सामग्री: पाण्याअभावी मोसंबी सुकून गेली, असं शेतकरी बाळू अदाने सांगतात.

राज्य सरकारनं 31 ऑक्टोबरला राज्यातील 151 तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर केला. या तालुक्यांपैकी मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्रातल्या गावांत जाऊन तिथल्या कामांचा बीबीसी मराठीनं केलेला हा ग्राउंड रिपोर्ट.

राज्य सरकारनं जाहीर केलेल्या दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या यादीत मराठवाड्यातील सर्वाधिक म्हणजेच 47 तालुक्यांचा समावेश आहे.

यामध्ये औरंगाबाद जिल्ह्यातील खुलताबाद तालुक्यात गंभीर स्वरुपाचा दुष्काळ आहे. या तालुक्यात जलयुक्त शिवार योजनेची कामं झाली आहेत. या तालुक्यातील आखातवाडा गाव आम्ही गाठलं.

"आमच्या गावात 'जलयुक्त शिवार'च्या कामाला २०१६ला मंजुरी मिळाली. पण प्रत्यक्षात कामं २०१७मध्ये सुरू झाली. यंदा नागपंचमीला फक्त दोन दिवस पाऊस पडला. त्यामुळे आम्हाला निदान प्यायचं पाणी तरी मिळतंय. पण पंधरा दिवसानंतर पाणी संपेल. सरकारला टँकरची सोय करून द्यावी लागेल," गावचे सरपंच नाना दुधारे सांगतात.

मराठवाड्यातल्या जिल्ह्यांतील पाणीटंचाईचा आराखडा नुकताच तयार करण्यात आला आहे. त्यानुसार येत्या 2 महिन्यांत मराठवाड्यासाठी 1425 पाण्याच्या टँकरची आवश्यकता भासणार आहे.

'शिवार जलयुक्त झालंच नाही'

जलयुक्त शिवार योजनेच्या कामांबद्दल विचाल्यावर दुधारे सांगतात की, "पाणी फाऊंडेशनच्या कामामध्ये कुठे कुठली कामं करायची याचा गावकऱ्यांना पूर्ण अधिकार आहे. पण जलयुक्त शिवारचं तसं नाही. सरकारच्या कामांची पध्दत आणि नियम ठरलेले आहेत, त्यानुसारच होतं.

सोमनाथ कामटे यांच्या शेतात जलयुक्त शिवार योजनेअंतर्गत शेततळ खणण्यात आलं आहे.

खरंतर सरकारनं लोकांशी बोलून गावातील शेतकरी, संरपंच, जुनी-जाणती मंडळी, अभ्यासक यांना एकत्र घेऊन कामांची आखणी करायला हवी पण तसं होताना दिसत नाही. 'जलयुक्त'अंतर्गत खोलीकरणाची कामं अर्धवट केली गेली. काम पूर्ण न करताच मशीन बाहेर काढल्या गेल्या."

दुधारे यांच्याशी बोलल्यानंतर आम्ही सोमनाथ कामटे यांच्या शेतात गेलो. त्यांच्या शेतात जलयुक्त शिवार मोहिमेअंतर्गत शेततळं खणण्यात आलं आहे.

शेततळं दाखवताना कामटे सांगतात, "जलयुक्त शिवार आणि पाणी फाऊंडेशनची कामं झाली. पण पाणी हवं त्या प्रमाणात साचलं नाही. आता शेततळ्यात दहा फूट पाणी उरलंय पण पुढील काही दिवसात त्याचं बाष्पीभवन होऊन जाईल. पाण्याअभावी कापसाला बुरशी आलीय, डाळींब आणि मोसंबी सुकून गेली आहे."

पाण्याअभावी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'जलयुक्तच्या कामांमुळे शिवार झाले पाणीदार,' असं  ट्वीट  मुख्यमंत्री कार्यालयानं केलं आहे. दुष्काळ जाहीर झाल्याच्या दुसऱ्याच दिवशी (01 नोव्हेंबर, 2018) त्यांनी हे ट्वीट केलंय. पण प्रत्यक्षात जलयुक्तमुळे शिवार पाणीदार झालं का?


