सामग्री: रिग्रेट अय्यर

बेंगळुरूला राहणारे 67 वर्षांचे रिग्रेट अय्यर हे स्वत:ची ओळख लेखक, प्रकाशक, छायाचित्रकार, पत्रकार, व्यंगचित्रकार अशी करून देतात.

लिखाणाची आवड त्यांना लहानपणापासूनच होती. सत्तरीच्या दशकात कॉलेजमध्ये असताना 'मी कोण आहे?' या तरुण मुलांना भेडसवाणाऱ्या प्रश्नावर त्यांनी एक लेख लिहिला होता.

कॉलेजच्या मासिकात तो लेख प्रसिद्ध झाल्यावर खूप जणांनी त्यांना शाबासकी दिली होती.

पुढं त्यांनी वर्तमानपत्रं आणि मासिकांच्या संपादकांना पत्रं लिहायला सुरुवात केली. त्यापैकी बहुतेक पत्रं छापूनही आली, असं त्यांचं म्हणणं आहे. सध्याच्या ऑनलाईनच्या जगात अशा पत्रांची जागा ई-मेल आणि ऑनलाइन कमेंट्सनी घेतली आहे.

अय्यर मग महत्त्वाकांक्षी झाले आणि बिजापूर शहराच्या इतिहासावर त्यांनी एक लेख लिहिला. त्यांनी तो प्रसिद्ध कन्नड वर्तमानपत्र 'जनवाणी'ला पाठवला.

'रिग्रेट अय्यर' अशा अजब नावाची पाटी.

काही दिवसानंतर त्यांना जनवाणीच्या संपादकांनी एक पत्र पाठवलं. संपादकांनी आधी आभारानं पत्राची सुरुवात करत "तुमचा लेख प्रसिद्ध करू शकलो नाही" म्हणून दिलगिरी व्यक्त केली.

"मला वाईट वाटलं, पण मी हार मानली नाही," अय्यर म्हणतात.

पुढं काही वर्षं त्यांनी कन्नड आणि इंग्रजी वर्तमानपत्रांना अनेकानेक लेख, पत्रं, कार्टून, फोटो आणि कविताही पाठवणं सुरूच ठेवलं.

मंदिरांविषयी माहिती, प्रेक्षणीय स्थळं अशा वेगवेगळ्या विषयांवर त्यांनी लिहिलं. कधीकधी लोकांच्या तक्रारी, ढिसाळ लोकल बस सेवा, रस्त्यांवरील कचऱ्याविषयीच्या तक्रारीही त्यांनी या पत्रातून दिल्या.

एका वरिष्ठ पत्रकारानं सांगितलं की सत्तर आणि ऐंशीच्या दशकात अय्यर यांनी अशी पत्रं पाठवून संपादकांना सळो की पळो करून सोडलं होतं.

काही प्रमाणात त्यांचं लिखाण वर्तमानपत्रामध्ये प्रसिद्धही झालं. पण बहुतेकवेळा त्यांच्या पदरी 'साभार परत' हा शिक्काच यायचा.

अशा प्रकारचा साभार परतीचा शिक्का असलेली तब्बल 375 पत्रं त्यांच्या घरी जमा झाली. यामध्ये फक्त राष्ट्रीय नव्हे तर आंतरराष्ट्रीय पत्रांचाही समावेश आहे.

दिलगिरीची एवढी पत्रे आली की त्यांनी त्यांच नाव रिग्रेट अय्यर असं ठेवलं

"माझ्या घरी 'क्षमस्व', 'साभार परत' अशा पत्रांचा अक्षरश: पाऊस पडला," ते सांगतात.

"मला समजत नव्हतं की माझं लिखाण का नाकारलं जात आहे. माझ्या लिखाणात काय त्रुटी आहेत, यावर विचार करायला सुरुवात केली. मात्र एकाही संपादकानं माझ्यासारख्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लहानपणापासून त्यांना पत्रकार व्हायचं होतं. त्या खटाटोपात त्यांनी स्वतःचं सत्यनारायण हे मूळ नाव बदलून 'रिग्रेट अय्यर' असं करून घेतलं. रिग्रेट म्हणजे पश्चात्ताप, खेद किंवा दिलगिरी. पण त्यांनी असं का केलं? आणि या नामांतराचा त्यांना कधी पश्चात्ताप झाला का?


सामग्री: रिचर्ड ब्रॅन्सन यांनीसुद्धा त्यांच्या यशाचा मंत्र शिकण्यासाठी त्यांच्यासोबत एक अख्खा दिवस घालवला आहे.

आठवड्याचे सहा दिवस दररोज सकाळी किरण गावंडे मुंबईतील लोअर परळमध्ये मोटारसायकलवरून प्रवास करत ग्राहकांकडून जेवणाचे डबे जमा करतात. पुढच्या काही तासांमध्ये किरण आणि त्यांचे इतर डबेवाले सहकारी कामात बुडालेल्या या शहरात अनेक फेऱ्या मारून लाखो लोकांना त्यांच्या घरी तयार झालेले दुपारच्या जेवणाचे डबे पोहोचवतात.

गेल्या काही वर्षांमध्ये युरोप, अमेरिकेतल्या काही देशांमध्ये 'डिलिव्हरू' आणि 'उबर इट्स' सारख्या ऑनलाईन फुड-डिलिव्हरी कंपन्या उदयास आल्या आहेत, ज्या खास ग्राहकांसाठी तयार केलेलं अन्न थेट त्यांच्या डेस्कपर्यंत पोहोचवतं.

भारतामध्येही याच धर्तीवर झोमॅटो, स्विगी, रनर आणि फुडपँडासारखे स्टार्टअप्स लोकप्रिय होत आहेत. पण डबेवाले हे काम गेल्या 125 वर्षांपासून सुरळीतपणे करत आहेत - आणि या क्षेत्रातील नवख्यांनी त्यांच्याकडून शिकण्यासारखं बरंच काही आहे.

अकुशल कर्मचारीवर्ग, द्विस्तरीय व्यवस्थापन यंत्रणा आणि मुंबईची लोकल - केवळ एवढ्या भांडवलावर सहकारी तत्त्वावर काम करणाऱ्या 5,000 डबेवाल्यांची ही व्यवस्था जगातली सर्वांत कार्यक्षम डिलिव्हरी प्रणाली म्हणून मान्यता मिळाली आहे. डिलिव्हरी क्षेत्रातील FedEx आणि अॅमेझॉनसारख्या महाकाय कंपन्यांच्या बड्या अधिकाऱ्यांचा पाहुणचार करूनही डबेवाले चांगली कमाई करतात.

म्हणूनच अगदी ब्रिटिश वर्जिन कंपनीचे मालक रिचर्ड ब्रॅन्सन यांनीसुद्धा त्यांच्या यशाचा मंत्र शिकण्यासाठी त्यांच्यासोबत एक अख्खा दिवस घालवला आहे.

डिलीव्हरू हे फूड अॅप आहे.

झोमॅटो, स्विगी, फुडपँडा, रनर आणि नुकत्याच सुरू झालेल्या उबर इट्स कंपन्या रेस्टॉरंटमधील अन्न लोकांपर्यंत पोहोचवतात. त्यासाठी त्यांचं वेगवेगळ्या रेस्टॉरंटसोबत भागीदारीही असते. पण डबेवाल्यांचं काम वेगळं. ते घरी तयार केलेल्या जेवणाचे डबे गोळा करतात - बहुतांश वेळेला ग्राहकांच्या स्वतःच्या घरून - आणि दुपारच्या जेवणापूर्वी त्यांच्या कामाच्या ठिकाणी ते डबे पोहोचवतात.

"आम्हाला अॅप आवडत नाहीत," असं इव्हेंट ऑर्गनायझर म्हणून काम करणारी रश्मिका शाह सांगतात. त्यांचे पती मुंबईतील शेअर बाजारात काम करतात, ज्यांना डबा पोहोचवण्यासाठी रश्मिका शिवाजी सावंत या डबेवाल्याची मदत घेतात. "आम्ही त्याला इतकी वर्षं ओळखतो, तो त्याचं काम नीट करतो, हे आम्हाला माहिती आहे."

डबेवाल्यांची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईचे डबेवाले. देशातल्या सर्वांत व्यग्र शहरांपैकी एका शहरात ते दररोज पायी चालत, बाईकवरून प्रवास करत, लाखो लोकांना जेवण पोहोचवतात. हे काम ते कसं करतात, याचे धडे तर आता भारतातल्या अव्वल मॅनेजमेंट कॉलेजेसमध्ये देण्यात येत आहे. अलीकडे जोमात सुरू झालेले फूड-डिलिव्हरी स्टार्ट-अप्सही त्यांच्याकडून बरंच काही शिकत आहेत. पण ते काम करतात कसे?


सामग्री: रिझर्व्ह बँकेचे मुख्य व्यवस्थापक योगेश दयाल यांनी म्हटलं आहे, "रोख रक्कम पाठवणं किंवा बिल पेमेंट करण्यासाठी गर्दीच्या ठिकाणी जाण्याची गरज असते. शिवाय, यामुळे दोन व्यक्तींमध्ये थेट संपर्क येतो. मात्र, सध्या हे टाळण्याची गरज आहे."

याऐवजी लोकांनी NEFT, IMPS, UPI किंवा BBPS यासारख्या 24 तास सुरू राहणाऱ्या सेवांचा लाभ घ्यावा, असं रिझर्व्ह बँकेचं म्हणणं आहे.

रिझर्व्ह बँकेआधी अखिल भारतीय व्यापारी महासंघाने (CAIT) देखील रोख व्यवहारांवर चिंता व्यक्त केली होती.

CAITचे राष्ट्रीय अध्यक्ष बी. सी. भारतीय आणि सरचिटणीस प्रवीण खंडेलवाल यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना पत्र लिहून संदेश दिला होता, की "कागदापासून बनलेल्या नोटा जागतिक आरोग्य संकट बनलेल्या कोरोना विषाणूच्या फैलावासाठी कारणीभूत ठरू शकतात."

पॉलिमरच्या नोटांचा पर्याय

"सद्य परिस्थिती बघता केंद्र सरकारने सिंथेटिक पॉलिमरने तयार होणाऱ्या नोटा आणण्याचा विचार करावा. कागदी नोटांपेक्षा सिंथेटिक पॉलिमरच्या नोटांमधून संसर्गाचा धोका कमी असल्याचं सांगितलं जातं", असं आवाहनही CAITने पंतप्रधानांना केलं आहे.

सोशल मीडियावरही याविषयावर चर्चा सुरू आहे. चीन आणि दक्षिण कोरियातील बँका त्यांच्या नोटा निर्जंतुक करत असल्याच्या बातम्या लोक पोस्ट करत आहेत.

याहू फायनान्सवर चीनच्या मध्यवर्ती बँकेचा दाखला देत एक वृत्त प्रकाशित करण्यात आलं. त्यानुसार चीनमध्ये अल्ट्राव्हायलेट लाईटच्या माध्यमातून नोटा निर्जंतुक केल्या जात आहेत. यानंतर जवळपास 14 दिवस नोटा सील करून ठेवण्यात येतील आणि नंतरच त्या जनतेमध्ये वितरीत केल्या जातील.

चीनच्या सरकारी प्रसार माध्यमानुसार, "फेब्रुवारीच्या दुसऱ्या आठवड्यातच, ज्यावेळी कोव्हिड-19 मुळे मरणाऱ्यांची संख्या 1500 हून अधिक झाली होती, त्याचवेळी चीनमधील सर्व बँकांना नोटा निर्जंतुक करण्याचे निर्देश देण्यात आले होते."

नोटा आणि सुट्टे पैसे संक्रमित होऊ शकतात का?

कोव्हिड 19 हा कोरोना कुटुंबातील नवीन विषाणू आहे. हा विषाणू मानवी शरीरात फुफ्फुसाशी संबंधित आजार निर्माण करतो.

या विषाणूसंबंधित आतापर्यंत जेवढं संशोधन झालं आहे त्यात नोटा आणि सुट्ट्या पैशातून हा विषाणू पसरतो का, यावर संशोधन झालेलं नाही.

कोरोना विषाणू ड्रॉपलेट्स म्हणजेच सूक्ष्म थेंबांच्या माध्यमातून नाक आणि तोंडावाटे शरीरात प्रवेश करतो, असं डॉक्टर सांगतात.

म्हणजेच संक्रमित बिल, नोट किंवा सुट्टे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसच्या फैलावाला आळा घालण्यासाठी करण्यात येत असलेल्या अनेक उपायांपैकी एक उपाय रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने सुचवलेला आहे. लोकांनी रोखीत व्यवहार करू नये. त्याऐवजी डिजिटल पेमेंट करावं, असा सल्ला आरबीआयने दिला आहे.


सामग्री: रिझर्व्ह बँकेने ठरवलेली 2% ते 6% ही महागाईची वरची पातळीही या दराने ओलांडली आहे, असं राष्ट्रीय सांख्यिकी आयोगाच्या (NSO) ताज्या आकडेवारीवरून दिसून येतं.

रोजगाराच्या दृष्टीनेही गोष्टी फारशा चांगल्या नाहीत. स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या ताज्या अहवालानुसार आर्थिक वर्ष 2019-20मध्ये भारतातील एकूण 16 लाख नोकऱ्या कमी होण्याची शक्यता आहे.

चालू आर्थिक वर्षात 2019-20 मध्ये नवीन नोकरीच्या संधी कमी झाल्याचं इकॉरॅप (Ecowrap) नावाच्या या अहवालात म्हटलंय. मागील आर्थिक वर्षात 2018-19मध्ये रोजगाराच्या एकूण 89.7 लाख संधी निर्माण झाल्या होत्या. तर 2019-20 या आर्थिक वर्षात फक्त 73.9 लाख रोजगार निर्माण होण्याचा अंदाज आहे.

एकीकडे अर्थव्यवस्थेचा घसरणारा विकास दर आणि दुसरीकडे वाढत्या महागाईमुळे सरकारसमोरच्या अडचणी वाढत आहेत.

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधीच्या (EPFO) नोंदीच्या आधारे स्टेट बँकेचाअहवाल तयार करण्यात आला आहे. EPFOच्या आकडेवारीमध्ये मुख्यतः कमी पगाराच्या नोकऱ्यांचा समावेश असतो. तिथे पगाराची कमाल मर्यादा दरमहा 15,000 रुपये आहे.

यापेक्षा जास्त पगार असणाऱ्या सरकारी आणि खासगी क्षेत्रातल्या नोकऱ्यांचा समावेश राष्ट्रीय पेन्शन योजनेत (NPS) होतो.

सध्याचा ट्रेंड पाहता चालू आर्थिक वर्ष 2019-20मध्ये NPS मध्येही नोकऱ्यांची संख्या 26,490ने कमी होईल. बिगर सरकारी नोकऱ्यांच्या संख्येत वाढ होणार असली तर सरकारी नोकऱ्या कमी होतील.

अर्थव्यवस्थेच्या प्रगतीविषयी गेल्या काही काळापासून चिंता व्यक्त केली जात आहे. आर्थिक सुधारणांसाठीच्या काही घोषणा अधूनमधून करत यामधून बाहेर पडण्याच्या लोकांच्या आशा कायम ठेवण्याचा प्रयत्न सरकारने दरम्यानच्या काळात केला होता. पण तरीही परिस्थिती फारशी सुधारलेली नाही.

नोकऱ्यांमध्ये कपात, वाढती महागाई आणि अर्थव्यवस्थेच्या वृद्धी दरात झालेली घट या तीन गोष्टींमुळे लोकांच्या आर्थिक परिस्थितावर काय परिणाम होईल, येत्या काही वर्षांत याचे काय परिणाम पहायला मिळतील, यावर एक नजर टाकूयात.

परिणाम काय होतील?ज्येष्ठ आर्थिक पत्रकार सुषमा रामचंद्रन यांचं विश्लेषण

खाद्यपदार्थांच्या वाढलेल्या किंमती हे डिसेंबरमध्ये वाढलेल्या महागाईचं मुख्य कारण होतं. गेल्या काही दिवसांत कांदा, लसूण आणि बटाट्याच्या किंमती भरपूर वाढलेल्या आहेत. या तीन वस्तू हटवल्या तर महागाईचा दर कमी होईल असं स्वतः स्टेट बँकेने म्हटलं आहे.

सध्या लोकांना कठीण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नोव्हेंबरमध्ये महागाईचा दर 5.54% होता, तो डिसेंबरमध्ये वाढून 7.35% झाला. खाद्यपदार्थांच्या महागाईचा दर नोव्हेंबरमध्ये 10.01% होता, तो डिसेंबरमध्ये वाढून 14.12% झालाय.


सामग्री: रिटेल उद्योगातील बिग बाजार या लोकप्रिय ब्रँडवरूनच अॅमेझॉनचे मालक जेफ बेजोस आणि रिलायन्स समुहाचे मुकेश अंबानी या दोघांमध्ये ठिणगी पेटली आहे.

जेफ बेजोस जगातले सर्वाधिक श्रीमंत व्यक्ती आहेत, तर मुकेश अंबानी हे भारतातले सर्वाधिक श्रीमंत आहेत. जगभरात श्रीमंतांच्या यादीत मुकेश अंबानी यांचा क्रमांक चौथा आहे.

गेल्या रविवारी (25 ऑक्टोबर)  अॅमेझॉनने सिंगापूर आंतरराष्ट्र आर्बिटेशन सेंटरमध्ये एक अंतरिम आदेश जारी करवून घेतला. यामध्ये फ्यूचर ग्रुप आपला व्यवसाय रिलायन्स समुहाला विकू शकत नाही, असा आदेश देण्यात आला आहे. याबाबत अधिक माहिती आपण जाणून घेऊ.

बियाणी यांच्या फ्यूचर ग्रुपने आपला संपूर्ण रिटेल आणि होलसेलचा व्यवसाय रिलायन्स समुहाच्या रिलायन्स रिटेल व्हेंचर्स लिमिटेडला विकला आहे. संबंधित करारारवर त्यांनी सहीसुद्धा केली आहे.

ऑगस्ट महिन्यात दोन्ही कंपन्यांनी याची घोषणा केली होती. यासाठी रिलायन्स तब्बल 24 हजार 700 कोटी रुपये फ्यचर ग्रुपला देणार आहे.

जगभरातील सर्वच रिटेल व्यावसायिकांची नजर फ्यूचर ग्रुपवर

रिलायन्स आणि फ्यूचर ग्रुपच्या करारावर आता प्रश्नचिन्ह उपस्थित होऊ लागले आहेत. अखेर किशोर बियाणी हा करार का करत आहेत? हा करार केल्यानंतर त्यांचा संपूर्ण रिटेल आणि होलसेल व्यवसाय विकला जाईल. तरीही कंपनीचं संपूर्ण कर्ज मिटणार नाही.

कंपनीने गेल्या काही वर्षात नवे व्यवसाय सुरू करण्यासाठी प्रचंड पैसा खर्च केला होता. बियाणी कुटुंबाने स्वतःचे शेअर्ससुद्धा गहाण ठेवले. व्यवसाय वाढून उत्पन्न वाढेल, तेव्हा हे कर्च चुकतं करून शेअर्स सोडवून घेऊ, असा त्यांचा विचार होता.

किशोर बियाणी गेल्या कित्येक दिवसांपासून जगभरातील एखाद्या मोठ्या रिटेलरशी हातमिळवणी करण्याच्या प्रयत्नात होते. वॉलमार्टशी त्यांची लांबलचक चर्चा झाली. जगभरातील अनेक दिग्गजांशीही त्यांची चर्चा झाली. फ्रान्सच्या कारफुअरसोबत त्यांचा करार होईल, असा अंदाज गेल्या 10 वर्षांपासून व्यक्त केला जात होता.

सोप्या शब्दात सांगायचं तर जगभरातील अनेक मोठ्या रिटेलर्सची नजर फ्यूचर ग्रुपवर होती. भारतात हीच सर्वात मोठी रिटेल कंपनी आहे. आगामी काळात टाटा, बिर्ला किंवा रिलायन्ससारख्या कंपन्यांसोबतच्या स्पर्धेत टिकायचं असेल तर मोठा भागीदार असावा, असं फ्यूचर ग्रुपच्या व्यवस्थापनालासुद्धा वाटत होतं.

पण यामध्ये फक्त एकच अडचण होती. ती म्हणजे भारताचं परकीय गुंतवणूक धोरण. विशेषतः रिटेल...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगातील सर्वाधिक श्रीमंत आणि भारतातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आता आमनेसामने आले आहेत. दोघांच्या मध्ये आहेत भारताचे रिटेल किंग किशोर बियाणी आणि त्यांचं बिग बाजार.


सामग्री: रितू करिधल आणि एम. वनिता

श्रीहरिकोटा इथल्या सतीश धवन केंद्रामधून चांद्रयान-2 अंतराळात झेपावलं. 2 वाजून 43 मिनिटांनी चांद्रयानचं यशस्वी प्रक्षेपण झालं आणि शास्त्रज्ञांनी जल्लोष केला.

इस्रोची ही अंतराळ मोहीम खास आहे कारण यंदा मोहिमेची धुरा दोन महिला शास्त्रज्ञांच्या हातात आहे. रितू करिधल या संपूर्ण मिशनच्या डायरेक्टर आहेत तर एम. वनिता प्रोजेक्ट डायरेक्टर.

