सामग्री: पुणे, नाशिक, नवी मुंबई अशा शहरी भागात युतीच्या जागावाटपात शिवसेनेच्या वाट्याला एकही जागा आली नाही. त्यामुळं नाराज झालेल्या शिवसैनिकांना डिवचण्याचा प्रयत्न राज ठाकरेंनी केलाय का, अशी चर्चा आता सुरू झालीय.

त्याचसोबत राज ठाकरे यांनी उद्धव ठाकरेंच्या नेतृत्त्वावरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.

राज ठाकरे म्हणाले, "निवडणुकीआधी काय सूर लावला होता, आता यापुढे आम्ही एकहाती भगवा फडकवू. भाजपसोबतची इतकी वर्षं सडली. मग गाडी 124 वर का अडली? पुणे, नाशिकसारख्या मोठ्या शहरांमध्ये एक जागा देत नाहीत? काय करून ठेवलंय... लाचार..."

"माननीय बाळासाहेब आज असते ना, कुणाची हिंमत नसती झाली शिवसेनेसोबत असं करायची. माझ्याबरोबर पण हिंमत नसती झाली," असं म्हणत अप्रत्यक्षपणे राज ठाकरेंनी उद्धव ठाकरेंच्या नेतृत्त्वक्षमतेवर शंका घेतली आहे.

राज ठाकरेंच्या या वक्तव्यांचा नेमका अर्थ काय आणि ते यातून नेमकं काय साधू पाहतायत, याचा आढावा बीबीसी मराठीनं घेतला.

राज ठाकरेंचा शिवसैनिकांना डिवचण्याचा प्रयत्न?

पुणे, नाशिक, नवी मुंबई येथील शहरी भागातील एकही जागा युतीच्या फॉर्म्युल्यानुसार शिवसेनेच्या वाट्याला आली नाहीय. नवी मुंबईसह काही शहरातील शिवसैनिकांनी जागावाटपानंतर जाहीर नाराजीही दर्शवली होती.

याच नाराजीचा फायदा राज ठाकरे घेऊ पाहतायत का, असा सहाजिक प्रश्न उपस्थित होतो.

"पुणे आणि शिवसेना यांचे जुने संबंध आहेत. बाळासाहेब ठाकरे यांचा जन्मच पुण्यातला आहे. एकेकाळी शिवसेनेची मुळं पुण्यात होती. काका वडके, रमेश बोडके असे जुने शिवसैनिक होते. अशी ताकद असतानाही शिवसेनेला जागा मिळाल्या नाहीत, त्यामुळे इथला शिवसैनिक प्रचंड नाराज आहे. शिवसैनिकांचा हा वर्ग राज ठाकरे आपल्याकडे ओढण्याचा प्रयत्न करतायत," असं वरिष्ठ पत्रकार धवल कुलकर्णी सांगतात.

धवल कुलकर्णी यांचं राज ठाकरे आणि उद्धव ठाकरे यांच्या राजकीय जीवनावरील 'द कझन्स ठाकरे' हे पुस्तकही नुकतेच प्रकाशित झालंय.

धवल कुलकर्णी पुढे सांगतात, "शिवसैनिकांमध्ये खरंच नाराजी आहे. उदाहरणच सांगायचं तर गोरेगावमध्ये शिवसैनिक विद्या ठाकूर यांना स्वेच्छेने मतं देणार आहेत का? वर्सोव्यातून राजुल पटेल उभ्या आहेत. कोण पाठिंबा देतंय?"

वरिष्ठ पत्रकार विनायक पात्रुडकर सांगतात, "शिवसेनेतील शिवसैनिकाला मनसेकडे ओढण्याचा राज ठाकरेंचा प्रयत्न आहे. ज्या शिवसैनिकांना युती नको होती, त्यांना पर्याय देण्याचा राज ठाकरेंचा प्रयत्न आहे. पण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"पुण्यामध्ये शिवसेना नावाचं काही दिसतच नाही. भाजपवाले रोज शिवसेनेची इज्जत काढतायत," अशी टीका महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना प्रमुख राज ठाकरेंनी पुण्यातल्या सभेत केली.


सामग्री: पुणे, बंगळुरू, हैदराबाद या शहरांत अशा अनेक कंपन्या आहेत. अनेक तरुणांचं भविष्य या कंपन्यांमुळे सुरक्षित झालं आहे. त्यामुळे तिथे नोकरी मिळवण्याासाठी अनेक जण धडपडत असतात.

मात्र एका उजाड माळरानावर, गायीच्या गोठ्यात महाराष्ट्रातील काही तरुण एक आयटी कंपनी चालवतात हे सांगितलं तर तुम्हाला विश्वास बसणार नाही. पण ही वस्तुस्थिती आहे. तिथेही तेच काम चालतं जे मोठ्या शहरातील कंपन्यांमध्ये चालतं. फक्त जागा वेगळी आणि परिस्थिती वेगळी.

कोरोना आणि लॉकडाऊनच्या काळात बीड मधल्या तरुणाने गोठ्यात ऑफिस कसं उभं केलं?

बीड जिल्ह्यातील सांगवी गावात दादासाहेब भगत नावाचा तरुण ही कंपनी चालवतो. मुळात ही कंपनी आधी पुण्यात होती. कोरोनाच्या साथीमुळे त्यांना ही कंपनी बंद करावी लागली आणि त्यांनी थेट गावात गायीच्या गोठ्यातच कंपनी सुरू केली.

गेले पाच सहा महिने दादासाहेब आणि त्याचे काही सहकारी त्या गोठ्यातच राहतात आणि तिथेच झोपतात. कारण तिथे जायचा रस्ता अत्यंत खडतर आहे. म्हणून ते तिथेच राहतात.

ऑनलाईनचा फायदा

इंटरनेट हा आयटी कंपनीचा अविभाज्य घटक आहे. कंपनी सुरू करताना वीज आणि इंटरनेट ही समस्या त्यांना होतीच. पण त्यांनी ती इन्व्हर्टर आणि इतर माध्यमातून सोडवली. कंपनीची जागा थोडी उंचावर असल्याने त्यांना इंटरनेटचा फारसा प्रश्न निर्माण झाला नाही.

माध्यम ऑनलाईन असल्याने आणि कोरोनाच्या साथीमुळे कोणाला भेटण्याचा प्रश्नच येत नाही. स्काईप आणि व्हॉट्सअपच्या माध्यमातून ते क्लायंटशी संवाद साधतात. इथल्या काम करणाऱ्यांना इंग्रजीची मोठी समस्या आहे. हा तिढा कसा सोडवला ते तिथे काम करणाऱ्या अमोल भोसलेने सांगितलं.

अमोल म्हणतो, "आम्ही क्लायंटचे इंग्रजीतले मेसेज मराठीत भाषांतरित करतो. मग मराठीतले मेसेज पुन्हा गुगल ट्रान्सलेट करून इंग्रजीत पाठवतो." असा हा संवाद चालतो. त्यामुळे संवादाची समस्याही येत नाही.

ही कंपनी जेव्हा पुण्यात सुरू होती तेव्हा जो लोक दादासाहेबांबरोबर काम करायचे त्यांना घरुन काम करायला सांगितलं. तसंच गावाकडची काही मुलं त्यांनी शोधली आणि कंपनी पुन्हा एकदा नव्याने सुरू केली. काही मुलं फ्रीलान्स म्हणूनही तिथे काम करतात.

उन्हा-पावसाची तमा नाही

लॉकडाऊचा काळ उन्हाळा आणि पावसाळ्याने व्यापला होता. त्या काळात या कंपनीचं काम कसं चाललं हा साहजिक प्रश्न मनात येतोच. पण या दोन्ही ऋतूत कॉम्प्युटर आणि इतर उपकरणांची सुरक्षा करत कामात खंड पडू दिला नाही....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आयटी कंपनी म्हटलं की डोळ्यासमोर येतं ती एक मोठी काचेची इमारत. तिथे पाठीवर सॅक घालून, किंवा खांद्याला लॅपटॉपची बॅग घेऊन, हातात कॉफीचा कप घेऊन गंभीर चेहऱ्याने फिरणारे युवक युवती. या जोडीला बऱ्यापैकी उंची कपडे, परफ्युमचा सुगंध आणि कानाला लावलेल्या स्मार्टफोनवर फाडफाड इंग्रजीत संभाषण करणारे तितकेच स्मार्ट तरुण तरुणी


सामग्री: पुण्याचे नचिकेत गुत्तीकर, शमीन कुलकर्णी आणि निनाद दातार 15 मार्चला आपल्या प्रोजेक्टच्या शूटसाठी जम्मूमधल्या डोडा जिल्ह्यातल्या गाथा या गावी पोहोचले.

23 तारखेला त्यांचा शूट संपणार होता नंतर ते पुढच्या शूटसाठी काश्मीरला जाणार होते. पण मध्येच देशव्यापी लॉकडाऊनची घोषणा झाली आणि पुण्याचे हे तिघे तरूण जम्मूमध्येच अडकले.

नचिकेत यापूर्वीही जम्मू-काश्मीरमध्ये कामाच्या निमित्ताने येत-जात राहिलाय. नझीम मलिक यांच्याशी त्याची याच निमित्ताने ओळख झाली होती. शूटचा एक आठवडा ते तिघे नझीम यांच्या कुटुंबाबरोबर राहत होते.

पण लॉकडाऊन जाहीर झाल्यानंतर समोर प्रश्नचिन्ह उभं राहिलं. पण नझीम यांच्या कुटुंबाने आठवडाभर राहण्यासाठी आलेल्या या पाहुण्यांना लॉकडाऊन संपेपर्यंत आपल्याचकडे राहू देण्याचं ठरवलं.

नचिकेत सांगतो, "ओळख असली तरी एक आठवडा राहणं वेगळं आणि एक महिना राहणं वेगळं. पण नझीम यांनी कधीही आम्हाला याची जाणीव करून दिली नाही किंवा दुसरीकडे सोय करा असंही सांगितलं नाही. आम्हीच निघण्याचा प्रयत्न केला, पण वाहतुकीची सगळी साधनं बंद आहेत त्यामुळे आम्ही निघू शकलेलो नाही."

'कोरोनाचा प्रसार बळावायच्या आधीच जम्मूत पोहोचलो'

15 मार्चला जेव्हा नचिकेत, निनाद आणि शमीन चित्रीकरणासाठी डोडा जिल्ह्यात दाखल झाले तेव्हाच त्यांचं तापमान मोजलं गेलं होतं. "खबरदारीचा उपाय म्हणून नंतर आम्हाला विलगीकरणातही राहायला सांगितलं.

2 आठवडे क्वारंटाईन व्हा असं स्थानिक अधिकाऱ्यांनी सांगितलं. एक आठवडा त्यांनी आम्हाला तिथल्यात हॉस्पिटलमध्ये राहायलं सांगितलं. तिथे वेगळा वॉर्ड तयार केलेला होता. आम्ही तिथे गेलो तेव्हा फक्त आम्ही तिघंच होतो", नचिकेत सांगतो.

एका अनोळखी गावात, घरच्यांपासून दूर एका वेगळ्याच संकटाच्या काळात या तिघांना जेव्हा हॉस्पिटलमध्ये राहायला सांगितलं गेलं तेव्हा साहजिकच त्यांच्या चेहऱ्यांवर भीती होती असं नझीम सांगतात.

"मी पटकन माझ्या पत्नीशी बोललो आणि ती पण म्हणाली की आझीम (नझीम आणि नझमा मलिक यांचा मुलगा) ला पण तिथेच ठेवा जेणेकरून त्या तिघांनाही जरा मदत होईल. माझी पत्नी म्हणाली की जेव्हा या तिघांच्या आई-वडिलांना कळेल की आपली मुलं दवाखान्यात आहेत तेव्हा त्यांना भीती वाटेल. पण आपलाही मुलगा तिथे आहे म्हटल्यावर त्यांना जरा धीर येईल. या तिघांच्या जागी आम्ही असतो तर आमचीही हीच अवस्था झाली असती." नझीम पुढे सांगतात.

नझीम यांनी हॉस्पिटलमधल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"हे तिघेच काय, 300 लोक जरी असते तरी आम्ही हेच केलं असतं. शेवटी माणसंच माणसांच्या कामी येऊ शकतात. कठीण काळ निघून जातो, पण याच गोष्टी नंतर आयुष्यभर आपल्याबरोबर राहतात" पुण्यातून जम्मूत एका माहितीपटाच्या शूटसाठी गेलेल्या तीन तरुणांना महिनाभर आपल्या घरात ठेवून घेणारे नझीम मलिक फोनवरून म्हणाले.


सामग्री: पुण्याचे पालकमंत्री अजित पवार यांनी आज पुण्यात एक पत्रकार परिषद घेऊन कोरोनाचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी करण्यात येणाऱ्या उपाय योजनांची माहिती दिली.

त्यानुसार, 1 एप्रिलपासून पुण्यातील सर्व खासगी कार्यक्रम बंद करण्याचे आदेश देण्यात आले आहे. तसंच 50 पेक्षा अधिक संख्या लग्नाला उपस्थित नको, असं आवाहन करण्यात आलं आहे.

यावेळी इतर नियमांची माहिती अजित पवार यांनी दिली,

तसंच पुढच्या शुक्रवारी आढावा घेऊन लॉकडाऊन बाबत निर्णय घेण्यात येईल, असं अजित पवार यांनी स्पष्ट केलं आहे. संख्या कमी झाली नाही तर नाइलाजास्तव लॉकडाऊन करावा लागेल, असा इशारा अजित पवार यांनी दिला आहे.

जिथे कोरोनाबधितांची संख्या जास्त आहे तिथे जास्त लसीचे डोस द्यायला पाहिजेत, अशी मागणी अजित पवार यांनी केंद्राकडे केली आहे.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुणेकरांनी नियमांचं काटेकोर पालन केलं नाही, तर मात्र पुण्यात 2 एप्रिलला कठोर घेऊ असा इशारा अजित पवार यांनी दिला आहे.


सामग्री: पुण्याच्या आजूबाजूला असलेल्या धरणांमधून शहराप्रमाणेच बाजूच्या गावांनाही शेतीसाठी पाणी पुरवठा करण्यात येतो. मात्र गेल्या काही दिवसांपासून पुणे शहराकडून होणाऱ्या पाण्याच्या वापरामध्ये वाढ झाली होती. पालिका प्रशासनानं पाण्याचा वापर कमी केला नाही तर उन्हाळ्यात शेतीसाठी पाणी सोडण्यास अडचण निर्माण होऊ शकते, असं जलसंपदा विभागाकडून वारंवार सांगितलं जात होतं.

जलसंपदा विभागाने वारंवार सूचना देऊनही पुणे महानगरपालिकेकडून याकडे दुर्लक्ष करण्यात आलं. जलसंपदा विभागानं घालून दिलेल्या मापदंडापेक्षाही अतिरिक्त पाणी महापालिकेकडून उचललं जात होतं. महापालिकेला दिवसाला 692 दशलक्ष लीटर पाणी उचलण्याची परवानगी असताना बुधवारी महापालिकेकडून जवळपास 1400 दशलक्ष लीटर पाणी उचललं गेल्यानंतर जलसंपदा विभागानं खडकवासला धरणावरील दोन पंप कोणतीही पूर्वसूचना न देता बंद केले.

 महापालिकेनं पुन्हा पंप सुरू करू नयेत यासाठी जलसंपदा विभागानं आपले कर्मचारीही तैनात केले. शेतीसाठी जुलै महिन्यापर्यंत पाणी पुरवठ्याचं नियोजन करणंही महत्त्वाचं आहे, अशी भूमिका घेत जलसंपदा विभागानं ही कारवाई केली.

जलसंपदा विभाग आणि पुणे महापालिकेच्या या वादात पुणेकरांचे पाण्यासाठी हाल होत आहेतच, पण या वादाने पाणीपुरवठ्याच्या प्राधान्यक्रमांचा मुलभूत प्रश्नही उपस्थित केला आहे. याच प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न जलतज्ज्ञ प्रदीप पुरंदरे यांनी आपल्या लेखामधून केला आहे.

पाण्याचा नेमका प्रश्न काय आहे?

पुण्यात सध्या पाण्यावरून बरेच काही घडते आहे. प्रथम कालवा फुटला. त्याचे कवित्व अद्याप चालू आहे. आता पिण्याच्या पाण्यावरून जल संपदा विभाग आणि महानगर पालिका यांच्यातील वाद विकोपाला गेला आहे.

त्या निमित्ताने जल-कारभाराचा (Water Governance) काही तपशील या लेखात दिला आहे. हेतू हा की, पाण्याबद्दलच्या चर्चा मोघम राहू नयेत. जलनीती, जलकायदे आणि विहित कार्यपद्धतींबाबतची साक्षरता वाढावी आणि जल-कारभाराच्या अधिकृत यंत्रणेचा सुयोग्य वापर व्हावा.

शेती विरुद्ध इतर वापराचे पाणी

राज्यात आजमितीला एकूण 3,910 राज्यस्तरीय सिंचन प्रकल्प (87 मोठे, 297 मध्यम, 3,526 लघु) बांधून पूर्ण झाले आहेत. त्यांची एकूण निर्मित आणि उपयुक्त साठवण क्षमता अनुक्रमे 48,705 दलघमी (1,720 TMC)  आणि 40,897 दलघमी (1,445 TMC) आहे.

पुणे शहरात पाण्याचा प्रश्न गंभीर झाला आहे.

आपल्या बहुसंख्य सिंचन प्रकल्पांच्या मूळ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाणीपुरवठयावरून जलसंपदा विभाग आणि पुणे महानगरपालिका यांच्यामध्ये सुरू असलेल्या वादात पुणेकरांना पाणी कपातीला सामोरं जावं लागत आहे. जलसंपदा विभागानं 16 जानेवारीला दुपारी तीन वाजता पालिकेला पाणीपुरवठा करणारे दोन पंप बंद करण्यात आले.


सामग्री: पुण्यात अडीच वर्षाच्या एका चिमुकलीचा पूर्ववैमनस्यातून निर्घृण खून झाल्याची घटना आज बाहेर पडली नि अख्खं शहर हादरलं. पुण्यात मालधक्का चौक परिसरात फुटपाथवर राहणाऱ्या कुटुंबातील ही चिमुकली होती. आईवडिलांबरोबर झोपलेली असताना आरोपीने तिला उचलून नेलं नि तिला एका रेल्वे बोगीत नेऊन मारहाण केली, तिच्या शरीराचे चावे घेतले. यात ती गंभीररीत्या जखमी झाली. आरोपीने तिला त्याच अवस्थेत टाकून तिथून पळ काढला.

रेल्वे पोलिसांना रेल्वेच्या बोगीत ही मुलगी बेशुद्धावस्थेत सापडली, तेव्हा तिच्या डोक्याला मोठी जखम झाली होती. तिला तातडीने ससून रुग्णालयात दाखल करण्यात आलं, मात्र उपचारादरम्यान बुधवारी दुपारी तिचा मृत्यू झाला.

तिच्या शरीरावर चावे असल्याने पोलीस या प्रकरणात डेंटल फॉरेन्सिक तज्ज्ञांची मदत घेत आहेत. या तज्ज्ञांचा अहवाल महत्त्वाचा ठरेल, असं वरिष्ठ पोलिस निरीक्षक सुनील तांबे यांनी सांगितलं.

पुणे पोलिसांनी या प्रकरणी प्रथमेश गायकवाड या 19 वर्षांच्या संशयित आरोपीला अटक केली आहे.

नेमकं काय झालं?

या चिमुकलीच्या सावत्र वडील आणि मामांचं दहीहंडी उत्सवादरम्यान आरोपी प्रथमेश गायकवाडबरोबर भांडण झालं होतं, त्याला त्यांनी मारहाणही केली होती. त्या रागातून आपण त्या मुलीचा खून केल्याचं कबूल केल्याचं पुणे पोलीस अधिकाऱ्यांनी सांगितलं आहे.

घटना घडली त्या रात्री पीडित मुलगी तिच्या आईजवळ झोपली होती. सकाळी उठल्यावर ती दिसली नाही म्हणून आईने तिचा शोध घेण्यास सुरुवात केली. पोलिसांत गेल्यावर त्यांनी सांगितलं की त्यांना एक मुलगी सापडली असून ती ससून रुग्णालयात दाखल आहे.

तेव्हा ससूनला गेल्याचं या आईने सांगितलं. "मुलीला आधी पाहिल्यावर कळलं नाही, तिचे केस काढण्यात आले होते. शरीरावर जखमा होत्या. डोळा काळा-निळा झाला होता, गालावर, कानावर चावे होते. मी बाई बाई म्हणून आवाज दिल्यावर माझ्याकडे बघत प्रतिसाद दिला आणि जीव सोडला..." असं सांगत तिच्या आईने हंबरडा फोडला.

आरोपी मुलीला घेऊन जातानाचं CCTV फुटेज पोलिसांना मिळालं, त्याआधारे आरोपी प्रथमेशला अटक करण्यात आली, असं पोलिसांनी सांगितलं.