सामग्री: पाण्याचा विसर्ग वाढवणं गरजेचं - मुख्यमंत्री

सांगली आणि कोल्हापूरमध्ये पूरस्थिती भीषण कशामुळे झाली याची माहिती मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी पत्रकार परिषदेत दिली. कर्नाटकातल्या आलमट्टी धरणाचा विसर्ग मोठ्या प्रमाणात नसल्यामुळे बॅकवॉटरमुळे गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे. 5 लाख क्युसेक्यने विसर्ग झाला तर लवकर पाणी कमी होईल, हे आमच्या लक्षात आलं आणि हा विसर्ग वाढवण्यात यावा अशी विनंती आम्ही कर्नाटककडे केल्याचं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं.

यासाठी कर्नाटकचे मुख्यमंत्री बी. एस. येडियुरप्पा यांच्याशी चर्चा झाली आहे. त्यांनी 5 लाख क्युसेक्सनी विसर्ग करण्याची तयारी दर्शवली आहे, असं मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी म्हटलं.

आर्मी, नेव्ही, कोस्टगार्ड यांची मदत घेतली. ओरिसा, गुजरात, गोवा राज्यातून टीम आल्या आहेत.

सांगलीमध्ये उतरण्याची परवानगी न मिळाल्यामुळे सांगलीत पोहोचता आलं नाही त्यामुळे आम्ही हवाई पाहणी केली. कराडची पाणी पातळी कमी झाली आहे. कोल्हापूरमध्ये रेस्क्यू ऑपरेशन सुरू आहेत. कोल्हापुरात 97,000 हून अधिक लोक स्वतःहून स्थलांतरित झाले आहेत. 157 कॅंपमध्ये 40,000 जणांची व्यवस्था करण्यात आली आहे.

सध्या जनादेश यात्रा स्थगित करण्यात आली आहे. 18 ऑगस्टनंतर परिस्थिती पाहून यात्रा सुरू करणार असल्याचं मुख्यमंत्र्यांनी सांगितलं.

सांगलीत बोट उलटून 9 जणांचा मृत्यू,3 बेपत्ता

ब्रह्मनाळ (तालुका पलूस जि. सांगली) येथे ग्रामपंचायतची बोट उलटून झालेल्या दुर्घटनेत आतापर्यंत 9 जणांचे मृतदेह हाती आले असून 15 जणांना वाचवण्यात यश आले आहे. आणखी 3 जणांना बुडाल्याची शक्यता असून 3 जण बेपत्ता आहेत.शोधकार्य सुरू आहे. NDRF TEAM घटना स्थळी पोहोचली आहे.

बोटमध्ये एकूण 30 लोक होते, अशी माहिती जिल्हा प्रशासनाकडून देण्यात आली आहे. या बोटीमध्ये झाडीची फांदी अडकल्यामुळे बोट उलटल्याचं मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सांगितलं. ही बोट प्रशासनाची नव्हती. त्यामुळे या बोटीची नेमकी किती क्षमता होती हे सांगता येणं कठीण आहे. असं ते म्हणाले.

ब्रह्मनाळ येथील दुर्घटनेतील पीडितांच्या नातेवाईकांना 5 लाख रुपयांची मदत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी जाहीर केली आहे.

पश्चिम महाराष्ट्रात पुरामुळे बळी गेलेल्या व्यक्तींचा आकडा 27 वर पोहचला आहे. तर 2 लाखांहून अधिक लोक पुरामुळे विस्थापित झाले आहेत.

कोल्हापूर पूर परिस्थिती-  स्वयंसेवी संस्थाकडून मदतीचा ओघ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अतिवृष्टीमुळे पुराच्या वेढ्यात अडकलेल्या कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्याची स्थिती आजही बिकट आहे. हवामान खात्याने आज आणि उद्या अतिवृष्टी चा इशारा दिला आहे. त्यामुळे धरणातील साठा वाढल्याने नद्यांची पाणी पातळी वाढणार आहे.


