सामग्री: काही विश्लेषकांनी या दौऱ्याचं समर्थन केलं आहे. पण अनेकांच्या मते या खासदारांना काश्मीरला येण्याचं आमंत्रण देऊन भारत सरकारनं आपल्याच पायावर धोंडा मारून घेतला आहे. युरोपियन महासंघातील खासदारांचा हा दौरा भारत सरकारसाठी 'सेल्फ गोल' ठरू शकतो असं विश्लेषकांचे मत आहे.

जम्मू-काश्मीरला विशेष राज्याचा दर्जा देणारं कलम 370 पाच ऑगस्टला हटवण्यात आलं. त्यानंतर परदेशी प्रतिनिधींची काश्मीर खोऱ्याला ही पहिलीच भेट आहे. केंद्र सरकारनं आतापर्यंत केवळ भारतीय खासदारांनाच नाही, तर परदेशी मीडिया आणि राजदूतांनाही काश्मीरमध्ये जाण्याची परवानगी नाकारली होती.

या 23 विदेशी खासदारांनी मंगळवारी भारतीय लष्कराच्या अधिकाऱ्यांची भेट घेतली. त्यांनी दल लेकला भेट दिली. या दौऱ्यावेळी मोठ्या प्रमाणावर सुरक्षाव्यवस्था तैनात करण्यात आली होती.

या शिष्टमंडळाने प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधला. "आम्ही आंतरराष्ट्रीय शिष्टमंडळाचा भाग आहोत. दहशतवादाचा बीमोड करत शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी भारत प्रयत्नशील आहे. आमचा या प्रयत्नांना पाठिंबा आहे. भारत सरकार आणि स्थानिक प्रशासनाच्या आदरातिथ्याबद्दल त्यांना धन्यवाद देतो," असं यावेळी बोलताना या खासदारांनी म्हटलं.

काश्मीरमध्ये दहशतवाद ही एक गंभीर समस्या असल्याचं काही परदेशी खासदारांनी सांगितलं. 'काश्मीरमध्ये अडचणी आहेत. मात्र, भारत सरकार त्या सोडवेल,' असा विश्वास या खासदारांनी व्यक्त केला.

फ्रान्सचे खासदार हेन्री मालोसेंनी म्हटलं, "कलम 370 हटवणं हा भारताचा अंतर्गत विषय आहे. आमची चिंता दहशतवाद आहे आणि ही वैश्विक समस्या आहे. या मुद्यावर आम्ही भारताच्या बाजूने भक्कमपणे उभे आहोत. कारण भारताची दहशतावादाविरुद्धची लढत सुरू आहे. कोणत्याही स्वरुपातील दहशतवादाचा आम्ही निषेध करतो'.

ब्रिटनच्या न्यूटन डन यांनी आपली भूमिका मांडली. त्यांनी म्हटलं, 'आम्ही युरोपचं प्रतिनिधित्व करत आहोत. अनेक वर्षांच्या संघर्षांनंतर इथे शांतता प्रस्थापित झाली आहे. भारत जगातला शांततापूर्ण देश व्हावा असं मला वाटतं. आम्हाला भारताला पाठिंबा द्यायला हवा. कारण भारताची दहशतवादाची लढाई सुरू आहे. हा दौरा नवीन गोष्टी उलगडून दाखवणारा होता'.

दिल्लीतील जर्मनी दूतावासातील राजदूत वॉल्टर जे लिंडनर यांनी एएनआयशी बोलताना सांगितलं, की मला वर्तमानपत्रांमध्ये या दौऱ्याविषयी कळलं. युरोपियन युनियनची बाजू ऐकली. हा खाजगी दौरा असल्याचं त्यांनी सांगितलं.

युरोपियन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युरोपियन महासंघातील खासदारांच्या प्रतिनिधी मंडळाने काश्मीरचा दौरा केला. मात्र या दौऱ्यावर राजकीय विश्लेषकांनी कठोर टीका केली आहे.


सामग्री: काही विषाणू शरीराला संसर्ग करण्यासाठी एकमेकांमध्ये स्पर्धा करत असल्याचं समोर आलं आहे. ग्लासगो विद्यापीठाच्या संशोधकांचं म्हणणं आहे की, सर्दी-पडशाचा ऱ्हायनो व्हायरस कोरोना व्हायरसशी स्पर्धा करताना जिंकतो.

याचे फायदे फार काळ टिकणारे नसले तरी रायनो व्हायरस इतका जास्त पसरलेला आहे की त्यामुळे कोव्हिडला आळा घालण्यास मदत होऊ शकते. कल्पना करा की तुमचं नाक, घसा आणि फुप्फुसं म्हणजे एका रांगेतली घरं आहेत. एकदा का एखादा व्हायरस आत गेला की एकतर तो व्हायरस इतर व्हायरससाठी दरवाजा उघडू शकतो किंवा कडी कोयंडे लावून, खिळे ठोकून दार घट्ट बंद करू शकतो म्हणजे सगळी घर त्या व्हायरसला मिळतील आणि दुसरं कोणाला आत येता येणार नाही.

इन्फ्लुएन्झा हा सगळ्यात स्वार्थी व्हायरस आहे. हा व्हायरस नेहमीच एकटाच शरीर संसर्गित करतो. अडिनो व्हायरससारखे विषाणूंना घरात इतरही व्हायरस आले तर चालतं.

कोव्हिडला कारणीभूत असणारा Sars-CoV- 2 हा विषाणू कसं काम करतो याबद्दल अनेक तर्कवितर्क लढवले जात आहेत. खासकरून या विषाणूचे 'इतर विषाणूंबरोबर संबंध' कसे असतील याबद्दल तर्क लढवले जात आहेत.

पण संशोधकांना विषाणूंचा असा अभ्यास करण्यात अडचणी येत आहेत.

वर्षभराच्या सोशल डिस्टन्सिंगमुळे सगळ्या विषाणूंचा फैलाव बऱ्यापैकी मंदावला आहे आणि त्यांचा अभ्यास करणं खूप अवघड झालं आहे. ग्लासगो विद्यापीठाच्या अभ्यासकांनी आपल्या श्वासनलिकेची त्यातल्या पेशींसह प्रतिकृती बनवली आणि त्या श्वासनलिकेला Sars-CoV-2 आणि ऱ्हायनो व्हायरसचा संसर्ग केला.

जर Sars-CoV-2 आणि ऱ्हायनो व्हायरस एकाच वेळेत शरीरात सोडले गेले तर फक्त ऱ्हायनो व्हायरस शरीराला संसर्गित करण्यात यशस्वी होऊ शकतो. जर ऱ्हायनो व्हायरस Sars-CoV-2 च्या 24 तास आधी शरीरात गेला तर Sars-CoV-2 ला शरीरात प्रवेशही करता येत नाही. समजा Sars-CoV-2 ऱ्हायनो व्हायरसच्या 24 तास आधी शरीरात गेला तरीही एकदा शरीरात प्रवेश केल्यानंतर ऱ्हायनो व्हायरस Sars-CoV-2 ला पळवून लावतो.

डॉ पाब्लो मुर्शिया यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "Sars-CoV-2 ला आपले हातपाय पसरायची संधीच मिळत नाही. ऱ्हायनो व्हायरस त्याला दाबून टाकतो."

"हे फारच रंजक आहे कारण जर ऱ्हायनो व्हायरसची मोठी साथ आली असेल तर तो Sars-CoV-2 चे नवे इन्फेक्शन्स थांबवू शकतो," ते पुढे सांगतात.

यासारखेच परिणाम याआधीही पाहिले गेले आहेत. 2009 साली आलेल्या ऱ्हायनो व्हायरसच्या मोठ्या साथीमुळेच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

साध्या सर्दी-पडशाला जबाबदार असणारा विषाणू शरीरातल्या कोव्हिड-19 च्या व्हायरसला पळवून लावू शकतो, असं अभ्यासकांचं म्हणणं आहे.


सामग्री: काही वेळातच पिस्तुलातून सुटलेल्या गोळ्यांचा आवाज आला आणि सगळेच काही क्षण थबकले. कानठळ्या बसवणारी ती शांतता संपल्यावर लोक भानावर आले.

महात्मा गांधी खाली कोसळले होते आणि नथुरामच्या पिस्तुलातून अजूनही धूर येतच होता...

नथुरामला तात्काळ पकडण्यात आलं आणि लोकक्षोभापासून दूर ठेवण्यासाठी एका बाजूला नेण्यात आलं. पोलिसांना दिलेल्या जबानीत 'माझं पिस्तुल लोकांमध्ये फिरत असताना मला दिसलं म्हणून ते पिस्तुल ताब्यात घ्या, त्याचं सेफ्टी कॅच उघडा आहे, लोक कदाचित एकमेकांवर गोळ्या झाडतील,' असं नथुरामनं सांगितल्याची नोंद आहे.

त्यानंतर त्याला तुघलक रोड पोलीस स्टेशनला नेण्यात आलं. तिथं डीएसपी सरदार जसवंत सिंह यांनी एफआयआर नोंदवून घेतला.

महात्मा गांधी यांच्या हत्येचे पडसाद देशातच नव्हे तर जगभरात उमटत होते. नथुरामला पकडल्यानंतर इतर आरोपींची धरपकड करण्याची धावपळ सुरू झाली.

या खटल्यातील बहुतांश आरोपी पुणे-नगर आणि मुंबईशी संबंधित असल्यामुळे तपासात दिल्लीइतकंच मुंबई प्रांताला महत्त्व आलं होतं.

सुरुवातीच्या काळामध्ये बॉम्बे सिटी पोलीस, बॉम्बे प्रॉव्हिन्शिअल पोलीस आणि दिल्ली पोलीस अशा तीन पोलीस दलांनी हा तपास सुरू केला.

त्यानंतर तपासामध्ये सुसूत्रता येण्यासाठी जे. डी. नगरवाला यांना सुपरिटेंडंट ऑन स्पेशल ड्युटी या पदावर नेमण्यात आलं. नगरवाला यांना जिमी नावानंही ओळखलं जायचं.  मुंबईमध्ये ते डेप्युटी कमिश्नर या पदावर कार्यरत होते.

गोडसेनं वापरलेलं पिस्तुल

जे. डी. नगरवाला यांच्याकडे सगळी सूत्रं देण्याचं कारण म्हणजे, त्यांचा मुंबई-पुण्याचा त्यांचा पक्का असलेला अभ्यास. महाराष्ट्र पोलिसांच्या इतिहासाचा अभ्यास करणाऱ्या दीपक राव यांनी नगरवाला यांच्याबद्दल बीबीसीला माहिती दिली.

नगरवाला यांच्याकडे तपासाची सूत्र आल्यामुळं त्यांच्याकडे सर्व अधिकार आले. गांधीहत्येनंतर नथुरामचे सहकारी नारायण आणि विष्णू करकरे फरार झाले होते.

स्पेशल ब्रँचचे अधिकारी भालचंद्र हळदीपूर यांना या दोघांचा माग काढण्यास सांगितले होते. मुंबईत रिगल सिनेमाजवळ आपटे आणि करकरे येताच नगरवाला आणि हळदीपूर यांनी दोघांनाही पकडले. याबाबत प्रसिद्ध लेखक मनोहर माळगांवकर यांनी 'द मेन हू किल्ड गांधी' या पुस्तकात लिहून ठेवले आहे.

मुंबईत नथुरामला कोठे ठेवलं?

महात्मा गांधी यांची हत्या केल्यानंतर लोक अत्यंत प्रक्षुब्ध झाले होते. मध्य प्रांतात आणि तत्कालीन बाँबे प्रांतात त्याची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

30 जानेवारी 1948. दिल्लीतल्या बिर्ला भवनमध्ये संध्याकाळी 5.10 वाजता महात्मा गांधी त्यांच्या खोली बाहेर पडले. महात्म्याला पाहायला, भेटायला, गाऱ्हाणं मांडायला, चर्चा करायला त्या दिवशी जरा जास्तच लोक आले होते.


सामग्री: काही साथीचे रोग या डासांच्या माध्यमातून पसरतात, त्यामुळं अनेकांचा असा समज झालाय की, कोरोना व्हायरसही डासांमुळं पसरत असावा. त्यामुळं इतर खबरदारीच्या उपयांसोबतच डासांपासून बचाव करण्याचेही उपाय लोक करू लागलेत.

अर्थात, डासांपासून आपण काळजी घेतलीच पाहिजे. डास चावणं हे आपल्या आरोग्यासाठी हितकारक नाहीय. पण डास चावल्यानं कोरोना व्हायरस पसरतो, हे मात्र खरं नाहीय. असं WHO म्हणजेच जागतिक आरोग्य संघटनेनंच स्पष्ट केलंय.

WHO नं काय म्हटलंय?

कोरोना व्हायरस डासांच्या माध्यमातून पसरतो, याबाबत अद्याप कुठलीच माहिती मिळाली नाही किंवा पुरावा सापडला नाही, असं स्पष्ट शब्दात WHO नं सांगितलं होतं, मात्र आता याबाबत नवी माहिती प्रसिद्ध झाली आहे.

सायंटिफिक रिपोर्ट्स जर्नलमध्ये नवे संशोधन प्रसिद्ध झाले आहे. यामध्ये SARS-CoV-2 हा विषाणू डासांमार्फत माणसामध्ये पसरत नाही असं म्हटलं आहे. हा व्हायरस डासांच्या तीन प्रमुख  प्रजातींमध्ये वाढू शकत नाही असं या अभ्यासात दिसून आलंय. डास चावला तरी त्या व्यक्तीला संसर्ग होऊ शकत नाही. WHO  ने या संशोधनाच्या आधारे कोरोनाचा संसर्ग डासांमार्फत होत नाही असे जाहीर केले आहे.

WHO च्या माहितीनुसार, कोरोना व्हायरस हा श्वसन विषाणू आहे. कोरोना व्हायरस बाधित व्यक्ती ज्यावेळी खोकते किंवा शिंकते, त्यावेळी तिच्या तोंडातून उडणाऱ्या थेंबांमधून कोरोना व्हायरसचे विषाणू पसरतात.

त्यामुळं कोरोना व्हायरसच्या विषाणूंपासून स्वत:चा बचाव करण्यासाठी खोकणाऱ्या किंवा शिंकणाऱ्या व्यक्तींपासून काही अंतर दूर राहा. महत्त्वाचं म्हणजे गर्दी टाळा.

याबाबत आम्ही इंडियन मेडिकल असोसिएशनचे महाराष्ट्र अध्यक्ष डॉ. अविनाश भोंडवे यांच्याशी बातचीत केली.

त्यांनी या गैरसमजावर अधिक प्रकाश टाकला. डॉ. अविनाश भोंडवे म्हणतात, कोरोना व्हायरस डासांच्या माध्यमातून पसरत नाहीत.

"आजारांचा प्रसार होण्याची वेगवेगळी माध्यमं असतात. काही आजार हवेतून पसरतात, काही पाण्यातून पसरतात, तर काही वाहक किटकातून पसरतात. मलेरिया, डेंग्यू इत्यादी आजार वाहक किटकातून पसरतात," अशी माहिती देत डॉ. भोंडवे कोरोना व्हायरसबाबत सांगतात, "कोरोना व्हायरस हा एअरबॉर्न (Airborne - हवेतून पसरणारा विषाणू) आहे. नाक, डोळे, तोंड यातून शरीरात जातो आणि त्यातून मग फुफ्फुसात शिरतो."

कोरोना व्हायरसचा विषाणू शरीरात कसा पसरत जातो? कोव्हिड-19 या आजाराची नेमकी उपचार पद्धती कशी आहे? यावरही आपण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसनं जगभर थैमान घातलं आहे. ज्या वेगानं कोरोना व्हायरस जगभरात पसरतोय, त्याच वेगानं त्यासंबंधी अफवा आणि गैससमजही पसरतायत. अशाच एका समजाबद्दल जाणून घेऊया.


सामग्री: काही स्थानिक कंपन्यांची कर्ज फेडण्याच्या चिंतेने तसंच इराण आणि अमेरिकेमधल्या वाढत्या तणावामुळे लिराच्या मूल्यातही ऐतिहासिक घट झाली आहे. शिवाय, अमेरिकेने तुर्कस्तानमधून आयात होणाऱ्या पोलाद आणि अॅल्युमिनियमवर वाढीव कर लादले आहेत.

'चिंता नको'

यामुळे गुंतवणूकदार आता भारतासारख्या विकसनशील अर्थव्यवस्थेत गुंतवणूक करण्याऐवदी डॉलमध्ये गुंतवत आहेत. त्यासाठी ते त्यांच्याकडील रुपयांच्या ठेवी विकत आहेत.

मात्र यामुळे चिंता करण्याची गरज नाही, असं येस बँकेचे वरिष्ठ अर्थतज्ज्ञ विवेक कुमार सांगतात.

"हे यापुढेही चालू राहील, असं वाटत नाही. पण तसं झाल्यास भारतीय रिझर्व्ह बँकेने पुरेशी व्यवस्था करून ठेवली आहे, जेणेकरून आपल्यावर एकदम भार येणार नाही. ते सातत्याने व्याज दर वाढवत आहेत आणि गरज पडल्यास ठेवीही कमी करत आहेत," असं ते म्हणाले.

व्यापारातली वाढती दरी

तुर्कस्तानात लिराची परिस्थिती आणखी बिघडली असली तरी भारतात रुपया गेल्या काही काळापासून थोडा मंदावलाच आहे. त्याचं एक प्रमुख कारण म्हणजे व्यापारातली वाढती दरी.

भारताची व्यापारी तूट जूनमध्ये 16.6 अब्ज डॉलरवर पोहोचली, जी गेल्या पाच वर्षांतील सर्वोच्च आहे. याचं आणखी एक कारण म्हणजे अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेची वाढती शक्ती ज्यामुळे डॉलरच्या किमती वधारल्या आहेत.

तेल किमती वाढल्या

आणखी एक कारण म्हणजे भारतात येणारं तेल. भारत जगातला तिसरा सर्वांत मोठा तेल आयातदार आहे, जो आपल्या गरजेच्या 80 टक्के तेल आयात करतो.

नुकतंच अमेरिकेने इराणवर लादलेल्या निर्बंधांमुळे जागतिक बाजारात तेल किमती प्रचंड वाढल्या. यामुळे तेलतुटवडा निर्माण होण्याची भीती व्यक्त करण्यात आली, शिवाय भारताचा तेलावर होणारा एकूण खर्चही प्रचंड वाढला.

पण या सगळ्यामुळे एकंदर प्रश्न हाच की तुमच्या-आमच्या खिशावर काय परिणाम होणार?

"पारंपरिकरित्या पाहिलं तर जेव्हा जेव्हा रुपया असा थोडा मंदावतो, तेव्हा महागाई थोड्या प्रमाणात वाढते. यामुळे काही गोष्टी निर्यात करणं खर्चिक होऊन बसतं. पण यातून एक चांगली गोष्ट अशीही होते की आपण अधिक स्पर्धात्मक किमतीत निर्यात करू शकतो," कुमार सांगतात.

साहजिकपणे कुणाला तरी फटका बसणारच. या सगळ्यात गोची होणार ती त्या भारतीयांची जे परदेशी गेले आहेत, विशेषतः अमेरिकेला.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आंतरराष्ट्रीय बाजारात रुपयाने सोमवारी नीचांक गाठला. डॉलरची किंमत 69.93 रुपयांवर पोहोचली. या घसरणीसाठी काही प्रमाणात तुर्कस्तानचं चलन लिरावर आलेलं संकटही जबाबदार आहे.


सामग्री: काही हिंदुत्ववादी ग्रुप हे फोटो शेअर करत आहेत. पंतप्रधान मोदींना 'हिंदू सिंह' संबोधणाऱ्या काही जणांनी राहुल गांधी यांच्यावर देखील निशाणा साधला आहे. स्वतःला जानवंधारी हिंदू म्हणवणारे राहुल गांधी गंगेमध्ये डुबकी घेणार आहेत का, असा सवाल ट्विटरवर विचारला जात आहे.

उत्तर प्रदेशच्या प्रयागराज (अलाहाबाद) कुंभमेळ्याला सुरुवात झाली आहे. या मेळाव्याला हिंदूंचं सर्वांत मोठे धार्मिक संमेलन म्हटलं जात.

49 दिवस चालणाऱ्या कुंभ मेळ्याचं पहिलं शाही स्नान हे मकर संक्रातीच्या दिवशी म्हणजे 15 जानेवारीला झालं. त्यानंतर सहा मुहूर्तांवर शाही स्नान होणार आहे.

कुंभमेळा सुरू होण्यापूर्वी नरेंद्र मोदी प्रयागराजला गेले होते आणि त्याठिकाणी तयारी कशी सुरू आहे याची पाहणी त्यांनी केली. पण मोदींनी या कुंभमेळ्यात स्नान केलं का याची अधिकृत माहिती मिळत नाही.

