय्या महाविद्यालयात शिकते. सोबतच भरतनाट्यमच्या क्लासमध्येही शिकवते. त्यासाठी मला मुलुंड, पवई, ऐरोलीला जावं लागतं. सार्वजनिक वाहतुकीपेक्षा स्कूटरने जाणं अधिक सोयीचं असल्याने त्याचा वापर करते," असं केतकी सांगते.

केतकी कडुस्कर

"आठवड्यातून एकदा स्कूटरची पेट्रोल टाकी फुल करते. त्यामुळे माझं महिन्याचं पेट्रोलचं बजेट 2000च्या आसपास आहे. पूर्वी मी पेट्रोलसाठी वेगळे पैसे ठेवत नव्हती. पण आता रोज वाढणाऱ्या किमतीमुळे तसं करावं लागतंय. गेल्या दोन महिन्यांपासून क्लासला जाताना माझी मैत्रीण आणि मी आळीपाळीने आपली बाईक काढायला सुरुवात केली आहे. शेअरींग केल्याने तेवढाच आपल्या पॉकेटवरचा भार हलका होतो," केतकी पुढे सांगते.

दरम्यान पेट्रोल-डिझेल दरवाढीवरून विरोधकांनी सत्ताधारी भाजपला टार्गेट करायला सुरुवात केली आहे. 2014च्या लोकसभा निवडणुकी आधी 'बहुत हुई मेहंगाई की मार, अब की बार मोदी सरकार', असं म्हणत केलेल्या जाहिराती आता सत्ताधारी पक्षाच्याच विरोधात वापरल्या जात आहेत.

मोदी सरकारच्याच एका केंद्रीय मंत्र्यांनी सुरू केलेलया #FitnessChallenge ला प्रत्युत्तर म्हणून विरोधकांनी #FuelChallenge पंतप्रधान मोदींना सांगितलं आहे. बीबीसीच्या वाचकांनीही पंतप्रधानांना इंधनाचे दर कमी करण्याचं आव्हान दिलं आहे.

'बाईक घेऊन जाताना आधी शंभर वेळा विचार करावा लागतो'

मुंबईत एका नावाजलेल्या फूड डिलिव्हरी अॅप कंपनीत नितेश शेलटकर हा पंचवीस वर्षीय तरुण काम करतो. "फूड डिलिव्हरी करण्यासाठी आम्हाला बाईकच्या पेट्रोलसाठी वेगळे पैसे दिले जात नाहीत. ते आमच्या पगारातूनच खर्च करावे लागतात," असं त्याने बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

"या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पेट्रोल-डिझेलच्या किंमती उच्चांकी पातळीवर पोहोचल्या आहेत. ज्याचा तरुणाईला सुद्धा फटका सहन करावा लागत आहे.


सामग्री: पेणच्या हमरापूरचे कुणाल पाटील तिथल्या गणेश मूर्तीकारांची व्यथा मांडतात.

मुंबईजवळ रायगडमधलं पेण शहर आणि हमरापूरसारखी आसपासची गावं ही तिथं घडवल्या जाणाऱ्या गणेश मूर्तींसाठी प्रसिद्ध आहेत. तिथल्या गल्ली गल्लीत छोट्या मोठ्या मिळून सुमारे साडेचारशे मूर्तीशाळा किंवा कारखाने आहेत.

गणेश चतुर्थी यंदा 22 ऑगस्टला आहे. गणेशोत्सवाला अवकाश असला, तरी त्यासाठी मूर्ती घडवण्याचं काम पेणमध्ये जवळपास वर्षभर चालतं. सहा इंचांपासून ते काही फुटांपर्यंत वेगवेगळ्या उंचीच्या मूर्ती इथे बनवल्या जातात. तालुक्यातले जवळपास दोन लाख जण या व्यवसायात आहेत.

पण कोरोना विषाणूचं संकट आणि लॉकडाऊनमुळे या व्यवसायाला यंदा खीळ बसली. त्यात अर्थव्यवस्थेसमोरची आव्हानं पाहता, यंदा गणेशोत्सवावरच परिणाम होईल अशी चिन्ह आहेत. यातून कसं सावरायचं असा प्रश्न कुणाल पाटील यांच्यासारखे व्यावसायिक विचारत आहेत.