सामग्री: पाण्यातही या नैसर्गिक प्लास्टिकचं विघटन होतं.

सध्या हे प्लास्टिक प्रायोगिक तत्वावर करून पाहिलं जात आहे. मोठ्या प्रमाणावर प्लास्टिक तयार झाल्यास ते सर्वांसाठी फायदेशीर ठरू शकेल.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

निवडुंगाच्या रसापासून तयार होणाऱ्या प्लास्टिकचा शोध नुकताच लावण्यात आला आहे. सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे या प्लास्टिकचं निसर्गात विघटन होऊ शकतं


सामग्री: पाण्याने भरलेल्या काचेच्या टाकीत हिप-हॉप, ब्रेक डान्स असे बरेच डान्स तो सादर करतो. त्याचा डान्स अनेकजण श्वास रोखून बघतात.

जयदीपविषयी जाणून घेण्यासाठी पाहा हा व्हीडिओ.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इंजिनिअर असणारा जयदीप पाण्याखाली डान्स करतो. आता त्याची एक वेगळी ओळख निर्माण झालीय.


सामग्री: पानिपत सिनेमाचं पोस्टर

'मराठी साम्राज्याच्या भाळावरची भळभळणारी जखम', असं पानिपतच्या युद्धाचं वर्णन केलं जातं. दोन मोती, सत्तावीस मोहरा आणि असंख्य चिल्लरखुर्दा गमावलेल्या या युद्धाने मराठा साम्राज्याचा कणा खिळखिळा केला. पण हे युद्ध मराठा सैन्य नेमकं का हरलं?

याची कारणं शोधणं महत्त्वाचं आहे. पानिपतच्या युद्धाला 257 वर्षं पूर्ण झाली. आजही या प्रदेशात गेलं, की पानिपतमधले स्थानिकही या युद्धाबद्दल माहिती देतात.

या युद्धात मराठा सैन्य शौर्यानं लढलं, पण अखेर त्यांचा पराभव झाला. या पराभवामागची नेमकी कारणं काय, पाहू या!

... त्या अनाम वीरांसाठी!

निसर्ग शत्रू ठरला!

कुंजपुऱ्यावरून दिल्लीच्या दिशेने निघालेल्या मराठा सैन्याने नोव्हेंबर 1760मध्ये पानिपतमध्ये तळ ठोकला. नोव्हेंबर, डिसेंबर आणि जानेवारी हे तीन महिने उत्तरेत कडाक्याच्या थंडीचे असतात.

इतिहास अभ्यासक पांडुरंग बलकवडे सांगतात, "मराठा सैन्य दक्षिणेतून मोहिमेला निघालं, तेव्हा 1760चा जानेवारी महिना संपत आला असल्याने गरम कपडे वगैरे काहीच घेण्यात आले नव्हते. त्यामुळे मराठे उत्तरेच्या थंडीत गारठून गेले होते."

मोहिमेच्या शेवटच्या दिवसांपर्यंत पानिपतच्या आसपासच्या गावांमधली झाडंही शिल्लक राहिली नव्हती. त्यामुळे सरपणाला लाकडं मिळणं मराठा फौजेला कठीण झालं होतं. परिणामी मराठा सैन्याचे हाल होत होते, असं अनेक ऐतिहासिक संदर्भ ग्रंथांमध्ये नमूद केलं आहे.

"त्या उलट अफगाण सैनिकांचा पेहराव मात्र थंडीचा सामना करण्यासाठी योग्य होता. अफगाण सैनिक अंगावर चामड्याच्या कोटासारखा पोशाख करायचे. थंडीपासून रक्षण करण्यासाठी हा पोशाख योग्य होता," असं बलकवडे यांनी नमूद केलं.

इथे झालं पानिपतचं युद्ध... गूगल मॅपमध्ये सध्याचं पानिपत

सूर्य माथ्यावर आला आणि...