2016चे फोटो

रिव्हर्स इमेजचा वापर करून हे समजलं आहे की सध्या सोशल मीडियावर जे फोटो फिरत आहेत ते 2016चे आहेत. 2016मध्ये उज्जैनमध्ये जो कुंभमेळा झाला होता त्यावेळी हे फोटो 'शेअर' करण्यात आले होते. पण हे फोटो त्यावेळी देखील घेतले गेलेले नाहीत.

2016मध्ये 22 एप्रिल ते 21 मे मध्ये सिंहस्थ कुंभाचं आयोजन करण्यात आलं होतं आणि अंतिम शाही स्नानाच्या मुहूर्तावर ते या उज्जैनला गेले होते. जुन्या रिपोर्टनुसार भाजपचे दिवंगत खासदार अनिल माधव दवे यांच्याकडे या आयोजन समितीची सूत्रं होती. त्यांनी म्हटलं होतं की पंतप्रधान मोदी कुंभमेळ्यात येतील पण ते क्षिप्रा नदीमध्ये स्नान करणार नाहीत. म्हणजेच हे फोटो 2016चे देखील नाहीत. तर प्रश्न हा येतो की हे फोटो कधी घेण्यात आले आहेत.

तर त्याचं उत्तर असं आहे की हे फोटो 2004 सालचे आहेत.

बीबीसीच्या फॅक्ट चेक टीमनं केलेल्या अभ्यासात त्यांना हे आढळलं आहे की हे फोटो 2004चे आहेत. काही रिपोर्टनुसार 2004मध्ये सिंहस्थ कुंभावेळी मोदींनी  राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या वैचारिक महाकुंभामध्ये सहभाग घेतला होता. त्यानंतर त्यांनी क्षिप्रा नदीत स्नान केलं होतं.

2004 साली लोकसभा निवडणुकीचा प्रचार संपल्यानंतर मोदींनी उज्जैन दौरा केला होता असं या रिपोर्टमध्ये म्हटलं आहे.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचे काही फोटो सोशल मीडियावर फिरत आहेत, ज्यामध्ये त्यांनी कुंभमेळ्यात स्नान केलं आहे, असा दावा काही जण करत आहेत. पंतप्रधानांनी त्यांच्या अधिकृत ट्विटर हॅंडलहून ही माहिती दिली नाही पण काही जण असा दावा करत आहेत की पंतप्रधान मोदी यांनी गंगेमध्ये स्नान केलं.


सामग्री: काहींनी आपल्या जवळच्यांना वेड्यात काढून तर काहींनी सोशल मीडियावर मीम्स शेअर करून हा दिवस साजरा केला.

लोकांना मुर्ख बनवण्याच्या या खेळात मीडियाही मागे नव्हता. अनेक मोठ्या मीडिया हाऊसेस आणि पत्रकारांनी वाचकांना मुर्खात काढणाऱ्या बातम्या दिल्या आणि त्याबरोबरीने लगेचच 'जराशी गंमत' असं स्पष्टीकरणही दिलं.

आजकला खऱ्या बातम्या आणि फेक न्यूजमध्ये फरक करणारी रेघ अस्पष्ट होत चालली आहे. त्यामुळे कशावर विश्वास ठेवावा आणि कशावर नाही हे वाचकांना कळणं अवघड आहे.

पण गेल्या काही वर्षांत काही अश्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या आहेत ज्या खऱ्या होत्या पण ज्यांना वाचून लोकांनी मात्र प्रतिक्रिया दिल्या, 'येडा झाला काय!'

1. अब्जाधीश एलॉन मस्क यांनी रॅप गायलं

स्पेस एक्स आणि इलेक्ट्रिक कार टेस्ला सारख्या कंपन्यांचे मालक असणाऱ्या एलॉन मस्क यांनी 'RIP हराम्बी' असं रॅप गाणं प्रसिद्ध केलं आहे.

एलॉन मस्क

हराम्बी अमेरिकेच्या सिनसिनाटीमधल्या एका प्राणीसंग्रहालयातलं गोरिला अस्वलं होतं. ज्याला 2016 मध्ये गोळी घातली गेली होती. त्याच्या मृत्यूनंतर 'हराम्बी तुला शांतता लाभो' अशा आशयाचं गाण मस्क यांनी गायलं होतं.

2. युक्रेनच्या राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत कॉमेडियन आघाडीवर

युक्रेनमध्ये राष्ट्राध्यक्षपदासाठीच्या निवडणुकीत कोणताही राजकीय पार्श्वभूमी नसणारा कॉमेडियन आघाडीवर आहे. एक्झिट पोलमध्ये ही बाब स्पष्ट झाली आहे.

व्होलोड्यमर झेलनस्कीय या कॉमेडियनने टीव्हीवरील एका कार्यक्रमात राष्ट्राध्यक्षाची भूमिका निभावली होती. या कलाकाराला 30.4 टक्के मतं मिळाल्याचं एक्झिट पोलमध्ये उघड झालं आहे. विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष पेट्रो पोरोशेन्को हे दुसऱ्या क्रमांकावर आहेत. त्यांना 17.8 टक्के मतं आहेत.

3. इलेक्ट्रॉनिक म्युझिक ऐकलं तर डास चावत नाहीत

जर तुम्ही इलेक्ट्रॉनिक म्युझिक ऐकत असाल तर तुम्हाला डास चावणार नाहीत, विशेषतः तुम्ही जर स्क्रीलेक्स या अमेरिकन गायकाचं संगीत ऐकत असाल तर असं नक्कीच शक्य आहे.

एका नव्या अभ्यासानुसार ध्वनी लहरी अनेक प्राण्यांच्या प्रजननात आणि लोकसंख्येच्या नियंत्रणात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

4. 'नायजेरियन लोक लंडनहून पिझ्झा मागवतात'

नायजेरियाचे कृषी मंत्री अदु ओगबेह यांनी दावा केला की "नायजेरियन लोक आपला मोबाईल वापरून ब्रिटिश एअरवेजव्दारे लंडनहून पिझ्झा मागवत आहेत."

त्यांनी एका रॅलीमध्ये म्हटलं होतं की लोक मोठ्या प्रमाणावर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एप्रिल फूल डे नुकताच साजरा झाला.


सामग्री: काहींनी न राहवून सोशल मीडियावर तक्रारी केल्या. पण राज ठाकरेंनी या विषयाला वाचा फोडल्यानंतर मात्र आता सगळे जण या विषयावर जाहीर मतप्रदर्शन करू लागले आहे. पण राज ठाकरे म्हणतात तसं खरंच दारूच्या विक्रीतून राज्याला मोठा महसूल मिळतो का? दारू काही जणांसाठी अत्यावश्यक गोष्ट असू शकते का? दारूविक्री सुरू केल्यानंतर लॉकडाऊनमध्ये नवे प्रॉब्लेम्स तर येणार नाहीत ना? पाहूया गोष्ट दारूच्या उत्पन्नाची.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लॉकडाऊन सुरू झाल्यापासून दबक्या आवाजात अनेकांची चर्चा सतत सुरू असते. की वाईन शॉप कधी उघडणार?


सामग्री: काहीशी धोनीसारखीच परिस्थिती रैनाच्याही बाबतीत आहे. रैना जुलै 2018 नंतर आंतरराष्ट्रीय वन डे किंवा ट्वेन्टी20 क्रिकेट खेळलेला नाही. तो अखेरचा कसोटी सामना 2015 मध्ये खेळला होता. रैनाचं वयही 33 आहे.

या पार्श्वभूमीवर धोनी आणि रैनानं आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्तीचा निर्णय घेतला, त्याचं आश्चर्य वाटत नाही. पण खेळाची चाहती आणि पत्रकार म्हणून या दोघांना निळ्या जर्सीत अखेरचा सामना खेळण्याची संधी मिळायला हवी होती असं वाटतं. म्हणजे चाहत्यांनाही त्यांना सन्मानानं निरोप देता आला असता. पण आता कोरोना व्हायरसनं हिरावून घेतलेली ही आणखी एक गोष्ट ठरली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज महेंद्र सिंग धोनीने निवृत्ती जाहीर केली आहे. त्याच्या निवृत्तीबद्दल सोशल मीडिया आणि सर्वत्र चर्चा होत आहे. त्याने आज निवृत्ती का जाहीर केली असावी याबद्दल अनेक मतं व्यक्त होत आहेत. त्यापैकी काही शक्यता अशा आहेत.


सामग्री: काहीही झालं तरी महाराष्ट्रात भाजपा युती आणि हरयाणामध्ये भाजपा तीन-चतुर्थांश मतांनी विजयी होतील अशी खात्रीही त्यांनी आपल्या भाषणातून व्यक्त केली. मुंबईत ते 'कलम 370: एक मंथन' या विषयावर बोलत होते. या भाषणामध्ये अमित शाह यांनी देवेंद्र फडणवीस यांचं कौतुकही केलं. फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारनं शेती, शिक्षण अशा क्षेत्रांमध्ये मोठी प्रगती केली असंही ते म्हणाले.

ते पुढे म्हणाले, "'एक देश में दो विधान, दो प्रधान, दो निशान नहीं चलेगा' या श्यामाप्रसाद मुखर्जींच्या घोषणेनुसारच आम्ही वाटचाल करत आहोत. त्यामुळेच आम्ही नवे सरकार स्थापन झाल्यावर पहिल्याच महिन्यात कलम 370 रद्द करण्याचा निर्णय घेतला. आमच्या तीन पिढ्यांनी हे कलम रद्द करण्यासाठी प्रयत्न केले. असं असतानाही विरोधी पक्षांना या निर्णयात राजकारण दिसत आहे."

'पं. नेहरूंच्या चुकीमुळे पाकव्याप्त काश्मीरचा प्रश्न'

"काश्मीरचा प्रश्न सरदार पटेल यांच्या हातामध्ये नव्हता. सरदार पटेल यांनी इतर सर्व संस्थाने विलिन करून घेतली. मात्र काश्मीरचे प्रकरण तेव्हाचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्याकडे होता. ते मात्र विलीन होऊ शकलं नव्हतं.

"पाकिस्तानच्या सैन्याला भारतीय फौजांनी मागे ढकलत नेलं होतं. परंतु अचानक हा प्रश्न युनोमध्ये नेण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर युद्धविरामाचा निर्णय घेतला गेला. त्यामुळेच पाकव्याप्त काश्मीर आपल्या ताब्यात आजवर आलं नाही. पाकव्याप्त काश्मीरचा प्रश्न पं. जवाहरलाल नेहरू यांच्या चुकीमुळेच उद्भवला आहे," अशा शब्दांमध्ये अमित शाह यांनी पं. नेहरू आणि काँग्रेसच्या सरकारवर टीका केली.

ते पुढे म्हणाले, "कलम 370 हटवल्यामुळे काश्मीरचा फायदा झाला आहे. तेथे दहशतवाद संपून जाईल. तिथल्या अनुसुचित जाती-जमातींच्या लोकांना आरक्षणाचा फायदा होईल. तिथली सफरचंदं देशभरात जातील. अॅट्रोसिटीविरोधी कायदा लागू होईल. सफाई कर्मचारी आयोग, मानवाधिकार आयोग कायदा काश्मीरमध्ये लागू होईल. बालविवाहविरोध कायदा लागू झाल्यामुळे तेथिल मुलींचं संरक्षण करेल. काश्मीरमधील दिव्यांग बंधूंनाही मदत होणार आहे. तीन कुटुंबांनी या राज्यात भ्रष्टाचारविरोधी कोणताही कायदा केला नव्हता तेथे अॅंटी करप्शन ब्युरोही नव्हता. आता भ्रष्टाचारी लोकांना काश्मीरच्या थंडीतही घाम फुटायला सुरुवात झाली आहे. महाराष्ट्रात कलम ३७० नसूनही इथली भाषा, संस्कृती सुखरूप आहे. तसंच इतर राज्यातही आहे. परंतु काश्मीरमध्ये संस्कृतीचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय जनता पार्टीचे अध्यक्ष आणि गृहमंत्री अमित शाह यांनी देवेंद्र फडणवीसच महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होतील अशी घोषणा केली.


सामग्री: किंग कँप जिलेट यांनी शोधलेले रेझर ब्लेड.

1894 मध्ये लिहिलेल्या एका पुस्तकात त्यांनी म्हटलं की सध्याची स्पर्धा केवळ व्यवस्था गरिबी, गुन्हेगारी आणि उधळपट्टीला पोषक आहे.

समता, सद्गुण आणि आनंद या तत्वांवर आधारित एकच कंपनी असावी, जी किफायतशीर जीवनावश्यक वस्तूंची कमी किमतीत निर्मिती करणार, अशी कल्पना त्यांनी या पुस्तकात मांडली आहे.

उत्तर अमेरिकेतील सर्वजण मेट्रोपोलिस नावाच्या एकाच शहरात राहतात, अशी कल्पना या पुस्तकात मांडण्यात आली आहे. त्या शहरात असे महाकाय अपार्टमेंट आहेत, ज्यांचा कोणात्याही संस्कृतीने विचार केला नसेल. ते अपार्टमेंट एकमेकांशी पार्कने जोडलेले आहेत, आणि त्यांच्यावर काचेचे आकर्षक घुमट आहेत.

ही एक न संपणारी सुंदर गॅलरी असेल, अशी कल्पना त्यांनी या पुस्तकात मांडले होती. अर्थातच त्यांची ही कल्पना काही आकारास आली नाही.

पण पुढच्याच वर्षी त्यांना सूचलेल्या आणखी एका कल्पनेनं मात्र खरोखर जग बदललं. एकदाच वापरून टाकून देता येणाऱ्या रेझर ब्लेडचा शोध त्यांनी लावला.

पण दाढी करण्यापलीकडंही या शोधानं बरंच काही बदललं.

टू पार्ट प्राईसिंग मॉडेलचा जन्म

जिलेट यांनी शोधलेल्या रेजर आणि ब्लेडनं आर्थिक गणितंही बदलली

हे करताना त्यांनी उभं केलेल्या व्यावसायिक मॉडेलला विश्वव्यापी स्वरूप प्राप्त झालं. हे मॉडेल म्हणजे 'टू पार्ट प्राईसिंग'चं.

तुम्ही कधी इंकजेट प्रिंटरचं कार्ट्रिज विकत घेतलं आहे का? कार्ट्रिजची किंमत ही जवळपास प्रिंटरइतकीच असते, हे कळल्यावर रागच येतो. कधी कधी तुम्हाला हे निरर्थकही वाटू शकते.

प्रिंटरही तशी मोठी वस्तू आहे आणि त्यातील तंत्रज्ञानही किचकट आहे. मग केवळ एका प्लास्टिकच्या डबीतील थोड्याश्या शाईची किमती इतकी जास्त का, असाही प्रश्न तुम्हाला पडेल.

खरंतर याचं उत्तर कठीण नाही.

प्रिंटर स्वस्तात विकल्यावर मग शाई महागात विकणं हे व्यवसायाचं मॉडेल मात्र अर्थपूर्ण आहे.

नाहीतरी तुमच्याकडं दुसरा पर्याय तरी काय असतो?

दुसऱ्या कंपनीचा प्रिंटर विकतं घेणं? जोपर्यंत तुमच्या आताच्या प्रिंटरच्या शाईपेक्षा नवीन प्रिंटर जरा महाग आहे, तो पर्यंत तुम्ही शाईसाठी अनिच्छेने किंमत मोजतच राहता.

असं चालतं किमतीचं रेझर ब्लेड मॉडेल

या 'टू पार्ट प्राईसिंग मॉडेल'ला 'रेझर ब्लेड मॉडेल'ही म्हणतात, कारण याचा मॉडेलचा उगम तिथूनच झाला होता.

प्रथम कमी किंमतीत मिळणाऱ्या रेझरकडे लोकांना आकर्षित करायचं आणि नंतर बदलाव्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जिलेट कॉर्पोरेशनची स्थापना करणारे किंग कँप जिलेट यांच्याकडे काही भन्नाट तात्विक कल्पना होत्या.


सामग्री: किंग्ज इलेव्हन पंजाबची सहमालक आणि अभिनेत्री प्रीती झिंटा

दरवर्षी नवी विटी-नवा दांडू पद्धत अवलंबणाऱ्या पंजाबची पराभव गाथा क्रिकेटच्या दृष्टीने तसंच व्यवस्थापन, मानसशास्त्रीयदृष्ट्या अभ्यासण्यासारखी आहे.

आयपीएल स्पर्धेचं हे तेरावं वर्षं आहे. तेराही हंगाम खेळणाऱ्या संघांची संख्या कमी आहे. चेन्नई, राजस्थान संघांवर बंदीची कारवाई झाल्याने ते दोन वर्षं खेळू शकले नाही. पुणे, कोची, गुजरात हे संघ निर्माण झाले आणि रद्दबातलही झाले. पंजाबचा संघ तेराच्या तेरा हंगाम खेळला आहे. ते दरवर्षी खेळतात मात्र एक तपानंतरही त्यांच्या खात्यात जेतेपद नाही.

बदल हा सृष्टीचा नियम आहे. काळानुरुप बदलावं लागतं. तसं केलं नाही कर्मठ राहिलं तर नुकसान होतं. परंतु पंजाबच्या बाबतीत बदलानेच त्यांचा घात केला आहे. खेळाडू आणि सपोर्ट स्टाफच्या बाबतीत दरवर्षी घाऊक बदल करणारा संघ अशी पंजाबची ओळख झाली आहे. 13 वर्षांत पंजाबने तब्बल 12 कर्णधार केले. याकाळात त्यांनी 9 विविध प्रशिक्षकांवर जबाबदारी सोपवली.

के.एल.राहुल

एकीकडे चेन्नईसाठी धोनी, बेंगळुरूसाठी विराट, मुंबईसाठी रोहित हे कर्णधारपदी फिट झालेले असताना पंजाबला नेताच गवसला नाही. युवराज सिंग, कुमार संगकारा, महेला जयवर्धने, अॅडम गिलख्रिस्ट, डेव्हिड हसी, जॉर्ज बेली, वीरेंद्र सेहवाग, डेव्हिड मिलर, मुरली विजय, ग्लेन मॅक्सवेल, रवीचंद्रन अश्विन, लोकेश राहुल अशा डझनभर खेळाडूंनी पंजाबचं नेतृत्त्व केलं.

या यादीपैकी जयवर्धने आणि संगकारा जोडगोळीने प्रदीर्घ काळ श्रीलंकेचं नेतृत्व केलं. बॅटिंगमध्ये नवनवी शिखरं गाठत असताना या दोघांनी कर्णधारपदाचा काटेरी मुकूटही सांभाळला.

अॅडम गिलख्रिस्ट पंजाबचा कर्णधार होता.

गिलख्रिस्टकडे ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व रुढार्थाने फार काळ नसलं तरी लीडरशिप गटाचा तो भाग होता. संघातला अनुभवी खेळाडू, सलामीवीर आणि विकेटकीपर म्हणून गिलख्रिस्ट ऑस्ट्रेलियाच्या संघाचा अविभाज्य भाग होता. जॉर्ज बेलीनेही ऑस्ट्रेलियाचं नेतृत्व केलं. डेव्हिड हसी जगभरातील ट्वेन्टी-20 लीग खेळतो. त्याच्याकडेही ही जबाबदारी देण्यात आली होती.

विदेशी खेळाडूंनी आयपीएल संघाचं नेतृत्व करणं अनोखं नाही. पण त्यासाठी भारतासाठी खेळणारे खेळाडू, युवा खेळाडू, सपोर्ट स्टाफ, व्यवस्थापन यांच्याशी समन्वय असावा लागतो. भाषेचाही मुद्दा महत्त्वाचा ठरतो.

वर उल्लेखलेल्या मंडळींपैकी बहुतांशजण कारकीर्दीच्या अंतिम टप्प्यात असताना पंजाबचे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अभिनेत्री आणि उद्योगपती प्रीती झिंटाची टीम म्हणून प्रसिद्ध असलेली पंजाबची टीम सलग तेराव्या वर्षी रित्या हातानेच आयपीएलमधून परतली.


सामग्री: किंत्सुगी ही तुटलेल्या भांड्याला सोनेरी झळाळी देण्याची कला आहे. लहानपणी अपघात झाल्यावर इसाबेला किंत्सुगी ही जपानी कला शिकल्या. चेहऱ्यावरचे व्रण हे किंत्सुगी या कलेच्या आधार कसे अधिक सुंदर करता येतात याविषयी त्या चर्चा करतात.

त्या सांगतात, "खूप दिवसांपासून हे व्रण माझ्याकडून काहीतरी हिरावून  घेत अल्यासारखं वाटत होतं. हा एक कलंक असल्यासारखं वाटत होतं. माझी दररोज छळवणूक होत असल्यासारखं वाटायचं. मी आरशात पाहायचे पण काहीच बदलायचं नाही.