शवविच्छेदन अहवालात बालिकेचा मृत्यू डोक्याला मार लागल्याने झालं. तिच्यावर लैंगिक अत्याचार झाल्याच्या अनेक बातम्या दिवसभरात चालल्याने हे प्रकरण मोठं झालं होतं. मात्र पीडित मुलीवर लैंगिक अत्याचार झाले नसल्याचं शवविच्छेदन अहवालातून स्पष्ट झालंय, असं पोलिसांनी सांगितलं.

मात्र...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मी बाई बाई म्हणून आवाज दिल्यावर माझ्याकडे बघत प्रतिसाद दिला आणि जीव सोडला," मुलीच्या आईचे हे वाक्य ऐकून कोणाचंही हृदय पिळवटून निघेल.


सामग्री: पुण्यात आलेला रानगवा

पुण्यात बुधवारी कोथरुड भागातल्या महात्मा सोसायटीत रानगवा शिरला. पोलीस, अग्निशमन दल, वनविभाग यांनी बघ्यांच्या गर्दीला प्रतिकार करत या रानगव्याची सुटका करण्यासाठी पुरेपूर प्रयत्न केले. भुलीचं इंजेक्शन देऊन तसंच जाळीचा वापर करून त्याला रोखण्यात आलं. भूगावच्या प्राणी केंद्रात त्याला नेण्यात आलं. मात्र रानगव्याने तिथे प्राण सोडले.

मानवी वस्तीत येणाऱ्या प्राण्यांच्या निमित्ताने प्राणी विरुद्ध माणसं हा संघर्ष अनेक महानगरांमध्ये तीव्र होताना दिसतो आहे. पुण्यातल्या गच्च लोकवस्तीच्या भागात आलेल्या रानगव्याविषयी फार माहितीही लोकांना नव्हती.

सुरुवातीला अनेकांना म्हैसच वाटली, मात्र रंग, चेहरा आणि आकारमान पाहून हा वेगळा प्राणी असल्याचं स्थानिकांच्या लक्षात आलं. रानगव्याची गुणवैशिष्ट्यं काय असतात हे आम्ही या क्षेत्रातील तज्ज्ञांशी बोलून जाणून घेतलं.

पुण्यातल्या शहरी भागात आलेला गवा नर होता. त्याचं वजन जवळपास 700 ते 800 किलो एवढं होतं. पाच ते साडेपाच फूट एवढी त्याची उंची होती.

पुणे शहरालगतच्या मुळशी, वेल्हा, पुरंदर हे तालुके आहेत. या भागात दाट झाडी आणि डोंगरारांगा आहेत. पुण्याच्या काही भागात बिबट्या आला होता. सात वर्षांपूर्वी भारती विद्यापीठ परिसरात गवा आला होता.

रानगवा

"पश्चिम घाट परिसरात रानगवे सर्रास आढळतात. एका रानगव्याचं वजन साधारण 700-1000 किलो असू शकतं. आकारमान मोठं असलं तरी हा प्राणी लाजाळू असतो," असं संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाचे पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. शैलेश पेठे यांनी सांगितलं.

त्यांनी रानगव्याच्या गुणवैशिष्ट्यांसंदर्भात अधिक माहिती देताना सांगितलं की, "पुण्यात घडलेल्या प्रकारातही गव्यासमोर पाचशेहून अधिक माणसं होती. त्यांच्यापैकी एकालाही छोटी जखमही झाली नाही. गव्याने त्यांना काहीही केलं नाही. म्हैस असती तर उपस्थित लोकांपैकी एखाद्याला फ्रॅक्चर किंवा गंभीर जखम झाली असती. रानटी म्हशी आक्रमक असतात, त्या एकत्र येऊन सिंहावर हल्ला करू शकतात पण गवा तसं करत नाही. कळपाने राहतात."

रानगवा

"प्राणी मानवी वस्तीत येतात तेव्हा गोंधळलेले, घाबरलेले असतात. गर्दी न करता त्यांना मोकळीक दिली तर वनविभाग योग्य ती कार्यवाही करून संबंधित प्राण्याला त्याच्या अधिवासाच्या ठिकाणी किंवा जवळच्या जंगलात सोडून देतात. गर्दीला रोखण्यात पोलीस तसंच स्थानिक प्रशासनाची भूमिकाही मोलाची असते.

"पाण्याचा फवारा मारणं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्रचंड आकारामुळे माणसाला भीती वाटू शकतो पण रानगवा मात्र लाजाळू असतो. गवत, पानं खाऊन जगतो.


सामग्री: पुण्यात एमपीएससीची परीक्षा पुढे ढकलल्यानंतर रस्त्यावर उतरून विद्यार्थ्यांनी आंदोलन केलं. या आंदोलनात सहभागी झालेली 24 वर्षाची प्रीती धवस बीबीसी मराठीशी बोलताना तिची व्यथा सांगत होती.

प्रीती मुळची नागपूरची. घरी शेतीचा व्यवसाय. एमपीएससीची परीक्षा देऊन डीवायएसपी होण्याची तिची इच्छा आहे. 3 वर्षांपूर्वी ती पुण्यात आली. मैत्रिणींसोबत ती रूम घेऊन राहते.

सकाळी आवरलं की अभ्यासिकेत जाऊन दिवसभर अभ्यास करायचा असा तिचा दिनक्रम. कोरोनाच्या काळात देखील तिने पुण्यात राहण्याचा निर्णय घेतला होता. परीक्षा झाली तर घरी जाता येईल असा तिचा विचार होता. पण परीक्षा पुढे गेल्याने आता तिच्या अधिकारी होण्याच्या आशा धूसर होत चालल्या आहेत.

"पाच वेळा परीक्षा पुढे गेली. घरचे आता लग्नासाठी मुलं पाहतायेत. त्यांना आता काय उत्तर द्यायचं हे कळत नाहीये. माझ्यासारख्या अनेक मुली ही परीक्षा देऊन घरी जाता येईल या आशेवर पुण्यात थांबल्या होत्या. त्यांची माझ्यासारखीच अवस्था आहे," प्रीती सांगत होती.

पुण्यातील नारायण पेठ, सदाशिव पेठ, नवी पेठ या भागांमध्ये स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणारे हजारो विद्यार्थी राहतात. राज्याच्या कानाकोपऱ्यातुन हे विद्यार्थी पुण्यात परिक्षेच्या तयारीसाठी येतात.

घर भाडं, दोन वेळचं जेवण, क्लास, अभ्यासिका असा साधारण 10 हजाराहून अधिक रुपयांचा खर्च या विद्यार्थ्यांना येतो. बहुतांश विद्यार्थी हे ग्रामीण भागातून आणि मध्यमवर्गीय घरातून येतात. त्यांच्यासाठी दरमहिना 10 हजार ही मोठी रक्कम आहे. तयारी करूनही परीक्षा होत नसल्याने त्यांच्या अडचणीत अधिक भर पडत आहे.

जुन्नरची 26 वर्षीय श्वेता मेहेत्रे म्हणते, "मी जॉब करून परीक्षेची तयारी करत होते. कुटुंब शेतीवर चालतं. दिवसभर जॉब करायचा आणि मिळालेल्या वेळेत अभ्यास करायचा.

घरच्यांना माझ्या खर्चाचा भार नको म्हणून मी जॉब धरला. अधिकारी होऊन एक चांगलं आयुष्य जगण्याची इच्छा होती. कोरोनाचे आकडे वाढत असताना पुण्यात राहणं अवघड आहे. तरी परीक्षा होईल या आशेवर थांबले होते आता पुढचं सगळं अस्पष्ट आहे."

वाढत्या कोरोना रुग्णसंख्येमुळे 14 तारखेला होणारी एमपीएससीची परीक्षा पुढे ढकलण्यात आली. परिक्षेला अवघे 2 दिवस राहिलेले असताना परीक्षा पुढे ढकलल्याने विद्यार्थी आक्रमक झाले.

त्यांनी पुण्यातील शास्त्री रस्ता अडवून धरला. जोपर्यंत परीक्षेचा निर्णय होत नाही तोपर्यंत इथून न हलण्याचा निर्णय विद्यार्थ्यांनी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"गेल्या तीन वर्षांपासून मी पुण्यात परीक्षेची तयारी करतीये. पाच वेळा परीक्षा पुढे ढकलली गेलीय घरचे लग्नासाठी मुलं पाहतायेत आता मी त्यांना काय सांगू?"


सामग्री: पुण्यात मेट्रोची मागणी जुनी होती. पण मेट्रो भुयारी की एलिव्हेटेड असावी, तिचा मार्ग कसा असावा या प्रश्नांच्या अवतीभोवतीच मेट्रोची चर्चा रंगून विषय संपायचा. बरीच चर्चा आणि वादविवादानंतर अखेर माजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पुणे मेट्रोच्या पिंपरी-चिंचवड ते स्वारगेट आणि वनाज ते रामवाडी या दोन मार्गांवर शिक्कामोर्तब केलं.

पुणे महानगरपालिका निवडणुकीच्या तोंडावर पुणे मेट्रोच्या कामाचं भूमिपूजन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी केलं. भूमिपूजनानंतर कामाने वेग घेतला. पुढे PMRDA मार्फत शिवाजीनगर ते हिंजवडी हा तिसरा मार्गही करण्याचं ठरलं. महा-मेट्रोच्या दोन मार्गांचं काम वेगाने सुरू होतं. त्यामुळे पुणेकरांना मेट्रोच्या माध्यमातून आशेचा किरण दिसू लागला.

 गेल्या चार वर्षांत पुणे मेट्रोचं अस्तित्व शहरवासियांना जाणवू लागलं आहे. मेट्रोच्या बांधकामाने शहराचं रुपडं पालटून टाकलं. डिसेंबर 2019 मध्ये तर मेट्रोचे डबेही रुळावर चढवण्यात आले. ट्रायल रनही घेण्यात आली. घोषणा, गाजावाजा झाला. आता लवकरच मेट्रो धावताना दिसेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात होती. पण त्याच्या एका वर्षानंतरही ती मेट्रो अद्याप तशीच रुळावर थांबून आहे.

याची कारणं नेमकी काय आहेत? पुणेकरांना मेट्रोच्या प्रवासासाठी अजून किती काळ प्रतीक्षा करावी लागेल? आज 24 डिसेंबरला भूमिजूनाच्या चार वर्षांनी मेट्रोच्या कामाची काय स्थिती आहे? यासंदर्भात पहिल्या दोन मार्गांचा आढावा बीबीसीने घेतला आहे.

पुणे मेट्रोचे मार्ग

लाईन 1 - पिंपरी-चिंचवड ते स्वारगेट - 16.589 किमी -  भूमिगत 5, एलिव्हेटेड 9 स्थानके

लाईन 2 - वनाज ते रामवाडी - 14.665 किमी - एलिव्हेटेड 9 स्थानके

लाईन 3 - शिवाजीनगर ते हिंजवडी (हा मार्ग PMRDA मार्फत केला जात आहे. याचं प्राथमिक टप्प्यातलं काम सुरू आहे.)

सध्या परिस्थिती काय?

पुणे मेट्रोचे दोन्ही मार्ग मिळून एकूण 45 टक्के काम पूर्ण झाल्याची माहिती महासंचालक (जनसंपर्क) हेमंत सोनवणे यांनी दिली. तसंच डेपोंचं कामही बऱ्यापैकी वेगाने झाल्याचं पाहायला मिळेल. यात वनाज डेपोचं काम 55 टक्के तर रेंज हिल्सचं काम 40 टक्के पूर्ण झालं आहे, असंही सोनवणे यांनी सांगितलं.

पुणे मेट्रोच्या दोन मार्गांच्या बांधकामासाठी त्याची चार भागांत विभागणी करण्यात आली आहे. यामध्ये पिंपरी ते रेंज हिल्स (रिच 1), वनाज ते सिव्हील कोर्ट(रिच 2), रामवाडी ते सिव्हील कोर्ट (रिच 3) हे तीन भाग एलिव्हेटेड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज 24 डिसेंबर 2020. चार वर्षांपूर्वी आजच्याच दिवशी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते पुणे मेट्रोचं भूमिपूजन करण्यात आलं. मेट्रो 2020 पर्यंत धावू लागेल, असं त्यावेळी सांगण्यात आलं होतं.


सामग्री: पुण्यातलं दृश्य

या निर्णयाच्या विरोधात राज्यातील व्यापाऱ्यांनी आंदोलने केली. पुण्यातील व्यापाऱ्यांनी देखील आज दुकाने उघडण्याचा निर्णय घेतला होता. परंतु काल रात्री उशीरा व्यापाऱ्यांची बैठक झाली. त्यात दुकाने उघडण्याचा निर्णय आजच्या दिवसापुरता स्थगित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. तसेच मुख्यमंत्र्यांच्या आजच्या बैठकीत होणाऱ्या निर्णयानंतर पुढील भूमिका व्यापाऱ्यांकडून ठरविण्यात येणार आहे.

दुकाने बंद ठेवण्याच्या शासनाच्या निर्णयाविरोधात पुणे व्यापारी महासंघाचे अध्यक्ष फत्तेचंद रांका यांनी काही प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्या प्रश्नांची उत्तरे आम्ही राज्याचे आरोग्य सल्लागार डॉ. सुभाष साळुंके यांच्याकडून घेण्याचा प्रयत्न केला आहे.

व्यापाऱ्यांचा दावा त्याला तज्ञांचे उत्तर

1. भाजी मंडई सुरु आहे, खाद्यपदार्थ विकणारे स्टॉल यांच्यापासून देखील कोरोना पसरु शकतो मग त्यांच्यावर निर्बंध का नाहीत ?

व्यापारी किंवा कर्मचारी सुपर स्प्रेडर असेल तर त्याच्याकडून प्रसार होण्याचा धोका अधिक असतो. दुकानांमध्ये लोक बराच काळ असतात त्यामुळे संसर्ग होण्याची शक्यता अधिक असते. अनेक दुकानांमध्ये व्हेंटिलेशन योग्य प्रमाणात नसते तर अनेक दुकानांमध्ये एसी असतात त्यामुळे प्रसार मोठ्या प्रमाणावर होऊ शकतो.

भाजी मंडई, खाद्यपदार्थ विकणाऱ्यांकडून देखील प्रसार होऊ शकतो परंतु भाजी मंडई ही मोकळ्या जागेत असते, दर दुकाने बंदिस्त असतात हा यातील मुख्य फरक आहे. एका ठिकाणी कोरोना होणार नाही आणि एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी होईल असे मुळीच नाही परंतु दुकाने सुरु राहीली तर त्याचा प्रसार जास्त होऊ शकतो.

दुकानं सुरू ठेवलं की गर्दी होते असा दावा केला जातो.

2. कारखाने सुरु आहेत, तेथे शेकडो लोक काम करतात, एकाच बसमधून जातात त्यांच्याकडून देखील संक्रमण होऊ शकते.

कारखान्यांमध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची संख्या आणि व्यापाऱ्यांकडे असणारे कर्मचारी आणि त्यांच्याकडे येणारे ग्राहक यांची संख्या यात फरक आहे. सगळा दोष व्यापाऱ्यांनाच द्यायचा असे नाही परंतु ज्या ठिकाणी जास्त लोक एकत्र येऊ शकतील ती ठिकाणी बंद करणं गरजेचं आहे.

3. ई कॉमर्सला परवानगी दिली जाते. डिलिव्हरी बॉईज घरोघरी जाऊन वस्तू देऊ शकतात ते सुद्धा कोरोना पसरवू शकतात.

ई कॉमर्सला परवानगी देताना डिलिव्हरी बॉईजची चाचणी करणे आवश्यक असल्याचे आदेशामध्ये म्हटलं आहे, त्यामुळे चाचणी केल्यावरच त्यांना काम करता येणार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राज्यात कोरोनाचा संसर्ग वाढत असल्याने लॉकडाऊनचा विचार सरकारी पातळीवर सुरू आहे. गेल्या आठवड्यात घेतलेल्या निर्णयानुसार राज्यातील अत्यावश्यक सेवांची दुकाने वगळता इतर सर्व दुकाने 30 एप्रिलपर्यंत बंद ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता.


सामग्री: पुण्यातल्या शिरूर तालुक्यातलं टाकळी हाजी गाव. कुकडी आणि घोडनदी या दोन नद्यांच्या जवळ वसलेलं हे गाव आता आपली वेगळी ओळख जपू पाहतंय. सरकारी मान्यता मिळालेलं अंध आणि अपंगांसाठीचं महाविद्यालय टाकळी हाजीमध्ये गेल्या वर्षी जागतिक अपंग दिनाला सुरू झालं.

सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाशी संलग्न असलेलं हे महाविद्यालय 'मळगंगा अंध-अपंग सेवा संस्था' मार्फत चालवलं जातं.

महाराष्ट्रातीलच नाही तर देशाच्या इतर भागातील विद्यार्थी इथे शिकण्यासाठी येतात. यावर्षी 90 विद्यार्थ्यांनी या 'न्यू व्हिजन कला व वाणिज्य निवासी अंध अपंग महाविद्यालय'मध्ये प्रवेश घेतलाय. हळूहळू हे महाविद्यालय आकार घेतंय.

सध्या ऑनलाईन शिक्षण सुरू असल्याने आपापल्या घरातून हे विद्यार्थी व्हर्च्युअल शिक्षण घेतायत. पण हे महाविद्यालय हॉस्टेलशिवाय अपूर्ण असल्याचं संस्थेच्या अध्यक्ष जाई खामकर यांचं म्हणणं आहे.

अंध आणि अपंग विद्यार्थ्यांना विनामुल्य प्रवेश देण्यामागे एक वेगळी दृष्टी असल्याचं त्या सांगतात. ती दृष्टी त्यांना आपल्या अनुभवातून मिळाली आहे.

'ही मुलगी वाचणार नाही...'

मळगंगा संस्थेचा डोलारा उभा करण्याआधी जाई खामकर यांचं आयुष्य खडतर प्रवासाचं होतं. 1997 ची गोष्ट. बारावीत शिकत असणाऱ्या जाईंना एका तापाचं निमित्त झालं. खासगी दवाखान्यात डॉक्टरांनी औषधाऐवजी इंजेक्शन दिलं.

"त्या इंजेक्शननंतर मी बेशुद्ध पडले. थोड्या वेळात शुद्धीवर आल्यावर घरी आले तोवर रिअक्शन सुरू झाली होती. चार दिवस ती रिअॅक्शन वाढतंच गेली. चेहरा, डोळे, हात-पाय सुजले होते. घरच्यांना भूतबाधा आहे की काय असं वाटू लागलं. अखेर चार दिवसांनी ठाण्याला सरकारी हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं. "

हॉस्पिटलमध्ये दाखल केलं तेव्हा परिस्थिती खूपच वाईट झाली होती. शरीरावरची त्वचा सोलली गेली होती. शरीर अशक्त बनत चाललं होतं. वेदनांनी विव्हळायला व्हायचं- त्या सांगतात. तपासण्या झाल्यावर डॉक्टरांनी सांगितलं की, ही एक्सपायरी डेट म्हणजेच मुदत संपलेलं इंजेक्शन दिल्यामुळे रिअॅक्शन आली आहे.

"ही मुलगी वाचणार नाही." डॉक्टरांनी तसं कुटुंबाला सांगितलं होतं. तरीही उपचार सुरू होते. काही महिने हॉस्पिटलमध्ये काढल्यावर जखमा, पेनकिलर, सलाईन, इंजेक्शन या सर्वांशी झुंजत असताना जाई यांना थोडं अंधुकसं दिसत होतं.

"चार महिने झाले असतील, माझी दृष्टी थांबली. त्या आजारपणात माझे डोळे वाचू शकले नाहीत. सहा महिन्यांनंतर मी हॉस्पिटलमधून घरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वयाच्या सतराव्या वर्षी जाई यांचं आयुष्य जवळपास बेचिराख झालं होतं. 'ही मुलगी आता वाचणार नाही,' असं डॉक्टरांनी निर्वाणीचं विधान केलं. पण तब्बल सहा महिने मरणासोबत झुंज दिल्यानंतर ती मुलगी वाचली, पण तिचे डोळे गेले ते कायमचेच. पुढे तिने राखेतून पुन्हा जन्म घेतला, त्या राखेतल्या निखाऱ्याची ही कहाणी.


सामग्री: पुण्यातल्या श्रीधर चिल्लाल यांनी 1952 पासून आतापर्यंत आपली नखं वाढवली. 17 नोव्हेंबर 2014 ला सगळ्यांत लांब नखांसाठी गिनीज बूकमध्ये सुद्धा त्यांच्या नावाची नोंद झाली.

त्याच दरम्यान त्यांनी रोजच्या कामात अडचणी येऊ नये म्हणून आपल्या उजव्या हाताची नखं कापली.

गिनीज बूकच्या मते शेवटच्या वेळी जेव्हा त्यांच्या नखाचं माप घेतलं तेव्हा त्याची लांबी 909.6 सेमी होती.

नखांनी हाताचं नुकसान

 श्रीधर यांनी आता आपल्या डाव्या हाताची नखंही कापली आहे. त्यांच्या नखांना अमेरिकेतल्या न्यूयॉर्कमधल्या रिप्लीज बिलिव्ह इट ऑर नॉट म्युझियम मध्ये ठेवलं आहे.

दीर्घकाळ नखं न कापल्यानं आणि नखांच्या वजनानं श्रीधर यांच्या डाव्या हाताला मोठ्या अडचणी आल्या आहेत.