या युद्धात सूर्याची दिशा निर्णायक होती, असं अनेक इतिहासकार मानतात. अयोद्धेचा नवाब शुजा उद्दौला याच्या छावणीत असलेल्या काशीराज पंडितानंही याबाबत लिहून ठेवलं आहे.

मराठे पानिपतावरून दिल्लीकडे म्हणजेच दक्षिण दिशेला चालले होते. सकाळी नऊपासून सुरू झालेल्या या युद्धात दुपारनंतर सूर्य दक्षिणेकडे झुकू लागला आणि मराठा सैन्याच्या डोळ्यांवर, डोक्यावर तिरीप येऊ लागली. त्यामुळे मराठे हवालदिल झाले.

"मराठा सैन्याला पाण्याची भ्रांत होती, त्यातच सूर्य माथ्यावर आल्यानं ते आणखीनच हैराण झाले," बलकवडे यांनी या युद्धातली सूर्याची निर्णायक भूमिका स्पष्ट...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पानिपतच्या युद्धावर आधारित आशुतोष गोवारीकरचा सिनेमा येऊ घातलाय. अर्जुन कपूर आणि संजय दत्त मुख्य भूमिकेत आहेत. त्यानिमित्ताने ही बातमी पुन्हा देण्यात येत आहे.


सामग्री: पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत अफगाणिस्तानच्या अहमद शाह अब्दालीने मराठा सैन्याचा पराभव केला. या युद्धात मराठा सैन्याची अपरिमित जीवितहानी झाली. या पराभवाने मराठ्यांच्या वर्चस्वावर, राजकीय वाटचालीवरही परिणाम झाला आणि सदाशिवराव भाऊ या पराजयाचे धनी ठरले.

चिमाजी अप्पांचे चिरंजीव असलेल्या सदाशिवरावांचं आयुष्य जेमतेम तीस वर्षांचं. पेशवाईच्या कालखंडातलं अल्प पण निर्णायक पर्व. सदाशिवरावांच्या नेतृत्वात लढल्या गेलेल्या पानिपताच्या लढाईत मराठा सैन्याला पराभवाला सामोरं जावं लागलं. मात्र त्यांनी दाखवलेल्या शौर्याचं उदाहरण आजही दिलं जातं. एका दिवसात खरंतर काही तासात मराठी सैन्याने सेनापती, सैन्य आणि प्रचंड प्रमाणावर माणसं गमावली.

सदाशिवरावांचं बालपण

4 ऑगस्ट 1730 रोजी सदाशिवराव भाऊंचा जन्म झाला. ते केवळ एक महिन्यांचे असताना त्यांच्या आईचे निधन झाले. दहा वर्षांचे असताना पितृछत्र हरपले. त्यांचा सांभाळ आजी राधाबाई यांनी केला. रामचंद्रबाबा हे सदाशिवरावभाऊंचे गुरु होते.

उमाबाई या सदाशिवराव भाऊंच्या पहिल्या पत्नी. त्यांच्यापासून त्यांना दोन अपत्यं होती. मात्र त्यांचा लहानपणीच मृत्यू झाला. पार्वतीबाई या सदाशिवरावांच्या दुसऱ्या पत्नी. त्यांच्यापासून त्यांना कोणतंही अपत्य नव्हतं.

सातारला छत्रपती शाहूंच्या मार्गदर्शनाखाली त्यांनी राजकारण, प्रशासन यांची धुळाक्षरं गिरवली. 1746 मध्ये कर्नाटकातील तुंगभ्रदा दोआबात महादजीपंत पुरंदऱ्यासोबत मोहिमेस रवाना झाले. 1747 मध्ये आजऱ्याच्या लढाईत पहिला विजय मिळवला आणि बहादूर भोंड्याचा किल्ला जिंकला. तुंगभद्रेपर्यंत जाऊन सावनूरकर नवाब देसाईंना जरब बसवली. त्यावेळी कित्तूर, मोकाक, परसगड, यादवाड असे 35 परगणे काबीज केले.