"मलाच माझ्या मनात बदल करून घ्यावा लागला. आयुष्यात घडणारे असे अपघात समजून घ्यावे लागतात. दु:खद घटना या नैसर्गिक आहेत आणि त्या आपल्या आयुष्याचाच भाग आहेत.

किंत्सुगीविषयी इसाबेला इतर लोकांना सांगते. तेव्हा ते 'वा हे किती भारी आहे,' असं म्हणतात.

अधिक माहितीसाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इसाबेला सांता मारिया यांना इन्स्टाग्रामवर 60 हजाराहून जास्त फॉलोवर्स आहेत. लघू उद्योगापासून ते फॅशन आणि त्वचा सौंदर्य या सगळ्यांविषयी त्या इंन्स्टाग्रामावर चर्चा करतात.


सामग्री: किंवा सर्दी झाली की ब्रॅंडी किंवा रम घे असा सल्ला देणारेही असतात. 'संतुलित प्रमाणात मद्यपान करणं हे चांगलं असतं,' असं बऱ्याचदा म्हटलं जातं. पण त्यात किती प्रमाणात तथ्य आहे याचा आपण विचार केला आहे का?

'दिवसातून एखादा ग्लास वाइन पिणं हे आरोग्यासाठी लाभदायी आहे,' असं तुम्हाला वाटतं का? जर तसं वाटत असेल तर तुमच्यासाठी ही वाईट बातमी आहे.

लॅन्सेटनं प्रसिद्ध केलेल्या नवीन संशोधनात असं म्हटलं आहे की कोणत्याही परिस्थितीत मद्यपान करणं हे आरोग्यासाठी घातकच आहे. याआधी झालेल्या संशोधनात देखील मद्यपान हे आरोग्यास घातक असल्याचं म्हटलं आहे तो अभ्यास योग्यच असल्याचं लॅन्सेटनं म्हटलं आहे.

"जर संतुलित प्रमाणात मद्यपान केलं तर हृदयरोगापासून संरक्षण मिळू शकतं पण कॅन्सर आणि इतर रोगांच्या धोक्याचं प्रमाण संरक्षणाहून जास्त आहेत," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

थोडक्यात, रोगापेक्षा इलाज भयंकर ठरण्याचा इशारा लॅन्सेटनं दिला आहे.

संतुलित मद्यपान करणं आरोग्यास कसं अपायकारक आहे?

आतापर्यंत या विषयावर झालेल्या संशोधनांपैकी हे संशोधन सर्वांत महत्त्वपूर्ण असल्याचा दावा या प्रकल्पातील संशोधकांनी केला आहे. हे संशोधन करताना अनेक घटकांचा अभ्यास करण्यात आल्याचं त्यांनी म्हटलं आहे.

या अभ्यासाची व्याप्ती प्रचंड मोठी आहे. 1990 ते 2016 या काळात जगातील तब्बल 195 देशातल्या नागरिकांचा विचार या अभ्यासादरम्यान केला आहे. मद्यपानामुळं लोकांवर काय परिणाम होतात याचे निष्कर्ष आपल्याला 'द ग्लोबल बर्डन ऑफ डिसिज स्टडी'मध्ये वाचायला मिळतील.

अभ्यासासाठी 15 ते 95 वर्षं वयोगटातील व्यक्तींचा विचार करण्यात आला. या गटातील मद्यपान करणाऱ्या व्यक्तींची (दिवसाला एक ड्रिंक घेणारे) बिल्कुल मद्यपान न करणाऱ्या व्यक्तींबरोबर तुलना करण्यात आली.

मद्यपान न करणाऱ्या एक लाख लोकांपाठीमागे 914 जणांना कॅन्सर किंवा इतर रोगांचा धोका असतो. पण दिवसाला एक ड्रिंक घेणाऱ्यांमध्ये हेच प्रमाण 4 नं वाढतं.

दिवसाला दोन ड्रिंक करणाऱ्या लोकांमध्ये वर्षभरात हेच प्रमाण 63नं वाढतं. दिवसाला पाच ड्रिंक करणाऱ्यांमध्ये हे प्रमाण 338नं वाढतं.

सोनिया सक्सेना या इंपेरियल कॉलेज लंडनमध्ये प्राध्यापक आहेत आणि त्या जनरल प्रॅक्टिशनर देखील आहेत.

संशोधकांच्या टीममधल्या सक्सेना सांगतात, "एका ड्रिंकमुळं देखील आरोग्याला अल्प प्रमाणात का होईना धोका संभवतो हेच या अभ्यासातून दिसतं. अभ्यासात असलेला आकडा हा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जर तुम्ही पार्टीला गेलात आणि दारुला नाही म्हणालात तर कुणीतरी एखादी व्यक्ती तिथं असते जी चटकन म्हणते "अरे, एका ड्रिंकनं काही होणार नाही. नाहीतर वाईन घे. वाईन हृदयासाठी चांगली असते. घे थोडी."


सामग्री: किडनी निकामी झाल्यानंतर आलेलं नैराश्य झटकून आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये भारताचं प्रतिनिधित्व करण्याची संधी मिळवलेल्या किशोर यांचा हा प्रवास अत्यंत संघर्षपूर्ण राहिला आहे.

नैराश्यामुळे शिक्षण सोडलं...

जून-जुलै 2005चे दिवस. जळगावमधून नुकतेच BBA पदवीधर झाल्यानंतर MBAसाठी त्यांनी काही ठिकाणी अर्ज केला होता. एक दोन ठिकाणच्या मेरिट लिस्टमध्ये त्यांचा नंबरसुद्धा लागला होता. पण अॅडमिशन घेणार नाही, असं त्यांनी ठरवलं.

अगदी महिनाभरापूर्वी कॉलेजमध्ये अर्ज करण्याचा हुरूप, मेरिट यादीची उत्सुकता, फी किती असेल आणि कशी भरावी, या सगळ्या गोष्टींचा विचार ते उत्साहाने करत होते.

पण अचानक त्यांची तब्येत ढासळली. सुरुवातीला घाम फुटणं, छातीत धडधडणं, कमी दिसणं, चेहरा सुजणं, उलट्या होणं असा त्रास जाणवू लागला होता. जेवल्यानंतर लगेचच उलट्या होत असल्यामुळे अशक्तपणाही आला होता.

डॉक्टरांकडे उपचारासाठी गेल्यानंतर किशोर यांना उच्च रक्तदाबाचा त्रास असल्याचं आढळलं. आणि याच्याच उपचारादरम्यान किडनी निकामी असल्याची लक्षणं दिसली. त्यांनी किशोरच्या कुटुंबीयांना किडनी तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे जाण्याचा सल्ला दिला.

तज्ज्ञ डॉक्टरांनी किशोरसाठीवर डायलिसिस किंवा अवयव प्रत्यारोपण हे दोन उपचार असल्याचं कळवलं. या घडामोडींनी 24 वर्षांचे किशोर सूर्यवंशी खचून गेले.

"तो काळ खूप कठीण होता," ते सांगतात. "MBA करून चांगलं करिअर करण्याचं मी ठरवलं होतं. पण किडनी निकामी झाल्यामुळे मी शिक्षण सोडून द्यायचा निर्णय घेतला. माझ्या शिक्षकांना याबाबत माहिती नव्हती. मी शिक्षण सोडल्यामुळे ते प्रचंड रागावले होते. पण त्यामागचं कारण कळल्यानंतर ते मला भेटायला आले."

बहिणीने दिलं जीवदान

पुढच्या उपचारांसाठी किशोरला मुंबईला KEM रुग्णालयात हलवण्यात आलं. तिथं डायलिसिस सुरू करण्यात आलं. पूर्णपणे ठीक व्हायचं असेल तर किडनीची गरज असल्याचं डॉक्टरांनी सांगितल्यानंतर कुटुंबीयांनी अवयवदात्याचा शोध घेण्यास सुरुवात केली.

मरणोत्तर अवयवदान करणाऱ्यांची संख्या त्यावेळी कमी असल्यामुळे किशोर यांच्या किडनी सँपलशी मॅच करणारं सँपल मिळण्यात त्यांना अडचणी येत होत्या.

किशोर यांची तब्येत दिवसेंदिवस ढासळत चालली होती. अखेर त्यांच्या मोठ्या बहिणीनेच त्यांना किडनी देण्याचं ठरवलं.

जळगावात खासगी नोकरी करणारे विश्वनाथ सूर्यवंशी आणि गृहिणी असलेल्या इंदू यांची छाया, संजय, अरुण, किशोर, विनोद आणि माधुरी अशी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

17 ते 24 ऑगस्ट दरम्यान वर्ल्ड ट्रांसप्लांट गेम्स स्पर्धा इंग्लंडमध्ये होणार आहे. जगभरातील विविध अवयव प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया झालेले खेळाडू या स्पर्धेत भाग घेतात. या स्पर्धेत सहभागी होत असलेल्या भारतीय संघात महाराष्ट्रातील एकमेव खेळाडू किशोर सूर्यवंशी यांचा समावेश आहे.


सामग्री: किती धोकादायक आहे हा बर्ड फ्लू? नेमका कोणाला आणि कसा होतो आणि आता अंडी किंवा चिकन खाणं बंद करायचं का?

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मध्य प्रदेश, राजस्थान, पंजाब, हिमाचल प्रदेश, झारखंड आणि केरळ या राज्यांमध्ये पक्ष्यांमध्ये बर्ड फ्लूचा संसर्ग झाल्याचं आढळून आलंय.


सामग्री: कितीतरी कवी आणि साहित्यिकांच्या रचना या मृद्गंधांने भारून गेली आहेत. पावसाला हा गंध दिला तरी कुणी आणि तो संपत कसा नाही, असा प्रश्न विचारण्याचा मोह मात्र अनेकांना होतो.

हा प्रश्न जसा तुम्हा आम्हाला, कवी, साहित्यिकांना पडतो तसाच हा प्रश्न संशोधकांनाही पडतो. हा प्रश्न पडलेल्या संशोधकांनी विज्ञानाच्या आधारे या मृद्गंधाचा शोध घेतला आहे. अत्तराच्या व्यवसायात कार्यरत असणाऱ्यांनीही गंधाचं मूळ शोधण्याचा प्रयत्न केला आहे.

मन मोहरून टाकणाऱ्या या सुगंधामागे थोडं रसायनशास्त्रही आहे. वादळी वाऱ्यानंतर स्वच्छ हवा आणि ओल्या मातीला येणाऱ्या या सुगंधामागे जीवाणू, वनस्पती आणि वीजांचाही वाटा असतो.

मृद्गंध

रणरणत्या उन्हात जमीन सुकून गेलेली असते. अशा जमिनीवर जेव्हा पाऊस पडतो, तेव्हा मृदगंध दरवळतो. हा सुगंध जीवाणूंपासून निर्माण होतो. ऑस्ट्रेलियातील 2 शास्त्रज्ञांनी 1960च्या दशकात यावर संशोधन केलं आहे.

जॉन इन्स सेंटरमधील मॉलिक्युलर बायॉलॉजीचे प्रमुख प्रा. मार्क बटरनर म्हणाले, "असे जीवाणू मातीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असतात. जेव्हा आपण म्हणतो आपल्याला ओल्या मातीचा सुगंध येत आहे, तेव्हा प्रत्यक्षात आपण या मातीतील विशिष्ट प्रकारच्या जीवाणूंमुळे निर्माण झालेल्या रेणूंचा सुगंध येत असतो."

चांगल्या प्रकारच्या मातीमध्ये स्ट्रेम्प्टोयाईस नावाचा जीवाणू असतो त्यातून जिओस्मिन नावाचा रेणू मिळतो. याचा उपयोग काही प्रतिजैविकं बनवण्यासाठी होत असतो.

जेव्हा पाणी जमिनीवर पडतं तेव्हा जिओस्मिन मोठ्या प्रमाणावर निर्माण होतं. पावसानंतर तर हे प्रमाण फारच जास्त असतं.

बटनर म्हणतात मनुष्य आणि इतर अनेक प्राणी या सुगंधाला संवेदशील असतात.

1960च्या दशकात इसाबेल बीअर आणि आर. जी. थॉमस यांनी या सुगंधाला 'पेट्रीकोर' असं नाव दिलं. भारतात उत्तर प्रदेशमध्ये या सुगंधाचं अत्तर मिळतं. याला 'मिट्टी का अत्तर' असं नाव आहे.

सुगंधी द्रव्य बनवण्याच्या उद्योगात सध्या जिओस्मिनाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर अत्तर बनवण्यासाठी होतो.

अत्तरतज्ज्ञ मरिना बार्सेनिला म्हणाल्या, "पाऊस पडल्यानंतर मातीचा जो सुगंध असतो, तसाच सुगंध जिओस्मिनला असतो. हा अगदी प्राथमिक सुगंध असतो. हा सुगंध किती जरी सौम्य केला तर आपण तो ओळखू शकतो."

याचा सुगंध जसा मोहक असतो, त्या उलट या रेणूची चव मात्र अनेकांना आवडत नाही.

डेन्मार्क इथल्या अलब्रोग विद्यापीठातील संशोधक प्रा. जेप नेल्सन म्हणाले, "हा रेणू विषारी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वैशाख वणव्याच्या तडाख्यात एक दिवस आकाशात काळ्या ढगांची गर्दी जमू लागते. वारा वाहू लागतो आणि पावसाचे टपोरे थेंब अलगद जमिनीवर उतरू लागतात आणि मृद्गंधाचा दरवळ सुरू होतो. तो दरवळ तुम्हाला घेऊन जातो पहिल्या पावसाच्या आठवणीत.


सामग्री: किनारपट्टीवर मोठमोठ्या लाटा येऊन धडकत आहेत.

जेबी चक्रीवादळामुळे पश्चिम भागात जमीन धसल्याची घटना घडली आहे. 172 किलोमीटर प्रतितास वेगानं वाऱ्यासह मुसळधार पाऊस पडत आहे.

ओसाका खाडी परिसरात एक ट्रक उलटला तर क्योटोमध्ये रेल्वेस्टेशनच्या छताचा काही भाग कोसळला आहे.

या चक्रीवादाळात अजूनपर्यंत कोणाचा मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आलेली नाही. तसंच हे चक्रीवादळ जसजसं पुढे सरकेल तशी त्याची तीव्रता आणखी कमी होत जाण अपेक्षित आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

या वादळामुळे शिकोकू बेटावर मंगळवारी दुपारी जमीन धसल्याची घटना घडली. त्यानंतर हे वादळ जपानमधलं सर्वांत मोठं बेट होन्शूकडे सरकलं.

या वादळामुळे समुद्राला उधाण येण्याबरोबरच किनारपट्टीवर उंच लाटा धडकू शकतात. पूर परिस्थिती निर्माण होऊ शकते. तसंच भूस्खलनाच्या घटना घडू शकतात. असा इशारा देण्यात आला आहे.

याआधीच काही भागात वीज पुरवठा खंडीत झाला असून प्रशासनानं लोकांना सुरक्षितस्थळी जाण्याचे निर्देश दिले आहेत.

जोरदार वादळामुळे सार्वजनिक वाहतूकीवर परिणाम झाला आहे.

याचा परिणाम वाहतूकीवरही झाला आहे. शेकडो विमानं, फेरी बोट आणि ट्रेन रद्द करण्यात आल्या आहेत. ओसाकातल्या कान्साई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या धावपट्टीवर पुराचं पाणी साचलं आहे.

जपानमधील ओसाकाचा जगप्रसिद्ध युनिर्व्हसल स्टुडिओ बंद करण्यात आला आहे.

जोरदार वाऱ्यामुळे ट्रक पलटी झालेत.

पंतप्रधान शिंजो आबे यांनी तातडीची बैठक बोलावत लोकांनी सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतरीत व्हावं, असं आवाहन केलं आहे.

किनारपट्टीवर धडकणाऱ्या लाटांमूळे भूस्खलन आणि राडारोडा उडत असल्याचं फुटेज समोर आलं आहे.

जुलै महिन्यात गेल्या दशकातल्या सर्वांत भयंकर पुरामुळे आणि भूस्खलनामुळे दोनशे लोकांना आपला जीव गमावावा लागला होता. त्यानंतर उष्माघाताची लाट आली होती आणि आता हे चक्रीवादळ आलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या 25 वर्षांतलं सर्वांत भयंकर असं चक्रीवादळ जपानच्या किनारपट्टीवर धडकलं आहे. या पार्श्वभूमीवर दहा लाखांपेक्षा अधिक लोकांना सावधगिरीचा इशारा प्रशासनातर्फे देण्यात आला आहे.


सामग्री: किम इल संग

सोव्हिएत अधिकाऱ्यांच्या गराड्यात किम इल संग यांनी त्या दिवशी पहिल्यांदा भाषण केलं. त्यावेळी त्यांचं वय होतं फक्त 33 वर्षं.

दोन्ही हातांनी भाषणाचा कागद पकडून असलेले किम इल संग आतून घाबरल्याचं त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होतं. त्यांचे केस अगदी बारीक कापलेले होते आणि त्यांनी निळ्या रंगाचा सूट घातला होता. सूट इतका घट्ट होता की त्यांनी तो कुणकडून तरी मागितला असावा, हे स्पष्ट जाणवत होतं. तिथे उभ्या असलेल्या एका व्यक्तीला ते 'एखाद्या चिनी ढाब्यावरचा डिलिव्हरी बॉय' वाटले.

भरीस भर म्हणजे त्यांना कोरियन भाषाही नीट बोलता येत नव्हती. कारण 33 वर्षांच्या आयुष्यातली 26 वर्ष त्यांनी विजनवासात घालवली होती आणि कोरियाचं नेतृत्त्व करण्यासाठी सोव्हिएतची त्यावेळी पहिली पसंती चो मान सिक यांना होती.

किम इल संग यांचं पहिलं भाषण फ्लॉप ठरलं. मात्र, किमच्या भाग्याने त्यांची साथ सोडली नाही. कारण स्टॅलिनला हे लवकरच कळून चुकलं की चो कम्युनिस्टही नव्हते आणि त्यांना कळसूत्री बाहुलीप्रमाणे नाचवताही येणार नव्हतं.

चो यांनी कोरियाचा राज्यकारभार चालवण्यासाठी रशियाकडे अनेक अशा मागण्या केल्या ज्या रशियाला पसंत पडल्या नाही. त्यामुळे किम इल संग आपल्यासाठी कितीतरी जास्त फायदेशीर आणि म्हणणं ऐकणारे आहे, असं रशियाला वाटू लागलं.

अशाप्रकारे 9 सप्टेंबर 1948 रोजी डेमोक्रेटिक पिपल्स रिपब्लिक ऑफ कोरियाची स्थापना झाली आणि किम इल संग यांच्या हाती नेतृत्त्वाची कमान देण्यात आली.

दक्षिण कोरियावर आक्रमण

किम इल संग यांनी देशाची सूत्रं हाती येताच जपानविरोधी संघर्षात सहभागी झालेल्यांना घेऊन कोरियन पिपल्स आर्मीची स्थापना केली. मॉस्कोला जाऊन त्यांनी दक्षिण कोरियावर आक्रमण करण्यासाठी रशियाची मदत मिळवण्याचे प्रयत्न सुरू केले. मात्र, उत्तर कोरियावर हल्ला झाला तरच प्रतिहल्ला करावा, असं स्टॅलिन यांनी स्पष्ट केलं.

सोविएत संघाचे जोसेफ स्टॅलिन

'Under the Loving Care of the Fatherly Leader' या पुस्तकात लेखक ब्रॅडली मार्टिन लिहितात, "किम यांनी प्रस्ताव सादर केल्यावर जवळपास वर्षभरानंतर स्टॅलिन आक्रमणासाठी राजी झाले. मात्र, माओने होकार दिलाच तरच आपण होकार देऊ, अशी त्यांची अट होती."

"किम 1950 साली बीजिंगला गेले आणि हल्ल्यासाठी माओंना तयार केलं. 25 जून 1950 रोजी पहाटे उत्तर कोरियाचे जवान दीडशे T-34 रशियन टँक घेऊन दक्षिण कोरियात घुसले. काही दिवसातच उत्तर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

14 ऑक्टोबर 1945 रोजी उत्तर कोरियातील प्योंगयांग शहरातल्या स्टेडियममध्ये रेड आर्मीचं स्वागत करण्यासाठी एक मोठी सभा आयोजित करण्यात आली होती.


सामग्री: किम जाँग उन आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांची भेट व्हावी अशी पूर्ण जगाची इच्छा होती. पण ट्रंप यांनी घेतलेला निर्णय हा जगाच्या इच्छेनुसार नाही, असं उत्तर कोरियाच्या सरकारी वृत्तसंस्थेनी म्हटलं आहे.