गणेशमूर्तींची निर्यात ठप्प

पेणच्या गणेशमूर्तींना मुंबई, पुणे, नाशिक, नागपूर या शहरांबरोबरच राज्याबाहेरूनही मोठी मागणी असते. इंग्लंड, अमेरिका, मॉरिशससारख्या देशांमध्येही या मूर्तींची निर्यात होते.

हा सगळा व्यवहार कसा होतो, हे आम्ही शिल्पकार आणि पेणच्या श्री गणेश मूर्तीकार आणि व्यावसायिक कल्याणकारी मंडळाचे अध्यक्ष श्रीकांत देवधर यांच्याकडून जाणून घेतलं.

देवधर कुटुंबीय चार पिढ्यांपासून या व्यवसायात आहेत आणि पेणला गणपतींचं गाव अशी ओळख मिळवून देण्यात या कुटुंबाचाही वाटा आहे.

ते सांगतात, की साधारण फेब्रुवारी, मार्च, एप्रिल या काळात निर्यात होणाऱ्या मूर्ती पाठवाव्या लागतात. पुढच्या परवानग्या आणि व्यवहार पूर्ण होऊन मगच मूर्ती गणेशोत्सवासाठी परदेशात दाखल होता.

"यंदा मार्चमध्येच लॉकडाऊन झालं. जगभरातच हे संकट आहे, साहजिकच तिथं यंदा मूर्ती घेणारंही कुणी नाही. त्यामुळं अजिबातच निर्यात होऊ शकलेली नाही. दुसरीकडे आमची मुख्य बाजारपेठ ही पुणे आणि मुंबईत आहे. तसं नाशिक, नागपूरलाही इथून मोठ्या प्रमाणात मूर्ती पाठवल्या जातात.

यातला बराच भाग आता रेड झोनमध्ये आहे. त्यामुळं पुढेही विक्री कशी आणि किती होईल हा प्रश्न आहेच," असं देवधर म्हणतात.

पेणमधल्या त्रिमूर्ती कला केंद्र या मूर्तीशाळेचे भरत पवार यांनाही लॉडाऊनचा फटका बसला आहे. "आमचा तीस टक्के व्यवसाय यंदा झालाच नाही. माझ्या कारखान्यात आत्ता अठरा ते वीस हजार मूर्ती तयार आहेत. पण लॉकडाऊनमुळे आम्ही त्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"हजारो गणेशमूर्ती तयार आहेत. अनेकजण गोडाऊन नसल्यानं त्या शेतात वाळवायला ठेवतात. आता पाऊस आला तर अनेक मूर्ती भिजून जातील, त्यांची विटंबना होईल."


सामग्री: पेन्सिल्वेनियात विजय मिळाला, तर बायडन यांना बहुमतासाठी आवश्यक 270 चा आकडा सहज पार करता येणार आहे. बीबीसी न्यूजचे न्यूयॉर्कमधले प्रतिनिधी निक ब्रायंट यांनी ट्वीट केलं आहे, की बायडन जॉर्जिया, नेव्हाडा आणि अरायझोनामध्येही आघाडीवर आहेत.

अमेरिकन पत्रकार आणि सोशल मीडियावरील काही जणांच्या मते जॉर्जिया आणि अरायझोना या राज्यांच्या नेत्यांवर टीका करणं ट्रंप यांच्या विरोधात गेलं असावं.

बायडन सध्या दोन्ही राज्यांमध्ये आघाडीवर आहेत.अरायझोनातले रिपब्लिकन पक्षाचे दिवंगत सिनेटर जॉन मॅककेन यांच्याविषयी ट्रम्प यांनी केलेलं विधान वादग्रस्त ठरलं होतं. व्हिएतनाममधील युद्धात मॅककेन युद्धबंदी होते. त्यामुळे त्यांना अमेरिकेचा युद्ध नायक मानले जावे का, असा सवाल ट्रंप यांनी केला होता, जे अनेकांना पटलं नाही.दरम्यान, जॅार्जियात ज्या क्लेचन काऊंटीमध्ये ट्रंप यांची पिछेहाट होते आहेत, ती काऊंटी दिवंगत मानवी हक्क नेता आणि कॉंग्रेसमन जॉन लुईस यांची आहे.लुईस यांनी कृष्णवर्णियांना समान हक्क मिळावेत यासाठी अमेरिकेत सुरू झालेल्या चळवळीत सहभाग घेतला होता.

