सामग्री: गणेशोत्सव साजरा करण्यासाठी ही जाहिरात करण्यात आली होती.

'तुम्ही गाढवाची पूजा करणार की हत्तीची? निवड तुम्हाला करायची आहे,' असा राजकीय मेसेज या जाहिरातीसोबत देण्यात आला होता.

USमध्ये गाढव हे डेमोक्रेटिक पक्षाचं तर हत्ती हे रिपब्लिकन पक्षाचं राजकीय चिन्ह आहे.

रिपब्लिकन पक्षाच्या टेक्सासमधील फोर्ट बेंड काउंटी शाखेनं ही जाहिरात स्थानिक वर्तमानपत्रात दिली.

या जाहिरातीवर टीकेची झोड उठल्यानंतर पक्षानं या शाखेकडून खुलासा मागितला होता.

"रिपब्लिकन पक्षाच्या टेक्सास इथल्या शाखेनं हिंदू सणानिमित्तानं हिंदू मतदारांपर्यंत पोहोचण्याचा केलेला प्रयत्न आम्ही समजू शकतो. पण जाहिरातीत गणपतीची तुलना राजकीय पक्षांशी संबंधित प्राण्यांशी करणं आक्षेपार्ह आहे," असं Hindu American Foundationचे सदस्य ऋषी भुतडा यांनी निवेदनात म्हटलं आहे.

अनेकांनी या जाहिरातीवर टीका केली आणि ती मागे घ्यायला लावली.

पक्षानं मागितली माफी

हिंदू रीतिरिवाज किंवा परंपरा यांचा अपमान करणं हा या जाहिराती मागचा उद्देश नव्हता, असं पक्षानं म्हटलं आहे.

"या जाहिरातीमुळे कोणाच्या भावना दुखावल्या असतील तर आम्ही माफी मागतो. कोणाला दुखावण्याचा आमचा उद्देश नव्हता," असं रिपब्लिकन पक्षाच्या टेक्सासमधील फोर्ट बेंड काउंटी शाखेचे अध्यक्ष जेसी जेटन  यांनी स्थानिक पत्रकारांना सांगितलं आहे.

पक्षानं माफी मागितल्यानंतर Hindu American Foundationनं ती स्वीकारली आहे.

"हिंदू समाजात पक्षाचा प्रचार करताना भविष्यात अशी चूक होऊ नये यासाठी काय योजना आखणार, हाच मोठा प्रश्न आहे," असं भुतडा यांनी म्हटलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकेतल्या रिपब्लिकन पक्षाला त्यांच्या एका जाहिरातीमुळे हिंदुंची माफी मागावी लागली.


सामग्री: गफूर म्हणाले की पाकिस्तानने तात्काळ उत्तर दिल्यामुळे भारताला माघार घ्यावी लागली. त्यानंतर भारताने दावा केला की पाकिस्तानच्या बालाकोटमध्ये भारताच्या वायूसेनेनं कट्टरवाद्यांची ठिकाणं उद्धवस्त केली आहेत.

यावेळी पाकिस्तानने स्वत:च स्वीकार केलं आहे की भारताची लढाऊ विमानं पाकिस्तानच्या हद्दीत आली होती. सर्जिकल स्ट्राईकच्या वेळी पाकिस्तानने त्या हल्ल्याचं खंडन केलं होतं.

अशा परिस्थितीत प्रश्न उपस्थित होतो की भारताची लढाऊ विमानं पाकिस्तानात घुसली आणि हल्ला करून परतलीसुद्धा तरी पाकिस्तान काहीच कसं करू शकला नाही?

इतकंच काय तर पाकिस्तानी लोकसुद्धा आपल्या लोकांना प्रश्न विचारत आहेत की त्यांच्या लष्कराने भारतीय विमानांवर आक्रमण का केलं नाही?

पाकिस्तानी नागरिक फवाद जावेद यांनी पाकिस्तानी लष्कराला प्रश्न विचारला आहे की, भारतीय विमान सीमा ओलांडून कसे आले?

जावेद यांनी ट्वीट करून विचारलं, "ते आमच्या क्षेत्रात घुसले आणि आमचे सैनिक काहीही करू शकले नाही. आता तुम्ही फक्त ट्विटरवर गोळीबार करा."

भारतीय सैन्याने हल्ला केला आहे पाकिस्तानच्या एअर सर्व्हिलन्स सिस्टिमला खरंच कळलं नसेल का? पाकिस्तान कोणतीच कारवाई का करू शकला नाही?

शस्त्रास्त्रांचा अभाव

'द इन्स्टियूट फॉर डिफेन्स स्टडीज अँड अॅनालिसिस'चे संचालक लक्ष्मण कुमार बहेरा सांगतात की भारताच्या वायूसेनेच्या तुलनेत पाकिस्तानची वायूसेना फारच कमकुवत आहे.

बहेरा सांगतात, "पाकिस्तानचं वायूदल अशा प्रकारच्या हल्ल्यांचं प्रत्युत्तर देण्यासाठी सक्षम नाही. भारतीय वायू दलाची इतकी तयारी होती की पाकिस्तानला या हल्ल्याचा अंदाज लावणंच शक्य झालं नाही. भारताने अत्यंत कमी वेळात हा हल्ला केला. पाकिस्तानची हवाई देखरेख व्यवस्था अगदीच कमकुवत आहे. इतक्या कमी वेळात अशा हल्ल्यांना तोंड देणं सद्यपरिस्थितीत पाकिस्तानला शक्य नाही."

भारतातील प्रसारमाध्यमं दावा करत आहे की 12 लढाऊ विमानं सीमारेषा ओलांडून गेले होते. 19 मिनिटांत हल्ला करून ते परत आले. 1971 नंतर गेल्या पाच दशकांत भारतने पाकिस्तानच्या सीमेत जाऊन पहिल्यांदाच हल्ला केला आहे.

भारताने रशियाकडून दोन A-50 AWAC (एयरबॉर्न वॉर्निंग अँड कंट्रोल) विमानं खरेदी केली होती. ही विमानं रडार आणि इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने देखरेखीच्या दृष्टीनं अतिशय महत्त्वाची आहेत.

भारताने जेव्हा ही विमानं खरेदी केली होती तेव्हाच पाकिस्तानचे रिटायर्ड एअर मार्शल अयाज अहमद खान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

26 फेब्रुवारीला जेव्हा लोक सकाळी जागे झाले तेव्हा पाकिस्तान लष्कराचे प्रवक्ते असिफ गफूर यांनी ट्वीट करून माहिती दिली की भारताची लढाऊ विमानं नियंत्रण रेषेच्या पलीकडे मुजफ्फराबाद परिसराच्या तीन चार किलोमीटर आत घुसली होती.


सामग्री: गरीब घरातल्या कित्येक मुलींसाठी तर कोरोनाचा काळ घातकच ठरलाय.

याच काळात बालविवाहाच्या घटना पुढे आलेल्या दिसतात. बालविवाहांची संख्या गेल्या वर्षीच्या तुलनेत दुप्पट झालेली दिसतेय.

महाराष्ट्रात वेगवेगळ्या ठिकाणी हे 214 बालविवाह थांबवण्यात सरकारी यंत्रणांना यश आलंय. लॉकडाऊनमध्ये बालविवाहातून सोडवलेल्या मुलींची कहाणी.

रिपोर्ट- मयांक भागवत

कॅमेरा- नितीन नगरकर

व्हिडिओ एडिटर- निलेश भोसले

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना आणि लॉकडाऊनमुळे खेड्या-पाड्यातली आर्थिक घडी विस्कटलेली दिसतेय.


सामग्री: गरुडा एरोस्पेस कंपनीनं हे ड्रोन विकसित केले आहेत. एका ड्रोनसोबत २.५ किलो वजनाचा स्पीकर जोडलेला असतो. त्यातून माशांच्या घोंगावण्याचा किंवा सिंहाच्या डरकाळीचा आवाज येतो. त्यामुळे हत्ती घाबरुन मागे वळतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता. रोज रात्री आठ वाजता बीबीसी मराठीच्या फेसबुक पेजवर कोरोना पॉडकास्ट पाहायला विसरू नका.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तामिळनाडूत जंगलातून शहरांत येणाऱ्या हत्तींना पळवून लावण्यासाठी ड्रोन्सचा वापर केला जातो. हे ड्रोन्स सिंहाच्या डरकाळीचा आवाज निर्माण करत असल्याने हत्ती घाबरतात.


सामग्री: गरोदरपणाच्या नऊ महिन्यात एखादा पदार्थ खूप आवडत असतो. कुणाला आंबट खायची इच्छा होते, तर कुणाला गोड. काही स्त्रियांना तर झणझणीत ठेचाच खावासा वाटतो. कुणाला गारेगार आईसक्रीम आवडतं, तर कुणाला एखाद्या विशिष्ट ब्रँडचं चॉकलेट.

पाणीपुरी, बर्फाचा गोळा अगदी कशाचेही डोहाळे लागू शकतात. इतकंच कशाला काही विचित्र आणि गमतीशीर डोहाळेसुद्धा असतात. काहींना माती, खडू, अगदी सिगारेटी ओढण्याचेही डोहाळे लागल्याचं तुम्ही ऐकलं असेल.

बरं डोहाळे काही जेवणाच्या वेळातच लागतात, असंही नाही. अगदी वेळी-अवेळी, अपरात्रीसुद्धा एखाद्या गरोदर बाईला काहीतरी खाण्याची अतीव इच्छा होते. मग नवरा दुकानांमध्ये चकरा मारून तो पदार्थ आणून देतो आणि ते खाल्यावर त्या स्त्रिला अगदी मनापासून तृप्ती मिळत असते.

पोटातल्या बाळाला एखादा पदार्थ खाण्याची इच्छा झाली आणि म्हणून ती आईला जाणवते, असं आपल्याच नाही तर जगातल्या इतरही अनेक संस्कृतींमध्ये मानलं जातं. तर काहींच्या मते आई आणि तिच्या पोटातल्या बाळाला एखादं पोषणतत्त्व मिळत नसेल, तर ते पोषणतत्त्वं असणाऱ्या पदार्थाचे डोहाळे लागतात. यातून एखाद्या विशिष्ट पोषकद्रव्याची कमतरता भरून निघत असते. काही जण असंही सांगतात की गरोदरपणात शरीरात होणाऱ्या हार्मोनल बदलांमुळे डोहाळे लागतात.

मात्र, डोहाळ्यांसंबंधी झालेल्या शास्त्रीय संशोधनावर नजर टाकली तर डोहाळे लागण्यामागचं कारण समजू शकेल.

प्रत्येक संस्कृतीतले डोहाळे वेगवेगळे असतात. उदाहरणार्थ-अमेरिका आणि ब्रिटनसारख्या इंग्रजी संस्कृतीतल्या स्त्रियांना जे डोहाळे लागतात ते बिगर इंग्रजी संस्कृतीतल्या स्त्रियांना लागत नाहीत.

भारतीय संस्कृतीत महिलांना चिंच, लोणचं, पाणीपुरी अशा खास भारतीय आणि आंबट पदार्थांचे डोहाळे लागतात, तर जपानमध्ये बहुतांशी स्त्रियांना भाताच्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात.

डोहाळे लागलेल्या पदार्थातून पोषकतत्त्वं मिळतात?

होणाऱ्या आईला ज्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात त्यातून गरोदरपणात आवश्यक असलेली काही विशिष्ट पोषकतत्त्वं मिळतात का? यावर संशोधन करण्यात आलं. प्रयोगाअंती या प्रश्नाचं उत्तर नकारार्थी मिळालं. उलट सर्वसाधारणपणे ज्या पदार्थांचे डोहाळे लागतात ते खाल्ल्याने गरजेपेक्षा जास्त वजन वाढतं आणि बाळंतपणात अडचणी उद्भवू शकतात, असं संशोधकांचं म्हणणं आहे.

डोहाळे लागण्यामागे बायोकेमिकल गरजेव्यतिरिक्त आणखीही कारणं असू शकतात. अल्बेनीमधल्या स्टेट युनिव्हर्सिटी ऑफ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एखाद्याला एखादा विशिष्ट पदार्थ खायची तीव्र इच्छा झाली की आपण सहज म्हणून जातो - डोहाळे लागले का? खरंतर डोहाळे लागतात गर्भवती स्त्रीला...


सामग्री: गरोदरपणात त्यांनी योग्य आहार, व्यायाम केल्यामुळे त्यांची नॉर्मल डिलिव्हरी झाली. या डिलिव्हरीनंतर त्यांचं आयुष्य सुकर झालं आहे.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सीमा गुप्ता यांनी नुकताच तिसऱ्या अपत्याला जन्म दिला. आधी सिझेरियन झाल्यामुळे त्यांना आता काय होईल ही भीती होती.


सामग्री: गर्दी टाळून त्यांना काम करता येईल का? यासाठी बेंगळुरूमधल्या 'कार्डियाक डिझाइन लॅब'ने एक नवीन सिस्टीम विकसित केली आहे. याला 'टेलिमेट्रिक पेशंट मॉनिटरिंग सिस्टिम' म्हटलं जातंय. याद्वारे अनेक रुग्णांवर एकाच ठिकाणावरुन देखरेख ठेवणं आणि आजारावर निदान करणं शक्य होणार आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनामुळे हॉस्पिटलमधील गर्दी वाढतेय. अशा परिस्थितीत डॉक्टर आणि नर्स यांना काम करावं लागत आहे. त्यामुळे त्यांच्या आरोग्याला धोकाही पोहोचतोय.


सामग्री: गर्दी- चोर है

जनतेच्या वतीने चांगली प्रतिक्रिया मिळाल्यावर त्या व्यासपीठाच्या एका बाजूपासून दुसऱ्या बाजूला जातात आणि सांगतात, "मी दोन मिनिटं शांत रहाते. आता जोरात बोला, चौकीदार.."

पुढचा आवाज 'चोर है' पुढच्या दोन मिनिटांपर्यंत घुमत राहातो.

पश्चिम बंगालमध्ये शेवट्च्या टप्प्याच्या निवडणुकीचा माहोल अतिशय गरमागरमीचा आहे. इथं तृणमूल काँग्रेस आणि इतर पक्षांच्या सभा होत आहे.

मात्र तृणमूल काँग्रेसच्या अध्यक्षा आणि पश्चिम बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी सर्वांधिक सभा घेत आहेत आणि रोडशो करत आहेत.

तज्ज्ञांच्या मते ज्या पद्धतीने त्या नरेंद्र मोदींवर निशाणा साधत आहे त्यावरून निश्चितच त्यांनी नरेंद्र मोदींची धास्ती घेतली आहे.

प्रत्येक रॅलीत ममता बॅनर्जी 'चौकीदार चोर है'च्या घोषणा देत आहेत.

त्या कोणत्याही सभेत सरासरी एक तास भाषण देतात त्यात अर्धाधिक वेळ नरेंद्र मोदींवर टीका करतात.

हा निवडणुकीचा अंतिम टप्पा आहे. शेवटच्या टप्प्यात जागा जिंकण्यासाठी ममता बॅनर्जी संपूर्ण ताकद पणाला लावत आहेत.

त्या रोज तीन ते चार सभा आणि रोड शो करतात. त्या प्रत्येक भाषणात रफाल, नोटाबंदी, बेरोजगारी आणि जीसएटीचा मुद्दा उपस्थित करतात.

त्या नरेंद्र मोदी आणि भाजपवर समाजात फूट पाडण्याचा आरोप करतात. त्यांच्या समर्थकांमध्ये उत्साहाचं वातावरण आहे.

सभेत आलेले लोक त्यांच्या प्रत्येक मुद्द्यावर होकार देतात आणि नेत्यांच्या सूरात सूर मिसळतात.

कोलकात्यापासून 100 किलोमीटर दूर असलेल्या आदमपूर गावाची लोकसंख्या 200च्या आसपास आहे. हा बसिरहाट मतदारसंघाचा एक भाग आहे. तिथे अभिनेता नुसरत तृणमूलतर्फे मैदानात आहे.

इथे कोणी उमेदवार मतं मागायला येतो का, असं विचारल्यावर तिथल्या गावकऱ्यांनी नकारार्थी उत्तर दिलं. असं असलं तरी लोकांनी तृणमूलला मत देण्याचा निर्णय घेतला आहे.

'आम्ही टोपी घालून थाटात फिरू शकतो'

सत्तावीस वर्षांचा एक युवक म्हणाला, "ममता दीदींनी शाळेत जाणाऱ्या मुलींना सायकल दिली आहे. आम्हाला तांदूळ मिळतो. आमच्या गावापर्यंत येणारा रस्ता पूर्ण झाला आहे. आमचं आयुष्य सुखकर आहे. सीपीएमच्या काळात आम्ही दु:खात होतो."

आदमपूर जवळ असलेल्या एका गावाच्या बाहेर असलेल्या एका मुख्य रस्त्यावर काही मुस्लीम लोक बसले होते. ते सर्वजण एकमुखाने ममता बॅनर्जींच्या बाजूने बोलत होते.

मी विचारलं तर लोक सांगतात की, ममता पश्चिम बंगालच्या 30 टक्के मतदारांचा व्होट बँक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ममता बॅनर्जी- चौकीदार


सामग्री: गर्भपात कायद्याने मान्य असावं की नाही?

"सविताचा गर्भपात घडवून आणण्याशिवाय कोणताही पर्याय नव्हता, मात्र हॉस्पीटलने त्यासाठी नकार दिला अन् सविताची प्रकृती गंभीर झाली," प्रविण हलप्पनावार बीबीसीला सांगतात.

"त्यातच बाळाचा मृत्यू झाला आणि त्यानंतर सविताची प्रकृती अधिकच बिघडली. यातून सविता बाहेर आलीच नाही आणि तिचे काही अवयव काम करण्याचे थांबले. अखेर 28 ऑक्टोबर 2012 ला सविताचा मृत्यू झाला." त्या 31 वर्षांच्या होत्या.

गर्भपाताची परवानगी नाकारल्यामुळे सविता यांचा मृत्यू झाल्याची बातमी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पोहोचली आणि आयर्लंडमध्ये गर्भपातावरील बंदी उठवण्याची मागणीही जोर धरू लागली.

भारतीय वंशाच्या सविता हलप्पनावार या 31 वर्षीय महिलेला 2012मध्ये गर्भपाताला नकार देण्यात आला. सविता यांची प्रकृती गंभीर झाली आणि त्यांचा आयर्लंडमध्ये मृत्यू झाला.

त्यानंतर आयर्लंड सरकारनं गर्भपातावरील कायद्यात बदल करावा, अशी मागणी करत जवळपास 2,000 आंदोलकांनी डब्लिनमधल्या आयर्लंडच्या संसदेबाहेर निदर्शनं केली. लंडनमध्येही आयर्लंडच्या दूतावासाबाहेर निदर्शनं झाली.

आता आयर्लंडमध्ये गर्भपातावरील कायद्यान्वये घालण्यात आलेल्या बंदीवर उघड चर्चा होऊ लागली आहे. गर्भपातावर बंदी असावी आणि बंदी असू नये, हा वाद आहेच आणि या वादात दोन्ही मतांचे गट आजही देशात आहेत.

येत्या 25 मेला आयर्लंडमध्ये गर्भपाताभोवतीचा सध्याचा कायदा बदलावा की नाही, यासाठी सार्वमत घेतलं जाणार आहे. आयर्लंडच्या राज्यघटनेतील आठव्या कलमानुसार गर्भापत करणं हा कायद्याने गुन्हा आहे आणि यासाठी 14 वर्षांची शिक्षा होऊ शकते.

म्हणून आजही आयर्लंडमधल्या तरुणींना काही कारणास्तव गर्भपात करण्याची वेळ आली तर इंग्लंड गाठावं लागतं. त्यामुळे गर्भपात करण्यावरच्या अशा बंधनांना आयर्लंडमधल्या महिलांकडूनच विरोध होताना दिसतो आहे.

'लंडनला जाऊन गर्भपात'

गर्भपातावरील बंदी उठवण्याची मागणी लावून धरणारी एक व्यक्ती म्हणजे लुसी. दोन वर्षांपूर्वी लुसी गरोदर राहिली.

ज्या व्यक्तीमुळे लुसी गरोदर झाली होती, तिला लुसीने सगळं सांगितलं होतं. पण त्याच्यासोबत ती कायमस्वरूपी राहणार नसल्यानं तिला बाळ नको होतं. अखेर तिने गर्भपात करण्याचं ठरवलं. पण आयर्लंडमध्ये ते शक्य नव्हतं, हे तिला ठाऊक होतं.

मग तिने इंटरनेटवर याविषयीची माहिती गोळा करण्यास सुरुवात केली. पण कुणालाही कळू नये म्हणून ती न चुकता हिस्टरी डिलीट...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मूळ कर्नाटकच्या सविता हलप्पनावार या आयर्लंडमध्ये डेंटिस्ट म्हणून काम करत होत्या. 2012 साली गरोदरपणात त्यांना त्रास सुरू झाला. पती प्रविण हलप्पनावार यांनी त्यांना इथल्या युनिव्हर्सिटी हॉस्पिटल गॉलवेमध्ये नेलं.