पुण्यात राहणाऱ्या श्रीधर यांना आता आपली बोटं चालवता येत नाही आणि हातही उघडता येत नाही.

66 वर्षांत या नखांचा आकार प्रचंड प्रमाणात वाढला. त्यांची नखं कापण्यासाठी लोखंड कापण्याच्या एका मशीनचा वापर करण्यात आला.

2015 मध्ये गिनीज बुकच्या एका टीमनं श्रीधर यांची मुलाखत घेतली होती. त्यावेळी ते म्हणाले होते, "माझी नखं खूपच नाजूक आहेत. त्यांची फार काळजी घ्यावी लागते. विशेषत: झोपताना."

नखं का वाढवली?

अमेरिकेत ठेवलेल्या या नखांची श्रीधर खूप स्तुती करतात.

पण प्रश्न असा आहे की त्यांनी नखं का वाढवली आणि कापली का नाही?

त्याचं उत्तर देताना श्रीधर म्हणतात, "ही एक जुनी गोष्ट आहे. त्यावेळी मी 14 वर्षांचा होतो. मी आणि माझा एक मित्र शाळेत खेळत होतो. आमचे एक शिक्षक होतो. काही सांस्कृतिक कारणांमुळे त्यांनी छोट्या बोटाचं नख वाढवलं होतं. मी खेळताना त्यांना जाऊन धडकलो आणि त्यांचं ते नख तुटलं. त्यावर ते खूप नाराज झाले. पण मनातल्या मनात मी ठरवलं की मला त्यांच्यापेक्षा मोठी नखं वाढवून दाखवायची."

नखं कापून कसं वाटलं?

इतका काळ सोबत असलेली नखं कापून त्यांना कसं वाटलं? त्यावर ते सांगतात, "मी माझ्या नखांची विशेष काळजी घेतली. नखं खूप नाजूक असतात. मी त्यांच्याबरोबर 66 वर्षं घालवली. जेव्हा मी ती कापण्याचा विचार केला तेव्हा तो माझ्यासाठी एक कठीण निर्णय होता."

श्रीधर चिल्लाल सांगतात की न्यूयॉर्क मधल्या रिप्लीज बिलिव्ह इट ऑर नॉट म्युझियममनं त्यांना त्यांच्या नखांचा सांभाळ करण्याचं आश्वासन दिलं आहे.

श्रीधर सांगतात, "मला विश्वास आहे की नखं कापण्याचा निर्णय योग्य होता. लोक तिथं जाऊन बघू शकतील."

हेही वाचलंत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

श्रीधर चिल्लाल यांनी आपली नखं 66 वर्षांनी कापली आणि या नखांना थेट न्यूयॉर्क शहरातल्या एका प्रदर्शनात स्थान मिळालं.


सामग्री: पुण्यातील डेक्कन कॉलेज अभिमत विद्यापीठाचे कुलगुरू वसंत शिंदे आणि दक्षिण कोरियाचे पुरातत्व तज्ज्ञ अशी एकूण 25 जणांची टीम या प्रश्नांची उत्तरे शोधत आहेत.

हरियाणातल्या राखीगढी शहरापासून एक किलोमीटर दूर हडप्पाकालीन मानवांची दफनभूमी सापडली आहे. त्या ठिकाणी 70 कबरी सापडल्या आहेत.

"आतापर्यंत राखीगढी येथे 40 कबरींचं उत्खनन करण्यात आलं आहे. हजारो वर्षांपूर्वीच्या सांगाड्यांचे चेहरे आणि शरीराची ऑनलाईन प्रतिकृती तयार करण्यासाठी संपूर्ण सांगाड्याची गरज असते. आम्हाला 10 मानवांचे सांगाडे पूर्णस्थितीत मिळाले आहेत. त्यापैकी 5 सांगाड्यांचं मानवी चित्रण करायचं आम्ही ठरवलं. त्यापैकी 3 सांगाडे हे पुरुषांचे तर 2 सांगाडे हे महिलांचे आहेत," असं प्रा. वसंत शिंदे यांनी बीबीसीला सांगितलं.

5 सांगाड्यांचं CT स्कॅन करून मिळालेली माहिती  एका काँप्युटर प्रोग्रामला पुरवली जाणार आहे. त्याद्वारे हडप्पाकालीन मानवाच्या शरीराच्या शिरा, धमण्या, उती यांचं काँप्युटर प्रोग्रामद्वारे चित्रण केलं जाणार आहे.

तसंच चेहऱ्याची पुनर्रचना करण्यासाठी फॉरेन्सिक तंत्राचीही (forensic facial recreation technique) मदत घेतली जाणार आहे.

"जुन्या सांगाड्याच्या चेहऱ्याची पुनर्रचना व्यवस्थित होण्यासाठी कवटीचा भाग पूर्णपणे मिळणं अत्यंत महत्त्वाचं असतं. आम्हाला 10 सांगाडे पूर्णावस्थेत मिळाले. त्यापैकी 5 सांगाड्यांवर आम्ही संशोधन करायचं ठरवलं," असं प्रा. शिंदे यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

दक्षिण कोरियातल्या पुरातत्तव तज्ज्ञांनी या तंत्राचा वापर करून याआधी जुन्या सांगाड्याचे चेहरे आणि शरीराची रचना तयार केली आहे.

असं फॉरेन्सिक तंत्र याआधी इजिप्तमधल्या ममीच्या चेहऱ्यांची पुनरर्चना करण्यासाठी वापरण्यात आलं आहे.

पण, फॉरेन्सिक तंत्राच्या काही मर्यादा आहेत असं मुंबई विद्यापीठातील पुरातत्त्व शास्त्राचे प्राध्यापक कुरुष दलाल यांचं मत आहे. "प्राचीन सांगाड्यांचे ओठ, डोळे, कान याविषयी माहिती गोळा करणं अवघड आहे," असं प्रा. दलाल यांनी बीबीसीला सांगितलं.

प्राचीन सांगाड्यांच्या चेहऱ्याच्या पुनरर्चनाचं काम टप्प्याटप्प्याने पूर्ण केलं जात आहे.  हे काम अंतिम टप्प्यात असून त्याविषयीचा रिसर्च पेपर तज्ज्ञांच्या पडताळणीसाठी (peer review) दिला असल्याचं शिंदे यांनी सांगितलं.

हडप्पाकालीन माणूस भारतीयांसारखा दिसायचा का?

"येत्या दोन महिन्यात हडप्पाकालीन मानवाचं चित्रण जगासमोर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

हडप्पाकालीन महिला आणि पुरुष हे भारतीयांसारखेच दिसायचे की त्यांच्यापेक्षा वेगळे?  त्यांचे चेहरे, शरीराचा बांधा कसा होता? याचा लवकरच उलगडा होणार आहे.


सामग्री: पुण्यातील येरवडाजवळच्या अमरधाम स्मशान भूमित कोव्हिडचे मृतदेह दहन करणारे श्रीकांत स्वामी सांगत होते. कोरोनाच्या काळात अनेक नाती दुरावल्याच्या कहाण्या आपण ऐकल्या असतील परंतु माणूस गेल्यानंतर त्यांच्या अस्थी घेण्यासाठी देखील नातेवाईक येत नसल्याचे समोर आलं आहे.

पुण्यातील अनेक स्मशानभूमींमध्ये शेकडो अस्थी पडून आहेत. यातील बहुतांश अस्थी या कोरोनाने मृत्यू झालेल्या रुग्णांच्या आहेत. कोरोनाच्या भीतीमुळे किंवा इतर कारणांमुळे नातेवाईक या अस्थी घ्यायला आलेले नाहीत. त्यामुळे पुण्यातील येरवडा, कैलास, धनकवडी या भागातल्या स्मशानभूमीमध्ये शेकडो अस्थी नातेवाईकांच्या प्रतीक्षेत आहेत.

गेल्या 12 वर्षांपासून येरवड्यातील अमर धाम स्मशानभूमीत काम करणारे श्रीकांत स्वामी म्हणतात, "गेल्या वर्षभरापासून शेकडो अस्थी इथं पडून आहेत. कोरोनामुळे नातेवाईकांमध्ये इतकी भीती आहे की अनेक नातेवाईक या अस्थी घ्यायलाच येत नाहीत. तर काहीजण क्वारंटाईन असल्याने आम्ही नंतर घेऊन जाऊ असं सांगतात. आम्ही दहन झाल्यानंतर दुसऱ्या दिवशी अस्थी घेऊन जाण्यास सांगतो, तसंच जे नातेवाईक राहण्यास लांब असतात त्यांना दोन तासात आम्ही अस्थी देतो. सध्या येरवडा स्मशानभूमीत आठशेच्या आसपास अस्थी पडून आहेत. नातेवाईक येत नसल्याने येत्या पित्रपाठाला विधी करून या अस्थी पाण्यात सोडण्याचा आम्ही विचार करतोय."

स्वामी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी यापूर्वी देखील अनेक अस्थींचं असं विसर्जन केलंय. काही नातेवाईक आम्हाला येणं शक्य नाही तुम्हीच त्या अस्थींची विल्हेवाट लावा असं सांगतात. त्यामुळे मग स्वामी आणि त्यांचे सहकारी त्या अस्थींना हळद कुंकु वाहून त्यांचं मुळा मुठा नदीत विसर्जन करतात.

"ज्याला कोणी नाही त्याला आपण आहोत असं समजायचं. असं वाऱ्यावर तर सोडून देता येणार नाही. मग आम्हीच त्यांचे नातेवाईक असं समजून त्यांचं विसर्जन करतो," स्वामी पुढे सांगतात.

येरवडा स्मशानभूमित आठशेच्या आसपास अस्थि आहेत.

कोरोनाच्या दुसऱ्या लाटेत कोरोना बाधितांची संख्या जशी वाढली तशीच मृत्युमुखी पडणाऱ्यांची संख्या देखील वाढत गेली. दिवसाला 50 हून अधिक मृतदेहांचं दहन इथं करावं लागत होतं. त्यामुळे विद्युत दाहिनीवर ताण येऊन ती नादुरुस्त होण्याच्या घटनादेखील घडल्या.

श्रीकांत स्वामी यांच्याप्रमाणेच ललित जाधव गेली 10 वर्षं नायडू रुग्णालयाजवळील कैलास स्मशानभूमीत काम करतात. कैलास स्मशानभूमीतदेखील येरवड्यासारखीच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"ज्या आई वडीलांनी लहानाचं मोठं केलं त्या आई वडीलांच्या अस्थी घ्यायला लोक येत नाहीत याची खूप खंत वाटते."


सामग्री: पुण्यातील श्री शिवाजी प्रिपरेटरी मिलिटरी स्कूलच्या आवारात हा पुतळा आहे. हा पुतळा उभारण्याची मूळ कल्पना राजर्षी शाहू महाराजांची होती.

छत्रपती राजाराम महाराजांनी त्यांची ही इच्छा पूर्ण केली. नानासाहेब करमरकर यांनी हा ब्राँझचा अश्वारूढ पुतळा साकारला.

 मुंबई प्रांताचे तत्कालीन गव्हर्नर लेस्ली विल्सन यांच्या हस्ते या पुतळ्याचे अनावरण झाले.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1928मध्ये पुण्यात छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पहिला पुतळा पुण्यात उभारण्यात आला.


सामग्री: पुण्यातील सरस्वती विद्या मंदिराच्या आवारात राज यांची प्रचारसभा होणार होती. मात्र गेले दोन दिवस पडत असलेल्या पावसामुळं मैदानात पाणी साचलं होतं.

बुधवारी (9 ऑक्टोबर) पाऊस उघडला होता. सकाळपासून मनसेचे कार्यकर्ते सभेच्या तयारीला लागले होते. मात्र संध्याकाळी पुन्हा पाऊस सुरु झाल्यानं राज ठाकरेंच्या सभेवर पाणी पडलं.

"राज ठाकरे यांच्याशी चर्चा करून पुढील सभेचं नियोजन करण्यात येईल. राज यांची पुढची सभा कोथरुड किंवा हडपसरमध्ये घेण्याचा आमचा प्रयत्न असेल," असं स्थानिक मनसे नेत्यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

पावसामुळे सभेसाठी उभारलेल्या स्टेजचं नुकसान झालं.

ईडीनं केलेल्या चौकशीनंतर आपल्या पहिल्या प्रचारसभेत राज ठाकरे नेमकं बोलणार काय याकडे सर्वांचच लक्ष होतं.

2019 ची लोकसभा निवडणूक न लढवणारी महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना विधानसभा निवडणुकीच्या रिंगणात उतरणार, ही घोषणा राज ठाकरेंनी केल्यानंतर पहिल्या प्रचारसभेसाठी 5 ऑक्टोबरचा मुहूर्त निश्चित करण्यात आला होता. मात्र त्यानंतर प्रचारसभेची तारीख पुढे ढकलण्यात आली.

सभेच्या ठिकाणी पावसामुळं नुकसान

भाजप आणि शिवसेना यांच्या विधानसभेसाठीच्या प्रचारयात्रा सुरू झाल्या, तर दुसरीकडे काँग्रेस-राष्ट्रवादीही आपापल्या जागावाटपाची चर्चा करत होते. मात्र या सर्व गडबडीत मनसेच्या तंबूत शांतता असल्याने राज ठाकरे हे लोकसभेप्रमाणेच विधानसभा निवडणूक लढवणार नाही का, हा प्रश्न विचारला जाऊ लागला होता. मात्र राज यांनी मनसे निवडणूक लढविणार असल्याचं निश्चित केलं.

मनसेनं आपल्या 104 उमेदवारांची यादी जाहीर केली आहे. मनसेनं 1 ऑक्टोबर रोजी जाहीर करण्यात आलेल्या पहिल्या यादीत 27 नावं होती. गांधी जयंतीला मनसेनं आपली दुसरी उमेदवार यादी जाहीर केली. या यादीत 45 नावांचा समावेश होता, तर तिसऱ्या यादीत 32 नावं जाहीर करण्यात आली.

EVM च्या निमित्तानं नवीन सुरूवात

ऑगस्ट महिन्याच्या सुरुवातीला राज ठाकरे नवी सुरुवात करण्याचा प्रयत्न करताना दिसले. सर्वप्रथम राज ठाकरे दिल्ली दरबारी दाखल झाले. त्यांनी काँग्रेस अध्यक्ष सोनिया गांधीची सुद्धा भेट घेतली. EVM ला विरोधासाठी एकत्र येण्याबाबत ही भेट घेतल्याचं राज ठाकरे यांनी सांगितलं होतं.

पुढे राज ठाकरे ममता बॅनर्जी यांनाही भेटले. त्यानंतर महाराष्ट्रात EVM विरोधी आंदोलनाला गती देण्याचाही प्रयत्न राज ठाकरेंनी केला.

मात्र त्यानंतर राज ठाकरे यांच्यावर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे आज पुण्यामध्ये विधानसभा निवडणुकीसाठी प्रचाराचा नारळ फोडणार होते. मात्र राज यांना त्यांची ही सभा पावसामुळे रद्द करावी लागली आहे.


सामग्री: पुण्यातील सीओईपी कोव्हिड सेंटरमध्ये आपल्या नातेवाईकाला दाखल करण्यात आल्यावर अनुभव कसा होता हे एका महिलेने नाव न सांगण्याच्या अटीवर बीबीसी मराठीला सांगितलं.

त्या सांगतात "रविवारी वडिलांना बरं न वाटल्याने कोव्हिडची तपासणी केली. त्यानंतर बुधवारी त्यांना जम्बो कोव्हिड सेंटरमध्ये आणण्यात आलं. सुरुवातीला त्यांची एन्ट्री वेगळ्या वॉर्डमध्ये केली तर त्यांना दुसऱ्याच वॉर्डमध्ये दाखल करण्यात आलं.

आम्ही कोव्हिड सेंटरमध्ये जाणाऱ्या काही कर्मचाऱ्यांना त्यांचा फोटो दाखवून ते कुठे आहेत हे पाहाण्यास सांगितले. त्यांचा आतील व्हिडिओ देखील आम्हाला कर्मचाऱ्यामार्फत मिळाला.

"परंतु आज संध्याकाळी ते गेल्याचे आम्हाला सांगण्यात आलं. त्यांना योग्य उपचार मिळाले की नाही याबाबत आम्हाला काहीच सांगण्यात आले नाही. त्यांना इतर व्याधी होत्या त्याची औषधे आम्ही आत पाठवली होती ती त्यांना मिळाली की नाही हे सुद्धा आम्हाला माहीत नाही. केवळ आज दुपारी ते क्रिटिकल आहेत असं सांगण्यात आलं... आणि आता ते गेल्याचे कोव्हिड सेंटरकडून सांगण्यात येत आहे." त्या सांगतात.

असाच एक अनुभव आणखी एका व्यक्तीला आला आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना ती व्यक्ती म्हणाली, "आमच्या एका मित्राला या कोव्हिड सेंटरमध्ये दाखल करण्यात आलं आहे. त्यांना आधी बालेवाडी येथील कोव्हिड सेंटरमध्ये ठेवण्यात आलं होतं. त्यांना त्रास झाल्याने इथे आणण्यात आलं.

इथे आणून आता तीन दिवस झाले आहेत परंतु त्यांची तब्येत कशी आहे?, याबाबत आम्हाला कुठलीही माहिती देण्यात आली नाही. ते आहेत की नाही हे सुद्धा आम्हाला कळायला तयार नाही. आम्ही त्यांना दुसऱ्या रुग्णालयात घेऊन जाऊ म्हटलं तरी त्यासाठी मोठी प्रोसिजर करावी लागेल असं आम्हाला सांगितलं जातंय."

पुण्यातल्या वाढत्या रुग्णसंख्येमुळे पुणे आता पुन्हा कोरोनाचं हॉटस्पॉट झालं आहे. पुणे शहरात दररोज एक ते दीड हजार नवे कोरोनाबाधित रुग्ण आढळत आहेत. वाढत्या रुग्णसंख्येमुळे आरोग्ययंत्रणा तोकडी पडत आहे. ही वाढती रुग्णसंख्या लक्षात घेऊन पुण्यातील सीओईपी मैदानावर जम्बो कोव्हिड केअर सेंटर उभारण्यात आलं.

त्याचं उद्घाटन मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे यांनी व्हीडिओ कॉन्फरन्सिंगच्या माध्यमातून 23 ऑगस्ट रोजी केलं. यावेळी उपमुख्यमंत्री अजित पवारदेखिल उपस्थित होते.

पुण्यात उभारलेल्या जम्बो हॉस्पिटलममुळे पुण्यात वाढणाऱ्या रुग्णांना उपचार मिळतील तसेच आरोग्य यंत्रणेवरील ताण कमी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुण्यातील पत्रकार पांडुरंग रायकर यांचं कोरोनाने निधन झालं. पुण्यात जम्बो कोव्हिड सेंटर सुरू करण्यात आले पण पुरेशा सुविधा उपलब्ध नसताना कोव्हिड सेंटर सुरू करण्यात आल्याचा आरोप होत आहे. पुण्यात कोव्हिड सेंटर घाईघाईत सुरू करण्यात आले की पूर्ण तयारी झाल्यावरच सुरू करायला हवं होतं? याबाबतचा घेतलेला आढावा.


सामग्री: पुण्यामध्ये 23 एप्रिलला मतदान आहे. या मतदानापूर्वी या भागांमधील, समुदायांमधील महिला, मुली आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांशी बोलून आम्ही या समाजाची स्थिती जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.

'सोयी-सुविधा मिळत नाहीत तर मतदान का करायचं?'

मुस्लीमबहुल मोमीनपुरामध्ये आम्ही गेलो तेव्हा एका लहानशा गल्लीमध्ये चार पाच ज्येष्ठ महिला बसलेल्या आम्हाला दिसल्या. तिथंच एका लहान घराच्या ओटीवर साधारण साठीच्या आसपास वय असलेल्या फरिदा जलालुद्दीन बसल्या होत्या. त्यांना नवरा, मूलबाळ आणि घर काहीच नसल्यामुळं आता त्या बहिणीकडे राहातात.

दुकानाची झाडलोट करून त्यांना महिन्याकाठी कसेबसे दीड हजार रुपये मिळतात. त्या पैशावर जगण्याची धडपड सुरू आहे. थोड्या गप्पा झाल्यावर त्या म्हणाल्या, "मी खूपदा फॉर्म भरले, पण बँकेतून कधीच कर्ज मिळालं नाही. तसंच कधी निराधार असल्यामुळे योजनांचा फायदाही मिळाला नाही."

मतदानाबद्दल विचारल्यावर म्हणाल्या, "मी मत वाया जाऊ नये म्हणून पूर्वी मोमीनपुऱ्यापासून गुलटेकडीपर्यंत चालत जात होते. यंदा मात्र चालत जाणार नाही. मला तीनवेळा हार्ट अटॅक येऊन गेलाय. मला काही झालं तर सरकार माझी काळजी घेणार आहे का?"

दीड हजार रूपयांमध्ये कसं जगावं?

शासनाच्या विविध योजनांसाठी पात्र असूनही सवलती का मिळत नाहीत, असं ज्येष्ठ विचारवंत अन्वर राजन यांना विचारल्यावर ते म्हणाले, "योजनांसाठी पात्र असूनही मुस्लिमांना अनेक टिकाणी सोयी-सवलती नाकारल्या जातात. तसंच प्रशासकीय अधिकारी, पोलीस यंत्रणा आणि न्यायव्यवस्थेतसुद्धा मुस्लीम समाजाविषयी काहीशी अढी दिसून येते."