ट्रंप राष्ट्राध्यक्षपदी निवडून आले त्यात रशियाचा हात असावा असे आरोप झाल्यावर लुईस यांनी ट्रंप यांच्यावर प्रश्नचिन्ह उभं केलं होतं तेव्हा ट्रंप यांनी "लुईस फक्त बोलतात. त्यांनी आपल्या मतदारसंघाकडेच लक्ष द्यावं असं म्हणत नाराजी व्यक्त केली होती.

'निवडणुकीत घोटाळ्याचा पुरावा नाही' - आंतरराष्ट्रीय निरीक्षक

डोनाल्ड ट्रंप यांनी राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत घोटाळा झाल्याचा आणि 'बेकायदेशीर मतं' मोजली जात असल्याचा आरोप केला होता. टपालानं आलेली मतं मतदानाच्या दिवसानंतरही मोजण्याची अमेरिकेत पद्धत आहे, पण त्यालाच ट्रंप यांनी आक्षेप घेतला आहे.

पण तसा कुठलाही पुरावा दिसून आलेला नाही, असं आंतरराष्ट्रीय निरीक्षकांनी बीबीसी रेडियो फाईव्हला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं आहे. ऑर्गनायझेशन फॉर सिक्युरिटी अँड को-ऑपरेशन इन युरोप ही संघटना जगभरात निवडणुकांचं निरीक्षण आणि अभ्यास करत असते. मुक्त आणि स्वतंत्रपणे निवडणुका होत आहेत की नाहीत यावर या संस्थेची नजर असते.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पेन्सिल्वेनियातील अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, राज्यातली 95 टक्के मतमोजणी झाली असून,  बायडन यांना ट्रंप यांच्यापेक्षा 5,587 जास्त मतं मिळाली आहेत.


सामग्री: पेरियार यांनी अनेक अमानुष सामाजिक प्रथांविरोधात आवाज उठवला.

ई. व्ही. रामास्वामी उर्फ पेरियार यांचा तामिळनाडूच्या राजकीय आणि सामाजिक पटलावरचा प्रभाव वादातीत आहे. कम्युनिस्ट ते दलित चळवळ तसंच तामीळ राष्ट्रवादी ते पुरोगामी चळवळी, अशा विविध विचारप्रवाहांचं ते प्रेरणास्थान तसंच मार्गदर्शक आहेत.

त्यांनी कायम विवेकाची कास धरली. ते नास्तिक होते आणि उपेक्षित वर्गाचे तारणहार होते, मात्र त्यांची राजकीय आणि सामाजिक वाटचाल खाचखळग्यांनी भरलेली होती.

पेरियार यांच्या पुतळ्याची नासधूस करण्यात आली.

पेरियार यांनी 1919 मध्ये गांधीवादी विचारसरणीचे समर्थक म्हणून राजकीय कारकीर्दीला सुरुवात केली. ते काँग्रेसचे सदस्य होते. गांधीजींच्या मद्यविरोधी धोरण आणि अस्पृश्यता निवारणसारख्या विचारांनी ते आकर्षित झाले.

त्यांनी पत्नी नागम्मई आणि बहीण बालंबल यांना राजकारणात प्रवेश करण्यासाठी उद्युक्त केलं. मद्यविक्री दुकानांच्या विरोधात झालेल्या आंदोलनात या दोघी अग्रेसर होत्या. मद्यविक्रीला विरोध म्हणून पेरियार यांनी घराजवळील ताडीची झाडं तोडून टाकली होती.

पेरियार असहकार चळवळीतही सहभागी झाले होते. त्यासाठी त्यांना अटकही झाली होती. काँग्रेस पक्षाच्या मद्रास (आताचं चेन्नई) विभागाचे अध्यक्ष होते.