ट्रंप यांची भेट व्हावी म्हणून उत्तर कोरियाने खूप प्रयत्न केले होते. आम्ही अमेरिकेबरोबर चर्चा करून कोणताही प्रश्न सोडवण्यासाठी तयार आहोत, असं उत्तर कोरियानं म्हटलं आहे.

सिंगापूर चर्चेतून माघार घेऊन ट्रंप यांनी किम यांना फसवलंय का? याविषयी चर्चा सुरू आहे. काल संध्याकाळपासून नेमकं काय घडलं याचे अपडेट्स या वरच्या बातमीत वाचता येतील.

उत्तर कोरियानं याआधी अनेक वचनं पाळली नाहीत त्यामुळं त्यांच्यासोबतच्या चर्चेतून माघार घेण्यात आली असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी म्हटलं आहे.

गेल्या आठवड्यामध्ये सिंगापूर येथे नियोजित केलेल्या चर्चेची तयारी देखील उत्तर कोरियाला करता आली नाही असं अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांचं म्हणणं आहे.

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांना लिहिलेल्या पत्रात ट्रंप यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. व्हाईट हाऊसने प्रसिद्ध केलेल्या या पत्रात ट्रंप म्हणाले, "आण्विक नि:शस्त्रीकरणासंदर्भात तुमची लवकरात लवकर भेट घ्यायची होती. मात्र तुम्ही प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात प्रचंड राग आणि द्वेष खुलेपणाने दिसत होता. आताच्या घडीला भविष्याचा विचार करून तुमची भेट घेणं रास्त ठरणार नाही."

ट्रंप यांचं किम यांना पत्र

याआधी उत्तर कोरियाने अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारे बोगदे उद्धवस्त केल्याचं म्हटलं होतं. अमेरिकेच्या आग्रहानुसार उत्तर कोरियाच्या आण्विक निःशस्त्रीकरणाच्या दिशेने हे एक मोठं पाऊल मानलं जात होतं.

किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्याशी डावपेचात्मक चर्चा सुफळ होण्यासाठी उत्तर कोरियाने यंदाच्या वर्षीच पुंगे-रीचा अण्वस्त्र प्रकल्प बंद करण्याची तयारी दर्शवली होती.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्यासोबत होणाऱ्या चर्चेतून अमेरिकेनी माघार घेतल्यानंतर उत्तर कोरियाने नाराजी व्यक्त केली आहे.


सामग्री: किम जाँग उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

संयुक्त राष्ट्रानुसार, उत्तर कोरियातील लोक हे "व्यवस्थित, व्यापक आणि सर्रास मानवी हक्क उल्लंघनाच्या छायेत राहत आहेत". पण हे दोन नेते जेव्हा भेटतील तेव्हा या आणि अशा अनेक मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची शक्यता कमीच आहे.

हे आहेत असेच काही मुद्दे जे कदाचित या भेटीत चर्चेला येणार नाही.

1. सरकारचं संपूर्ण नियंत्रण

जगापासून आधीपासूनच अलिप्त राहिलेल्या उत्तर कोरियावर किम जाँग-उन यांचं कुटुंब तीन पिढ्यांपासून सत्ता करत आहे. लोकांना किम परिवार आणि किम जाँग-उन यांच्याप्रती संपूर्ण श्रद्धा दाखवावी लागते.

इथं सरकारचं प्रत्येक बाबीवर नियंत्रण आहे. सर्वसामान्यांच्या प्रत्येक हालचालीवर कडक नजर ठेवली जाते.

अर्थव्यवस्थेवर पण सरकारचं नियंत्रण आहे. देशात खाद्य, इंधन आणि इतर दैंनदिन गरजांची टंचाई असताना सरकार आण्विक आणि मिसाइल कार्यक्रमावर भरपूर खर्च करतं.

अनेक लहान मुलांना मध्येच शिक्षण सोडून कुटुंबाला हातभार लावावा लागतो.

उत्तर कोरिया हा एकहाती राज्यकारभार करणारा देश असल्यानेच ते हा खर्चिक आण्विक कार्यक्रम राबवू शकले. सरकारने गरिबांच्या पोटातला घास हिरावून घेत हा कार्यक्रम चालवला आहे, असं 'Human Rights Watch'चे आशिया संचालक ब्रॅड अॅडम्स यांनी बीबीसीला सांगितलं.

2. मीडियावर नियंत्रण

उत्तर कोरियाची मीडिया हा जगातील सर्वाधिक नियंत्रित मीडिया असल्याबद्दल कुठलीच शंका नाही. 'Reporters Without Borders' संस्थेनं उत्तर कोरियाला प्रसारमाध्यम स्वातंत्र्याच्या जागतिक यादीत शेवटच्या क्रमांकावर ठेवलं आहे.

सरकारी मीडिया

बातम्या, माहिती आणि मनोरंजनासाठी उत्तर कोरियातील लोक पूर्णपणे सरकारी चॅनल 'Korean Central News Agency' अर्थात KCNA वरच अवलंबून असतात. तोच एकमेव मार्ग आहे. हे चॅनल दिवसरात्र नेत्याच्या कौतुकात लागलेलं असतं.

'Reporters Without Borders'च्या माहितीनुसार, आंतरराष्ट्रीय मीडिया संस्थाची बातम्या किंवा सामग्री बघितल्यास किंवा ऐकल्यास लोकांना थेट तुरुंगात डांबलं जातं.

उत्तर कोरियामध्ये लोकांकडे मोबाईल मिळणं हा सर्वसामान्य प्रकार आहे. पण आंतरराष्ट्रीय कॉल करणं वाटतं तेवढं सोपं नाही.

अॅमनेस्टी इंटरनॅशनलचे अभ्यासक आर्नोल्ड फँग म्हणतात, "आंतरराष्ट्रीय कॉल करायचा असेल तर तुम्हाला ब्लॅक मार्केटमधून एखादा चीनी बनावटीचा फोन विकत घ्यावा लागेल. नंतर चीनच्या सीमेजवळ जाऊन तुम्हाला कॉल करावा लागेल, हे सगळं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्यातील 12 जून रोजीची प्रस्तावित भेट प्रत्यक्षात झाली तर हे दोन जागतिक नेते प्रथमच इतिहासात एकमेकांसमोर असतील.


सामग्री: किम जाँग उन आणि डोनाल्ड ट्रंप हे येत्या 27-28 फेब्रुवारीला व्हिएतनामध्ये दुसऱ्यांदा भेटणार आहेत.

आता 44 वर्षांनंतर, याच शहरात व्हिएतनामचा कट्टर विरोधी अमेरिका आणि शीत युद्धातला मित्र देश उत्तर कोरिया एकत्र येणार आहेत. उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन आणि अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप हे येत्या 27-28 फेब्रुवारीला व्हिएतनामध्ये दुसऱ्यांदा भेटणार आहेत.

भांडवलशाही अर्थव्यवस्था असलेला कम्युनिस्ट व्हिएतनाम आता दोन्ही देशांचा म्हणजे अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांचा मित्र देश मानला जात आहे.

या भेटीसाठी डानांग किंवा हॅनोई यापैकी एक ठिकाण निश्चित केलं जाणार आहे.

ट्रंप - किम भेटीसाठी व्हिएतनामच का?

"ट्रंप-किम भेटीसाठी व्हिएतनाम हा तटस्थ देश मानला जात आहे. अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्या भेटीच्या सर्व आवश्यक गोष्टी व्हितनाममध्ये पूर्ण होत आहेत," असं व्हिएतनाम राष्ट्राचे विश्लेषक कार्ल थेयर यांनी बीबीसीला सांगितलं.

थेयर हे ऑस्ट्रेलियाच्या न्यू साउथ वेल्समध्ये प्राध्यापक आहेत.

व्हिएतनाम ही आशियातली वेगानं वाढणारी अर्थव्यवस्था आहे.

"व्हिएतनाममधली ट्रंप-किम भेट ही केवळ प्रतिकात्मक नाहीये. या भेटीसाठी व्हिएतनाम हा देश संपूर्ण सुरक्षा पुरवू शकतो, हे यातून दाखवायचं आहे. व्हिएतनाम हा तटस्थ असल्याचं दोन्ही पक्षांनी मान्य केलं आहे," असं ते पुढे म्हणाले.

किम यांनी व्हिएतनामवर सहमती का दर्शवली?

किम यांना व्हिएतनामला जाण्यासाठी चीनमार्गे सुरक्षित विमान प्रवास करता येणार आहे. दोन्ही देशांसोबत उत्तर कोरियाचे चांगले संबंध आहेत, असं प्रा. थेयर सांगतात.

"उत्तर कोरिया एकाकी पडलेला नाहीये," हे व्हिएतनाम भेटीतून किम यांना दाखवायचं आहे. किम यांनी व्हिएतनामच्या विकासाचा अभ्यास केला आहे. या भेटीत त्यांना हा विकास प्रत्यक्ष पाहता येणार आहे.

"व्हिएतनाम आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धाची पार्श्वभूमी. त्यानंतर सुधारलेले द्विपक्षीय संबंध आणि मुक्त व्यापारबाबतची चर्चा या सगळ्या गोष्टी उत्तर कोरियन सरकारच्या हिताच्या आहेत, असं थेयर यांना वाटतं."

व्हिएतनाम देशाचे अभ्यासक आणि ISEAS-Yusof Ishak Institute, सिंगापूर येथील प्रा. ली हाँग हिएप यांनी AFPला सांगितलं, "व्हिएतनामची प्रगती पाहण्यासाठी किम उत्सुक असणार आहेत. त्यातून त्यांना स्फूर्ती मिळेल आणि उत्तर कोरियाची प्रगतीसाठी नवी दिशा मिळेल."

ट्रंप व्हिएतनाममध्ये भेटण्यासाठी का...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मार्च 1965मध्ये अमेरिकन सैन्यानं दक्षिण व्हिएतनाममधल्या डानांग या शहरात पहिल्यांदा पाय ठेवलं होते. त्यानंतर या युद्धात दोन्ही देशांची मोठ्या प्रमाणात जीवित आणि आर्थिक हानी झाली होती.


सामग्री: किम जाँग उन यांचं भाषण ऐकताना नागरिक.

नववर्षाच्या निमित्ताने टीव्हीवरून दाखवण्यात आलेल्या एका भाषणात किम म्हणाले की, संपूर्ण अमेरिका उत्तर कोरियाच्या अण्वस्त्रांच्या टप्प्यात आहे. "ही धमकी नाही, वास्तव आहे" असंही ते म्हणाले.

पण दुसरीकडे आपण दक्षिण कोरियाबरोबर चर्चेसाठी तयार असल्याचंही ते म्हणाले.

सोलमध्ये होणाऱ्या हिवाळी ऑलिंपिक खेळांसाठी उत्तर कोरिया आपला संघ पाठवू शकेल असा संकेतही त्यांनी दिला.

किम यांच्या धमकीवर प्रतिक्रिया विचारली असता, "बघू काय करायचं ते", असं उत्तर अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी दिलं.

फ्लोरिडामधल्या मार-आ-लागो येथील आपल्या रिसॉर्टमध्ये 'न्यू यिअर्स इव्ह'च्या पार्टीत ट्रंप बोलत होते.

डोनाल्ड ट्रंप.

अण्वस्त्र कार्यक्रमामुळे आणि सतत केल्या जाणाऱ्या क्षेपणास्त्र चाचण्यांमुळे उत्तर कोरियावर गेल्या वर्षात अनेक निर्बंध लादले गेले.

राजकीयदृष्ट्या एकट्या पडलेल्या उत्तर कोरियाने ६ भूमिगत अण्वस्त्र चाचण्या केल्या आहेत, तसंच अनेक शक्तिशाली क्षेपणास्त्र चाचण्याही केल्या आहेत.

नोव्हेंबरमध्ये उत्तर कोरियाने हॉसाँग-१५ या क्षेपणास्त्राची चाचणी केली. त्याने 4475 किलोमीटर इतकी उंची गाठली जी इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशनपेक्षाही अधिक आहे.

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जोंग उन.

पूर्ण क्षमतेची अण्वस्त्रं आपल्याकडे असल्याचा दावा उत्तर कोरियाने केला आहे, पण आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उत्तर कोरिया असा हल्ला करू शकेल की नाही याबाबत साशंकता आहे.

अण्वस्त्रसज्जतेवर आपल्या भाषणात भर देताना किम म्हणाले, "उत्तर कोरियाने अण्वस्त्र आणि बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांची निर्मिती झपाट्याने करून ती वेगाने तैनात करावीत."

उत्तर आणि दक्षिण कोरियात तणाव कायम असला तरी येत्या वर्षात उभयपक्षीय संबंध सुधारतील असेही संकेत त्यांनी दिले.

"2018 हे दोन्ही कोरियांसाठी महत्त्वाचं वर्ष आहे. उत्तर कोरिया आपला ७० वा स्थापनादिवस साजरा करेल आणि दक्षिण कोरिया ऑलिंपिक खेळांचं आयोजन करत आहे" असा उल्लेख त्यांनी केला.

फेब्रुवारीत होणाऱ्या ऑलिंपिक खेळांसाठी उत्तर कोरियाचा संघ पाठवण्याचा आपण विचार करू, असंही किम यांनी सूचित केलं. दक्षिण कोरियाने या शक्यतेचं याआधीच स्वागत केलं आहे.

दक्षिण कोरियाप्रती वर्षभर आक्रमक पवित्रा घेतलेल्या किम यांच्या बोलण्यातल्या हा फरक लक्षात घेण्याजोगा आहे.

"उत्तर कोरियाचे खेळाडू ऑलिंपिक खेळात सहभागी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"एक बटन दाबताच आपण हल्ला करू शकतो ज्यामुळे अमेरिकेला कधीच युद्ध सुरू करता येणार नाही", असं विधान उत्तर कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष किम जाँग उन यांनी केलं आहे.


सामग्री: किम जाँग उन यांनी अण्वस्त्र चाचण्या थांबवण्यात आल्याची घोषणा केल्यानंतर सर्वांनी या घटनेचं स्वागत केलं आहे. या घटनेमुळं माध्यमांमध्ये उत्साहाचं वातावरण आहे. अर्थातच त्यांच्यासाठी ही एक मोठी हेडलाइनची बातमी आहे. पण उत्तर कोरियाचा इतिहास पाहता आपला सर्वांचा हिरमोड होण्याची शक्यता अधिक दिसत आहे.

उत्तर कोरियात पुंगये-री या ठिकाणी होत असलेल्या अण्वस्त्र चाचण्या थांबवण्याचा निर्णय किम जाँग उन यांनी घेतला आहे. पहिली गोष्ट म्हणजे, त्यांना आता चाचण्या घेण्याची गरज उरली नसावी.

2006पासून त्यांनी 6 चाचण्या घेतल्या आहेत आणि आता उत्तर कोरियानं या क्षेत्रात बऱ्यापैकी पाय रोवले आहेत. या घोषणेची सत्यता पडताळून पाहण्याचा आपल्याकडे दुसरा मार्ग देखील नाही. कदाचित ही घोषणा अतिशयोक्तीपूर्ण देखील असू शकते.

जरा विचार करा, भारत आणि पाकिस्ताननं 1998पर्यंत सहा चाचण्या घेतल्या होत्या. त्यानंतर त्यांना चाचण्या घेण्याची आवश्यकता उरली नाही. तरीही  त्यांच्याकडे असणाऱ्या अण्वस्त्र साठ्यात वाढ झालीच ना!

गेल्या कित्येक वर्षांपासून उत्तर कोरियानं अण्वस्त्राच्या क्षेत्रात काम केलं आहे. तेव्हा आता त्यांना आपल्या क्षमतेवर विश्वास निर्माण झाला असेल. त्यांच्याजवळ त्या बद्दलचं ज्ञान आलं असेल त्यामुळं आता खुल्या चाचण्या घेण्याची गरज उरली नाही, म्हणून त्यांनी हा निर्णय घेतला असावा.

News reader Ri Chun-hee

पाचवी आणि सहावी चाचणी याबाबतीत महत्त्वपूर्ण समजली जाते. 2016 आणि 2017मध्ये त्यांनी एक कॉम्पॅक्ट अण्वस्त्र तयार केलं होतं, अशी माहिती उत्तर कोरियाच्या न्यूज एजन्सीनं दिली होती. कुठल्याही प्रकारच्या क्षेपणास्त्रामध्ये हे अण्वस्त्र बसवता येतं, असं त्यांनी म्हटलं होतं.

अमेरिकेनं दुसऱ्या महायुद्धाच्या वेळी नागासाकीवर जो अणूबाँब टाकला होता त्याहून दुप्पट किंवा तिप्पट विध्वंसक शक्ती या अण्वस्त्रामध्ये आहे, असा अंदाज काढण्यात आला होता.

उत्तर कोरियाची अण्वस्त्र निर्मिती करण्याची क्षमता चांगली आहे, हेच या चाचण्यांमधून दिसून आलं. पण जगाच्या कोणत्याही कोपऱ्यात मारा करू शकतील इतक्या क्षमतेची क्षेपणास्त्रं उत्तर कोरियाकडे आहे की नाही यावर शास्त्रज्ञांचं एकमत झालेलं नाही.

किम जाँग उन यांनी नुकतीच चीनला भेट दिली. आपण एक नवी सुरुवात करत आहोत, असा संकेत त्यांनी या भेटीतून दिला. त्याच प्रमाणे अण्वस्त्र चाचणी बंदीची घोषणा देखील एक राजकीय संकेत असावा....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

यापुढे क्षेपणास्त्रांच्या चाचण्या तसंच अण्वस्त्र चाचणी केली जाणार नाही, अशी घोषणा केली उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांनी केली. पुढच्या आठवड्यात दक्षिण कोरिया आणि जूनमध्ये अमेरिका भेटीच्या पार्श्वभूमीवर ही घटना महत्त्वपूर्ण समजली जात आहे. या घटनेवर आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचे अभ्यासक आणि द डिप्लोमॅटचे वरिष्ठ संपादक अंकित पांडा यांनी केलेलं हे विश्लेषण.


सामग्री: किम जाँग-उन

दक्षिण कोरियाच्या प्रशासनानेही या वृत्ताचं खंडन केलं आहे. 36 वर्षीय किम जाँग-उन यांची प्रकृती गंभीर असल्याचे कुठलेही विशिष्ट संकेत उत्तर कोरियाकडून मिळाले नसल्याचं दक्षिण कोरियाच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयाकडून सांगण्यात आलं आहे.

दरम्यान चीनने आपलं एक वैद्यकीय पथक उत्तर कोरियाला रवाना केलं आहे. किम यांची प्रकृती चांगली नसल्याने हे पथक पाठवण्यात आल्याची चर्चा आहे.

वॉशिंग्टनस्थित उत्तर कोरिया मॉनिटरिंग प्रोजेक्टनं एका सॅटेलाईट इमेजची समीक्षा करत म्हटलं आहे की, उत्तर कोरियामधील रिसॉर्ट टाऊन वोनसनमध्ये एक ट्रेन उभी आहे, जी किम जाँग-उन वापरत असलेली ट्रेन असण्याची शक्यता आहे. 21 एप्रिलला ही ट्रेन वोनसनमधील लीडरशीप स्टेशनवर पार्क करण्यात आली होती, असंही मॉनिटरिंग प्रोजेक्ट 38 नॉर्थचं म्हणणं आहे.हे स्टेशन किम यांच्या कुटुंबीयांसाठी राखीव असतं, असंही त्यांनी म्हटलं आहे. यासंबंधीचा रिपोर्ट रॉयटर्समध्ये छापून आला आहे. मात्र मॉनिटरिंग ग्रुपच्या रिपोर्टची रॉयटर्सनं स्वतंत्रपणे पुष्टी केली नाही.रिपोर्टमध्ये म्हटलंय की, ट्रेनच्या उपस्थितीमुळे हे समजू शकलेलं नाही की, "किम जाँग-उन कुठे आहेत, तसंच त्यांच्या तब्येतीविषयीची माहितीही समजू शकलेली नाही. पण, ते देशातल्या विशेष अशा पूर्वेकडच्या भागात असल्याचं दिसून येतं."

दक्षिण कोरियाची राजधानी सोलस्थित न्यूज वेबसाईट डेली एनकेच्या एक रिपोर्टनुसार, किम हे प्याँगयाँगच्या उत्तरेकडील रिसॉर्ट काउंटी ऑफ ह्यागसनमध्ये उपचार घेत आहे. त्यांनी एका अनामिक सूत्राच्या आधारे ही बातमी दिली आहे. दक्षिण कोरियामधील वृत्त संस्था न्यूजइजच्या मते, कोरोनापासून बचाव करण्यासाठी किम वोनसममध्ये असण्याची शक्यता आहे.

यापूर्वीही अफवा

किम आजारी असल्याच्या अफवा यापूर्वी अनेकदा पसरल्या होत्या.