"अर्थात मुस्लिमांसाठी आजिबातच काम होत नाही असं नाही. पण मुस्लिमांना अधिक पाठपुरावा करावा लागतो," असं ते सांगतात.

मोमीनपुऱ्यामध्ये मुलींनी शिक्षण अर्धवट सोडून देण्याचंही प्रमाण जास्त आहे. अशा मुलींना पुन्हा मुख्य प्रवाहामध्ये आणण्याचं काम सामाजीक कार्यकर्ते मतीन मुजावर समाजाच्या मदतीने करत आहेत. एका मशिदीने त्यांना वाचनालयासाठी जागा दिली आहे.

मला प्रशासकीय अधिकारी व्हायचं आहे

कासेवाडीमध्ये राहाणाऱ्या बुशरा नावाच्या विद्यार्थिनीला भेटायला ते आम्हाला घेऊन गेले. तिथं वस्तीच्या प्रवेशद्वारावर मदिना, चर्च, मंदिरांची चित्र काढली होती. आत परिसर मात्र अत्यंत घाणेरडा आणि किळस आणणारा होता.

एव्हाना दुपारच्या नमाजाची अजान कानावर आली. नमाजासाठी मुस्लीम तरुण आणि ज्येष्ठ लोक बाहेर पडत होते. पुढे दुकान आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुणे शहराच्या एकूण लोकसंख्येपैकी 11.03 टक्के लोक मुस्लीम आहेत. कासेवाडी भवानी पेठ, मोमीनपुरा आणि कोंढवा अशा भागांमध्ये त्यांची जास्त वस्ती आहे. पुण्यामध्ये विविध भागात 460 झोपडपट्ट्या आहेत. त्यातही मुस्लीम समाज मोठ्या प्रमाणात राहातो.


सामग्री: पुण्यामध्ये करण्यात आलेल्या सिरो सर्व्हेमध्ये पुण्यातल्या 51% लोकांच्या शरीरात कोरोनाच्या अँटीबॉडीज सापडल्या. एखाद्या व्यक्तीला कोरोनाचा संसर्ग झालेला आहे की नाही, हे समजून घेण्यासाठी अँटीबॉडी टेस्ट केली जाते.

कोरोनाची लागण झाली किंवा नाही याची जलद तपासणी करण्यासाठी राज्य सरकारने अँटीजेन टेस्ट आणि अँटीबॉडी टेस्ट या दोन चाचण्या करण्याचा निर्णय 26 जूनला घेतला होता. तेव्हापासून या चाचण्या राज्यभर होत आहे.

1 डिसेंबरच्या अधिकृत आकडेवारीनुसार राज्यात रुग्ण बरे होण्याचा दर 92.49% आहे.

अँटीजेन टेस्ट

ICMRने ही परवानगी दिल्यानंतर महाराष्ट्र सरकारने राज्यात या टेस्ट्स करण्याची घोषणा केली.

याबद्दल माहिती देताना राज्याचे आरोग्य मंत्री राजेश टोपे सांगतात, "कोरोनाची तपासणी करण्याची सध्याची पद्धत ही RTPCR पद्धतीप्रमाणे होते. याचा रिपोर्ट मिळण्यासाठी 24 तासांचा अवधी लागतो. मात्र, अँटीजेन टेस्टचा आता निर्णय घेण्यात आला आहे. ICMRने याला परवानगी दिली आहे.

या टेस्टमध्ये थ्रोट स्वॅब घेतला जातो आणि त्यानंतर अवघ्या एक तासात त्याचा रिपोर्ट मिळतो. साऊथ कोरियाच्या बायोसेन्सर्स कंपनीने ही टेस्ट बनविली आहे. फ्रंटलाईन वर्कर्सवर ही टेस्ट करणार आहोत. याची किंमत 450 रुपये आहे. एक लाख टेस्ट करणार आहोत, तसंच इतर व्यक्तींवरसुद्धा ही टेस्ट करता येईल. प्रत्येक जिल्ह्यात ही टेस्ट केली जाणार आहे."

अँटीबॉडी टेस्ट

राजेश टोपे पुढे सांगतात, "अँटीजेन टेस्ट बरोबरच आम्ही अँटीबॉडीज टेस्ट करण्याचाही निर्णय घेतला आहे. काही ठिकाणी राज्यात कंटेन्मेंट झोन आहेत आणि तिथे रुग्ण वाढीचं प्रमाण सर्वाधिक आहे. अशा ठिकाणी एखाद्याला संसर्ग होऊन गेला आहे का नाही हे तपासण्यासाठी अँटीबॉडी टेस्ट करता येईल. यामध्ये रक्त घेतलं जातं. अर्ध्या तासात रिपोर्ट मिळू शकतो. याला ICMRने मान्यता दिली आहे."

अँटीजेन आणि अँटीबॉडी टेस्टमध्ये फरक काय?

अँटीजेन टेस्टमध्ये थ्रोट स्वॅब घेतला जातो. या स्वॅबमध्ये कोरोनाचे विषाणू आहेत किंवा नाही हे या अँटीजेन टेस्टमध्ये कळतं. कारण, अँटीजेन्स हे विषाणूंचा एक भाग असतात. तर, अँटीबॉडी टेस्ट ही यापेक्षा वेगळी आहे.

अँटीबॉडी टेस्टमध्ये व्यक्तीच्या रक्ताचे नमुने घेतले जातात. यात रक्ताच्या पेशींमध्ये विषाणूंना मारण्यासाठी अँटीबॉडीज तयार झालेल्या असतात. त्या अँटीबॉडीजची तपासणी ही अँटीबॉडीज टेस्टमध्ये केली जाते. याबद्दलची सविस्तर वैज्ञानिक माहिती...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोना व्हायरसच्या चाचण्यांच्या संदर्भात अँटीजेन, अँटीबॉडी आणि आरटी- पीसीआर अशी विविध नावं ऐकू येतात. मग या अँटीजेन आणि अँटीबॉडी टेस्ट नेमक्या कशा होतात?


सामग्री: पुतीन यांच्यावर आयुष्यभर कुठला खटला चालू शकणार नाही, रशियाच्या संसदेत विधेयक पास

हे विधेयक त्या घटनादुरुस्त्यांचा भाग आहे ज्यांना जुलै महिन्यात एका सार्वमताव्दारे मंजुरी दिली गेली होती. पुतीन यांच्या समर्थकांकडे संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये बहुमत आहे.

व्लादिमीर पुतीन यांचा कार्यकाळ 2024 ला पूर्ण होईल, पण या घटनादुरुस्त्यांमुळे त्यांना आपला कार्यकाळ पूर्ण झाल्यानंतरही दोन टर्म म्हणजे 12 वर्षं राष्ट्राध्यक्ष पदावर राहाता येईल.

हे विधेयक आल्यानंतर पुतीन यांच्या राजकीय भविष्याबद्दल तर्कवितर्क सुरू झाले आहेत. सन 2000 पासून पुतीन राष्ट्राध्यक्ष आहेत आणि त्यांनी आपल्या कार्यकाळात सत्तेचा भरपूर वापर केला आहे.

पुतीन यांचे विरोधक अॅलेक्सी नवलानी यांनी हे विधेयक आल्यानंतर ट्वीट केलंय की, "पुतीन यांना आता बचावासाठी विधेयकाची काय गरज आहे?"

यानंतर नवलानी यांनी ट्वीट करून एक प्रश्न विचारला की, "हुकूमशाह काय आपल्या मनाला वाटेल तेव्हा पद सोडू शकतात का?"

डुमात हे विधेयक तीन वेळा मांडलं जाणार आहे. मंगळवारी, 17 नोव्हेंबरला, पहिल्यांदा हे विधेयक पारित केलं गेलं. सदनात पुतीन यांचा पक्ष युनायटेड रशियाला बहुमत आहे पण डाव्या पक्षांच्या 37 खासदारांना या विधेयकाच्या विरोधात मतदान केलं.

याशिवाय अजून दोनदा हे विधेयक डुमात मांडलं जाईल आणि त्यानंतर हे विधेयक फेडरेशन काऊन्सिल, म्हणजे संसदेच्या वरिष्ठ सदनात जाईल आणि सरतेशेवटी राष्ट्रपती पुतीन याच्यावर स्वाक्षरी करतील.

काय आहे या विधेयकात?

या नव्या विधेयकाअंतर्गत माजी राष्ट्रपती आणि त्यांचे कुटुंबीय कोणत्याही प्रकारचे फौजदारी खटले, पोलीस तपास यांच्या कक्षेतून बाहेर राहतील. त्याबरोबरच त्यांची संपत्ती जप्त करता येणार नाही.

'दुर्मीळ परिस्थिीत केलेले मोठे गुन्हे किंवा कथित राजद्रोहाच्या घटना' वगळता राष्ट्रपतींच्या हयातीत त्यांच्यावर किंवा त्यांच्या कुटुंबीयांवर कोणत्याही प्रकारचा गुन्हा दाखल करून खटला चालवता येणार नाही.

व्लादिमीर पुतिन

सध्या रशियाचे एकच माजी राष्ट्राध्यक्ष दिमित्री मेदवेदेव जिवंत आहे आणि ते व्लादिमीर पुतीन यांचे सहकारी आहेत. या विधेयकाच्या लेखकांपैकी एक असणारे खासदार पावेल क्रिशनिकोव यांचं म्हणणं आहे की, "या विधेयकाचा उद्देश राष्टाध्यक्षांना 'एक गॅरेंटी' देण्याचा आहे जी देश आणि समाजाच्या स्थिरतेसाठी महत्त्वाची आहे."

यावर्षी जुलै महिन्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रशियन संसदेचं कनिष्ठ सदन डुमामध्ये एक विधेयक पास झालं आहे ज्याच्याअंतर्गत रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन आणि त्यांच्या कुटुंबावर ते राष्ट्राध्यक्ष नसले तरी कोणताही फौजदारी खटला चालवता येणार नाही.


सामग्री: पुद्दुचेरीमधल्या यनम नावाच्या गावातले हे लोक युरोपियन युनियनच्या निवडणुकीत मतदान करतात. त्यांच्याकडे फ्रान्सचं नागरिकत्त्व आहे.

बीबीसीचे शंकर वडिसेट्टी यांचा हा रिपोर्ट बघू या...

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतातल्या लोकसभा निवडणुकीचा धुरळा अजूनही खाली बसला नाहीये. पण आंध्र प्रदेश-पुद्दुचेरी सीमेवरच्या एका छोट्या गावातले काही लोक सातासमुद्रापार बसणाऱ्या एका संसदेच्या निवडणुकीच्या तयारीत होते.


सामग्री: पुन्हा मैदानात उतरणार - अण्णा हजारे

२०११ साली 'लोकपाल विधेयका'च्या लढाईसाठी देशभर आंदोलन छेडणारे अण्णा हजारे गेली चार वर्षं शांत होते.

तीन वर्षं वाट पाहिली पण हे सरकार भीतीने घाबरून 'लोकपाल' नियुक्त करत नाही, असा आरोप करत अण्णांनी 'भाजपा' सरकारविरुद्ध आंदोलनाची तयारी सुरू केली आहे.

लोकायुक्तांना कमजोर केलं

"या नरेंद्र मोदी सरकारनं आश्वासन दिलं होतं की आम्ही भ्रष्टाचारमुक्त भारत निर्माण करू. जनतेच्याही अपेक्षा होत्या. पण गेल्या तीन वर्षांत नरेंद्र मोदी सरकारनंही लोकपाल, लोकायुक्त यांना कमजोर केलं," अण्णा हजारे या मुलाखतीत म्हणाले.

पण या सर्व काळात अण्णा हजारे शांत का होते? काहीही का बोलत नव्हते?

"त्याचं कारण आहे. जे सरकार सत्तेवर येतं, त्याला थोडा वेळ तर दिला पाहिजे. काँग्रेस अनेक वर्षं सत्तेत होती, त्यांचं सरकार होतं. म्हणून ते आंदोलन सुरु ठेवलं होतं."

आपलं असमाधान व्यक्त करत अण्णा पुढे म्हणाले, "भाजपा सत्तेत आल्यावर थोडा वेळ द्यायला हवा होता. आल्याबरोबर लगेच आंदोलन सुरू केलं असतं तर लोकांना पटलं नसतं. म्हणून तीन वर्षं मी थांबलो. पत्रव्यवहार चालू राहिला. पण तीन वर्षांनंतर हे दिसलं की हे काही करत नाहीत. तेव्हा आंदोलन करायचं ठरवलं."

मोदी सरकारनं नोटबंदीचा राजकीय स्टंट केला.

मे २०१४ भाजपा सरकार सत्तेत आल्यावर अण्णांनी नरेंद्र मोदी चांगलं काम करतील, अशी जाहीर अपेक्षा व्यक्त केली होती. पण मोदी आता आपल्या पत्राला उत्तरही देत नसल्याची तक्रार त्यांनी या मुलाखतीत केली.

नोटबंदीचा राजकीय स्टंट

"आत्तापर्यंत नरेंद्र मोदींना शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावर, भ्रष्टाचाराच्या प्रश्नावर तीस पेक्षा जास्त पत्रं लिहिली आहेत. एकाही पत्राला उत्तर नाही. फक्त पोचपावती येते," अण्णा हजारे म्हणाले.

पंतप्रधान मोदींना त्यांनी आता आंदोलनाचा इशारा देत निर्वाणीचं पत्र लिहिलं आहे. येत्या ७ आणि ८ ऑक्टोबरला अण्णा देशभरातल्या कार्यकर्त्यांसमवेत बैठक करणार आहेत.

त्यानंतर दिल्लीतल्या आंदोलनाची तारीख जाहीर करणार आहेत. अण्णांनी काळ्या पैशाविरुद्ध मोदी सरकारने घेतलेल्या नोटाबंदीच्या निर्णयाचीही खिल्ली उडवली आहे.

"डोंगर पोखरला आणि उंदीर निघाला. काळा पैसा बाहेर येण्यासाठी नोटाबंदीचा कार्यक्रम केला. सारा देश रांगेत उभा राहिला. सगळ्यांनी एवढा त्रास सहन केला. काहींचा त्यात जीवही गेला. मलाही वाटलं होतं की आता काळा पैसा बाहेर येईल."

"शेवटी रिझर्व्ह...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्येष्ठ समाजसेवक आणि गांधीवादी अण्णा हजारे पुन्हा लोकपालच्या विषयावरून आंदोलन करणार आहेत. 'बीबीसी मराठी'ला दिलेल्या विशेष मुलाखतीत अण्णांनी मोदी सरकारवर तोफ डागली आहे.


सामग्री: पुरस्कार वितरण सोहळ्यात ओसाकाने अशा प्रकारे अश्रू लपवण्याचा प्रयत्न केला.

या सामन्यात तिच्या प्रशिक्षकांनी प्लेयर बॉक्समधून सूचना दिल्याने सेरेनाला चेअर अंपायरने ताकीद दिली. त्यावर सेरेना चिडली. त्यानंतर थोड्या वेळाने पॉईंट गमावल्याने सेरेनाने रॅकेट जमिनीवर आपटली. त्यानंतर कोड ऑफ कंडक्टचा भंग झाला म्हणून सेरेनाला गेम पेनल्टी देण्यात आली. त्यावरून सेरेना आणि चेअर अंपायर यांच्यात तुफान शाब्दिक चकमक झाली. सेरेनाने अंपायरचा उल्लेख चोर असा केला. ग्रँडस्लॅम टेनिस स्पर्धेतील अंतिम सामन्यातील सर्वांत नाट्यपूर्ण घटना म्हणून या सगळ्या प्रकाराचं वर्णन केलं जात आहे.

सामना संपल्यानंतर सेरेनाने अंपायर कार्लोस रॅमोस यांच्याशी हस्तांदोलनही केलं नाही.

त्यातही पुरस्कार वितरण सोहळ्यात ओसाकाच्या कौतुकाऐवजी चेअर अंपायरची हुर्यो उडवली गेली.

ग्रँड स्लॅम जेतेपद पटकवणारी ओसाका जपानची पहिली खेळाडू आहे. तिचं कारकीर्दीतीलं हे पहिलं ग्रँड स्लॅम जेतेपद आहे. ओसाका जपानचं प्रतिनिधित्व करते मात्र वयाच्या तिसऱ्या वर्षांपासून ती अमेरिकेत आहे. तिची आई जपानी आहे आणि वडील हैतीचे आहेत.

सामना संपल्यानंतर सेरेनाने ओसाकाचं अभिनंदन केलं. या प्रकारामुळे ओसाका भावूक झाली होती. "आय एम सॉरी. अशा प्रकारे या सामन्याचा शेवट व्हायला नको होता," अशी प्रतिक्रिया तिनं दिली. ही प्रतिक्रिया देताना ओसाका रडत होती.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अमेरिकन ओपन टेनिस स्पर्धेच्या अंतिम स्पर्धेत जपानच्या 20 वर्षीय नाओमी ओसाकाने अमेरिकेची टेनिसपटू सेरेना विल्यम्सचा 6-2, 6-4 अशा सेट्समध्ये पराभव केला. मात्र सेरेनाच्या सामन्यातील वागणुकीमुळे ओसाकाचं यश झाकोळलं गेलं.


सामग्री: पुराच्या पाण्यात आयुष्यभर कमावलेली साधन संपत्ती वाहून गेली. लोकांचे संसार उघड्यावर आले. जीवाभावाच्या दुभत्या जनावरांचा करुण अंत झाला. काहींनी तर आपल्या आप्तांना ही गमावलं. आता गरज आहे या सगळ्यांना पुन्हा उभं करायची  त्यामुळे कोल्हापूर जिल्ह्यातील अनेक तरुण मंडळांनी गणपती उत्सव  साध्या पद्धतीने करण्याचं ठरवलं आहे.

शहरातील राजारामपुरी शिवाजी तरुण मंडळाचे हे 50वे वर्षं आहे. इथलं सर्वांत जुनं मंडळ म्हणून या मंडळाची ओळख आहे. दरवर्षी या मंडळाचे देखावे पाहण्यासाठी नागरिक मोठी गर्दी करतात.

मंडळाने दोन महिन्यापूर्वीच देखाव्याची तयारी केली होती. तो तयार देखील झाला पण आता तो देखावा न उभारण्याचा निर्णय मंडळाने घेतला आहे. या देखाव्यासाठी साडे पाच लाख रूपये खर्च झाला होता. पुरामुळे हे सगळं रद्द करण्याचा निर्णय घेतल्याचे मंडळाचे दुर्गेश लिंग्रस यांनी सांगितलं.

ते सांगतात यावर्षी केवळ गणपती पूजा आणि आरती करून सण साजरा केला जाईल. कोणताही थाटमाट करण्यात येणार नाही. वर्गणी गोळा केली जाणार नाही. मंडळाकडे शिल्लक रक्कम पुरग्रस्तांसाठी दिली जाणार आहे. त्या पैशातून लोकांना गरजेच्या वस्तू पुरवल्या जातील.

2005 मध्ये आलेल्या पूरपरिस्थिती मध्ये देखील या मंडळातर्फे पूरग्रस्तांना मदत केली गेली होती. शिरोळ, सैनिक टाकळी परिसरात गावे दत्तक घेत तिथली कपडे आणि जेवणाची व्यवस्था या मंडळाने केली होती.

मिरजेत गणेश स्वागतकमानी रद्द: निधी पूरग्रस्तांना देणार

सांगली जिल्ह्यातही पुरामुळे कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान झाले आहे. पूरग्रस्तांना बळ देण्यासोबतच आर्थिक मदत करणे खूप जास्त गरजेचे आहे. त्यामुळं सामाजिक भान जपून अखिल भारतीय मराठा महासंघासह सर्वांनी यंदा गणेशोत्सवामध्ये स्वागत कमान रद्द करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

गेल्या 45 वर्षांपासून मिरज शहरात गणपती उत्सव दरम्यान मराठा महासंघाची कमान उभारली जाते. साडे तीन ते चार लाख रुपये खर्चून ही कमान उभारली जाते. यावर्षी आलेल्या पूरपरिस्थितीत गरजूंना मदत करण्याच्या हेतूने मराठा महासंघाने कमान उभारणं रद्द करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

याबाबत मराठा महासंघाचे नेताजी मामा सूर्यवंशी यांनी सांगितले की, 'यावर्षी आम्ही कमान उभी करणार नाही. पण कमानीसाठी होणारा खर्च टाळून तेच पैसे पूरग्रस्तांसाठी वापरणार आहोत. याआधी 10 वर्षांपूर्वी कोरडा दुष्काळ पडला होता त्यावेळी देखील मराठा महासंघाने आपली सामाजिक जबाबदारी पार...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गणेशोत्सव अवघ्या 15 दिवसांवर येऊन ठेपला आहे. पण कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यावर पूर परिस्थिती ओढवल्याने हा सण नेहमीसारखा साजरा न करण्याचा निर्णय गणपती मंडळांनी घेतला आहे. अतिरिक्त खर्च कमी करून पूरग्रस्तांना मदत करण्याचा निर्धार सांगली-कोल्हापूर-मिरज या भागातल्या गणपती मंडळांनी घेतला आहे.