वायकोम सत्याग्रह

1924 मध्ये केरळमध्ये त्रावणकोर राजाने दलितांना मंदिरात प्रवेशबंदी केली होती. त्याविरोधात आंदोलन उभं राहिलं होतं. आंदोलनाचं नेतृत्व करणाऱ्या नेत्यांना राजाने अटक करून तुरुंगात टाकलं. आंदोलन पुढे चालवण्यासाठी सक्षम नेतृत्व आवश्यक होतं. त्यावेळी आंदोलनातील कार्यकर्त्यांनी पेरियार यांना नेतृत्व करण्याची विनंती केली.

आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी पेरियार यांनी मद्रास काँग्रेसचं अध्यक्षपद सोडलं. गांधीजींच्या आज्ञेविरुद्ध जाऊन त्यांनी ही भूमिका स्वीकारली. राजाचा मित्र असल्यानं त्रावणकोरमध्ये त्यांचं भव्य स्वागत झालं. मात्र राजाच्या धोरणाविरोधातच होणाऱ्या आंदोलनाचं निमित्त असल्याने पेरियार यांनी त्रावणकोर संस्थानतर्फे होणारं स्वागत नाकारलं.

राजाच्या धोरणाविरुद्ध आंदोलनात सहभागी झाल्याने, मित्र असूनही त्यांना अटक करण्यात आली. अनेक महिने ते तुरुंगावासात होते. पेरियार यांच्या पत्नी नागम्मई यांनीही केरळमध्ये प्रचलित अस्पृश्येतविरोधात आवाज उठवला.

पेरियार सुरुवातीला काँग्रेस पक्षात होते.

जातीआधारित आरक्षणाची काँग्रेस सभांमधली पेरियार यांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तामिळनाडूच्या जडणघडणीच्या इतिहासात पेरियार यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची. म्हणूनच त्यांना औपचारिक आदरणीय व्यक्तीपल्याड असा सन्मान मिळतो.


सामग्री: पेरूची राजधानी लिमाच्या उत्तरेस, होनचाको या किनारपट्टीच्या शहराजवळ 5 ते 14 वर्षं वयोगटातील 227 बळींचे मृतदेह आढळले आहेत.

जवळपास 500 वर्षांपूर्वी इथे मुलांचा बळी देण्यात आला होता, असं समजलं जातं.

वर्षभरापूर्वी बळी दिलेल्या 200 मुलांच्या सांगाड्यांचा शोध लागला होता.

पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी एएफपी वृत्तसंस्थेशी बोलताना सांगितलं की, "या नवीन सांगाड्यांपैकी काही मृतदेहांचे  केस आणि कातडे दिसून येतात."

ओल्या हवामानात मुलांचा बळी देण्यात आला आणि समुद्राच्या दिशेनं त्यांना जाळण्यात आलं, असं या सांगाड्यांहून दिसत आहे. याचा अर्थ चिमुच्या देवतांना संतुष्ट करण्यासाठी या मुलांचा बळी देण्यात आला, असे संकेत यातून मिळतात.

ही घटना कधी घडली, हे अद्याप स्पष्ट नाहीये.

चिमु पेरूच्या उत्तरेकडील किनारपट्टीवर वास्तव्यास होता आणि त्या प्रदेशातील ही सर्वांत शक्तिशाली संस्कृती होती.

इन्कस जिंकण्यापूर्वी ते 1200 ते  1400च्या दरम्यान प्रमुख ठरले आणि त्यानंतर त्यांनी स्पॅनिश लोकांवर विजय मिळवला होता.

त्यांनी 'शि' नावाच्या चंद्राच्या देवताची उपासना केली, जे इन्कसप्रमाणेच सूर्यापेक्षाही सामर्थ्यवान आहेत, असा त्यांचा विश्वास होता.

त्याकाळी आध्यात्मिक भावनेपोटी यज्ञ आणि इतर मार्गांतून बळी द्यायची परंपरा होती.

या दफनभूमीतील उत्खननाचं काम अद्याप सुरू आहे. आणखी मृतदेह सापडतील, असं पुरातत्वशास्त्रज्ञ म्हणतात.

"मुलांसोबत घडलेला प्रकार भयंकर आहे. जिथं खोदाल, तिथं मृतदेह सापडत आहेत," असं मुख्य पुरातत्वशास्त्रज्ञ फेरेन कास्टिलो यांनी एएफपी या वृत्तसंस्थेला सांगितलं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बळी दिलेल्या 227 मुलांच्या सांगाड्यांचा शोध पेरूमधल्या पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी लावला आहे.