सामग्री: गर्भाला जगण्याचा अधिकार असतो यासंदर्भात न्यायालय विचाराधीन आहे.

मुंबई हायकोर्टाने एका बलात्कार पीडितेची गर्भपाताची याचिका फेटाळली आहे. 18 वर्षांच्या पीडितेचा गर्भ 27 आठवड्यांचा झाला आहे आणि डॉक्टरांच्या म्हणण्यानुसार गर्भपात केल्यास आईच्या जीवाला धोका होऊ शकतो.

याआधी न्यायालयानं हेही म्हटलं आहे की अशा घटनांमध्ये गर्भाच्या अधिकारांची समीक्षा करायला हवी.

कलम 21 नुसार कायद्याचं उल्लंघन करत नाही तोवर प्रत्येकाला स्वातंत्र्यानं जगण्याचा अधिकार आहे.

प्रश्न हा आहे की गर्भाला व्यक्तीचा दर्जा दिला जाऊ शकतो की नाही? जगभरात यावर एकमत नाही.

भारतीय दंड संहिता म्हणजेच इंडियन पिनल कोड अर्थात आयपीसीनुसार दोन दशकांपूर्वीपर्यंत गर्भाची परिभाषाच नव्हती.

भ्रूण म्हणजे काय?

1994 मध्ये जेव्हा गर्भचा कायदा करण्यात आला तेव्हा पहिल्यांदा भ्रूणाची व्याख्या मांडण्यात आली.

स्त्रीच्या गर्भात वाढणाऱ्या एम्ब्रियोला आठ आठवड्यांनंतर म्हणजे 57व्या दिवसापासून बाळ जन्माला येईपर्यंत कायद्याच्या परिभाषेत 'फीटस' म्हणजे 'भ्रूण' समजलं जातं.

गर्भाला अधिकार देण्यासंदर्भात न्यायालय विचाराधीन आहे.

मुलींच्या तुलनेत मुलांना पसंती देण्याच्या वृत्तीमुळे गर्भलिंग निदान करून गर्भपात केला जायचा.

आंतरराष्ट्रीय मेडिकल मासिक लॅनसेटच्या संशोधनानुसार 1980 ते 2010 दरम्यान भारतात एक कोटींपेक्षा जास्त गर्भपात यासाठी झाले कारण गर्भलिंग निदान चाचणीत त्या मुली असल्याचं समजलं.

अशा भ्रूणहत्यांना रोखण्याच्या उद्देशानं आणलेल्या PCPNDT कायद्यानुसार लिंग निदान चाचणी केल्यास डॉक्टर आणि कुटुंबीय सर्वांना तीन वर्षांची शिक्षा आणि दंड होऊ शकतो.

गर्भाच्या जगण्यावर निर्णय घेण्याचा अधिकार कुणाला आहे?

मुलगी नको म्हणण्याव्यतिरिक्त गर्भपाताची इतरही कारणं असू शकतात. उदाहरणार्थ बलात्कारामुळे गर्भवती झालेल्या किंवा गर्भ निरोध न वापरल्यामुळे गर्भवती झालेल्या स्त्रीला बाळ नको असल्यास.

मात्र काही वर्षांपूर्वीपर्यंत भारतात गर्भपात पूर्णपणे बेकायदा होता. फक्त एकाच कारणांमुळे गर्भपात केला जाऊ शकत होता - बाळामुळे आईच्या जीविताला धोका असेल तर.

त्यामुळेच 1971मध्ये गर्भपातासाठी नवीन कायदा म्हणजेच एमटीपी कायदा अस्तित्वात आला आणि यात गर्भधारणा झाल्यावर 20 आठवड्यांपर्यंत गर्भपात करायला कायदेशीर परवानगी देण्यात आली.

या परवानगीची अट होती की बाळाच्या जन्मामुळे आईला शारीरिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशाच्या नागरिकांना घटनेनुसार विविध अधिकार मिळतात. मात्र माणूस जन्माला येण्यापूर्वीच्या स्थितीत म्हणजे गर्भाचे काही अधिकार असतात का? याविषयी मंथन सुरू झालं आहे.


सामग्री: गर्भाशयाच्या प्रत्यारोपणानंतरचं गरोदरपण अवघड असतं

'मी केवळ 28 वर्षांची आहे. या वयात माझे तीन गर्भपात झाले आहेत. एक मुलगा जन्मताक्षणी गेलेला आढळला. डॉक्टरांनी सांगितलं की मला आता मुलाला जन्म देता येणार नाही. मला स्वत:चं मूल हवं आहे. मला सरोगसीद्वारे मूल नकोय आणि मला मूल दत्तकही घ्यायचं नाहीये. तुम्हीच सांगा- काय होऊ शकतं?' आई होण्यासाठी आतूर मीनाक्षी वलांड सांगतात.

गुजरातमधल्या भरूचच्या मीनाक्षी वलांड यांनी डॉ. शैलेश पुणतांबेकर यांची भेट घेतली. त्यावेळी मीनाक्षी खूपच निराश होत्या.

ते वर्ष होतं 2017 आणि महिना होता एप्रिल. प्रचंड अशा उकाड्यात मीनाक्षी आपल्या आई आणि घरच्यांसह डॉ. शैलेश यांच्या हॉस्पिटलमध्ये पोहोचल्या.

गर्भाशयाच्या प्रत्यारोपणासाठी डॉ. शैलेश पुणतांबेकर संपूर्ण देशभरात प्रसिद्ध आहेत. पुण्यातल्या गॅलेक्सी हॉस्पिटलमध्ये ते कार्यरत आहेत.

अशर्मान सिंड्रोम काय आहे?

मीनाक्षीच्या गर्भात मूल राहत नव्हतं. कारण त्यांना अशर्मान सिंड्रोम नावाचा आजार होता. या आजारात मासिक पाळी न आल्याने अडचणी निर्माण होतात. गर्भाशय अनेक वर्ष काम करत नाही. एकामागोमाग एक गर्भपात झाल्याने हा आजार होतो. याव्यतिरिक्त पहिल्या गरोदरापणानंतर गर्भाशयाला जखम झालेल्या या स्त्रियांना हा आजार होतो.

International Journal of Applied Research या शोधपत्रिकेत प्रसिद्ध झालेल्या अहवालानुसार, जगात 15 टक्के महिला वेगवेगळ्या कारणांमुळे आई होऊ शकत नाहीत. यापैकी 3 ते 5 टक्के महिलांना गर्भाशयाचे आजार झालेले असतात.

दोन वर्षांपूर्वी मीनाक्षी गरोदर होत्या. तो एक क्षण होता आणि आज हा दिवस आहे.

आई होण्याचं माझं स्वप्न सत्यात साकारणार आहे. नोव्हेंबरचा पहिला आठवडा कधी एकदा उजाडतो असं मला झालं आहे. हॉस्पिटलात दाखल झाल्यानंतर तिथल्या नर्स आणि डॉक्टरांना मीनाक्षी रोज सांगत असतात.

मीनाक्षी यांच्या गर्भाशय प्रत्यारोपणाची शस्त्रक्रिया झाली आहे.

गेल्या पाच महिन्यांपासून मीनाक्षी हॉस्पिटलमध्ये आहेत. त्या 21 आठवड्यांच्या गरोदर आहेत. मे 2017मध्ये त्यांच्या आईच्या गर्भाशयाचं त्यांच्या शरीरात प्रत्यारोपण करण्यात आलं आहे.

गर्भाशय प्रत्यारोपण- आकडेवारी काय सांगते?

जगभरात गर्भाशयाचं प्रत्यारोपण जवळपास होत नाही. डॉ. शैलेश यांच्या मते जगात केवळ 26 महिलांत गर्भाशय प्रत्यारोपण झालं आहे. ज्यापैकी फक्त 14 प्रत्यारोपण शस्त्रक्रिया यशस्वी झाल्या आहेत.

संपूर्ण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गर्भाशय प्रत्यारोपण आणि त्यानंतरचं गरोदरपण हे विज्ञानासमोरचं आव्हान मानलं जातं. डॉ. शैलेश पुणतांबेकर आणि त्यांच्या चमूने हे आव्हान पेललं आहे.


सामग्री: गलवान खोऱ्यात चीनविरुद्धच्या संघर्षात जखमी झालेल्या सैनिकांची मोदींनी इथल्या एका लष्करी रुग्णालयात विचारपूस केली. मात्र पंतप्रधान मोदींची ही हॉस्पिटल भेट सोशल मीडियावर वादाच्या भोवऱ्यात सापडली आहे.

संजय दत्तच्या 'मुन्नाभाई MBBS' चित्रपटात अगदी आयत्या क्षणी असलेल्या जागेतच हॉस्पिटल उभारण्यात येतं. अगदी तसंच पंतप्रधान मोदींच्या भेटीसाठी लेहमध्ये हे हॉस्पिटल तयार करण्यात आलं, असा आरोप काही लोक सोशल मीडियावर करत आहेत. त्यामुळे अगदी #MunnaBhaiMBBS हा हॅशटॅगही वापरला जातोय.

सरकार तसंच लष्कराने मात्र हे 'तथ्यहीन' आरोप फेटाळले आहेत.

काय आहे या फोटोंमध्ये?

मोदींच्या या फोटोंमध्ये हॉस्पिटल दिसतंय, बेड्स दिसत आहेत, परंतु ना तिथे ड्रिपची व्यवस्था आहे ना बेडशेजारी औषधं. डॉक्टरांच्या जागी फोटोग्राफर आहे, आणि पिण्याच्या पाण्याची बाटलीसुद्धा नाही, अशा काही गोष्टी नेटिझन्सनी लक्षात आणून दिल्या आहेत. त्यामुळे हा सगळा बनावटीपणा मोदी फक्त फोटोंसाठी करत आहेत, असे आरोप होत आहेत.

"तुम्ही हॉस्पिटलमध्ये प्रोजेक्टर, माईक, प्रेझेंटेशनसाठी स्क्रीन पाहिला आहे का?" असा सवाल नेटिझन्सनी केला आहे.

पंतप्रधान मोदी भेट देणार म्हणून लष्कराच्या कॉन्फरन्स हॉलचं हॉस्पिटलमध्ये रूपांतर करण्यात आलं, असं काहींनी म्हटलं आहे. हॉस्पिटल आहे आणि तरीही एवढी स्वच्छता कशी, असा सवालही काहींनी केला आहे. बेडशीट पांढऱ्याशुभ्र आहेत, कचऱ्याचं कपटही नाही. असं हॉस्पिटल कुठे असतं असंही काहींनी म्हटलं आहे.

मग सत्य काय?

पंतप्रधान मोदींनी भेट दिलेल्या हॉस्पिटल वॉर्डला काही दिवसांपूर्वी म्हणजेच 23 जून रोजी लष्करप्रमुख जनरल एम. एम. नरवणे यांनी भेट दिली होती. त्यावेळी लष्कराच्या ट्विटर हँडलवर ते फोटो प्रसिद्ध करण्यात आले होते.

23 जून रोजी लष्करप्रमुख जनरल एम. एम. नरवणे यांनी अशाच किंवा याच रुग्णालयाला भेट दिली होती.

पंतप्रधान मोदी यांनी भेट दिलेल्या वॉर्डाचे फोटो आणि लष्करप्रमुख नरवणे यांनी भेट दिलेल्या वॉर्डाचे फोटो सारखेच असल्याचं स्पष्ट होतं आहे. दोन्ही फोटोंमध्ये दिसणारे वॉर्डातील तपशीलही तसेच आहेत. त्यामुळे हे आयत्यावेळी उभारण्यात आलेलं हॉस्पिटल नाही हे सिद्ध होतं आहे.

लष्करातर्फे जारी केलेल्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार, "पंतप्रधान मोदींनी 3 जुलै रोजी लेह इथल्या हॉस्पिटलला भेटीबाबत प्रतिमा मलीन करण्याच्या हेतूने तथ्यहीन आणि संदर्भाविना आरोप करण्यात येत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारत चीन तणावादरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी शुक्रवारी सकाळी लेहला पोहोचले. तिथे त्यांनी सैनिकांची भेट घेत त्यांचं मनोधैर्य वाढवलं. "तुमच्या शौर्याची जाण संपूर्ण देशाला आहे," असं त्यांनी सैनिकांना सांगितलं.


सामग्री: गलवान खोऱ्यामध्ये भारत-चीन सीमेवर तैनात असणाऱ्या भारतीय जवानांकडे शस्त्रं होती परंतु जुन्या एका करारानुसार त्यांनी त्यांचा वापर केला नाही. शस्त्राविना भारतीय जवानांना चीनसमोर कसं पाठवलं होतं असा प्रश्न राहुल गांधी यांनी विचारला होता.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

त्यावर परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी ट्वीट करुन उत्तर दिले आहे. सीमेवर सर्व जवानांकडे शस्रं असतात. 15 जून रोजी गलवानमध्ये तैनात असणाऱ्या जवानांकडेही हत्यारं होती. मात्र 1996-2005 या काळातील करारानुसार अशा प्रसंगी बंदुकांचा वापर होत नाही.

15 आणि 16 जूनच्या रात्री गलवान खोऱ्यामध्ये भारत आणि चीन यांच्यातील सैनिकांमध्ये हिंसक संघर्ष झाला. त्यात 20 भारतीय जवान मृत्युमुखी पडले. राहुल गांधी यांनी त्यावर काही प्रश्न उपस्थित केले होते. जयशंकर यांनी त्याला उत्तर दिले असले तरी त्यावर लोक संतुष्ट नसल्याचे दिसून येते. सोशल मीडियावर लोक त्या उत्तरावर प्रतिक्रिया देत आहेत.

राहुल पंडिता यांनी,  "या जवानांकडे जर शस्त्रं होती. तसेच कराराचं कारणही मी समजू शकतो. पण शस्त्रं असून त्याचा वापर करु शकत नाही याला काय अर्थ आहे. कमांडिंग ऑफिसरला काटेरी तारांनी मारलं जात असताना ती न वापरण्यात काय अर्थ आहे." असं ट्वीट केलं आहे.

पत्रकार आशुतोष यांनीही जयशंकर यांच्यावर टीका केली आहे. परराष्ट्रमंत्र्यांचे ट्वीट जितकी माहिती देतात त्याहून जास्त माहिती लपवतात. स्वरक्षणासाठी जवानांनी शस्त्रं का वापरली नाहीत याचं उत्तर मंत्र्यांनी द्यावं असं मत त्यांनी ट्वीटमध्ये व्यक्त केलं आहे.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी काँग्रेसचे नेते राहुल गांधी यांच्या प्रश्नांना उत्तरे दिली आहेत.


सामग्री: गवंडी काम करणारे नजीम राजा खान हे त्या गावात शिव मंदिर बांधत होते. तेव्हा त्यांच्या मनात मशिदीचाही विचार आला.

40 वर्षीय राजा खान मुस्लीम आहेत. ते हिंदूचं मंदिर बांधत होते. पण त्यांना स्वत: प्रार्थना करायची असल्यास आसपास मशीद नाही.

"नमाज पढण्यासाठी इथे जागाच उपलब्ध नव्हती. नातेवाईक यायचे तेव्हा प्रार्थनेसाठी जागा नसल्यानं गैरसोय व्हायची," असं खान सांगतात.

ही गोष्ट त्यांनी त्यांच्या मूम गावातल्या 400 मुस्लीम कुटुंबीयांसमोर मांडली. पण ही सर्वच मंडळी गरीब असल्यानं मशिदीसाठी जागा विकत घेण्याची त्यांची क्षमता नव्हती.

आम्हाला थोडी जागा द्याल?

या भागातले बहुसंख्य मुस्लीम हे अकुशल मजूर असून ते बांधकामाच्या साईटवर काम करतात. तर उर्वरित 400 हिंदू आणि 4000 शीख समुदायातील लोक हे त्यांच्या तुलनेनं सुस्थितीत आहेत.

मंदिराचं काम सुरू होऊन 18 महीने झाले होते. बांधकाम पूर्ण व्हायला आलं तेव्हा राजा यांनी एक विचार मांडला.

नजीम राजा खान (उजवीकडे)

त्यांनी मंदिर प्रशासनाकडे म्हणणं मांडंलं. ते म्हणाले, "तुम्हाला तुमचं नवीन मंदिर लवकरच मिळेल. तसंच एक जुनं मंदिरही आहे. पण आम्हा मुस्लिमांकडे मात्र प्रार्थना करण्यासाठी मशीद नाही. ती बांधण्यासाठी जागा विकत घ्यायची म्हटली तर त्यासाठी पैसेही नाहीत. तुम्ही आम्हाला थोडीशी जागा द्याल का?"

एका आठवड्यानंतर राजा यांना त्यांच्या प्रश्नाचं उत्तर मिळालं. मंदिर प्रशासनानं मंदिरासमोरील जवळपास 900 स्क्वेअर फूट इतकी जागा त्यांना देण्याचं ठरवलं.

"माझं मन आनंदानं भरून आलं होतं. कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी माझ्याकडे शब्दच नव्हते," राजा त्यावेळच्या परिस्थितीचं वर्णन करतात.

मंदिर व्यवस्थापन समितीतील पुरषोत्तम लाल यांनी सांगितलं की, "ती मागणी अत्यंत मनापासून करण्यात आली होती. आम्ही सर्व एकत्र येऊन आनंद आणि दु:ख वाटून घेतो. असं असताना मुस्लिमांकडे त्यांची मशीद नसणं, ही अयोग्य गोष्ट होती."

दोन महिन्यांपासून राजा आणि इतर गवंडी यांनी एकत्र येऊन मशीद बांधण्याचं काम सुरू केलं आहे.

मशीद उभारण्याकरता लागणाऱ्या निधीसाठी शीख समुदाय मदत करत आहे, तसंच या मशिदीची भिंत गुरुद्वाराला लागूनच आहे. अल्पसंख्याक समाज अनेकदा पक्षपातीपणा झाल्याची तक्रार करताना दिसतो. पण इथे मात्र देशातल्या तीन धर्मांमधील सांप्रदायिक सौहर्दाचं हे एक दुर्मीळ उदाहरण पाहायला मिळतं.

मर्यादा आहेत का?

अलिकडच्या काळात, मानवी हक्क...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतातले धार्मिक गट अनेकदा एकमेकांशी भिडतात. त्यातून हिंसाचारही होतो. पण पंजाबमधल्या एका गावात धार्मिक सलोखा टिकवून ठेवणारी एक उल्लेखनीय गोष्ट घडत आहे.


सामग्री: गव्याला पकडताना अनेक अडचणींचा सामना वनविभागाला करावा लागला. लोकांच्या गर्दीमुळे आणि आरडाओरड्यामुळे गवा बिथरला आणि इतरत्र धावू लागला. यात तो गंभीर जखमी देखील झाला. या घटनेनंतर आता अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

वन्यप्राणी शहरात आल्यावर काय करायचं?

"वन्यप्राणी मानवी वस्तीत येण्याची ही पहिली वेळ नाही. या आधी अनेकदा बिबट्या शहरांमध्ये आल्याच्या घटना घडल्या आहेत. असे प्राणी जर मानवी वस्तीत आले तर लोकांनी गोंधळ करु नये," असं माजी वनाधिकारी प्रभाकर कुकडोलकर सांगतात.

"लोकांनी आरडाओरडा केला, त्याच्या जवळ जाण्याचा प्रयत्न केला तर तो प्राणी हल्ला करण्याची शक्यता असते. हे प्राणी त्यांच्या अधिवासापासून बाहेर आलेले असल्याने ते घाबरेलेले आणि बिथरलेले असतात. त्यांना स्वतःच्या जीवाची काळजी असते. यामध्ये ते आक्रमक होण्याची शक्यता असते. त्यामुळेच नागरिकांनी गोंधळ न करता संबंधित यंत्रणांना प्राण्याची माहिती देणं आवश्यक असतं," कुकडोलकर सांगतात.

यंत्रणांनी कुठली पाऊलं उचलायला हवीत?

एखादा वन्यप्राणी मानवी वस्तीत आला तर काय करायचं याबाबात प्रत्येक राज्याने मार्गदर्शक सूचना तयार केल्या आहेत. त्याचं पालन होणं अत्यंत आवश्यक आहे.

कुकडोलकर म्हणतात, ''वन्यप्राणी मानवी वस्तीत आल्याची माहिती मिळाल्यानंतर त्याला पकडण्याची पूर्वतयारी करणं आवश्यक असतं. त्याला पकडण्यासाठी लागणारं साहित्य, वाहनं, प्रशिक्षित मनुष्यबळ हे उपलब्ध आहे की नाही हे पाहणे अत्यंत आवश्यक असते. त्याचबरोबर पोलीस, महापालिका, वनविभाग यांनी समन्वय साधून काम करणं गरजेचं आहे.

"पोलिसांनी ज्या भागात वन्यप्राणी आला आहे त्या भागात कलम 144 लागू करुन तो भाग क्वारंटाईन करायला हवा. वनविभागाने त्या प्राण्याला पकडण्याची योजना आखायला हवी आणि तशी अंबलबजावणी करायला हवी. त्याचबरोबर त्या प्राण्याला पकडताना त्या प्राण्याची, नागरिकांची आणि कर्मचाऱ्यांची सुरक्षा घेणं अत्यंत आवश्यक असतं," कुकडोलकर सांगतात.