15 एप्रिल रोजी किम जाँग-उन यांचे आजोबा आणि उत्तर कोरियाचे संस्थापक किम इल-सुंग यांचा वाढदिवस होता. या निमित्ताने उत्तर कोरियात दरवर्षी मोठा कार्यक्रम आयोजित करण्यात येतो. या कार्यक्रमाला फार महत्त्व असतं.

किम जाँग-उन आजवर कधीही या कार्यक्रमाला अनुपस्थित राहिलेले नाहीत. त्यामुळे काहीतरी मोठं कारण असल्याशिवाय ते या कार्यक्रमाला अनुपस्थित राहणार नाहीत, या तर्कावरून पुढे ते आजारी असावेत, असे अंदाज वर्तवले गेले.

किम जाँग-उन प्रसार माध्यमांमध्ये शेवटचे दिसले होते ते 12 एप्रिल रोजी. त्याच दिवशी प्रसार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्या प्रकृतीविषयी उलटसुलट बातम्या येत आहेत मात्र यासंदर्भात अधिकृतपणे काहीही जाहीर करण्यात आलेलं नाही.


सामग्री: किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग उन यांना लिहिलेल्या पत्रात ट्रंप यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. व्हाईट हाऊसने प्रसिद्ध केलेल्या या पत्रात ट्रंप म्हणाले, "आण्विक नि:शस्त्रीकरणासंदर्भात तुमची लवकरात लवकर भेट घ्यायची होती. मात्र तुम्ही प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात प्रचंड राग आणि द्वेष खुलेपणाने दिसत होता. आताच्या घडीला भविष्याचा विचार करून तुमची भेट घेणं रास्त ठरणार नाही."

अगदी काही तासांपूर्वीच उत्तर कोरियाने अणुचाचण्यांसाठी वापरण्यात येणारे बोगदे उद्धवस्त केल्याचं म्हटलं होतं. अमेरिकेच्या आग्रहानुसार उत्तर कोरियाच्या आण्विक निःशस्त्रीकरणाच्या दिशेने हे एक मोठं पाऊल मानलं जात होतं.

अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्याशी डावपेचात्मक चर्चा सुफळ होण्यासाठी उत्तर कोरियाने यंदाच्या वर्षीच पुंगे-रीचा अण्वस्त्र प्रकल्प बंद करण्याची तयारी दर्शवली होती.

क्षणाक्षणाचे अपडेट्स (भारतीय वेळेनुसार)

रात्री 11.15 वाजता : ट्रंप यांनी किमना फसवलंय का?

काही तासांपूर्वी किम यांनी आपली अणुचाचणीची ठिकाणं उद्ध्वस्त केली आणि आता ट्रंप यांनी ही घोषणा केली. मग ट्रंप यांनी किम यांना फसवलंय का?

ग्लोबल टाइम्स या चीनच्या इंग्लिश भाषेतील वृत्तपत्राच्या संपादकांना तरी असंच वाटतं.

"आपण फसलो असं किम यांना वाटत असेल, आणि अनेकांना तसंच वाटत असावं," असं ते ट्विटरवरून सांगतात.

रात्री 10.15 वाजता : दक्षिण कोरियाची प्रतिक्रिया

अमेरिका आणि उत्तर कोरियाने थेट चर्चेसाठी प्रयत्न करावा, असं आवाहन दक्षिण कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष मून जे-इन यांनी केल्याचं वृत्त योनहाप या वृत्तसंस्थेनं दिलं आहे. मून यांच्या निवासस्थानी सुरक्षाविषयक उच्चपदस्थांच्या बैठकीत ते बोलत होते.

पाहा व्हीडिओ : कॅमेरांचा क्लिकक्लिकाट, स्मितहास्य आणि थोडाचा विनोद...

"कोरियन द्विपकल्पातून अण्वस्त्रांचा नायनाट करून, या प्रदेशात कायमस्वरूपी शांतता प्रस्थापित करणं, हा एक असा ऐतिहासिक कार्यक्रम आहे, जो रद्द करता येत नाही किंवा लांबणीवर टाकला जाऊ शकत नाही," असं मून यांनी सांगितलं.

कोरियन द्विपकल्प आण्विक नि:शस्त्रीकरणाच्या प्रक्रियेत कोणताही उशीर व्हायला नको, असंही ते म्हणाले.

रात्री 9.50 वाजता : 'किम यांनी योग्य मार्ग निवडावा'

"मला आशा आहे की किम जाँग-उन हे योग्य मार्ग निवडतील, फक्त त्यांच्यासाठी नाही तर त्यांच्या लोकांसाठीही, ज्यांना यामुळे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

12 जूनला सिंगापूरमध्ये नियोजित अमेरिका-उत्तर कोरिया चर्चेतून डोनाल्ड ट्रंप यांनी माघार घेतली आहे. जागतिक तणाव निवळण्यासाठीच्या प्रयत्नांना यामुळे मोठा फटका बसला आहे.


सामग्री: किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप

सांयकाळी 6.10  - 'अनेक महिन्यांपासून किमबरोबर बोलत होतो'

गेल्या काही महिन्यांपासून मी किम जाँग-उन यांच्या संपर्कात होतो, असं ट्रंप यांनी ABC News शी बोलताना सांगितलं. सिंगापूर भेटीनंतर त्यांनी दिलेली ही पहिलीच मुलाखत आहे.

"हो, मी त्यांच्याबरोबर बोललो होतो, त्यांच्या अधिकाऱ्यांबरोबरही माझं गेल्या काही महिन्यांमध्ये बोलणं झालं होतं," असं ट्रंप यांनी या मुलाखतीत प्रथमच जगासमोर उघड केलं.

उत्तर कोरियाच्या आण्विक निःशस्त्रीकरणाच्या निर्णयाबाबतीत ते बोलले, "हो, किम लवकरच यावर कारवाई करणार आहेत. आणि ते पूर्णपणे अण्वस्त्रांचा त्याग करणार आहेत. मला वाटतं, ते कदाचित आता लगेच कामाला लागतील."

दपारी 3.15 - ही भेट पहिलं पाऊल - जपानचे पंतप्रधान

"मी खरंच ट्रंप यांच्या नेतृत्वाचा आणि प्रयत्नांचा आदर करतो. कोरियन द्वीपकल्पात आण्विक निशस्त्रीकरण करण्याचं किम यांनी आश्वासन दिलं आहे. तसे कागदपत्र मी पाहिले आहेत, आणि माझा त्याला पूर्ण पाठिंबा आहे," असं जपानचे पंतप्रधान शिंझो आबे म्हणाले.

"अपहरण झालेल्या जपानी माणसाचा उल्लेख ट्रंप यांनी किम यांच्याबरोबरच्या चर्चेत केला, म्हणून मी त्यांचे आभार व्यक्त करतो. त्यांना मी नंतर फोन लावणार आहे."

"उत्तर कोरियासंदर्भातल्या अपहरण, अण्वस्त्रसारख्या प्रश्नांवर तोडगा काढण्यासाठी जपान प्रयत्न करणार आहे," असं आबे म्हणाले.

दुपारी 1.53 -  ट्रंप यांची पत्रकार परिषद

दुपारी 1. 11 - अमेरिकेनं जपान आणि दक्षिण कोरियाला दिली माहिती

अमेरिकेचे परराष्ट्रं मंत्री माईक पाँपेओ यांनी फोन करून जपान आणि दक्षिण कोरियाच्या परराष्ट्र मंत्र्यांना ट्रंप-किम चर्चेची माहिती दिली. त्यांनी त्यांचा फोटोसुद्धा ट्वीट केला आहे.

दुपारी 1 - किम यांच्या बहिणीने पेन बदललं

पत्रकार मार्टिन विल्यम्स यांच्या लक्षात ही गोष्ट आली आहे. त्यांनी ते ट्वीट सुद्धा केलं आहे. करारावर सह्या करण्यासाठी अमेरिकेकडून 2 पेन ठेवण्यात आले होते. ऐनवेळी ही गोष्ट लक्षात आल्यानंतर किम यांची बहिण किम-यो-जाँग यांनी त्यांचं पेन किम यांना दिलं.

दुपारी 12.50 - कोरियन टीव्हीवर अजूनही बातमी नाही

उत्तर कोरियन टीव्हीवरील कार्यक्रम वेळनुसार सुरू झाले आहेत. पण अजूनही कोरियन टीव्हीवर ट्रंप-किम भेटीची चर्चा नाही.

फक्त किम यांच्या सिंगापूर भेटीची बातमी देण्यात आली आहे. कुठलेही फोटो किंवा फुटेज न दाखवता फक्त टीव्ही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांच्यात मंगळवारी सिंगापूरच्या एका हॉटेलमध्ये ऐतिहासिक भेट झाली. दोन्ही नेत्यांनी चर्चा सकारात्मक झाल्याचं सांगितलं आहे. या भेटीनंतर ट्रंप पत्रकारांच्या प्रश्नांना सामोरे गेले तर किम हे उत्तर कोरियासाठी रवाना झाल्याचे त्यांनी सांगितलं.

पाहा  सोमवारी  दिवसभरात काय काय घडलं ?


सामग्री: किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप यांची 12 जूनला सिंगापूरमध्ये भेट नियोजित आहे.

12 जूनला सिंगापूरमध्ये अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांची भेट नियोजित आहे. आण्विक निःशस्त्रीकरणाचा विचार करत असल्याचं उत्तर कोरियाचं म्हणणं होतं. त्यानंतर ही भेट ठरली होती.

पण त्यानंतर अमेरिका अत्यंत बेधडक विधानं करत आहे आणि त्यांचे इरादेही नेक नाहीत, अशी टीका उत्तर कोरियाचे उप-परराष्ट्रमंत्री किम क्ये-ग्वान यांनी केली आहे.

त्यांनी ही टीका करताना अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार जॉन बॉल्टन यांनाच लक्ष्य केलं आहे.

"बॉल्टन यांच्याबद्दल आम्हाला वाटणारा तिरस्कार आम्ही कधीच लपवलेला नाही. याआधीही आम्ही बॉल्टन यांच्या कामाच्या दर्जाबद्दल प्रश्न उपस्थित केले होते," किम यांनी म्हटलं आहे.

उत्तर कोरियाच्या विधानात काय म्हटलं आहे?

KCNA या सरकारी वृत्तसंस्थेद्वारे उप-परराष्ट्र मंत्री किम क्ये-ग्वान यांनी सांगितलं की, "जर अमेरिका आपली कोंडी करून आपल्याला अण्वस्त्र टाकण्यास सक्ती करण्याचा प्रयत्न करणार असेल, तर आम्हाला त्यांच्याशी चर्चा करण्यात काहीही रस नाही. मग सिंगापूरमध्ये अमेरिका-उत्तर कोरिया चर्चेसाठी आम्ही यावं की नाही, याचा पुनर्विचार करावा लागेल."

"या बैठकीनंतर आता कोरियन द्वीपकल्पात शांतता नांदेल, अशी आशा आम्हाला होती. एका उज्ज्वल भविष्याच्या दिशेने मोठं पाऊल म्हणून आम्ही या चर्चेकडे पाहत होतो," असंही ते म्हणाले.

शिवाय, उत्तर कोरियाने बुधवारी दक्षिण कोरियाबरोबरची नियोजित बैठकही तडकाफडकी रद्द केली आहे.

दक्षिण कोरियाच्या अमेरिकेबरोबर सुरू असलेल्या लष्करी कारवायांवरून नाराजी व्यक्त करत आपण ही बैठक रद्द केली आहे, असं उत्तर कोरियाने KCNA वृत्तसंस्थेद्वारे म्हटलं आहे.

या कारवायांद्वारे आपल्याला चिथावण्याचा प्रयत्न केला जातोय, असं उत्तर कोरियाने म्हटलं आहे.

या कारवाया थांबवण्यात आल्या नाहीत तर किम आणि ट्रंप यांची बैठक होणार नाही, असा इशारा उत्तर कोरियाने दिला आहे.

बीबीसीच्या सेऊल इथल्या प्रतिनिधी लॉरा बिकर यांच्या मते या विधानामुळे अण्वस्त्र नि:शस्त्रीकरणाचा करार आणि एकंदरीतच ट्रंप-किम भेट यांनाच धक्का बसला आहे.

जॉन बॉल्टन यांच्यावर वैयक्तिक टीका का?

अमेरिका हीच जागतिक महासत्ता आहे, असं मानणारे आणि त्यासाठी वेळ पडल्यास शस्त्रसंघर्षाची पाठराखण करणारे मुत्सद्दी म्हणून जॉन बोल्टन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आमच्यावर अण्विक नि:शस्त्रीकरणासाठी दबाव टाकू नका, अन्यथा आम्हाला अमेरिकेबरोबर चर्चा करण्याबाबत पुनर्विचार करावा लागेल, असा धमकीवजा इशारा उत्तर कोरियाने अमेरिकेला दिला.


सामग्री: किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप यांच्यातील हनोईमधल्या दुसऱ्या भेटीनंतर झालेली चर्चा निष्फळ ठरली.

पण व्हीएतनामच्या हनोईमध्ये त्यांच्या दुसऱ्या भेटीनंतर झालेली चर्चा निष्फळ ठरल्यामुळे आता ती आशा धुसर होताना दिसतेय.

"आता यापुढे अमेरिकेने चर्चेचा प्रस्ताव ठेवला तरी आमच्या भूमिकेत काहीही बदल होणार नाही," असं उत्तर कोरियाचे परराष्ट्र मंत्री री योंग यांनी स्पष्ट केले.

इतकंच नव्हे तर "उत्तर कोरियाने आपल्यावरील सर्व निर्बंध पूर्णपणे हटवावेत, अशी मागणी केलीच नव्हती तर त्यामध्ये अंशतः सूट मागितली होती," असा दावा री योंग यांनी केला आहे.

"आपल्या प्रस्तावात यंगबियंग अणुसंशोधन केंद्र अमेरिकन पर्यवेक्षकांच्या निरीक्षणाखाली पूर्ण बंद करण्याचाही समावेश होता," असेही त्यांनी सांगितलं. "सध्या अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्यात तयार झालेल्या विश्वासाची पातळी पाहाता अण्वस्त्रं नष्ट करण्यासाठी हा सर्वात मोठा उपाय होता," असं री योंग यांनी प्रतिपादन केलं.

योंग पुढे म्हणाले, "या बदल्यात आम्ही उत्तर कोरियावरील निर्बंधांत अंशतः सूट देण्याची मागणी करत होतो. या निर्बंधांमुळे आमचे नागरिक आणि अर्थव्यवस्थेला धक्का बसत आहे. उत्तर कोरियाने अण्वस्त्र आणि लांब पल्ल्याच्या रॉकेटसच्या परीक्षणावर कायमस्वरूपी स्थगिती आणण्याचा प्रस्तावही ठेवल्याचं" त्यांनी सांगितलं.

री योंग पुढे म्हणाले, "हनोईसारख्या शिखर परिषदेसारखी दुसरी संधी मिळणं कठीण दिसतंय. जर अमेरिकेने भविष्यात कधी चर्चेचा प्रस्ताव ठेवला तरी आम्ही आमच्या सैद्धांतिक भूमिकेत बदल करणार नाही, आमचे प्रस्ताव बदलणार नाहीत."

यापूर्वी सिंगापूर येथे झालेल्या परिषदेमध्ये फारसे काही साध्य झाले नसल्याची टीका झाली होती. त्यामुळे हनोई परिषदेमध्ये अण्वस्त्रमुक्तीचा करार होण्यासाठी ट्रंप दबाव आणतील, असं वाटलं होतं.

अण्वस्त्रमुक्तीचा अर्थ दोन्ही देश कसा घेतात, याबद्दल साशंकता आहे.

निर्बंध मागे घेण्यासाठी उत्तर कोरियाने आपल्याकडच्या सर्व अण्वस्त्रांचा त्याग करावा, अशी अमेरिकेने भूमिका पूर्वीच घेतली होती. मात्र ही अट उत्तर कोरियाबरोबरच्या चर्चेमधील अडथळ मानली जाते.

अण्वस्त्रमुक्तीचा काय अर्थ अभिप्रेत आहे, असं ट्रंप यांना 27  फेब्रुवारी विचारलं असता ते म्हणाले, त्याचं उत्तर सोपं आहे, "आपली अण्वस्त्रांपासून सुटका होण्याची गरज आहे."

ते अमेरिकन शिष्टमंडळाला म्हणाले होते, "हनोई येथे होत असलेल्या चर्चेमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप आणि उत्तर कोरियाचे राष्ट्राध्यक्ष किम जोंग-उन यांची गेल्या वर्षी सिंगापूर येथे भेट झाल्यानंतर दोन्ही देशांमधील तणाव निवळेल आणि कोरियन द्वीपकल्प अण्वस्त्रमुक्त होईल, अशी आशा निर्माण झाली होती.


सामग्री: किम जाँग-उन आणि मून जे-इन

1953च्या कोरियन युद्धविरामानंतर कुठल्याही कोरियन राष्ट्रप्रमुखाची ही कोरियन सीमा ओलांडण्याची पहिलीच वेळ होती.

1953 साली दोन्ही कोरियांमधलं युद्ध संपलं होतं. त्यानंतर दोन्ही देशांमधलं वैर दिवसेंदिवस वाढतंच गेलं. पण उत्तर आणि दक्षिण कोरियाच्या नेत्यांनी आता युद्ध टाळण्यासाठी अण्वस्त्र नष्ट करण्याचा निर्धार केला आहे.

याच पार्श्वभूमीवर बीबीसी मराठीनं आपल्या वाचकांना भारत आणि पाकिस्ताननं या भेटीतून काय धडा घ्यावा असा प्रश्न विचारला होता. त्यावर वाचकांनी प्रतिक्रिया काही निवडक प्रतिक्रिया.

मजकूर उपलब्ध नाही

Facebook पोस्ट समाप्त, 1

"चर्चा घडून येण्यासाठी यामध्ये सहभागी होणाऱ्या व्यक्ती, पक्ष किंवा देश मानसिक आणि भावनिक दृष्ट्या सक्षम असायला हव्यात. नाहीतर, चर्चा ही निष्फळ आणि निरुपयोगी ठरते," असं मत वैभव मसराम यांनी व्यक्त केलं आहे.

बाबू डिसूझा म्हणतात, "तिथं धर्म एक आहे. इथं बिब्बा घालणारे अनेक आहेत. द्वेषावर पोसलेलं राजकारण संपणं त्यांना आवडणारं नाही आणि परवडणारं नाही."

"भारत पाकीस्तान पुढे मैत्री शिवाय दुसरा पर्याय सुद्धा नाही, भविष्यात या दोन्ही देशांची जनताच एकमेकांची सोबत घेऊन आतंकवादाला संपवतील," असं मत अजय चौहान यांनी व्यक्त केलं आहे.

"त्यांचं हे पहिल्यांदा आहे. आपल्याकडे हे खूप वेळा होऊन गेलं आहे, आणि आपल्यासारखं त्यांच्याकडे रोज-रोज अतिरेक्यांसोबत युध्द होत नाही. म्हणून आपल्याकडे पर्याय एकच आहे, एक तर आर या पार," सत्यजित भांमरे यांनी अशी प्रतिक्रिया दिली आहे.

अभिजीत यांनी मात्र एक वेगळाच प्रश्न उपस्थित केला आहे.

"चर्चा झाली तर पाकिस्तान पाकव्याप्त काश्मीरवरील हक्‍य सोडणार का?, असा प्रश्न त्यांनी विचारला आहे.

तर राजू कार्ले यांना "पूर्व आणि पश्चिम जर्मनी प्रमाणे भारत पाकिस्तान, उत्तर आणि दक्षिण कोरिया यांनी एक होणे गरजेचे आहे," असं वाटतं.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांनी सीमोल्लंघन करत दक्षिण कोरियाचे नेते मून जे-इन यांच्याशी चर्चा केली. दोन्ही कोरियांसाठी हा एक ऐतिहासिक क्षण होता.


सामग्री: किम जाँग-उन यांची बहीण किम यो-जाँग.

या बैठकीसाठी दोन्ही राष्ट्रांचे काही खास लोकच उपस्थित होते. उत्तर कोरियाकडून किम यांच्यासोबत राजदूत, संरक्षण मंत्री, राष्ट्राचे इतर ज्येष्ठ नेते, किम यांचे राजकीय गुरू, असं एक मार्गदर्शक मंडळच आलं होतं. सोबत आणखी एक महत्त्वाची व्यक्ती होती ती म्हणजे किम जाँग-उन यांची बहीण किम यो-जाँग.

किम यांनी या ऐतिहासिक प्रसंगात आपल्या बहिणीला सहभागी करत त्यांच्या महत्त्व आणखी वाढवलं आहे. म्हणून त्यांच्याविषयी जगभरात कुतूहल वाढलं आहे.

जगापासून नेहमीच अंतर राखून राहिलेल्या या देशाची सत्ता 1948 सालापासून किम यांच्याच परिवाराच्या हातात आहे.