इस्रोचे अध्यक्ष डॉ. के. सिवन यांनी चांद्रयान- 2 च्या प्रेस कॉन्फरन्समध्ये सांगितलं होतं की, आम्ही महिला आणि पुरुष यांच्यात काहीही भेदभाव करत नाही. इस्रोमध्ये जवळपास 30 टक्के महिला काम करतात.

इस्रोच्या एखाद्या मोहिमेत महिलांनी महत्त्वाची भूमिका बजावण्याची ही पहिलीच वेळ नाहीये. याआधी मंगळयान मोहिमेतही आठ महिलांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

रॉकेट वुमन ऑफ इंडिया

चांद्रयान - 2 च्या मिशन डायरेक्टर रितू करिधल यांना रॉकेट वूमन ऑफ इंडिया असंही म्हटलं जातं. त्या मंगळयान मोहिमेच्या म्हणजेच 'मार्स ऑर्बिटर मिशन'च्या डेप्युटी डायरेक्टरही होत्या. त्यांनी एरोस्पेस इंजिनिअरिंग केलं आहे. त्यांनी लखनऊ विद्यापीठातून पदवी घेतली आहे.

2007 साली त्यांना माजी राष्ट्रपती एपीजे अब्दुल कलाम यांच्या हस्ते इस्रो यंग सायंटिस्टचं पारितोषिकही मिळालं आहे.

करिधल यांना लहानपणापासूनच विज्ञानात रस होता. बीबीसीला दिलेल्या एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितलं होतं, "चंद्राच्या रोज वाढत किंवा कमी होत जाणाऱ्या आकाराबद्दल मला कुतूहल होतं. मला अंतराळातल्या लपलेल्या गोष्टींविषयी जाणून घ्यायचं होतं."

भौतिकशास्त्र आणि गणित हे रितूंचे आवडते विषय आहेत. त्या लहान असताना नासा आणि इस्रोच्या सगळ्या प्रकल्पांविषयी वर्तमानपत्रात येणाऱ्या बातम्यांची कात्रणं जमा करत. त्या कात्रणांचा अभ्यास करून अवकाश विज्ञानाच्या लहानसहान गोष्टी समजून घेण्याचा प्रयत्न करत.

विज्ञान आणि अवकाश यांच्याबद्दल असणारी ओढच त्यांना इस्रो पर्यंत घेऊन आली. त्या सांगतात, "पदव्युत्तर पदवी घेतल्यानंतर मी इस्रोमध्ये नोकरीसाठी अर्ज केला. माझं सिलेक्शन झालं आणि मी इस्रोची वैज्ञानिक बनले."

आपल्या 20-21 वर्षांच्या कार्यकाळात त्यांनी इस्रोच्या अनेक प्रकल्पांवर काम केलं.

स्टार प्लसच्या एका कार्यक्रमात बोलताना रितू म्हणाल्या होत्या, "माझ्या आईवडिलांनी 20 वर्षांपूर्वी मला जो आत्मविश्वास दिला होता तो आज अनेक जण आपल्या मुलींना देत आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेने(इस्रो) पुन्हा चंद्रावर आपलं यान पाठवलं आहे. याआधी ऑक्टोबर 2008 मध्ये इस्रो चांद्रयान -1 या यानाला चंद्रावर पाठवलं होतं.


सामग्री: रिपबल्किन पार्टी ऑफ इंडियाचे नेते असलेले रामदास आठवले यांना शनिवारी अंबरनाथमध्ये धक्काबुक्की झाली होती. त्यासंदर्भात आलेली ही प्रतिक्रिया आहे गुजरातमधील दलित नेते, आमदार जिग्नेश मेवानी यांची. मेवानी यांनी ही प्रतिक्रिया देताना आठवले यांच्याबद्दल दलितांच्या मनात राग आहे, पण अशा प्रकारे झालेल्या हल्ल्याचा मी निषेध करतो, असंही त्यांनी म्हटलं आहे.

शनिवारी एका कार्यक्रमासाठी आठवले अंबरनाथ इथं होते, त्यावेळी हा प्रकार घडला. "माझी लोकप्रियता वाढत असल्यामुळेच माझ्यावर हल्ला झाला असावा पण माझ्या मनात कुणाबद्दल शत्रुत्त्वाची भावना नाही," असेही ते म्हणाले होते.

मेवानी यांनी यावर 8 डिसेंबरला हे ट्वीट केलं आहे.

मेवानी यांचे हे ट्वीट चारशेपेक्षा जास्तवेळा रीट्वीट झालं असून त्याला 2 हजारावर लाईक्स आणि 67 प्रतिक्रिया आलेल्या आहेत.

एका प्रतिक्रियेत सौरभ दाबी म्हणतात ,"रामदास आठवले हे SC समजातील आहेत. समाजाचा फायदा त्यांनी फक्त स्वतःसाठी केला आहे. त्यांच्याविरोधात समाजात मोठा राग आहे."

तर उमाकांत माने यांनी जो व्यक्ती बाबासाहेब आंबेडकरांच्या नावाचा उपयोग स्वतःच्या स्वार्थासाठी करेल त्याच्यासोबत असेच होईल, असं मत व्यक्त केलं आहे.

कोल्हापुरातील अभ्यासक आणि साहित्यिक प्रा. विनोद कांबळे बीबीसी मराठीशी बोलताना म्हणाले, "रामदास आठवले जनाधार असलेले नेते आहेत आणि घडलेला प्रकार निषेधार्ह आहे. पण दलित तरुणांत आठवले यांच्याबद्दल नाराजी आहे ही वस्तुस्थिती आहे."

"सत्तेच्या बाजूने भूमिका घेण्याची त्यांची कृती अनेकांना आवडलेली नाही. झालेल्या प्रकारातून दलित समाजातील अंर्तविरोध पुढं आला असून ही बाब समाज म्हणून चांगली नाही," असं ते म्हणतात.

"भीमा-कोरेगाव प्रकरणानंतर अॅड. प्रकाश आंबेडकर यांनाही पाठबळ वाढत आहे. रामदास आठवले महत्त्वाचे नेते आहेत त्यामुळे त्यांनी हा प्रकार का घडला याचा विचार केला पाहिजे," असं ते म्हणतात.

रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाचे पश्चिम महाराष्ट्राचे अध्यक्ष प्रा. शहाजी कांबळे म्हणाले, "मेवानी यांनी त्यांचं वक्तव्य पुन्हा एकदा तपासून घेणं आवश्यक आहे. रामदास आठवले यांना दलित आणि बहुजन समाजात मानणारा मोठा वर्ग आहे. मेवानी स्वतः डाव्या चळवळीशी जोडलेले आहेत, त्यांमुळे त्यांनी त्यांचं वक्तव्य एकदा तपासून पाहाण्याची गरज आहे."

रामदास आठवले

"विद्यार्थी आणि तरुण हे प्रस्थापित सत्तेच्या विरोधात नाराज असतात. त्यांच्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांच्यावर दलितांचा असलेला राग मी समजू शकतो, या रागाचं कारण त्यांनी डेल्टा मेघवाल, रोहीत वेमुल्ला, उना, भीमा-कोरेगाव प्रकरण आणि 2 एप्रिलच्या भारत बंदमध्ये जे मौन बाळगलं होतं, त्यात आहे."


सामग्री: रिपब्लिकन पक्षाचा राष्ट्राध्यक्ष आणि सिनेटमध्ये बहुमत असूनही शटडाऊन.

आपल्या आक्षेपांवर तोडगा काढला जाईल, या रिपब्लिकन पक्षाकडून मिळालेल्या आश्वासनानंतर डेमोक्रॅट पक्षांच्या नेत्यांनी मतदान करून हा अर्थसंकल्प संमत केला आहे. त्यामुळे गेल्या तीन दिवसांपासून बंद असलेलं शासकीय कामकाज पुन्हा सुरू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

अमेरिकेत सत्ताधारी पक्षाचं सिनेटमध्ये बहुमत असतानाही सरकार ठप्प होण्याची ही पहिलीच वेळ होती. याआधी 2013 साली अमेरिकेत 16 दिवस शटडाऊन झालं होता. त्या शटडाऊनमध्ये केंद्र सरकारच्या हजारो कर्मचाऱ्यांना सक्तीची सुटी घ्यावी लागली होती.

1. शटडाऊन म्हणजे नेमकं काय?

अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांकडे अनेक महत्त्वाचे अधिकार असतात. आर्थिक निर्णयांबाबत त्यांनी काँग्रेसबरोबर म्हणजेच हाऊस ऑफ रेप्रेझेंटेटिव्ह्ज आणि सिनेटबरोबर काम करणं अपेक्षित आहे.

कॅपिटॉल हिल.

सरकारच्या कामकाजाचा खर्च भागवण्यासाठीच्या प्रस्तावाला हाऊस ऑफ रेप्रेझेंटेटिव्ह्ज आणि सिनेटची मंजुरी गरजेची असते. 16 फेब्रुवारीपर्यंतच्या सरकारी खर्चाला मंजुरी देण्यासाठी दोन्ही पक्षांत 19 जानेवारीपर्यंत वाटाघाटी चालल्या.

'हाऊस ऑफ रेप्रेझेंटेटिव्ह्ज' मध्ये हा प्रस्ताव 230 विरुद्ध 197 असा संमत झाला, पण सिनेटमध्ये 50-49 इतक्या लहान फरकाने तो नामंजूर झाला.

2. शटडाऊन नंतर काय?

शटडाऊननंतर अनेक सरकारी कार्यालयं बंद करावी लागतात. काँग्रेसने खर्चाला मंजुरी दिल्याशिवाय ही कार्यालयं चालवता येत नाहीत.

राष्ट्रीय उद्यानं आणि स्मारकंसुद्धा बंद करावी लागण्याची शक्यता असते. पण ट्रंप प्रशासनाने तसं होऊ नये यासाठी योजना तयार ठेवल्याचं बोललं जात आहे.

2013 साली राष्ट्रीय उद्यानं आणि स्मारकं बंद झाल्यानंतर अमेरिकेन लोकांमध्ये मोठी नाराजी पसरली होती.

स्मारकं आणि उद्यानं बंद होऊ शकतात.

यादरम्यान अत्यावश्यक सेवा मात्र सुरू ठेवल्या जातात. राष्ट्रीय सुरक्षा, टपाल सेवा, हवाई वाहतूक नियंत्रण, वैद्यकीय आणि औषध सेवा, आपत्ती निवारण, तुरुंग, कर खातं आणि वीजनिर्मिती सेवा यांचा त्यात समावेश होतो. व्हिसा आणि पासपोर्ट सेवांवरही याचा परिणाम होऊ शकतो.

शटडाऊनची नामुष्की आली तेव्हा संरक्षण सचिव जिम मॅटिस यांनी म्हटलं होतं की त्यांच्या अखत्यारित असलेल्या 50% कर्मचारी कामावर येणार नाही. मात्र देखभाल, प्रशिक्षण आणि इंटेलिजन्स खात्याच्या कामांवर याचा काही परिणाम होऊ शकतो.

3. ट्रंप...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकन सिनेटमध्ये अर्थसंकल्पावर एकमताअभावी झालेलं फेडरल 'शटडाऊन' अखेर संपलं आहे. सत्ताधारी पक्ष रिपब्लिकन आणि विरोधी पक्ष डेमोक्रॅटिक यांनी एक तात्पुरता अर्थसंकल्प पास केला आहे.


सामग्री: रिपब्लिकन पक्षाच्या स्थापनेला 61 वर्षं झाल्याच्या निमित्तानं आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यक्रमात बोलताना मुख्यमंत्र्यांनी हे विधान केलं.

इंदू मिलमधील बाबासाहेबांच्या स्मारकावरून सध्या सरकारवर टीका सुरू आहे. "विरोधकांना जे जमलं नाही, ते आम्ही करून दाखवलं, म्हणूनच आता त्यांच्याकडून टीका केली जात आहे," असंही फडणवीस म्हणाले.

दरम्यान, मुख्यमंत्र्यांच्या या विधानाबाबत बीबीसी मराठीच्या वाचकांना काय वाटतं हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न आम्ही 'होऊ द्या चर्चा'च्या माध्यमातून केला. त्यातील या काही निवडक आणि संपादित प्रतिक्रिया.

"मुख्यमंत्र्यांनी असं बोलणं म्हणजे महापुरुषांचा अपमान आहे. कोणत्याही महापुरुषाला राज्य गहाण ठेवून पुतळा व्हावा, हे मान्य होणार नाही," असं मत संदीप बोऱ्हाडे यांनी व्यक्त केलं आहे.

मंगेश मदनकर म्हणतात, कुणाच्याच पुतळ्यासाठी असं विधान करणं योग्य नाही. हे दोन्ही महापुरुष आता असते तर त्यांनीही या गोष्टीला विरोध केला असता.

"आम्हाला कुठलंही, कुणाचंही स्मारक नको, तर त्यासाठी लागणारा निधी वापरून विकास करा. आजकाल रस्त्यावर चालताना फुटपाथ नाही तर फक्त स्मारकं आणि वेगवेगळ्या नावाचे चौकच दिसतात," अशी प्रतिक्रिया रणजीत पाटील यांनी दिली आहे.

तर गोविंद नाथानी यांनी मुख्यमंत्र्यांची पाठराखण करत, "मुख्यमंत्र्यांच्या सांगण्याचा अर्थ हा की, स्मारकासाठी कितीही अवघड काम करावं लागलं तर ते करण्याची तयारी आहे," असं म्हटलं आहे.

"बाबासाहेबांचे चरित्र अभ्यासल्यास त्यांनी पुतळे, स्मारक, मूर्तीपूजा यांना विरोध केला. त्यांच्या नावानं जागतिक दर्जाचे विद्यापीठ बनवावे," असा सल्ला मनीष अग्रवाल यांनी सरकारला दिला आहे.

"कोणी काय गहाण ठेवावं, हा ज्याच्या-त्याच्या अकलेचा प्रश्न आहे. पण राज्याची तिजोरी जनतेच्या मालकीची आहे, ती तुमची खासगी मालमत्ता नाही," अशा शब्दात राकेश थूल यांनी भावना व्यक्त केल्या आहेत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यामुळेच हे राज्य पुरोगामी विचारांवर पुढे चालले आहे. त्यामुळे त्यांच्या स्मारकासाठी राज्य गहाण ठेवावं लागलं तर त्यासाठी माझी तयारी असेल,"असं महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस म्हणाले. त्यातून आता एका नव्या तोंड फुटलं आहे.


सामग्री: रिपोर्ट- स्वाती पाटील

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सांगली जिल्ह्यातील कुपवाडचा धनगरी ढोल प्रसिद्ध आहे.  भारतातच नाही तर परदेशातही या धनगरी ढोलाचे नाद घुमले आहेत.


सामग्री: रिया चक्रवर्ती

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

मुंबई हायकोर्टाने रियाला जामीन दिला आहे. एक लाख रुपयांच्या जातमुचलक्यावर रिया चक्रवर्तीला जामीन देण्यात आला आहे. पुढील 10 दिवस तिला पोलीस स्टेशनमध्ये हजर राहावे लागणार आहे. तसेच तिला आपला पासपोर्ट जमा करावा लागणार आहे. या काळात ती विदेश दौरा करू शकणार नाही.

याआधी, रिया चक्रवर्ती 6 ऑक्टोबरपर्यंत न्यायालयीन कोठडीतच राहील असं मुंबई हायकोर्टाने सांगितलं होतं.

रिया चक्रवर्ती आणि तिचा भाऊ शोविक चक्रवर्ती यांनी जामिनासाठी उच्च न्यायालयात धाव घेतली होती.  22 सप्टेंबर रोजी त्यावर सुनावणी झाली. दोघांनाही 6 ऑक्टोबरपर्यंत न्यायालयात राहण्याचे आदेश न्यायालयाने दिले आहे.

त्याआधी, रियाच्या जामीन अर्जावर 10 सप्टेंबर रोजी सुनावणी झाली होती. त्यावेळी रिया आणि तिचा भाऊ शोविक चक्रवर्ती यांचे जामीन अर्ज न्यायालयाने फेटाळले होते.

रियाच्या जामिनासाठी तिचे वकील सतीश मानेशिंदे सत्र न्यायालयात गेले. सत्र न्यायालयात जामिनासाठी अर्ज केला होता.

शोविक चक्रवर्ती, रिया चक्रवर्ती, अब्दुल बासित, झैद विलात्रा, दीपेश सावंत आणि सॅम्युअल मिरांडा यांचे जामीन अर्ज आज विशेष न्यायालयाने फेटाळले आहेत.

रविवारपासून सलग तीन दिवस रियाची चौकशी करण्यात आली. रियाला कलम 37 अ अंतर्गत अटक करण्यात आली आहे. ड्रग्स तस्करीसाठी पैशाची देवाणघेवाण करण्याचा गुन्हाही तिच्यावर दाखल करण्यात आला आहे.

आरोप सिद्ध झाल्यास 10 वर्षापर्यंत शिक्षेची तरतूद आहे. अशा प्रकरणात सामान्यत: जामीन देण्यात येत नाही. रियाच्या आधी तिच्या भावाला शौविकलाही अटक करण्यात आली होती. त्याच्यासोबत सॅम्यु्लल मिरांडालाही अटक करण्यात आली होती.

NCB चे उपसंचालक केपीएस मल्होत्रा यांच्या माहितीनुसार, "दीपेश सावंत यांना ड्रग्स खरेदी आणि देवाण-घेवाणप्रकरणी अटक करण्यात आलीय. डिजिटल पुरावे आणि जबाबांच्या आधारे दीपेश सावंत यांना अटक केली आहे. अटक केलेल्यांची चौकशी सुरू आहे."

कोण आहे रिया चक्रवर्ती?

रिया चक्रवर्ती हे नाव सध्या चर्चेत आहे. पण अनेक लोकांची पहिली प्रतिक्रिया हीच होती की, रिया चक्रवर्ती हे नाव आम्ही सुशांत सिंहच्या आत्महत्येनंतरच पहिल्यांदा ऐकलं. त्याआधी ती कोण होती, काय करत होती याबद्दल फारच थोड्या लोकांना माहिती होतं.

रिया चक्रवर्ती पहिल्यांदा स्क्रीनवर दिसली ती 2009 साली MTV च्या 'मिस टीन' या स्पर्धेत. त्यानंतर MTV ची सगळ्यात तरूण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रियाच्या जामीन अर्जावर आज सुनावणी झाली रियाची न्यायालयीन कोठडी 6 ऑक्टोबरला संपली. त्यानंतर कोर्टाने तिला जामीन दिला आहे. रियाचा भाऊ शोविक चक्रवर्तीचा जामीन अर्ज न्यायालयाने फेटाळला.


सामग्री: रियान शेवालीपासून एक मिनिटही दूर राहत नाही.

आसाममध्ये हे घडलं. दोन परिवारांमध्ये मुलांची अदलाबदल झाली. एकाचे पालक आदिवासी आहेत तर दुसऱ्याचे मुस्लीम.

या दोन कुटुंबांनी आपापली मुलं मिळवण्यासाठीच्या DNA चाचणी आणि कायदेशीर प्रक्रिया पार पाडल्या. पण भावना आड आल्या आणि...

अखेर बुधवारी या दोन्ही जोडप्यांना न्यायायलयाला एकमेकांच्या मुलांचं संगोपन करू अशी शाश्वती द्यावी लागली.

कशी ही अदलाबदली...

आसाममध्ये 11 मार्च 2015चा तो दिवस. शहाबुद्दीन अहमद आपल्या पत्नी सलमा परबीन यांना मंगलदाई सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये घेऊन गेले. तासाभरानं त्यांना मुलगा झाल्याची बातमी मिळाली. डिलिव्हरी नॉर्मल झाल्यामुळे सलमा यांना दुसऱ्याच दिवशी घरी सोडण्यात आलं. शहाबुद्दीन अहमद पुढे सांगतात :

"एका आठवड्यानंतर माझ्या बायकोनं मला सांगितलं की हे मूल आपलं नाही!"

"काय सांगतेस?" मी अचंबित होऊन म्हणालो, "एका निरागस मुलाबद्दल असं कसं बोलू शकतेस?"

पण माझ्या बायकोनं मला सांगितलं की डिलिव्हरी रूममध्ये एक बोडो आदिवासी बाई होती. "मला वाटतंय की आपलं मूल बदललं गेलं आहे."

मी तिच्यावर विश्वास ठेवला नाही. पण ती हट्टाला पेटली. तिने मला सांगितलं की आधीपासूनच तिला वाटत होतं की जोनाईत आमचा मुलगा नाही.

पाहा व्हीडिओ - हिंदू अन् मुस्लीम मुलांच्या अदलाबदलीची गोष्ट

कायदेशीर लढाई

"मी जेव्हा त्याचा चेहरा पाहिला, तेव्हा मला शंका आली. मला लेबर रूममध्ये असलेल्या दुसऱ्या बाईचा चेहरा आठवत होता. आणि याचा चेहरा तिच्याशी मिळताजुळता होता. मला त्याच्या डोळ्यांवरून ते कळत होतं. त्याचे डोळे छोटे होते. आमच्याकडे कोणाचेच डोळे असे नाहीत," त्या सांगत होत्या.