सामग्री: पेले 3 फुटबॉल विश्वचषक जिंकणाऱ्या संघाचे प्रतिनिधी राहिले आहेत. अशी कामगिरी करणारे ते जगातील एकमेव खेळाडू आहेत. आपल्या कारकिर्दीत त्यांनी 1363 सामने खेळले. पेले यांच्या नावावर तब्बल 1281 गोल करण्याचा विक्रम आहे.

पेले यांच्या खेळाबाबत आणि त्यांच्या विक्रमांबाबत शेकडो किस्से जगभरात सांगितले जातात. पण त्यांच्या जीवनाबाबत अशा काही गोष्टीसुद्धा आहेत, त्या लोकांना फारशा माहीत नाहीत.

पेले यांच्यामुळे पंचांना बाहेर जावं लागलं

18 जून 1968 ची गोष्ट आहे. पेले यांचा फुटबॉल क्लब सँटोस आणि कोलंबियन ऑलिंपिक स्क्वॉड यांच्यात एक मैत्रीपूर्ण सामना खेळवण्यात येणार होता. यादरम्यान, पंच गुईलेरमों वेलासक्वेज यांनी पेले यांना मैदानातून बाहेर जाण्यास सांगितलं.

(रेड कार्डचा वापर 1970 साली सुरू झाला होता.) पेले यांच्यावर फाऊल केल्याचा आरोप होता. पेलेंनी पंच वेलाक्वेज यांचा अनादर केल्याचा आरोप त्यांच्यावर होता.

पण, पंचांच्या या निर्णयावरून प्रचंड मोठा वाद झाला. सँटोस क्लबच्या खेळाडूंनी याला विरोध दर्शवला. तिथं उपस्थित प्रेक्षकांनीही याचा विरोध केला. या वादामुळे त्यांना मैदानाबाहेर जावं लागलं. त्यांनी आपली शिटी एका लाईन्समनला दिली आणि पेलेला पुन्हा मैदानात बोलावलं, असं वेलाक्वेज यांनी 2010 मध्ये दिलेल्या एका मुलाखतीत सांगितलं होतं.

पेले यांनी खरंच युद्ध रोखलं होतं का?

1960 च्या दशकात पेले यांचा सँटोस FC जगातील सर्वांत लोकप्रिय फुटबॉल क्लबपैकी एक होता. याचा फायदा घेऊन हा संघ जगभरात अनेक मैत्रीपूर्ण सामने खेळायचा. त्यावेळी नायजेरियामधील युद्धग्रस्त भागात 4 फेब्रुवारी 1969 रोजी एक सामना खेळवण्यात आला होता. या सामन्यात सँटोस क्लबने बेनिनी सिटीच्या एका स्थानिक क्लबला 2-1 ने मात दिली होती.

त्यावेळी नायजेरियामध्ये गृहयुद्ध सुरू होतं. इतिहासकार ग्यूहरमें गॉरचे यांच्या मते, ब्राझीलचे खेळाडू आणि अधिकारी सुरक्षेच्या कारणावरून चिंताग्रस्त होते. यामुळे दोन्ही पक्षांनी युद्धविरामाची घोषणा केली होती.

या कहाणीच्या सत्यतेवरून वेगवेगळ्या गोष्टी सांगितल्या जातात. पेले यांची पहिली आत्मकथा 1977 साली प्रकाशित झाली होती. त्यामध्ये याबाबत काहीच लिहिलेलं नव्हतं.

पण 30 वर्षांनंतर प्रकाशित झालेल्या दुसऱ्या आत्मकथेत या घटनेचा उल्लेख करण्यात आला होता.

या एका सामन्यामुळे नाजरेरियातील गृहयुद्ध थांबू शकतं, असं खेळाडूंना सांगण्यात आलं होतं, असं पेले...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फुटबॉलपटू पेले यांचा आज 80वा वाढदिवस. पेले यांनी त्यांच्या कारकिर्दीत संपूर्ण फुटबॉल विश्वावर अधिराज्य गाजवलं होतं. पेले यांनी फुटबॉलमधून 1977 साली निवृत्ती घेतली होती. पण आजही त्यांच्या अविस्मरणीय खेळींची चर्चा फुटबॉल चाहत्यांमध्ये होताना दिसते.