कुणाची लेक?

किम जाँग-उन यांचे वडील किम जाँग-इल यांनी पाच विवाह केले होते. त्यातून त्यांना एकूण सात मुलं होती. किम जाँग-उन यांचं तिसरं लग्न हे इल या नर्तिकेशी झालं. या तिसऱ्या पत्नीपासून त्यांना तीन मुलं झाली.

किम जाँग-इल यांना त्यांच्या तिसऱ्या पत्नीपासून किम जाँग-उन आणि यो-जाँग ही मुलं झाली.

किम जाँग-उन आणि किम यो-जाँग या भावडांना आणखी एक भाऊ आहे, त्याचं नाव किम जाँग-चोल. या तीन भावडांमध्ये यो-जाँग सगळ्यांत धाकटी आहे.

सगळ्यांत लाडकी बहीण

यो-जाँग यांचा जन्म 26 सप्टेंबर 1987 रोजी झाला. किम जाँग-उन यांच्यापेक्षा त्या चार वर्षांनी लहान आहेत. किम जाँग-चोल आणि किम जाँग-उन यांची लाडकी बहीण मानली जाते.

लोकांशी प्रेमपूर्वक बोलणाऱ्या यो जाँग मितभाषी म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात 'टॉम बॉय'ची प्रतिमा दिसत असल्याचंही बोललं जातं.

सन 1996 ते 2000 दरम्यान त्यांनी स्वित्झर्लंडच्या बर्न या शहरात शिक्षण घेतलं. किम जाँग-उनसुद्धा याच वेळी तिथे शिकत होते. त्याकाळातही त्यांना सुरक्षा रक्षकांचा गराडाच असायचा.

किम यो-जाँग ही किम जाँग-उनची लाडकी बहीण मानली जाते.

एकदा तिला साधी सर्दी झाली तरीही लगेचच हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं, अशी माहिती त्या महाविद्यालयातील अधिकाऱ्यांनी दिली.

यो-जाँग यांनी त्यांच्या पक्षाचे सचिव चोए याँग-हे यांच्या मुलाशी लग्न केल्याचं बोललं जातं.

भावाच्या प्रतिमेची काळजी घेणारी

2012मध्ये वडिलांच्या अंत्यविधीत त्या सहभागी झाल्या होत्या. त्याच वेळी त्या प्रथम जगासमोर आल्या. त्यानंतर त्या थेट 2014 मध्ये भावाच्या सत्तारोहणाच्या सोहळ्यात दिसल्या.

2014 सालापासून त्या पक्षाच्या प्रचार प्रमुख म्हणून किम जाँग-उन यांची प्रतिमा चांगली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज दोन्ही कोरियांसाठी ऐतिहासिक क्षण आहे. उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांनी सीमोल्लंघन करत दक्षिण कोरियाचे नेते मून जे-इन यांच्याशी चर्चा केली.


सामग्री: किम जाँग-उन यांच्या प्रकृतीबद्दलच्या या चर्चा 15 एप्रिलनंतर सुरू झाल्या, कारण यादिवशी किम त्यांचे आजोबा आणि उत्तर कोरियाचे संस्थापक किम इल-सुंग यांच्या जन्मदिनानिमित्त होणाऱ्या कार्यक्रमात सहभागी झाले नव्हते.

दक्षिण कोरिया आणि अमेरिकन सरकारनं असं म्हटलं आहे, की उत्तर कोरियामध्ये अशा कोणतीही हालचाली दिसत नाहीयेत, ज्यावरून किम जाँग-उन यांची प्रकृती बिघडली आहे किंवा त्यांचा मृत्यू झालाय हा निष्कर्ष काढता येईल. मात्र जोपर्यंत यावर उत्तर कोरियातील सरकारी माध्यमांमधून अधिकृतपणे कोणतंही भाष्य केलं जात नाही, तोपर्यंत किम यांच्याबद्दलच्या अफवा थांबणार नाहीत.

पण जर या अफवांमध्ये तथ्य असेल आणि किम यांचा मृत्यू झाला असेल, तर त्यांच्यानंतर उत्तर कोरियाची सूत्रं कोण हाती घेणार? किम जाँग-उन यांचा उत्तराधिकारी कोण असेल?

किम यो-जाँग

किम जाँग-उन यांची धाकटी बहीण किम यो-जाँग यांचं नाव उत्तर कोरियाच्या भावी नेत्या म्हणून आघाडीवर आहे.

31 वर्षांच्या किम यो-जाँग यांनीही आपल्या भावाप्रमाणे परदेशात शिक्षण घेतलं आहे. त्या पॉलिटब्युरोच्या सदस्य आहेत आणि देशातील सर्वात महत्त्वाच्या अशा प्रचार आणि आंदोलन विभागाच्या (Propaganda and Agitation Department) सहायक संचालकही आहेत.

त्यांना जाँग-उन यांच्या 'डायरी सेक्रेटरी' म्हणूनही ओळखलं जातं. किम जाँग-उन यांच्या दैनंदिन कामकाजात त्यांची भूमिका महत्त्वाची असते. धोरणात्मक बाबींमध्ये त्या किम यांना सल्ला देत असल्याचंही बोललं जातं.

त्या "पाएक्तू शिखराच्या पवित्र घराण्याच्या" सदस्य मानल्या जातात, म्हणजेच त्या उत्तर कोरियाचे संस्थापक किम इल-सुंग यांच्या थेट वंशज आहेत. या देशाच्या राजकारणात ही गोष्ट अतिशय महत्त्वाची आहे.

पण किम यो-जाँग त्यांच्या उतावीळ स्वभावासाठी ओळखल्या जातात. त्यामुळेच त्यांच्याकडून देश सांभाळताना चुका होतील, अशी भीतीही व्यक्त केली जात आहे.

या दोघांच्या बैठकीमध्ये चोरून पाहतानाचा त्यांचा एक फोटो प्रसिद्ध झाला होता.

काही महिन्यांपूर्वी किम जाँग-उन आणि डोनाल्ड ट्रंप यांची हनोई इथं भेट झाली होती. या दोघांच्या बैठकीमध्ये चोरून पाहतानाचा त्यांचा एक फोटो प्रसिद्ध झाला होता. किम जाँग-उन यांना खजील करणारी ही गोष्ट होती. पण यो-जाँग यांनी पहिल्यांदाच अशाप्रकारचं वर्तन केलेलं नव्हतं.

अर्थात, किम यो-जाँग यांच्याबद्दल अजून एक प्रश्न उपस्थित होत आहे… उत्तर कोरिया एका महिलेचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन हे गंभीररीत्या आजारी असल्याच्या, अगदी मृत्युमुखी पडल्याच्या बातम्या जगभरातून येत आहेत. मात्र उत्तर कोरियातील प्रसारमाध्यमांमधून सर्व काही आलबेल असल्याचं सांगण्यात येत आहे. दक्षिण कोरिया आणि चीन या शेजारी राष्ट्रांनीही तसेच संकेत दिले आहेत.


सामग्री: किम यंग सिक यांनी दक्षिण कोरियातील तुरुंगात 26 वर्षं काढली.

उत्तर कोरिया आणि दक्षिण कोरियाच्या सर्वोच्च नेत्यांदरम्यान संवाद सुरू झाल्यामुळे आता अनेक वर्षांनंतर का होईना, आपल्याला मायदेशी परतता येईल का या आशेवर उत्तर कोरियाचे हे 2 गुप्तहेर आहेत.

दक्षिण कोरियातल्या उत्तर कोरियाच्या 19 गुप्तहेरांना मायदेशी परतायचं आहे. सध्या सुरू असलेल्या परिषदांच्या फेऱ्या हा त्यांच्यासाठी आशेचा किरण आहे. त्यातलेच एक आहेत किम योंग सिक.

किम योंग सिक तेव्हा जेमतेम विशीत होते. आपल्या देशाची होणारी परवड पाहणं सहन होणारं नाही हे त्यांच्या लक्षात आलं.

उत्तर आणि दक्षिण कोरियाला परकीय देशांच्या वेढ्यातून सोडवावं असं त्यांना वाटायचं. परकीय देशांनीच कोरियाचे तुकडे केले आहेत असं त्यांना वाटायचं.

1962 मध्ये रेडिओ इंजिनियर म्हणून उत्तर कोरियाचे गुप्तहेर वापरत असलेल्या बोटीवरून ते दक्षिण कोरियाच्या दिशेने निघाले.

"बाहेरचे देश कोरियाचे लचके तोडत होते. ते पाहून मला दु:ख होत असे. कोरियाच्या लोकांमध्ये भांडणं लावण्यात त्यांचा पुढाकार असे. मी तेव्हा तरुण होतो. उत्तर कोरियात राहणाऱ्या माझ्या कुटुंबाविषयी मला अतिशय प्रेम होतं. कोणीही आम्हाला विलग करू शकत नव्हतं. आम्ही प्रचंड धमाल करायचो. पण एवढं सगळं असूनही मी दक्षिण कोरियात आलो. कारण माझा देश होरपळत होता," अशा शब्दांत किम योंग सिक आठवणी सांगत होते.

कोणी पकडू नये, कोणाला कळू नये म्हणून गुप्तहेरांच्या बोटीनं दूरचा रस्ता पत्करला. त्यांनी जवळजवळ जपान गाठलं होतं. पण त्याआधी त्यांनी वळून दक्षिण कोरियाचा दक्षिण पूर्व भागाकडे कूच केली.

मात्र आपल्या कामाला न्याय देण्यापूर्वीच त्यांची बोट ताब्यात घेण्यात आली आणि त्यांना तुरुंगात टाकण्यात आलं. त्यांनी तब्बल 26 वर्षं दक्षिण कोरियाच्या तुरुंगात काढली. त्यांची आता सुटका झाली आहे. त्यांना दक्षिण कोरियाचं नागरिकत्व देण्यात आलं आहे. परंतु दक्षिण कोरियात राहणं कधीही मायभूमीसारखं वाटलं नाही, असं ते सांगतात.

दक्षिण कोरियाची माणसं ठराविक अंतरावरूनच उत्तर कोरियाला पाहू शकतात.

तुरुंगातल्या आठवणी सांगताना ते म्हणाले, "तुरुंगातलं आयुष्य खूपच खडतर होतं. दक्षिण कोरियन समाजात स्थिरावण्यासाठी तुम्हाला विचारधारा बदलावी लागते. मी बदललो नाही म्हणूनच छोट्या छोट्या कारणांसाठी माझा छळ करण्यात येत असे."

कम्युनिस्ट विचारधारा स्वीकारण्यासाठी आमच्यावर प्रचंड दडपण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आंतरराष्ट्रीय पातळीवर उत्तर कोरियाच्या डावपेचात्मक हालचालींवर दोन माणसं बारीक लक्ष ठेवून आहेत. कोण आहेत ही माणसं? बीबीसीच्या लौरा बिकर यांचा विशेष रिपोर्ट.


सामग्री: किम यो-जाँ

किम यो-जाँग या किम जाँग-उन यांची बहीण आहे.

27 एप्रिल 2018 रोजी जेव्हा दोन्ही कोरियाच्या नेत्यांची ऐतिहासिक भेट झाली होती तेव्हा त्याच सर्वांत आधी चर्चेत आल्या होत्या.

किम यांनी या ऐतिहासिक प्रसंगात आपल्या बहिणीला सहभागी करत त्यांच्या महत्त्व आणखी वाढवलं होतं.

जगापासून नेहमीच अंतर राखून राहिलेल्या या देशाची सत्ता 1948 सालापासून किम यांच्याच परिवाराच्या हातात आहे.

कुणाची लेक?

किम जाँग-उन यांचे वडील किम जाँग-इल यांनी पाच विवाह केले होते. त्यातून त्यांना एकूण सात मुलं होती. किम जाँग-इल यांच्या तिसऱ्या पत्नीपासून त्यांना तीन मुलं झाली - किम जाँग-उन आणि किम जाँग-चोल ही मुलं आणि त्यांची धाकटी बहीण किम यो-जाँग.

किम जाँग-इल यांना त्यांच्या तिसऱ्या पत्नीपासून किम जाँग-उन आणि यो-जाँग ही मुलं झाली.

यो-जाँग यांचा जन्म 26 सप्टेंबर 1987 रोजी झाला. किम जाँग-उन यांच्यापेक्षा त्या चार वर्षांनी लहान आहेत. किम जाँग-चोल आणि किम जाँग-उन यांची लाडकी बहीण मानली जाते.

लोकांशी प्रेमपूर्वक बोलणाऱ्या यो जाँग मितभाषी म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात 'टॉम बॉय'ची प्रतिमा दिसत असल्याचंही बोललं जातं.

सन 1996 ते 2000 दरम्यान त्यांनी स्वित्झर्लंडच्या बर्न या शहरात शिक्षण घेतलं. किम जाँग-उनसुद्धा याच वेळी तिथे शिकत होते. त्याकाळातही त्यांना सुरक्षा रक्षकांचा गराडाच असायचा.

किम यो-जाँग ही किम जाँग-उनची लाडकी बहीण मानली जाते.

एकदा तिला साधी सर्दी झाली तरीही लगेचच हॉस्पिटलमध्ये नेण्यात आलं, अशी माहिती त्या महाविद्यालयातील अधिकाऱ्यांनी दिली.

यो-जाँग यांनी त्यांच्या पक्षाचे सचिव चोए याँग-हे यांच्या मुलाशी लग्न केल्याचं बोललं जातं.

भावाच्या प्रतिमेची काळजी घेणारी

2012मध्ये वडिलांच्या अंत्यविधीत त्या सहभागी झाल्या होत्या. त्याच वेळी त्या प्रथम जगासमोर आल्या. त्यानंतर त्या थेट 2014 मध्ये भावाच्या सत्तारोहणाच्या सोहळ्यात दिसल्या.

2014 सालापासून त्या पक्षाच्या प्रचार प्रमुख म्हणून किम जाँग-उन यांची प्रतिमा चांगली राखण्याचं काम करत होत्या.

मात्र काही महिन्यांपूर्वी किम यांनी त्यांच्यावर सत्ताधारी पक्षाची मोठी जबाबदारी सोपवली. त्यांना पॉलिट ब्यूरोची सदस्य बनवलं. या पॉलिट ब्यूरोच्या माध्यमातूनच किम जाँग-उन मोठे निर्णय घेतात.

कधी राजकीय सल्लागार, कधी प्रतिनिधी

त्या किम जाँग-उन यांच्या राजकीय सल्लागार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर कोरियाचे सर्वेसर्वा किम जाँग-उन यांची प्रकृती चिंताजनक असल्याच्या बातम्या येत आहेत. त्याचवेळी त्यांच्या उत्तराधिकाऱ्याचीही चर्चा सुरू झाली आहे. त्याच आघाडीवर असलेलं नाव आहे किम यो-जाँग.


सामग्री: किमान 20 अमेरिकन - भारतीय नागरिक बायडन-हॅरिस प्रशासनामध्ये महत्वाच्या पदांवर कार्यरत आहेत. उपराष्ट्राध्यक्ष कमला हॅरिस यांचाही यात समावेश आहे. त्यांच्या आईचा जन्म भारतात झाला होता.

एक महिन्यांपूर्वी सत्तेत आलेल्या या प्रशासनात पाकिस्तानी वंशाच्या अमेरिकनांची संख्या फक्त दोन आहे.

हा पाकिस्तानी अमेरिकनांसाठी एक काळजीचा विषय असल्याचं न्यूयॉर्कमधले पाकिस्तानी वंशाचे पत्रकार मोविज सिद्दीकी सांगतात.

ते म्हणतात. "असं म्हटलं जातंय की, जर कधी कोणाच्या हिताचा मुद्दा आला तर ते (प्रशासनातले भारतीय - अमेरिकन) पाकिस्तानच्या हिताऐवजी भारताचं हित पाहतील.)"

यामध्ये जम्मू-काश्मीरबाबतच्या अमेरिकेच्या धोरणाचाही समावेश आहे.

सिद्दीकी म्हणतात, "पाकिस्तानी अमेरिकन लोक पाकिस्तानी असण्यासोबतच मुसलमान असण्याचा मुद्दाही मांडतात. या प्रशासनात अतिशय कमी मुसलमान आहेत."

"पाकिस्तानी-अमेरिकन नागरिकांनी यावेळी (डेमोक्रॅट्ससाठी) खूप निधी गोळा केला होता.  त्यांनी अनेक गोष्टी केल्या होत्या, पण तरीही त्यांचा समावेश न केल्यामुळे चिंता वाढली आहे."

आपल्या समाजाने यावेळी सुमारे 1 कोटी डॉलर्सचा निधी गोळा केला होता आणि कदाचित हा आकडा यापेक्षा अधिक असू शकतो असे ह्यूस्टनमधले पाकिस्तानी - अमेरिकन उद्योजक आणि निधी गोळा करणाऱ्या ताहीर जावेद यांनी मला सांगितलं.

आपलाही समावेश या नव्याने नियुक्त झालेल्या लोकांच्या यादीमध्ये होईल अशी आशा अनेकांना होती, पण असं झालं नाही.

ताहिर जावेद एक उद्योजक आहेत.

आपल्यालाही प्रशासनामध्ये सहभागी करून घेण्यात येईल असं न्यूयॉर्कमधल्या अमेरिकन पाकिस्तानी नागरिक असणाऱ्या पब्लिक अफेअर्स कमिटीच्या डॉ. एजाज अहमद यांना वाटलं होतं. पण त्यांना घेण्यात आलं नाही.

सिद्दीकी सांगतात, "याविषयी काळजी व्यक्त करण्यात येत असली तरी लोक याविषयी उघडपणे बोलत नाहीयेत. भारतीय वंशाचे अमेरिकन आणि पाकिस्तानी वंशाचे अमेरिकन नागरिक यांच्यामध्ये एकप्रकारची चढाओढ आहे."

पण पाकिस्तानी - अमेरिकनांमध्ये अशी कोणतीही काळजी नसल्याचंही काहीजण सांगतात.

पाकिस्तानी अमेरिकन असणाऱ्या सलमान अहमद हे अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयात पॉलिसी प्लॅनिंग स्टाफ डायरेक्टर म्हणून काम करतायत, तर अली झैदी यांना डेप्युटी नॅशनल क्लायमेट अॅडव्हायजर करण्यात आलंय.

डेप्युटी नॅशनल क्लायमेट अॅडव्हायजर करण्यात आल्यानंतरचं झैदी यांचं ट्वीट

पण फक्त दोन पाकिस्तानी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नीरा टंडन (डायरेक्टर ऑफ मॅनेजमेंट अँड बजेट), डॉ. विवेक मूर्ती (युएस सर्जन जर्नल), सबरीना सिंह (व्हाईट हाऊस डेप्युटी प्रेस सेक्रेटरी), वनिता गुप्ता (असोसिएट अॅटर्नी जनरल), उजरा जिया (अंडर सेक्रेटरी ऑफ स्टेट फॉर सिव्हिलियन सिक्युरिटी, डेमॉक्रसी अँड ह्यूमन राईट्स), विनय रेड्डी (व्हाईट हाऊस डायरेक्टर ऑफ स्पीच रायटिंग), समीरा फाजिली (व्हाईट हाऊसमधील नॅशनल इकॉनॉमिक काऊन्सिलचे डेप्युटी डायरेक्टर) आणि याशिवाय इतर अनेक...


सामग्री: किमान 20 सेकंद हात साबणाने धुतले तर कोरोनाला आपण दूर ठेऊ शकतो. पण मार्केटमध्ये इतके साबण आहेत की त्यापैकी सगळ्यांत उत्तम साबण कोणता? तुमच्या त्वचेसाठी कोणता साबण चांगला आहे? जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री 8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हात स्वच्छ धुणं किती महत्त्वाचं आहे हे आपल्याला गेल्या काही महिन्यांपासून कळलं असेलच.


सामग्री: किरण ढाणे

पण ज्या नायिकांना त्या टीव्ही स्क्रीनवर पाहत असतात, ज्यांचं ग्लॅमर त्यांना मोहवत असतं, त्यांचं खरं आयुष्य रील लाइफप्रमाणेच चकचकीत असतं का? त्यांच्या रिअल लाइफमध्येही मालिकातल्या ट्रॅकप्रमाणे सुख-दुःखाचे चढउतार असतात?

अभिनय क्षेत्रातील स्ट्रगल, अनिश्चितता, स्पर्धा आणि या सगळ्याला सामोरं जाताना येणारा मानसिक ताण, त्यांच्या मनात त्या-त्या वेळी येणारे विचार जाणून घेण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

"जेव्हा एखादी मालिका, एखादा प्रोजेक्ट संपतो, तेव्हा आपण लोकांपासून इंडस्ट्रीपासून लांब गेलेलो असतो. कॉन्टॅक्टमध्ये नसतो. प्रोजेक्ट सुरू असताना लोक आपल्याला रोज बघत असतात. पण तो संपल्यावर सोशल मीडिया, इंटरव्ह्यू कमी होतात आणि लोक विसरतात आपल्याला. म्हणजे अगदीच विसरतात असं नाही म्हणता येणार, पण जे नवीन प्रोजेक्ट, मालिका सुरू असतात त्यावर सगळं लक्ष केंद्रित होतं. हा काळ खरंतर खूप अवघड असतो."