पत्नीच्या हट्टापोटी अहमद यांनी रुग्णालय गाठलं आणि तिथल्या अधीक्षकांना बायकोची शंका बोलून दाखवली. तेव्हा ते म्हणाले, "तुमची बायको मनोरुग्ण आहे,तिला उपचारांची गरज आहे."

अहमद यांना हे उत्तर मुळीच पटणारं नव्हतं. त्यांनी माहितीच्या अधिकाराअंतर्गत अर्ज केला आणि त्या दिवशी त्या रुग्णालयात सात वाजताच्या दरम्यान जन्मलेल्या सगळ्या बाळांची माहिती मागवली.

एका महिन्यानंतर त्यांना सात स्त्रियांची माहिती मिळाली. त्यातल्या नोंदी पाहून त्यांनी त्या बोडो आदिवासी स्त्रीचा माग घेण्याचं ठरवलं. कारण त्यांना बरंच साम्या त्यांना जाणवलं - दोघींनी मुलांना जन्म दिला होता, दोघांचंही वजन 3 किलो होतं आणि दोघांचाही जन्म पाच मिनिटांच्या अंतरानं झाला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एका रुग्णालयात दोन मुलांचा जन्म होतो, पण काही काळानं कळतं की त्यांची अदलाबदल झाली आहे. हिंदी सिनेमामध्ये शोभेल अशी ही घटना प्रत्यक्षात घडते तेव्हा काय होतं?


सामग्री: रिलायंस इंडस्ट्रीजचे अध्यक्ष मुकेश अंबानी

'अर्थव्यवस्थेत मंदी असतांनाही श्रीमंत अधिकच श्रीमंत झाले आहेत,' असं शीर्षक देत फोर्ब्स इंडियाच्या वेबसाईटने भारताच्या अर्थव्यवस्थेत मंदी असतांना देखील भारताच्या टॉप 100 श्रीमंतांच्या संपत्तीत 25 टक्क्यांनी वाढ झाल्याचं म्हटलं आहे.

नोटबंदी आणि जीएसटीचा फटका

फोर्ब्स इंडियाने ही यादी जाहीर करताना नोटाबंदी आणि जीएसटी अर्थव्यवस्थेच्या या अवस्थेसाठी कारणीभूत असल्याचं सांगितलं आहे.

फोर्ब्स इंडियाने लिहिलं आहे, "मागच्या नोव्हेंबरमध्ये झालेल्या नोटबंदीमुळे आणि जीएसटीवर अनिश्चिततेमुळे जूनमध्ये संपलेल्या तिमाहीमध्ये भारताची अर्थव्यवस्था तीन वर्षांत सगळ्यात कमी, म्हणजे 5.7 टक्क्यांवर आली आहे.

अशी अवस्था असतांनासुद्धा देशातल्या पहिल्या 100 श्रीमंतांचे भाग्य शेअर बाजारात उजळले आहे. त्यांच्या संपत्तीत 25 टक्क्यांची वाढ होत ती 47,990 कोटीवर पोहोचली आहे."

मुकेश अंबानी आघाडीवर

फोर्ब्सच्या यादीत रिलायंस इंडस्ट्रीजचे अध्यक्ष मुकेश अंबानी आघाडीवर आहेत.

"मुकेश अंबानींना झाला तितका फायदा मात्र कोणालाच झालेला नाही. आपल्या संपत्तीत एक लाख कोटींची वाढ करून त्यांनी आपलं प्रथम स्थान कायम ठेवलं आहे.

मुकेश अंबानींच्या संपत्तीची एकूण किंमत 2.47 लाख कोटी इतकी आहे.

दुसऱ्या क्रमांकावर विप्रोचे संस्थापक अध्यक्ष अझीम प्रेमजी यांचं नाव आहे. त्यांची एकूण संपत्ती 1.2 लाख कोटी इतकी आहे.

फोर्ब्स इंडिया ही फोर्ब्स या जागतिक मासिकाची भारतीय आवृत्ती आहे, जी भारतात मुकेश अंबानींच्या कंपनीतर्फेच प्रकाशित केली जाते.

जियोचा परिणाम

फोर्ब्स इंडियाच्या मते मुकेश अंबानींचा आता जगातील पाच सर्वश्रेष्ठ श्रीमंतामध्ये समावेश झाला आहे. त्यांच्या जियो टेलेकॉम कंपनीमुळे हा परिणाम झाल्याचे फोर्ब्स इंडियाने म्हटलं आहे.

"मुकेश अंबानीच्या रिलायंस इंडस्ट्रीजच्या शेअरने जिओमुळे उसळी मारली आहे."

या सूचीत आठव्या क्रमांकावर कुमारमंगलम बिर्लांचा समावेश आहे. फोर्ब्स इंडियाच्या मते "वोडाफोनमध्ये विलिनीकरण झाल्यामुळे आयडिया सेल्युलरचे मालक कुमारमंगलम बिर्ला यांना मोठा फायदा झाला आहे."

27 जणांच्या संपत्तीत वाढ

फोर्ब्स इंडियाच्या मते 27 लोक असे आहेत जे मागच्या वर्षीसुद्धा या यादीत होते. आणि त्यांच्या संपत्तीत 100 कोटींची वाढ झाली आहे.

ही यादी 15 सप्टेंबरपर्यंत शेअरच्या किंमती आणि एक्सचेंज दरांच्या आधारावर तयार करण्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतातील सर्वात श्रीमंताची यादी जाहीर करतांना 'फोर्ब्स इंडिया'ने भारतीय अर्थव्यवस्थेवरसुद्धा टिप्पणी केली आहे.


सामग्री: रिलायन्स जिओ

1. रिलायन्स जिओची आता वेगवान ब्रॉडबँड सेवा

दोन वर्षांपूवी दूरसंचार क्षेत्रात धमाकेदार पदार्पण करणाऱ्या मुकेश अंबानींच्या रिलायन्स समूहाने आता ब्रॉडबँड आणि डिजिटल टीव्ही क्षेत्रातही पदार्पणाची तयारी केली आहे.

गुरुवारी मुंबईत रिलायन्स इंडस्ट्रीज लिमिटेड (RIL)च्या वार्षिक सर्वसाधारण सभेत कंपनीचे अध्यक्ष मुकेश अंबानी, त्यांची पत्नी नीता, आई कोकिलाबेन यांच्यासह मुलं अनंत, इशा आणि आकाश तसंच त्यांची नियोजित वधू श्लोका मेहता उपस्थित होते.

यावेळी 1,110 शहरांमध्ये ऑप्टिकल फायबर आधारित उच्च वेगाची ब्रॉडबँड इंटरनेट सेवा आणि जिओ गिगाटीव्ही सेट टॉप बॉक्स सेवा सुरू करण्याची घोषणा रिलायन्सने केली आहे. इकॉनॉमिक टाइम्सने ही बातमी दिली आहे.

स्वातंत्र्यदिनापासून जिओ गिगाफायबर सेवेसाठी नोंदणी सुरू होत असून या जोरावर घराघरात पोहोचण्याचा रिलायन्सचा प्रयत्न आहे. 2025 पर्यंत 125 अब्ज डॉलरचा समूह बनण्याचं रिलायन्सचे लक्ष्य आहे. जिओ गिगाफायबरमध्ये फायबर टू होम तंत्रज्ञान वापरण्यात येणार आहे.

जिओ गिगाटीव्ही सेट टॉप बॉक्समुळे टीव्ही संचावरून कॉलचीही सुविधा ग्राहकांना उपलब्ध होणार आहे. या गिगाफायबर सेवेसाठी रिलायन्स 2.50 लाख कोटींची गुंतवणूक करणार आहे.

रिलायन्स जिओ 15 ऑगस्टपासून जिओफोन 2 हा नवीन फोन 2,999 रुपयांमध्ये लाँच करणार आहे. जिओफोन मान्सून हंगामाअंतर्गत या फोनची घोषणा करण्यात आली आहे.

2. सट्टेबाजीला कायदेशीर मान्यता?

देशभरात क्रिकेटसह अन्य खेळांमध्ये जुगार आणि सट्टेबाजीला कायदेशीर मान्यता देण्याची शिफारस विधी आयोगाने सरकारकडे केली आहे. 'इंडियन एक्स्प्रेस'नं यासंदर्भात बातमी दिली आहे.

मॅच फिक्सिंग आणि खेळातील फसवणुकीचे प्रकार रोखण्यासाठी कठोर कायदे करण्याचीही शिफारस आयोगाने केली आहे. प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष कररचनेअंतर्गत जुगार आणि सट्टेबाजीवर कर लावण्यात यावा. परकीय गुंतवणुकीला आकर्षित करण्याचं ते एक माध्यम ठरू शकते, असं आयोगाने आपल्या अहवालात म्हटलं आहे.

क्रिकेटसह अन्य खेळांमध्ये सट्टेबाजीला कायदेशीर मान्यता द्यावी अशी मागणी विधी आयोगाने केली आहे.

खेळातील सट्टेबाजी, जुगारावर पूर्णपणे बंदी घालणं शक्य होत नसल्यामुळे हे सर्व प्रकार बेकायदेशीरपणे सुरू आहेत. त्यातून काळा पैसा तयार होत आहे. या गोष्टी पूर्णपणे रोखणं शक्य होणार नाही. त्यापेक्षा त्यावर नियंत्रण ठेऊन नियमन करणं व्यवहार्य उपाय असेल, असं आयोगाचं मत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आजच्या वृत्तपत्रांतील आणि वेबसाईटवरील महत्त्वाच्या बातम्या पुढील प्रमाणे :


सामग्री: रिव्हर राफ्टिंग

त्यामुळे उत्तराखंडमधील विविध पर्यटनस्थळांवर तुम्ही जर अशा साहसी खेळांचं पूर्वनियोजन केलं असेल तर एकदा आपल्या टूर ऑपरेटरशी याबाबतीत सल्लामसलत करण्यास हरकत नाही.

उच्च न्यायालयाने आपल्या एका आदेशात उत्तराखंड राज्यातील सर्वं नद्यांवर चालवण्यात येणाऱ्या व्हाईट रिव्हर राफ्टिंग यासह इतर साहसी खेळांबरोबरच पँराग्लायडिंगवरही बंदी घातली आहे. या रविवारपासून (दिनांक 24 जून) ही बंदी लागू झाली आहे.

जोपर्यंत राज्य सरकार या खेळांवर नियंत्रण आणण्याविषयी धोरण आखत नाही तोपर्यंत ही बंदी लागू राहणार आहे. कोर्टाने राज्य सरकारला दोन आठवड्यांच्या आत याविषयी एक पारदर्शी धोरण आखण्याचे आदेश दिले आहेत.

उत्तराखंड उच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती राजीव शर्मा आणि न्यायमूर्ती लोक पाल सिंह यांच्या खंडपीठाने एका जनहित याचिकेच्या सुनावणीदरम्यान हे आदेश दिले.

याचिकाकर्त्याने ऋषिकेश इथं गंगा नदीमध्ये राफ्टिंग आण कँपिंग आयोजित करणाऱ्या खाजगी कंपन्या सुरक्षा आणि पर्यावरणसंबधी नियमांचं उल्लंघन करत असल्याचा आरोप याचिकेत केला होता.

पॅराग्लायडिंग

न्यायालयानं आपल्या आदेशात म्हटलं आहे की, "पर्यटनाला प्रोत्साहन दिलं गेलं पाहिजे. पण त्यावर नियंत्रण असण्याचीही गरज आहे. मौज मस्तीच्या या साहसी खेळांचा अंत एखाद्या दुर्घटनेत होणं अपेक्षित नसल्यानं त्याला परवानगी दिली जाऊ शकत नाही."

हायकोर्टाच्या या आदेशानंतर पहिल्या वीकेंडला रिव्हर राफ्टिंगसाठी ऋषिकेश इथं आलेले अनेक पर्यटक नाराज झाले.

सरकारने पूर्वसूचना का नाही दिली?

आपल्या चार मित्रांसह चंडीगढ इथून ऋषिकेशला आलेल्या ऋतिका पंवारने राफ्टिंगसाठी प्रीबुकिंग केलेली होती. पण बंदी आल्याने त्या राफ्टिंग करू शकल्या नाहीत.

बीबीसीशी बोलताना त्या म्हणाल्या, "आम्ही इतक्या लांबून रिव्हर राफ्टिंगसाठी ऋषिकेश आलो होतो. पण आता आम्हाला राफ्टिंग करू दिलं जात नाहीये. आम्ही प्रीबुकिंग केलेलं होतं, मग असं का व्हावं?"

हरियाणातील झज्जर इथून राफ्टिंगसाठी आलेला विकास सोरान अचानक राफ्टिंगवर लावण्यात आलेल्या प्रतिबंधामुळे फारच नाराज झाला. "अशा पद्धतीनं राफ्टिंगवर अचानक कशी काय बंदी आणली जाऊ शकते. राफ्टिंगसाठी नियोजन करून आलेले शेकडो पर्यटक नाराज झाले आहेत. किमान उत्तराखंड सरकारने याची पूर्वसूचना तरी द्यायला हवी होती. हा आमची फसवणूक आहे."

'पर्यटकांच्या नाराजीला सामोरं जावं लागतं'

दुसरीकडे प्रीबुकिंग करणाऱ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तराखंड उच्च न्यायालयाच्या एका निकालानुसार संपूर्ण उत्तराखंड राज्यात रविवारपासून अॅडव्हेंचर स्पोर्ट्सवर (साहसी खेळ) बंदी आणण्यात आली आहे.


सामग्री: रिव्हेंज पॉर्न म्हणजे एखाद्या व्यक्तीला त्रास देण्यासाठी किंवा बदनामीसाठी तिच्या परवानगीशिवाय लैंगिक चित्रण असणारे फोटो वा व्हिडिओज ऑनलाईन पसरवणं.

हे पसरवणारी व्यक्ती ही बळी पडलेल्या व्यक्तीसोबत पूर्वी नात्यात असलेली असू शकते किंवा बळी पडलेल्या व्यक्तीच्या डिजिटल अर्काईव्ह वा आय-क्लाऊडमधून हा डेटा चोरलेला असू शकतो.

'सोफी' नावाच्या महिलेने सांगितलं की तिचा एक व्हिडिओ ऑनलाईन अपलोड करण्यात आला तो हजारोवेळा पाहिला गेला. यामुळे आपल्या खासगी बाबी चव्हाट्यावर आल्याचं तिने म्हटलंय.

अशा प्रकारच्या कन्टेन्टमुळे माईंडगीक या पॉर्नहबच्या मालक कंपनीला जाहिरातींतून भरपूर उत्पन्न मिळत असल्याचं #NotYourPorn ही मोहीम चालवणाऱ्या गटाने म्हटलं आहे.

तर आपण रिव्हेंज पॉर्न म्हणजे बदला घेण्यासाठीच्या पॉर्नचा 'कडक निषेध' करत असल्याचं पॉर्नहबने म्हटलंय.

आपल्याकडे या इंडस्ट्रीमधील सर्वांत प्रगत 'अॅंटी रिव्हेंज पॉर्न पॉलिसी' असल्याचंही त्यांनी म्हटलंय.

सोफी उल्लेख करत असलेले व्हिडिओ काढून टाकण्यात यावेत असे कोणतेही ईमेल्स आपल्याला सापडले नाहीत पण आता आपण सोफीच्या संपर्कात असून 'एकत्र तोडगा काढण्याच्या प्रयत्नात' असल्याचं पॉर्नहबने म्हटलंय.

'धक्का आणि लाज'

सोफीने (मूळ नाव बदलण्यात आलं आहे) याविषयी बीबीसीच्या व्हिक्टोरिया डर्बिशर कार्यक्रमात बोलताना सांगितलं. 18 महिन्यांपूर्वी ती तिच्या कुटुंबासोबत बाहेर गेली होती. फोन पाहिल्यानंतर तिला अनेक मिस्ड कॉल्स आणि मेसेजेस दिसले.

पॉर्नहब या जगातल्या सर्वांत मोठ्या पॉर्नसाईटवर तिच्या बहिणीच्या मित्राला तिचे व्हीडिओ सापडले होते. ते

व्हिडिओज टॉप 10 चार्टमध्ये होते आणि हजारो लोकांनी पाहिलेले होते.

"मला धक्काच बसला. लाज वाटली. माझ्या खासगी हक्कांचं उल्लंघन झाल्यासारखं वाटलं," तिने सांगितलं.

सोफीने तिच्या माजी प्रियकरासोबत पूर्वी 6 व्हिडिओज केले होते. पण अनेक वर्षांपूर्वीच त्यांचा ब्रेकअप झाला होता आणि हे व्हिडिओज ऑनलाईन टाकण्यासाठी तिने कोणालाही परवानगी दिलेली नव्हती.

पॉर्नहबवर हे व्हिडिओ टाकण्यात आल्याचं तिच्या लक्षात आल्यानंतर आठवड्याभरात ते काढून टाकण्यात आले.

पण हे सहा व्हिडिओज पॉर्नहबवर आल्याने कोणीतरी त्याच्या 100 व्हिडिओ क्लिप्स केल्या आणि त्या नंतर परत पॉर्नहबवर अपलोड करण्यात आल्या.

तिने याबद्दल पुन्हा साईटला कळवलं. पण त्यांच्याकडून फारसा प्रतिसाद मिळाला नसल्याचं ती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पॉर्न स्ट्रीम करणाऱ्या पॉर्नहब वेबसाईटला सध्या नफा होतोय तो 'रिव्हेंज पॉर्न'मधून. आणि तक्रार केल्यानंतरही हे व्हिडिओज काढून टाकले जात नसल्याचं बीबीसी न्यूजला सांगण्यात आलंय.


सामग्री: रिश्टर स्केलवर या भूकंपाची तीव्रता 6.4 इतकी होती. या नैसर्गिक आपत्तीमुळे शंभरहून अधिक नागरिक जखमी झाल्याचं तैवान प्रशासनानं सांगितलं.

स्थानिक वेळेनुसार मंगळवारी रात्री 11 वाजून 50 मिनिटांनी भूकंपाचे धक्के जाणवले.

सोशल मीडियाच्या माध्यमातून समोर आलेल्या छायाचित्रांद्वारे इमारतींचं मोठ्य़ा प्रमाणावर नुकसान झाल्याचं स्पष्ट झालं आहे.

भूकंपामुळे तैवानमध्ये इमारतींचं नुकसान झालं आहे.

हुआलीन शहरातील एका हॉटेल खचलं असून, यामध्ये अडकलेल्या लोकांच्या सुटकेसाठी प्रयत्न सुरू असल्याचं प्रशासनानं सांगितलं.

दहा मजल्यांच्या मार्शेल हॉटेलच्या बेसमेंट आणि तळमजल्यावर तीनजण अडकल्याची शक्यता आहे.

हॉटेलमध्ये माणसं अडकली आहेत हे बाहेरून समजतं आहे. अनेक खोल्यांमधले दिवे सुरू आहेत. आत अडकलेले नागरिक मोबाइल लाइटच्या माध्यमातून सुटकेसाठी प्रयत्न करणाऱ्या यंत्रणेला सूचित करत आहे, असं एका प्रत्यक्षदर्शीने बीबीसीला सांगितलं.

भूकंपामुळे हुआलीन शहरातील एक हॉटेल खचलं आहे.

हुआलीन शहरातील आपातकालीन यंत्रणेने दिलेल्या माहितीनुसार शहरातील विविध इमारतींमध्ये अडकलेल्या 28 जणांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आलं.

मदतीसाठी लष्करालाही पाचारण करण्यात आल्याचं या विभागाने स्पष्ट केलं. या भूकंपामुळे हायवे आणि पुलांचं नुकसान झाल्यानं रस्ते तसंच रेल्वे वाहतुकीवर परिणाम झाला आहे.

तैवानच्या भौगोलिक स्थितीनुसार भूगर्भात दोन प्रतलांचं एकमेकांत घर्षण होत असल्याने वारंवार भूकंपाचे धक्के जाणवतात.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तैवानमधल्या हुआलीन शहरात झालेल्या भूकंपाने मालमत्तेचं मोठ्या प्रमाणावर नुकसान झालं. आतापर्यंत या दुर्घटनेत चौघांचा मृत्यू झाला आहे.


सामग्री: रिश्टर स्केलवर या भूकंपाची तीव्रता 7.1 इतकी होती. भूकंपानंतर अजूनपर्यंत त्सुनामीचा कोणताही इशारा देण्यात आला नाही.

एएफपी या वृत्तसंस्थेनं दिलेल्या बातमीनुसार अमेरिका आणि जपानकडून त्सुनामीचा कोणताही संभाव्य इशारा दिला गेला नाहीये.

अमेरिकन एजन्सी यूएसजीएसनुसार फुकुशिमा जवळ पॅसिफिक महासागरात 54 किलोमीटर खोल या भूकंपाचं केंद्र होतं.

एपी या वृत्तसंस्थेनं जपानच्या एनएचके या सरकारी टेलिव्हिजनच्या हवाल्यानं बातमी दिली आहे. त्यांनी म्हटलं आहे की, भूकंपामुळे फुकुशिमा अणुऊर्जा प्रकल्पाचं काही नुकसान झालं आहे का याची माहिती घेतली जात आहे. त्याचबरोबर देशातील अन्य कोणत्याही अणुऊर्जा प्रकल्पामध्ये नुकसान झाल्याची तक्रार अजूनपर्यंत मिळाली नसल्याचं म्हटलं गेलं आहे.