सामग्री: पेशव्यांच्या प्रतिनिधींनी तयार केलेला मुंबईचा नकाशा

भाऊ दाजी लाड संग्रहालयात मुंबईच्या आजवरच्या प्रवासाच्या अनेक पाऊलखुणा पाहायला मिळतात. तेव्हाचं बाँबे आणि आताचं मुंबई शहर देशातलं आघाडीचं औद्योगिक केंद्र होतं.

जगभरातून मुंबईत येणाऱ्यांना इथल्या संपन्न संस्कृतीची आणि भारत देशाची ओळख व्हावी या उद्देशानंच संग्रहालयाची पायाभरणी झाली होती.

नूतनीकरणानंतरची मुंबईतली भाऊ दाजी लाड संग्रहालयाची इमारत

'व्हिक्टोरिया आणि अल्बर्ट म्युझियम' नावानं सुरुवातीला हे संग्रहालय ओळखलं जायचं.

1975मध्ये या संग्रहालयाच्या संस्थापकांपैकी एक असलेले डॉ. रामकृष्ण विठ्ठल उर्फ भाऊ दाजी लाड यांच्या स्मरणार्थ त्याचं नाव या संग्रहालयास देण्यात आलं.

भाऊ दाजी लाड संग्रहालयाचे दालन

या संग्रहालयाचं 2008 मध्ये नूतनीकरण झालं. आज या संग्रहालयात मुंबईच्या जडणघडणीतील महत्त्वाचे टप्पे आणि माणसांची माहिती सांगणाऱ्या अनेक वस्तूंचा खजिना पाहायला मिळतो.

भाऊ दाजी लाड

भाऊ दाजी लाड (इ.स. 1822 - मे 31, इ.स. 1874) हे निष्णात डॉक्टर होते. इतिहास-संशोधक, अभ्यासक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि मुंबईचे पहिले भारतीय नगरपाल (शेरीफ) म्हणूनही या शहराच्या उभारणीत त्यांचा महत्त्वाचा वाटा होता.

डॉ. भाऊ दाजी लाड

काय काय आहे या संग्रहालयात?

1. पेशव्यांच्या प्रतिनिधींनी तयार केलेला मुंबई परिसराचा नकाशा (1770)

अठराव्या शतकात, पेशवे माधवराव यांच्या काळात तयार करण्यात आलेला मुंबईचा नकाशा इथे आहे. हा नकाशा नेहमीच्या प्रमाणबद्ध नकाशांसारखा नाही, पण त्या काळातल्या साष्टी आणि मुंबई बेटांविषयी महत्त्वाची माहिती देतो.

2. वरळीचा विकास (1940)

वरळी आणि परिसराचे हे दोन नकाशे इथं विकास कसा होत गेला हे दाखवतात. पूर्वी वरळीच्या एका टोकाला केवळ कोळ्यांचीच वस्ती होती.

मग कापड गिरण्या आणि गिरणी कामगारांसीठी चाळी उभारण्यात आल्या. या सर्व काळात वरळी कसं बदललं ते या नकाशांतून स्पष्ट होतं.

वरळीचा नकाशा

3. मुंबईतल्या कलेचा नमुना

सिरॅमिक पॉटरीचा नमुना

जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट्समधला सिरॅमिक potteryचा नमुना.

19व्या शतकाची अखेर आणि विसाव्या शतकाच्या सुरूवातीच्या काळात जे.जे. मध्ये तयार करण्यात आलेल्या अशा कलाकृतींना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर नावाजण्यात आलं.

4. एसएस सायाम, मुंबई (1897)

एकोणिसाव्या शतकात लंडनहून पश्चिम आशिया आणि भारतामार्गे ऑस्ट्रेलिया असा प्रवास करणाऱ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईत भायखळ्यात जिजामाता उद्यान (राणीची बाग) तुम्हाला माहीत असेल. याच बागेच्या प्रवेशद्वाराजवळ डावीकडे इटालियन रेनेसाँ शैलीतली इमारत लक्ष वेधून घेते. हे आहे डॉ. भाऊ दाजी लाड वस्तुसंग्रहालय. मुंबईतलं सर्वात जुनं आणि देशातलं तिसरं वस्तुसंग्रहालय. 1857मध्ये या संग्रहालयाचे दरवाजे जनतेसाठी उघडण्यात आले.