1750 मध्ये त्यांनी छत्रपती राजाराम यांच्याकडून मुखत्यारी मिळवली. त्याच वर्षी कोल्रहापूर छत्रपतींकडून पेशवाई वस्त्रं आणि जहागिरी मिळवली. 1759 मध्ये त्यांनी  निजामाविरुद्धची उदगीरची लढाई यशस्वी केली.

उदगीरच्या या लढाईनेच सदाशिवरावांच्या नेतृत्वावर शिक्कामोर्तब केलं.

आधुनिक युद्धशास्त्राची तत्वं अंगीकारत सदाशिवराव भाऊंनी तोफखान्याचं महत्त्व ओळखलं. बुसी या फ्रेंच अधिकाऱ्याच्या नेतृत्वाखालील तोफखान्याचा पराक्रम पाहिल्यानंतर त्यांनी इब्राहिम खान गारदी यांना ताफ्यात समाविष्ट केलं.

इब्राहिम यांच्याआधी मुजफ्फरखान याचं तोफखान्यातलं कौशल्य सदाशिवरावभाऊंनी ओळखलं होतं. मात्र मुजफ्फरखान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आधुनिक युद्धशास्त्राचे प्रवर्तक,'नेशन स्टेट'सदृश संकल्पना मांडणारे आणि मायभूमीपासून हजारो किलोमीटर दूर पानिपत इथं झालेल्या युद्धात अतुलनीय शौर्य दाखवणारे योद्धा म्हणून सदाशिवराव भाऊ यांची इतिहासाला ओळख आहे.


सामग्री: पानिपतच्या युद्धानंतरही सदाशिवराव भाऊ जिवंत होते?

"दोन मोती गळाले, दहा-वीस अश्रफी गेल्या, खुर्दा-रुपयांची तर गणतीच नाही…" पानिपतच्या युद्धात मराठा सैन्याच्या झालेल्या हानीचं हे वर्णन अनेक पिढ्यांनी ऐकलं आहे.

या दोन मोत्यांपैकी एक मोती म्हणजेच पानिपत मोहिमेतले मराठा सैन्याचे सेनापती सदाशिवराव भाऊ पेशवे. सदाशिवराव भाऊ या युद्धात कामी आले हा इतिहास महाराष्ट्रात सर्वश्रुत आहे. पण हरियाणाच्या रोहतकमधले लोक वेगळा इतिहास सांगतात.

मध्यभागी सदाशिवराव भाऊ, डावीकडे इब्राहिमखान गारदी आणि पेशव्यांचे अन्य सेवक.

पानिपतपासून थोड्याच अंतरावर हरियाणातला रोहतक जिल्हा आहे. याच रोहतक जिल्ह्यात सांघी हे गाव आहे.

या गावातल्या लोकांचा असा विश्वास आहे की, युद्धानंतर सदाशिवराव भाऊ या गावात येऊन राहिले होते आणि त्यांनी याच गावात समाधी घेतली.

पाहा व्हीडिओ : सदाशिवराव भाऊ पेशवे यांच्या स्मृतिदिनी हरियाणामध्ये जत्रा

रोहतक शहरापासून साधारण 25 किलोमीटर अंतरावर असलेल्या या सांघी गावात सदाशिवराव भाऊंच्या नावाने एक आश्रम आहे. या आश्रमाचं नाव 'डेरा लाधिवाला'! या डेऱ्यातच श्री सिद्ध बाबा सदाशिवराय तथा भाऊ राव यांची 'गद्दी' आहे.

गावकरी सांगतात की...

सांघी गावातल्या लोकांचं म्हणणं असं आहे की, 1761मध्ये पानिपतच्या युद्धात मराठ्यांच्या फौजेचा पराभव निश्चित झाला त्या वेळी सदाशिवराव भाऊ पेशवे जखमी अवस्थेत आपल्या घोड्यावरून युद्धभूमीतून बाहेर पडले.

जखमी आणि अर्धवट शुद्धीत ते उग्राखेडी गावात पोहोचले. तिथून ते सोनीपत जिल्ह्यातल्या मोई हुड्डा गावात आले. त्यापुढे रूखी गावात त्यांनी आसरा मागितला.