सामग्री: पुरामुळे अनेक गुरंढोरं वाहून गेली.

पुराच्या पाण्यात अनेकांची घरं वाहून गेली. संसार चिखलात गेलेत. कोल्हापूर जिल्ह्यातल्या आंबेवाडी आणि प्रयाग चिखली या गावात अनेकांकडे दुभती जनावरं होती.

प्रयाग चिखलीचे अनिल पाटील आणि दादासो पाटील या भावांची चार जनावरं पुराच्या पाण्यात मृत पावली. तर चार जनावरांना ते वाचवू शकले.

रविवारी पुराचं पाणी वाढायला लागल्याने पाटील यांनी जनावरांना हलवण्यास सुरुवात केली. पण केवळ चार जनावरांना ते वाचवू शकले.

पाटील सांगतात, "प्रयाग चिखली गावात जवळपास 50 ते 55 जनावरं मृत्युमुखी पडली आहेत. दुभत्या जनावरांचा असा अंत कासावीस करणारा आहे."

आता जी जनावरं वाचली आहेत त्यांची देखभाल करण्यासाठी उपचार सुरू केले आहेत. आमच्या घरात 7 फूट पाणी भरलं होतं. गोबरगॅसच्या टाकीवर चढवून अशा अवस्थेत केवळ तोंड पाण्याबाहेर ठेवून ही जनावरं तग धरून होती. त्यामुळे म्हशींना ताप थकवा असे आजार झाले आहेत आता त्यांना योग्य औषधोपचार पुरवण्यासाठी स्वखर्चाने डॉक्टर बोलावला, असं पाटील पुढे सांगतात.

तर आंबेवाडीचे अनिल आंबी यांनी स्थानिक तरुणांसह गावातील बहूंतांश जनावरं उंच टेकडीवर नेऊन वाचवली, पण आता त्याच्यासमोर जनावरांच्या चाऱ्याचा मोठा प्रश्न आहे.

मृतदेहांची विल्हेवाट कशी लावणार?

जनावरांच्या मृतदेहांची विल्हेवाट लावणं हे मोठं जिकिरीचं आणि तितकंच तातडीने करणं गरजेचं आहे. कारण पाण्यात मृत पावलेली जनावरं वेगाने सडायला लागतात. यामुळे जनावरांच्या शरीरातून मोठ्या प्रमाणात जंतुसंसर्ग होतो. परिणामी वेगवेगळे आजार पसरण्याची शक्यता असते. या मृतदेहांची विल्हेवाट लावण्यासाठी मोठी मोहीम राबवणं गरजेचं आहे.

पुरामुळे जनावरांचं प्रचंड नुकसान झालं.

आंबेवाडी आणि प्रयाग चिखली या दोन्ही गावांमध्ये पाण्यातून वाहून आलेली मृत जनावरं मुख्य रस्त्यांवर पडून आहेत.

या मृतदेहांची विल्हेवाट लावण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागाकडून चिखली गावात सकाळपासून काम सुरू केल्याचं जिल्हाधिकारी डॉ. दौलत देसाई यांनी सांगितलं.

"मृत जनावरांच्या देहाची विल्हेवाट लावण्यासाठी आंबेवाडी आणि प्रयाग चिखली या गावांमध्ये शास्त्रीय पद्धतीने काम सुरू आहे. हे मृतदेह ज्या ठिकाणी जमीन उपलब्ध आहे त्या ठिकाणी नेऊन पुरले जाणार आहेत."

यासाठी जेसीबी ने खड्डे खणले जात आहेत. तर मृतदेह नेताना पाण्यात पडू नये याचीही विशेष काळजी घेतली जात आहे. मृतदेहांची विल्हेवाट लावण्यासाठी carbolic...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यात आलेल्या भीषण पूर परिस्थितीतून इथले लोक हळूहळू सावरत आहेत. पण 8 ते 10 दिवस पाण्यात बुडालेल्या या जिल्ह्यातलं चित्र आता अनेक आव्हानं दाखवणारं आहे.


सामग्री: पुरामुळे कोल्हापुरातील जनजीवन विस्कळीत झालंय.

पुरामुळे राष्ट्रीय महामार्गासह राज्य मार्ग, गावागावाना जोडणारे रस्ते बंद आहेत, त्यामुळे कोल्हापूर-सांगली एसटीची सेवा पूर्णपणे ठप्प आहे. तर रेल्वे मार्गही बंद आहे. त्यामुळं प्रवासी अडकून पडलेत.

धरणांमधून पाण्याचा विसर्ग

अलमट्टी धरणातून 3 लाख 80 हजार क्युसेक पाण्याचा विसर्ग सुरु आहे. राधानगरी धरणाचे स्वयंचलित दोन दरवाजे खुले असून धरणाचे मुख्य 3 दरवाजे उचलले आहेत. त्यामधून 3100 क्युसेक विसर्ग असा एकूण 7356 क्युसेक पाण्याचा विसर्ग सुरू आहे, अशी माहिती पंचगंगा पाटबंधारे विभाग तथा पूर नियंत्रण कक्षाचे समन्वय अधिकारी एस. एम. शिंदे यांनी दिली आहे.

कोयना धरणामधून आज सकाळी 7 वाजता 69,075 क्युसेक पाण्याचा विसर्ग करण्यात आला आहे, अशी माहिती कार्यकारी अभियंता कुमार पाटील यांनी दिली.

कुठल्या धरणात किती पाणीसाठा?

बंधाऱ्यांची पाणी पातळी पुढीलप्रमाणे :

राजाराम 52.11 फूट, सुर्वे 50.1 फूट, रुई 80.6 फूट, इचलकरंजी 77.6 फूट, तेरवाड 82.3 फूट, शिरोळ 77.5 फूट, नृसिंहवाडी 77.5 फूट, राजापूर 62.4  फूट तर नजीकच्या सांगली  57.5 फूट आणि अंकली  62.4  फूट अशी आहे.

सांगलीत आज पावसाचा जोर कमी झाला आहे. मात्र, पुराची स्थिती जैसे थे आहे. तर कोल्हापूर जिल्ह्यात आजही मुसळधार पाऊस सुरू आहे. मात्र दिलासा देणारी गोष्ट म्हणजे पंचगंगा नदीच्या पाणीपातळीत 2 फुटांनी घट झाली आहे.

पंचगंगा नदीची सकाळी 7 वाजताची पाणीपातळी 52.11 फूट इतकी होती. जिल्ह्यातल्या 239 गावांमधून 23 हजार 889 कुटुंबातील 1 लाख 11 हजार 365 जणांचं सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतर करण्यात आल्याची माहिती जिल्हाधिकारी दौलत देसाई यांनी दिली.

चंदगड तालुक्यातील कोवाडमधील अडकलेल्या 24 जणांना बाहेर काढण्यात आलं आहे. तसंच आंबेवाडीमधील 99 टक्के तर प्रयाग चिखली मधील 85 टक्के कुटुंबांचं स्थलांतर झालं आहे, अशी माहितीही जिल्हाधिकारी दौलत देसाई यांनी दिली.

पुराच्या पाण्याने पुणे-बंगळुरू हा राष्ट्रीय महामार्ग आजही बंद आहे, तर 29 राज्यमार्ग बंद आहेत त्यामुळे शहरात होणारा पुरवठा ठप्प आहे. त्यात पेट्रोल डिझेलचा तुटवडा भासल्याने नागरिकांनी पेट्रोल पंपांवर गर्दी केल्याचं पाहायला मिळतंय. पुरामुळे घरातच अडकलेल्या लोकांजवळच जीवनावश्यक वस्तू, दूध, पाणी संपल्याने त्यांचीही गैरसोय होतेय.

नद्यांवरील पंपिंग स्टेशन पाण्यात बुडल्याने शहरासह उपनगरात गेले 5 दिवस...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोल्हापूर आणि सांगली या दोन्ही जिल्ह्यात पुरामुळे जनजीवन विस्कळीत झालं आहे. गुरुवारी सांगलीतल्या ब्रह्मनाळमध्ये बोट उलटून नऊ जणांचा मृत्यू झाला.


सामग्री: पुरुष आणि स्त्रिया एकत्र खेळत असले की एक वेगळं दडपण असल्याचं खेळाडू सांगतात. तरीही समानतेच्या दृष्टीने हे योग्य पाऊल असल्याचं ते सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

स्त्री पुरुष समानता आता नेमबाजी स्पर्धेतही दिसायलाही सुरुवात झाली आहे. ऑलिम्पिकमध्येही आता मिश्र नेमबाजी स्पर्धा होणार आहे.


सामग्री: पुरुष मंडळी सेक्सविषयी आपलं म्हणणं मांडतात पण महिला याविषयावर खुलेपणाने बोलू इच्छित असतील तरी त्यांच्याकडे वाईट नजरेने पाहिलं जातं.

सेक्सविषयी बोलणं याबाबत महिलांवर असलेले सामाजिक प्रतिबंध आणि लाज वाटणं यामुळे त्या मौन बाळगून असतात. प्राचीन भारतीय समाज शारीरिक संबंधांसंदर्भात खूपच खुल्या विचारांचा होता.

याचे दाखले आपल्याला खजुराहोच्या मंदिरापासून वात्सायन यांच्या प्रसिद्ध कामसूत्र पर्यंत पाहायला मिळतात. परंतु जसजसा समाज पुढे वाटचाल करत गेला तसतसा आपला देश शारीरिक संबंधांप्रति संकुचित विचारसरणीचा झाला.

पुरुष आणि स्त्री यांच्यातील शरीरसंबंधांतील गोष्टी बंदिस्त, पडद्याआड आणि दबक्या आवाजात बोलल्या जाऊ लागल्या. परंतु आता सेक्सबाबत मोठा बदल घडून येताना दिसत आहे. हा बदल क्रांतिकारी आहे.

प्रयोगशाळेत मुलं जन्माला घालण्याचा ट्रेंड वाढू लागेल

नैसर्गिकदृष्ट्या सेक्सचा अर्थ मूल जन्माला घालणं आणि कुटुंब वाढवणं इथपर्यंतच मर्यादित होता. मात्र आधुनिक विज्ञानाच्या साथीने सेक्सविनाही मूल जन्माला घालता येऊ लागलं आहे. आयव्हीएफ आणि टेस्ट ट्यूब प्रणालीद्वारे हे आता अगदीच शक्य झालं आहे.

जगातली पहिली टेस्ट ट्यूब मुलगी 1978 मध्ये जन्माला आली होती. त्यानंतर आतापर्यंत 80 लाख मुलं अशा पद्धतीने जन्माला आली आहेत. संशोधकांच्या मते, येत्या काळात अशा पद्धतीने मुलं जन्माला घालण्याचं प्रमाण वाढू शकतं. लेखक हेन्री टी ग्रीली यांच्या मते 20 ते 40 वयोगटातील निरोगी जोडपी मूल प्रयोगशाळेत जन्माला घालणं पसंत करतील. ते सेक्स मुलं जन्माला घालण्याच्या उद्देशासाठी नव्हे तर शारीरिक आनंदासाठी करतील.

नैसर्गिक गरोदरपण

सेक्सविना मुलं जन्माला येत असतील तर मग सेक्सची आवश्यकता काय? सेक्सचं काम पुरुष आणि स्त्रीच्या शारीरिक गरजा पूर्ण करणं. शारीरिक संबंधांतून त्यांचं एकमेकांबरोबरचं नातं दृढ होत जातं. परंतु यात धर्माचा मोठा अडथळा आहे.

प्रत्येक धर्मात शारीरिक संबंधांसंदर्भात अनेक प्रतिबंध, बंदी, नियमावली आहेत. ख्रिश्चन धर्मात असं सांगण्यात आलं आहे की पुरुष-स्त्री यांनी मूल जन्माला घालण्यासाठी सेक्स करावा.

शारीरिक सुख आणि आनंदासाठी सेक्स केला गेला तर ते अनैतिक मानलं जाईल. ... धर्माच्या जुन्या धर्मग्रंथानुसार म्हणजेच सोलोमोन सॅन्ग उत्साहाने सेक्स करण्याला चांगलं म्हटलं गेलं आहे. शारीरिक संबंध केवळ पती पत्नी यांच्यातील नव्हे तर एकमेकांवर प्रेम करणाऱ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतात सेक्स हा असा विषय आहे ज्यामध्ये सगळ्यांना स्वारस्य आहे मात्र त्यावर बोलायचं झालं की लोक संकोचतात.


सामग्री: पुरुषच नाही, भारतात महिलांनाही असं वाटतं की त्यांना समान अधिकार प्राप्त झाले आहेत.

बीबीसीनं देशातल्या 14 राज्यांमधील 10 हजार जणांना हा प्रश्न विचाराले, तेव्हा त्यातल्या '91' टक्क्यांनी होय असं उत्तर दिलं.

गेल्या 2 दशकांमध्ये स्त्री-पुरुष समानता वाढीस लागली आहे, असंही दोन-तृतीयांश लोकांचं म्हणणं आहे. आणि यातल्या मोठ्या संख्येला असं वाटतं की, महिलांचं जीवन आता पुरुषांइतकच समृद्ध झालं आहे.

ग्रामीण आणि कमी समृद्ध लोकांपेक्षा महिलांचं जीवन पहिल्यापेक्षा अधिक चांगलं झालं आहे.

असं वाटतं की, सगळे जण समानाधिकाराची बाब मान्य करतात आणि देशात महिलांसाठी खूप चांगले दिवस आहेत, असं समजतात. पण, खरंच तसं आहे का?

समानतेविषयी असं चित्र निर्माण होण्यास अनेक कारणं आहेत.

नुकतचं #MeTooसारख्या आंदोलनानं उच्चपदस्थ आणि ताकदीचा दुरुपयोगाला आव्हान दिलं आणि लैंगिक शोषण किती व्यापक आहे, ते दाखवून दिलं.

गेल्या काही दशकांमध्ये महिला आणि तरुण आंदोलकांनी सरकारला चांगले कायदे स्थापन करण्यासाठी प्रवृत्त केलं आहे. यामध्ये वडिलांच्या संपत्तीमधील अधिकार, घटस्फोट देणं, दत्तक घेणं यापासून ते लैंगिक शोषणाला विशिष्ट पद्धतीनं परिभाषित केलं आहे. यासोबतच न्यायप्रक्रियेला जलद करण्याचा प्रयत्न केला आहे.

यासारखे प्रयत्न होत असतानाही, महिलांच्या अनुभवावरून दिसतं की, त्यांना पुरुषांसारखे अधिकार प्राप्त झालेले नाहीत.  बीबीसीच्या सर्वेक्षणात हा विरोधाभास दिसून आला.

भारतात महिलांचा ढासळता जन्मदर दाखवतो की, आजही मुलीच्या तुलनेत मुलाच्या जन्माची इच्छा मोठ्या प्रमाणावर कायम आहे. 2011मधील आकडेवारीनुसार, हा लिंग दर स्वातंत्र्यानंतर सगळ्यात कमी होता.

आपल्या न्यायालयांवर कामाचा दबाव मोठ्या प्रमाणावर आहे आणि बलात्कारासारखी प्रकरण फास्ट ट्रॅक न्यायालयांमध्ये चालवल्यानंतरही त्यांची सुवानणी निर्धारित वेळेत पूर्ण होत नाही.

लैंगिक शोषणाच्या प्रकरणांना सिद्धीपर्यंत नेणं अवघड काम आहे आणि या प्रकरणाशी संबंधित सुनावणी व्यक्तिरिक्त अब्रुनुकसानीच्या खटल्यांनाही सामोरं जावं लागतं.

गर्भधारणेवेळी आवश्यक आरोग्य सेवेची आजही कमतरता आहे. UNICEFच्या आकडेवारीनुसार, जगभरात दररोज 800 महिलांचा गर्भावस्थेशी संबंधित आजारामुळे मृत्यू ओढवतो. हे मृत्यू चांगल्या सुविधा दिल्यास रोखले जाऊ शकतात. यांतील 20 टक्के महिला भारतातील आहेत.

जागतिक बँकेच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, भारतातील...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महिला आणि त्यांच्या पुरुषांबरोबरीच्या समान अधिकाराबाबत बीबीसीच्या सर्वेक्षणात अनेक बाबी समोर आल्या आहेत.


सामग्री: पुरुषांवरच्या बलात्काराबाबत मात्र जे मौन बाळगलं जातं ते खरंतर जास्त घातक आहे. भारतात बलात्काराबाबत जे बोललं जातं त्यात पुरुषांवर बलात्कार होत नाही, अशी धारणा आहे. पण खरंतर पुरुषांवरही बलात्कार होतो.

पुरुषांबरोबर झालेल्या बलात्काराला महिलांवर झालेल्या बलात्कारापेक्षा वेगळ्या नजरेनं का बघायला हवं?

पुरुषांवर झालेल्या बलात्कारासंबंधी बातम्या वाचायला मिळत नाही. अपवादात्मक रूपात का होईना, पण पुरुषांवररसुद्धा बलात्कार होतो.

बलात्कारात भेदभाव का?

पुरुषांवर झालेल्या बलात्काराची प्रकरणं समोर येत नाहीत, कारण त्यात पुरुषी वर्चस्वाची वृत्ती आड येते. त्यामुळे लैंगिक अत्याचाराबाबत खुलेपणानं बोलण्यात किंवा कायद्याचा आधार घ्यायला ते बिचकतात.

2013 मध्ये मध्य प्रदेशात एका कर्मचाऱ्यानं बलात्काराचा आरोप लावला तर त्याला अनैसर्गिक लैंगिक संबंधाचं स्वरूप दिलं गेलं. एका पुरुषाबरोबर होणाऱ्या लैंगिक अत्याचाराला लैंगिकता म्हणून बघितलं जात नाही आणि लैंगिक हिंसाचारसुद्धा समजलं जात नाही.

उदाहरणार्थ, 2015 राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने सादर केलेल्या एका अहवालानुसार भारतीय तुरुंगात आत्महत्यांचं मुख्य कारण हे कैद्यांकडून झालेले बलात्कार आहे.

अमेरिकन LGBT कार्यकर्ता जॉन स्टॉक्स यांनी लैंगिक आरोग्य समुपदेशक म्हणून दिल्लीत काही काळ काम केलं आहे. पीडितांमध्ये अनेक पुरुष आणि ट्रान्सजेंडरसुद्धा होते. पण पीडितांना कोणत्याही प्रकारची कायदेशीर मदत मिळाली नाही.

पुरुषांबरोबर होणाऱ्या बलात्काराला लैंगिक संबंधांच्या रूपात बघितलं जातं. त्यात जोरजबरदस्ती सारख्या मुद्द्यावर लक्ष दिलं जात नाही. कायद्यात पुरुषांवर होणाऱ्या बलात्काराबाबत भेदभाव केला जातो, म्हणून पुरुषांवर होणाऱ्या बलात्कारांना पौरुषत्वाच्या व्याख्येच्या बाहेर काढण्याची वेळ आली आहे.

पुरुषांबरोबर बलात्कार आणि कलम 377

सर्वोच्च न्यायालयात या प्रकरणी आधीच दोन याचिका प्रलंबित आहेत. पहिली अशी की समलैंगिकतेला गुन्हा ठरवलं जाऊ नये.

आणि दुसरं असं की सगळ्या लैंगिक गुन्ह्यांना लैंगिक तटस्थतेच्या आधारावर बघितलं जावं. म्हणजे लैंगिक अपराधांना लिंगाच्या आधारावर बघायला नको. हे एकमेकांशी निगडीत आहेत हेसुद्धा बघायला हवं.

सध्या भारतात जर एखादा पुरुष दुसऱ्या एका पुरुषावर बलात्कार करतो तर त्याला भारतीय दंड संहितेच्या कलम 377 अंतर्गत शिक्षा मिळते. पण याच कलमाअंतर्गत संमतीने केलेला अॅनल सेक्सही अनैसर्गिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

काही वर्षांपासून भारतात महिला आणि बालकांबरोबर होणाऱ्या लैंगिक अत्याचाराच्या प्रकरणांत कारवाई करण्यात चालढकल होताना दिसत होती. पण आता या प्रकरणांना अधिक संवेदनशीलतेनं बघितलं जात आहे.


सामग्री: पुरुषाचे शुक्राणू

न्यूझिलंडच्या ख्राईस्टचर्च युनिव्हर्सिटीतल्या पॅट्रीस रोझेनग्रेव्ह याबद्दल म्हणतात, "एकेकाळी असा समज होता की गर्भधारणेमध्ये मादीच्या अवयवांची गरज फक्त पुरुषाचे शुक्राणू स्वीकारायला लागते. तिच्या शरीरात असे काहीही अवयव नसतात ज्यांमुळे गर्भधारणा होऊ शकेल. सोप्या शब्दात सांगायचं झालं तर कोणत्याही प्राण्याचे शुक्राणू त्या प्रजातीच्या मादीच्या शरीरात गेले की गर्भधारणा होणारच. यातला निर्णायक मुद्दा शुक्राणू असतो. म्हणजे पर्यायाने पुरुषांशी निगडित असतो."