अभिनेत्री किरण ढाणे सांगत होती. झी मराठीवरील 'लागिरं झालं जी' या मालिकेत किरणनं साकारलेली 'जयडी' घराघरात पोहोचली होती. पण काही कारणामुळे तिनं ही मालिका सोडली. त्यानंतर तिला सोनी मराठीवरील 'एक होती राजकन्या' या मालिकेत लीड रोल मिळाला. सध्या 'एक होती राजकन्या' ही मालिका ऑफ एअर झालेली आहे आणि किरण तिच्या घरी साताऱ्यात आली आहे.

किरण ढाणे

किरण मूळची साताऱ्याची. घरात अभिनयाची कोणतीही पार्श्वभूमी नाही. अशावेळी छोट्या शहरातून मुंबईत येऊन राहायचं, काम करायचं, नवीन काम मिळविण्यासाठी स्ट्रगल करायचा याचा खरंच ताण येतो का?

आयुष्याच्या वेगवेगळ्या वळणांवर प्रत्येक स्त्रीला कठीण प्रसांगाना सामोरं जावं लागतं. त्यावेळी तिच्या मनावर होणाऱ्या परिणामांचा क्वचितच कुणी विचार करतं. 'बाईचं मन' या मालिकेतून आम्ही तिच्या मनात डोकावून पाहण्याचा प्रयत्न करत आहोत. हा लेख या सीरिजचा भाग आहे.  मालिका आणि चित्रपटसृष्टीच कामं मिळवताना बराच संघर्ष करावा लागतो. कामं मिळवण्याच्या धडपडीपासून ते लोकांच्या चित्रविचित्र प्रश्नांना उत्तरं देण्याचा हा संघर्ष मनाची कसोटी पाहणारा असतो. या समस्येवर प्रकाश टाकणारा हा लेख.

या प्रश्नाचं उत्तर देताना किरणनं स्वतःचा अनुभव थोडा वेगळा असल्याचं सांगितलं. किरणची 'लागिरं झालं जी' ही मालिका आणि तिनं केलेला 'पळशीची पीटी' हा चित्रपट दोन्हीचं चित्रीकरण साताऱ्यातच झालं होतं. त्यामुळे तिला त्यावेळी घरापासून फार लांब राहावं लागलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पूर्वी संध्याकाळाचे सात ही बातम्यांची वेळ असायची...आता हा 'प्राइम टाईम' आहे. यावेळी घराघरातून मालिकांचे टायटल साँग ऐकू येतात...मालिका हिंदी आहे, की मराठी यानं फरक पडत नाही. चॅनेल कोणतं आहे, हेही महत्त्वाचं नसतं. सात ते दहा ही वेळ महत्त्वाची असते. या तीन तासांत मुख्यतः घरातील बायका स्वतःला टीव्ही सीरिअलमध्ये गुंतवून घेतात. बऱ्याचदा त्यांच्या कल्पनेतलं त्या मालिकांच्या माध्यमातून अनुभवत असतात. त्यातल्या नायिकांच्या सुखदुःखांशी स्वतःला जोडून घेतात.


सामग्री: किरण धायगुडे

मात्र, या कर्मचाऱ्यांना समाजात भेदभावाचा सामना करावा लागत आहे. काहींना घरातून काढून टाकलं जात आहे. काहींवर शाब्दिक शेरेबाजी केली जात आहे तर काहींवर काम न करण्यासाठी दबाव आणला जात आहे. मुंबईतल्या अशाच काही कर्मचाऱ्यांशी बोलण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

'15 दिवस केईएममधील बाग माझं घर बनलीय'

मुंबईच्या केईएम रुग्णालयातील 'कोव्हिड-19 वॉरिअर' किरण धायगुडे यांची कहाणी मन हेलावून टाकणारी आहे. ज्या रुग्णांजवळ जाण्यास सामान्य घाबरतात अशा कोरोनाग्रस्तांची काळजी किरण घेतात. रुग्ण बरा झाला पाहिजे, या धेयाने झटतात. मात्र, किरण यांच्या पाठी कोणीच उभं राहिलं नाही.

किरण मुळचे साताऱ्याचे. मुंबईत त्यांचं कोणीच नाही. केईएम रुग्णालयात कंत्राटी वॉर्डबॉयची नोकरी करतात. मात्र, या ड्यूटीने त्यांच्या डोक्यावरील छत हिरावून घेतलंय.

किरण म्हणतात, "वडाळ्यात मित्रांसोबत बॅचलर रहायचो. कोव्हिड-19 वॉर्डमध्ये ड्युटी लागली. घर मालकाला कळलं. त्याने उद्यापासून घरी येवू नको असं फर्मान काढलं. काय करणार डोक्यावरचं छप्पर गेलं. या शहरात ओळखीचं, नातेवाईक कोणीच नाही. ड्युटी टाकून घरी जावू शकत नाही. मग, केईएमच्या आवारातील बागेला घर बनवलं. या बागेने मला 15 दिवस आसरा दिला. ही बाग म्हणजे माझं कुटुंब बनली."

गेल्या तीन वर्षांपासून किरण केईएममध्ये काम करतायेत. आपल्या अनुभवाबाबत किरण पुढे म्हणतात, "मी कोव्हिड-19 वॉर्डमध्ये रुग्णांची काळजी घेतो. पण, माझी काळजी घेणारं कोणीच नाही. बागेत झोप लागात नाही. भयंकर डास आहेत. दुसऱ्या दिवशी ड्यूटीला त्रास होतो. पण, करणार काय... पर्याय नव्हता. शेवटी मलाही पोट आहे. गावी कुटुंब आहे."

पाणावलेल्या डोळ्यांनी किरण पुढे सांगतात, "काही दिवसांनी मला बागेतही राहू दिलं गेलं नाही. सिक्युरिटीवाले ओरडायला लागले. इथे थांबू नकोस म्हणून. मग काय, पुन्हा जागा शोधणं आलं. इतर वॉर्डमध्ये गेलो तर इन्फेक्शन होईल म्हणून लोक थांबू देत नव्हते. मग, कोव्हिड-19 वॉर्डबाहेरच थांबण्याचा निर्णय घ्यावा लागला. आता मी ज्या ठिकाणी ड्युटी करतो, तिथेच झोपतो."

सध्या किरण यांची नाइट ड्युटी सुरू आहे. काही दिवसांपूर्वी किरण यांचा संपर्क केईएम रुग्णालयातील डॉ. दीपक मुंडे यांच्यासोबत आला. डॉ. मुंडे यांनी किरण यांना कोरोना नसल्याचं पत्र दिलं. जेणेकरून त्यांना राहायला घर मिळेल.

डॉ. दीपक मुंडे म्हणतात, "कोरोना विरोधातील युद्धात शत्रूशी लढाई करतायत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशातील कोट्यवधी जनता आणि कोरोना व्हायरस यांच्यामध्ये एक मजबूत भिंत म्हणून आरोग्य कर्मचारी उभे आहेत. शत्रूशी दोन हात करताना हे आरोग्य कर्मचारी आपली ढाल बनलेत.


सामग्री: किरण नगरकर

त्यांनी लिहिलेली पुस्तकं, पात्रं, त्यांच्या वागण्या-बोलण्याचा लहेजा आणि सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे त्यांची व्हल्नरॅबिलीटी, ही नेहमीच इतकी प्रखरपणे जाणवली आहे की त्यांच्यात अडकून तर राहायला होतंच पण पुढचे कैक दिवस ही पात्र आपल्या रोजच्या जगण्याशी रिलेट होतात. सात सक्कं त्रेचाळीसचा नायक कुशंक असेल, रावन अँड एडीमधले रावन आणि एडी असतील किंवा ककल्डमधले महाराज असतील. ही सगळी पात्रं सुरुवातीला सामान्य वाटत असूनही गोष्ट संपता संपता असामान्य कशी बनून जातात आपल्याला कळतही नाही.

नगरकर स्वतः जसे खऱ्या आयुष्यात होते तशीच छटा त्यांच्या रचलेल्या पात्रांमध्ये दिसते. इतकं आत्मीयतेने आणि स्पष्टपणे ते त्यांच्या पात्रांविषयी बोलायचे की ऐकणाऱ्याला असंही वाटू शकायचं की हा प्रसंग त्यांच्या खऱ्या आयुष्यातच घडला की काय.

सात सक्कं त्रेचाळीसमधलाच एक प्रसंग या क्षणी आठवतो. जेव्हा कुशंक हा नायक त्याच्या लग्न झालेल्या मैत्रिणीच्या घरात बरेच दिवस राहत असतो आणि तिचा नवरा काही बोलत नाही, तेव्हा कुशंक आणि त्याची मैत्रिण आरोती यांच्यात एक छोटं संभाषण होतं.

Kushank: Is he worried that I am in love with you?

Aaroti: Are you?

Kushank: I don't know

Aaroti: Maybe he doesn't either.

हे संभाषण जेव्हा मी वाचलं तेव्हा मलाही हेच वाटलं की हा प्रसंग किरण सरांच्या आयुष्यात येऊन गेला असेल. इतकी खरी आणि व्हल्नरेबल पात्रं उभी करायला लेखकाने स्वतःशी किती खरं राहायला हवं याचा आपण एक ढोबळ का होईना पण अंदाज लावू शकतो.

अनेक वेळा असं व्हायचं की सर 'भेट रे' म्हणून सांगायचे. त्यांना उतरत्या वयात कष्ट नको म्हणून मी त्यांना नेहमी सांगायचो की मी घरी येऊन भेटतो. सर ताबडतोब नकार द्यायचे. याचं कारण मला खूप उशीरा कळलं. सरांनीच सांगितलं, "अरे मी माझ्या एका मैत्रिणीकडे राहतो. मी तुला भेटायला तिची प्रायव्हसी का गृहित धरू?"

माणसं सांभाळणारा माणूस

भेटल्यावरही सरांनी मला कधीच स्वतःबदद्ल असं खुलून सांगितलं नाही. पण माझ्या आयुष्याच काय चालू आहे याची मात्र त्यांना ओढ होती जी त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसायची. खूप दिवसांनंतर जाणवलं की अशीच काहीशी ओढ त्यांना त्यांच्या पात्रांची होती. म्हणूनच तर तू पात्र आणि त्यांच्या जीवनातले प्रसंग इतके खरे वाटून जातात.

किरण नगरकर

नगरकरांनी जितकी आपली पात्रं सांभाळली तितकाच जीव लावून त्यांनी आपली माणसंही सांभाळली. त्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

(प्रसिद्ध लेखक किरण नगरकर यांचं 5 सप्टेंबर रोजी निधन झालं. या पार्श्वभूमीवर त्यांचा सहवास लाभलेल्या चेतन डांगे यांनी नगरकरांच्या आठवणींना दिलेला उजाळा)

किरण नगरकर यांनी लिहिलेली पुस्तकं, त्यांच्यावर मागच्या वर्षात झालेले आरोप, त्यांची जीवनशैली आणि कारकिर्दीमधले एकूण चढ-उतार. हे सगळं एका फ्रेममध्ये पाहाताना त्यांच्या सात सक्कं त्रेचाळीस या कांदबरीमधलं, 'यू फाईंड द रूम अनटायडी?' हे एक वाक्य आज त्यांच्या संपूर्ण आयुष्याचं रूपक बनून गेलं असं वाटतं.


सामग्री: किरीट सोमय्या

शिवसेना आणि किरीट सोमय्या यांच्यातले वाद जुने आहेत. मुंबई महापालिकेतली भ्रष्टाचाराची प्रकरणं असो, कंत्राटदारांकडून मातोश्रीला टक्केवारी दिली जाते, असा थेट आरोप करणं असो, कचरा घोटाळा, एसआरए घोटाळा किंवा भूखंड घोटाळा, त्यांनी अनेक आरोप केले आहेत.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

याच वादामुळे दोनवेळा खासदारकी मिळूनही आणि मतदारसंघात बरीच विकासकामं करूनही 2019 च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांना तिकीट नाकारण्यात आलं होतं.

'किरीट सोमय्या खरंतर अत्यंत हुशार आणि कष्टाळू नेते आहेत. पण त्यांना इतर पक्ष आणि खुद्द भाजपही फार गांभीर्याने घेत नाही', असा आरोप त्यांचे विरोधक करतात.

'किरीट सोमय्या प्रकाशझोतात राहण्यासाठी काम करतात, ते बोलका पोपट आहेत, सेटलमेंट करतात', असे अनेक आरोप त्यांच्यावर विरोधकांकडून झाले आहेत. मात्र, त्यांनी कधीच या आरोपांना गांभीर्याने उत्तर देण्याचा मात्र प्रयत्न केला नाही. सोमय्यांची ओळख ही मतदारसंघातल्या लोकांना हरप्रकारे मदत करणारा आणि वेगवेगळ्या राजकीय पक्षातल्या नेत्यांचे आर्थिक घोटाळे बाहेर काढणारा पण ते तडीस न नेणारा नेता, अशी झाल्याचे विश्लेषक म्हणतात.

राजकीय प्रवास

आर्थिक घोटाळ्यांची खडानखडा माहिती काढणारे किरीट सोमय्या चार्टर्ड अकाउंटंट आहेत. चार्टर्ड अकाउंटटच्या परीक्षेत गुणवत्ता यादीत त्यांनी स्थान मिळवलं होतं. पुढे 2005 साली त्यांनी मुंबई विद्यापीठातून फायनान्समध्ये डॉक्टरेटही मिळवली. विशेष म्हणजे डॉक्टरेटसाठी सर्वात मोठे प्रबंध (थिसीस) सादर करणाऱ्यांपैकी ते एक आहेत. त्यांनी दोन खंडांमध्ये तब्बल 1202 पानांचा प्रबंध सादर केला होता.

1954 साली मुंबईतल्या मुलुंडमध्ये एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. 1975 च्या जयप्रकाश नारायण यांच्या आंदोलनातून त्यांनी राजकारणात पाऊल ठेवलं.

विद्यार्थी चळवळीनंतर त्यांनी भाजपत प्रवेश केला. मात्र, त्यांना प्रसिद्धी मिळाली ती मुंबईत गरबा कार्यक्रमांच्या आयोजनांमुळे. त्यांनी मुलुंड, घाटकोपर या गुजरातीबहुल भागांमध्ये गरब्यांचे कार्यक्रम आयोजित केले.

पत्रकार संदीप प्रधान बीबीसीशी बोलताना म्हणाले, "किरीट सोमय्यांनी आयोजित केलेले गरबा कार्यक्रम खूप गाजायचे. भाजपचे ज्येष्ठ नेते लालकृष्ण अडवाणी यांच्या रथयात्रेनंतर सोमय्यांनी एका गरबा कार्यक्रमात अडवाणींनाही आणलं होतं आणि त्यांनी नृत्यही केलं होतं. तिथून ते पुढे आले. मग मुंबईतले छोटे-छोटे मुद्दे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरेंच्या पत्नी रश्मी ठाकरे आणि अन्वय नाईक यांच्यातल्या जमिनींच्या व्यवहारांवरून भाजप नेते किरीट सोमय्या आणि शिवसेना पुन्हा आमने-सामने उभे ठाकले आहेत.


सामग्री: किर्कुक प्रांताचे गव्हर्नर राकान सईद म्हणाले, "या कबरी शहाराच्या बाहेर असलेल्या हवाईतळानजीक सापडल्या आहेत."

ज्यांना IS मृत्युदंडाची शिक्षा देत असे त्यांना विशिष्ट प्रकारचे कपडे घातलेले असत. या सामूहिक  कबरीत सापडलेल्या मृतदेहांवरील कपडे याच प्रकारचे आहेत. या कबरींमधील काही मृतदेहांवर मात्र सर्वसामान्य नागरिकांसारखे कपडे सापडले आहेत.

सईद म्हणाले, IS या हवाईतळाचा वापर मृत्युदंडाची शिक्षा देण्यासाठी करत होते.

इथल्या स्थानिक नागरिकांनी माहिती दिल्यानंतर ही कबर इराकच्या सैनिकांना सापडल्याचे जनरल मोरताद अल लुवैबी यांनी सांगितले.

ISच्या ताब्यात असलेल्या परिसरांतून इराकच्या सैनिकांना मोठ्या संख्येने सामूहिक कबरी सापडल्या आहेत.

गेल्या वर्षी असोसिएटेड प्रेसने प्रसिद्ध केलेल्या अहवालात अशा 72 सामूहिक कबरींची नोंद आहे. त्यामध्ये 5,200 ते 15000 इतक्या संख्येने मृतदेह असल्याचं यात म्हटलं आहे.

हाविजा हे शहर बगदादपासून उत्तरेला 240 किलोमीटर अंतरावर आहे. हे शहर 2013पासून ISच्या ताब्यात होतं. गेल्या महिन्यात इराकच्या सैनिकांनी हे शहर परत जिंकलं.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इराकमधील हाविजा या शहरात सामूहिक कबरी सापडल्या असून त्यामध्ये 400हून अधिक मृतदेह सापडले आहेत. या शहरावर गेल्या महिन्यापर्यंत कथित इस्लामिक स्टेटचा (IS) ताबा होता.


सामग्री: किलोग्रॅमचं माप लवकरच बदलणार, मग वजन कसं करणार? - व्हीडिओ

ते दुकानातलं वजन तेवढं आहे कारण तो तयार करताना त्याची तुलना दुसऱ्या एका वजनाशी करण्यात आली होती. आणि त्या वजनाची दुसऱ्या एका मूळ वजनाशी तुलना करण्यात आली होती.

जगातले असे असंख्य मूळ माप कुठे ना कुठे एका मापाशी तुलना करून तयार करण्यात आले आहेत. पण आता हे जगातलं मूळ मापच बदलण्याचा निर्णय शास्त्रज्ञांनी घेतलाय. पण का?

कारण गेल्या शंभरपेक्षा जास्त वर्षांमध्ये हे एक किलोग्रॅम किंवा एक हजार ग्रॅमचं माप बदललं आहे.

सध्याचं एक किलोचं माप हे 1875मध्ये प्लॅटिनम आणि इरिडिअमच्या धातूमिश्राच्या सिलिंडरवर आधारित आहे. 'Le Grand K' नावाचा हा सिलेंडर पॅरिसमधल्या International Bureau of Weight and Measures (BIPM) येथे ठेवण्यात आला आहे.

पण आता त्यात बदल होतोय.

आता वजन मोजण्यासाठीचं मूळ तंत्रासाठी विद्युत चुंबकांचा वापर केला जाणार आहे, असा निर्णय 50 पेक्षा जास्त देशांनी एकत्र येऊन घेतला आहे. या नव्या यंत्राला Kibble balance म्हणतात.

Le Grand K या एक किलोच्या मूळ मापाची ही पॅरिसजवळच्या सेव्हरसमधली प्रतिकृती

फ्रान्समधल्या व्हर्सेएल्स येथे वजन आणि मापांवर एक भव्य सम्मेलन (General Conference on Weights and Measures) आयोजित करण्यात आलं होतं. त्यावेळी हा निर्णय घेण्यात आला.

यावेळी विद्युत प्रवाह आणि विद्युत चुंबकीय ऊर्जेवर याची व्याख्या करण्यात यावी, असं बहुतांश शास्त्रज्ञांचं म्हणणं पडलं. आतापर्यंत केवळ विद्युत ऊर्जेवर किलोग्रॅमची व्याख्या केली जात होती.

विज्ञान जगतात या निर्णयाचं स्वागत केलं जात आहे.

"मी या प्रोजेक्टवर खूप काळ काम केलं नसलं तरी मला किलोग्रॅमचं मापच अधिक जवळचं वाटतं. पण हे एक महत्त्वाचं पाऊल आहे आणि नवीन प्रणाली नक्कीच चांगली असेल," असं युनायटेड किंगडमच्या राष्ट्रीय भौतिकशास्त्र प्रयोगशाळेचे (NPL) डॉ. पर्डी विल्यम्स म्हणाले.

सध्याच्या किलोग्रॅममध्ये बदल का करावा लागला?

1889 पासून आंतरराष्ट्रीय वजन आणि माप प्रणाली ठरवण्यात Le Grand K हे अग्रेसर राहिलं आहे. त्याच्या प्रती जगभरात वापरल्या जात आहेत.