राजधानी टोकियोपासून जपानच्या नैऋत्य भागापर्यंत भूकंपाचे धक्के जाणवले. हा तोच भाग आहे जिथे मार्च 2011 मध्ये त्सुनामी आणि भूकंपामुळे प्रचंड हानी झाली होती.

2011 साली फुकुशिमामध्ये आलेल्या भूकंपामुळे त्सुनामी आली होती आणि 18 हजारांहून अधिक लोक मृत्यूमुखी पडले होते.

जपानमध्ये भूकंप आल्यानंतर 2011 च्या भूकंपाचे व्हीडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जपानमध्ये शनिवारी रात्री स्थानिक वेळेनुसार रात्री 11 वाजून आठ मिनिटांनी भूकंपाचा धक्का बसला.


सामग्री: रिहानाच्या या ट्वीटवर आजवर 66.9 हजार प्रतिक्रिया आल्या आहेत. 14 हजारांहून अधिक लोकांनी हे ट्वीट रिट्वीट केलं तर 154.4 हजार लोकांनी या ट्वीटला लाईक केलंय. काही तासात रिहाना भारतात टॉप ट्रेंडवर पोहचली.

रिहाना कोण आहे?

32 वर्षीय रिहाना पॉप-सिंगर आहे. जवळपास पंधरा वर्षांपूर्वी तिने तिच्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. बिलबोर्ड हॉट 100 यादीत स्थान मिळवणारी ती सर्वांत कमी वयाची गायिका आहे. रिहानाला आजवर 8 ग्रॅमी पुरस्कार मिळाले आहेत.

रिहानाचं मुळ नाव रॉबिन रिहाना फेंटी. बार्बाडोस या कॅरिबिनय बेटांमधल्या देशात तिचा जन्म झाला आणि ती तिथेच लहानाची मोठी झाली.

तिच्या वैशिष्ट्यपूर्ण आवाजासाठी तिला अमेरिकतले रेकॉर्ड प्रोड्युसर एव्हन रॉजर्स यांनी अमेरिकेत यायचं आमंत्रण दिलं. तिच्या आवाजाची चाचणी झाली आणि 2005 साली तिचा पहिला अल्बम प्रसिद्ध झाला. इथून तिला प्रसिद्धी मिळायला सुरुवात झाली.

एप्रिल 2006 मध्ये तिचा अल्बम 'गर्ल लाईक मी' रिलीज झाला आणि या गाण्याने खूप लोकप्रियता मिळवली. त्यावर्षी 13 देशांमध्ये या गाण्याने सर्वाधिक लोकप्रिय 10 गाण्यांच्या यादीत स्थान मिळवलं.

पण रिहानाला खऱ्या अर्थाने सुपरस्टार बनवलं ते 'गुड गर्ल गॉन बॅड' या अल्बमने. या अल्बमने तिची 'सेक्स सिंबॉल' अशी ओळख बनवली. यातल्या 'अब्रेला' गाण्याने तिला जगभरात ओळख दिली. यानंतर तिने मागे वळून पाहिलं नाही.

रिहानाचं संगीत रेगे, हिपपॉप आणि सोका या तीन प्रकारांनी मिळून बनलेलं आहे. तिच्याच शब्दात सांगायचं तर, "मला असं संगीत बनवायचं आहे, जे जगभरातल्या अशा ठिकाणी पोहोचेल जिथे मी कधी जाऊ शकत नाही."

टाईम मॅगझीनने जगातल्या 100 सर्वाधिक प्रभावी व्यक्तींच्या यादीत रिहानाचा समावेश दोनदा म्हणजेच 2012 आणि 2018 साली केला होता.

बलात्कार, सॅडोमाचोइझम आणि घरगुती हिंसा दाखवणाऱ्या व्हीडिओंवरून वाद

2009 साली रिहानाचा तेव्हाचा बॉयफ्रेंड ख्रिस ब्राऊन याने तिला मारहाण केल्याच्या बातम्या आल्या होत्या. रिहानाचा तेव्हा 51व्या ग्रॅमी अवॉर्डमध्ये सादरीकरण करणार होती तेही तिने कॅन्सल केलं होतं. ख्रिस ब्राऊनवर मारहाणीचा तसंच धमकावल्याचा गुन्हाही दाखल झाला होता.

यानंतर तिचा आलेला अल्बम 'आर-रेटेड' काळी छटा असणारा होता असं संगीत समीक्षकांचं म्हणणं होतं. बलात्कार, सॅडोमाचोइझम आणि घरगुती हिंसा दर्शवणारे तिचे तीन अल्बम वादाच्या भोवऱ्यात सापडले.

तिच्या 'वी फाऊंड लव्ह' या गाण्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिल्ली बॉर्डरवर आंदोलन करणाऱ्या शेतकऱ्यांचं इंटरनेट बंद केल्याची बातमी अमेरिकन वृत्तवाहिनी सीएनएनने दिली आणि ही बातमी ट्वीट करून आंतरराष्ट्रीय पॉपस्टार रिहानाने लिहिलं, "आपण यावर काही बोलत का नाही आहोत?" या ट्वीटमध्ये तिने #FarmersProtest हा हॅशटॅगही वापरला.


सामग्री: रुग्णांच्या नातेवाईकांचा रुग्णालय परिसरात मोठा आक्रोश होताना दिसतोय. यासंदर्भात मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी उच्चस्तरीय चौकशीचे आदेश दिले आणि मृतांच्या वारसांना मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी 5 लाख रूपयांची मदत जाहीर केली.

ऑक्सिजन टाकीतून गळती झाली. ऑक्सिजनवर आणि व्हेंटिलेटरवर  असलेल्या रुग्णांचं ऑक्सिजन प्रेशर कमी झालं आणि 22 जणांचा मृत्यू झाला. ही बाब तांत्रिक असल्याचं सांगितलं जात असलं तरी  या घटनेला जबाबदार कोण? या मुद्यांवरून आता राजकारण पेटताना दिसतय.

"ठाकरे सरकारवर गुन्हा दाखल करा" ...!

एकीकडे राज्यात ऑक्सिजनचा तुटवडा आहे. तर दुसरीकडे ऑक्सिजन गळतीच्या घटना घडून रुग्णांचे मृत्यू होण्याच्या घटना घडतायेत. हा ठाकरे सरकारचा हलगर्जीपणा असल्याचा आरोप भाजपचे माजी खासदार किरीट सोमय्या यांनी केला आहे. ते म्हणतात, "ही घटना ठाकरे सरकारचा हलगर्जीपणा आहे. यासंदर्भात ठाकरे सरकार आणि अधिकाऱ्यांविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात यावा. हे मृत्यू म्हणजे व्यवस्थेने केलेली कोव्हिड हत्या आहे."

सोमय्या यांनी ट्विटरवर ऑक्सिजन पुरवठ्यामधल्या त्रुटींवरून राजेश टोपे यांना लक्ष्य केलंय. ते म्हणतात, "नाशिकला 22 कोव्हिड रुग्णांचे मृत्यू, 12 एप्रिल नालासोपारा येथे 62 मृत्यू, 10 एप्रिल ठाणे येथे 26 रुग्णांचा जीव धोक्यात, 19 एप्रिल मुंबई येथे 163 रुग्णांना दुसरीकडे हलवलं. आरोग्य मंत्री राजेश टोपे यांची जबाबदारी स्वीकारणार का?"

किरीट सोमय्या यांच्या आरोपानंतर भाजपचे प्रदेशाध्यक्ष चंद्रकांत पाटील यांनीही ठाकरे सरकारवर निशाणा साधला आहे. चंद्रकांत पाटील म्हणतात, "नाशिकची ही घटना अतिशय धक्कादायक आणि हृदयद्रावक आहे. गेल्या दोन महिन्यांतली ही आठवी घटना आहे. कुठे शॉर्ट सर्कीटमुळे लहान मुलं दगावतात. तर कुठे कोव्हिड रूग्ण दगावतात. आता ऑक्सिजनची गळती होऊन मृत्यू होतात. याची चौकशी करण्यात आली पण, कारवाईचा पत्ता नाही."

महाविकास आघाडीचं प्रत्युत्तर?

नाशिक झाकिर हुसैन रुग्णालय हे नाशिक महापालिकेचं जुनं रुग्णालय आहे. नाशिक महापालिकेमध्ये भाजपची एकहाती सत्ता आहे. भाजपच्या राज्यातल्या नेत्यांनी ठाकरे सरकारवर हल्लाबोल केल्यानंतर महाविकास आघाडीचे नेते त्यांना प्रत्युत्तर द्यायला पुढे आले.

नाशिक महापालिकेचे शिवसेनेचे विरोधी पक्षनेते सुधाकर बडगुजर म्हणतात, "प्रशासन काम करत असलं तरी नाशिक महापालिकेतील सत्ताधारी काम करताना दिसत नाहीयेत. या घटनेची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नाशिकच्या झाकिर हुसैन रुग्णालयात ऑक्सिजनच्या गळतीमुळे 22 जणांचा मृत्यू झाला आहे. या हॉस्पिटलमध्ये ऑक्सिजन आणि व्हेंटीलेटरवर एकूण 131 रुग्ण होते. त्यापैकी 22 रुग्ण ऑक्सिजनचा पुरवठा थांबल्यामुळे दगावले.


सामग्री: रुग्णांना ऑक्सिजनचा नियमित पुरवठा करणं, हे सध्या भारतात आरोग्य व्यवस्थेसमोरचं मोठं आव्हान बनलं आहे. विशेषतः महाराष्ट्रात, ऑक्सिजनची कमतरता निर्माण झाली आहे.

राज्याचे मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी त्याविषयी चिंता व्यक्त केली आणि मंगळवारी फेसबुकद्वारा जनतेशी संवाद साधताना आपण केंद्र सरकारला हवाई मार्गे ऑक्सिजन पुरवठ्याविषयी विनंती केली असल्याचं सांगितलं.

पण परिस्थिती नेमकी किती दाहक आहे? ऑक्सिजनच्या पुरवठ्यामध्ये काय अडचणी असतात आणि मुळात ऑक्सिजनचा कोव्हिडच्या रुग्णांना काय फायदा होतो?

महाराष्ट्रात ऑक्सिजनची टंचाई केवढी मोठी?

महाराष्ट्राचा विचार केला तर राज्यात दररोज साधरण 1200 मेट्रीक टन ऑक्सिजनचं उत्पादन केलं जातं. वैद्यकीय तसंच औद्योगिक कारणांसाठी हा ऑक्सिजन वापरला जातो.

सध्या कोव्हिडची साथ बघता राज्यातला 100 टक्के ऑक्सिजन आरोग्य सुविधांसाठी राखीव ठेवण्यात आल्याचं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं आहे. सध्या दिवसाला 950 ते 1000 टन ऑक्सिजन राज्यात वापरला जात असल्याचीही माहिती त्यांनी दिली.

एवढ्या मोठ्या प्रमाणात निर्मिती होत असूनही आतापासूनच राज्यात काही ठिकाणी ऑक्सिजनचा तुटवडा भासू लागला आहे.

राज्यातली वाढती रुग्णसंख्या पाहता येत्या काही दिवसांत आणखी ऑक्सिजनची गरज निर्माण होईल, हे वास्तव आहे. तज्ज्ञांच्या मते पुढच्या काही आठवड्यांत महाराष्ट्राला दरदविशी 1500 ते 1600 मेट्रीक टन ऑक्सिजन लागू शकतो.

पण ऑक्सिजनची ही वाढीव मागणी पुरी करणं सोपं नाही.

ऑक्सिजनची निर्मिती कशी होते?

हवेत मुबलक प्रमाणात (जवळपास 21 टक्के) ऑक्सिजन असताना, त्याची निर्मिती कशी केली जाते, असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल. त्यामागची वैज्ञानिक प्रक्रिया थोडी गुंतागुंतीची आहे.

पण शास्त्रीय संज्ञा बाजूला ठेवून अगदी थोडक्यात सांगायचं, तर दबावाखाली द्रवात रुपांतर केलं जातं. अशा द्रवीकृत हवेतले घटक वेगळे करणं सोपं जातं. त्यातून शुद्ध आणि द्रवरुपातला ऑक्सिजन किंवा नायट्रोजन मिळतो.

हा द्रवीकृत म्हणजे लिक्विफाईड ऑक्सिजन रंगानं फिकट निळा असतो आणि अतिशय थंड असतो. त्याचं तापमान उणे 183 अंश सेल्सियस एवढं कमी असतं. अशा अतिथंड वायूंना 'क्रायोजेनिक गॅसेस' म्हटलं जातं.

हे तापमान कायम राखणं हे आव्हान असलं, तरी द्रवरुपात अशा वायूची साठवणूक आणि वाहतूक करणं सोयीचं असतं. त्यासाठी हा द्रवीकृत ऑक्सिजन सिलिंडरमध्ये दबावाखाली भरला जातो.

भारतात हे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऑक्सिजनला मराठीत प्राणवायू का म्हणतात, ते वेगळं सांगायची गरज नाही. पण कोरोना विषाणूच्या साथीनं प्राणवायू किती महत्त्वाचा आहे पुन्हा आठवण करून दिली आहे.


सामग्री: रुग्णालयाच्या अधीष्ठाता डॉ. कानन येळीकर यांनी टेक्निकल समितीच्या रिपोर्टला दुजोरा दिलाय. "व्हेन्टिलेटर्स, ज्या वापरासाठी पाठवण्यात आले होते. त्या कामी ते आले नाहीत," असं डॉ. येळीकर म्हणाल्या.

तर, कंपनी व्यवस्थापनाशी याबाबत अद्याप संपर्क होऊ शकलेला नाही.

रुग्णालयाच्या या अहवालावरून आता राजकीय आरोपप्रत्यारोप सुरू झाले आहेत. शिवसेना, कॉँग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेसने या प्रकरणाच्या चौकशीची मागणी केलीये. तर, भाजपने व्हेन्टिलेटर्स धुळखात का पडले होते? असा पलटवार केलाय.

'पीएम केअर' फंडातून देण्यात येणाऱ्या व्हेन्टिलेटर्सबद्दल पंजाब आणि राजस्थानसारख्या राज्यांनीही तक्रार केली होती.

'व्हेन्टिलेटर्स कोव्हिड रुग्णांना फायदेशीर नाहीत'

कोव्हिड महामारीच्या काळात देशभरातील रुग्णालयांना मदत स्वरूपात 'PM Care' फंडातून व्हेन्टिलेटर्स आणि इतर वैद्यकीय उपकरणं पुरवण्यात आली होती. औरंगाबादच्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयालाही व्हेन्टिलेटर्स पुरवण्यात आले होते.

टेक्निकल समितीने दिलेल्या रिपोर्टबद्दल आम्ही औरंगाबाद शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयाच्या अधीष्ठाता डॉ. कानन येळीकर यांच्याशी संपर्क केला.

त्या म्हणाल्या, "टेक्निकल समितीने अहवाल दिला आहे. व्हेन्टिलेटर्स कामी येत नाहीत. व्हेन्टिलेटर्सच्या या मॉडेलमध्ये बिघाड आहे. कंपनीचे टेक्निशिअन ते दुरूस्त करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. त्यांना यश आलं तर चांगलंच आहे."

6 मे रोजी रुग्णालयाच्या टेक्निकल समितीने व्हॅन्टिलेटर्स योग्य नसल्याचा अहवाल दिला आहे.

डॉ. कानन येळीकर पुढे सांगतात, "गेल्यावर्षी देण्यात आलेले व्हेन्टिलेटर्स चांगले होते. त्यात काहीच बिघाड नव्हता."

रुग्णालयाच्या टेक्निकल समितीचा रिपोर्ट काय सांगतो?

एप्रिल महिन्याच्या 18 तारखेला शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयात वॉर्ड 6 ICU मध्ये व्हेन्टिलेटर्स लावण्यात आले. त्यानंतर कंपनीच्या टेक्निशिअनने याची तपासणी केली.

टेक्निकल कमिटीने आपल्या रिपोर्टमध्ये, चार महत्त्वाचे मुद्दे अधोरेखित केले आहेत.

रुग्णालयाच्या अहवालानुसार, कंपनीचे अधिकारी व्हेन्टिलेटर्स दुरूस्त करून गेले. त्यानंतर व्हेन्टिलेटर्स पुन्हा रुग्णांसाठी वापरण्यात आले. पण, रुग्णांच्या शरीरातील ऑक्सिजनची पातळी सुधारत नव्हती.

औरंगाबादच्या रुग्णालयात गुजरातच्या ज्योती सीएनसी या कंपनीने व्हेन्टिलेटर्स दिले आहेत. या कंपनीच्या धमन-1 व्हॅन्टिलेटरबाबत अहमदाबादच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

औरंगाबादच्या शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयाला 'पीएम केअर' फंडातून देण्यात आलेल्या व्हेन्टिलेटर्सच्या गुणवत्तेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झालंय. रुग्णालयाच्या टेक्निकल समितीने, "हे व्हेन्टिलेटर्स, कोव्हिडग्रस्तांसाठी योग्य नाहीत", असा अहवाल दिलाय.


सामग्री: रुग्णालयात कामाचा भाग म्हणून आलेल्या या महिला कॉन्स्टेबलनं वेळेत स्तनपान दिल्यानं, ती मुलगी वाचली, असं रूग्णालयातील डॉक्टरांनी सांगितलं.

संगीता हलिमानि या बुधवारी उत्तर बेंगळुरूमधील येलाहांका सरकारी रूग्णालयात गेल्या होत्या. रस्त्यावर सापडलेली किती मुलं रूग्णालयात भरती करण्यात आली आहेत, याची माहिती घेण्यासाठी त्या गेल्या होत्या. पोलिसांसाठी हे रोजचंच काम. मात्र तो दिवस संगीता यांच्यासाठी वेगळा ठरला.

"मी गेले तेव्हा त्या बाळाला ग्लुकोज ड्रिपवर ठेवण्यात आलं होतं. ते पाहून या मुलीला अंगावर पाजू शकते का, असा प्रश्न मी डॉक्टरांना विचारला. कारण माझी स्वतःची मुलगीही 10 महिन्यांची आहे. डॉक्टरांनी मला लगेचच परवानगी दिली," संगीता यांनी बीबीसी हिंदीशी बोलताना सांगितलं.

बाळाच्या रक्तातील साखरेचं प्रमाण कमी

सकाळी फिरायला गेलेल्या एका व्यक्तीला ही मुलगी कृषी महाविद्यालयाच्या आवारात सापडली होती.

"बाळ धुळीनं माखलं होतं. शरीरावर ठिकठिकाणी मुंग्याही चावल्या होत्या," 25 वर्षीय महिला कॉन्स्टेबलनं सांगितलं.

स्तनपान झाल्यानंतर बाळाला शहरातल्या वाणी विलास या सरकारी रूग्णालयात हलवण्यात आलं आहे. बाळाला जंतुसंसर्ग होण्याचा धोका असल्यानं डॉक्टरांनी हा निर्णय घेतला.

"बाळाला हायपोग्लायशेमिया झाला असता. म्हणजेच बाळाच्या रक्तातली साखरेची पातळी अत्यंत कमी झाली असती. बाळ एक दिवसाचंच असावं. किमान दहा-बारा तास तरी त्याच्या पोटात काही गेलं नसावं," येलाहांका रूग्णालयाच्या वैद्यकीय निरीक्षक डॉ. आस्मा तबस्सुम यांनी सांगितलं.

बाळाची तब्येत आता चांगली असल्याचं वाणी विलास रुग्णालयाचे निवासी वैद्यकीय अधिकारी डॉ. रवींद्रनाथ मेटी यांनी सांगितलं.

स्तनपानामुळं मुलीचा जीव वाचायला निश्चितच मदत झाली, असं मत दोन्ही डॉक्टरांनी व्यक्त केलं. डॉ. तबस्सुम यांनी म्हटलं, "बाळ एक दिवसाचं होतं. या स्तनपानामुळं त्याला दूध कसं ओढून घ्यायचं हे कळलं. त्याची ती संवेदनाही सक्रिय झाली. पुढच्या वेळेस त्याला दूध पाजताना याचा निश्चित उपयोग होईल."

केलेल्या कामाचं समाधान

संगीता यांनी नंतर वाणी विलास रुग्णालयात जाऊनही बाळाच्या तब्येतीची चौकशी केली.

"तिची प्रकृती आता ठीक असल्याचं डॉक्टरांनी मला सांगितलं. बाळाला रुग्णालयात तसंच सोडून घरी परत येणं मला खूप जड गेलं. घरी येऊन माझ्या बाळाला बघितल्यानंतर माझं मन काहीसं शांत झालं," संगीता यांनी सांगितलं.

संगीता...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रस्त्यावर सापडलेली एक चिमुकली पोटात काहीही न गेल्यामुळं बंगळुरूच्या सरकारी रूग्णालयात अत्यवस्थ होती. मात्र एका महिला पोलिस कॉन्स्टेबलच्या मायेच्या पान्ह्यामुळं तिला जीवदान मिळालं.


सामग्री: रुग्णालयाबाहेर पडल्यावर हेलिकॉप्टरमध्ये बसेपर्यंत त्यांनी मास्क घातला होता. आणि व्हाईट हाऊसमध्ये पोहोचल्यावर पायऱ्या चढून वर गेल्यावर ते बाल्कनीत फोटो सेशनसाठी उभे राहिले तेव्हा त्यांनी मास्क काढूनही ठेवला. ट्रंप यांच्यावर झालेले उपचार आणि रुग्णालयातले तीन दिवस यावर बीबीसीचा खास रिपोर्ट...