अनेक शतकं प्रचलित असणाऱ्या या समजाला आता कुठे छेद मिळाला आहे. अनेक प्रजातींमधल्या माद्या कशा आपल्या पिल्लांच्या जन्मात महत्त्वाची भूमिका बजावतात याची आश्चर्यकारक माहिती शास्त्रज्ञांना आता मिळायला लागली आहे.

उदाहरणार्थ, मादी सालमन मासा आपल्या गर्भाशयातल्या द्रवामुळे शरीरात प्रवेश करणाऱ्या शुक्राणूचा वेग कमी किंवा जास्त करू शकते.

म्हणजेच तिच्या पसंतीच्या नराकडून तिला गर्भधारणा करून घेणं सोपं जातं. मादी उंदीर आणि रानकोंबड्या आपल्यासारख्याच जीन्स असणाऱ्या नरांकडून होणारी गर्भधारणा थांबवू शकतात म्हणजे एकाच प्रकारच्या जीनपुलमुळे पिल्लांमध्ये वैगुण्य येणार नाही.

इतकंच नाही, ड्रोसोफिलीया नावाच्या माशीच्या शरीरात एक स्वतंत्र अवयव असतो ज्यात नरांचे शुक्राणू साठवता येतात. या साठवलेल्या शुक्राणूंमधून कोणता गर्भधारणेसाठी वापरायचा हे ती ठरवू शकते.

यातलं काहीही मानवाच्या वाटेल आलेलं नसलं तरी महिलांचं त्यांच्या गर्भधारणेवर गर्भनिरोधक गोळ्या, सेक्सनंतर घ्यायच्या इमर्जन्सी गोळ्या आणि गर्भपात यामुळे थोडं का होईना नियंत्रण आहे.

गर्भधारणा महिलाच नियंत्रित करू शकल्या तर?

पण ही साधनं प्रत्येकीलाच उपलब्ध नाही. जिला आहेत, तिलाही याचा पूर्ण उपयोग होईलच याची खात्री नाही. अनेकींना गर्भनिरोधाची साधनं उपलब्ध नाहीत तर अनेक ठिकाणी गर्भपातावर कायदेशीर बंदी आहे. इतरही अनेक कारणं आहेत, भावनेच्या आवेगात येऊन केलेल्या कृती अंगाशी येतात, देहविक्रय करणाऱ्या महिलांना काँडम वापरू नये म्हणून दबाव टाकला जातो.

पुरुष महिलांवर बलात्कार करतात आणि कित्येक महिलांना सेक्सच्या बाबतीत काहीही अधिकार, त्याविषयी मत व्यक्त करण्याचं स्वातंत्र्य नसतं. सेक्स कधी व्हावा, कुठे व्हावा, किती वेळा व्हावा याबद्दल त्या काहीही बोलू शकत नाहीत किंवा मत व्यक्त करू शकत नाहीत. अशा परिस्थितीत नको असणाऱ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जवळपास हजार वर्षं समाजाने महिलांना पुरुषांपेक्षा कमी समजलं आहे. आजही स्थिती वेगळी नाही. त्यांच्या शरीर रचनेपासून त्यांच्या बुद्धीपर्यंत प्रत्येक गोष्टीलाच दुय्यम स्थान दिलं गेलं आहे. अनेक पुरुष शास्त्रज्ञांनी देखील महिलांना त्यांच्याच चष्म्यातून पाहिलं आहे.


सामग्री: पुरुषानं लग्न झालेल्या इतर महिलेसोबत शारीरिक संबंध ठेवल्यास त्याला पाच वर्षांपर्यंत शिक्षा होऊ शकते असा इंग्रजांच्या काळापासून अस्तित्वात असलेला हा कायदा आहे.

या कायद्यावर पुनर्विचार करण्यात यावा असं मत सर्वोच्च न्यायालयानं मांडलं आहे. या कायद्याची घटनात्मक वैधता तपासण्यात यावी असा विचार सरन्यायाधीश दीपक मिश्रा यांनी मांडला आहे.

व्यभिचाराच्या गुन्ह्यात स्त्री आणि पुरुष दोघेही समान प्रमाणातच दोषी असतात. मग फक्त पुरुषांनाच का शिक्षा व्हावी? हा स्त्री आणि पुरुष दोघेही समान असण्याचा काळ आहे. त्यामुळं स्त्रीला देखील शिक्षा व्हावी की नाही यावर विचार करण्यात यावा असं न्यायालयानं म्हटलं आहे. ही बातमी टाइम्स ऑफ इंडियाने दिली आहे.

गुजरातमध्ये 68% मतदान

गुजरात विधानसभा निवडणुकीच्या पहिल्या टप्प्यात आज 68 टक्के मतदान झालं.  १९ जिल्ह्यांमधील एकूण ८९ जागांसाठी आज मतदान झालं. २०१२ मध्ये पहिल्या टप्प्यात ७०.७५% मतदान झाले होते. त्यात भाजपनं ६३ आणि काँग्रेसनं २२ जागी विजय मिळवला होता.

ऊर्वरित १४ जिल्ह्यांतल्या ९३ जागांसाठी १४ डिसेंबरला मतदान होईल.

अमित शाह आणि नरेंद्र मोदी

निवडणुकीच्या आधी काँग्रेसनं राहुल गांधी यांना आपला अध्यक्ष म्हणून निवडल्यामुळे ही निवडणूक त्यांच्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. तर गेली 22 वर्षं सत्तेत असलेला भारतीय जनता पक्ष आपला गड राखण्यासाठी प्रयत्नाची पराकाष्ठा करताना दिसत आहे.

यावेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींनी 11 दिवसांमध्ये 19 सभा घेतल्या आहेत, असं वृत्त हिंदुस्तान टाइम्सनं दिलं आहे.

मिलिंद नार्वेकरांवर शिवसेना पक्षप्रमुख नाराज?

शिवसेना पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे हे त्यांचे स्वीय सचिव मिलिंद नार्वेकर यांच्यावर नाराज असल्याचे वृत्त लोकसत्तानं दिलं आहे. विधान परिषदेच्या निवडणुकीत शिवसेनेनं भाजपचे उमेदवार प्रसाद लाड यांना पाठिंबा दिला होता.

नार्वेकर यांनी प्रसाद लाड यांचे मतमोजणी प्रतिनिधी म्हणून काम पाहिलं होतं. त्यामुळं नार्वेकरांवर उद्धव ठाकरे नाराज असल्याचं लोकसत्तानं म्हटलं आहे.

शेतकऱ्यांच्या प्रश्नावरून शिवसेना भाजपविरोधात दंड थोपटत असताना नार्वेकर यांनी भाजप उमेदवारासाठी इतकी सक्रियता दाखवायची गरज नव्हती.

त्यावरून त्यांच्यावर सेनानेतृत्व नाराज झाल्याचं समजतं असं वृत्त देण्यात आलं आहे.

निठारी हत्याकांड : पंधेर आणि कोलीला फाशीची शिक्षा

देशभरात चर्चा झालेल्या निठारी हत्याकांड...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

व्यभिचार विषयक कायद्याचा पुनर्विचार करण्यात यावा असं मत सर्वोच्च न्यायालयानं मांडलं आहे.


सामग्री: पुरुषोत्तम लक्ष्मण देशपांडे

पु. ल. देशपांडे यांच्या जीवनावर आधारित 'भाई - व्यक्ती की वल्ली' हा चित्रपट आज प्रदर्शित होणार आहे.

पण, या चित्रपटाला काही सिंगल स्क्रीन थिएटर मालकांनी शो देण्यास नकार दिला आहे, असं या चित्रपटाचे दिग्दर्शक महेश मांजरेकर यांनी सांगितलं आहे.

"काही सिंगल स्क्रिन थिएटर्स आहेत जिथं मराठी लोक मोठ्या प्रमाणात जातात, तिथं 'सिम्बा' चांगला चालतो आहे. त्यामुळं ते एकही शो देणार नाही असं म्हणतायत. हे योग्य नाही ना. महाराष्ट्रात मराठी चित्रपटाला थिएटरसाठी भीक मागावी लागते आहे, तर काय करणार?

मराठीच नाही, कोणताही दुसरा चित्रपट हिंदी चित्रपट असो, त्याला एकतरी शो मिळायला हवा. तुमचा चित्रपट चालतो आहे, तर त्याचा अर्थ असा नाही ना की बाकीचे दाबून टाका? दुसऱ्या चित्रपटासाठी त्याग नाही करू शकत का?" असं मांजरेकर यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

"आम्ही फक्त दोन शोज मागत आहोत. दोन तुमचे ठेवा. ही काय पद्धत झाली का की आमचा चित्रपट चालतोय तर आम्हाला जास्त पैसा कमवायचाय. दुसऱ्या चित्रपटाला काही नाही मिळालं तरी चालेल! अरे, इंडस्ट्री चालणार कशी मग? मी सरकारकडे तक्रार केली आहे, आणखी काय करणार?" मांजरेकर सवाल उपस्थित करतात.

हा वाद घालायचा विषयच नाही -  सुबोध भावे

भाई या चित्रपटाला काही सिंगल स्क्रिन थिएटर्समध्ये शो मिळत नाहीये, यावर अभिनेते सुबोध भावे सांगतात की, "महाराष्ट्र राज्याला निर्मिती होऊन 50 वर्षं झाली, तरीसुद्धा मराठी चित्रपटांसाठी भीक मागावी लागत आहे. आता मराठी लोकांनीच काय ते ठरवायला हवं."

दर आठवड्याला 3 ते 4 मराठी चित्रपट प्रदर्शित होतात आणि त्यामुळे ही परिस्थिती निर्माण होत आहे, असं चित्रपट वितरकांचं म्हणणं आहे, यावर सुबोध सांगतात की, "दर आठवड्याला चार-चार हिंदी चित्रपट येत नाहीत का? 'भाई' हा या वर्षातला पहिला मराठी सिनेमा आहे. तसंच महिन्याला अथवा आठवड्याला आम्ही किती चित्रपट आणायचे हे ठरणारे ते कोण आहेत?"

"गेल्या 2 ते 3 महिन्यांतील चित्रपटांचं आपण विश्लेषण करायला हवं. यात कोणता हिंदी चित्रपट चाललाय आणि कोणत्या चित्रपटाला सर्वांत जास्त गर्दी होती, हे पाहायला हवं. गेल्या 2 महिन्यांत सर्व मराठी चित्रपटांना गर्दी आहे. मुळात महाराष्ट्रात मराठी चित्रपटाला थिएटर मिळायला पाहिजे की नाही हा वाद घालायचा विषयच नाहीये. थिएटर मिळायलाच पाहिजे," ते पुढे सांगतात.

"पु. ल. देशपांडे यांती 100वी जयंती आहे....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"पु. ल. देशपांडे यांनी महाराष्ट्राला भरभरून आनंद दिलाय. त्यांच्या 100व्या जयंतीनिमित्त त्यांच्यावरील चित्रपट महाराष्ट्रानं साजरा करायला पाहिजे, असं अभिनेते सुबोध भावे यांनी म्हटलं आहे.


सामग्री: पुरूषांना अशा काही हिंसाचाराला सामोरं जावं लागत असेल, अशा तक्रारी तुरळक आहेत. पुरुषांवर होणारा घरगुती हिंसाचार आपल्या समाजात टॅबू मानला जातो आणि म्हणूनच अशा हिंसाचाराला बळी पडणारे पुरूष बरेचदा एकट्याने सगळा त्रास सहन करत असतात.

युक्रेनमधल्याही एका पुरूषाला घरगुती हिंसाचाराचा सामना करावा लागला आहे. या व्यक्तीने नाव उघड न करण्याच्या अटीवर बीबीसीशी संवाद साधला. ते काय म्हणाले आणि तज्ज्ञांचं काय म्हणणं आहे, पाहूया.

माझ्या मित्रांनी याची काही कल्पना आली होती की नाही, मला माहिती नाही. बाहेरून बघताना सगळं छान-छान दिसत होतं - हसरे चेहरे, मित्रमंडळी, बक्कळ पैसा, आनंद आणि आत्मविश्वास. आम्ही सोबत निम्म्या जगाची भटकंती केली.

आम्ही प्रवासात असताना मला तिची भीती वाटत नव्हती. कारण इतर कुणासमोर ती मला मारझोड करत नसे. तिच्यासोबत एकट्याने रहाणं टाळणं, हे अत्यंत महत्त्वाचं होतं.

माझी पूर्व पत्नी थोडी थोडकी नाही तर तब्बल 10 वर्षं माझ्यावर बलात्कार करत होती, हे आत्ता आत्ता माझ्या लक्षात आलं.

इरा माझी पत्नी होती. आम्ही विशीत असताना आमची भेट झाली आणि तिनेच मला लग्नाची मागणी घातली.

मुलीला डेट करायला सुरूवात केल्यानंतर माझ्या पालकांनी मला लगेच दुसरं घर शोधायला सांगितलं. दुसऱ्या शब्दात सांगायचं तर तुमच्या आयुष्यात जोडीदार आला म्हणजे तुम्हाला कुटुंबीयांना सोडावं लागतं. ज्या छताखाली लहानाचं मोठे झालात ते छत सोडावं लागतं.

हे माझ्यासाठी त्रासदायक होतं. त्यामुळे एकटं राहण्यासाठी पुरेसा पैसा कमावल्यानंतरच कुठलंही नवं नातं जोडणं मला परवडणारं होतं.

'स्वतःविषयी न्यूनगंड'

भरीस भर म्हणजे माझ्या रंगरुपावरून माझ्या आईला माझी लाज वाटायची. त्यामुळे मला माझ्याविषयी एकप्रकारचा न्यूनगंड होता.

मी सर्वांत पहिले शरीरसंबंध ठेवले तेही इराशीच. पुढे मला ते हवेहवेसे वाटू लागले. पण तेही नॉर्मल नव्हतं. संभोगही खूप आक्रमक आणि वेदनादायी होता. आमचा पहिला संभोग जवळपास 5 तास चालला आणि माझ्या संपूर्ण शरीरावर त्याच्या जखमा होत्या.

तिला एकप्रकारचं खूळ किंवा उन्माद असायचा की संभोगाच्या शेवटी वीर्यपतन म्हणजेच इजॅक्युलेशन व्हायला हवं. त्यामुळे ती मला खूप वेळ रब करायची. जवळपास एक ते दोन तास.

प्रातिनिधिक चित्र

प्रणयक्रीडेतून खरंतर आनंद मिळायला हवा. मात्र, मला तो कधीच मिळाला नाही. मला याबद्दल काहीच माहिती नव्हतं. मला वाटायचं की हे असंच असतं. त्यामुळे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरातून घरगुती हिंसाचाराच्या ज्या तक्रारी येतात त्यात बहुतांश पीडित या महिलाच असतात. जगातल्या एकूण महिला आणि मुलींपैकी एक तृतिआंश जणी स्वतःच्या घरातच शारीरिक किंवा लैंगिक शोषणाला बळी पडत असल्याची संयुक्त राष्ट्रांची आकडेवारी सांगते.


सामग्री: पुरोगामी लोकशाही दल किंवा पुलोदची स्थापना करून शरद पवारांनी राज्यातलं पहिलं आघाडी सरकार स्थापन केलं होतं. वयाच्या 38 व्या वर्षी ते मुख्यमंत्री बनले. नाट्यमय घडामोडीनंतर ते मुख्यमंत्री झाले.

शरद पवारांनी पाठीत खंजीर खुपसल्याची टीका त्यांच्यावर त्यावेळी झाली होती. काही जणांच्या मते शरद पवारांनी अगदी तरुण वयात सरकार स्थापन करून आपल्या राजकीय चातुर्याची ओळख राज्याला करून दिली. वसंतदादा पाटील यांच्यासारख्या ज्येष्ठ नेत्याचं सरकार पाडून शरद पवार मुख्यमंत्री कसे बनले हे आपण पाहू.

शरद पवारांना पहिल्यांदा मुख्यमंत्री बनवणाऱ्या 'पुलोद'च्या प्रयोगाची बिजं आणीबाणी, 1977 ची महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक आणि त्यानंतरच्या राजकीय अस्थिरतेत सापडतात.

12 जून 1975 रोजी उत्तर प्रदेशातील अलाहाबाद हायकोर्टाने इंदिरा गांधींविरोधात निर्णय दिला. 1971 च्या निवडणूक प्रचारात सरकारी यंत्रणांचा दुरुपयोग केल्याप्रकरणी इंदिरा गांधी दोषी ठरल्या होत्या. ती निवडणूक रद्द करण्यासोबतच इंदिरा गांधींना पुढील सहा वर्षं निवडणूक लढवण्यावरही बंदी घालण्यात आली.

अलाहाबाद हायकोर्टाच्या निर्णयानंतर इंदिरा गांधी यांना कडाडून विरोध सुरू झाला. देशभरात आंदोलनं सुरू झाली. गांधीवादी नेते जयप्रकाश नारायण हे या आंदोलनाचे नेते होते. विविध राजकीय पक्ष जेपींच्या लोकसंघर्ष समितीच्या छत्राखाली एकवटले.

या राजकीय गदारोळात 25 जून 1975 रोजी इंदिरा गांधी यांनी देशात आणीबाणी जाहीर केली.

आणीबाणीमुळे देशातील राजकीय, सामाजिक क्षेत्र आणखी मोठ्या प्रमाणात ढवळून निघालं होतं. पुढे 21 मार्च 1977 रोजी आणीबाणी मागे घेण्यात आली आणि देशात लोकसभा निवडणुकाही झाल्या.

1977 च्या निवडणुकीत महाराष्ट्रात काँग्रेसचे केवळ 20 खासदार निवडून आले होते. आणीबाणीवेळी शंकरराव चव्हाण हे महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री होते. आणीबाणीनंतर वसंतदादा पाटील हे मुख्यमंत्री बनले.

आणीबाणीनंतर काँग्रेस फुटली

आणीबाणीनंतर काँग्रेस फुटली आणि त्याचा परिणाम महाराष्ट्राच्या राजकारणावर झाल्याचं ज्येष्ठ पत्रकार अरुण खोरे सांगतात.

"इंदिरा गांधी यांना देशभरातून होणारा विरोध लक्षात घेता पक्षांतर्गत चलबिचल सुरू झाली. इंदिरा गांधी यांचं नेतृत्व स्वीकारण्यावरून काँग्रेस पक्ष दुभंगला. 'इंदिरा गांधीनिष्ठ' आणि 'काँग्रेस पक्षनिष्ठ' असे गट निर्माण झाले.

"देश पातळीवर यशवंतराव चव्हाण आणि ब्रह्मानंद रेड्डी यांनी इंदिरा गांधी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

18 जुलै 1978 रोजी महाराष्ट्रात पहिल्यांदाच बिगर-काँग्रेस सरकार सत्तेत आलं. यात पवारांची समाजवादी काँग्रेस, जनता पक्ष, शेकाप आणि कम्युनिस्ट पक्ष सहभागी झाले होते. या बिगर-काँग्रेस आघाडीचं नाव होतं पुरोगामी लोकशाही दल अर्थात पुलोद. पण हे सरकार फार काळ टिकलं नव्हतं. महाराष्ट्रात झालेल्या या पहिल्या प्रयोगाची ही कहाणी.


सामग्री: पुलवामा : महाराष्ट्रातील काश्मिरी मुलांना जवानांवरील हल्ल्यानंतर असुरक्षित वाटतं?

वडील पोलीस अधिकारी आहेत म्हणून आम्ही इथे येऊन राहतोय, शिकतोय. पण ज्यांच्याकडे पैसा नाही त्यांना तर तिथेच राहावं लागतं ना. काश्मिरच्या मुलांमध्ये प्रचंड गुणवत्ता आहे, पण आम्हाला संधी मिळत नाही. त्यासाठी आम्हाला काश्मिरच्या बाहेर पडावं लागतं, अस ती सांगते.

"मी गेल्या पाच वर्षांपासून शिक्ष्णानिमित्त पुण्यात आलोय. पुलवामा येथे जवानांवर झालेल्या हल्ल्याचा आम्ही तीव्र निषेध करतो. पण या घटनेनंतर निष्पाप विद्यार्थ्यांवर झलेलेल हल्ले चिंताजनक असल्याचं ही काश्मिर मुलं सांगतात. डेहराडून, चंदीगड , दिल्ली तसाच श्रीनगरमध्ये देखील गरीब काश्मिरी, व्यावसायिक आणि विद्यार्थ्यांवर हल्ले झाले. मी पुण्यात सुरक्षित राहतोय फिरतोय. पण दिल्लीत माझा मोठा भाऊ या सगळ्या परिस्थितीमुळे बाहेर पडू शकलेला नाही. तो भीतीने चार पाच दिवसांपासून रूममध्ये आहे." अशी चिंता ओवेस व्यक्त करतो. तो आता पुण्यात चांगलाच मिसळलाय. तो एम.कॉमचं शिक्षण घेतोय.  मॉडेलिंगमध्येही करिअर करतोय.

काश्मिरचा ओवेस पुण्यात एम.कॉमचं शिक्षण घेतोय.