सांघी ग्रामस्थ मानतात हीच सदाशिवराव भाऊंची समाधी.

त्यावर त्यांना तिथल्या लोकांनी पुढे सांघी गावात जाण्याचा सल्ला दिला. या गावाजवळ पिंपळ आणि वडाची झाडं आणि घनदाट जंगल आहे. तिथे आसरा घेता येईल, असं त्यांना सांगण्यात आलं.

गावातल्या लोकांच्या म्हणण्यानुसार, अखेर  22 जानेवारी 1761 रोजी म्हणजे पानपितपच्या युद्धानंतर आठ दिवसांनी सदाशिवराव भाऊ सांघी गावात पोहोचले. इथे त्यांना गावकऱ्यांनी आसरा दिला, असं गावातले लोक सांगतात.

श्री भाऊनाथजी की गद्दी

डेरा लाधिवाला हा भाऊसाहेबांचा मठ सांघी गावाच्या परिघावर आहे. सांघी गावही मुख्य रस्त्यापासून चांगलंच आतमध्ये आहे. दोन्ही बाजूला हिरवीगार शेतं असलेला रस्ता गावात जातो.

गावातल्या कोणालाही डेरा लाधिवाला किंवा श्री...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

14 जानेवारी 1761 पानिपत युद्धाचा स्मरणदिवस. पानिपतच्या तिसऱ्या लढाईत मराठा सेनापती सदाशिवराव भाऊ कामी आल्याचा इतिहास आहे, पण हरियाणाच्या एका गावातले लोक म्हणतात की, सदाशिवराव भाऊ लढाईनंतर जिवंत होते आणि ते या गावात येऊन राहिले होते. रोहतकजवळच्या सांघी गावातल्या त्यांच्या समाधीस्थळाला भेट देऊन मांडलेला रिपोर्ताज.


सामग्री: पाब्लो एस्कोबारला मारण्यासाठी मोठी टोळीच निघाली होती.

जगातल्या सगळ्यांत धोकादायक समजल्या जाणाऱ्या माणसाचा खात्मा करणं हे त्यांचं उद्दिष्ट होतं. या तुकडीचं नेतृत्व करत होते स्कॉटलंडचे पीटर मॅक्लेज.

फक्त कोलंबियात नव्हे तर जगात सर्वांत भीतीदायक मानलं जाणाऱ्या मॅडलिन ड्रग्स कार्टेलचा तो सर्वेसर्वा होता.  गुन्हेगारी जगतात पाब्लो हा सगळ्यांत श्रीमंत गँगस्टर मानला जातो.

कोकेनचा सगळ्यांत मोठा निर्माता आणि वितरक यासाठी तो जगात ओळखला जात असे. जगभरात चालणाऱ्या कोकेनच्या एकूण व्यापारापैकी 80 टक्के हिस्सा पाब्लोच्या नावावर होता.

ब्रिटिश सैन्यातील स्पेशल एअर सर्व्हिसचे माजी कर्मचारी मॅक्लेज यांच्यावर पाब्लोला मारण्याची जबाबदारी कोलंबियातील त्याच्या प्रतिस्पर्ध्यांनी सोपवली होती.

अपयशी ठरलेल्या या मोहिमेबद्दल आणि त्यासाठी कारणीभूत ठरलेल्या माणसाबद्दल 'किलिंग एस्कोबार' नावाच्या डॉक्युमेंटरीत सविस्तर ऐकायला आणि पाहायला मिळतं.

ग्लासगो इथे 1942मध्ये जन्मलेल्या मॅक्लेज यांचं व्यक्तिमत्व गुंतागुंतीचं होतं आणि त्यांनी आयुष्यात खूप चढउतार पाहिल्याचं चित्रपट निर्माते डेव्हिड व्हिटनी सांगतात.