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डॉनल्ड ट्रंप कोरोनावर उपचार घेऊन तीन दिवसांनंतर वॉटर रिड रुग्णालयातून व्हाईट हाऊसला घरी परतले. त्यांच्या सवयीप्रमाणे त्यांनी हॉस्पिटल ते घर हा प्रवासही एक टीव्ही सोहळ्यासारखा घडवून आणला.


सामग्री: रुबी शर्मा नावाच्या ट्विटर हँडलवरून सोनू सूदला विचारलं गेलं की, "सोनू सर, आपको नींद नहीं आती क्या?"

दिवसरात्र काम करणाऱ्या सोनू सूदचं कौतुक या ट्वीटमध्ये आहेच. त्याचबरोबर, सोनू सूदला 'मसिहा'म्हटलंय.

या ट्वीटला रिप्लाय देताना सोनू सूद म्हणतो, "एक बार सब घर पहुंच जाएं.. फिर आराम से सोएंगे.."

रात्रंदिवस बहुतांश ट्वीटना रिप्लाय देऊन घरी जाण्याची इच्छा व्यक्त करणाऱ्यांना आशेचा किरण दाखवणाऱ्या सोनू सूदचं राजकारणीच नव्हे तर कला, क्रीडा अशा सर्वच क्षेत्रातील नामवंतांकडून कौतुक होतंय, माध्यमांनी त्याच्या या कामावर आधारित 'स्पेशल रिपोर्ट्स'ची रीघ लागलीय, शेकडो मीम्सही तयार झालेत.

असं सगळं सुरू असतानाच आता मात्र सोनूकडे काहीजण शंकेच्या चष्म्यातून पाहू लागलेत. असं काय झालं की सोशल मीडियावर काही जण सोनूची तुलना अण्णा हजारेंशी करत आहेत?

तर याची सुरुवात झाली ब्रुस व्हेन (Bruce Vain - @FeministBatman) या अकाऊंटने पोस्ट केलेल्या ट्विटर थ्रेडपासून. या ट्विटर थ्रेडमध्ये या युजरने काही राजकीय आणि सामाजिक धागेदोरे जोडून, सोनू सूदच्या कामाच्या हेतूबद्दल शंका उपस्थित केल्या आहेत.

ब्रुस व्हेन या अकाऊंटवरून तीन-चार गंभीर आक्षेप घेतले गेलेत, जसे की :

1) स्थलांतरितांचं काम सरकारचं आहे. त्यावरून सरकारवर टीकाही होत असताना, भाजप नेत्या आणि केंद्रीय मंत्री स्मृती इराणी या सोनू सूदचं कौतुक करत आहेत.

2) @vishals34171518 हा ट्विटर युजर स्वत: सोनू सूदसोबत बसमध्ये होता. हा युजर स्वत:ला स्थलांतरित मजूर म्हणवतो. मात्र त्याच्या ट्विटर बायोनुसार, तो यूपीच्या प्रयागराजमधील भाजप युवा मोर्चाचा पदाधिकारी आहे.

3) सोनू सूदचा मुंबई लोकलचा जुना पास अरविंद पांडे नामक ट्विटर युजरला कसा आणि कुठे सापडला? अरविंद स्वत:ला 'भाजप भक्त' म्हणवतो.

सोनू सूदचा पास

4) सोनू सूदच्या कोब्रो पोस्ट स्टिंगही उल्लेखही ब्रुस व्हेन ट्विटर हँडलवरून करण्यात आलाय.

2019च्या लोकसभा निवडणुकीवेळी कोब्रा पोस्टनं काही सेलेब्रिटींना 'एक्स्पोज्ड' केल्याचा दावा केला होता. त्यात सोनू सूदही होता. त्यावेळी सोनू सूद मोदी सरकारच्या 'HumFitTohIndiaFit' या अभियानाचा सदिच्छादूतही होता. त्यावेळी सोनू सूदनं त्याच्या सोशल मीडिया हँडल्सवरून भाजपचा फायदा होईल, असा मजकूर टाकण्याची तयारी दर्शवली होती, असं कोब्रा पोस्टच्या त्या वृत्तात म्हटलं होतं.

त्यावेळी सोनू सूदने एक स्पष्टीकरण दिलं होतं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईत अडकलेल्या मजुरांना त्यांच्यात्यांच्या राज्यात पोहोचवण्यासाठी अभिनेता सोनू सूद बसेसची व्यवस्था करतोय. त्याच्या या कामाचं सोशल मीडियावर प्रचंड कौतुक होतंय.


सामग्री: रुबेल शेख

मुंबई पोलिसांचे डीसीपी पीओरओ एस. चैतन्य यांनी माध्यमांशी बोलताना म्हटलं, "मालवणी पोलिसांनी एका बांगलादेशी नागरिकाला बेकायदेशीररित्या भारतात राहत असल्याच्या आरोपाखाली अटक केली आहे.

या माणसाची कागदपत्रं तपासल्यानंतर ती खोटी असल्याचं लक्षात आलं. त्यानंकर विदेशी कायद्याअंतर्गत या व्यक्तीला अटक करण्यात आली आहे."

या प्रकरणानंतर काँग्रेसनं भाजपवर टीका केली आहे.

काँग्रेसचे प्रवक्ते सचिन सावंत यांनी  म्हटलंय की, "उत्तर मुंबईस्थित भाजपच्या अल्पसंख्याक विभागाचा अध्यक्ष बांगलादेशी असल्याचं समोर आलं आहे. हा भाजपचा संघ जिहाद आहे का, असं आम्ही विचारू इच्छितो. नागरिकत्व दुरुस्ती कायद्याअंतर्गत अमित शाह यांनी भाजपसाठी विशेष तरतूद केली आहे का? संपूर्ण देशासाठी वेगळा कायदा असतो आणि भाजपसाठी वेगळा कायदा."

दरम्यान, सोशल मीडियावर शेख आणि भाजप नेते गजानन कीर्तिकर यांचा फोटो  सोशल मीडियावर व्हायरल झाला होता.

भाजपचे खासदार गजानन कीर्तिकर यांनी याबद्दल बोलताना म्हटलं की, रुबेल शेख यांना आम्ही उत्तर मुंबई अल्पसंख्याक विभागाचे अध्यक्षपद दिलं होतं. मात्र त्यांच्याबद्दल कळल्यानंतर त्यांना पदावरून हटविण्यात आलं होतं. माझ्या ऑफिसमध्ये अनेकजण येतात. त्यांच्यासोबत फोटो काढले जातात.

गृहमंत्र्यांचं स्पष्टीकरण

भारतीय जनता पक्षाचा उत्तर मुंबई अल्पसंख्याक विभागाचा अध्यक्ष रुबेल जोनू शेख हा बांगलादेशी असल्याचे पुरावे पोलिसांच्या हाती आले आल्याचं राज्याचे गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी शनिवारी (20 फेब्रुवारी) स्पष्ट केलं.

शेख याने खोट्या कागदपत्रांच्या आधारे भारतीय नागरिकत्व घेतल्याची तक्रार माझ्याकडे आली होती. त्या तक्रारीच्या आधारावर या संपूर्ण प्रकरणाची सखोल चौकशी सुरू आहे, असं अनिल देखमुख यांनी म्हटलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय जनता पक्षाचे उत्तर मुंबई अल्पसंख्याक विभागाचे अध्यक्ष रुबेल जोनू शेख यांच्यावर बांगलादेशी असल्याचा आरोप करत मुंबई पोलिसांनी त्यांना अटक केली आहे.


सामग्री: रुमिसाने बनवलेलं पोस्टर

आंतरराष्ट्रीय महिला दिनानिमित्त होणाऱ्या कार्यक्रमाच्या दोन दिवस आधी 22 वर्षांच्या या विद्यार्थिनी एका पोस्टर-मेकिंग वर्कशॉपमध्ये सहभागी झाल्या होत्या.

त्या दोघींना असं पोस्टर बनवायचं होतं जे सगळ्यांचं लक्ष वेधून घेईल. त्यांनी नवनवीन कल्पनांवर विचार करायला सुरुवात केली.

एकदा मैत्रिणीशी गप्पा मारत असताना त्यांच्या लक्षात आलं की ती आपले दोन्ही पाय पसरून बसली आहे. यावरून प्रेरित होऊन रुमिसा आणि रशीदा यांनी आपलं पोस्टर डिझाईन केलं.

महिलांच्या बसण्यावर असणाऱ्या मर्यादा हा रुमिसासाठी महत्त्वाचा मुद्दा आहे. ती म्हणते, "आमच्याकडून शालीनतेची अपेक्षा केली जाते, आम्ही अंग चोरून बसावं अशी अपेक्षा केली जाते, आम्ही सतत या काळजीत असतो की आमच्या शरीराचा आकार तर कोणाला दिसत नाहीये ना, पुरुष स्वतःला हवं तसं बसू शकतात, त्यांच्यावर कोणाची बंधन नसतात."

रुमिसाच्या पोस्टरवर एक तरूण मुलगी आपले पाय फाकवून बसली आहे, तिच्या डोळ्यांवर गॉगल आहे आणि तिच्या चेहऱ्यावर बेफिकीर हसू.

या पोस्टरवर काय लिहायचं हे रुमिसाची जिवलग मैत्रीण रशीदाने सांगितलं. रशीदाची इच्छा होती की महिलांवर असणाऱ्या कसं बोलावं, कस वागावं, कसं चालावं, कसं बसावं या सगळ्या बंधनांकडे लोकांचं लक्ष जावं.

रशिदाने या पोस्टरला शीर्षक दिलं, 'इथे, मी बसलेय ते योग्यच आहे.' हबीबी युनिव्हर्सिटीमध्ये शिकत असताना रुमिसा आणि रशीदा एकमेकींना पहिल्यांदा भेटल्या. रुमिसा कम्युनिकेशन डिझाईनची विद्यार्थिनी होती तर रशीदा सोशल डेव्हलपमेंट आणि पॉलिसीची.

रशीदा म्हणते, "आम्ही बेस्ट फ्रेंड आहोत. आम्ही एकमेकींशी सगळं शेअर करतो."

पोस्टरवरून वाद

रशीदा तिला सहन कराव्या लागणाऱ्या लैंगिक भेदभावाबद्दलही सांगते. दुसरीकडे रुमिसावर लग्न करण्याचा सतत दबाव आहे. तिच्या दृष्टीने तिने अजूनही लग्न न करता राहाणं हा तिचा वैयक्तिक आयुष्यातला मोठा विजय आहे.

रशीदालाही वाटतं की सतत लग्न करण्याचा दबाव असणं अन्यायकारक आहे. ती म्हणजे मी सतत लैंगिक भेदभाव आणि लैंगिक छळाच्या विरोधात बोलत असते, अशात कोणी लग्नाचा विषय काढला तर मला अस्वस्थ व्हायला होतं.

म्हणूनच मार्च महिन्यात पाकिस्तानात होणाऱ्या औरत मार्चमध्ये सहभागी होण्याची दोघींची इच्छा होती. "आपल्या हक्कांसाठी आवाज उठवणाऱ्या अनेक महिलांसोबत उभं राहणं हा खूप मस्त अनुभव होता," रुमिसा सांगते.

पाकिस्तानात महिला अधिकारांसाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जेव्हा रुमिसा लखानी आणि रशीदा शब्बीर हुसैन या दोघींनी आंतरराष्ट्रीय महिला दिवसासाठी एक खास पोस्टर बनवलं तेव्हा त्या दोघींना स्वप्नातही वाटलं नव्हतं की हे पोस्टर पाकिस्तानात रणकंदन माजवेल.


सामग्री: रूपर्ट मरडॉक यांच्या न्यूज कॉर्पसोबत फेसबुकने ऑस्ट्रेलियातल्या बातम्या वापरण्यासाठी करार केलाय.

न्यूज कॉर्पच्या मालकीच्या ऑस्ट्रेलियातल्या प्रकाशनांच्या मजकुरासाठी हा तीन वर्षांचा करार करण्यात आलाय. पण याची रक्कम न्यूज कॉर्पने जाहीर केलेली नाही. गेल्याच महिन्यात त्यांनी गुगलसोबत एक जागतिक करारही केलाय.

रूपर्ट मरडॉक यांना माध्यम सम्राट म्हटलं जातं आणि ऑस्ट्रेलियातल्या वर्तमानपत्रांपासूनच त्यांनी या साम्राज्याला सुरुवात केली होती.

न्यूज कॉर्पच्या मालकीच्या अनेक वृत्तसंस्था ऑस्ट्रेलियात आहेत. ऑस्ट्रेलियातल्या वर्तमानपत्रांच्या एकूण सर्क्युलेशपैकी 70% हिस्सा हा न्यूज कॉर्पच्या मालकीच्या द ऑस्ट्रेलियन, द डेली टेलिग्राफ आणि द हेराल्ड सन या आणि इतर वर्तमानपत्रांचा आहे.

ऑस्ट्रेलियातील स्काय न्यूज ऑस्ट्रेलिया हे टीव्ही नेटवर्क आणि news.com.au ही वेबसाईटही न्यूजकॉर्पच्या मालकीची आहे.

अमेरिकेतल्या आपल्या मालकीच्या वृत्तसंस्थांच्या मजकुरासाठी न्यूज कॉर्पने यापूर्वीच फेसबुकशी एक वेगळा करार केलाय.

गेल्या दशकभरात जाहिरातदार फेसबुक, गुगल आणि इतर वेबसाईट्कडे वळल्याने ऑस्ट्रेलियातल्या वर्तमानपत्रांची अवस्था बिकट झालीय.

फेसबुक, गुगलसारख्या टेक कंपन्यांनी बातम्या वा वृत्तसंस्थांचा मजकूर वापरण्यासाठी त्यांना पैसे द्यावेत, असं सांगणारा कायदा ऑस्ट्रेलियात मांडण्यात आला. त्यानंतर गदारोळ  उडाला होता.

फेसबुक, गुगल या कंपन्यांनी यावर आक्षेप घेतला होता. आपल्या प्लॅटफॉर्मवरून युजर्स या वर्तमानपत्रांच्या वा माध्यमांच्या वेबसाईटवर पोहोचत असल्याचं त्यांचं म्हणणं होतं.

या कायद्याच्या निर्षेधार्थ आपण ऑस्ट्रेलियातूनच बाहेर पडू, अशी धमकीही फेसबुकने दिली होती. त्यानंतर गेल्या महिन्यात फेसबुकने त्यांच्या प्लॅटफॉर्मवरून सगळा वृत्तविषयक मजकूर काढून टाकला होता.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ऑस्ट्रेलियातल्या बातम्या वापरण्यासाठी फेसबुकने रूपर्ट मरडॉक यांच्या न्यूज कॉर्पसोबत करार केलाय. टेक कंपन्यांना ते वापरत असलेल्या बातम्यांसाठी वृत्तसंस्थांना पैसे देण्याबद्दलचा वादग्रस्त कायदा काही आठवड्यांपूर्वी ऑस्ट्रेलियात मंजूर करण्यात आलाय.


सामग्री: रेखा या स्वतः सेक्सवर्कर आहेत आणि सेक्सवर्कर्ससाठी काम करणाऱ्या एका स्वयंसेवी संस्थेच्या कार्यकर्त्याही.

कोरोनाचा धोका वाढायला लागला, तसं देशभरातल्या रेडलाईट एरियामधल्या वेश्यांनी व्यवसाय बंद केले. अधिकृत लॉकडाऊन जाहीर व्हायच्या आधीच या भागांमधल्या सेक्सवर्कर्सनी स्वयंस्फूर्तीनं गिऱ्हाईकांना यायची बंदी केली होती.

"कर्फ्यू लागायच्या तीन दिवस आधीच आम्ही व्यवसाय बंद केला. कारण आमच्यामुळे इतरांना आजार होऊ नये आणि इतरांमुळे आम्हाला. भीतीचं म्हणाल तर रोजच त्याच्या छायेत जगतो आहोत. आमचीही मुलं-बाळं लहान आहेत आणि पुढे काय होणार हा प्रश्न आमच्याही पुढे आ वासून उभा आहे. पण तरी माझं एकच सांगणं आहे, आम्हाला जर आजार झाला नाही, तर तुम्हालाही काही होणार नाही," रेखा आपल्या भावना व्यक्त करतात.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी संपूर्ण देशात लॉकडाऊन करून आता आठवडा उलटला आहे आणि कोव्हिड- 19 च्या भीतीच्या छायेत सगळेच व्यवहार ठप्प आहेत.

शेतकरी, कामगार, छोटे व्यापारी आणि हातावर पोट असणाऱ्या मजुरांचं अतोनात नुकसान होतंय आणि त्यांना दोन वेळेच्या जेवणाची भ्रांत पडली आहे. असाच हातावर पोट असणारा, समाजातला सगळ्यांत दुर्लक्षित आणि उपेक्षित वर्ग म्हणजे सेक्सवर्कर्स.

महिला आणि बालकल्याण मंत्रालयाच्या आकडेवारीनुसार देशात सुमारे 30 लाख वेश्या आहेत.

या लॉकडाऊनच्या काळात निमुळत्या गल्ल्या, अंधारे जिने आणि अत्यंत लहान घरांमध्ये बांधलं गेलेलं त्यांचं आयुष्य कसं चाललंय हे जाणून घेण्याचा बीबीसी मराठीने प्रयत्न केला.

जेवणाची भ्रांत

व्यवसाय बंद असल्यामुळे या वेश्यांच्या हातात पैसा येणं बंद झालं आहे. त्यांच्यावर अवलंबून असणारे छोटे दुकानदार, दलाल आणि पानपट्टीवाले यांच्याही हातात येणारं उत्पन्नही आटलं आहे.

राणी खाला भिंवडीमध्ये सेक्सवर्कर आहेत, "त्या सांगतात, सध्या दातावर मारायला सुद्धा रूपया हातात शिल्लक नाही. दोन वेळेच्या जेवणाचीही भ्रांत आहे आणि आता जगण्यासाठी सारी भिस्त स्वयंसेवी संस्थांवर आहे."

या रेडलाईट एरियात अनेक एचआयव्ही पॉझिटिव्ह, टीबीच्या रूग्ण असणाऱ्या सेक्सवर्कर्स आहे, त्यांना दवाखान्यात जाणं मुश्कील झालं आहे, राणी नमूद करतात. "त्यांची नेहमीची औषधं आम्ही आणून देतो. अगदीच कोणाची तब्येत बिघडली तर संस्थेची अँब्युलन्स मदतीला येते."

अनेक स्वयंसेवी संस्था सेक्सवर्करला रोजचं जेवण पुरवतात.

"आम्हाला जितकी मदत मिळेल तितकी कमीच आहे,"...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"सोशल डिस्टन्सिंग वगैरे बरोबर आहे, पण आम्ही व्यवसायच करू शकत नाही, ना पैसे कमवू शकत, ना आमच्या पोराबाळांना खाऊ घालू शकत," नाशिकच्या रेखा आपल्या भावनांना वाट मोकळी करून देतात.


सामग्री: रेखा वाजे आणि सुशिला गभाले

पोलीस शिपाई असलेल्या रेखा वाजे आणि सुशिला गभाले सांगत होत्या.

पुण्यातील दिघी भागामध्ये एका घरात महिला मृत्युमुखी पडली होती. त्यावेळी त्या घराच कोणीच नव्हतं. दीड वर्षाचा चिमुकला आपल्या आई जवळ निपचित पडला होता. घरातून कुजलेला वास येत असल्यानं नागरिकांनी पोलिसांना कळवलं.

26 एप्रिल रोजी ही घटना समोर आली. तब्बल दोन दिवस तो चिमुकला त्याच्या आईच्या जवळ निपचित पडला होता. रेखा आणि सुशिला घटनास्थळी पोहचताच त्यांनी त्या बाळाला जवळ करत त्याला खाऊ घातलं.

दिघी पोलीस स्टेशनचे वरीष्ठ पोलीस निरीक्षक मोहन शिंदे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार सरस्वती राजेश कुमार (वय 29 मूळ रा. कानपूर उत्तरप्रदेश) असं मृत्यू झालेल्या महिलेचं नाव आहे.

महिलेचा पती राजेश कुमार कामानिमित्त दीड महिन्यापूर्वी कानपूरला गेला होता. ती महिला आणि दीड वर्षाचं मुल दोघंच घरात राहत होते. घटनेच्या आदल्या दिवशी राजेश याने सरस्वतीला फोन केला होता. तेव्हा ती आजारी असल्याचं कळालं होतं.

त्यानंतर दोन दिवस सरस्वतीशी त्याचा संपर्क झाला नव्हता. घरातून दुर्गंधी येत असल्यानं नागरिकांनी पोलिसांना कळवलं. पोलिसांनी दरवाजा उघडल्यावर महिलेचा मृत्यू झाल्याचं समोर आलं. त्यावेळी दीड वर्षाचा मुलगा त्या महिलेजवळ असल्याचं दिसून आलं.