नर्गिस कश्मिरी विद्यार्थ्यांना झालेल्या मारहाणीमुळे अस्वस्थ आहे. पुलवामा येथे आर्मी वर झालेल्या हल्ल्यांमुळे अनेक कुटुंबीयांना प्रचंड दुखः सहन करावं लागलं हे आम्ही समजू शकतो. असे हल्ले दुर्दैवी असल्याचं नर्गिस आणि आयमन या बहिणी सांगत होत्या. नर्गिस सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठात अर्थशास्त्रात पीएचडी करतेय. तर आयमन काश्मीरमध्ये केमिस्ट्री विषयात बी एससी करत आहे. आयमन हिवाळी सुट्ट्या असल्याने पुण्यात नातेवाईकांकडे आलीय. जेव्हा हल्ले झाले आम्ही दोघी बहिणी जीममध्ये जायला पण घाबरत होतो. आपल्याशी कोणी कश्मिरी आहे म्हणून येऊ तर देणार नाही, किंवा आपल्याला ट्रेड मिल देतील की नाही? अशी भीती वाटत होती. आपण कश्मिरी भाषेत नको बोलायला अस खूप काही आम्ही एकमेकींशी बोलत होतो.

गार्डनकडे जात असताना भीती वाटून मी रस्त्यातून माघारी आलयाचं नर्गिसने सांगितलं. आपण काश्मिरी असल्याचं ओळखून कोणी आपल्यावर हल्ला करेल, शेजारी सगळ्यांना माहीत आहे आम्ही कश्मिरी आहोत मग आपल्याशी सगळे तुसड्यासारखं वागतील अशा अनेक शंका-कुशंका आल्याचं या दोघी सांगत होत्या. पण हे सगळी आमच्या मनातील शंका होत्या. भीती होती. प्रत्यक्षात असं काही झालं नाही. सगळ्यांचं आमच्याशी वागणं नेहमीप्रमाणे होतं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"काश्मीरमध्ये रोजगाराच्या संधी नाहीत, शिक्षण घायचं तर काश्मिरच्या हवामानामुळे आणि सततच्या हिंसक घटनांमुळे पाच ते सहा महिने मिळतात. यामुळे अनेक काश्मिरी कुटुंब हलाखीच्या परिस्थितीमध्ये जगतात. आपल्या मुलांनी शांततेचं आयुष्य जगावं यासाठी चांगलं शिक्षण घ्यावं यासाठी कर्ज काढून आई वडील मुलांना इतर राज्यात पाठवतात. त्यांना इतर राज्य ,भारत आपला वाटतो म्हणूनच ते जातात ना दुसऱ्या राज्यात. मग एका काश्मिरीच्या दुष्कृत्याची शिक्षा इतर निर्दोष व्यक्तींना कशासाठी?" नर्गिस पोटतिडकीने आणि काळजीच्या सुरात सध्याच्या परिस्थितीवर काश्मिरी विद्यार्थी आणि व्यावसायिकांवरील हल्ल्यविषयी बीबीसी मराठीशी बोलत होती.


सामग्री: पुलवामा जिल्ह्यातील लेथपोरामध्ये आयईडीच्या मदतीनं स्फोट घडवून 40 हून अधिक जवानांना घेऊ जाणाऱ्या बसला निशाणा बनवण्यात आलं.

काश्मीर प्रश्नाचे जाणकार आणि संरक्षण तज्ज्ञ या हल्ल्याला भारत सरकारचं सर्वात मोठं अपयश असल्याचं मानतात.

पूर्व पोलीस उपमहानिरीक्षक आणि लेखक अली मोहम्मद वटाली यांनी म्हटलं की, "अशा प्रकारचा मोठा हल्ला म्हणजे कट्टरवाद्यांना संपवण्यात आलेलं अपयश स्पष्टपणे आधोरेखित करतं. शिवाय असा हल्ला काश्मीर प्रश्न आणखी गुंतागुंतीचा करु शकतो"

ते पुढे म्हणतात की, "भारताचे गृहमंत्री राजनाथ सिंग यांनी वेळोवेळी असा दावा केला की काही दिवसात काश्मीरमधील कट्टरवादी कायमचे नष्ट होतील. मात्र तसं झालं नही. काश्मीरमधील स्थिती आणखी खराब होताना दिसत आहेत. लष्कराचा काश्मीरमध्ये झालेला वापर आणि तशा पद्धतीची रणनीती ही स्थिती सांभाळण्यात अपयशी ठरल्याचं दिसतं. काश्मीरमधील परिस्थिती सामान्य आहे, असं म्हणता येणार नाही. "

बीबीसीनं जेव्हा मोहम्द वटालींना विचारलं की, गेल्या काही वर्षांमध्ये कट्टरवाद्यांचे आत्मघातकी हल्ले जवळपास बंद झाले होते, मग हे आता पुन्हा का वाढू लागलं आहे? त्यावर ते म्हणाले, "एक वेळ अशी होती की आत्मघातकी हल्ले होणं, लष्कराला निशाणा बनवणं कायम घडायचं. आणि आता आपण पुन्हा त्याच दिशेने जात आहोत की काय असं वाटतंय"

'ही एक मोठी लढाई आहे'

माजी पोलीस महानिरीक्षक एम.एम.खजुरिया म्हणतात की काश्मीरात जे सुरुय ती काही अशी लढाई नाहीए, जी एक-दोन महिन्यात संपून जाईल. हा एक मोठा संघर्ष आहे.

खजुरिया म्हणतात की, "ही लढाई काही महिन्यात संपून जाईल असं होणं शक्य नाही. विशेषत: जेव्हापासून या लढाईत वहाबी मुस्लिम तरुण जास्त प्रमाणात उतरल्याचं दिसतंय. हा एक नवाच खेळ सुरु झाल्याचं दिसतंय. आजचा हल्ला हा गेल्या काही वर्षातला सर्वात मोठा हल्ला आहे.

दुसरी गोष्ट म्हणजे जसं की सरकारी रिपोर्ट सांगतायत, "हा हल्ला एका स्थानिक तरुणानं घडवून आणला आहे. स्थानिक तरुण आयसिस आणि वहाबी विचारधारेच्या जवळ जाताना दिसतायत. आणि ही स्थिती सर्वात चिंताजनक आहे. भारत सरकारला याकडं गांभीर्यानं पाहावं लागेल. यावर वेगळा उपाय शोधावा लागेल"

ते पुढं सांगतात की, "भारत सरकारला काश्मीरमधील तरुणांशी, लोकांशी संवाद साधावा लागेल. जे लोक नाराज आहेत त्यांच्याशीही बोलावं लागेल. आणि खरंतर आपण त्या लोकांचा विचार करायला पाहिजे, जे अशा कट्टरवाद्यांपासून दूर आहेत....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जम्मू काश्मीरच्या पुलवामा जिल्ह्यात सीआरपीएफच्या तुकडीवर गुरुवारी झालेल्या हल्ल्यात 40 जवानांनी प्राण गमावले. तर काही जण गंभीर जखमी झालेत. त्यांच्यावर रुग्णालयात उपचार सुरु आहेत.


सामग्री: पुलवामा हल्ला (संग्रहित छायाचित्र)

प्रत्येकी 125 ग्रॅम वजन असणाऱ्या स्फोटकांच्या 416 पाकिटात ही स्फोटकं ठेवण्यात आली होती. ही सर्व स्फोटकं नागपूरच्या 'अमीन एक्सप्लोझिव्ह' या कंपनीमध्ये तयार करण्यात आल्याची माहिती या सर्व स्फोटकांच्या पाकिटांवर छापण्यात आली आहे.

नागपुरातील 'अमीन एक्सप्लोझिव्ह' या कंपनीचा या स्फोटकांशी काय संबंध आहे. दहशतवादी कारवाया करणाऱ्यांना भारतात अशी सहज स्फोटकं विकत घेता येतात काय? अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरं शोधण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

14 फेब्रुवारी 2019 ला काश्मीरच्या पुलवामा भागात दहशतवाद्यांनी स्फोटकांनी भरलेली कार सीआरपीएफ जवानांच्या बसवर धडकवली होती.  या हल्ल्यात 40 सीआरपीएफ जवान शहीद झाले होते.

या हल्ल्याची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी संपूर्ण जम्मू -काश्मीरमध्ये सुरक्षा दलांकडून अशा स्फोटकांचा वेळोवळी शोध घेतला जात होता. अशीच कारवाई करत गेल्या आठवड्यात भारतीय सैन्य, सीआरपीएफ आणि जम्मू आणि काश्मीर पोलिसांनी एकत्रितपणे एक ॲापरेशन काश्मीरमध्ये राबविले.

या ॲापरेशनदरम्यान 'जैश-ए-मोहम्मद' या अतिरेकी संघटनेच्या काही हालचालींची माहिती सुरक्षा दलांना मिळाली. याच माहितीच्या आधारावर काश्मीरच्या 'कारेवा' या गावाजवळ कारवाई करतांना सुरक्षा दलाच्या जवानांना दोन पाण्याच्या टाक्यांमध्ये 52 किलो स्फोटकं सापडली.

स्थानिक अवंतीपूरा पोलीस ठाण्यात यासंदर्भात बेकायदेशी कारवाई प्रतिबंधक कायद्यानुसार गुन्हा दाखल करण्यात आला.

नागपूरच्या कंपनीचं नाव का?

दहशतवाद्यांनी मोठा हल्ला घडविण्यासाठी दडवून ठेवलेली स्फोटकं नागपूरच्या अमीन एक्सप्लोझिव्ह कंपनीच्या  फॅक्टरीत तयार झाले आहेत. तसा शिक्का स्फोटकांवर सापडला आहे.

नागपूरच्या बाजारगाव परिसरातील ही कंपनी  खाणकाम, बांधकामासाठी वापरले जाणारे स्फोटकं ' तयार करते. जिलेटीनच्या कांड्या, गन पावडर आणि सेफ्टी फ्युज असे दारुगोळ्याचे विविध प्रकार या कंपनीत तयार केले जातात.

अमीन एक्सप्लोझिव्ह कंपनी

कंपनीचा इतिहास

2002 मध्ये 'अमीन एक्सप्लोझिव्ह' ही कंपनी नागपूरमधील बाजारगाव परिसरात  शंभर हेक्टर परिसरात उभारण्यात आली. सोहेल अमीन  या कंपनीचे मालक आहेत.

 छत्तीसगडच्या रायपूरचे रहिवासी संजय चौधरी आणि अजय चौधरी यांच्या 'एस. बी. (स्पेशल ब्लास्ट) लिमिटेड' या एक्सप्लोझिव्ह कंपनीचेही काही समभाग 'अमीन  एक्सप्लोझिव्ह' या कंपनीत होते.

विहिरी फोडणे, खाणी, मॅगनीज, WCL...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारतीय सैन्याने नुकताच काश्मीरमध्ये 'पुलवामा' सारख्या हल्ल्याचा कट उधळून लावला. काश्मीरच्या 'कारेवा' गावातील दोन पाण्याच्या टाक्यांमधून 52 किलो स्फोटकं आणि 50 डिटोनेटर्स भारतीय सैन्याने या कारवाईत जप्त केले.


सामग्री: पुलवामा हल्ल्यानंतर त्याला आंतराष्ट्रीय दहशतवादी घोषित करण्याच्या मागणीने जोर धरला होता. मात्र चीनने कोणत्याही विरोधाला न जुमानता तसं करण्यास नकार दिला होता. मात्र आता चीनने आपला हट्ट सोडत अझहरला आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी घोषित करण्यास मान्यता दिली.

ही घटना म्हणजे भारतासाठी मोठा विजय आहे, असं बोललं जात आहे. हा खरंच भारतासाठी विजय आहे का? पाकिस्तानचं पुढचं पाऊल काय असेल अशा विविध प्रश्नांवर आम्ही तज्ज्ञांशी संवाद साधला.

भारताच्या मुत्सद्देगिरीचं यश

संयुक्त राष्ट्रांच्या या घोषणेमुळे भारताला फारसा फायदा होणार नाही, असं आंतरराष्ट्रीय संबंधाचे अभ्यासक मुक्तदर खान यांनी वाटतं.

"मसूद आंतरराष्ट्रीय प्रवास करत नाही. तो आंतरराष्ट्रीय पातळीवर निधीही गोळा करत नाही. या संपूर्ण प्रकरणात भारताचा फक्त मुत्सद्दी पातळीवर विजय होऊ शकतो आणि त्याचा फायदा निवडणुकीत होऊ शकतो," असं खान पुढे सांगतात.

तर ही घटना म्हणजे आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताचा मोठा विजय आहे असं आंतरराष्ट्रीय संबंधांचे अभ्यासक शैलेंद्र देवळाणकर यांना वाटतं.

ते म्हणतात, "चीन हा एक व्यवहारी देश आहे. ते भावनिकरित्या कोणत्याच बाबतीत गुंतत नाहीत. ते अत्यंत व्यवहारी पद्धतीने वागतात. गेल्या दीड महिन्यापूर्वी जाहीर केलेली भूमिका कशी बदलली हे पाहणं औत्सुक्याचं ठरेल. असं होण्यासाठी काहीतरी व्यवहार पडद्यामागे झाला आहे हे निश्चित."

"परराष्ट्र सचिव विजय गोखले चीनला गेले होते आणि चीनच्या परराष्ट्र मंत्र्यांबरोबर त्यांची सविस्तर चर्चा झाली होती. चीनचा भारताबरोबरचा व्यापार हा 100 बिलियन डॉलरचा आहे. अमेरिकेने चीनवर मोठ्या प्रमाणात आयात कर लादला आहे. त्याच धर्तीवर व्यापाराच्या बाबतीत काही मोठा निर्णय घ्यावा लागू शकतो अशा प्रकारचा व्यवहार झाल्याची शक्यता अजिबात नाकारता येत नाही," देवळाणकर बोलत होते.

चीनला त्यांच्या वन बेल्ट वन रोड प्रकल्पासाठी सगळ्या जगाचा पाठिंबा लागणार आहे. त्यामुळे त्यांनी आता जरा नरमाईची भूमिका घेतली आहे. अशा परिस्थितीत दहशतवादाच्या प्रश्नावर चीन एकटा पडेल किंबहुना पडलाच आहे. ते चीनला अजिबात परवडणारं नव्हतं. चीन आता जागतिकीररणाच्या प्रकियेचं नेतृत्व करू पाहत आहे. त्यामुळे त्यांना एकटं पडणं परवडणारं नाही. त्यामुळे ही एकूण परिस्थिती पाहता हा भारतासाठी मोठा विजय आहे, असंही देवळणकर यांना वाटतं.

भारताचं स्थान उंचावणार

या घटनेमुळे भारताचं स्थान जागतिक...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जैश-ए-मोहम्मदचा संस्थापक मौलाना मसूद अझहरला आंतरराष्ट्रीय दहशतवादी म्हणून घोषित करण्यात आलं आहे.


सामग्री: पुलवामा हल्ल्यानंतर देशभरात काश्मीरच्या विद्यार्थ्यांबरोबर कुठेही मारहाणीचा प्रकार घडल्याचं मानण्यास केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्री प्रकाश जावडेकर यांनी नकार दिला.

काही दिवसांपूर्वी दिल्लीत झालेल्या एका पत्रकार परिषदेत जावडेकर म्हणाले, ''काश्मिरातील विद्यार्थ्यांवर देशभरात अनेकठिकाणी हल्ले आणि मारहाणीचे प्रकार घडत आहेत असं सांगण्याचा काही जणांचा प्रयत्न आहे. मात्र हे खरं नाही. मी सर्व शैक्षणिक संस्थांच्या संपर्कात आहे आणि अशी कुठलीही घटना घडलेली नाही हे मी सांगू इच्छितो''.

जावडेकर यांच्या वक्तव्यावर काश्मीरमधील स्थानिक लोकांनी आक्षेप घेतला आहे आणि सोशल मीडियावर याची जोरदार चर्चा आहे.

जावडेकर यांनी ऑपरेशन डिजिटल बोर्डच्या लाँचदरम्यान वीस मिनिटं सुरू असलेल्या पत्रकार परिषदेदरम्यान हे वक्तव्य केलं.

ते म्हणाले, ''पुलवामा हल्ल्यानंतर देशभरात त्याचे तीव्र पडसाद पाहायला मिळत आहेत. ज्या पद्धतीने हा दहशतवादी हल्ला झाला त्यानंतर देशभरातील नागरिकांमध्ये राग आहे''.

14 फेब्रुवारी रोजी काश्मीरमध्ये पुलवामा येथे CRPF जवानांच्या बसवर झालेल्या हल्ल्यात 45हून अधिक सैनिकांनी जीव गमावला. या घटनेनंतर देशभरात आक्रोश पाहायला मिळाला. अनेक ठिकाणी कँडल मार्च तर काही ठिकाणी आक्रमक आंदोलनं झाली. या सगळ्यादरम्यान काश्मीरातील विद्यार्थ्यांना मुलामुलींना धमकावण्याचे तसंच त्यांच्यावर हल्ला झाल्याच्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या होत्या. केंद्रीय मंत्री असलेल्या जावडेकर यांच्या वक्तव्यावर यामुळे प्रश्नचिन्ह निर्माण झालं आहे.

क्रोधित गर्दीचा दबाव

पुलवामा हल्ल्यानंतर अनेक ठिकाणांहून काश्मीरच्या विद्यार्थ्यांना मारहाण तसंच त्यांच्यावर हल्ला करण्यात आल्याच्या छोट्यामोठ्या बातम्या प्रसिद्ध झाल्या होत्या.

यापैकी उत्तराखंड राज्यातील डेहराडून इथलं प्रकरण चांगलंच गाजलं. डेहराडूनहून शहरातील दोन कॉलेजांनी पुढच्या सत्रापासून काश्मीरच्या विद्यार्थ्यांना प्रवेश देण्यात येऊ नये असं परिपत्रक काढलं.

आता आपण चार वक्तव्यांचा अभ्यास करूया. ही वक्तव्यं ऐकल्यावर केंद्रीय मंत्र्यांनी सत्य परिस्थितीचा स्वीकार केलेला नाही हे लक्षात येईल.

डेहराडूनच्या बाबा फरीद इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीचे प्राध्यापक डॉ. अस्लम सिद्दीकी यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की, "चिडलेल्या जमावाच्या दडपणासमोर आम्हाला ते परिपत्रक जारी करावं लागलं. या परिपत्रकात पुढच्या सत्रात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पुलवामा हल्ल्यानंतर देशभरात विविध ठिकाणी काश्मीरच्या विद्यार्थ्यांना रोषाला सामोरं जावं लागलं. मात्र केंद्रीय मंत्री प्रकाश जावडेकर यांनी या बातम्यांचा इन्कार केला. काय आहे नेमकं सत्य?


सामग्री: पुलवामा हल्ल्यानंतर भारताने बालाकोट येथे हवाई आक्रमण केलं होतं.

दहशतवादी संघटनांवर कडक कारवाई करा, असं अमेरिकेने पाकिस्तानला सुनावलं आहे. भारताकडून पुन्हा आक्रमण झालं तर या भागातल्या शांततेला धक्का पोहोचेल, असंही अमेरिकेनं सांगितलं आहे.

PTI वृत्तसंस्थेनं दिलेल्या बातमीनुसार, पाकिस्तानने स्वत:च्या भूमीवर सुरू असलेल्या दहशतवादी कारवाया रोखाव्यात, असं अमेरिकेनं पाकिस्तानला ठणकावलं आहे.

पाकिस्तानने 'जैश-ए-मोहम्मद' आणि लष्कर-ए-तय्यबा यासारख्या दहशतवादी संघटनाविरोधात कठोर कारवाई करायला हवी, असं ट्रंप प्रशासनातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सांगितलं.

भारताने पाकिस्तानातील बालाकोट येथे हवाई आक्रमण केल्यानंतर प्रत्युत्तरादाखल पाकिस्तानच्या सैन्याने केलेल्या कारवाईबद्दल अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी फार काही बोलण्यास नकार दिला. "आम्ही परिस्थितीचा आढावा घेत आहोत, त्यामुळे यावर फार बोलणं योग्य होणार नाही," असं त्यांनी सांगितलं.

पाकिस्तानने काही दिवसांपूर्वीच कट्टरतावादी संघटनांना मिळणारा अर्थपुरवठा रोखला आहे, याकडेही अमेरिकेने लक्ष वेधलं आहे. या निर्णयासह 'जैश-ए-मोहम्मद' संघटनेला मिळणाऱ्या सुविधाही बंद पाडल्या आहेत.

युद्धाच्या उंबरठ्यावर

पाकिस्तानातील बालाकोट येथे भारतीय सैन्याने आक्रमण केल्यानंतर दोन्ही देशातील तणाव वाढला होता. बालाकोटच्या कारवाईनंतर पाकिस्तानने प्रत्युत्तरादाखल कारवाई केली आणि दोन्ही देशांमधला तणाव शिगेला पोहोचला.

दोन्ही देशांकडून वेगवेगळ्या वक्तव्यांनंतर, दाव्या-प्रतिदाव्यानंतर वातावरणातला तणाव दूर झाला. तूर्तास दोन्ही देशातलं वातावरण शांत आहे. मात्र सीमेनजीकच्या भागात अजूनही अदृश्य तणाव जाणवतो.

विंग कमांडर अभिनंदन यांना पाकिस्तानाने सोडलं.

भारतीय हवाई दलाचे विंग कमांडर अभिनंदन स्वगृही परतल्यानंतर भारताची पुढची भूमिका काय असेल? अमेरिकेने पाकिस्तानला दिलेला इशारा नक्की कुणासाठी आहे?