स्कॉटलंडमधल्या सगळ्यांत मोठ्या शहराच्या उपनगरात म्हणजेच रिडडिरी या ठिकाणी ते लहानाचे मोठे झाले.

यापासून जवळच बर्लिननेचा कुख्यात असा तुरुंग होता. तिथेच त्यांचे वडील होते. त्यांचे बाबा कठोर आणि हिंसक स्वभावाचे होते.

आता 78 वर्षांचे झालेले मॅक्लेज डॉक्युमेंटरीत सांगतात, कोणाचीही हत्या करण्याचं प्रशिक्षण मला लष्करात मिळालं होतं. परंतु माझ्यातली विजीगिषु वृत्ती ग्लासगो इथली होती.

ते पुढे सांगतात, घर सोडल्यानंतर 17व्या वर्षी मी लष्करात भरती झालो. माझ्या आक्रमकतेला तिथे दिशा मिळाली. ते ब्रिटिश लष्कराच्या पॅराशूट रेजिमेंटचा भाग झाले. त्यानंतर लष्कराच्या अतिमहत्त्वाच्या अशा एलिट22 रेजिमेंटचे सदस्य झाले.

स्पेशल एअर सर्व्हिस युनिटचा भाग म्हणून ते बोर्नियाच्या जंगलात झालेल्या युद्धात देखील होते. 1969 मध्ये त्यांनी ब्रिटिश लष्कराला रामराम केला. आयुष्यातला तो सगळ्यांत चुकीचा निर्णय असल्याचं ते सांगतात.

त्यानंतर एकामागोमाग एक नोकऱ्या बदलत राहिले. अनेक नोकऱ्यांमध्ये ते स्वत:ला सामावून घेऊ शकत नसत. त्यामुळे ते अलिप्त राहू लागले. त्यांच्यातली आक्रमकता वाढीस लागली होती. गर्लफ्रेंडचा छळ केल्याप्रकरणी त्यांना तुरुंगवासही भोगावा लागला....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पैसे घेऊन माणसांची हत्या करणाऱ्या एका ब्रिटिश गटाने 1989मध्ये जगातल्या सगळ्यांत खतरनाक मानल्या जाणाऱ्या अपराध्याच्या साम्राज्यात प्रवेश केला.


सामग्री: पायल तडवीच्या आता फक्त आठवणीच...

अवघ्या 26 वर्षांची त्यांची लेक मुंबईच्या नायर हॉस्पिटलशी संलग्न टोपीवाला वैद्यकीय महाविद्यालयात पदव्युत्तर शिक्षण घेत होती. तिला स्त्रीरोगतज्ज्ञ म्हणून आदिवासी भागात जाऊन काम करायचं होतं.

"ती माझा आधारस्तंभ होती. माझाच नाही, माझ्या सगळ्या समाजाचा. कारण आमच्या समाजात ती पहिली महिला एमडी डॉक्टर होणार होती. आमच्या समाजात अजूनही कोणी एमडी महिला नाही," आबेदा सांगतात.

पायल ती कसर भरून काढेल असा विश्वास त्यांना होता. पण ते स्वप्न आता अधुरं राहिलं आहे.

तीन सीनियर महिला डॉक्टर्सकडून रॅगिंग आणि जातीवाचक छळवणुकीमुळे पायलनं हे पाऊल उचलल्याचं तिच्या कुटुंबीयांचं म्हणणं आहे.

हुशार, महत्त्वाकांक्षी आणि सेवाभावी

हा सगळा प्रकार कळल्यापासून जळगावातल्या त्यांच्या घरी लोकांची गर्दी होत आहे. घरचे, शेजारचे, आसपासचे सगळेच जण शोक आणि हळहळ व्यक्त करतायत. आणि पायलच्या आठवणी सांगताना भावूक होतायत. आम्ही काहीजणांशी बातचीत केली.

"पायल खूप हुशार होती. तिला दहावीला 88 टक्के मिळाले होते. तिनं जिद्दीनं मेडिकलचं शिक्षण घेतलं होतं. तिनं कमी काळातच अनेकांवर उपचार केले होते,"आबेदा पुढे सांगतात.