वन्यप्राणी मानवी वस्तीत कसे येतात ?

शहरालगत नैसर्गिक अधिवास असल्याने वन्यप्राणी शहरांमध्ये येण्याची शक्यता असते. पुण्याच्या जवळ सह्याद्रीच्या पर्वतरांगा आहेत. त्यात अनेक प्राण्यांचा अधिवास आहे. या प्राण्यांचा अधिवासाता लोकांनी हस्तक्षेप केल्याने या प्राण्यांचं क्षेत्र कमी होत गेलं.

महाराष्ट्रातील अनेक गावं ही वनांवर अवलंबून आहेत. त्यामुळेसुद्धा या प्राण्यांच्या अधिवासाची प्रत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुण्यातील कोथरुड भागात 9 डिसेंबरला रानगवा आल्याने सर्वच यंत्रणांची तारांबळ उडाली. सात तासाच्या थरारनाट्यानंतर त्याला बेशुद्ध  करुन पकडण्यात वन विभागाला यश आले. परंतु नंतर या गव्याचा मृत्यू झाला.


सामग्री: गस्तीमधील या त्रुटी आता प्रकर्षाने जाणवायला लागल्याचं चौधरी यांनी बीबीसी प्रतिनिधी जुगल पुरोहित यांच्याशी बोलताना सांगितलं. ही संवेदनशील आहे आणि तिथला प्रश्न हाताळण्यात केंद्रसरकार कमी पडत असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे. त्याचवेळी इंडो-तिबेटन पोलीस दल भारतीय सैन्यदलाबरोबर कसं काम करतं हे ही चौधरी यांनी समजून सांगितलं. पाहा ही सविस्तर मुलाखत...

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारत आणि चीन दरम्यानच्या प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेवर भारताची गस्त कमी पडतेय, असा आरोप इंडो-तिबेटन सीमा पोलीस दलाचे माजी उपमहानिरीक्षक जयवीर चौधरी यांनी बीबीसीशी बोलताना केला आहे.


सामग्री: गांधींजींच्या हत्येच्या 10 दिवस आधी नथुराम गोडसे आणि त्याच्या साथीदारांनी गांधींजीवर हल्ला केला होता.

'जर 20 जानेवारीच्या घटनेनंतर जर पुरेशी दक्षता घेतली असती तर आजचा इतिहास काही वेगळा असता,' असं गांधीजींचे पणतू तुषार गांधी यांनी बीबीसीला सांगितलं.

नवी दिल्लीतील बिर्ला हाऊसमध्ये महात्मा गांधींना ठार मारण्याचा प्रयत्न झाला होता. या घटनेनंतर अवघ्या दहाच दिवसांनी पुन्हा एकदा नथुराम गोडसेनी गांधीजींवर हल्ला केला होता. त्यात गांधीजींचा मृत्यू झाला.

भारताला स्वातंत्र्य मिळून काही महिनेच झाले होते. आणि देशात ठिकठिकाणी धार्मिक तणावाचं वातावरण होतं.

'हिंदू, शीख आणि मुस्लिमांमध्ये एकेकाळी बंधुभाव होता. आता ते राहिलं नाही, हे पाहून माझ्या मनाला यातना होत आहे,' असं गांधी म्हणाले होते. ऑक्सफर्ड युनिव्हर्सिटी प्रेसने प्रकाशित केलेल्या आणि स्टॅनेले वॉलपर्ट यांनी लिहिलेल्या 'गांधीज मिशन' या पुस्तकात अस म्हटलं आहे.

"सर्वांनी एकत्र यावं यासाठी मी आमरण उपोषण करणार आहे," अशी घोषणा महात्मा गांधींनी 12 जानेवारीला केली होती आणि दुसऱ्याच दिवशी त्यांनी उपोषण सुरू केलं.

'तुम्ही तुमचं उपोषण सोडा,' अशी विनंती करण्यासाठी देशभरातून लोक येत असत. या लोकांसमवेत महात्मा गांधी नित्यनेमाने प्रार्थना करत. पण त्यांनी आपलं उपोषण सोडलं नाही.

"जेव्हा मला खात्री होईल की सर्व धर्मांच्या लोकांमध्ये सलोखा निर्माण झाला आहे, तेव्हाच मी माझं उपोषण सोडणार आहे, असं त्यांनी निग्रहानं सांगितलं," अशी नोंद वॉलपर्ट यांच्या पुस्तकात  आहे.

"जर माझ्या अकार्यक्षमतेमुळं या देशातील हिंसाचार नियंत्रणात येत नाही, असं बापूंना वाटत असेल तर मी माझ्या पदाचा राजीनामा देतो," असं सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी म्हटलं होतं. पण गांधींनी त्याही गोष्टीला नकार दिला.

100हून अधिक नेत्यांनी महात्मा गांधींना उपोषण सोडण्यासाठी विनंती केली होती. आम्ही शपथ घेऊन सांगतो की आम्ही धार्मिक सलोखा ठेऊ, असं आश्वासन त्यांनी वारंवार दिलं. त्यानंतर 18 जानेवारीला त्यांनी आपलं उपोषण सोडलं. त्यावेळी पं. जवाहरलाल नेहरू, सरदार वल्लभभाई पटेल, मौलाना आझाद असे प्रमुख नेते उपस्थित होते.

"आम्ही या पुढं बंधुभावाने राहू, असं सात कलमी आश्वासन सर्व गटांच्या नेत्यांनी लिहून दिलं. कोणत्याही स्थितीत आम्ही ही प्रतिज्ञा मोडणार नाही, असं ही त्यात म्हटलं होतं," अशी नोंद या पुस्तकात आहे.

20 जानेवारीला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

30 जानेवारी 1948 ला नथुराम गोडसेने महात्मा गांधी यांची गोळ्या झाडून हत्या केली होती. गांधींजींची हत्येसाठी नथुराम गोडसेनी अनेक वेळा प्रयत्न केले होते.


सामग्री: गांधीजींना भारत म्हणजे इथले सर्व धर्मपंथांचे, सर्व प्रदेशातले, सर्व भाषिक आणि सर्व जातीचे लोक अभिप्रेत होते. समानता, बंधुत्व आणि मानवीय प्रतिष्ठेच्या कल्पनेने भारलेल्या स्त्री-पुरुष आणि अगदी लहान मुलांनीही या राष्ट्र उभारणीत हातभार लावायचा होता. यातूनच धर्मनिरपेक्ष भारत घडवायचा होता. संपूर्ण जगासाठी हा एक आदर्श ठरला असता.

मात्र आज या आघाड्यांवर भारत कुठे आहे? आज गांधीजी असते आणि त्यांनी देशाची परीक्षा घेतली असती तर आपल्याला किती गुण मिळाले असते? भारताने स्वतःच स्वतःला किती गुण दिले असते? हे काही प्रश्न आहेत.

खरं तर सगळ्या जगासमोरच आज अनेक समस्या आ वासून उभ्या आहेत. मात्र त्या सर्व व्यापक समस्यांचा एकजुटीने सामना करण्याऐवजी भारतीय समाजातले काही घटक आज स्वतःच भारतासाठी समस्या निर्माण करत आहेत.

वरवर पाहता या समस्या राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक स्वरूपाच्या वाटत असतील. मात्र वास्तवात त्या वैचारिक आणि अस्तित्ववादी संकटाचं रूप घेत आहेत.

काश्मिरमध्ये सर्व शांत आहे. भारतीय समाजाला ही जबरदस्तीनं लादलेली शांतताच खरी वाटू लागली आहे. पूर्वी इथले पत्रकार म्हणायचे, की परिस्थिती नियंत्रणात, मात्र तणाव आहे. पण 'तणावपूर्ण' म्हटल्यानं ब्रँडिंग नीट होत नाही, असं सत्ताधाऱ्यांना वाटू लागलं. त्यामुळे त्यांनी सरळ सांगितलं की परिस्थिती पूर्णपणे 'नियंत्रणा'त आहे असंच म्हणा. काश्मिरी लोकांना बळाचा वापर करून तात्पुरतं का होईना नियंत्रणात ठेवलं आहे. उर्वरित देशातील जनतेवर प्रसारमाध्यमांचं नियंत्रण आहे.

अशा परिस्थिती गांधी असते तर त्यांनी काय केलं असतं, कुणास ठाऊक. मात्र गांधीजी काश्मीरला गेले होते. इंग्रज किंवा काश्मीरच्या राजाशी कागदी करार करून विलीनीकरण होऊ शकतं, अशी भावना जेव्हा काश्मिरी जनतेच्या मनात होती, तेव्हा गांधीजी काश्मीरला गेले होते.  .

काश्मीर म्हणजे तिथली जनता.

राज्य-व्यवस्थेला अशाच पद्धतीने विचार करण्याची सवय असते. ही एक दूरगामी चूक ठरेल, हे गांधींच्या लक्षात आलं होतं. त्यामुळेच त्यांनी म्हटलं होतं, की काश्मीर म्हणजे केवळ तिथला भूभाग किंवा तिथला राजा नाही. काश्मीर म्हणजे तिथली जनता.

ज्या गांधींनी देशातल्या जनतेला सोबत घेऊन शक्तिशाली ब्रिटिश राजवटीला हादरा दिला, त्यांना लोकांच्या भावनांचा आदर ठेवणं आणि त्यांची मनं जिंकणं हे अधिक आवश्यक वाटलं.

आपल्या ऐतिहासिक काश्मीर यात्रेच्या दोन दिवसांपूर्वी 29 जुलै 1947ला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महात्मा गांधींनी स्वतंत्र आणि स्वावलंबी भारताचं स्वप्न पाहिलं होतं. हे स्वप्न कुठल्या सैद्धांतिक किंवा तात्त्विक आधारावर पाहिलं नव्हतं. ते एखाद्या व्यावहारिक योजनेसारखं होतं.


सामग्री: गाईचं रक्षण करण्याबद्दल संघ आग्रही आहे, पण त्यामुळे होणाऱ्या हिंसेचं मात्र तो समर्थन करत नाही, असं भागवत यांनी म्हटलं आहे.

त्यांना भारताची राज्यघटना मान्य आहे, धर्मनिरपेक्षता मान्य आहे, राजकारणात विरोधी पक्षांच्या भूमिकेचं ते समर्थन करतात आणि सर्वांना सोबत घेऊन जाण्याची गोष्ट करतात.

भारतीय जनता पक्षाच्या काँग्रेसमुक्त भारताच्या भूमिकेचं संघ समर्थन करत नाही, असंही त्यांनी म्हटलं आहे. समर्थक असो अथवा विरोधक ते सर्वांनाच आपलं मानतात.

असं वाटत आहे की, आरएसएस स्वत:ला मुख्य प्रवाहात आणू पाहत आहे आणि त्याद्वारे प्रतिमा बदलण्याचा प्रयत्न करत आहे.

संघ असं का करत आहे आणि याच वेळेला का करत आहे, हे वेगळे प्रश्न आहेत आणि त्यावर चर्चा करता येऊ शकते.

'भारतात राहणारे सर्वच लोक हिंदू'

भारतात राहणारे सर्वच लोक हिंदू आहेत आणि मुस्लीमही हिंदूच आहेत, असं संघ म्हणत आला आहे.

भारतात लोक हिंदू शब्दाकडे धर्म म्हणून पाहतात. यामुळे संघानं मुस्लिमांना हिंदू म्हणण्याऐवजी भारतीय म्हटलं पाहिजे होतं.

मुस्लीमही हिंदू शब्दाकडे एक धर्म म्हणून पाहतात. त्यामुळे मोहन भागवतांनी हिंदू शब्दाचा केलेला वापर हा त्यांच्या जुन्याच भूमिकेचा पुनरुच्चार ठरतो.

असं असलं तरी काही दिवसांपूर्वी एकदम रोखठोक बोलणाऱ्या मोहन भागवत यांच्या भाषेत सध्या बदल झाला आहे.

यात लक्षात घ्यायची बाब म्हणजे हे सर्व बोलण्यासाठी हीच वेळ का निवडली गेली.

या दोन्ही बाबींवर नजर टाकल्यास तुमच्या लक्षात येईल की संघाची नजर आता उदारमतवादी हिंदूंवर आहे. उदारमतवादी विचारधारा असणाऱ्या हिंदूंना आपल्या बाजूनं ओढण्याची संघाची इच्छा आहे.

हेच उदारमतवादी हिंदू लिंचिंग आणि लव्ह जिहाद यासारख्या घटनांपासून नाराज होते. तसंच भाजपच्या काँग्रेसमुक्त भारत या संकल्पनेवर ही मंडळी नाराज होती. कारण लोकशाहीत विरोधकांची गरज आहे आणि देशात एकच पक्ष सत्तेवर असण्यात त्यांना कमी विश्वास आहे, असं या उदारमतवादी हिंदूंना वाटतं.

'आधुनिकता, धर्मनिरपेक्षता आणि लोकशाहीवर संघाचा विश्वास'

आधुनिकता, धर्मनिरपेक्षता आणि लोकशाहीवर संघाचा विश्वास आहे, असा मेसेज या नाराज मंडळीला द्यायचा मोहन भागवत यांनी प्रयत्न केला.

भाजप नेतृत्वापासून अंतर ठेवायची संघाची इच्छा आहे, असा दुसरा मेसेज द्यायचा प्रयत्न होता. तसंच विद्यमान सरकारच्या बाबतीत संघ पुरेशा प्रमाणात खूश नाही, असंही त्यांनी सांगायचा प्रयत्न केला....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या दिल्लीतल्या तीन दिवसीय चर्चासत्रात संघाशी संबंधित सर्व मुद्द्यांवर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी मतं मांडली.


सामग्री: गाजलेले बँक घोटाळे

नीरव मोदी आणि त्याच्या कंपन्यांनी आपली परदेशी कर्जं फेडण्यासाठी पंजाब नॅशनल बँकेला चुना लावल्याने देशाचं आर्थिक वातावरण ढवळून निघालं आहे.

त्याचवेळी केंद्रीय माहिती आणि प्रसारण मंत्री रवीशंकर प्रसाद यांनी लोकसभेत प्रश्नोत्तराच्या तासाला दिलेलं विवेचन आणखीच धक्कादायक आहे.

त्यांनी सदनाला दिलेल्या माहितीनुसार, मागच्या चार वर्षांत म्हणजेच 2012पासून ते 2016 या कालावधीत घोटाळ्यांमुळे सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचं 22 हजार 743 रुपयांचं नुकसान झालं आहे.

बंगळुरुच्या इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट या संस्थेनं देशातल्या बँक घोटाळ्यांचा एक विस्तृत अहवाल तयार केला आहे.

घोटाळ्यांमुळे अर्थव्यवस्थेचं मोठं आर्थिक नुकसान झालं आहे.

2017मध्ये पहिल्या 9 महिन्यात स्टेट बँक ऑफ इंडियात 429, आयसीआयसीआय बँकेत 455 तर एचडीएफसी बँकेत 244 प्रकरणं उघड झाली. हे सगळे घोटाळे एक लाखांपेक्षा जास्त रकमेचे होते.

या घोटाळ्यांमध्ये मुख्य सहभाग बँकेच्या कर्मचाऱ्यांचा असल्याचंही या अहवालात म्हटलं आहे.

स्टेट बँकेतून 60, एचडीएफसीमधून 49 तर एक्सिस बँकेतून 35 जणांना घोटाळ्यांच्या आरोपांवरुन नारळ देण्यात आला आहे.

आता नीरव मोदी प्रकरणात पंजाब नॅशनल बँकेतही20 कर्मचारी निलंबित झाले आहेत.

एक नजर टाकूया देशातल्या लक्षात राहिलेल्या 5 महत्त्वाच्या बॅंक घोटाळ्यांवर...

2011 - सीबीआयने केलेल्या तपासात 1500 कोटींचा कर्ज घोटाळा उघड झाला. महाराष्ट्र बँक, ओरिएंटल बँक ऑफ कॉमर्स आणि आयडीबीआयमधल्या अधिकाऱ्यांनी मिळून 10 हजारच्या वर बनावट खाती उघडली. या खात्यांना 1500 कोटी रुपयांची कर्जं वितरित केली. हा खटला अजून सुरू आहे.

2014 - 3 वर्षांनंतर मुंबई पोलिसांनी फिक्स्ड डिपॉझिट किंवा मुदत ठेवींचा घोटाळा उघडकीला आणला. 700 कोटी रुपयांचा चुना त्यात बँकेला बसला. तर कोलकात्यातला एक उद्योजक बिपिन व्होरा याने सेंट्रल बँकेला फसवून 1400 कोटी रुपयाचं कर्ज उचललं होतं.

याच वर्षी सिंडिकेट बँकेचे एस के जैन याला पकडण्यात आलं होतं. त्यांच्यावर 8000 कोटी रुपयांचं कर्ज मंजूर करण्यासाठी लाच घेतल्याचा आरोप आहे.

याच वर्षी मद्यसम्राट विजय माल्या याने युनियन बँकेचं कर्ज भरता येणार नाही असं सांगून टाकलं होतं. बँकेनं त्याला कर्जबुडवा जाहीर केलं.

2015 - हे वर्ष परकीय चलन घोटाळ्यामुळे गाजलं. काही बँकांच्या कर्मचाऱ्यांनी एकत्र येऊन 6000 कोटी रुपये अवैधरित्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दोनच दिवसांपूर्वी पंजाब नॅशनल बँक या देशातील दुसऱ्या क्रमांकाच्या सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकेत 11,400 कोटी रुपयांचा घोटाळा समोर आला. पण गेल्या चार वर्षांत देशातील सार्वजनिक क्षेत्रातील बॅंकाचे घोटाळ्यांमुळे 22 हजार 743 रुपयांचे नुकसान झालं आहे.


सामग्री: गाझापट्टीमध्ये सुरू असणारा संघर्ष आता वेस्ट बँकपर्यंत पोहोचला आहे.

अमेरिकी राजदूत हॅडी आम्रा हे इस्रायल, पॅलेस्टाईन आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या अधिकाऱ्यांसोबत चर्चा करून युद्धबंदीसाठी प्रयत्न करतील. शनिवारी सकाळीही इस्रायलने हवाई हल्ले केले तर उत्तरादाखल पॅलेस्टाईनच्या लोकांनी रॉकेट हल्ले केले.

इस्रायलने शनिवारी पहाटे गाझाच्या पश्चिमेकडे असलेल्या शरणार्थी शिबिरावर केलेल्या हवाई हल्ल्यात कमीत कमी 7 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाल्याचं आणि यात महिला आणि लहान मुलांचाही समावेश असल्याचं पॅलेस्टाईनच्या आरोग्य मंत्र्यांनी म्हटलं आहे.

गाझातील अतिरेक्यांनीही रॉकेट हल्ला करत इस्रायलच्या बीरशेबा शहराला लक्ष्य करून इस्रायलच्या हवाई हल्ल्यांना प्रत्युत्तर दिलं. शुक्रवारी हा संघर्ष वेस्ट बँकपर्यंत पोहोचला. ज्यात कमीत कमी 10 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे तर शेकडो जखमी झालेत.

रविवारी संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेची बैठक होत आहे. या बैठकीआधी अमेरिकेचे राजदूत हॅडी आम्रा तेल अविवमध्ये दाखल झालेत. "शाश्वत शांततेसाठी काम करण्याची गरज दृढ करणे", हा हॅडी यांच्या दौऱ्याचा उद्देश असल्याचं इस्रायलमधल्या अमेरिकी दूतावासाने म्हटलं आहे.

मात्र, इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन दोघांनाही युद्धबंदीसाठी आतापर्यंत करण्यात आलेल्या आवाहनाला प्रतिसाद मिळालेला नाही. इस्रायलने गाझामध्ये हमासवर सुरू केलेल्या हवाई हल्ल्यामुळे पश्चिम आशिया हा विषय अमेरिकेचे अध्यक्ष जो बायडन यांच्या अजेंड्यावर आला आहे. त्यामुळे बायडन प्रशासनाची संपूर्ण टीम तयार नसतानाही त्यांना या मुद्द्यावरून डिप्लोमॅटिक आघाडीवर तातडीने काम करावं लागतंय. बायडन प्रशासनाने अजून इस्रायलच्या राजदूतांचीही नेमणूक केलेली नाही.

हॅडी आम्रा हे मध्यम-स्तरावरचे दूत आहेत आणि अमेरिकेच्या पूर्व प्रशासनात विशेष राजदूतांना जो दर्जा असायचा तो त्यांना नाही, अशी माहिती बीबीसीच्या बारबरा प्लेट अशर यांनी दिली आहे.

इस्रायलमध्ये गृहयुद्धाची शक्यता

इस्लायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यात सुरू असलेला संघर्ष आता गाझापट्टीनंतर पॅलेस्टाईनच्या ताब्यात असलेल्या वेस्ट बँकेच्या बहुतांश भागात पसरला आहे.

वेस्ट बँकच्या वेगवेगळ्या भागात झालेल्या हिंसाचारात कमीत कमी 10 पॅलेस्टाईन नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे तर शेकडो जखमी झाले आहेत.