घटनास्थळी रेखा आणि सुशीला गेल्या तेव्हा त्या बाळाच्या अंगावर कपडे देखील नव्हते. त्यांनी त्या बाळाला जवळ घेतलं आणि कपडे घातले. त्यानंतर त्याला दूध आणि बिस्किट खाऊ घातलं.

रेखा वाजे आणि सुशिला गभाले

"दोन दिवस काही खाल्लं नसल्यानं बाळ अशक्त झालं होतं. त्याला खाऊ घातल्यानंतर किती खाऊ असं त्या बाळाला झालं होतं," असं रेखा आणि सुशीला सांगतात.

सुशीला म्हणाल्या, ''आई जवळ पडलेलं बाळ पाहून मन पिळवटून गेलं. तेव्हा त्याला आमची गरज होती. आपलं स्वतःचं बाळ समजून आम्ही त्याला जवळ केलं. बघ्यांची मोठी गर्दी तिथे झाली होती. पण घाबरून त्या बाळाला घ्यायची कोणाची हिम्मत नव्हती. त्यामुळे आम्हीच त्याला जवळ केलं. आमच्यासाठी ते बाळ आमच्या स्वतःच्या बाळासारखंच होतं.''

''कोव्हिडमुळे त्या बाळाच्या जवळ कोणी जाण्यास तयार नव्हतं. पोलीस असलो तरी शेवटी आम्ही देखील माणूस आहोत. त्या बाळाला त्यावेळी आमची सर्वाधिक गरज होती त्यामुळे त्याला जवळ करणं आम्हाला महत्त्वाचं वाटलं. त्याची आई कशाने मृत्युमुखी पडली, त्याला कोरोना असेल का? आपल्याला कोव्हिड झाला तर?...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

''आम्ही जरी खाकी वर्दी घातली असली तरी त्या आत देखील माणूसच आहे. त्यावेळी त्या बाळाला आमची गरज होती. बघ्यांची गर्दी झाली होती पण कोणीच त्या बाळाला घ्यायला तयार नव्हतं. त्या बाळानं दोन दिवस काहीच खाल्लं नव्हतं. आम्ही आमचं बाळ समजून त्याला कुशीत घेतलं आणि खाऊ घातलं.''


सामग्री: रेठरे हरणाक्ष येथील कृष्णा सहकारी कारखान्याच्या गट ऑफिसमध्ये जाळपोळ झाली.

एकरकमी एफआरपीसाठी स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेने सुरू केलेल्या आंदोलनाला सांगली आणि सातारा जिल्ह्यांत हिंसक वळण लागले आहे.

वाळवा तालुक्यातील रेठरेहरणाक्ष इतल्या कृष्णा सहकारी साखर कारखान्याचे आणि घोगाव इथल्या क्रांती सहकारी साखर कारखान्यांचे गट कार्यालयांत कार्यकर्त्यांनी जाळपोळ केली.

सांगली जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी कारख्यांन्यांच्या कार्यालयांना शेतकऱ्यांनी टाळेही ठोकले आहे. सांगलीतीलच घोगाव येथील गटकार्यालय पेटवल्यानंतर ऊस पट्ट्यातील अनेक प्रमुख गावांतील कारखान्यांच्या कार्यालयांना टाळे ठोकण्यात आले.

कराडमधील दत्त चौकातील गट ऑफिसला स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेच्या कार्यकर्त्यांनी टाळे ठोकले. पुढारीने याबाबत वृत्त दिले आहे.

2.नगरमध्ये राष्ट्रवादीच्या 18 नगरसेकांची हकालपट्टी

अहमदनगरमध्ये महापौर निवडणुकीमध्ये भाजपच्या उमेदवाराला मतदान करणाऱ्या 18 नगरसेवकांना राष्ट्रवादी काँग्रेसने पक्षातून काढून टाकले आहे.

तसेच या घडामोडींची माहिती पक्षाच्या वरिष्ठ नेत्यांना न देणारे पक्षाचे शहराध्यक्ष माणिकराव विधाते यांचीही पदावरून हकालपट्टी करण्यात आली आहे.

राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष जयंत पाटील यांनी शनिवारी दुपारी ही कारवाई केली.

भाजपाला पाठिंबा देण्याचा निर्णय मी घेतला होता असे जाहीर सांगणाऱ्या आमदार संग्राम जगताप यांच्यावर मात्र राष्ट्रवादीने कोणतीही कारवाई केलेली नाही, असं लोकसत्ताने दिलेल्या बातमीत म्हटलं आहे.

3. बेस्टचा संप कायम

वेतनाचा सुधारित करार, दिवाळीमध्ये सानुग्रह अनुदान आणि बेस्टचे महानगरपालिकेत विलिनीकरण अशा मुद्द्यांवर अजूनही तोडगा निघाल्यामुळे बेस्ट कामगारांचा संप कायम राहिला आहे.

बेस्ट बस

शनिवारी झालेल्या बैठकीतही यावर ठोस निर्णय झाला नाही. सोमवारी यावर तोडगा निघण्याची शक्यता आहे.

शनिवारी बेस्ट कामगार कृती समितीच्या शिष्टमंडळाची मंत्रालयात मुख्य सचिवांच्या दालनात बैठक झाली.

या बैठकीला मुख्य सचिव डी. के. जैन, परिवहन सचिव आशिष कुमार सिंग, नगरविकास सचिव मनीषा म्हैसकर, महापालिका आयुक्त अजय मेहता, बेस्ट व्यवस्थापक सुरेंद्रकुमार बागडे उपस्थित होते.

कामगारांनी लेखी आश्वासन मिळाल्याशिवाय संप मागे घेणार नाही, अशी भूमिका घेतली आहे. लोकमतने याबाबत वृत्त प्रसिद्ध केले आहे.

4. साहित्य संमेलनाच्या समारोपालाही मुख्यमंत्री...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज वेगवेगळी वृत्तपत्रं आणि वेबसाईटवर प्रकाशित झालेल्या या आहेत पाच महत्त्वाच्या बातम्या :

1. ऊस   उत्पादा क शेतकऱ्यांच्या आंदोलनाला हिंसक वळण


सामग्री: रेडिओवरसुद्धा निवडक कार्यक्रम प्रसारित होत असत. एके दिवशी 15 वर्षांची मुलगी शीला कपूर हिने ,पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांना भेटण्यासाठी त्यांच्या तीनमूर्ती निवासस्थानी जायचा निर्णय घेतला. ती डुप्ले लेनच्या आपल्या घरातून निघाली. पायीच ती तीनमूर्ती भवनला पोहोचली.

गेटवर उभ्या असलेल्या एकमेव दरवानाने तिला विचारलं, "कुणाला भेटायचं आहे?"

शीलाने उत्तर दिलं, "पंडितजींना."

तिला आत जाण्याची परवानगी मिळाली.

त्यावेळी जवाहरलाल नेहरू आपल्या पांढऱ्या अँबेसेडर कारमध्ये बसून बाहेर निघण्याची तयारी करत होते.

शीला दीक्षित (गडद रंगाच्या साडीमध्ये)आपल्या बहिणींसोबत

शीला यांनी हात हलवून त्यांना अभिवादन केलं. नेहरूंनीही त्याच पद्धतीने प्रत्युत्तर दिलं.

तुम्ही आजच्या काळात पंतप्रधानांचं राहू देत, एका आमदाराच्या घरीसुद्धा अशा प्रकारे जाण्याचा प्रयत्न कराल का?

शीला कपूर यांनी विचारसुद्धा केला नसेल की ज्या व्यक्तीने उत्स्फूर्ततेने त्यांच्या अभिवादनाला प्रत्युत्तर दिलं, पुढे जाऊन त्यांच्याच नातवाच्या मंत्रिमंडळामध्ये त्यांचा समावेश असेल.

भांडण मिटवताना मिळाला जोडीदार

दिल्ली विश्वविद्यापीठात प्राचीन इतिहासाचं शिक्षण घेणाऱ्या शीला आणि विनोद दीक्षित यांची भेट झाली. ते काँग्रेसचे बडे नेते उमाशंकर दीक्षित यांचे पुत्र होते.

शीला दीक्षित सांगतात, आम्ही इतिहासाच्या एमएच्या वर्गात सोबत शिकत होतो. मला ते इतके चांगले वाटले नव्हते. ते स्वतःला काय समजत होते काय माहीत, त्यांच्या स्वभावात एक अहंकार होता.

त्यांनी सांगितलं, "एकदा आमच्या मित्रांमध्ये गैरसमज झाले होते. ते मिटवताना आम्ही एकमेकांच्या जवळ आलो."

शीला दीक्षित यांनी सांगितलं होतं, "आम्ही दोघं डीटीसीच्या 10 नंबर बसमध्ये बसलो होतो. चांदनी चौकात अचानक विनोद मला म्हणाले की मी आईला भेटायला चाललो आहे. मला लग्नासाठी योग्य अशी मुलगी मिळाली. "

मी विचारलं, "तू त्या मुलीला याबाबत विचारलंस का?"

तेव्हा विनोद म्हणाले होते, "नाही, पण ती मुलगी यावेळी माझ्या बाजूला बसलेली आहे."

शीला दीक्षित यांनी सांगितलं, "मी हे ऐकून अवाक झाले. त्यावेळी काहीच बोलले नाही. पण घरी गेल्यानंतर आनंदाने खूप नाचले. मी त्यावेळी माझ्या आई-वडिलांना काहीच सांगितलं नाही. कारण त्यांनी विचारलं असतं की मुलगा काय करतो."

मी काय बोलले असते, "विनोद अजून शिक्षण घेत आहेत?"

सासऱ्यांनी बाथरूममध्ये कोंडून ठेवलं

इंदिरा गांधी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चॉकलेट हिरो देवानंद भारतीय तरूणींच्या मनावर राज्य करत होता, त्यावेळची ही गोष्ट आहे. पहिलं कार्बोनेटेड ड्रिंक 'गोल्ड स्पॉट' भारतीय बाजारात दाखल झालं होतं. अजून टीव्हीचं युग सुरू झालं नव्हतं.


सामग्री: रेणुका यांनी पतीला खांद्यावर घेऊन चक्क गावातून एक फेरीही मारली. पुणे जिल्ह्याच्या खेड तालुक्यातल्या पाळू गावातल्या या घटनेची सध्या सगळीकडे चर्चा सुरू आहे. या जोडप्याची त्यांच्या गावात जाऊन बीबीसी मराठीसाठी पुण्याचे प्रतिनिधी राहुल गायकवाड यांनी मुलाखत घेतली.

रिपोर्ट- राहुल गायकवाड

शूटिंग- नितीन नगरकर

एडिटिंग - राहुल रणसुभे

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ग्रामपंचायत निवडणूक जिंकल्यावर एका उमेदवाराला पत्नीने सुखद धक्का दिलाय. निवडणूक जिंकल्यामुळे पती संतोष गुरव यांना पत्नी रेणुका गुरव यांनी उचलून घेतलं.


सामग्री: रेनी लिनेल

नेक्सियम नावाने हा ग्रुप स्वमदत म्हणजे सेल्फहेल्प प्रोग्राम म्हणून स्थापन झाला होता. मात्र त्याचे म्होरके या पंथात 'स्लेव्ह आणि मास्टर' व्यवस्था रुढ करत असल्याचा आरोप होतो. तसेच या पंथात बढती मिळत वरच्या पदांवर जाण्यासाठी हजारो डॉलर्स मोजावे लागतात असाही आरोप केला जातो. पण लोक अशा पंथांमध्ये का सहभागी होतात? त्यातून बाहेर पडल्यावर पुन्हा समाजात कसे मिसळतात?

यातील काही मजकूर त्रासदायक वाटू शकतो

रेनी लिनेल

'एका मेडिटेशन सेंटरनं माझं आयुष्य पूर्ण बदलण्याआधी मी नृत्यांगना होते'

तसं माझं आयुष्य वरवर ठीक होतं. मी फ्लोरिडामध्ये वाढले. माझ्या कुटुंबात आईबाबा आणि जुळे भाऊ होते. पण मला सतत आतून खिन्न वाटायचं. मी 15 वर्षांची होईपर्यंत माझ्या कुटुंबातील बहुतांश लोकांचं निधन झालं. नंतर वडीलही गेले.

33 व्या वर्षी मी एका बुद्धिस्ट मेडिटेशन सेमिनारमध्ये गेले आणि ध्यानाला बसले. तिथं एक तरुण मुलगी होती. तिनं म्युझिक सुरू केलं आणि ध्यान सुरू करायला सांगितलं. पण हळूहळू मी त्यात ओढली गेले. अशा ग्रुप्समध्ये तुम्हाला अनेक गोष्टींनी बांधून ठेवलं जातं. साहजिकच तुमचा भरपूर वेळ जातो. मग तुम्ही तुमचे मित्र, कुटुंबीय आणि तुमच्या लाडक्या लोकांपासून दूर जाता. काही कळण्याआधीच माझी सपोर्ट सिस्टिम नष्ट झाली होती...

दोन वर्षांनी ते सांगू लागले की आता तुम्हाला आत्मज्ञान प्राप्त झालं आहे. जुन्या सर्व गोष्टी आता गैरलागू होतात. हे दारुड्यांसारखं आहे म्हणायचे ते. म्हणजे एकदा दारू सोडली की ते पुर्वीसारखं जुन्या मित्रांसोबत एन्जॉय करू शकत नाहीत तसंच...

आम्ही जितका पैसा मिळवू तितका तिकडं जायचा. ते म्हणायचे पैशासह सर्व गोष्टी या ऊर्जा आहेत. पंथातल्या शिक्षकांना जितका पैसा द्याल तितकी शक्ती तुम्हाला मिळत जाईल.

हे सगळं आयुष्य उद्धवस्त करणारं होतं. तिथं गुरू शिष्याला प्रियकरासारखं वागवायचे. मग हळूहळू माझ्यावर टीका करू लागले. मी काहीच चांगलं केलं नाही असं म्हणायला लागले.

अशा कल्टमध्ये अनेक धोकादायक वळणं येतात आणि तुम्हाला नकार देणं जड होत जातं. तिथले शिक्षक म्हणायचे, "तुला फारच आत्मप्रौढी (इगो) आहे. तू स्वतःला बदलू इच्छित नाहीस." मग मी नाही... मला बदलायचं आहे... मला आत्मज्ञान प्राप्त करायचं आहे असं म्हणायचे. हे सगळं म्हणताना मला आत्मज्ञान म्हणजे काय हेही माहिती नव्हतं.

कालांतराने सगळं उद्धवस्त झालं. मी आयुष्याच्या अगदी खोल तळातल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दोन आठवड्यांपुर्वी अमेरिकेतील अभिनेत्री अलिसन मॅक ही सेक्स ट्रॅफिकिंग प्रकरणात दोषी असल्याचं स्पष्ट झालं. ती नेक्सियम नावाच्या सेक्स कल्टशी (कल्ट म्हणजे पंथ, तत्वप्रणाली, समविचारी किंवा समान हेतूने एकत्र आलेले लोक).


सामग्री: रेनी व्यास आणि उषा देसाई

भीष्म पितामह अत्यंत गुणवान होते. भीष्म पितामहांच्या चांगल्या कामामुळे आणि सद्गुणांमुळे भरपूर शक्ती असणारे बाण त्यांच्या भात्यात जमा झाले होते. एकेदिवशी ते रथातून जात असताना एक पाल त्यांच्या रथाला आडवी गेली.

कितीही सद्गुणी असले, संयम असला तरी भीष्म पितामहांना काही क्षण दुखावल्यासारखे वाटले, आपला अपमान झाला असं त्यांना वाटलं. त्यामुळं त्यांनी त्या पालीला गरागरा फिरवलं आणि फेकून दिलं.

ही फेकलेली पाल थेट जाऊन आसन वृक्षावर जाऊन पडली. आसन्नमरण स्थितीतल्या पालीनं भीष्म पितामहांना तुम्हाला बाणांमुळेच मृत्यू येईल असा शाप दिला. पालीचा शाप ऐकून भीष्म पितामहांना त्यांची चूक कळली.

त्यांनी तिची माफी मागायला सुरुवात केली. पण एकदा दिलेला शाप मागे घेता येणार नाही असं पालीनं सांगितलं. शेवटी भीष्मांनी तिच्याकडे इच्छामरण मागितलं. मला जेव्हा मरावसं वाटेल तेव्हाच मी प्राण सोडेन असा उःशाप त्यांनी मागून घेतला.

झाडांची माहिती देताना डॉ. उषा देसाई

पुढे घडलेल्या महाभारतात तसंच झालं. शरशय्येवर पडलेल्या भीष्मांनी उत्तरायणाच्यावेळेस प्राण सोडले. यावेळेस मरण येणाऱ्याला स्वर्ग मिळतो असं मानलं जातं.

तुम्ही मुंबईतल्या एखाद्या बागेतून किंवा संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानातून फिरत असाल आणि जर तुम्हाला दोन आजीबाईंचा असा आवाज आला तर तिथंच थांबा आणि त्या काय सांगत आहेत ते ऐका.

या दोघींची नावं आहेत रेनी व्यास आणि उषा देसाई. एकीचं वय 63 आणि दुसरीचं फक्त 80.

आसनवृक्षाची कहाणी सांगून त्या दोघी तात्पर्यही सांगतात. या जगात सर्वांना जगण्याचा समान हक्क आहे.

मुंबईजवळच्या जंगलांमध्ये रेनी व्यास पाना-फुलांची, मधमाशांची, फुलपाखरांची, पक्ष्यांची माहिती देतात.

मुंबईच्या आरे जंगलात असतील तर त्या म्हणतील, 'आरे किसी बाप की जागीर नही है, कोणाला बागडायचं आहे, फिरायचं आहे, प्राण्यांना राहायचं आहे. हे जंगल सर्वांचं आहे'. अशा गोष्टींमधून झाडांची, पाना-फुलांची माहिती देत त्या पुढे जात असतात.

यातल्या बहुतेक कथा त्या दोघींनी कोठेतरी ऐकलेल्या असतात किंवा रचलेल्या असतात. आरे जंगलामध्ये मेट्रो प्रकल्पाची कारशेड उभी होण्याची चर्चा असल्यामुळे तसा एखादा संदर्भही तात्पर्यात जोडतात.

उन्हात घालायच्या गोल टोप्या, कानाला हेडफोन असा जामानिमा करून या दोन्ही निसर्गमैत्रिणी मुंबईतल्या बागांमध्ये लोकांना मार्गदर्शन करत असतात. एखादं झाड समोर आलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"या झाडाचं नाव आहे 'आसन'. या झाडाच्या खोडावरचे काटे काही काळानंतर गळून पडतात. आता ऐका या झाडाची गोष्ट."


सामग्री: रेफ्युजी कॅम्पमधील माणसं अफगाणिस्तानचा सामना पाहताना

चहूबाजूंनी कोंडी झालेल्या स्थितीत खेळांचा विचार सुटणं अविश्वसनीय. पण अफगाणिस्तानच्या बाबतीत हे खरं आहे. वाळवंटात ओअसिस असावं त्याधर्तीवर अफगाणिस्तान क्रिकेटचं मूळ रेफ्युजी कॅम्पमध्ये आहे.

अफगाणिस्तानचा संघ वर्ल्डकपमध्ये खेळतोय. यापैकी अनेक खेळाडूंनी रेफ्युजी कॅम्पचं जीणं अनुभवलं आहे. परिस्थितीचं रडगाणं न गाता अचंबित करणाऱ्या महत्वाकांक्षेसह अफगाणिस्तान क्रिकेटने वाटचाल केली आहे.

अफगाणिस्तानला क्रिकेट नवीन नाही. इतिहासात नजर टाकली तर 1839 मध्ये ब्रिटिश सैन्याने अफगाणिस्तानात क्रिकेट खेळल्याची नोंद आहे. मात्र ब्रिटिशांच्या वसाहती असलेल्या अन्य राष्ट्रात क्रिकेट रुजलं तसं अफगाणिस्तानमध्ये झालं नाही.

युद्ध, रक्तपात, शस्त्रं, गरिबी, उपासमारी या सगळ्यातून वाचल्यावर रेफ्युजी कॅम्पचा आधार असतो.  रोज जिवंत राहण्याची शर्यत असताना क्रिकेटबाबत सूचणं अविश्वसनीय आहे परंतु अफगाणिस्तानने हे करून दाखवलं आहे.

अफगाणिस्तानच्या नागरिकांना का घ्यावा लागला रेफ्युजी कॅम्पमध्ये आश्रय

आशिया खंडाच्या मध्य, पश्चिम आणि दक्षिण भाग यांच्या मध्यस्थानी अफगाणिस्तान आहे. अफगाणिस्तानमध्ये काय होतंय यावर अमेरिका आणि रशिया या दोन शीतयुद्ध खेळणाऱ्या बड्या राष्ट्रांचं लक्ष होतं. सोव्हिएत रशियाने 1979 मध्ये अफगाणिस्तानला ताब्यात घेण्याचा प्रयत्न केला.

याचा अफगाणिस्तानने कडवा प्रतिकार केला. हा संघर्ष दहा वर्षांपर्यंत चालला. अफगाणिस्तानमधील टोळ्यांना रशियाचा विरोधक असलेल्या अमेरिकेने मदत केली. कोंडी असह्य झाल्यावर रशियाने 1989मध्ये अफगाणिस्तानातून माघार घेतली. याबरोबरंच अमेरिकेचं अफगाणिस्तानातलं स्वारस्य संपलं.