सामग्री: पेशी

1612 साली पॅरिसमध्ये एक आकर्षक अफवा पसरली- एका माणसाने अमरत्व प्राप्त केल्याची ही अफवा होती.

या माणसाचं नाव होतं निकोलस फ्लेमेल. जवळपास 300 वर्षांपूर्वी फ्रान्समध्ये जन्मलेल्या फ्लेमेलने किमयेविषयी पुस्तक लिहिल्याचं सांगितलं जात होतं, आणि हे पुस्तक 1612 साली प्रकाशित झालं.

आपण परिस दगड तयार करण्यात यश मिळवल्याचा दावा त्याने पुस्तकात केला होता. धातूला सोन्यात रूपांतरित करणारा आणि जीवनामृत निर्माण करणाऱ्या या दगडाचं मिथक प्रसिद्ध आहे.

फ्लेमेलच्या अमरत्वाची दंतकथा पसरायला लागल्यावर कोणी ना कोणी त्याला कुठेतरी पाहिल्याचंही सांगायला सुरुवात केली. आतापर्यंतच्या सर्वांत बुद्धिमान माणसांपैकी एक मानल्या जाणाऱ्या आयझॅक न्यूटनचाही या कहाण्यांवर विश्वास बसला. त्याने हे पुस्तक अतिशय गांभीर्याने वाचलं आणि आपल्या व्यावसायिक कारकीर्दीचा बराच काळ या पुस्तकाच्या आशयाचा अभ्यास करण्यात घालवला.

पण हे काहीच खरं ठरलं नाही. वास्तवातला फ्लेमेल किमयागार नव्हता- त्याने लेखनिक म्हणून काम केलं होतं आणि १४१८ साली वयाच्या 88व्या वर्षी त्याचा मृत्यू झाला. ते पुस्तक दुसऱ्याच कोणीतरी लिहिलं होतं.

अमरत्वाच्या या शोधप्रक्रियेला 1961 साली आणखी एक फटका बसला. या वेळी फिलाडेल्फियातील एका आधुनिक प्रयोगशाळेने अमरत्वाचा भ्रम फोडला.

आपल्या शरीरामधील सुमारे 32.2 खर्व पेशी स्वतःचे विभाजन करत राहतात, आणि त्यांना संधी मिळाली तर ही विभाजनप्रक्रिया कायमस्वरूपी सुरू राहील, असं वैज्ञानिकांना कित्येक दशकं वाटत होतं.

मग तरुण अमेरिकी वैज्ञानिक लिओनार्ड हेफ्लिक यांनी जगाला धक्का देणारा एक शोध लावला. सर्वसामान्य मानवी पेशी केवळ 40 ते 60 वेळा विभाजित होतात आणि मग त्यांचा हिंसक, पूर्वनिर्धारित मृत्यू होतो. या काटेकोर कमाल संख्येला 'हेफ्लिक मर्यादा' असं संबोधतात आणि त्याचे दोन महत्त्वाचे परिणाम होतात.

एक, आपल्या सध्याच्या आयुर्मानाला केवळ आपली जीवनशैली- आपला आहार, इत्यादींचीच मर्यादा असेल असं नाही. उलट, आपण किती वृद्ध होऊ यासंबंधीची काही अंगभूत मर्यादा निश्चित झालेली असणं शक्य आहे. मानवी शरीरातील पेशींची संख्या आणि पेशींना हेफ्लिक मर्यादा गाठण्यासाठी लागणारा सरासरी वेळ यांचा गुणाकार केला तर 120 वर्षं इतकी आयुर्मर्यादा येते. आत्तापर्यंतचा सर्वांत वयस्कर माणूस ठरलेल्या जिअनी कॅल्मेन्ट 122 वर्षं 164 दिवस इतक्या जगल्या, म्हणजे हेफ्लिक मर्यादेशी बरीचशी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1960 च्या दशकात मानवी गर्भातील पेशी वापरून अगणित रोगप्रतिकारक लशींची निर्मिती करण्यात आली. पण त्यांच्या वापराच्या संदर्भात नैतिक द्विधावस्थाही निर्माण झाली आहे.