इस्रायलचं सैन्य अश्रूधुराचे गोळे आणि रबर बुलेट्सचा वापर करत आहे. तर पॅलेस्टाईनने...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन यांच्यातला संघर्ष कमी व्हावा, यासाठी अमेरिकेचे राजदूत तेल अविवमध्ये दाखल झालेत.


सामग्री: गाझियाबाद मधील 'त्या' सिग्नलवर डोरीस वाहतूकीचे स्वयं प्रेरणेनं नियंत्रण करतात.

पण त्या असं का करतात?

2009 मध्ये याच ठिकाणी त्यांची मुलगी निक्की चा अपघात झाला होता. त्यात ती दगावली.

मनावर त्याचं कुठलंही दडपण न येऊ देता फ्रान्सिस तिथंच वाहतुकीचं नियोजन करतात. या ठिकाणी यापुढे कुठलाही अपघात होऊ नये आणि कुणाचा जीव जाऊ नये, म्हणून त्यांची ही फरपट.

"तिच्या बाबतीत काय घडलं आहे, हे मला माहित आहे. तिच्याएवढं धैर्य मी इतर कुणातही पाहिलं नाही. ज्या जागेवर तिनं आपली मुलगी गमावली, तिथं ती रोज नव्या आत्माविश्वासानं कशी काय येते? कुणास ठाऊक...", असं पोलीस हवालदार कुमारपाल सिंग यांनी बीबीसीला सांगितलं.

'ती गेली अन् मी वाचले'

त्या प्रवास करत असलेल्या रिक्षेला एका भरधाव कारनं धडक दिल्याचा प्रसंग फ्रान्सिस यांना आजही लख्ख आठवतो.

बेदरकार वाहन चालकांना डोरीस वेळप्रसंगी दंडुक्याचा धाक दाखवतात.

"अपघातात निक्की गेली मात्र मी वाचले, त्या दिवशी वाहतुकीचं नियोजन योग्य झालं असतं तर हा अपघातच नसता झाला," अशा भावना बीबीसीकडे व्यक्त करताना फ्रान्सिस यांना अश्रू अनावर झाले होते.

गाड्यांची सतत वर्दळ असलेल्या या ठिकाणी अनेकदा चालक बेदरकारपणे गाडी चालवत होते.

पण हल्ली फ्रान्सिस वाहतूकीचं नियोजन करत असल्यानं चालक वाहनं सावकाश चालवतात. मुजोर वाहन चालकांना त्या कधी-कधी दंडुक्याचा धाकही दाखवतात.

मुलगी निक्की हिच्या फोटोसोबत डोरीस.

"गेल्या सहा वर्षांपासून मी वाहतुकीचं नियोजन करत आहे. लोकांचे प्राण वाचवणं हेच माझं ध्येय आहे. कोणत्याच आईपासून तिचं मूल आणि पती अपघातानं हिरावू नये, अशी मी प्रार्थना करते. म्हणून जोवर शक्य आहे तोवर मी हे काम करत राहीन," असं फ्रान्सिस म्हणतात.

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिल्लीजवळच्या गाझियाबादमध्ये एक महिला रस्त्यावर वाहतूक नियंत्रित करतांना दिसतात. त्या पोलीस कर्मचारी नाहीत तर गाझियाबादच्या 'ट्राफिक हिरोईन' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या डोरीस फ्रान्सिस आहेत.


सामग्री: गाडी 20 सेकंद लवकर आली म्हणून कंपनीने माफी मागावी ही एक अद्भूत घटना आहे.

या 20 सेकंदाच्या 'मोठ्या गैरसोयीमुळे' मागितलेली 'मन:पूर्वक माफी' हा सगळ्या प्रवाशांना एक मोठा धक्का होता. कारण इतर देशांत 20 सेकंद लवकर नव्हे, तर यापेक्षा कितीतरी उशीर झाल्यामुळे प्रवाशांची गैरसोय झालेली आपण पाहतो.

जपानमध्ये हाय स्पीड बुलेट ट्रेन शेवटच्या थांब्यावर निर्धारित वेळेपेक्षा सर्वसाधारणपणे 54 सेकंद उशीरा येऊ शकते. त्यात कोणाचंही नियंत्रण नसलेल्या नैसर्गिक आपत्तीमुळे झालेल्या विलंबाचाही समावेश आहे.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

जर जपानमध्ये ट्रेनला पाच मिनिटं किंवा त्यापेक्षा जास्त उशीर झाला तर प्रवाशांना एक प्रमाणपत्र देण्यात येतं. हे प्रमाणपत्र ते आपल्या बॉसला किंवा शिक्षकांना उशीरा येण्याचं कारण म्हणून सादर करू शकतात.

पण जर इतर देशांना जपानच्या रेल्वे नेटवर्कचं अनुकरण करायचं असेल तर?

तुम्ही कल्पना करत आहात त्यापेक्षा हे कठीण आहे.

ट्रेन वेळेवर कधी असते?

जगातील बहुसंख्य देश त्यांच्या देशातल्या ट्रेन किती वेळेवर असतात याची आकडेवारी जाहीर करतात.

तुम्ही विचार करत असाल की, ट्रेन 'वेळेवर' आली म्हणजे तिला उशीर झाला नाही. पण हे गणित एवढं साधं नाही.

विश्वास ठेवा अगर ठेवू नका पण वेळेवर म्हणजे काय यावर कोणाचंच एकमत नाही आणि हीच खरी अडचण आहे.

आता हे उदाहरण बघा.

स्वीस रेल्वे सर्वांत जास्त वक्तशीर असल्याचा दावा करते.

ते सांगतात की, जानेवारी ते ऑक्टोबर या काळात त्यांच्या 89.7% ट्रेन वेळेवर होत्या.

पण ग्रेट ब्रिटनचा असा नावलौकिक नाही. गेल्या 12 महिन्यात त्यांच्या देशात 88.3% ट्रेन्स वेळेवर होत्या.

याचा अर्थ ब्रिटीश हे स्वीस लोकांसारखे वक्तशीर आहेत असा होतो का? असंच काही नाही. एवढ्या लगेच निष्कर्षावर येऊ नका.

स्वित्झर्लंडमध्ये वक्तशीरपणाचे वेगळे नियम आहेत.

सर्वप्रथम, वेळेवर म्हणजे नक्की काय याबाबत दोन्ही देशांच्या वेगवेगळ्या कल्पना आहेत.

स्वित्झर्लंडमध्ये जर निर्धारित वेळेपेक्षा ट्रेन तीन मिनिटापेक्षा जास्त उशीरा आली तर ते ट्रेन लेट झाली, असं समजलं जातं. ग्रेट ब्रिटनमध्ये हेच प्रमाण पाच मिनिटं आहे. म्हणजे ट्रेन पाच मिनिटं उशीरा आली तरी ती वेळेवर आली असं समजतात. (मोठ्या प्रवासासाठी हे प्रमाण 10 मिनिटं इतकं असतं.)

ग्रेट ब्रिटनमध्ये जास्तीत जास्त तीन मिनिटं उशीर झालेल्या ट्रेनचं प्रमाण 83.7% असतं.

दुसरी गोष्ट म्हणजे दोन्ही देश...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जपानच्या रेल्वे कंपनीने 20 सेकंद गाडी आधी सोडल्याने माफी मागितल्याची बातमी मागच्या आठवड्यात गाजली होती.


सामग्री: गाणी आपल्या डोक्यात बसतात

हा ठेका अगदी काही महिनेही ठाण मांडून राहू शकतो बरं. लेडी गागाची किंवा कोल्डप्लेची एखादी ट्यून सतत अगदी सतत मनात घोळवण्यापासून तुम्ही स्वतःला नाही थांबवू शकत नाही. अलीकडेच नापसंती मिळालेल्या अमेरिकन आयडॉलचं भयंकर गाणंही आपल्या डोक्यात फिट्ट बसूच शकतं.

एक मानसोपचारतज्ज्ञ - किंवा या बाबतीतला मानसोपचारतज्ज्ञ म्हणून - या इयरवॉर्म्सबद्दल एक छान गोष्ट सांगतो, नियंत्रणाबाहेर गेलेला आपल्या मनाचा भाग, या मनात रुतलेल्या गाण्याच्या निमित्तानं आपल्याला दिसतो. हा ठेका मनात, ओठांवर अगदी घट्ट बसण्यासाठी कुठलीही परवानगी मागत नाही. आपण त्याला जा सांगितल्यानं तो जातही नाही. तेवढ्या काळापुरता आपल्या आयुष्याचा भागच होतो हा ठेका जणू!

आपली आपण तालीम केल्यासारखा वाजत राहतो, बस्स.

लंडन युनिव्हर्सिटीच्या गोल्डस्मिथच्या टीमनं, तब्बल 5,000 इयरवॉर्म्सची माहिती गोळा केली आहे आणि या माहितीनुसार, आपल्या सर्वांकडे अशी सांगीतिक आठवण असतेच. फार तर प्रकार वेगळा असतो, असं मांडण्यात आलं आहे.

खरंय ते, एखाद्या साध्या आणि पुन्हा पुन्हा म्हणता येतील अशा गाण्यांच्या ओळींपाशीच आपण अडकतो, परंतु एकाच वेळेस आपण सगळेच जण तेच गाणं तितक्याच वेळा गुणगुणत असतो, असंही काही नाही.

संगीतात हरवून जाणं

न्यूरोलॉजिस्ट ऑलिव्हर सॅक्स आपल्या म्युझिकोफिलिया या पुस्तकात म्हणतात, की इयरवॉर्म्स म्हणजेच अशा प्रकारे गाणं आपल्या मनात बसणं, हे उत्कट भावनांमुळे होतं, आपल्याला हताश वाटणं किंवा आपला मेंदू संगीतासाठी संवेदनशील असणं, यामुळे हे होतं,''पुन्हा पुन्हा येणाऱ्या लयींमुळे आपल्या मनात त्या घट्ट बसतात आणि विशेष अशा किंवा ठराविक सांगीतिक आठवणी तयार होतात. पूर्ण गाण्यापेक्षा, पुन्हा पुन्हा येणारी लय वा गाण्यांचा काही भाग यात प्रामुख्यानं समावेश असतो.

आपल्या मनात उमटणारं गाणं ओठांवाटे बाहेर पडू दिलं, तर या इयरवॉर्ममधून बाहेर पडता येतं, असंही काहीजण म्हणतात (परंतु, नैराश्यात त्याचाही काही उपयोग होत नाही, असंही मत काही लोक व्यक्त करतात.)

गाण्यांची जादू आपल्या मनावर कायम असते. (प्रातिनिधिक छायाचित्र)

याबरोबरच, गाणं किंवा लय जरी तीच ऐकली, तरी प्रत्येक वेळेस भाव मात्र वेगळे असू शकतात. उदाहरणार्थ, कुंपण नजरेला एकसारखं दिसतं, पण प्रत्येक वेळेस आपण कुंपणाकडे वेगळ्याच दृष्टीकोनातून किंवा वेगळ्या परिस्थितीतून पाहात असतो. तुमच्या स्टिरिओवर एखादं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

``इयरवॉर्म्स'' म्हणजेच एखादं गाणं जसं कानात, मनात बसतं आणि पुढले काही दिवस त्या गाण्यानं आपल्या मनात ठाण मांडलेलं असतं, तेच ते.


सामग्री: गायक राहुल वैद्य फर्स्ट रनर अप ठरला. याआधीही इंडियन आयडॉल या गाण्याच्या रिअलिटी शोमध्येही तो उपविजेता ठरला होता.

रूबीनाव्यतिरिक्त राहुल वैद्य, राखी सावंत, निक्की तांबोळी आणि अली गोनी हे पण बिग बॉसच्या फायनलपर्यंत पोहोचले होते.  विशेष म्हणजे पाच फायनलिस्टपैकी राहुल, राखी आणि निक्की हे तीन फायनलिस्ट मराठी होते.

कार्यक्रमाचा सूत्रसंचालक सलमान खाननं फायनलपर्यंत पोहोचलेल्या सर्व स्पर्धकांना 14 लाख रुपये घेऊन कार्यक्रमातून बाहेर पडण्याचा पर्याय दिला होता. यावर विचार करण्यासाठी स्पर्धकांना अवघा 30 सेकंदांचा वेळ दिला गेला. राखी सावंत हिने 14 लाख रुपये घेऊन शो सोडण्याचा निर्णय घेतला.

त्यानंतर कमी व्होट मिळाल्यामुळे अली गोनीही स्पर्धेतून बाहेर पडला. निक्की तांबोळीलाही नंतर बाहेर पडावं लागलं आणि शेवटी रुबीना आणि राहुलच उरले. निक्की आणि राहुल या दोन मराठी स्पर्धकांना हरवत रुबीना बिग बॉस 14 ची विजेती ठरली.

कार्यक्रमाची विजेती असलेली रुबीना दिलैक ही तिचा पती आणि अभिनेता अभिनव शुक्लासोबत कार्यक्रमात सहभागी झाली होती. मात्र अभिनव फायनलपर्यंत पोहोचू शकला नाही.

राखी सावंतसोबतचा वाद

काही दिवसांपूर्वी रूबीना बिग बॉसच्या घरातील स्पर्धक राखी सावंतसोबतच्या कडाक्याच्या भांडणामुळे चर्चेत आली होती. रुबीना दिलैकच्या रागाचं कारण होतं, राखी सावंतचं अभिनेता आणि रुबीना दिलैकचा पती अभिनव शुक्लासोबतचं वर्तन.

'बिग बॉस'च्या चौदाव्या सीझनमध्ये अभिनव आणि रुबीना स्पर्धक म्हणून घरात आले. पहिल्या दिवसापासून हे कपल 'बिग बॉस'च्या घरात होतं, तर राखी सावंत वाइल्ड कार्ड एन्ट्रीद्वारे घरात आली होती.

घरात आल्यानंतर राखीने अभिनव शुक्लासोबत 'फ्लर्ट' करायला सुरूवात केली. सुरूवातीला हे सगळं गमतीत आणि हसत-खेळत सुरू होतं.

मात्र एकदा राखीने लिपस्टिकने आपल्या अंगभर 'I love ABhinav' लिहिलं आणि घरभर फिरत होती. आपल्याला अभिनव आवडतो असंही ती सातत्यानं सांगायला लागली.

एका टास्कदरम्यान तर तिने अभिनवच्या शॉर्ट्सची नाडीच ओढली. हा प्रकार अभिनव आणि रूबीनाला आवडला नाही. इतकंच नाही एका टास्कमध्ये मदत केली नाही, म्हणून घरात जाऊन राखीने अभिनवची अंतर्वस्त्रच कात्रीने कापली.

राखीच्या या वर्तनामुळे रुबीनाने 'एन्टरटेन्मेंटच्या नावाखाली असं वर्तन खपवून घेतलं जाणार नाही. एका मर्यादेत राहणं चांगलं' असं तिला बजावलं होतं. एकदा तिने राखीच्या अंगावर पाणीही फेकलं होतं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रिअलिटी शो बिग बॉसचा 14 वा सीझन अभिनेत्री रुबीना दिलैकनं जिंकला आहे. या विजयाबरोबरच तिला बक्षीसाची रक्कम म्हणून 36 लाख रुपयेही मिळाले आहेत.


सामग्री: गायतोंडेंचं एक चित्र 11 मार्च 2021 रोजी सॅफ्रन आर्टनं मुंबईत आयोजित केलेल्या लिलावात तब्बल 39.98 कोटी रुपयांना विकलं गेलं. गायतोंडेंची चित्रं सध्या एवढी चर्चेत का असतात आणि ती इतकी मौल्यवान का आहेत?

व्हीडिओ - जान्हवी मुळे | एडिटिंग - अरविंद पारेकर

हेही पाहिलंय का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चित्रकार वासुदेव गायतोंडे जिवंतपणीच भारतीय चित्रकलेतील एक दंतकथा बनले होते. आणि त्यांच्या मृत्यूपश्चात तर त्यांनी काढलेली चित्रं दरवर्षी नवनवे विक्रम रचत आहेत.


सामग्री: गायींची स्व:संरक्षण क्षमता बरीच जास्त असते.

असं म्हणतात की कॉम्प्लेक्स आणि बॅक्टेरियायुक्त पचन यंत्रणेुमळं गायींमध्ये स्व:संरक्षणाची क्षमता अधिक असते.

 या स्व:संरक्षणासाठी त्या स्वत:च्या शरीरात विशेष अॅंटीबॉडीज तयार करतात.

त्या अॅंटीबॉडीजमुळं HIV ला संपुष्टात आणता येऊ शकतं. अमेरिकेच्या नॅशनल इन्स्टिट्युट ऑफ हेल्थने ही माहिती महत्त्वपूर्ण असल्याचं सांगितलं आहे.

HIV चा जीवाणू खूप भयंकर असतो. तो रूग्णाच्या शरीरात स्वत:ची स्थिती सतत बदलत असतो, ज्यानं त्याला रूग्णाच्या प्रतिकार प्रणालीवर हल्ला करणे सोपं होतं.

मात्र गायीच्या अॅंटीबॉडीजपासून तयार होणारी एक लस रूग्णाची रोगप्रतिकार शक्ती वाढवू शकते आणि HIV च्या संक्रमणापासून लोकांना वाचवू शकते.

गायींचं योगदान

गायी रस्त्यावरचं काहीपण खातात पण त्यांची स्व:संरक्षण शक्ती चांगली असते.

इंटरनॅशनल एड्स वैक्सीन इनिशिएटिव आणि द स्क्रिप्स रिसर्च इन्स्टिट्युटने गायींच्या स्व:संरक्षण क्षमतेचा अभ्यास सुरू केला आहे.

"HIV विषाणू संपुष्टात आणण्यासाठी आवश्यक असलेले अॅंटीबॉडीज गायीच्या शरीरात काही आठवड्यांत तयार होतात. पण मानवी शरीराला यासाठी तीन ते पाच वर्षांचा कालावधी लागतो. HIVच्या इलाजासाठी ही खूपच महत्त्वपूर्ण बाब आहे. यापूर्वी कुणाला माहिती होतं की HIVच्या उच्चाटनासाठी गाय महत्त्वपूर्ण योगदान देऊ शकते?" असं डॉक्टर डेविन सोक यांनी बीबीसीला सांगितले.

आव्हानं

जनावरांच्या शरीरात तयार होणारे अॅंटीबॉडीज जास्त परिणामकारक असतात

'नेचर' या नियतकालिकात प्रकाशित झालेल्या माहितीनुसार गायीच्या शरीरात तयार होणाऱ्या अॅंटीबॉडीजमुळं HIVचा प्रभाव 42 दिवसांत 20 टक्क्यांपर्यंत कमी केला जातो.

प्रयोगशाळांतील परीक्षणांमध्ये असं समोर आलंय की 381 दिवसांत या अॅंटीबॉडीज एचआईव्हीला 96 टक्क्यांपर्यंत संपवू शकतात.

डॉ. डेनिस बर्टन यांच्या मते, "माणसांच्या तुलनेत जनावरांच्या शरीरात तयार होणाऱ्या अॅंटीबॉडीज जास्त परिणामकारक असतात आणि HIV संपुष्टात आणण्याची त्याची क्षमताही उत्तम असते."

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एड्सचा वायरस संपवण्यासाठी आवश्यक लस बनवण्यात गाय महत्त्वपूर्ण भूमिका निभावू शकते, असं अमेरिकी संशोधकांचं मत आहे.


सामग्री: गारेगार थंडीचा मोसम नुकताच संपला आहे. त्यामुळे स्वीडनमध्ये आता बाहेर हिंडणं शक्य होतं आहे. उन खाण्यासाठी, स्वच्छ सूर्य प्रकाशाचे-कवडशांचे अनुभव घेण्यासाठी स्वीडनकर आता घराबाहेर पडू लागले आहेत.

मारिआटोरगेट चौकात व्हायकिंग गॉड थोर यांच्या भव्य पुतळ्याजवळच्या परिसरात स्वीडनकर आईस्क्रीमचा आनंद लुटताना दिसत आहेत. तरुण मुलंमुली हॅपी अवर्समध्ये भटकंती करताना दिसत आहेत.

स्टॉकहोम शहरात नाईटक्लब सुरू आहेत. मात्र रविवारपासून ५० पेक्षा जास्त लोकांना एकत्र येत नाहीत.

स्वीडनचा सख्खा शेजारी असलेल्या डेन्मार्कमध्ये एकावेळी केवळ १० लोक एकत्र येऊ शकतात. यूकेमध्ये तर तुमच्या घराबाहेरही तुम्ही कोणाला भेटू शकत नाही.

प्रत्येकावर मोठी जबाबदारी

स्वीडनमधल्या रस्त्यांवर एरव्हीच्या तुलनेत शांतता आहे. एसएल ही स्टॉकहोममधल्या सार्वजनिक वाहतुकीचं नियंत्रण करणारी कंपनी. गेल्या आठवड्यात प्रवासी वाहतुकीत निम्म्याने घट झाल्याचं कंपनीने म्हटलं आहे. सबवे आणि पॅसेंजर गाड्यांची वर्दळ कमी झाली आहे.