भारतात निवडणुकांसाठी प्रचाराची रणधुमाळी उडाली आहे. अशावेळी सरकारच्या प्रत्येक निर्णयाकडे निवडणुकीसाठीच्या राजकीय दृष्टिकोनातून पाहिलं जात आहे.

इम्रान खान यांची भूमिका

जम्मू-काश्मीरमधील पुलवामा येथे CRPF जवानांवर झालेल्या हल्ल्याची जबाबदारी जैश-ए-मोहम्मद संघटनेनं घेतली होती. भारताने याप्रकरणी पाकिस्तानला दोषी ठरवलं होतं.

पुलवामा हल्ल्यात पाकिस्तानचा सहभाग आहे, असं वाटत असेल तर तसे पुरावे भारताने सादर करावेत, असं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बालाकोट हवाई आक्रमणानंतर भारताकडे काय पर्याय आहेत?


सामग्री: पुलवामात गुरुवारी CRPFच्या तुकडीवर आत्मघातकी हल्ला झाला. ज्यात 40 जवानांना आपले प्राण गमवावे लागले आहेत. जैश ए मोहम्मद या संघटनेनं हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे. या घटनेनंतर देशभरात संताप आणि आक्रोश आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी वंदे भारत या नव्या रेल्वेच्या लोकार्पण सोहळयात बोलत होते.

यावेळी अतिरेकी संघटनांना इशारा देताना मोदी म्हणाले की, "मी देशाला विश्वास देतो की हल्ल्यामागे ज्या शक्ती आहेत. त्यांना याची शिक्षा नक्की मिळेल. जे आमच्यावर टीका करत आहेत, त्यांच्या भावनांचा मी आदर करतो. त्यांच्या भावना मी समजू शकतो. टीका करणं त्यांचा अधिकर आहे. पण मी सगळ्या सहकाऱ्यांना सांगू इच्छितो, की खूपच संवेदनशील आणि भावनिक वेळ आहे. सत्ताधारी असोत की विरोधक आपण सगळे राजकीय आरोप-प्रत्यारोपांपासून दूर राहूयात. या हल्ल्याचा देश एकजुटीनं मुकाबला करतोय. देश एका आवाजात बोलतोय हे जगाला समजलं पाहिजे."

पुलवामा हल्ल्याच्या पार्श्वभूमीवर नरेंद्र मोदी यांनी पाकिस्तानलाही खडे बोल सुनावले आहेत. जगात एकट्या पडलेल्या आपल्या शेजाऱ्याला असं वाटत असेल की आपण जे कृत्य करतोय, जे कारस्थान करतोय त्यामुळे भारतात अस्थिरता निर्माण होईल तर ते चूक आहे. ते कधीही होणार नाही, असंही मोदींनी ठणकावलं आहे.

पुढे ते म्हणाले की, "सध्या पाकिस्तान आर्थिक अडचणीत आहे. त्यामुळे अशी कृत्यं करुन ते भारताचे हाल करण्याचे त्यांचे मनसुबे कधीच पूर्ण होणार नाहीत. वेळेनं हे सिद्ध केलंय की त्यांचा रस्ता हा विध्वंसाकडे जाणारा आहे. आपला रस्ता विकासाच्या, समृद्धतेच्या दिशेने जाणारा आहे. 130 कोटी भारतीय मिळून या हल्ल्याचं उत्तर देतील."

पुलवामा हल्ल्यानंतर भारताप्रती सहानुभुती व्यक्त करणाऱ्या देशांचेही मोदींनी आभार मानले आहेत. काही देशांनी कडक शब्दात अतिरेकी हल्ल्याची निंदा केली. भारतासोबत उभं राहण्यची भावना बोलून दाखवली, त्याबद्दल मी त्यांचे आभार मानतो असं मोदी म्हणाले.

जगभरातील देशांनाही मोदींनी एकत्र येण्याचं आवाहन केलं आहे. ते म्हणाले की, "मानवतावादी शक्तींना एकत्र येऊन अतिरेक्यांचा पराभव करावा लागेल. सगळे देश एका भाषेत बोलतील, एका स्वरात बोलतील, एका दिशेनं जातील तेव्हा काही क्षणात दहशतवाद संपून जाईल" असं मोदी म्हणाले.

पुढे त्यांनी हल्ल्यात मृत्युमुखी पडलेल्या जवानांप्रती आदर व्यक्त करताना भावनिक उद्गार काढले. ते म्हणाले, "पुलवामा हल्ल्यानंतर मन दु:खासह आक्रोशानं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"दहशतवादी संघटना आणि त्यांच्या म्होरक्यांना मी सांगू इच्छितो की त्यांनी खूप मोठी चूक केली आहे. त्यांना मोठी किंमत चुकवावी लागेल." अशा शब्दात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी हल्लेखोरांना इशारा दिला आहे. तसंच मोदींनी या हल्ल्याला पाकिस्तानच जबाबदार असल्याचं म्हटलं आहे.


सामग्री: पुलाची झालेली अवस्था

हा पूल तुटला तेव्हा 45 मीटरच्या उंचीवरून गाड्या खाली कोसळल्या. या दुर्घटनेत 43 जणांचा मृत्यू झाला.

या अपघाताने सात लोकांच्या आयुष्यावर विपरीत परिणाम झाला.

13 ऑगस्ट 2018 रोजी इमॅन्युअल डियाज भाऊ हेन्री मोरांडी पुलावरून जात होते. मानसशास्त्राच्या शिक्षणासाठी इमॅन्युअल कोलंबियाला जाणार होते. त्यांना सोडण्यासाठी हेन्री त्यांच्याबरोबर विमानतळावर जात होते.

इमॅन्युअल यांनी त्या दिवशी नेमकं काय घडलं हे सांगितलं. 'मी घरापासून दूर जाणार होतो. मी हेन्रीला आलिंगन दिलं. माझं तुझ्यावर खूप प्रेम आहे असं मी त्याला सांगितलं. मला अस्वस्थ वाटत होतं. त्याला सोडून जाताना मला वाईट वाटत होतं. मला सोडून परत जातानाचे शब्द मला आजही आठवतात- इमॅन्युअल, मला आता निघायला हवं'.

इमॅन्युअल डियाज

तो एक नशिबाने घडवून आणलेला योगायोग होता. नियतीनेच आम्हाला एकमेकांना अलविदा करण्याची संधी दिली. हेन्री कायम सोबत असावा असं मला वाटे.

पुढच्या दिवशी सकाळी इमॅन्युअल बोगोटामध्ये कनेक्टिंग फ्लाईटची वाट बघत होते. तिथे बातम्या चाळत असताना त्यांना जेनोवा पुल पडल्याचं कळलं.

काहीतरी गडबड झाली आहे याची मला जाणीव झाली. आम्हा भावांचं नातं खास होतं. आता हेन्रीचा फोटो पाहतो तेव्हा तो किती दूर गेला आहे याची जाणीव होते.

'जेव्हा मी मैडलिनला पोहोचलो तेव्हा माझ्या, हेन्रीच्या मित्रांना फोन करायला सुरुवात केली. इटलीत आईला फोन करण्याचा प्रयत्न केला. पण पदरी निराशाच पडली. मी घरापासून 14,000 किलोमीटर दूर येऊन पडलो होतो. ऑनलाईन जेवढ्या बातम्या वाचता येईल ते वाचायचा प्रयत्न केला. आमच्याकडे पिवळ्या रंगाची गाडी होती. दुरुनही ही गाडी ओळखता येऊ शकते'.

'फेसबुकवरच्या एका पेजवर लाईव्ह स्ट्रीमिंग सुरू होतं. पुल कोसळला, त्याखालच्या ढिगाऱ्यातून पिवळ्या रंगाची गाडी बाहेर काढताना मी पाहिलं. तेव्हाच मनात चर्र झालं. हेन्री गेला हे माझ्या लक्षात आलं. गाडीची अवस्था बघून कोणी वाचण्याची शक्यता धुसर आहे हे उमगलं होतं. मी मटकन खाली बसलो. शरीरातलं चैतन्य हरवून गेल्यासारखं झालं'.

डेप्युटी अभियोजक पाओलो डी ओवितियो सुट्टी संपवून घरी येत होते. फोन ते घरीच विसरून गेले होते. हे सांगण्यासाठीच त्यांनी बायकोला फोन केला.

बायकोने त्यांना टीव्ही बघण्यास सांगितलं. मोरांडी पुल तुटला आहे हे बायकोने त्यांना सांगितलं.

पुलाची झालेली अवस्था

ते सांगतात, 'मी तात्काळ घरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इटलीतल्या जेनोव्हा पुलावरून दररोज हजारो गाड्यांची वाहतूक होत असे. शहराची लाईफलाईन असणारा हा पूल कोसळण्याला आता वर्षभरापेक्षा जास्त कालावधी लोटला आहे.


सामग्री: पुष्पाबाई... त्यांना अनेकजण 'बाई'च म्हणत. अजूनही म्हणतात, ते त्यांच्या शिक्षकी पेशामुळे. पुढे बाई हे बिरुद अधिक गडद होत गेलं आणि स्थिरावत गेलं ते त्यांच्या विचारप्रवर्तक आणि मार्गदर्शक वृत्तीमुळे.

मुंबईतील दादरच्या रुईया कॉलेजमध्ये पुष्पाबाईंनी मराठी विभागात अनेक वर्ष अध्यापन केलं. पण इंग्रजीसह इतर भाषांतरित फ्रेंच आणि साऊथ अमेरिकन साहित्याचा त्यांचा व्यासंग कायम राहिला.

बाई केवळ वर्गांच्या चार भिंतीत आणि अभ्यासक्रमातील पुस्तकातलं शिकवत राहिल्या का? यावर त्यांचे अनेक विद्यार्थी भरभरुन बोलतात.

त्यांच्या विद्यार्थिनी असलेल्या आकाशवाणीच्या माजी अधिकारी मेधा कुलकर्णी सांगतात, "कॉलेजच्या वर्षांमध्ये परीक्षेत उत्तम मार्क्स मिळवण्यापलिकडचं आयुष्यभर सोबत राहिल असं संचित बाईंनी दिलं. मला आठवतंय, बाई 'संगीत शारदा' नाटक शिकवत होत्या. तेव्हा त्यांनी स्त्रियांसोबत होणारा लिंगभेदभावाचा इतिहास उलगडून सांगणं असो की मराठी वाङमय त्याच्या सामाजिक चौकटीसह शिकवणं असो.. हे बाईंनी केलं."

मेधा कुलकर्णी यांनी 'लढे आणि तिढे, चिकित्सक गप्पा... पुष्पाबाईंशी' हे मुलाखतीवर आधारित पुस्तक लिहिलंय. त्यात बाईंचं चिकित्सक व्यक्तिमत्व उलगडायला मदत होते.

सुती साडी, साधं राहणीमान स्वीकारण्यामागे पुष्पाबाईंच्या घरातले गांधीवादी संस्कार कारणीभूत ठरले. पण त्या स्वतःला कधी गांधीवादी म्हणवून घेत नसत. सरकार कुटुंबात जन्म झालेल्या बाईंचे आजोबा प्रार्थना समाजाचे कट्टर कार्यकर्ते होते.

देवधर्माला प्रखर विरोध आणि दुसरीकडे देव-धर्म पाळणं त्यामुळे वाद-प्रतिवाद असं घरातलं वातावरण. तर त्यांचे वडील प्रभाकर सरकार आणि सुनंदा सरकार पुस्तकवेडे होते. इतके की सणासुदीला एकवेळ कपडे नसले तरी चालतील पण पुस्तक द्यायची पद्धत होती, असं बाई सांगत.

स्वातंत्र्यपूर्व काळातून पुढे स्वतंत्र भारतात वेगवेगळ्या राजकीय, सामाजिक मुशीतून साहित्य, कला-संस्कृती आकार घेत होती. तोपर्यंत मुंबईतल्या सांस्कृतिक विश्वाबाहेर त्यांचा परिचय झाला नव्हता.

प्राध्यापक म्हणून रुईया कॉलेजमध्ये रुजू झाल्या होत्या. प्राध्यापक आणि दूरदर्शनचे माजी वृत्तनिवेदक अनंत भावे यांच्याशी त्यांनी विवाह केला. या दांपत्याने जाणीवपूर्वक आपल्या आयुष्यात सुती कपड्यांचा पुरस्कार केला.

विद्यार्थी चळवळीच्या निमित्ताने त्या मराठवाडा आणि नंदूरबारशी जोडल्या गेल्या.  मराठवाड्यात नाट्यचळवळीला प्रोत्साहन देण्यासाठी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ज्येष्ठ लोकशाहीवादी कार्यकर्त्या, कृतीशील विचारवंत, समीक्षक आणि निर्भिड वक्त्या डॉ. पुष्पा भावे यांचं वयाच्या 81व्या वर्षी निधन झालं. आणीबाणीनंतरच्या राजकीय जाणीवांचा जागर आपल्या विचार आणि कृतीतून करणाऱ्या पुष्पाताईंनी महाराष्ट्रातल्या शोषणाविरोधातल्या आंदोलनात आणि मानवतावादी लढ्यांमध्ये हिरीरीने भाग घेतला, प्रसंगी नेतृत्वही केलं. त्यांचं योगदान सांगणारा हा लेख.


सामग्री: पु्ण्यातील मोर्चाचं दृश्य

लहानपणी त्यांचे वडील तहसीलदार वगैरे अधिकाऱ्यांना भेटत असत. अधिकाऱ्यांचा एकूणच रुबाब पाहून शरद यांना अधिकारी व्हावंसं वाटू लागलं.

शिक्षण पूर्ण होता होता पदाचं ग्लॅमर कमी झालं आणि सामाजिक भान आलं. ज्या समाजात आपण लहानाचे मोठे झालो, त्याला आपलं काही देणं लागतो, या भावनेने त्यांच्या मनाचा ठाव घेतला आणि त्यांनी स्पर्धा परीक्षा देण्याचा निर्णय घेतला.

शरद गेल्या दोन ते अडीच वर्षांपासून MPSC तर्फे घेण्यात येणाऱ्या राज्यसेवा, PSI- STI- ASO या पदासांठी घेण्यात येणाऱ्या स्पर्धा परीक्षांची तयारी करत आहेत. पण त्यांच्या हाती अजून काहीही लागलं नाही. ते आता 27 वर्षांचे आहेत.

या परीक्षेसंदर्भात असणाऱ्या विविध मागण्या घेऊन आज पुण्यात निघणाऱ्या मोर्चाचे समन्वयक म्हणून ते काम बघत आहेत.

"आधी पोलीस उपनिरीक्षक, विक्रीकर निरीक्षक आणि सहाय्यक कक्ष अधिकारी या पदांसाठी स्वतंत्रपणे पूर्वपरीक्षा व्हायची. त्यामुळे प्रत्येक परीक्षेचा वेगळा कट ऑफ लागायचा. आता मात्र एकच परीक्षा द्यावी लागल्याने कट ऑफची सरमिसळ झाली आहे. स्पर्धा प्रचंड वाढली आहे. त्यामुळे या परीक्षा पुन्हा वेगळ्या कराव्यात अशी आमची मागणी आहे."

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग अर्थात MPSCच्या परीक्षापद्धतीत अनेक गोंधळ आहेत, अशी तक्रार करत शरदसारखे शेकडो तरुण-तरुणी राज्यातल्या विविध शहरांतून मोर्चे काढत आहे.

5 फेब्रुवारीला औरंगाबादमध्ये एका मोर्चाचं आयोजन करण्यात आलं होतं आणि येत्या काही दिवसांत महाराष्ट्रातील अनेक शहरांतून हे मोर्चे निघणार आहेत.

7 मुख्य मागण्या

दरवर्षी जेव्हा आयोगाची जाहिरात येते, तेव्हा किती जागा येणार याबद्दल उमेदवारांमध्ये प्रचंड उत्सुकता असते. मात्र यावर्षीच्या जाहिरातीत अत्यल्प पदसंख्येमुळे उमेदवारांचा भ्रमनिरास झाला. जागा वाढवा, हीच पहिली आणि मुख्य मागणी आहे.

औरंगाबादमध्ये निघालेला मोर्चा

हेमंत पाटील धुळ्यात स्पर्धा परीक्षांचे क्लासेस चालवतात. धुळ्यात होणाऱ्या नियोजित मोर्च्यात त्यांचा सक्रिय सहभाग आहे. ते सांगतात, "महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग हा पारदर्शी कारभारासाठी ओळखला जायचा. पण गेल्या काही वर्षांपासून आयोगाच्या या प्रतिमेला तडा गेला आहे. मागच्या वर्षी डमी उमेदवारांचं रॅकेट उघडकीला आलं. काही अधिकारी झालेले लोक परीक्षेला डमी उमेदवार म्हणून बसायचे. या प्रकरणी गुन्हे दाखल झाले. पण या प्रकरणाचं पुढे काय झालं याबद्दल कोणतीही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शरद चव्हाण अहमदनगर जिल्ह्यातील जामखेडा गावात राहतात. त्यांचे वडील कोरडवाहू शेतकरी आहेत. त्यामुळे त्यांचं बालपण खडतर होतं. शाळेत जाण्यासाठी त्यांना पाच ते आठ किलोमीटर चालावं लागायचं.


सामग्री: पूजा चव्हाण

महाविकास आघाडीतील एका मंत्र्यामुळे या तरुणीने आत्महत्या केल्याचा आरोप भाजपकडून केला जात आहे. याबाबत उपमुख्यमंत्री अजित पवार पुण्यातील पत्रकार परिषदेत म्हणाले, 'या प्रकरणाची चौकशी पोलीस विभागाकडून सुरू आहे. चौकशीत काही गोष्टी समोर आल्यास पुढे कारवाई होईल.'

संजय राठोड यांच्यावर गुन्हा दाखल करा - चित्रा वाघ

"पूजा चव्हाण घटनेत समोर आलेले सगळे अपडेट्स पाहाता प्रकरणाचा थेट रोख शिवसेना मंत्री संजय राठोडांकडे जातो. पोलिसांनी स्यूमोटो घेऊन मंत्री संजय राठोड यांच्यावर सदोष मनुष्यवधाचा गुन्हा दाखल करावा," अशी मागणी भाजपच्या प्रदेश उपाध्यक्ष चित्रा वाघ यांनी केली आहे.  या आरोपांबाबत संजय राठोड यांची बाजू जाणून घेण्यासाठी बीबीसी मराठीने त्यांच्याशी संपर्क करण्याचा प्रयत्न केला मात्र त्यांच्याशी संपर्क होऊ शकला नाही. त्यांची बाजू समजल्यावर ती या बातमीमध्ये देण्यात येईल.

 "पुरावे असतांनाही मुसक्या आवळायच्या सोडून कसली वाट पहाताय," असा सवालही चित्रा वाघ यांनी मुख्यमंत्र्यांना विचारला आहे.

सोशल मीडियावर दोन ऑडिओ क्लिप व्हायरल झाल्या असून यातील एक व्यक्ती दुसऱ्या व्यक्तीला ती आत्महत्या करणार आहे तुम्ही तिला समजावून सांगा असे म्हणत आहे. तर तरुणीने आत्महत्या केल्यानंतर अरुण नावाचा एक कार्यकर्ता त्या तरुणीच्या मृतदेहाजवळ होता. त्यावेळी कथित मंत्र्याने त्या तरुणीचा मोबाईल ताब्यात घेण्यास सांगितल्याचे दुसऱ्या ऑडिओ क्लिपमधून समोर आलं आहे.

पूजा चव्हाण या तरुणीच्या आत्महत्येभोवती संशयाचे वर्तुळ निर्माण झाले असून याप्रकरणी सखोल चौकशी पोलिसांनी करावी, अशी मागणी विरोधी पक्षनेते देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.

 ''संबंधित तरुणीचे प्रेमसंबंध एका मंत्र्यांशी असल्याच्या क्लिप सोशल मीडियावर फिरत असल्याचे समजले आहे. एका तरुणीचा मृत्यू व त्याभोवती निर्माण झालेले संशयाचे वर्तुळ पाहता हे प्रकरण दाबण्याचा प्रयत्न पुणे पोलिसांनी करु नये, त्यातील सत्य तात्काळ समोर आले पाहिजे असेही फडणवीस म्हणाले. '' ते पुण्यात पत्रकारांशी बोलत होते.

कोण आहे पूजा चव्हाण ?

पूजा चव्हाण ही 22 वर्षीय तरुणी मूळची परळी, जिल्हा बीड येथील रहिवासी आहे. गेल्या काही दिवसांपासून ती पुण्यातील महंमदवाडी येथील हेवन पार्क या सोसायटीमध्ये राहत होती.

 पूजाने महाविकास आघाडीमधील एका मंत्र्यामुळे आत्महत्या केल्याच्या चर्चा सोशल मीडियावर केल्या जात आहेत. भाजपच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

परळी येथील पूजा चव्हाण या तरुणीने पुण्यातील महंमदवाडी येथील हेवन पार्क या इमारतीच्या तिसऱ्या मजल्यावरुन उडी मारुन आत्महत्या केली. याप्रकरणी पोलिसांनी आकस्मात मृत्यूची नोंद केली आहे.