पण कुठल्याही इतर वस्तूप्रमाणे त्याचीही झीज झाली की त्याचं वजन बदलतं. सध्याच्या तंत्रज्ञानाच्या जगात अगदी तंतोतंत वजन असणं गजरेचं ठरत आहे. उदाहरणार्थ, औषध निर्मीती, नॅनोटेक्नॉलॉजी आणि इंजिनिअरिंग. त्यामुळे Le Grand K वर आधारित प्रणाली त्यागून वजनाची नवी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कधी विचार केलाय की तुमच्या शेजारच्या वाण्याच्या दुकानातलं एक किलोचं माप कसं तयार झालं? नाही ना. मग आता करायला हवा, कारण एक किलोग्रॅमचं मूळ माप आता शास्त्रज्ञांनी बदललं आहे.


सामग्री: किल्लारीत भूकंपाने हाजारो घरं गाडली गेली.

या भूकंपानंतर काही तासांत तिथं पोहोचलेले कॅमेरामन म्हणजे इस्माईल शेख सांगत होते.

इस्माईल शेख (आज आणि तेव्हा)

उमरग्यातील बसस्टॅंडपासून काही अंतरावर शेख यांचं 'शम्स मोबाईल्स' हे मोबाईल रिचार्जचं दुकान आहे.

"त्या काळात फोन सगळीकडं पोहोचले नव्हते. त्यामुळे किल्लारी आणि आसपासच्या गावांत नेमकं काय झालं हे लवकर कळलं नाही. काही तरी घडलं आहे, ऐवढ्या माहितीवर आम्ही एक ट्रक मदतीसाठी घेऊन निघालो. मी खांद्यावर कॅमेरा टाकला," दुकानातील काम बाजूला ठेवत इस्माईल सांगू लागतात.

किल्लारी भूकंप

"6.4 रिश्टर स्केलच्या या भूकंपाने सात हजारांवर लोकांचा बळी घेतला, 16 हजार लोक जखमी झाले. तर 52 गावांतील 30 हजार घरं धरणीच्या पोटात गडप झाली. ही आपत्ती नव्हती तर महाप्रलय होता," त्या दिवसांबद्दल सांगतात शेख यांचा आवाज कातर होतो.

ते सांगतात, "भूकंपाची बातमी कळाल्यानंतर आम्ही उमरग्यामध्ये एक टीम बनवली. त्यात पोलीस कर्मचारी, कॉलेजचे विद्यार्थी आणि मित्र होते. एका ट्रकमधून आम्ही एकोंडी या गावात आलो. जे जखमी होते त्यांना ट्रकमध्ये बसवा आणि हॉस्पिटल गाठा, असं आम्ही सांगितलं. आमच्याकडे हत्यार नसल्याने ढिगारे उपसता येत नव्हते. शक्य तितक्या जखमींना आम्ही हॉस्पिटलला पोहोचवले."

किल्लारीत आलेल्या भूकंपाचा फटका 52 गावांना बसला होता.

तिथून मी किल्लारीला गेलो. तिथं चौकात आल्यानंतर लक्षात आलं की ही आपत्ती साधीसुधी नसून हा महाप्रलय आहे. मी तिथं थोडं शूटिंग केलं. पण गावात जाण्याचं धाडस मला होऊ शकलं नाही, हे सांगत असताना शेख आवाज गहिवरतात.

किल्लारीतून ते सास्तूरला गेले.

"सास्तूरची स्थितीही काही वेगळी नव्हती. माझ्या कॅमेऱ्यातील बॅटरी तिथं संपली, बॅटरी चार्ज करण्यासाठी मी उमरग्याला गेलो. उमरग्यात हॉस्पिटलमध्ये प्रेतं ठेवण्यासाठीही जागा नव्हती. जखमींवर शक्य ते उपचार करण्याचा प्रयत्न डॉक्टर आणि इतर कर्मचारी करत होते," ते सांगतात.

किल्लारी भूकंपानंतरची विदारक दृश्य

"तोवर बातमी आली की माझ्या मेव्हण्याचाही या भूकंपात मृत्यू झाला आहे. मेव्हण्याच्या दफनविधीसाठी मी सास्तूरला गेलो. दफनविधीनंतर मी परत कॅमेरा हाती घेतला आणि शूटिंग सुरू केलं," त्यांनी सांगितलं.

लष्कराने परिस्थिती पूर्ववत केली

"तोपर्यंत इथं लष्कराला पाचारण करण्यात आलं. ऑपरेशन सहायता युद्धपातळीवर सुरू झालं. लष्काराने इथं अभूतपूर्व असं काम...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"30 सप्टेंबर 1993ची पहाट महाराष्ट्र कधीच विसरू शकत नाही. गणपती विसर्जनानंतरचा तो दिवस होता. सारा महाराष्ट्र साखर झोपेत असताना लातूर जिल्ह्यातील किल्लारी आणि आजूबाजूची गावं भूकंपाने हादरून गेली. हजारो लोक झोपेतच गाडले गेले. ढिगाऱ्यांत अडकलेले मृतदेह, जखमी लोक, नातेवाईकांना शोधणारे ग्रामस्थ, मदत काम करणारे स्वयंसेवक, कोलमडलेले संसार माझ्या व्हीडिओ कॅमेऱ्याने टिपले. पण हाहाकाराची ही विदारकता काळीज पिळवटून टाकणारी होती. ही चित्रं माझा पिच्छा सोडत नव्हती. मला फोबिया झाला होता. त्यानंतर माझ्या हातांनी कधी कॅमेऱ्याला स्पर्श केला नाही. हे सारं आठवलं की आजही मनात कालवाकालव होते."


सामग्री: किस हा अलीकडच्या काळात लागलेला शोध आहे.

प्रत्येकाला पहिलं किस किंवा चुंबन लक्षात असतं. किस ही प्रथा वाईट असो किंवा चांगली प्रेमात मात्र किसला नक्कीच अढळ स्थान आहे.

किस घेणं ही प्रथा तशी थोडी विचित्रच आहे. आपण आपली लाळ दुसऱ्या व्यक्तीबरोबर शेअर करतो आणि कधी कधी ही क्रिया खूप वेळ चालते. शास्त्रीयदृष्ट्या पाहिलं तर एका किसमुळे 80 लाख बॅक्टेरिया एका व्यक्तीकडून दुसऱ्या व्यक्तीकडे संक्रमित होत असतात.

अस असतानाही किसला इतकं महत्त्व कसं आलं असेल? अनेक समुदायांमध्ये खरंच किसला एक आगळं महत्त्व आहे. पाश्चिमात्य समाजातील लोकांना असं वाटतं की चुंबन हा सार्वत्रिक वर्तणुकीचा भाग आहे. तर एका नवीन अभ्यासानुसार असं समोर आलं आहे की अर्ध्याअधिक समाजांच मत मात्र याच्या उटल आहे. तर प्राण्यांमध्ये चुंबन अतिशय दुर्मिळच आहे.

समज गैरसमज

असं असेल तर किस मागची नेमकी प्रेरणा काय आहे? जर हे इतक उपयुक्त आहे, तर प्राणी का किस का करत नाहीत? आणि मानवातच हे का बघायला मिळतं? काही प्राणी किस का करत नाहीत,  प्रश्नातच काही प्राणीच किस का करतात, या प्रश्नाचं उत्तर दडलं आहे.

किस संदर्भात एक अभ्यासही करण्यात आला आहे. नेवाडा विद्यापीठातील संशोधकांनी 168 संस्कृतींचा अभ्यास यासाठी केला आहे. त्यापैकी फक्त 46 टक्के संस्कृतीत किस प्रेमभावनेने घेतलं जातं असं दिसून आलं आहे. या आधी झालेल्या अभ्यसात हे प्रमाण 90 टक्के असावं असा अंदाज करण्यात आला होता.

या नवीन अभ्यासात पालकांनी लहान मुलांचं चुंबन घेण्याचा समावेश करण्यात आलेला नाही. फक्त कपल्सनी ओठाचं किस घेण्याच्या वर्तणुकीचा यात अभ्यास करण्यात आला आहे.

सगळ्यांच संस्कृतीत किस घेतलं जात नाही.

भटकंती करणाऱ्या अनेक गटांमध्ये किस घेण्याची फार तीव्र इच्छा या अभ्यासात दिसून आलेली नाही. काही गटांनी तर चक्क किसच्या विरोधात भूमिका घेतल्याचे दिसून आलं आहे. ब्राझीलमधील मेहिनेकू या जमातीने तर चुंबन अत्यंत वाईट आहे, असं सांगितलं आहे.

दहा हजार वर्षांपूर्वी शेतीचा शोध लागण्याआधी मानवप्राण्यांच्या इतिहासात माणूस कायम भटकंतीच करत आला आहे. जर सध्या भटकंती करणारे लोक जर किस घेण्यात जास्त रस दाखवत नसतील तर पूर्वजांनीसुद्धा यात फारसा रस दाखवलेला नसेल.

पण याबाबत नेमके पणाने सांगता येणं कठीण आहे. कारण सध्याचे भटकंती करणारे अनेक गट आता वेगळ्या सामाजिक परिस्थितीत राहत आहेत आणि त्यांनी बदलत्या परिस्थितीशी स्वत:ला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज आंतरराष्ट्रीय किस डे आहे. पण तुम्हाला माहीत आहे का आपण चुंबन का घेतो?


सामग्री: किसान मुक्ती मार्च : ‘मागण्या मान्य होईपर्यंत दिल्ली सोडणार नाही’

देशभरातल्या 200 संघटनांनी एकत्र येत दिल्लीत 'किसान मुक्ती मार्च'चं आयोजन केलं आहे.

नाशिक जिल्ह्यातल्या धुडगावमधील संगीता भोईर या मार्चमध्ये सहभागी होण्यासाठी गुरुवारी सकाळी 4 वाजता दिल्लीत दाखल झाल्या आहेत.

संगीता नाशिक ते मुंबई या लाँग मार्चमध्येही सहभागी झाल्या होत्या.

लाँग मार्चविषयी विचारल्यावर त्या सांगतात, "मुंबईला आमच्या पायाला फोड आले चालून चालून. सरकार म्हणे देऊ जमीन तुमच्या नावानं करून, देऊ तुम्हाला सातबारा. त्यासाठी 3 महिन्याची बोली केली सरकारनं पण परत काही त्यांनी आमच्याकडे पाहिलं नाही.

पोटाकरता आम्ही मुंबई पायी-पायी, जिकडं म्हटलं तिकडं पायीपायी. सगळं हिंडून आलो पण सरकार आमची मागणी मान्यच करत नाही."

तुमची मागणी काय आहे असं विचारल्यावर संगीता सांगतात, "आमचं 15 जणांचं कुटुंब आहे. 12 जणांना महिन्याला 15 किलो रेशन मिळतं. त्यात आमचं भागंल का तुम्हीच सांगा? माझी सरकारकडे मागणी आहे की त्यांनी आम्हाला एकापेक्षा अधिक रेशन कार्डं द्यावी. म्हणजे आमच्यावर उपाशी राहायची वेळ येणार नाही."

संगीता यांच्या कुटुंबाची उपजीविका मजुरीवर चालते.

त्या पुढे सांगतात की, "हा पाचवा टाईम आहे माझा दिल्लीला यायचा. आतापर्यंत सरकारनं आमचं ऐकलं नाही. पण मी यावेळेला घरी सांगून आलेय की, मला जागेचे खातेउतारे भेटतील तेव्हाच जागेहून उठेल नाहीतर उठणार नाही."

तरुण शेतकऱ्यांना हवा रोजगार

किसान मुक्ती मार्चसाठी दिल्लीत आलेले शेतकरी शुक्रवारी संसदेला घेराव घालणार आहेत.

भोरू पाडेकर (डावीकडून पहिला)

यात 27 वर्षीय भोरू पाडेकर हा नगर जिल्ह्याच्या अकोले तालुक्यातला तरुण शेतकरीही सहभागी होणार आहे.

तू दिल्लीला कशासाठी आलास असं विचारल्यावर त्यानं सांगितलं की, "शेतीमालाला चांगला बाजारभाव मिळावा आणि कर्जमाफ व्हावं हीच आमची मुख्य मागणी आहे. "

भोरू पहिल्यांदाच दिल्लीला आला आहे.

"तरुण शेतकऱ्यांना सरकारनं काहीतरी रोजगार उपलब्ध करून द्यायला हवा. दुष्काळ असल्यामुळे हाताला काम मिळत नाही."

रोजगार हमीची कामं मिळत नाही का यावर तो सांगतो, "त्यात आम्हाला काहीही रोजगार मिळत नाहीये. ग्रामपंचायतमध्ये विचारलं तर वरूनच मंजुरी मिळाली नाही त्याला आम्ही काय करणार?"

दिगंबरसिंग

महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांशिवाय आंध्र प्रदेश, उत्तर प्रदेश, तेलंगाणा या राज्यातले शेतकरी मोठ्या संख्येनं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नाशिक जिल्ह्यातल्या संगीता भोईर शेतकरी मोर्चात सामील होण्यासाठी पाचव्यांदा दिल्लीत आल्या आहेत. शेतकरी संगीता यांची सरकारकडे एकच मागणी आहे.


सामग्री: किसान संघ

दरम्यान, मंगळवारी इंदूर-उज्जैन विभागातल्या शेतकऱ्यांनी रस्त्यावर उतरून कापसाला किमान हमी भाव देण्यात यावा, या मागणीसाठी निदर्शनं केली. विशेष म्हणजे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या भारतीय किसान संघ (बीकेसी) या शेतकरी संघटनेने या निदर्शनांचं आयोजन केलं होतं.

दिल्ली आणि देशभरात सुरू असलेल्या शेतकरी आंदोलनांदरम्यान पहिल्यांदाच संघाशी संबंधित शेतकरी संघटनेने किमान हमी भावासाठी निदर्शनं केली, हे विशेष.

या निदर्शनानंतर मध्य प्रदेशात शेतकरी प्रश्नावर राजकारण तापू लागलं आहे. एकीकडे भोपाळमध्ये आयोजित एका शेतकरी मेळाव्यात मुख्यमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी नवे कृषी कायदे क्रांतीकारक असल्याचं म्हटलं तर दुसरीकडे शेतकऱ्यांच्या समर्थनार्थ आणि नव्या कृषी कायद्यांविरोधात रस्त्यावर उतरणार असल्याची घोषणा काँग्रेसने केली आहे.

मंगळवारी इंदूर-उज्जैन भागातल्या शेतकऱ्यांसोबत भारतीय किसान संघाने दोन महामार्गांवर निदर्शनं केली.

धार जिल्ह्यातील खलघाटमध्ये आग्रा-मुंबई राष्ट्रीय महामार्ग आणि खंडवा जिल्ह्यातील छैगांवमाखनमध्ये इंदूर-इच्छापूर राज्य महामार्गावर हे आंदोलन करण्यात आलं.

किसान संघ आंदोलनात सहभागी झाला आहे.

बीकेसीचे मालवा प्रांत अध्यक्ष कमल सिंह आंजना यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, "हा संपूर्ण भाग कापसासाठी ओळखला जातो. मात्र, शेतकऱ्यांसाठी कुठल्याच सोयी नाहीत. त्यामुळेच शेतकऱ्यांना कापूस किमान हमी भावापेक्षाही कमी किमतीला विकावा लागतोय."

महामार्गावर शेतकऱ्यांनी काही तास वाहतूक रोखून धरली. या शेतकऱ्यांच्या एकूण 24 मागण्या आहेत. कापसाची किमान हमी भावाने खरेदी व्हावी आणि शेतकऱ्यांना पुरेशा प्रमाणात युरिया मिळावा, या त्यांच्या प्रमुख मागण्या आहेत.

शेतकऱ्यांच्या मागण्या

हे आंदोलन संपलेलं नाही तर स्थगित केल्याचं आणि मागण्या पूर्ण केल्या नाही तर याहूनही तीव्र आंदोलन करणार असल्याचा इशारा भारतीय किसान संघाचे उपाध्यक्ष दयाराम पाटीदार यांनी दिला आहे.

मकाही किमान हमी भावाने खरेदी करावा, अशीही मागणी त्यांनी केली. आजवर मका किमान हमी भावाने खरेदी करण्यात आलेला नाही.

विशेष म्हणजे केंद्राने मंजूर केलेल्या नव्या कृषी कायद्यांचे फायदे शेतकऱ्यांना समजवून सांगण्यासाठी मध्य प्रदेश सरकार राज्यभरात शेतकरी मेळावे घेत आहे आणि अशा वेळी ही निदर्शनं करण्यात आली.

किसान संघ

नवे कृषी कायदे शेतकऱ्यांच्या हिताचे असल्याचं प्रशासन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गेल्या 20 दिवसांपासून दिल्लीच्या सीमांवर शेतकरी नवे कृषी कायदे रद्द करण्याच्या मागणीसाठी ठाण मांडून बसले आहेत. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाशी संबंधित कृषी संघटनाही या नव्या कृषी कायद्यांवर नाराज असल्याचं आणि या कायद्यांमध्ये सुधारणा करण्याची मागणी करत असल्याचं बोललं जात आहे. मात्र, इतर शेतकऱ्यांप्रमाणे ते दिल्लीच्या सीमांवर सुरू असलेल्या आंदोलनात सहभागी नाहीत.


सामग्री: किसिंजर यांचे हे शब्द घाबरवण्यासाठी नव्हते. दुसऱ्या महायुद्धाने झालेला विनाश आणि त्यानंतरच्या पुनर्निमाणाचा काळ त्यांनी जवळून बघितला आहे.

कोरोना विषाणूच्या साथीमुळे किती नुकसान होईल, याचा अचूक अंदाज ही साथ गेल्यानंतरच बांधता येईल, असं म्हटलं जातं. मात्र जगातील विकसित राष्ट्रं आणि आर्थिक महासत्ता असणाऱ्या राष्ट्रांना एका मोठ्या आर्थिक संकटाचा सामना करावा लागेल, यात शंका नाही.

आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटनेच्या (ILO) मते जगभरातील जवळपास दीड अब्ज लोक बेरोजगार होतील. ही संख्या थोडीथोडकी नाही.

जगातली सहाव्या क्रमांकाची अर्थव्यवस्था असणाऱ्या भारताची परिस्थितीही वेगळी नसेल. काही तज्ज्ञांच्या मते तर या जागतिक आरोग्य संकटाचा भारतावर एवढा परिणाम होईल की भारताने गेल्या 30 वर्षात जेवढी आर्थिक कामगिरी केली ती सर्व मातीमोल होईल.

अगदी सोप्या शब्दात सांगायचं तर भारतातले कोट्यवधी लोक पुन्हा दारिद्र्य रेषेखाली जातील. गरीब शेतकरी आणि मजुरांच्या खिशात पैसा नसेल. मध्यम वर्गातल्या लाखो लोकांच्या नोकऱ्या जातील किंवा त्यांना वेतन कपातीचा सामना करावा लागेल.

मोठे व्यापारी बँकांच्या कर्जाखाली भरडले जातील तर मोठ्या उद्योजकांनाही याचा फटका बसेल.

देशातल्या 135 कोटी जनतेचं भविष्यच टांगणीला लागलं आहे. अशा परिस्थितीत 'नव्या जागतिक व्यवस्थेत' भारताची भूमिका काय असेल? मोदी सरकारजवळ या आर्थिक संकटातून बाहेर पडण्यासाठी ठोस योजना आहे?

सध्या तरी या प्रश्नाचं उत्तरं फारसं कोणाला माहीत नाहीये. अर्थतज्ज्ञ विवेक कौल म्हणतात, की मोदी सरकार लोकांशी चर्चा करत नाहीय. उद्योजक आणि व्यापाऱ्यांसोबतही सल्लामसलत होत नाहीय. इतकंच नाही तर पारदर्शकतेचाही अभाव आहे.

मात्र, कोरोनाचा सामना करण्यासाठी आणि या आरोग्य संकटामुळे होणारं नुकसान भरून काढण्यासाठी सरकार अनेक योजना आखत असल्याचे संकेत मिळत आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते हे आरोग्य संकट नियंत्रणात आणण्यात केंद्र सरकार कितपत यशस्वी ठरतं आणि कोरोनानंतर बदललेल्या जगात या योजना किती अनुरूप ठरतात, यावरच या योजनांचं यश अवलंबून असणार आहे.

योजनांवर चर्चा होईलच. मात्र पहिला प्रश्न हा आहे की या योजनांची अंमलबजावणी करण्यासाठी सरकारकडे पुरेसा निधी आहे?

सरकारकडे पैसे आहेत का?

या प्रश्नाला हो आणि नाही, अशी दोन्ही उत्तरं देता येईल.

सरकारच्या तिजोरीत किती निधी आहे आणि किती धान्य आहे?

म्हणजेच सरकारी तिजोरीत भरपूर निधी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेचे माजी परराष्ट्र मंत्री हेनरी किसिंजर यांनी म्हटलं होतं, "कोरोनाची साथ संपेल तेव्हा जग बदललेलं असेल."