सरकारतर्फे होणाऱ्या निधी पुरवठ्यावर स्टॉकहोम बिझनेस रिजन कंपनी चालते. शहरातून चालणारा आंतरराष्ट्रीय व्यापारउदीम या कंपनीच्या मार्फत चालतो. या कंपनीच्या मते, सार्वजनिक वाहतुकीत ९० टक्क्यांपर्यंत घट होण्याची शक्यता आहे. टेक्नोसॅव्ही मनुष्यबळ आणि कामाच्या सोयीस्कर वेळा आणि घरून काम करण्याची सुविधा यामुळे हे शक्य झालं आहे.

प्रत्येक कंपनीला हे करणं शक्य आहे. बहुतांश कंपन्या हे प्रत्यक्षात अंमलात आणत आहेत. त्यांनी शक्य करून दाखवलं आहे, असं कंपनीचे सीईओ स्टाफन इन्गव्हॅरसन यांनी सांगितलं.

त्यांचे शब्द आणि सरकारने आखलेले धोरण यामध्ये कमालीचं साधर्म्य आहे. स्वयं जबाबदारी. ऐतिहासिक मोठा निर्णय न घेताही कोरोना व्हायरसचा फैलाव मर्यादित राहू शकतो, असं सार्वजनिक आरोग्य यंत्रणा आणि राजकारण्यांना वाटतं.

स्वीडनमध्ये कठोर निर्बंधापेक्षा मार्गदर्शक तत्वं आहेत. तुम्हाला बरं नसेल किंवा तुम्ही ज्येष्ठ नागरिक असाल  तर तुम्ही घरी राहणंच योग्य आहे. तुमचे हात सातत्याने धुवा, आवश्यकता नसेल तर घराबाहेर पडू नका, शक्य असेल तर वर्क फ्रॉम होम करा, अशा या सूचना आहेत.

स्वीडनमध्ये कोरोनाच्या 3500 केसेस नोंदल्या गेल्या आहेत आणि 105 जणांचा मृत्यू झाला आहे.

आपण सगळे प्रौढ आहोत आणि तसंच आपलं वागणं हवं. कोणत्याही स्वरुपाच्या अफवा किंवा लोकांमध्ये घबराट उडेल अशा गोष्टी पसरवू...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

युरोपच्या बहुतांश भागात कोरोना व्हायरसने थैमान घातलं आहे. मात्र स्वीडनमध्ये जनजीवन सुरळीतपणे सुरू आहे. कसं शक्य आहे?


सामग्री: गार्सिया यांना जखमी अवस्थेत राजधानी लिमातील रुग्णालयात हलवण्यात आलं. मात्र तिथं त्यांना मृत घोषित करण्यात आलं. सध्याचे राष्ट्राध्यक्ष विजकार यांनी गार्सिया यांच्या मृत्यूच्या बातमीला दुजोरा दिला आहे.

गार्सिया यांच्या मृत्यूची बातमी समजताच त्यांच्या समर्थकांनी रूग्णालयातबाहेर मोठी गर्दी केली. मात्र पोलिसांनी बळाचा वापर करून त्यांना पांगवण्यात यश मिळवलं.

गार्सिया यांच्यावर ब्राझीलची कन्स्ट्रक्शन कंपनी ओदेब्रक्तकडून लाच घेतल्याचा आरोप होता. मात्र त्यांनी हे आरोप आधीच फेटाळून लावले होते.

गार्सिया यांनी 1985 ते 1990 आणि 2006 ते 2011 या काळात पेरूचं राष्ट्राध्यक्षपद भूषवलं होतं.

गार्सिया यांच्या घरी नेमकं काय झालं?

लाचखोरीच्या आरोपानंतर गार्सिया यांना अटक करण्यासाठी पोलीस अधिकारी त्यांच्या मिराफ्लोर्सचया घरी पोहोचले होते.

यावेळी आपल्याला एक फोन करायचा आहे असं सांगून गार्सिया आपल्या खोलीत गेले आणि त्यांनी दरवाजा बंद करून घेतला.

त्यानंतर काहीच मिनिटात गोळीबाराचा आवाज आला. पोलिसांनी बळाचा वापर करून दरवाजा उघडला. तेव्हा गार्सिया खुर्चीत पडले होते. आणि त्यांनी डोक्यात गोळी झाडून घेतल्याचं दिसत होतं, असं पेरूचे अंतर्गत सुरक्षा मंत्री कार्लोस मोरान यांनी सांगितलं.

गार्सिया यांच्याकडे चार ते पाच शस्त्रं होती. ती त्यांना लष्कराकडून भेट म्हणून मिळाली होती. त्यातीलच एका शस्त्रानं त्यांनी स्वत:वर गोळी झाडून घेतल्याचं गार्सिया यांच्या स्वीय सहाय्यक रिकार्डो पिनेडो यांनी सांगितलं.

या घटनेनंतर विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष विजकार यांनी ट्वि करून शोक व्यक्त केला. ते म्हणाले, "माजी राष्ट्राध्यक्षांच्या मृत्यूची बातमी ऐकून मला धक्का बसला आहे. या कठीण प्रसंगात त्यांच्या कुटुंबाशी माझी सहवेदना आहे."

गार्सिया यांच्यावर काय आरोप होते?

2006 ते 2011 या आपल्या दुसऱ्या राष्ट्रध्यक्षदाच्या काळात गार्सिया यांनी राजधानी लिमामध्ये उभारल्या जात असलेल्या मेट्रो प्रकल्पासाठी ब्राझीलची कंपनी ओदेब्रक्तकडून लाच घेतल्याचा आरोप होता.

मात्र हे आरोप केवळ राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचं गार्सिया यांनी म्हटलं होतं. तसंच गेल्या वर्षीच्या नोव्हेंबरमध्ये त्यांनी उरूग्वेकडे आश्रय मागितला होता. मात्र त्यात यश आलं नाही.

अॅलन गार्सिया.. लॅटिन अमेरिकेचे केनेडी

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पेरूचे माजी राष्ट्राध्यक्ष अॅलन गार्सिया यांनी स्वत:वर गोळी झाडून आत्महत्या केली. लाचखोरीच्या आरोपात अटक गार्सिया यांना अटक करण्यासाठी पोलीस त्यांच्या निवासस्थानी आले असताना हा प्रकार घडला.


सामग्री: गावकऱ्यांनी ताकतोडा विकायला काढलं आहे.

दुष्काळ आणि नापिकीने कंटाळलेल्या गावाने निषेध म्हणून अखेर गावच विक्रीस असल्याचं जाहीर केलं. गावकऱ्यांच्या या अगतिकतेचं काय कारण आहे?

विकास सावके हिंगोली जिल्ह्यातल्या सेनगाव तालुक्यातल्या ताकतोडा गावात राहतात. 27 वर्षांच्या विकास यांच्याकडे 13 एकर शेती आहे. 2016, 2017 आणि 2018 मध्ये त्यांनी सोयाबीन आणि उडीद या पिकांसाठी पीक विमा उतरवला होता.

विकास सावके

"2016पासून मी आणि माझे वडील दोघेही पीक विमा भरत आहोत. 2017मध्ये सोयाबीनच्या एक हेक्टर पीकासाठी आम्ही 840 रुपयांचा विमा भरला होता, तर उडीदचाही 230 रुपयांचा विमा भरला होता. 2018 मध्येही विमा भरला. पण, 3 वर्षं झाले, अजून तरी आम्हाला विम्याचा परतावा मिळाला नाही," सावके पीक विम्याविषयी सांगतात.

"आम्ही विमा कशामुळे भरला, तर आमची नापिकी झाली, पाणी-पाऊस झाला नाही, पीक आमच्या हातात आलं नाही, म्हणून विम्याचा परतावा मिळेल या आशेवर आम्ही पीक विमा भरला. मागच्या वर्षी तर आमचा खर्च पण निघाला नाही. सोयाबीनचं एकरी उत्पन्न कुठं 2 पोते,  कुठं 3 पोते इतकं झालं. तेवढ्यात उत्पन्न निघायचा विषयच येत नाही," ते पुढे सांगतात.

"आमच्याइकडे सरकारनं सर्व्हे केला, त्यानंतर सेनगाव तालुका गंभीर दुष्काळी म्हणून घोषित केला. आम्हाला 13 हजार रुपये दुष्काळी अनुदानसुद्धा भेटलं. सरकारकडून आम्हाला दुष्काळी अनुदान भेटत आहे, पण आम्ही जो विमा भरलाय, तो आम्हाला का भेटत नाही. सरकारला  दुष्काळ मान्य आहे, तर मग कंपनीला का मान्य नाही? आमच्या हाती ना पीक आलं ना विम्याचे पैसे. दुष्काळ पडूनही विम्याचे पैसे कशामुळे भेटत नाही? सावके प्रश्न उपस्थित करतात.

पीक विम्याविषयी विचारल्यावर कृषी अधिकारी टोलवाटोलवीची उत्तरं देतात, अशी सावके यांची तक्रार आहे.

ते म्हणतात, "तालुका कृषी अधिकाऱ्याला विचारलं तर ते म्हणतात, कंपनीवाल्यांनीच अजून विमा मंजूर केला नाही, तर देणार कुठून?"

विकास सावके यांनी 2018मध्ये सोयाबीनचा 840 रुपयांचा पीक विमा काढला होता.

सेनगाव तालुक्याचे कृषी अधिकारी गंगाधर बळवंतकर यांनी हा आरोप फेटाळून लावला आहे.

"ताकतोडा गावच्या एकाही शेतकऱ्यानं अद्याप मला फोन केलेला नाही, तसंच आमचं प्रत्यक्षात बोलणंही झालेलं नाही. आज (22 जुलै) मी तहसिलदार आणि प्रांताधिकारी यांच्यासोबत त्या गावात जाणार आहे," असं त्यांनी म्हटलं आहे.

"सेनगाव तालुक्यातल्या 27,435 ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्र सरकारनं गेल्या वर्षी 151 तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर केला. यामध्ये हिंगोली जिल्ह्यातल्या सेनगाव तालुक्यात गंभीर दुष्काळ असल्याचं सांगण्यात आलं. याच तालुक्यातील विकास सावके गेल्या 3 वर्षांपासून पीक विम्याच्या प्रतीक्षेत आहेत.


सामग्री: गावातल्या घरासमोर डोक्याला पांढऱ्या पगडी बांधलेल्या पुरुषांची गर्दी जमली आहे. काही गाड्या आणि पोलीसही आहेत. एक लहान मुलगा पळापळ करत सर्वांना पाणी देतोय. अंगणात 10-15 बायका आहेत. यातल्या अनेकजणींनी घुंघट घेतलाय आणि चिलम ओढत आहेत.

"नाही, तुम्ही आत जाऊ शकत नाही... आत कुणीच जाणार नाही. आम्ही थकलोय आता. नेते राजकारण करत आहेत तर मीडियावाले काहीही लिहित आहेत. इथेच थांबा प्लीज. पाणी दे रे इकडे." पत्रकारांना आवरताना एक तरुण संतापला आहे.

हे 18 वर्षांच्या त्या मुलीचं घर आहे जिच्या नवऱ्यासमोरच पाच तरुणांनी तिच्यावर कथित बलात्कार केला. त्याचा व्हीडिओ काढून तो सोशल मीडियावर पोस्ट केला.

दलित घरातल्या मुलीवर हा अत्याचार झाला 29 एप्रिलला. मात्र, त्यानंतर आठवडा उलटला तरी पोलीस आणि प्रशासनाला जाग आली नव्हती.

मे महिन्याचा दुसरा आठवडा उजाडेपर्यंत हे प्रकरण स्थानिक मीडियामधून राष्ट्रीय मीडिया आणि सत्ताधाऱ्यांपर्यंत पोचलं. या सगळ्याचा सर्वाधिक परिणाम पीडितेचं कुटुंब आणि तिच्या घरावर झाल्याचं दिसत होतं. तिचे कुटुंबीय नेते मंडळी, माध्यमातील मंडळी आणि सहानुभूती दाखवण्यासाठी आलेल्यांची व्यवस्था करता करता थकले होते.

पीडितेची भेट

अनेक तास वाट बघितल्यानंतर आणि पीडितेच्या कुटुंबासाठी साध्या वेशात तैनात एका पोलिसाला विनवण्या केल्यानंतर आम्ही पीडिता आणि तिच्या पतीला भेटलो.

अंकिता (नाव बदललेलं आहे) फार फार तर 17-18 वर्षांची दिसत होती.

"हिला अठरा वर्षं पूर्ण झाली आहेत. एकोणिसावं सुरू आहे," अरुण (पीडितेच्या पतीचं बदलेलं नाव) सांगत होते.

"आम्ही चेहरा धूसर केला आहे," अरुण यांच्या चेहऱ्यावरचे भाव ओळखून आम्ही त्याला विश्वासात घेत सांगितलं.

कुटुंबातील एक महिला

"मॅडम, तरीही सेफ्टीसाठी फडकं ठेवतो. काल एका चॅनलवाल्याने सांगितलं की चेहरा धूसर करू. मात्र, तरीही माझा चेहरा  स्पष्ट दिसत होता." हे ऐकल्यावर मी त्यांना एक कापड दिलं आणि अशाप्रकारे आमची बातचीत सुरू झाली.

त्या दिवसापासून आजपर्यंतचा घटनाक्रम: अरुण यांच्याच शब्दात

26 एप्रिलचा दिवस होता. तीन-सव्वा तीन झाले होते. आम्ही दोघंही बाईकवर होतो. आमच्या घरात दोन-दोन लग्न होती. त्यामुळे बाजारात जाऊन कपडे घ्यावेत, असा आमचा विचार होता. परतताना मंदिरात दर्शनही करायचंही ठरवलं होतं.

आम्ही जिथून येत होतो तो भाग निर्मनुष्य आहे. खडकाळ आणि वाळूच्या डोंगरांशिवाय तिथे काहीच दिसत नाही. कदाचित...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

9 मे 2019... राजस्थानच्या अलवर शहरालगतचं एक खेडं. दिवस पुढे सरकतो तसा सूर्यही आग ओकू लागतो.


सामग्री: गावातील महिलांसोबत माया विश्वकर्मा.

माया जन्माने भारतीय आहेत आणि तरुण वयापर्यंत त्या मध्य प्रदेशमधील नरसिंहपूर जिल्ह्यात राहत होत्या. माया यांना परिसरातले लोक पॅडवुमन या नावानं ओळखतात. 9 फेब्रुवारीला रिलीज होणाऱ्या 'पॅडमॅन'शी त्यांचा काही संबध आहे का?

या प्रश्नावर माया म्हणतात, "मी मागील दोन वर्षांपासून मेन्स्ट्रुएशन हायजीन अर्थात पाळीदरम्यानची स्वच्छता या विषयावर काम करत आहे. सिनेमाशी माझं काही देणं-घेणं नाही. एक मात्र खरं आहे, मी माझ्या कामानिमित्त अरुणाचलम मुरूगनाथम यांना भेटले होते."

सॅनेटरी पॅड तयार करताना महिला.

पाळीदरम्यान काय स्वच्छतेची काळजी कशी घ्यावी यासाठी जनजागृतीचं काम माया करतात. त्यांनी परवडणारे सॅनिटरी पॅड्स निर्माण करणारं तंत्रही विकसित केलं आहे. म्हणूनच त्या पॅडवुमन नावानं ओळखल्या जातात.

माया पुढं म्हणतात, त्यांचं काम सध्या सुरुवातीच्या टप्प्यात जरी असलं तरी पॅडमॅन मुळे नव्हे तर त्यांच्या जीवनातील अनुभवांपासून प्रेरणा घेऊन सुरू झालेलं आहे.

माया यांना आई-मुलगी, पती-पत्नी, महिला आणि पुरुष यांच्यातल्या संकोचाला वाट मोकळी करून द्यायची आहे.

काय म्हणतात आकडे?

अलीकडंच जाहीर झालेल्या 'नॅशनल फॅमिली हेल्थ सर्व्हे'च्या रिपोर्टनुसार

माया स्वतः या देशातल्या अशा 62 टक्के महिलांमध्ये येत होत्या.

माया यांची प्रेरणा

माया म्हणतात, "पीरियड्सच्या दरम्यान 'मला कापड वापरायचं आहे', असं पहिल्यांदा माझ्या मामीने मला सांगितलं. पण कापड वापरल्यानं मला अनेक प्रकारची इन्फेक्शन झाली. दर चार-सहा महिन्यांनी पुन्हा बळावत असत."

दर वेळी बळावणाऱ्या इन्फेक्शनच्या मागे पीरियड्स दरम्यान वापरण्यात आलेलं कापड हे मुख्य कारण असल्याचं माया यांना दिल्लीतील एम्समध्ये शिक्षण घेत असताना कळलं.

त्यानंतर माया यांनी सॅनिटरी पॅड्स आणि त्याचा वापर तसंच काय करावं आणि काय करू नये याविषयी महिला आणि मुलींमध्ये जागरुकता निर्माण करण्याचा निश्चय केला.

दोन वर्षांपूर्वी माया नरसिंहपूरला परतल्या. त्यानंतर भारतात पॅड मॅन या नावानं प्रसिद्ध असलेल्या अरुणाचलम मुरगनाथम यांची त्यांनी भेट घेतली.

अरुणाचलम मुरूगनाथम हे पॅड्स तयार करण्यासाठी जे मशीन वापरतात त्यात हाताचं काम जरा जास्त असल्याचं माया यांनी बीबीसीला सांगितलं. माया यांना त्यापेक्षा चांगल्या आणि कमी मेहनत लागणाऱ्या मशीनची अपेक्षा होती.

माया यांनी याकरिता मग काही मित्रांकडून पैसे उधार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मी वयाच्या 26 वर्षांपर्यंत कधीही सॅनेटरी पॅड वापरलं नाही. एकतर त्यासाठी माझ्याकडे पैसे नव्हते आणि त्याविषयी मला माहीतही नव्हते. यामुळे तब्येतीशी निगडीत अनेक समस्यांचा मला सामना करावा लागला," हा अनुभव आहे 'पॅडवुमन' नावानं ओळखल्या जाणाऱ्या माया विश्वकर्मा यांचा. त्या सध्या राहतात अमेरिकेतील कॅलिफॉर्निया शहरात आणि ओळखल्या जातात मध्य प्रदेशात.


सामग्री: गावामध्ये पाण्याचा इतर दुसरा कुठलाही स्रोत नाही. या हॅंडपंपचं पाणी पिऊ नका असं शासनाने सांगितलेलं असताना गावकऱ्यांना तेच पाणी प्यावं लागतं.

जंगलानं वेढलेलं घाटंजी तालुक्यातील रुईपेंड गाव. या गावची लोकसंख्या जवळपास 300च्या घरात आहे. जंगलाच्या मार्गाने नागमोडी वळण घेत वाटा शोधत गावापर्यंत पोहचता येतं.

यवतमाळच्या ग्रामीण भागात दुष्काळामुळे लोक पीत आहेत विषारी पाणी

सकाळच्या शाळेला नुकतीच सुटी मिळाली आणि ग्रामीण भागातील मुलांच्या खेळांना सुरुवात झाली. 'मामाचं पत्र हारवलं आम्हाला नाही सापडलं' या खेळामध्ये मुलं रमलेली होती. खेळात भान विसरलेली मुलं गावात वेगळंच चैतन्य निर्माण करत होती. पण त्यांच्या या निरागस हास्यामागे एक भीषण वास्तव दडलेलं आहे ही जाणीव मनाला व्यथित करत होती.

पिण्यायोग्य पाणी मिळत नसल्यानं सुलोचना आडे यांना 'लाल कलर मारलेल्या' हॅंडपंपचं पाणी प्यावं लागतं. त्या म्हणतात "गावामध्ये ग्रामपंचायतीची अपूर्ण बांधकाम असलेली विहीर आहे. एक हापशी आहे पण तासन्-तास वाट पाहूनही त्या हापशीच पाणी पुरत नाही. घरापासून 500 मीटरवर हापशी आहे. शासनाने या हापशीच पाणी पिण्यायोग्य नाही, म्हणून लाल कलर मारलाय. पण नाईलाजास्तव आम्हाला हेच पाणी प्यावे लागतंय" सुलोचना सांगतात.

या हापशीमधून फ्लोराईडयुक्त पाणी येतं. त्यामुळं सांधेदुखी, डोळ्यांची जळजळ आणि कंबरदुखीचा त्रास वाढलाय. मुलांमध्ये दातांची समस्या जन्मजातच असेल असं सुलोचना यांना वाटलं. पण गावातल्या सर्वच मुलांचे दात अशक्त आणि पिवळट पडल्यानंतर हे गंभीर आजाराचे लक्षण असल्याचं त्यांना कळलं.

त्या म्हणतात, "आर्थिक परिस्थितीमुळे मुलांचा उपचार करणं परवडत नाही. पैसाच नाही तर उपचार करायचा तरी कसा करावा हा प्रश्न आहे. मुलं आमच्याकडे दातांची तक्रार करतात, पण पाण्याचे दुष्परिणाम माहिती असूनही जीवघेणं पाणी त्यांना पाजावं लागतं".