अफगाणिस्तान क्रिकेट

अफगाणिस्तानमध्ये सक्षम सरकार स्थापन होण्याआधीच दोन मोठ्या राष्ट्रांनी काढता पाय घेतल्याने कट्टरतावद्यांनी देशावर नियंत्रण मिळवलं. नव्वदीच्या दशकात अफगाणिस्तानात तालिबान राजवटीचा अंमल होता. तालिबानने 1996 ते 2001 या कालावधीत अफगाणिस्तानवर राज्य केलं.

अफगाणिस्तान हा कट्टरतावाद्यांचा अड्डा झाला. सप्टेंबर 2011 मध्ये अमेरिकेतील ट्वीन टॉवर्सवर झालेल्या हल्ल्यानंतर चित्र बदललं. अमेरिका आणि नाटोच्या फौजांनी तालिबानी राजवट खालसा केली. 2014च्या अखेरीस अमेरिकेच्या सैन्याने अफगाणिस्तानमधून माघार घेतली.

देशात युद्धज्वर असताना तसंच तालिबानी राजवटीच्या काळात हजारो...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रेफ्युजी कॅम्पमध्ये राहणं हे नाईलाजाचंच असतं. स्वत:चं घरदार सोडून असं राहावं लागताना प्रत्येक गोष्टीवर मर्यादा येतात. रोजच्या जगण्याची, रोजीरोटीची, जिवंत राहण्याची धडपड सुरू असते. हे उसनं आयुष्य सुटावं यासाठी प्रार्थना केल्या जातात.


सामग्री: रेमडेसिवियर या औषधाची चाचणी घेतल्यानंतर या औषधामुळे कोरोनाची लक्षणं दिसण्याचा काळ 15 दिवसांच्या ऐवजी 11 दिवसांवर आल्याचं दिसून आलं आहे.

अजूनही याची सर्व माहिती प्रसिद्ध झाली नसली तरी या औषधं कमालीच उपयोगी असल्याचं दिसून आलं आहे असं मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केलं आहे. मात्र हे काही जादूचं औषध किंवा रामबाण उपाय असल्याचं मात्र अजूनही स्पष्ट झालेलं नाही.

या औषधामुळे लोकांचे प्राण वाचू शकतील, रुग्णालयांवरील ताण कमी होईल आणि लॉकडाऊनचा काळ कमी होईल अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.

रेनमडेसिवियर औषध खरंतर इबोलावरील उपचारांसाठी तयार करण्यात आलं होतं. एखाद्या पेशीमध्ये विषाणू शिरल्यानंतर त्यांना जे पोषक विकर (एन्झाइम) लागतं त्यावरच हल्ला करण्याचं काम हे औषध करतं.

अमेरिकेच्या नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ अँलर्जी अँड डिसिजेस संस्थेनं या औषधाची चाचणी घेतली. त्यामध्ये 1063 लोक सहभागी झाले होते. त्यातील काही लोकांना हे औषध देण्यात आलं तर काहींना प्लॅसिबो ट्रिटमेंट म्हणजे आभासी उपचार देण्यात आले.

या संस्थेचे संचालक डॉ. अँटनी फाऊसी सांगतात, "आम्हाला मिळालेल्या डेटानुसार हे औषध अत्यंत महत्त्वाचं आणि रोगी बरा होण्यासाठी उपयोगी असल्याचं स्पष्ट दिसत आहे."

विषाणूचा प्रसार रोखण्यासाठी ते उपयोगी असल्याचं आणि लोकांवर त्याच्या मदतीने उपचार करण्यासाठी दिशा मिळाल्याचंही ते सांगतात.

रेमेडेसिवियर औषध दिलेल्या लोकांमध्ये मृत्यूचं प्रमाण 8 टक्के होतं तर प्लॅसिबो ट्रिटमेंट दिलेल्या लोकांमध्ये ते 11.6 टक्के होतं. हा काही इतका लक्षणीय फरक नाही त्यामुळे संशोधक या फरकाबद्दल फारसं सांगू शकत नाहीत.

या औषधामुळे नक्की कोणाचा फायदा होईल हे सांगता येत नाहीये. लोक लवकर बरे व्हावेत यासाठी हे उपयोगी आहे की लोकांना आयसीयूमधील उपचारांची गरज लागणार नाही इतपत ते काम करणारं आहे हे लभात आलेलं नाही. हे औषध तरुणांसाठी उपयोगी आहे की व़ृद्धांसाठी. जे आधीपासून एखाद्या आजाराने ग्रस्त आहेत किंवा फक्त कोरोनाची लागण झालेल्या रुग्णांसाठी जास्त उपयोगी आहे? हे सुद्धा स्पष्ट झालेलं नाही.

कोरानाची लागण झाल्यावर तात्काळ ते वापरलं जावं की नंतर वापरता येतं हे सुद्धा अद्याप जाहीर झालेलं नाही. ही सर्व माहिती अजून प्रसिद्ध करण्यात आलेली नाही. मात्र यामुळे लोकांचे प्राण वाचतील आणि लॉकडाऊन संपेल असा दुहेरी फायदा होण्याची आशा तज्ज्ञांना आहे.

UCL  मध्ये MRC क्लिनिकल ट्रायल युनिटचे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसची लागण झाली असेल तर या औषधानं तुम्ही बरे होऊ शकाल असा ठोस पुरावा असल्याचं मत अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केलं आहे.


सामग्री: रेमडेसिविरची टंचाई निर्माण झालेय का?

सध्या कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत संसर्ग आणि त्यामुळे रुग्णसंख्या इतकी वाढत आहे की, रेमडेसिविरची मागणीही वाढलीय. अखेर राज्यभर या औषधाचा तुटवडा निर्माण होऊन ही परिस्थिती ओढवली आहे.

अखेर केंद्र सरकारने आता रेमडेसिवीरच्या निर्यातीवर बंदी घालण्याचा निर्णय घेतला.

पण जागतिक आरोग्य संघटनेनं ऑक्टोबर 2020 मध्ये रेमडेसिवीर हे औषध कोरोना रुग्णांचा जीव वाचवत नाही असा निर्वाळा दिला असताना, मुळात आपल्याकडे त्याचा इतका वापर का होत आहे? आणि खरंच रेमडेसिवीरमुळे रुग्णांचा जीव वाचतो का?

रेमडेसिवीर आहे तरी काय?

कोव्हिड 19 आजार नवीन होता तेव्हा उपचार पद्धती विकसित करताना रेमडेसिवीर, हायड्रोक्सीक्लोरोक्वीन, डेक्झामेथेसॉन अशा अनेक औषधांचा जागतिक पातळीवर विचार झाला. वेगवेगळ्या देशात तिथल्या आरोग्य तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने या औषधांचा वापरही केला गेला.

वेगवेगळ्या वळणांवर काही औषधं उपयुक्त ठरली तर काहींचा फायदा होत नसल्याचंही सिद्ध झालं. यातलंच एक महत्त्वाचं औषध म्हणजे रेमडेसिविर.

रेमडेसिविर

पुढे जागतिक आरोग्य संघटनेनं आणि अनेक आरोग्य संस्थांनी विविध देशांत कोरोनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या औषधांवर अभ्यास सुरू केला आणि कुठलं औषध गुणकारी आणि परिणामकारक ठरतं यावर संशोधन सुरू झालं.

ऑक्टोबर 2020मध्ये जागतिक आरोग्य संघटनेनं रेमडेसिविरबद्दल एक सविस्तर अहवाल सादर केला. यात 'कोव्हिड रुग्णांचा जीव वाचवण्याच्या बाबतीत हे औषध खूपच कमी, म्हणजे अगदी नगण्य परिणामकारक' असल्याचा निर्वाळा दिला होता. उपयोगाच्या मानाने किंमत जास्त असल्याचा ठपकाही ठेवला होता.

जगातील 30 देशांमध्ये 500च्या वर रुग्णालयांत 11,266 रुग्णांचा अभ्यास करून आरोग्य संघटनेनं आपलं मत मांडलं आणि कोरोनामुळे होणारे मृत्यू रोखण्यासाठी रेमडेसिविर फारसं प्रभावी ठरत नसल्याचं त्यांचं मुख्य निरीक्षण होतं. शिवाय, रुग्णालयातलं वास्तव्य कमी करण्यातही औषधाला फारसं यश मिळालं नसल्याचं या अहवालात नमूद करण्यात आलं होतं.

मग रेमडेसिविरचा वापर का होतोय?

भारतात हे औषध कधी वापरायचं याबद्दल आरोग्य मंत्रालयाकडून काही मार्गदर्शक तत्त्व घालून देण्यात आली आहेत. गंभीर रुग्णाचा ताप कमी होत नसेल तर हे औषध वापरण्याचा सल्ला यात देण्यात आला आहे.

त्यानुसार, मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आणि आरोग्यमंत्री राजेश टोपे यांनीही रेमडेसिविरचा गैरवापर किंवा अतीवापर टाळावा असाच विचार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

औषधाच्या दुकानाबाहेर लांबच लांब रांगा आणि औषधाचा एक डोस मिळवण्यासाठी उडालेली झुंबड, असं चित्र मागचा आठवडाभर काही औषधांच्या दुकानांबाहेर दिसत होतं. ही रांग  रेमडेसिवीर या औषधासाठी होती. कोव्हिड 19 रुग्णांसाठी हे औषध वापरलं जात आहे.


सामग्री: रेयान आणि आयझॅक हे दोघे भाऊ फक्त 11 आणि 8 वर्षं वयाचे आहेत. वयाच्या पहिल्या वर्षापासूनच या भावंडांना तबल्याची गोडी लागली. पण तबल्यापलीकडेही या दोघांना अनेक गोष्टी येतात. ऐका त्यांच्यात तोंडून.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तबल्यावर बीबीसीची धून वाजवणाऱ्या दोन लहान मुलांचा व्हीडिओ सोशल मीडियावर चांगलाच गाजतोय.


सामग्री: रेल्वे मार्ग सुरळीत करण्यासाठी युद्धपातळीवर काम सुरू आहे.

कधी न थांबणारी आणि नेहमी वेळेवर धावणारी डेक्कन क्वीन, गेला आठवडाभर मात्र ती थांबूनच आहे.

खंडाळा घाटात आधी पाऊस आणि मग दरड कोसळल्यामुळं 3 ऑगस्टला मध्य रेल्वेची वाहतूक विस्कळीत झाली, ती अजून रूळावर आलेली नाही.

त्यामुळं मुंबई आणि पुणे या दोन शहरांना जोडणाऱ्या महत्त्वाच्या सर्वच गाड्या बंद आहेत.

16 ऑगस्टपर्यंत डेक्कन क्वीन, सिंहगड एक्सप्रेस, इंद्रायणी एक्सप्रेस, प्रगती एक्सप्रेस, इंटरसिटी एक्सप्रेस धावणार नसल्याचं मध्य रेल्वेनं जाहीर केलं आहे. त्यामुळं मुंबई-पुणे शहरांदरम्यान नियमित प्रवास करणाऱ्यांना अडचणींचा सामना करावा लागतो आहे.

पाण्यामुळे मुंबई-पुणे रेल्वे मार्गावरील बोगद्यात अशी स्थिती निर्माण झाली आहे.

तसंच खंडाळा घाटातून जाणाऱ्या लांब पल्ल्याच्या अनेक गाड्या रद्द करण्यात आल्या आहेत किंवा त्या दुसऱ्या मार्गांवर वळवण्यात आल्या आहेत.

घाटातला रेल्वेमार्ग सुरळीत करण्यासाठी रेल्वेचे अडीचशेहून अधिक कर्मचारी चोवीस तास युद्धपातळीवर काम करत असल्याचं मध्य रेल्वेचे वरिष्ठ संपर्क अधिकारी अनिल कुमार जैन यांनी म्हटलं आहे.

का बंद आहे खंडाळा घाट?

खंडाळा घाटातून जाणारा रेल्वेचा मार्ग हा तिहेरी लोहमार्ग आहे. मुंबईला पुण्याशी तसंच दक्षिण भारताशी जोडणारा हा महत्त्वाचा दुवा आहे.

 इथे कर्जतहून लोणावळ्याकडे जाणारा डाऊन मार्ग, लोणावळ्याकडून कर्जतकडे येणारा अप मार्ग आणि या दोन्हींच्या मधून जाणारा आणखी एक तिसरा मार्ग असे पर्यायी मार्ग आहेत. पण यंदा पावसाळ्यात या तिन्ही ट्रॅक्सवर वाहतूक विस्कळीत होण्याच्या घटना घडल्या आहेत.

रेल्वे मार्गावर दरड कोसळली ती जागा

जुलै महिन्याच्या मध्यापासून या भागाला मुसळधार पावसानं वारंवार झोडपून काढलं होतं. ऑगस्टच्या सुरुवातीला, इथं दहा दिवसांच्या कालावधीतच 1800 मिलीटमीटर पावसाची नोंद झाली होती.

3ऑगस्टला खंडाळा घाटातल्या 'मंकी हिल' स्टेशनजवळ दरड कोसळली होती आणि हा मार्ग बंद झाला होता. त्यामुळे मुंबई-पुणे प्रवाशांचे हाल झाले. मग सोमवारी म्हणजे 5ऑगस्टला झालेल्या पावसात या मार्गाचं आणखी नुकसान झालं. मध्य रेल्वेनं प्रसिद्ध केलेल्या छायाचित्रांमध्ये या मार्गावर किती नुकसान झालं आहे, ते दिसून येतं.

पावसामुळं ट्रॅकखालची खडी वाहून गेली. ट्रॅकवर पाणी आणि चिखल साचला. काही ठिकाणी दरड कोसळल्यानं ट्रॅकचं मोठं नुकसान झालं. काही ठिकाणी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबई आणि पुणे म्हणजे राज्याचे दोन मानबिंदू. या दोन शहरांना जोडणारा रेल्वेमार्ग पावसामुळे विस्कळीत झाला आहे. या मार्गावरील वाहतूक स्थगित होऊन बारा दिवस उलटले. तो कधी सुरू होणार? हा प्रश्न अजूनही आहे.


सामग्री: रेल्वे, विमानामार्फत ऑक्सिजनची वाहतूक केली जात आहे. पण मुळात ऑक्सिजनचा तुटवडा का पडला? आरोग्य यंत्रणा बेसावध होती का? ऐका आजच्या सोपी गोष्टमध्ये....

संशोधन- बीबीसी मराठी

लेखन, निवेदन- सिद्धनाथ गानू

एडिटिंग- निलेश भोसले

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत ऑक्सिजन तुटवडा एक मोठी समस्या बनली आहे. देशातली ऑक्सिजनची मागणी पूर्ण करण्यासाठी परदेशातून ऑक्सिजन आयात करण्याचाही प्रयत्न सुरू आहेत.


सामग्री: रेल्वेच्या रखडलेल्या प्रकल्पामुळे मुंबईकरांच्या अडचणी वाढल्या आहेत.

पण अशा प्रकरणाच्या चौकशीचे आदेश रेल्वेमंत्र्यांना वारंवार द्यावे लागतील, अशी परिस्थिती सध्या मुंबईत आहे.

गेल्या अनेक वर्षांपासून रेल्वे अर्थसंकल्पांमध्ये मुंबईकरांना वेगवेगळ्या मोठमोठ्या प्रकल्पांचं गाजर दाखवत मुंबईकरांची भलामण केली गेली. पण या प्रकल्पांपैकी जेमतेम 30 ते 40 टक्के प्रकल्पच पूर्ण झाले आहेत.

पूर्ण झालेल्या प्रकल्पांमध्येही मुंबईच्या वाहतुकीची दिशा बदलण्याची क्षमता फारच कमी होती. त्यामुळे आता या रेल्वेच्या अपूर्ण वचनांमुळेच मुंबईकरांची वाताहत सुरू आहे, असं बोललं जात आहे.

अंधेरी ते गोरेगाव हार्बर मार्गाचे विस्तारीकरण या अनेक वर्षं रखडलेल्या प्रकल्पाच्या लोकार्पण कार्यक्रमाच्या दिवशीच ही घटना घडली हे विशेष उल्लेखनीय आहे.

अनेक प्रकल्प डेडलाईनमध्ये अडकले आहेत.

मुंबईकरांचा प्रवास सुरळीत करण्यासाठी गेल्या दहा वर्षांपासून मुंबई रेल्वे विकास महामंडळातर्फे (MRVC) मुंबई नागरी वाहतूक प्रकल्प  (MUTP) राबवले जात आहेत.

सध्या या प्रकल्पाचा तिसरा टप्पा सुरू आहे. पण या तिसऱ्या टप्प्याची कामं सुरू होण्यापूर्वी दुसऱ्या टप्प्यातले अनेक महत्त्वाचे प्रकल्प रखडले आहेत.

रखडलेले प्रकल्प

या महत्त्वाच्या प्रकल्पांमध्ये सीएसएमटी-कुर्ला पाचवी-सहावी लाइन आणि ठाणे-दिवा पाचवी-सहावी लाइन या दोन प्रकल्पांचा समावेश आहे. या दोन प्रकल्पांमुळे मध्य रेल्वेच्या 43 लाख उपनगरीय प्रवाशांना दिलासा मिळणार आहे

या मार्गावर लांब पल्ल्यांच्या गाड्यांसाठी स्वतंत्र लाइन तयार होतील आणि लोकल गाड्यांच्या फेऱ्यांची संख्या वाढेल. ठाणे-दिवा या प्रकल्पासाठी 2019ची डेडलाइन ठेवण्यात आली आहे. तर सीएसएमटी-कुर्ला हा प्रकल्प पूर्ण होण्यात अनेक अडचणी आहेत

अडचणींचा डोंगर

दोन्ही प्रकल्पांमध्ये प्रामुख्याने भूसंपादन ही मोठी अडचण आहे. दिवा-ठाणे यांदरम्यान मुंब्र्याजवळ बोगदा बांधण्याचं, मुंब्रा खाडीवर पूल बांधण्याचं काम पूर्ण झाले असले, तरी कळवा आणि मुंब्रा यांदरम्यान असलेल्या अनेक झोपड्यांमुळे हा प्रकल्प रखडल्याचं रेल्वेकडून सांगण्यात येते.

कळवा मुंब्रा भागात अनेक झोपड्या आहेत.

हे मोठे प्रकल्प पूर्ण होण्यासाठी मोठा कालावधी लागत असताना गेल्या वर्षभरापासून मुंबईत एसी लोकल कुर्ला कारशेडमध्ये पडून आहे. ही गाडी मध्य रेल्वेवर चालवायची की पश्चिम रेल्वेवर या मुद्द्यावर आधी खल झाला. त्यानंतर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एल्फिन्स्टन रोड स्थानकात पुलावर शुक्रवारी झालेल्या चेंगराचेंगरीनंतर आता या प्रकरणाची चौकशीचे आदेश रेल्वेमंत्री पीयूष गोयल यांनी दिले आहेत.


सामग्री: रेल्वेनं दिलेल्या माहितीनुसार स्थलांतरित मजुरांसाठी सोडण्यात आलेल्या श्रमिक स्पेशल गाड्यांपेक्षा या गाड्या वेगळ्या असतील.

या 200 ट्रेन्सपैकी  काही ट्रेन्स मुंबईहून सुटणाऱ्या किंवा मुंबईत येणाऱ्या आहेत. याशिवाय एक गाडी पुण्यातून सुटणार आहे.

या गाड्यांमध्ये एसी आणि नॉन एसी असे दोन क्लास तसेच जनरल कोचही असतील. अर्थात, सर्वच कोचसाठी आरक्षण करावं लागेल.

ट्रेनच्या तिकिटांची बुकिंग ही केवळ IRCRC ची वेबसाइट किंवा मोबाईल अॅपवरूनच होईल. 30 दिवस आधी या गाड्यांसाठीचं आरक्षण करता येईल.

प्रवासाला सुरूवात करण्यापूर्वी सर्व प्रवाशांचं स्क्रीनिंग केलं जाईल आणि कोरोनाची लक्षण नसलेल्या व्यक्तिंनाच प्रवासाची परवानगी देण्यात येईल, असं रेल्वेकडून स्पष्ट करण्यात आलं आहे.

या गाड्यांव्यतिरिक्त अन्य मेल/एक्सप्रेस, पॅसेंजर आणि सबअर्बन रेल्वे सेवा अजूनतरी सुरू होणार नाहीत.

प्रवासासाठीचे इतर नियम काय आहेत?

मुंबईहून सुटणाऱ्या ट्रेन्स कोणत्या?

मुंबईला येणाऱ्या गाड्या

पुण्याहून सुटणारी गाडी

1 जूनपासून सुटणाऱ्या ट्रेन्सची संपूर्ण यादी ANI या वृत्तसंस्थेनं आपल्या ट्वीट केली आहे.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

IRCTC ने 1 जूनपासून सुरू होणाऱ्या 200 गाड्यांच्या बुकिंगला सुरुवात केलेली आहे. 21 मे सकाळी दहा वाजल्यापासून या बुकिंगला सुरुवात झाली.


सामग्री: रेश्मा निलोफर नाहा

पण ती स्वतः जहाज चालवत नाही, तर जहाजं तिच्या इशाऱ्यावर चालतात! ही आहे रेश्मा निलोफर नाहा, भारताची पहिली मरीन पायलट.