सामग्री: पैशांसाठी मुलींचं लग्न आखाती देशातील श्रीमंत व्यक्तीशी लावण्यात येण्याच्या घटना हैदराबादमध्ये घडल्या आहेत.

लग्न झाल्यानंतर या मुलींना अत्याचाराला सामोरं जावं लागतं. आखाती देशातील पुरुष आपल्या सुट्टीच्या काळात हैदराबादमध्ये येऊन या अल्पवयीन मुलींसोबत लग्न करतात.

या पीडित मुलींना 'हॉलिडे ब्राइड्स' किंवा सुटीच्या काळातील वधू म्हटलं जातं.

25,000 रुपयांसाठी भवितव्य पणाला

फरहीनला (नाव बदललं आहे) शिकायचं होतं. विज्ञानाची आवड होती. नर्स होण्याचं तिचं स्वप्न होतं. पण तेराव्या वर्षी तिचं लग्न जॉर्डनमधील एका श्रीमंत व्यक्तीशी लावून देण्यात आलं.

तिचे वडील तिला एका अज्ञात स्थळी घेऊन गेले. त्या ठिकाणी तिघं जण बसलेले होते. त्यांनी फरहीनला पाहिलं. त्यातील एकानं तिला पसंती दिली आणि आज संध्याकाळी तुझं लग्न होईल, असं तिच्या वडिलांनी तिला सांगितलं.

'माझ्या वडिलांना 25,000 रुपये रोख देण्यात आले आणि माझं लग्न ठरवण्यात आलं'

"मी खूप रडले. मला पुढं शिकायचं आहे असं त्यांना सांगून पाहिलं. पण त्यांनी माझं काही ऐकलं नाही," असं फरहीन सांगते.

"मला नटवण्यात आलं. नववधूसाठी जो ड्रेस असतो तो मला देण्यात आला. माझ्या वडिलांना 25,000 रुपये रोख देण्यात आले आणि नंतर दरवर्षी 5000 रुपये देण्यात येतील असं सांगण्यात आलं."

तीन आठवडे पतीनेच केला बलात्कार

"काझींनी माझा निकाह त्या 55 वर्षीय व्यक्तीसोबत लावून दिला. नंतर पहिल्यांदा जेव्हा आम्ही एकांतात एकत्र आलो तेव्हा मी घाबरून गेले."

"त्या रात्री मी रडत होते. पण माझ्या नवऱ्याने माझ्यावर अत्याचार केला. मी रडत असून देखील त्याने माझा बलात्कार केला. त्याने सतत तीन आठवडे माझ्यावर बलात्कार केला," फरहीननं सांगितलं.

नंतर, फरहीनला मी जॉर्डनला घेऊन जात आहे असं त्यान शेखने फरहीनच्या वडिलांना सांगितलं.

'माझ्या पतीचं वय 55 होतं'

त्या ठिकाणी त्याच्या इतर बायका आणि मुलं होती. त्याचं आधी लग्न झालं आहे याची फरहीन यांना कल्पना नव्हती. फरहीनने जॉर्डनला जाण्यास नकार दिला.

फरहीनच्या वडिलांनी त्या व्यक्तीला व्हिसा मिळाला की पाठवतो, असं सांगून पाठवून दिलं.  "काही दिवस ती इथे राहील आणि जेव्हा तिला व्हिसा मिळेल तेव्हा तिला पाठवू. यावर तो तयार झाला आणि जॉर्डनला परतला."

फरहीन यांचं लग्न झालं आहे, पण त्यांना त्यांचा पती सध्या कुठं आहे?

"या घटनेनंतर मी वर्षभराहून अधिक काळ शांत होते. पण मी रडले नाही....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पैशांसाठी गरीब मुस्लीम कुटुंबातील लोक आपल्या अल्पवयीन मुलींचं लग्न आखाती देशातील श्रीमंत पुरुषांसोबत लावून देत असल्याच्या घटना समोर येत आहेत.