सुलोचना आडे

35वर्षीय ग्रामस्थ बंडू आडे यांना काम करतांना थकवा जाणवतो. शेतात राबतांना हातापायांचे सांधे अचानक दुखायला लागतात. अचानक उठलेला त्रास काही केल्या कमी होत नाही, असं ते सांगतात.

बंडू सांगतात, "आम्ही मुळात कष्टकरी शेतकरी आहोत. शेतीमधून उत्पन्न मिळवायचं असेल तर शेतात घाम गाळण्याशिवाय पर्याय नाही. पण आता शेतात काम करणं अवघड झालंय. आमच्याकडं कुणी लक्ष देत नाही. या पाण्याचे वाईट परिणाम आम्हाला माहिती आहेत. पण फ्लोराईडचं पाणी पिल्याशिवाय आम्हाला दुसरा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

फ्लोराईडयुक्त पाण्यामुळे यवतमाळ जिल्ह्यातील  रुईपेंड  या गावातील मुलांचे दात ठिसूळ झाले आहेत  तर  स्त्री-पुरुषां ना सांधेदुखीचा त्रास होत आहे.


सामग्री: गावी परतणारे स्थलांतरित कामगार

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव टाळण्यासाठी 24 मार्च रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लॉकडाऊनची घोषणा केली. या निर्णयामुळे जीवनावश्यक सेवा वगळून बाकी सगळी आस्थापनं बंद झाली. नागरिकांनीही अगदीच आवश्यकता असेल तरच घराबाहेर पडा असा सल्ला सरकारने दिला. मात्र या निर्णयामुळे हातावर पोट घेऊन जगणाऱ्या स्थलांतरित कामगारांसमोर जगण्याचा आणि पर्यायाने अस्तित्वाचा प्रश्न निर्माण झाला.

लॉकडाऊनमुळे हाताला काम नाही, काम नाही त्यामुळे पैसा मिळणार नाही हे अटळ दिसत असल्याने देशभरात स्थलांतरितांनी घरची वाट धरली. दिल्लीपासून महाराष्ट्रापर्यंत सगळीकडून कुटुंबकबिल्यासह विनाअन्नपाणी गावी निघालेल्या स्थलांतरितांचे तांडे टीव्हीच्या माध्यमातून दिसले.

शहरात जगण्याचा संघर्ष कठीण होईल या विचारातून हजारो स्थलांतरितांचे तांडे गावाकडे निघाले. वाहतुकीच्या सगळ्याच यंत्रणा बंद असल्याने काहींनी शेकडो-हजारो किलोमीटर दूर असलेल्या गावाकडे पायी कूच केलं.

लॉकडाऊनच्या घोषणेनंतर गावाच्या दिशेने निघालेले काही स्थलांतरित कामगार अपघातात सापडले असल्याचं स्पष्ट होतं आहे. देशभरात सर्वसाधारण दररोज रस्ते अपघातात 17 माणसं जीव गमावतात. परंतु लॉकडाऊन लागू झाल्यानंतर रस्ते अपघातात बळी जाणारी माणसं ही स्थलांतरित आहेत.

 कारण लॉकडाऊनमुळे नागरी वाहतूक म्हणजेच प्रवासी वाहतूक बंद आहे. सरकारी तसंच खाजगी वाहतूक व्यवस्था बंद आहे. त्यामुळे रस्त्यावर होणारे अपघात स्थलांतरित कामगारांच्या शेवटाला कारणीभूत ठरत आहेत.

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी लॉकडाऊनची घोषणा करण्यात आली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नागरिकांना घरात राहण्याचं तसंच सोशल डिस्टन्सिंग पाळण्याचं आवाहन केलं. मात्र समाजातल्या सगळ्या स्तरातील माणसं याचं पालन करू शकली नाहीत. हजारोंच्या संख्येतील स्थलांतरितांचे तांडे बस स्टँड परिसरात जमले.

29 मार्च 2020पर्यंत कोरोना व्हायरसमुळे 25 जणांचा मृत्यू झाला आहे. आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयातर्फे ही माहिती देण्यात आली. दुसरीकडे लॉकडाऊन काळात रस्ते अपघात आणि वैद्यकीय आपात्कालीन प्रसंगामुळे 20 जणांचा जीव गेला आहे.

बीबीसीने केलेल्या विश्लेषणानुसार, रस्ते अपघाताच्या चार प्रकारांची नोंद झाली आहे. प्रचंड अंतर पायी चालल्याने दोन ठिकाणी वैद्यकीय आपात्कालीन परिस्थिती उद्धली. अन्य एक प्रकारही घडला.

रस्ते अपघात

इंडियन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरस नव्हे तर रस्ते अपघातात स्थलांतरित कामगार बळी पडत आहेत. त्यांच्या या प्रवासाकडे आता अधिक गांभीर्याने पाहाण्याची गरज आहे.


सामग्री: गिएर्मो डेल टोरो यांनी दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटाला एकूण 13 ऑस्कर नामांकन मिळाली होती. सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शक, प्रॉडक्शन डिझाइन, सर्वोत्कृष्ट चित्रपट आणि सर्वोत्कृष्ट संगीत हे पुरस्कार या चित्रपटाला मिळाले. ज्या लोकांनी हा चित्रपट पाहिला नाही त्यांच्या मनात हा प्रश्न येतो आहे की या चित्रपटाची नेमकी कथा काय आहे? कशाबद्दल बोलतो हा चित्रपट?

शेप ऑफ वॉटरची कथा

चित्रपटाची कथा 1960च्या काळातील आहे. अमेरिका आणि रशियात त्या काळात शीतयुद्ध सुरू होतं. चित्रपटातलं मुख्य पात्र एलिसा (सॅली हॉकिन्स) मूक आहे. बाल्टीमोर येथील एका गुप्त प्रयोगशाळेमध्ये ती साफसफाईचं काम करते.

त्या प्रयोगशाळेमध्ये संशोधनासाठी अॅमेझॉन नदीतून एक प्राणी आणला जातो. या प्राण्याला स्थानिक लोक देव मानत असतात. त्याची पूजा करत असतात. त्याला तिथून बंदी बनवून आणलं जातं आणि प्रयोगशाळेमध्ये त्याला सलाइन वॉटरमध्ये ठेवलं जातं.

हा प्राणी हुशार असतो आणि तिने केलेले संकेत त्याला कळत असतात. प्रयोगशाळेत साफ-सफाई करत असताना एलिसा त्याच्याशी सांकेतिक भाषेत संवाद साधते. त्याला गाणी ऐकवते आणि खायला देते. त्यातून त्यांच्यात जवळीक निर्माण होते.

या प्राण्याला पकडून आणणारा आर्मी ऑफिसर (मायकल शॅनन) हा त्याच्यावर संशोधनाच्या नावाखाली अत्याचार करू लागतो. त्याचे हाल एलिसाला पाहवत नाहीत. त्या प्राण्याला लवकरच मारून टाकलं जाईल याची कल्पना तिला येते. एलिसा तिची कृष्णवर्णीय सहकारी आणि तिच्या रुममेटच्या साहाय्याने त्या प्राण्याला प्रयोगशाळेतून पळवून आपल्या घरी आणते. त्याला एका बाथटबमध्ये ठेवते.

अर्थात हे करताना तिला अनंत अडचणींचा सामना करावा लागतो. तो आर्मी ऑफिसर प्राण्याचा शोध घेतो. त्याला तो सापडतो का आणि त्यांच्या प्रेमाचं पुढं काय होतं अशा अनेक प्रश्नांची उत्तर चित्रपटातून उलगडतात.

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आयडेंटिटी क्रायसिस किंवा स्वत्वाचा शोध आणि त्यासाठीचा संघर्ष भारतात नवा नाही. जगभरातल्या अनेक देशांतले लोक हा संघर्ष करत आहेत. एकमेकांवर आपली ओळख लादली जात असल्याचं चित्र जगभरात दिसत आहे. अशातच एका मेक्सिकन दिग्दर्शकाचा चित्रपट 'द शेप ऑफ वॉटर'ला चार ऑस्कर मिळाले आहेत, ही घटना सुखावह आहे.


सामग्री: गिम्बेल्स डिपार्टमेन्ट स्टोअरच्या न्यूयॉर्क शाखेने 29 ऑक्टोबर 1945 रोजी एक नवीन उत्पादन बाजारात आणलं. त्याच धर्तीवर नंतर अब्जावधी उत्पादनं निर्माण झाली.

गिम्बेल्सने पहिल्यांदाच नवीन प्रकारचं शाईचं पेन विक्रीला ठेवलं. या पेनाच्या रचनेकरिता काही दशकं खर्च झाली होती. 'रेनॉल्ड्स इंटरनॅशनल पेन कंपनी'ने तयार केलेल्या या पेनांमुळे फाउंटन पेन वापरणाऱ्यांची गैरसोय दूर होणार होती- शाई गळणं, डाग पडणं, अशा अडचणी संपुष्टात येणार होत्या.

या नवीन बॉल-पॉइंट पेनांमध्ये विशेष घट्ट प्रकारची शाई वापरण्यात आली होती, ती सुकायचीही लवकर आणि तिचे डागही पडायचे नाहीत. अत्यंत कळीचा ठरलेला निबजवळचा फिरता छोटासा बॉल- आणि गुरुत्वशक्ती, यामुळे शाई सतत व स्थिरपणे बाहेर येणं शक्य झालं आणि कागदावर शाईचे भरीव डागही उमटायचे नाहीत.

असं हे नवीन बॉल-पेन वापरताना स्वच्छ राहायचं आणि त्याचा वापर सोयीस्करही होता. पण ते स्वस्त मात्र नव्हतं.

रेनॉल्ड्सच्या या बॉल-पेनाची किंमत 12.50 डॉलर इतकी होती- 2020 सालच्या चलनामध्ये त्याचा हिशेब केला तर 180 डॉलरांहून अधिक होईल. आज आपण एकगठ्ठा पेन विकत घ्यायला गेलो, तर इतक्याच रकमेत एक हजारांहून अधिक बॉल-पेन मिळतील.

अमेरिकेत विक्री झालेलं हे पहिलं बॉल-पेन असलं, तरी हे काही पहिलंवहिलं बॉल-पॉइंट पेन नव्हतं. अमेरिकेतलं पेन तयार करणाऱ्या कंपनीचे अध्यक्ष व्यावसायिक कामासाठी दक्षिण अमेरिकेला गेले असताना, त्यांना अशा प्रकारचं एक पेन तिथे दिसलं होतं.

पण त्यात केलेल्या बदलांमुळे पूर्ण सामर्थ्यानिशी हे पेन वापरात येणं शक्य झालं. अर्थातच प्लास्टिकचा वाढता वापर आणि विपुल उत्पादनासाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा यांसारख्या बाह्य घटकांचा उदयही बॉल-पेनांच्या या क्रांतिकारी डिझाइनला पूरक ठरला.

मोठी झेप आणि मग परत शांतता

बॉल-पेनाच्या निर्मितीचं श्रेय सर्वसाधारणतः हंगेरियन-अर्जेन्टिनियन शोधक लास्लो बायरो यांना दिलं जातं. आधुनिक बॉल-पॉइंट पेनांना सामावून घेणारा शब्दही त्यांच्याच नावावरून आलेला आहे. पण वास्तविक या पेनांचा उदय याहून बराच आधी झाला.

जॉन जे. लाऊड या अमेरिकी व्यक्तीने 1888 साली बॉल-पेनाचं पहिलं पेटंट घेतलं होतं. अमेरिकन वकील असलेले लाऊड अशा प्रकारच्या शोधांमध्ये अधूनमधून रस घेत असत. कागदासोबतच लाकूड आणि चामडं यांसारख्या खडबडीत सामग्रीवरही लिहू शकेल असं शाईचं पेन त्यांना हवं होतं. खोबणीत बसेल असा फिरता छोटा पोलादी बॉल शोधून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पूर्वी फाउंटन पेन वैशिष्ट्यपूर्ण ढंगासाठी ओळखले जात, पण ते हाताळायला अवघड आणि वापरायला गैरसोयीचे होते. त्यांची जागा घेण्यासाठी अवतरलेले बॉल-पेन म्हणजे विलक्षण प्रतिभाशक्तीचा नमुना होता. शिवाय, विपुल उत्पादनाच्या युगाशी त्यांची अचूक सांगड बसली.


सामग्री: गिरगावातल्या शोभायात्रेची सुरुवात ढोल-ताशा पथकाच्या वादनाने झाली. या वेळी उपस्थितांनीही या पथकाच्या भोवती फेर धरून जल्लोषाला सुरुवात केली.

नाशिकमध्येही गुढीपाडव्यानिमित्त शोभायात्रेचे आयोजन करण्यात आले आहे. या यात्रेचे ड्रोनद्वारे टिपलेलं दृश्यं.

पारंपरिक पद्धतीने साड्या नेसून स्त्रिया या बुलेट व अन्य दुचाकींवर स्वार होऊन शोभायात्रेत सहभागी झाल्या आहेत.

महाराष्ट्र सरकारने गुढीपाडव्यापासून प्लॅस्टिकवर बंदी घातली आहे. यामुळे गिरगाव इथल्या शोभायात्रेतील एका चित्ररथावर प्लॅस्टीक मुक्तीचा संदेश देण्यात आला होता.

प्लॅस्टीकबंदी व्हावी यासाठी या संस्थेमार्फत रस्त्यावरील नागरिकांना कागदी पिशव्यांचं वाटप करण्यात आलं.

प्लॅस्टिकचा विरोधाभास

एकीकडे प्लॅस्टिक वापरापासून परावृत्त करण्याचे संदेश दिले जात होती. प्लॅस्टिक मुक्तीचा संदेश देणारी पत्रकंही वाटण्यात येत होती. प्लॅस्टिक पिशव्यांना पर्याय म्हणून कागदी पिशव्या वाटण्यात आल्या. पण विरोधाभास म्हणजे या पत्रकांच्या आणि संदेशाच्या जवळच असा प्लॅस्टिकचा कचरा जमला होता.

मोठ्यांसह लहान मुलींनीही झेंडा घेऊन या शोभायात्रेत हजेरी लावली आहे. या मुलीही पारंपरिक पद्धतीने साड्या नेसून शोभायात्रेत सहभागी झाल्या आहेत.

गुढीपाड्व्यानिमित्त महाराष्ट्रात ठिकठिकाणी नववर्ष शोभायात्रा निघतात. पारंपरिक पोशाखात सहभागी झालेली तरुणाई हे हल्लीच्या शोभायात्रांचे आकर्षण असते. मुंबई आणि नाशिकमधल्या शोभायात्रांची ही काही दृश्यं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्रात आज गुढीपाडवा हा सण जल्लोषात साजरा केला जात आहे. मुंबईतल्या गिरगाव इथे दरवर्षीप्रमाणे यंदाही नववर्ष शोभायात्रा काढण्यात आली . यात  अबालवृद्धांसह सारेच या  शोभायात्रेत  सहभागी झाल्याचे दिसते आहे.


सामग्री: गिरमय गेब्रू

बीबीसी टायग्रिनियासाठी काम करणाऱ्या गिरमय गेब्रू यांना प्रादेशिक राजधानी मेकेल येथील एका कॅफेतून इतर चार जणांसोबत नेण्यात आल्याची माहिती प्रत्यक्षदर्शींनी दिली आहे.

गिरमय यांना मेकेल येथील लष्करी छावणीत नेण्यात आल्याचं सांगितलं जात आहे.

प्रतिनिधीला ताब्यात घेण्याबाबत बीबीसीने अद्याप कारण स्पष्ट केलेले नाही. पण बीबीसीने इथियोपियन प्रशासनाकडे चिंता व्यक्त केली आहे.

फायनॅन्शियल टाईम्स आणि एएफपी वृत्तसंस्थेत काम करणारे अलुला अकालू आणि फिट्सम बर्हाणे या दोन अनुवादकांनाही अलीकडच्या काही दिवसांत ताब्यात घेण्यात आले.

इथियोपियाचे सरकार नोव्हेंबरपासून तिग्रेमध्ये बंडखोरांविरोधात लढा देत आहे. या ठिकाणी संघर्ष सुरू झाल्यापासून कित्येक महिने प्रभावी प्रसारमाध्यमे ब्लॅकआऊट होती. यामुळे सरकारने गेल्या आठवड्यात काही आंतरराष्ट्रीय माध्यमांना प्रवेश दिला.

एएफपी आणि फायनान्शियल टाईम्स या दोन्ही वृत्तसंस्थांना वार्तांकनांसाठी परवानगी देण्यात आली होती.

प्रत्यक्षदर्शींनी बीबीसीला सांगितले की, लष्कराच्या गणवेशात आलेल्या सैनिकांनी गिरमय यांना ताब्यात घेतले.

बीबीसीचे प्रवक्ते सांगतात, "आम्ही इथियोपियन प्रशासनाकडे चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांच्या प्रतिसादाची आम्ही वाट पाहत आहोत."

इथियोपियन सरकारने तिग्रे पीपल्स लिबरेशन फ्रंटवर विजय जाहीर केला असला तरीही तिग्रेमध्ये संघर्ष सुरुच आहे. यात शेकडो लोकांचा मृत्यू झालाय तर हजारो लोक विस्थापित झालेत.

पत्रकार सांगतात, आंतरराष्ट्रीय पातळीवरही या परिस्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. या संघर्षामुळे मानवतावादी संकट वाढत चालले आहे.

"आंतरराष्ट्रीय प्रसारमाध्यमांची दिशाभूल" करणाऱ्यांविरोधात कडक पावलं उचलली जातील असा इशारा नुकताच इथियोपियाच्या सत्ताधारी पक्षाच्या एका अधिकाऱ्याने दिला.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इथियोपियाच्या वादग्रस्त तिग्रे प्रांतात बीबीसीच्या प्रतिनिधीला लष्कराने ताब्यात घेतले आहे.


सामग्री: गिरीश बापट आणि मोहन जोशी या दोन उमेदवारांची बलस्थानं आणि त्यांच्यासमोर काय आव्हानं आहेत याचा वेध बीबीसी मराठीने घेतला आहे.

गिरीश बापट आणि मोहन जोशी यांची मैत्री चर्चेचा विषय आहे. मोहन जोशींना काँग्रेसने उमेदवारी दिल्याबद्दल गिरीश बापट यांचे चिरंजीव गौरव बापट यांनी काँग्रेसचे फेसबुकवरून आभार मानले होते असं वृत्त सरकारनामाने दिलं होतं.

असं असलं तरी राजकारणात मैत्री पेक्षा कारकीर्द महत्त्वाची असते, त्यामुळे दोन्ही उमेदवार सर्व ताकदीनिशी लढतील असं जाणकारांचं म्हणणं आहे. त्यामुळे मोहन जोशी हे गिरीश बापट यांना कडवं आव्हान देतील असं मत व्यक्त केलं जात आहे.

"मैत्री असली तरी राजकारणात लढत महत्वाची असून मोहन जोशी आव्हान निर्माण करतील," असं ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते कुमार सप्तर्षी यांनी म्हटलं आहे.

संघ स्वयंसेवक ते मंत्री

गिरीश बापट हे मूळचे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक आहेत. जनसंघापासून ते राजकारणात उतरले. नगरसेवक पदापासून सुरुवात केलेले गिरीश बापट १९९५ पासून सलग पाच वेळा आमदार म्हणून निवडून आले आहेत.

१९९६साली त्यांना भाजपाने पुण्यातून लोकसभेची उमेदवारी जाहीर केली होती, पण बापट यांचा पराभव झाला आणि काँग्रेसचे सुरेश कलमाडी खासदार झाले.

काँग्रेसचे उमेदवार मोहन जोशी यांना देखील लोकसभा निवडणूक लढवण्याचा अनुभव असून १९९९ साली त्यांचा भाजपच्या प्रदीप रावत यांनी पराभव केला होता.

"दांडगा लोकसंपर्क हे गिरीश बापट यांची जमेची बाजू आहे. त्याचबरोबर पालकमंत्री म्हणून देखील त्यांनी संयमित भूमिका पार पाडत शहरी आणि ग्रामीण भागातील पाण्याचा प्रश्न हाताळला आहे. पुणे मेट्रोचा प्रश्न, PMRDA ( पुणे महानगर प्रादेशिक विकास प्राधिकरण महामंडळ) पिंपरी चिंचवड पोलीस आयुक्तालय तसंच चांदणी चौकातील उड्डाणपूल अशा कामांचा सपाटा लावला आहे," असं ज्येष्ठ पत्रकार अद्वैत मेहता यांनी सांगितलं.

बापट यांच्यासमोरील आव्हानं

पुलवामा आणि बालाकोट प्रकरणानंतर मोदींनी देशात राष्ट्रवादाची एक लाट आणली आहे त्याचा फायदा गिरीश बापटांना होईल असं अनंत दीक्षित यांना वाटतं. मात्र भारतीय लोकशाहीत मतदारांनी अनेकदा तख्त उलटले आहेत. त्यामुळे चमत्कार देखील घडू शकतो, असं मत ज्येष्ठ पत्रकार अनंत दीक्षित यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना व्यक्त केलं.