पायलट म्हटलं की सामान्यपणे विमान उडवणाऱ्या एखाद्या व्यक्तीचं चित्र डोळ्यासमोर येतं. पण मरीन पायलट हे त्यापेक्षा फार वेगळे असतात.

जहाजांना बंदरापर्यंत पोहोचवणं आणि परत समुद्रात घेऊन जाणं, ही एक कला आहे, जी एका मरीन पायलटकडून अपेक्षित असते. ते बंदरापासून समुद्राच्या एका विशिष्ट सीमेपर्यंत प्रत्येक मार्ग, तिथली परिस्थिती आणि धोक्यांविषयी अचूक माहिती ठेवतात. त्यांच्याशिवाय कोणत्याही जहाजाला बंदरात प्रवेश करणं कठीण होऊन बसतं.

मालवाहू जहाजांना बंदरात घेऊन येणं आणि बंदरात नांगर टाकण्यापासून, परत त्या जहाजांना समुद्रातील एका विशिष्ट सीमेपर्यंत सोडून येणं, यासारखी कामं हे मरीन पायलट करत असतात.

आणि रेश्मा यांना ही कला आता चांगलीच माहितीये. आता तर जलमार्गांशी त्यांची जणू मैत्रीच झाली आहे, त्यांना हवामानाच्या तऱ्हा चांगल्याच ठाऊक आहेत.

आव्हानात्मक काम

मरीन पायलट हे मर्चंट नेव्हीचाच एक भाग आहे. जहाज वाहतूक मंत्रालयाअंतर्गत कोलकाता पोर्ट ट्रस्टवर रेश्मा यांची नियुक्ती झाली. या बंदरावर नेव्ही, कोस्ट गार्डचे जहाज, कार्गो आणि खाजगी कंपन्यांच्या मालवाहू जहाजांची रहदारी सुरू असते.

रेश्मा या कोलकाता पोर्ट ट्रस्टमध्ये मरीन पायलट आहेत. इथं त्या सहा वर्षांहून अधिक काळापासून काम करत आहेत. याच वर्षी त्यांनी प्रशिक्षण पूर्ण करून मरीन पायलटची जबाबदारी सांभाळायला सुरुवात केली आहे.

कोलकाता पोर्ट ट्रस्टवर हुबळी नदीची स्थिती पण फारशी चांगली नाही. ही नदी सागर द्विप इथं समुद्राला मिळते असं रेश्मा सांगतात. त्यांना बंदरापासून सागर द्विपपर्यंत जहाजासोबत जवळपास जवळपास 150 नॉटिकल माइल्सचा (अंदाजे 300 किमी) प्रवास करावा लागतो.

हुबळी नदीमध्ये पाण्याचा प्रवाह तीव्र असतो. अनेकदा तर लहानसहान जहाजांना तीव्र प्रवाह उलट वाहून नेतो.

"पहिली मरीन पायलट होण्याचा आनंद तर होतोच, पण त्याच वेळी हे काम फार आव्हानात्मक आहे याची जाणीवसुद्धा होते," या पदाविषयी रेश्मा सांगतात.

"मी इथं अनेक वर्षांपासून प्रशिक्षण घेत आहे आणि आता मला माझं काम चांगलं जमतं. पण ज्या वेळेस एखादं जहाज फक्त तुमच्या भरोशावर पुढे सरकतंय, हे कळतं, तेव्हा तुमच्यावर किती मोठी जबाबदारी आहे, याची जाणीव होते," त्या पुढे सांगतात.

"एक प्रकारे जहाजातील सर्व...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

समुद्राच्या लाटांना कापणाऱ्या जहाजांना ती योग्य मार्ग दाखवते. समुद्रातील अरुंद, खोल, आडव्यातिडव्या मार्गांमधून जहाजाला सुखरूप घेऊन जाते.


सामग्री: रेश्मानं 2016पासून टिक-टॉक व्हीडिओ बनवायला चालू केलं.

रेश्मा सांगते, "तेव्हा लोक मला ओळखू लागले. सुरुवातीचा माझा एक व्हीडिओ व्हायरल झाला होता. लोक मला टिक-टॉकवर फॉलो करू लागले. त्या व्हीडिओनं माझा उत्साह वाढला.आता मी अनेक व्हीडिओ बनवू लागलेय."

टिक-टॉकवर रेश्माचे 8 लाख फॉलोअर्स आहेत. नेपाळमध्ये ती खूप लोकप्रिय आहे.

"व्हीडिओला लाईक, कमेंट्स नाही आल्या तर मी स्वत: निराश होते. पण ते फक्त काही काळासाठी असतंय. अभ्यास सोडून आपण सोशल मीडियावर वेळ नाही वाया नाही घालवायला पाहिजे. प्रत्येक व्हीडियोपासून जास्त अपेक्षा नाही ठेवायला पाहिजे," असंही रेश्मा सांगते.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रेश्मा घिमिर ही नेपाळची आहे. 23 वर्षांची रेश्मा नर्स म्हणून करते. टिक-टॉकमुळे ती रातोरात स्टार झालीय.


सामग्री: रेहाम खान

काँग्रीव यांच्या संवादातील या ओळी पाकिस्तानचे पंतप्रधान इमरान खान यांची दुसरी पत्नी, रेहाम खान हिच्याबाबतीत तंतोतंत खऱ्या आहेत असं म्हटल्यास वावगं ठरणार नाही. इम्रान खान यांच्याशी विभक्त झाल्यानंतर अनेक वर्षांनंतर आलेल्या तिच्या आत्मकथनपर पुस्तकानं भारत, पाकिस्तान आणि ब्रिटनमध्ये अक्षरशः खळबळ माजवली आहे.

रेहाम खान यांची कहाणी सुरू होते लीबियामध्ये. 1973 साली एका पाकिस्तानी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. वडील नय्यर रमजान हे कान-नाक-घसा यांचे सर्जन होते. वडिलांविषयीची रेहामच्या मनात ठसलेली सगळ्यात सुंदर आठवण म्हणजे- तिच्या आईला वडील नेहमी 'डार्लिंग' नावाने हाक मारत.

रेहाम सांगतात, "आपण पालकांना अनेकदा नीटसं समजून घेत नाही, तेसुद्धा माणूस आहेत किंवा त्यांच्या व्यक्तिमत्वातही एक रोमँटिक बाजू असू शकते. कित्येक दिवस तर वडील काय बोलतात हे आम्हाला कळतच नसे. कळू लागल्यावरही त्यांनी असे आईला 'डार्लिंग' म्हणणे आमच्यासाठीही थोडे धक्कादायकच होते. पण इतकेच नाही तर ते घरी आले की सगळ्यांत आधी आईचं चुंबनही घेत असत."

"पाकिस्तानच्या पारंपरिक वातावरणात, जिथं भावभावनांचं असं मोकळेढाकळं व्यक्त होणं तितकंसं प्रशस्त मानलं जात नाही, अशा संस्कृतीत वडिलांचं वागणं थोडं भुवया उंचवायला लावणारंच होतं. मी मुद्दाम हे सांगणं पसंत करते, कारण पाकिस्तानी लोकांच्या, विशेषतः पुरूषांच्याबाबत माझं असं निरीक्षण आहे की इथले पुरूष दुसऱ्यांच्या बायकांशी भलेही आदरानं बोलतील, मात्र स्वतःच्या बायकोला तितका मान देणार नाहीत. कदाचित भारतातही अशीच स्थिती असावी."

रेहाम खान

रेहाम खान किशोरावस्थेतही खूपच बडबडी आणि धडाडीची होती. कॉलेजात असताना अनेकदा ती मुलींच्या घोळक्यात धीटाईनं बोलत असे!  त्यामुळे झालं असं की तिच्या मित्र-मैत्रिणींनी तिचं 'मोर' असं नामाभिदान करून टाकलं होतं. मोर म्हणजे पश्तू भाषेत - आई.

जेव्हा ती थेट शाळेत कंडोम घेऊन दाखल झाली

त्यावेळच्या आठवणींबद्दल रेहाम भरभरून बोलतात, "मी खूपच समंजस होते, घरातही आणि मित्रमंडळींमध्येही. आजकाल 'अगोनी आँट' हा जो इंग्रजीतला शब्दप्रयोग केला जातो ना, तसाच आपुलकीचा सल्ला देण्याची भूमिका मी पार पाडत असे. जवळपास नेहमी मी मुलींमध्ये असले की त्यांच्या मानसिक, भावनिक आणि शारीरिक समस्यांविषयी शंकासमाधान करण्याच्या कामी गर्क असे तेही कुठल्याही आवेशाशिवाय, अगदी सहज."

"मला आठवतंय, त्याप्रमाणे नववीत असताना,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विल्यम काँग्रीव नावाच्या एका ब्रिटिश नाटककारानं 1697 साली लिहलेल्या 'द मॉर्निंग ब्राइड' या नाटकात एक चपखल वाक्य लिहलं होतं, "हेवन हॅज नो रेज लाइक लव टू हेट्रेड टर्न्ड, नॉर हेल अ फ्यूरी लाइक अ वुमन स्कॉर्न्ड." ज्याचा अर्थ होतो, त्वेषाने चिडलेल्या स्त्रिचा संताप हा अगदी नरकातील कोणत्याही यातनेपेक्षा महाभयंकर असतो.


सामग्री: रॉजर फेडरर शंभराव्या जेतेपदासह

गेले काही दिवस अजूनमधून फेडररच्या निवृत्तीची चर्चा होत आहे. पण आपल्यामध्ये अजून टेनिस बाकी असल्याची चुणूक त्यानं दाखवून दिली आहे.

काही दिवसांपूर्वीच दुबई टेनिस चॅम्पियनशिप स्पर्धेत फेडररने स्टेफानोस सिटसिपासवर 6-4, 6-4, असा विजय मिळवत  शंभराव्या जेतेपदाला गवसणी घातली होती.

100 जेतेपदांचा बादशाह

20 ग्रँड स्लॅम जेतेपदं नावावर असणारा फेडरर एकूण शंभर जेतेपदं पटकावणारा दुसरा खेळाडू ठरला. याआधी जिमी कॉनर्स यांनी हा विक्रम रचला होता. त्यांच्या नावावर 109 जेतेपदं आहेत.

वर्षाच्या सुरुवातीलाच होणाऱ्या ऑस्ट्रेलियन ओपन स्पर्धेत सिटसिपासनेच फेडररला नमवण्याची किमया केली होती. फेडररने विक्रमी जेतेपद पटकावताना दोन महिन्यांपूर्वीच्या पराभवाची परतफेड केली.

गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये घरच्या मैदानावर बेसेल इथं 99वं जेतेपद पटकावलं होतं. शंभराव्या दुर्मिळ जेतेपदासाठी फेडररला बराच काळ प्रतीक्षा करावी लागली.

''मी पहिलं जेतेपद जिंकलं तेव्हा स्टेफानोसचा जन्मही झाला की नाही ठाऊक नाही. नव्या दमदार उदयोन्मुख खेळाडूंविरुद्धही खेळण्याची संधी मिळणं महत्त्वाचं आहे. पीट सॅम्प्रस, आंद्रे आगासी अशा दिग्गजांबरोबर खेळता आलं हा माझ्यासाठी सन्मान आहे. स्टेफानोसचं भविष्य उज्वल आहे. टेनिसचं भवितव्य नैपुण्यवान खेळाडूंच्या हाती आहे'', असं फेडररने शंभराव्या विजयानंतर बोलताना सांगितलं.

अशी मारली त्याने 100व्या जेतेपदापर्यंत मजल

19 वर्षांच्या प्रदीर्घ कालावधीत फेडररने ग्रास, हार्ड तसंच क्ले अशा विभिन्न स्वरुपाच्या कोर्ट्सवर आपलं नैपुण्य सिद्ध केलं. जगभरातील 30 शहरं आणि 19 देशांमध्ये फेडररने ही जेतेपदं जिंकली आहेत.

ग्लोबल सम्राट

4 फेब्रुवारी 2001 रोजी मिलान इन्डोअर स्पर्धेत फेडररने कारकीर्दीतलं पहिलंवहिलं जेतेपद पटकावलं होतं. त्यावेळी तो 19 वर्षांचा होता.

त्यावेळी बीबीसी स्पोर्ट्स वेबसाईटने या जेतेपदाची बातमी दिली होती. फेडरर हा उदयोन्मुख गुणवान टेनिसपटू

आहे असं त्याचं वर्णन करण्यात आलं होतं. जागतिक क्रमवारीत अव्वल 15 मध्ये येण्याचं उद्दिष्ट असल्याचं फेडररने त्यावेळी सांगितलं होतं.

तेव्हापासून 30 विविध स्पर्धा आणि चार विविध खंडात मिळून फेडररनं हा विक्रम प्रस्थापित केला आहे.

घरच्या मैदानावर बेसेल आणि जर्मनीतील हाल या ठिकाणी होणाऱ्या स्पर्धा फेडररच्या आवडीच्या आहेत. या दोन्ही ठिकाणी फेडररने प्रत्येकी 9...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

Indian Wells स्पर्धेत रॉजर फेडररने स्टानिस्लास वावरिंकाचा 6-3,6-4 असा सरळ सेट्समध्ये धुव्वा उडवला आणि निवृत्तीबाबतच्या चर्चांना पूर्णविराम दिला आहे. फेडररला हा विजय मिळवायला फक्त 59 मिनिटं लागली.


सामग्री: रॉयटर्स वृत्तसंस्थेने केलेल्या एका पाहणीनुसार आतापर्यंतची सगळ्यात मोठी आर्थिक मंदी भारतात नोंदवण्यात आली असून हे पूर्ण वर्ष ही मंदी कायम राहील.

या पाहणीनुसार कोरोना व्हायरसच्या रुग्णांची संख्या झपाट्याने वाढत असल्याने उत्पादनांच्या विक्रीत वाढ झालेली नाही आणि उद्योग व्यवहार अजूनही मर्यादित पातळीवर होत आहे. 2021च्या सुरुवातीला ही परिस्थिती काहीशी सुधारण्याचा अंदाज आहे.

अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी भारत सरकारने मे महिन्यात 20 लाख कोटींचं आर्थिक मदत पॅकेज जाहीर केलं होतं. भारतीय रिझर्व्ह बँकेनेही मार्चपासून व्याजदरांत 115 बेसिस पॉइंट्सची कपात केलेली आहे. कोरोनाच्या जागतिक साथीचा अर्थव्यवस्थेवर जो वाईट परिणाम झालेला आहे त्यातून सावरण्यासाठी आणखी पावलं उचलण्याची गरज असल्याचे संकेत यावरून मिळतात.

जगाच्या तुलनेत भारतात कोरोना व्हायरस झपाट्याने पसरतोय. आतापर्यंत 33 लाखांपेक्षा जास्त लोकांना याची लागण झालेली आहे तर 60 हजारांपेक्षा जास्त लोकांचा जीव गेला आहे. लोकसंख्येच्या बाबतीत जगात दुसऱ्या क्रमांकावर असणाऱ्या या देशात कोरोनामुळे कोट्यवधी लोकांना घरी बसावं लागलं तर लाखोंचे रोजगार गेले आहेत.

आयएनजीचे आशिया खंडाचा अभ्यास असणारे जेष्ठ अर्थतज्ज्ञ प्रकाश सकपाळ यांनी रॉयटर्सला सांगितलं, "संकटाचा हा सर्वात वाईट काळ असला तरी या तिमाहीत ज्या वेगाने हा संसर्ग पसरलेला आहे ते पाहता नजिकच्या भविष्यात अर्थव्यवस्थेत सुधार होण्याची अपेक्षा ठेवणं चूक आहे."

ते सांगतात, "वाढती महागाई आणि वाढता सरकारी खर्च यादरम्यान सरकारच्या व्यापक आर्थिक धोरणांना अडचणींचा सामना करावा लागतोय. याचाच अर्थ म्हणजे अर्थव्यवस्थेची सतत होणारी घसरण थांबवू शकेल असं काही दिसत नाही."

कोरोना व्हायरसचा प्रसार रोखण्यासाठी लावण्यात आलेल्या लॉकडाऊनमुळे गेल्या तिमाहीत देशातल्या बहुतेक भागांमध्ये सगळं कामकाज ठप्प झालं होतं.

18 ते 27 ऑगस्टदरम्यान 50 अर्थशास्त्रज्ञांतर्फे करण्यात आलेल्या या पाहणीनुसार लॉकडाऊनच्या या काळात भारतीय अर्थव्यवस्था सुमारे 18.3%ने घटली.

ही घट साधारण 20 टक्क्यांची राहण्याचा अंदाज गेल्या पाहणीत व्यक्त करण्यात आला होता. पण त्या तुलनेत सध्याच्या पाहणीतले आकडे बरे आहेत. पण 1990च्या दशकाच्या मध्यापासून (जेव्हापासून तिमाहीसाठीची आकडेवारी नोंदवण्यात येत आहे) आतापर्यंतचा हा सर्वात वाईट दर आहे.

प्रातिनिधिक फोटो

चालू तिमाहीत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय अर्थव्यवस्था सध्या कोरोना व्हायरसच्या जागतिक साथीचा मुकाबला करण्याचा प्रयत्न करतेय, पण यावर्षी अर्थव्यवस्थेची परिस्थिती सुधारण्याची चिन्हं दिसत नसल्याचं एका पाहणीत उघड झालंय.


सामग्री: रॉयटर्सचे पत्रकार क्यॉ सोइ ओ ( डावीकडे) आणि वा लोन उजवीकडे

रॉयटर्सचे पत्रकार वा लोन (32), क्यॉ सोइ ओ (28) यांनी आपण निर्दोष असल्याचा दावा वारंवार केला आहे.

म्यानमारमध्ये माध्यम स्वातंत्र्याची कसोटी म्हणून या प्रकरणाकडे पाहिलं गेलं आहे.

"मला कसलीही भीती नाही. आम्ही काहीही चूक केलं नाही. माझा न्याय, लोकशाही आणि स्वातंत्र्य या तत्त्वांवर विश्वास आहे," असं वा लोन यांनी निकालानंतर म्हटलं.

डिसेंबर 2017 पासून हे दोघं पत्रकार तुरुंगात आहेत. ते रखाईन प्रांतातील इन दिन गावात लष्करानं केलेल्या 10 जणांच्या हत्येच्या घटनेबाबतचे पुरावे गोळा करत होते.

'याबाबतचे पुरावे आम्ही तुम्हाला देतो,' असं त्यांना दोन पोलीस अधिकाऱ्यांनी म्हटलं होतं. त्यानुसार त्यांनी ती कागदपत्रं पोलिसांकडून घेतली. पण पोलिसांनी त्यांना अटक करण्यासाठी हा सापळा रचला होता. जशी कागदपत्रं त्यांच्या हातात आली, तशी त्यांना अटक करण्यात आली.

त्यानंतर प्रशासनानं इन दिन घटनेच्या चौकशीचे आदेश दिले. या घटनेत सामील असलेल्यांना आम्ही दंड करू असं ते म्हणाले.

या पत्रकारांच्या समर्थनार्थ आंदोलनंही झाली

न्यायाधीश ये लविन यांची प्रकृती खालवल्यामुळे निकालाला उशीर झाला. नंतर निकाल सुनावताना न्यायाधीश म्हणाले, "दोघा पत्रकारांकडून हस्तगत केलेल्या पुराव्यांनी हे सिद्ध होतं की त्यांचा देशाला घात करण्याचा कट होता. त्या आधारे ते गुन्हेगार आहेत."

"हा दिवस म्यानमारसाठी, रॉयटर्सचे पत्रकार वा लोन, क्यॉ सोइ ओ यांच्यासाठी आणि माध्यम स्वातंत्र्यासाठी अत्यंत दुःखद आहे," अशी भावना रॉयटर्सचे मुख्य संपादक स्टीफन अॅडलर यांनी व्यक्त केली.

'व्यथित करणारा निकाल'

या निकालामुळे आमची घोर निराशा झाली आहे, असं ब्रिटनचे म्यानमारचे राजदूत डॅन चग यांनी रॉयटर्सला सांगितलं.

अमेरिकेचे राजदूत स्कॉट मार्सिएल हेदेखील हेच म्हणाले. "हा निकाल व्यथित करणारा आहे. माध्यम स्वातंत्र्यासाठी ज्या लोकांनी म्यानमारमध्ये संघर्ष केला, त्या प्रत्येकासाठी हा निकाल निराशाजनक आहे."

"त्या दोन्ही पत्रकारांची सुटका करण्यात यावी आणि त्यांनी पुन्हा पत्रकार म्हणून कामाला सुरुवात करावी," असं वक्तव्य संयुक्त राष्ट्राचे निवासी आणि मानव हक्क समन्वयक नट ऑस्टबी यांनी केलं आहे. "त्यांच्या सुटकेची मागणी आम्ही करत राहू," असंही ते म्हणाले.

म्यानमार रॉयटर्स पत्रकारांचे कुटुंब

गेल्या वर्षी रखाइन प्रांतात रोहिंग्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रोहिंग्याविरोधात झालेल्या हिंसेचा तपास करताना म्यानमारच्या 'सिक्रेट अॅक्ट्स'चं उल्लंघन केल्याप्रकरणी एका कोर्टाने रॉयटर्स वृत्तसंस्थेच्या दोन पत्रकारांना सात वर्षांच्या तुरुंगवासाची शिक्षा ठोठावली आहे.