तर पुणे शहराचा मतदार बदलत आहेत. मूळ पुणेकर मतदारांबरोबर शहरात झालेलं स्थलांतर, नव्याने समाविष्ट झालेली अकरा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुणे लोकसभा मतदारसंघात 23 एप्रिलला पुण्यात मतदान होणार असून भाजपचे उमेदवार गिरीश बापट आणि काँग्रेसचे मोहन जोशी यांच्यात यावेळी थेट लढत रंगणार आहे.


सामग्री: गिरीश महाजन आणि देवेंद्र फडणवीस

नंदुरबार, धुळे, जळगाव आणि नाशिक या चार जिल्ह्यांचा मिळून उत्तर महाराष्ट्र तयार होतो. या चार जिल्ह्यात एकूण 35 मतदारसंघ आहेत. प्रत्येक जिल्ह्याचे काही ठराविक प्रश्न आहेत पण संपूर्ण प्रदेशाचा विचार केला तर पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा, सिंचन, उद्योगधंदे या मुद्द्यांबाबत ठोस कार्यक्रमाचा अभाव ही या प्रदेशाची तक्रार आहे.

या निवडणुकीत लोकांचे मुद्दे काय आहेत आणि राजकीय पक्ष कशाबद्दल बोलतायत याचा जिल्हावार आढावा घेऊ या.

नाशिक

उत्तर महाराष्ट्राच्या चार जिल्ह्यांपैकी नाशिक हा सर्वाधिक प्रगत. शेती, उद्योग, कारखाने, पाणीपुरवठा या सगळ्याच बाबतीत नाशिकची परिस्थिती ही उर्वरित प्रदेशापेक्षा सरस राहिली आहे. पण गेल्या काही वर्षांपासून नाशिककरांना कुठल्या गोष्टींची चिंता आहे?

विकासाचा वेग का वाढत नाही?

नाशिकमध्ये गेला काही काळ उद्योगधंदे बंद पडणं, रोजगार कपात या मुद्द्यांवरून चिंता आहे. नाशिक ही ऑटोमोबाईल हब आहे, त्यामुळे या क्षेत्रात घसरणारा रोजगार हा मोठा विषय आहे आणि विरोधी पक्षांकडूनही हा विषयाबद्दल सरकारला धारेवर धरण्याचा प्रयत्न केला जाताना दिसतोय.

शरद पवारांनी फडणवीस सरकार हे शेतकरीविरोधी आहे हा आपला सूर नाशिकजवळच्या जिल्ह्यांमध्ये प्रचार करताना तीव्र केला. 'नाशिकच्या शेतकऱ्यांना चार पैसे मिळायला लागल्यानंतर सरकारने निर्यातबंदीचं धोरण राबवलं' अशी टीका पवारांनी केली होती.

शरद पवार

'नाशिक जिल्ह्यात कांदा उत्पादक शेतकऱ्यांना झालेलं नुकसान या मुद्द्यावरही विरोधकांनी सरकारला टीकेचं लक्ष्य केल्यामुळे सत्ताधारी पक्षाच्या उमेदवारांना याबद्दल बोलावं लागतंय. एकीकडे राष्ट्रीय मुद्द्यांवर प्रचार होत असताना या मुद्द्यांवरही चर्चा होताना दिसते आहे. सटाण्याच्या सभेत मुख्यमंत्र्यांनी सरकारी मेडिकल कॉलेज आणि फूड प्रोसेसिंग हबची घोषणा केली.

विरोधकांकडून सत्ताधाऱ्यांवर प्रेशर येत असल्याने त्यांना स्थानिक मुद्द्यांवर येणं भाग होतं' असं सकाळचे नाशिक आवृत्तीचे संपादक श्रीमंत माने सांगतात. 'कांद्यावरची निर्यातबंदी आपण निवडणुका संपल्यानंतर मागे घेऊ अशी घोषणाही मुख्यमंत्र्यांनी सटाण्याच्या सभेत केली होती' याकडेही माने लक्ष वेधतात. HAL मधील रोजगाराच्या मुद्दाच्या अनुषंगाने राफेलचाही मुद्दा विरोधक वाजवतायत जे सरकारच्या अडचणीचं आहे.

HAL कामगारांची निदर्शनं

राजकीय समीकरणं

नाशिकमध्ये विरोधकांनी आपल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राज्यात महसूल, जलसंपदा आणि रोहयो, पर्यटन यांसारखी तीन कॅबिनेटमंत्रिपदं आणि केंद्रात संरक्षण खात्याचं राज्यमंत्रिपद या रूपात उत्तर महाराष्ट्राला गेल्या पाच वर्षांत सत्तेच्या दृष्टीने मोठंच यश मिळालं. मग यंदाच्या निवडणुकीत उत्तर महाराष्ट्राचा कौल युतीच्या बाजूने जाणार की विरोधकांच्या?


सामग्री: गिरीश महाजन आणि देवेंद्र फडणवीस

महत्त्वाचे म्हणजे भाजपकडून व्हिप जारी करण्याआधीच नगरसेवक अज्ञातस्थळी रवाना झाले आहेत. त्यामुळे शिवसेनेने भाजपचे नगरसेवक पळवल्याच्या चर्चांना उधाण आलं आहे.

जळगावच्या महापौर आणि उपमहापौर पदाची 18 मार्चला निवडणूक आहे. भाजपमध्ये महापौरपदाच्या निवडीवरून रस्सीखेच सुरू झाली होती.

भाजपचे नेते गिरीश महाजन यांनी 14 मार्च रोजी नगरसेवकांची बैठक आयोजित केली होती. पण भाजपचे नगरसेवक त्याआधीच अज्ञातस्थळी रवाना झाले. त्यामुळे भाजपच्या 57 नगरसेवकांमध्ये फूट पडल्याची शक्यता आहे.

नेमकं प्रकरण काय आहे?

2014 मध्ये देवेंद्र फडणवीस सरकार येईपर्यंत जळगाव महानगरपालिकेवर सुरेश जैन यांच्या गटाचे वर्चस्व होतं. पण तत्कालीन फडणवीस सरकारच्या वेळेस पालिकेवर भाजपची सत्ता आली.

75 पैकी 57 जागा भाजपने जिंकल्या. दोन टर्ममध्ये भाजपचा महपौर असेल असं ठरल्याने महापौर भारती सोनावणे यांचा कार्यकाळ 17 मार्च रोजी संपणार आहे. तेव्हा दुसऱ्या टर्मच्या महापौर पदाच्या निवडणुकीचा कार्यक्रम जाहीर झाला. ही निवडणूक 18 मार्च रोजी होईल असं ठरलं. पण त्याआधीच भाजपचे 24 नगरसेवक अज्ञातस्थळी रवाना झाल्याच्या बातम्या आल्या.

जळगावचे स्थानिक पत्रकार संतोष सोनावणे यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "भाजप आणि शिवसेनेमध्ये महापौर पदासाठी जोरदार स्पर्धा सुरू आहे. तसंच महापौर पदासाठी भाजपमध्येच रस्सीखेच सुरू असल्याने अंतर्गत गटबाजी आहे. या वादातून नगरसेवक बंड करण्याची शक्यता आहे. सध्या 24 नगरसेवक अज्ञातस्थळी आहेत."

'नगरसेवक आमच्या संपर्कात'

ऐन महापौर निवडीआधी भाजपचे तब्बल 24 नगरसेवक संपर्कात नसल्याने भाजपचे महापौरपद धोक्यात आलं आहे.

जळगाव महानगरपालिकेत महापौर निवडीसाठी 38 मतांची गरज आहे.

शिवसेनेचे 15 नगरसेवक आहेत. एमआयएमचे 3 नगरसेवक आहेत. भाजपचे 57 नगरसेवक असून यापैकी 24 नॉट रिचेबल आहेत.

यासंदर्भात भाजपची बाजू जाणून घेण्यासाठी आम्ही भाजपचे स्थानिक आमदार राजू भोळे यांना संपर्क साधला. ते म्हणाले, "मला यासंदर्भात काहीही कल्पना नाही. माझी कोरोना चाचणी पॉझिटीव्ह आल्याने मला कल्पना नाही."

गुलाबराव पाटील

दुसऱ्या बाजूला शिवसेनेने मात्र भाजपचे 20 हून अधिक नगरसेवक आपल्या संपर्कात असल्याचा दावा केला आहे.

शिवसेनेचे नगरसेवक जय उर्फ बंटी जोशी यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं, "आम्ही कोणाचेही नगरसेवक पळवले नाहीत. ते स्वत: आमच्याकडे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जळगावमध्ये महापौर निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर राजकारण तापलं आहे. ऐन निवडणुकीच्या आधी भाजपचे तब्बल 24 नगरसेवक नॉट रिचेबल म्हणजेच संपर्कात नसल्याचं समोर आलं आहे.


सामग्री: गीता

2015 मध्ये पाकिस्तानमधून भारतात आलेल्या मूकबधिर गीताचं स्वप्नच आहे की तिची आणि तिच्या आई-वडिलांची परत भेट होईल.

सलमान खानच्या बजरंगी भाईजान या चित्रपटात पाकिस्तानमधून भारतात चुकून आलेल्या एका मूक मुलीला सलमान खान सीमेपलीकडे नेऊन सोडतो अशी कथा दाखवण्यात आली आहे. ही कथा गीताच्या आयुष्याचं झलक दाखवते. चित्रपटात ती तिच्या पालकांना पुन्हा भेटते असं दाखवण्यात आलं आहे पण प्रत्यक्षात गीता अद्यापही तिच्या खऱ्या पालकांच्या प्रतीक्षेत आहे.

काही दिवसांपूर्वी पाकिस्तानच्या डॉन वृत्तपत्राने म्हटले की गीताला तिचं घर मिळालं आहे. गीता ही मूळची राधा वाघमारे असून ती महाराष्ट्रातील आहे. गीता पाकिस्तानमध्ये असताना तिचा सांभाळ करणाऱ्या ईधी फाउंडेशनच्या संचालिकांनी असं म्हटलं की गीताला तिची आई मिळाली आणि तिने सांगितले की ती खूप खुश आहे.

या वृत्तानंतर गीताला खरंच तिचं घर मिळाले की नाही, गीता सध्या काय करते, ती तिच्या घरी कधी जाणार असे अनेक प्रश्न लोकांच्या मनात येत आहेत. त्याच उत्तरांचा शोध घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने गीताची आणि तिची आई असल्याचा दावा करणाऱ्या मीना वाघमारे-पांढरे यांची भेट घेतली. गीताने तिची उत्तरं साईन लँग्वेजमध्ये दिली. त्याचा अर्थ पहल फाउंडेशनच्या मीनल धावंडकर यांनी सांगितला आहे.

गीता भारतातून पाकिस्तानमध्ये कशी पोहोचली?

गीता सध्या परभणीतील पहल फाउंडेशनकडे आहे. मूकबधिर व्यक्तींना स्वतःच्या पायावर उभं करण्याचं उद्दिष्ट ठेऊन ही संस्था स्थापन करण्यात आलेली आहे. ती तिथेच राहते आणि तिचं शिक्षण घेत आहे.

गीताला भेटल्यानंतर तिने हसून नमस्कार केला आणि तुमचं स्वागत आहे अशी खूण केली. इंटरप्रीटरच्या माध्यमातून तिनं आपला जीवन प्रवास सांगितला.

तू भारतातून थेट पाकिस्तानला कशी पोहोचलीस विचारल्यावर तिने सांगितले, "मी लहान होते. साधारणतः 7-8 वर्षांची तेव्हा मी खेळत माझ्या मित्र-मैत्रिणींसोबत एका शेतात खेळत होते. तेव्हा मला एक रेल्वे थांबलेली दिसली. तेव्हा मी जाऊन रेल्वेत बसले. रेल्वे सुरू झाली लोकांनी मला विचारलं तू कुठून आलीस, तुझे आई-वडील कुठे आहेत पण मला काहीच सांगता येत नव्हतं. मी रडत होते. मी माझ्या ठिकाणाहून अमृतसरला पोहोचले. तिथून परत येण्याच्या उद्देशाने मी दुसऱ्या रेल्वेत बसले आणि ती रेल्वे मला कराचीला घेऊन गेली."

"तिथल्या पोलिसांनी मला विचारलं. तू कुठून आलीस पण मला काहीच बोलता येत नसल्यामुळे त्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'I love mother father' - तुला तुझ्या आईबाबांची आठवण येते का? असं विचारल्यावर बाजूलाच असलेल्या खडूने गीताने फळ्यावर ही अक्षरं लिहिली. गेल्या कित्येक वर्षांपासून ती तिच्या घरापासून दूर आहे पण आपल्याला आपले आई-वडील नक्की भेटतील असा विश्वास तिच्या डोळ्यात दिसतो.


सामग्री: गीता आता भारताच्या व्हीलचेअर बास्केटबॉल संघाचा अविभाज्य भाग बनली आहे.

( व्हीडिओ- शरद बढे, निर्माती - जान्हवी मुळे )

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईच्या गीता चव्हाणचे पाय लहानपणी पोलियोमुळे निकामी झाले होते. पण जगण्यासाठीचा संघर्ष आणि नैराश्य यांवर मात करून तिनं खेळाची वाट निवडली.


सामग्री: गीता गोपीनाथ

यंदाच्या वर्षी जागतिक अर्थव्यवस्थेत तीन टक्क्यांची घसरण होण्याची शक्यता आहे, असा अंदाजसुद्धा IMFने व्यक्त केला आहे. कोव्हिड-19 ची साथ लवकर आटोक्यात आली नाही तर हे संकट सांभाळताना वेगवेगळ्या देशांची सरकारं आणि केंद्रीय बँकांच्या पात्रतेची कसोटी लागणार आहे, असंही IMFने पुढे म्हटलं.

IMFच्या मुख्य अर्थतज्ज्ञ गीता गोपिनाथ म्हणाल्या, "कोरोनामुळे पुढच्या दोन वर्षात जागतिक GDPचं 900 अब्ज डॉलर्सचं नुकसान होईल."

ऐतिहासिक लॉकडाऊन

IMFने जागतिक अर्थव्यवस्थेसंबंधी प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या 'वर्ल्ड इकॉनॉमिक आउटलुक'मध्ये ब्रिटन, जर्मनी, जपान आणि अमेरिकेसारख्या देशांनी उचललेल्या 'तातडीच्या आणि ठोस उपायां'ची प्रशंसा करण्यात आली आहे. मात्र कोरोनामुळे होणाऱ्या तोट्यातून कुठलाच देश वाचू शकणार नाही, असंही त्यात सांगण्यात आलं आहे.

2020च्या दुसऱ्या सहामाहीत कोव्हिड-19 संक्रमणावर नियंत्रण मिळवलं तर पुढच्या वर्षी जागतिक विकास दर 5.8 टक्के असू शकतो.

गीता गोपीनाथ मंगळवारी म्हणाल्या की 'ऐतिहासिक लॉकडाऊन'ने कोरोना संकटामुळे 'गंभीर अनिश्चितते'चा सामना करणाऱ्या सरकारांसमोर एक 'क्रूर वास्तव' वाढून ठेवलं आहे.

"2021 साली काही प्रमाणात भरपाई होईल, अशी शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. मात्र GDP वाढीचा दर कोरोनाच्या आधीच्या काळापेक्षा कमीच असणार आहे. शिवाय परिस्थिती कितपत सुधारेल, याबाबत अनिश्चितता कायम असणार आहे. कदाचित विकासाच्या आघाड्यांवर अत्यंत वाईट परिणाम येऊ शकतात."

अमेरिका आणि चीनची परिस्थिती

1930 साली आलेल्या आर्थिक महामंदीनंतर यावेळी पहिल्यांदा प्रगत आणि विकसनशील या दोन्ही गटातील राष्ट्र मंदीच्या गर्तेत अडकण्याची शक्यताही गीता गोपीनाथ यांनी व्यक्त केली आहे.

विकसित राष्ट्र कोरोनाच्या आधीच्या काळात ज्या पातळीवर होती ती पातळी 2022च्या आधी गाठता येणार नाही, असा इशाराही आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीने दिला आहे.

अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेला यंदा 5.9 टक्क्यांचं नुकसान सोसावं लागू शकतं. 1946 नंतर अमेरिकेचं हे मोठं नुकसान असणार आहे. अमेरिकेत यंदा बेरोजगारीचा दर 10.4% असेल, असा अंदाज आहे. 2021 मध्ये अमेरिकी अर्थव्यवस्थेत 4.7% दराने वाढण्याची आशा व्यक्त करण्यात आली आहे.

तर यंदा चीनची अर्थव्यवस्था 1.2 टक्के दराने वाढू शकते, असं IMFचं म्हणणं आहे. 1976 नंतर चीनचा ही सर्वात कमी विकासदर आहे.

ऑस्ट्रेलियाला 1991 नंतर पहिल्यांदा मंदीचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसमुळे जग एकप्रकारे ठप्प पडलं असतानाच जागतिक नाणेनिधीने एक मोठी धोक्याची घंटा दिली आहे. कोरोना विषाणूच्या महासाथीने जगाला 'ऐतिहासिक संकटा'त लोटलं असून सध्याची आर्थिक संकट 1930 नंतरचं सर्वात मोठी जागतिक घसरण असेल, असं IMFने म्हटलं आहे.


सामग्री: गीताई आणि इतर पुस्तकांमधून विनोबा भेटले असले तरी त्यांच्या गागोद्याला जायला मिळेल असं वाटलं नव्हतं.

वरसईतल्या लोकांनी इथं आलाच आहात तर गागोद्यालाही जाऊन या असं सांगितलं, म्हणून तिकडे जायचं ठरवलं. या गागोद्याचे दोन भाग होते एक छोटं गागोदे आणि एक मोठं गागोदे. त्यातलं छोटं गागोदे पाण्याच जाणार होतं.

विनोबांचं घर मोठ्या गागोद्यात होतं. त्या गावातल्या लोकांची घरं वाचणार असली तरी काही शेतजमीन जाणार असल्याचं कळलं. त्यामुळे आता  गागोद्याला जायलाच हवं असं पक्कं केलं. वरसईतल्याच एका रिक्षानं गागोद्याच्या फाट्यावर सोडलं.

कदाचित पावसाळ्याच्या सुरुवातीचा काळ असल्यामुळं दोन्ही गावांमध्ये शुकशुकाट दिसत होता. इथं विनोबांचं घर कुठं आहे हे विचारायला लागलंच नाही. एक चढ चढून गेल्यावर समोरच एक छान रंगवलेलं उत्तम घर समोर होतं. तेच विनोबांचं घर होतं.

एकदम स्वच्छ आवार, रंगवलेलं. लाकडाला तेल-पाणी केलेलं, सारवलेली जमीन असं ते नेटकं घर होतं. गावातल्या इतर घरांपेक्षा मोठं दिसत असल्यामुळं आणि या टापटिपीमुळे ते आणखी वेगळं दिसत होतं.

त्यांच्या घरासमोर गेल्यावर लक्षात आलं, आपल्याला विनोबांच्या संदर्भातील एखाद्या ठिकाणी अचानक जायला मिळण्याची ही दुसरी वेळ आहे. पूर्वी एकदा तेलंगणमधल्या पोचमपल्ली गावात जातानाही अशीच वेळ आली होती. पोचमपल्ली हे 'इक्कत' साड्या तयार करणारं गाव हैदराबादपासून थोड्या अंतरावर आहे.

भूदान पोचमपल्ली

हैदराबादमधून बाहेर पडताना गुगलवर पोचमपल्ली असं सर्च करून पाहात होतो तर Bhoodan Pochampally अशी अक्षरं दिसू लागली. वाटलं कदाचित हे दुसरं गाव असावं. पण पोचमपल्ली गावालाच आता भूदान पोचमपल्ली म्हणून ओळखलं जात असल्याचं समजलं. याच गावात विनोबांनी भूदान चळवळीला सुरूवात केली असं तिथे गेल्यावर समजलं.

भारतभर फिरणारे विनोबा एकेदिवशी पोचमपल्लीला उतरले होते. तिथं भूदानाची कल्पना मांडल्यावर गावातल्या एका श्रीमंत शेतकऱ्याने आपली जमीन दान देण्याचा निर्णय घेतला. झालं तेव्हापासून विनोबांचा भूदानाचा यज्ञ सुरू झाला. विनोबांच्या भूदान चळवळीनं स्वातंत्र्योत्तर काळात अत्यंत शांततेत एक सामाजिक क्रांतीच केली होती.

आजच्या काळात असं कोणी केलं असतं तर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर त्या चळवळीला नक्की नावाजलं गेलं असतं. भूदान चळवळीत पहिलं पाऊल टाकणाऱ्या पोचमपल्लीला 'भूदान' बिरूद कायमचं मिळालं.

भूदान पोचमपल्लीमध्ये 'इक्कत' साडी तयार होते.

पोचमपल्लीचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

(भूदान चळवळीचे प्रणेते, गीताईकर्ते विनोबा भावे यांचा जन्मदिन. त्यांच्या स्मृतीच्या पाऊलखुणा अजूनही गागोदे यांच्या जन्मगावात सापडतात. त्यांचं जन्मगाव आज कसं आहे ?)

पेणवरून खोपोलीच्या दिशेनं वरसई नावाच्या गावाला जायला निघालं की एका रस्त्यावर एका बाजूला वरसई आणि दुसऱ्या बाजूला गागोदे अशा दोन पाट्या दिसायला लागतात. एका बाजूला माझा प्रवास लिहिणाऱ्या गोडसे भटजींचं आणि इतिहासतज्ज्ञ वि. का. राजवाडे यांचं वरसई गाव तर दुसऱ्या बाजूला साक्षात विनोबा भावे यांचं गागोदे.


सामग्री: गुंतवणूकदारांनी रस दाखवल्याचं पाहून सरकारच्या मालकीच्या हा सर्वांत मोठा तेल समूह लवकरच IPO दर जाहीर करणार आहे.

कंपनी 1 ते 2 टक्के बाजारपेठेतील भाग जाहीर करेल असे व्यावसायिक सूत्रांकडून समजते. तसंच ही ऑफर कंपनी शेअर्ससाठी लागू होईल.

सौदी अरामको कंपनीचं बाजारपेठेत मूल्य सध्या 1.2 ट्रिलियन डॉलर्स म्हणजेच अंदाजे साडे आठ लाख कोटी रुपये इतकं आहे.

अरामको कंपनी या कंपनीचं नाव भारतात आणि त्यातही महाराष्ट्रात चर्चेला येण्याचं कारण म्हणजे नाणार प्रकल्प. गेल्या वर्षी रत्नागिरीमध्ये येऊ घातलेल्या तेल शुद्धीकरण प्रकल्पावरून मोठं आंदोलन पेटलं होतं. या प्रस्तावित तेल रिफायनरीच्या प्रकल्पात सौदी अरामकोची गुंतवणूक आहे.

या प्रकल्पाला बऱ्याच प्रतिकार झाला होता, त्यानंतर तो दुसरीकडे स्थलांतरित केला जाणार, अशी चर्चा होती. सध्या शिवसेना आणि भाजपमध्ये या मित्रपक्षांमध्ये फक्त सत्तेवरूनच नाही तर काही विषयांवरील भूमिकांवरूनही वाद आहेत, त्यापैकीच एक म्हणजे नाणार. यामुळेच आपल्यासाठीही या कंपनीमध्ये होणाऱ्या घडामोडींना महत्त्व आहे.

'ऐतिहासिक'

दीर्घकाळ चर्चिल्या गेलेल्या परकीय एक्सेंजवरील दोन स्तरीय आयपीओ योजना तूर्तास बाजूला ठेवण्यात आल्या असून, सध्या तरी त्या राबवणार नसल्याचे कंपनीतर्फे सांगण्यात आले आहे.

"नोंदणीकृत (आंतरराष्ट्रीय स्तरावर) करण्याविषयी आम्ही लवकरच माहिती देऊ. सध्यातरी आमची कंपनी टाडवुल (सौदी अरेबियामधील स्टॉक एक्सेंज) साठीच नोंदणी करणार आहे," असे अरामकोचे अध्यक्ष यासीम अल रमय्यान यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

पर्यावरणवादी कार्यकर्ते कंपन्यांनी जीवाश्म इंधनाचं उत्खनन कमी करण्याची मागणी करत आहेत.

आयजी ग्रूपमधल्या व्यापाऱ्यांसाठीचे मार्केटचे प्रमुख विश्लेषक ख्रिस बीचंप म्हणाले की, "तेलाच्या किंमती वाढण्यासाठी अर्थात फार संघर्ष करावा लागणार आहे. अरामको कंपनीत गुंतवणूक जोखमीची असणार हे नक्की.

"याशिवाय प्रदेशात ऑपरेट करणाऱ्या कोणत्याही फर्मसाठी राजकीय आणि धोरणात्मक जोखीम मोठी असणार आहे. सौदीची महत्त्वाची कंपनी असलेल्या कंपनीलाही हा धोका असणार आहेच. याशिवाय अरामको कंपंनीला आउटपुट या सौदी अरेबियाच्या मुख्य व्यवस्थापन पॉलिसीमध्ये मर्यादित नियंत्रण आहे,'' असं बीचंप म्हणाले.

सौदी अरेबियातल्या अरामकोच्या अधिपत्याखालील अबाकिक ऑइल फॅसिलिटी आणि कुरैस ऑइल फिल्डवर सप्टेंबर महिन्यात झालेल्या ड्रोन हल्ल्यानंतर हा धोका...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सौदी अरामको कंपनीने रियाधच्या स्टॉक एक्सेंजमध्ये नोंदणी होत असल्याच्या बातमीला दुजोरा दिला आहे, यामुळे ही कंपनी जगातील सर्वांत मोठी इनिशिअल पब्लिक ऑफरिंग (IPO - प्रारंभिक सार्वजनिक अर्पण) करणारी कंपनी ठरणार आहे.


सामग्री: गुंदेचा बंधू

मोनिकाचा आरोप आहे की, ती धृपद संस्थान या संगीत शाळेत शिकत असताना प्रसिद्ध भारतीय शास्त्रीय गायक रमाकांत गुंदेचा यांनी तिच्यावर बलात्कार केला. धृपद संस्थान हे मध्य प्रदेशात आहे.

रमाकांत गुंदेचा यांचं नोव्हेंबर 2019 मध्ये निधन झालं. मात्र, त्यांच्यावर आणि त्यांचे दोन भाऊ उमाकांत आणि अखिलेश यांच्यावर त्यांच्या विद्यार्थिनींनी लैंगिक छळाचे आरोप केले आहेत.

तीन महिन्यांच्या शोधादरम्यान अनेक विद्यार्थिनींशी चर्चा केली. त्या दरम्यान त्यांनी सांगितलं की गुंदेचा बंधूंनी त्यांच्यावर लैंगिक अत्याचार केले.  उमाकांत आणि अखिलेश यांनी हे आरोप फेटाळले आहेत.

रमाकांत हे धृपद शैलीतले नावाजलेले शास्त्रीय गायक होते. उमाकांत गुंदेचा अजूनही या शैलीत गातात, तर अखिलेश गुंदेचा हे पखवाजवादक आहेत.

2012 साली रमाकांत आणि उमाकांत यांना संगीत क्षेत्रातील योगदानासाठी 'पद्मश्री' या भारतातील चौथ्या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने गौरवण्यात आलं.

धृपद संस्थान

धृपद संस्थानात संगीत शिकण्यासाठी केवळ भारतातूनच नव्हे, तर जगभरातील विविध देशांमधून शेकडो विद्यार्थी-विद्यार्थिनी येतात. युनिस्कोनं धृपद संस्थानाला अमूर्त सांस्कृतिक वारसा म्हणून मान्यता दिल्याचा दावाही या संस्थेकडून करण्यात येतो. बीबीसीने याची युनिस्कोकडे स्वतंत्ररीत्या पडताळणी केली असता असं समजलं की त्यांच्या या दाव्यात तथ्य नाही. धृपद संस्थान संगीत शाळेशी आमचा काहीही संबंध नाही असं युनिस्कोने स्पष्ट केलं. त्यांनी युनिस्कोचं नाव वापरणं थांबवावं अशी नोटीस देखील त्यांना पाठवू असं युनिस्कोच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितलं.

हे गुंदेचा बंधू प्रसिद्धी आणि कलेचा दर्जा याबाबत शिखरावर पोहोचले आहेत असं मानलं जातं. मात्र, त्यांच्यावर झालेल्या आरोपांमुळे शास्त्रीय संगीत जगताला मोठा धक्का बसला आहे.

या आरोपांमुळे गुरू-शिष्य ही प्राचीन पंरपराही प्रकाश झोतात आलीय. या परंपरेत अलिखित नियम असा असतो की, शिष्यानं गुरूला पूर्णपणे शरण जायचं.

या तिन्ही भावांविरोधात अश्लील संदेश पाठवण्यापासून वर्गात विनयभंग करण्यापर्यंत आरोप आहेत. रमाकांत यांच्यावर तर बलात्काराचाही आरोप आहे.

मोनिका सांगतात, "संगीत शाळेतला माझा पहिलाच आठवडा होता, जेव्हा रमाकांत यांच्याकडून अयोग्य व्हॉट्सअप मेसेज यायला सुरुवात झाली. एका संध्याकाळी तर रमाकांत यांनी मला काळोख असलेल्या कार पार्कमध्ये नेलं आणि गाडीच्या मागच्या सीटवर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तिची अस्वस्थता आणि काळजी झूमच्या स्क्रीनवरही स्पष्ट दिसत होती. मोनिका तिचं नाव. हे नाव बदललेलं आहे. कारण तिच्यावर सूड उगवला जाईल अशी भीती तिला वाटते. मात्र, तिची व्यथा सांगण्यास ती पुढे आलीय.


सामग्री: गुगल

आज जगभरात या सर्च इंजिनचा वापर केला जातो.

पण याच गुगलबद्दलच्या या 21 गोष्टी तुम्हाला माहिती आहेत का?

1. गुगल ही जगातली सर्वांत जास्त पाहिली जाणारी वेबसाईट आहे. खरंतर यात आश्चर्य वाटायला नको. पण गंमतीची गोष्ट म्हणजे 'बिंग' (Bing) या दुसऱ्या एका सर्च इंजिनवरून सगळ्यांत जास्त शोधला जाणारा शब्द आहे - गुगल!

2. लॅरी पेज आणि सर्गे ब्रिन या दोन कॉलेज तरुणांनी गुगलची सुरुवात केली. त्यांना अशी एक वेबसाईट तयार करायची होती जी त्यांच्याशी निगडित असलेल्या एकूण पेजेसच्या जाळ्यातून या वेबपेजेसची क्रमवारी तयार करेल.

3. गुगल - Google हा शब्द आला Googol वरून. Googol म्हणजे एकावर 100 शून्य असणारा आकडा. आपल्या वेबसाईटवरून किती मोठ्या प्रमाणात माहिती सर्च करता येईल हे या वेबसाईटच्या निर्मात्यांना सुचवायचं होतं.

गुगल

4. एखादी महत्त्वाची घटना वा व्यक्ती यांच्या प्रित्यर्थ जेव्हा गुगलच्या पेजवर खास लोगो वा चित्रं झळकतं, त्याला म्हणतात - गुगल डूडल. 1998मध्ये पहिलं-वहिलं गुगल डुडल झळकलं ते बर्निंग मॅन फेस्टिव्हलच्या निमित्ताने. आपण ऑफिसमध्ये नसल्याचं या संस्थापकांना लोकांना सांगायचं होतं आणि त्यासाठी त्यांनी हे डूडल तयार केलं.

5. या डूडलच्या माध्यमातून आतापर्यंत अनेक गोष्टी साजऱ्या करण्यात आल्या आहेत. अगदी चंद्रावर पाण्याचे अंश आढळल्यानंतर त्याबद्दलच डूडलही झळकलं.

तर जॉन लेनन यांचा 70 वा वाढदिवस साजरा करण्यासाठी पहिल्यांदा व्हिडिओ डूडल करण्यात आलं.

युट्यूबही गुगलचाच भाग आहे.

6. लेगोज (Lego) पासून बनवण्यात आलेल्या केसमध्ये गुगलचा पहिला सर्व्हर ठेवण्यात आला होता.

7. गुगलच्या मुख्यालयाला गुगलप्लेक्स (गुगल + कॉम्प्लेक्स) म्हणतात. ते आहे कॅलिफोर्नियातल्या सिलिकॉन व्हॅलीमध्ये.

8. या गुगलप्लेक्समध्ये एका टी - रेक्स ( T-Rex) डायनॉसोरचा एक भलामोठा पुतळा आहे. कंपनीला कधीही या डायनॉसरप्रमाणे नामशेष होऊ देऊ नका, असा संदेश कर्मचाऱ्यांना यातून देण्याचा प्रयत्न असल्याचं बोललं जातं.

9. गुगलचं हे मुख्यालय अतिप्रचंड मोठं आणि हिरवंगार आहे. पण इथलं गवत कापण्यासाठी कंपनी 'लॉन मोअर्स' म्हणजेच गवत कापायची यंत्रं वापरत नाही. तर त्याऐवजी बकऱ्यांना या कामी लावलं जातं.

10. आपल्या कर्मचाऱ्यांना मोफत जेवणं देणारी गुगल ही पहिली मोठी टेक कंपनी होती. शिवाय इथल्या कर्मचाऱ्यांना आपले पाळीव कुत्रे सोबत ऑफिसमध्ये आणायचीही परवानगी आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

लोकप्रिय सर्च इंजिन गुगल आज 21 वर्षांचं झालं. वाढदिवस साजरा करण्यासाठी आज गुगलने  खास डूडलही  तयार केलंय. यामध्ये दिसतो गुगलचं पेज सुरू असणारा एक डेस्कटॉप आणि त्यावर तारीख आहे सप्टेंबर 27, 1998.


सामग्री: गुगल वेगवेगळ्या कंपन्यांमध्ये पैसा लावणार की भागीदारी करणार? याविषयी कंपनीचे सीईओ सुंदर पिचाई यांनी इकॉनॉमिक टाईम्सला दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं आहे, "निश्चितच आम्ही दोन्ही प्रकारच्या शक्यतांचा अभ्यास करू. आम्ही इतर कंपन्यांमध्ये पैसा लावू. गुगल वेंचर्सच्या माध्यमातून याआधीही आम्ही ते करतच होतो. मात्र, हा फंड इतका मोठा आहे की आम्ही इतर मोठ्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणूक करण्याचीही शक्यता आहे. आम्ही डेटा सेंटरसारख्या मोठ्या इन्फ्रास्ट्रक्चरशी संबंधित गुंतवणूकही करणार आहोत. आमच्या फंडचा मोठा वाटा भारतीय कंपन्यांमध्ये गुंतवू."

एकूणच गुगल पुढे काय करणार, याचे सगळे पत्ते अजूनतरी सुंदर पिचाई यांनी खुले केलेले नाहीत. त्यामुळे काही मूलभूत प्रश्न उपस्थित होतात -

गुगल कुठे पैसा गुंतवणार?

गुंतवणूक म्हटली की परतावा आलाच.

मग कुणाच्या खिशातून गुगलच्या तिजोरीत पैसे जाणार? आणि खिसा रिकामा करणाऱ्यांना मोबदल्यात काय मिळणार?

याचा सामान्य माणसावरही काही परिणाम होणार की ही फक्त टेक्नॉलॉजी कंपनीसाठीचीच बातमी आहे?

असे काही महत्त्वाचे प्रश्न आहेत. मात्र, या प्रश्नांची उत्तरं जाणून घेण्याआधी हे जाणून घेणं गरजेचं आहे की गेल्या काही दिवसात भारतात पैसा गुंतवण्याची घोषणा करणारी गुगल काही एकमेव कंपनी नाही.

गुगलच्या आधी याचवर्षी अॅमेझॉननेही भारतात 1 अब्ज डॉलर्स गुंतवणूक करण्याची घोषणा केली होती. त्याआधीही 5 अब्ज डॉलर्स गुंतवणुकीची घोषणा केली होती.

यानंतर फेसबुकने रिलायंस जिओशी 5.7 अब्ज डॉलर्सचा करार केला होता.

आणि गेल्याच महिन्यात मायक्रोसॉफ्टची गुंतवणूक कंपनी असलेल्या एमवनटूने भारतात गुंवतणुकीच्या शक्यता पडताळून बघण्यासाठी भारतात ऑफीस उघडणार असल्याचं म्हटलं होतं. यात प्रामुख्याने बिझनेस-टू-बिझनेस सॉफ्टवेअर स्टार्टअप कंपन्यांवर विचार होईल.

भारतच का?

याचं सरळ उत्तर आहे - मार्केट. मात्र, भारतीय मार्केट तर पूर्वीही होतं. मग अचानक आताच या दिग्गज कंपन्या भारतात पैसा का ओतू इच्छित आहेत?

जाणकारांच्या मते भारतीय मार्केट आता बदलतंय. विशेषकरून डिजिटल क्रांती आणि स्मार्ट फोन क्रांती आल्यानंतर.

फायनॅन्शिअल एक्सप्रेसचे कार्यकारी संपादक आणि तंत्रज्ञान विषयाचे जाणकार ऋषी राज म्हणतात की गेल्या काही काळात या कंपन्यांच्या कामात एकप्रकारची कन्वर्जन्सची परिस्थिती येत असल्याचं दिसतंय.

ऋषी राज म्हणतात, "आज एकच कंपनी दूरसंचार सेवा देते. तीच कंपनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

टेक्नॉलॉजी जायंट गुगलने भारतासाठी एक विशेष निधी तयार केला आहे. या निधीचं नाव आहे - गुगल फॉर इंडिया डिजिटायझेशन फंड. याअंतर्गत ते पुढच्या पाच ते सात वर्षांत भारतात 10 अब्ज डॉलर्स म्हणजेच जवळपास 750 अब्ज रुपयांची तगडी गुंतवणूक करणार आहेत.


सामग्री: गुगलचे नवीन पिक्सल स्मार्टफोन

सॅन फ्रान्सिस्कोमध्ये गुगलने त्यांच्या पिक्स्ल फोनची नवीन सिरीज सादर केली. यावेळी पिक्सल 2 आणि पिक्सल 2 XL हे दोन नवीन स्मार्टफोन लॉन्च करण्यात आले.

हे दोन्ही नवीन फोन सुरूवातीला भारत, ऑस्ट्रेलिया, कॅनाडा, अमेरिका आणि युरोपच्या काही देशांमध्ये लॉन्च होतील.

आंतरराष्ट्रीय मार्केटमध्ये पिक्सल 2 (64 जीबी) ची किंमत 649 डॉलर पासून सुरू (जवळपास 42 हजार रुपये) होईल. पिक्सल 2 XL चा 64 जीबी स्टोरेज असलेला फोन 849 डॉलरला (साधारणतः 55,256 रुपये) येईल.

गुगल पिक्सल 2 XL मध्ये क्वालकॉम स्नॅपड्रगन 835 प्रोसेसरसह 4 जीबी रॅम देण्यात आल आहे, असं हिंदुस्थान टाईम्सच्या वृत्तात म्हटलं आहे.

'2018 मध्ये दोन्ही निवडणूका शक्य'

निवडणुकींसाठी अतिरिक्त मतदान यंत्रांची तयारीही करावी लागेल.

सप्टेंबर 2018 मध्ये विधानसभा आणि लोकसभेच्या एकत्रित निवडणूका आम्ही घेऊ शकतो, असं भारतीय निवडणूक आयोगाने सरकारला कळविले असल्याचे वृत्त द इंडियन एक्सप्रेसने दिले आहे.

"लोकसभेसोबतच राज्यांच्याही निवडणूका एकत्र घेऊ शकता का, अशी सरकारने आमच्याकडे विचारणा केली होती. निवडणुका घेण्याची आमची तयारी असल्याचं आम्ही त्यांना सांगीतलं. पण हे आता सरकारवर अवलंबून आहे. त्यांना निर्णय घ्यायचा असून त्यासाठीच्या कायदेशीर तरतुदी करायच्या आहेत," असं निवडणूक आयुक्त ओ. पी. रावत यांनी भोपाळमध्ये सांगितलं.

राज्यात सहा तासापर्यंत भारनियमन

राज्यात कोळशाचा तुटवडा जाणवत असल्यामुळं बुधवारी आकस्मिक भारनियमन करावे लागलं. काही ठिकाणी चार ते सव्वासहा तासांपर्यंत भारनियमन करण्याची वेळ महावितरणवर आली.

राज्यात भारनियमन

लोकमतच्या वृत्तानुसार राज्यात 17, 470 मेगावॅट विजेची मागणी आहे. महावितरणकडून 15,073 मेगावॅट वीज पुरवठा करण्यात येत आहे. यामुळे 2,397 मेगावॅटचा तुटवडा निर्माण झाला आहे.

'जीडीपी पहिल्यांदाच खाली गेला का?'

विकास दर ५.७ टक्क्यांवर आला म्हणून होत असलेल्या टीकेवर बोलताना पंतप्रधान मोदींनी भारतीय अर्थव्यवस्था भक्कम असल्याचा दावा केला. विविध वर्तमानपत्रांच्या पहिल्या पानावर याबाबत वृत्त आलं आहे.

नरेंद्र मोदी

"जीडीपी काही पहिल्यांदा ५.७ टक्क्यांवर आलेला नाही. मागच्या सरकारच्या कार्यकाळात सहा वर्षांत आठ वेळा विकास दर ५.७ टक्क्यांहून खाली आला होता," याकडे मोदी यांनी लक्ष वेधलं.

काही लोकांना निराशा पसरवण्याची सवय असते, अशा लोकांना लगेच ओळखणं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गुगल पिक्सलची नवीन फोन सिरीज बाजारात; 2018 मध्ये एकत्र निवडणुका घेता येणं शक्य; महाराष्ट्रात पाच ते सहा तास भारनियमन; आणि जीडीपीच्या आकड्यांवर काय बोलले पंतप्रधान, या बातम्यांचा आढावा आजच्या या वृत्तात.

नवीन गुगल पिक्सल  आला