पायलचा धाकटा भाऊ जन्मापासूनच पायानं अधू आहे. त्याची अवस्था पाहून पायलला डॉक्टर बनण्यासाठी आणखीनच प्रेरणा मिळाली असावी. लोकांची सेवा करायची हाच तिचा उद्देश होता. आपल्या पहिल्या स्टायपेंडमधूनही तिनं कुष्ठरोगग्रस्तांना मदत केली होती.

"चार महिने मी तिला आदिवासी भागात सेवा करायला लावली. ती म्हणाली आई माझ्या समाजासाठी मला सेवा करायची आहे. जो रुग्ण यायचा तो म्हणायचा, आम्हाला पायल मॅडमकडूनच उपचार घ्यायचे आहेत."

त्याचदरम्यान पायलला गेल्या वर्षी मुंबईच्या टोपीवाला महाविद्यालयात प्रवेश मिळाला. पायलचे पती डॉ. सलमान तडवी हे मुंबईतल्याच कूपर रुग्णालयात असिस्टंट प्रोफेसर म्हणून काम करतात. पायलच्या स्वप्नांना त्यांचाही पाठिंबा होता. त्यामुळे वर्षभरापूर्वी पायल मुंबईत राहायला आली.

पण त्यानंतर तिला आपल्याशी बोलण्यासही वेळ मिळेनासा झाला, असं आबेदा सांगतात.

सीनियर्सवर आरोप

आपल्या तीन सहकारी त्रास देत असल्याचं पायलनं आपल्याकडे बोलून दाखवलं होतं, असं आबेदा सांगतात.

"ती सांगायची, आई, या तिघी मला येण्या-तेण्या कारणावरून अगदी क्षुल्लक कारणावरून सगळ्या रुग्णांच्या समोर टोचून बोलतात. खूप अपमान करतात, फाईल तोंडावर फेकून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

डॉ. पायल तडवी  आत्महत्ये प्रकरणी 3 महिला डॉक्टटरांना पोलिसांनी अटक केली आहे. मुंबई पोलीस उपायुक्त अभिषेक कुमार यांनी बीबीसीला ही माहिती दिली आहे. पायलनं त्यांच्यावर मानसिक छळवणुकीचा आरोप केला होता.

आबेदा तडवी यांना बोलता बोलताच अश्रू अनावर झाले. गेल्याच आठवड्यात 22 मे रोजी त्यांच्या मुलीनं, डॉ. पायल तडवीनं आत्महत्या केल्यापासून त्या धक्क्यातून अजूनही सावरलेल्या नाहीत.


सामग्री: पायाभूत सुविधांची कमतरता आणि खालावलेला शैक्षणिक दर्जा अशी इथल्या सरकारी शाळांची ओळख बनली होती. पण दिल्लीतील सरकारी शाळांचा दर्जा आता इतर खासगी शाळांप्रमाणेच उंचावल्याचं सांगत नोबेल पुरस्कार विजेते अभिजित बॅनर्जी यांनीही त्यांचं कौतुक केल्याचं दिसून आलं.

या क्षेत्रात अजून खूप काम करावं लागणार असलं तरी सरकारी शाळांच्या स्थितीत पूर्वीपेक्षा बरीच सुधारणा झाल्याचं दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी म्हटलं आहे.

पण खरंच खासगी शाळांच्या तुलनेत दिल्लीतल्या सरकारी शाळांची कामगिरी कशी आहे?

उत्तीर्ण होण्याची सरासरी वाढली?

दिल्लीच्या सरकारी शाळांमधले विद्यार्थी उत्तीर्ण होण्याची सरासरी वाढल्याचा दावा आम आदमी पक्षाने केला आहे.

मागच्या वर्षी सरकारी शाळांतील बारावीच्या वर्गातील 96.2% तर खासगी शाळांतील 93% विद्यार्थी उत्तीर्ण झाल्याचं आप सांगतो.

याबाबतची अधिकृत आकडेवारी 94 % विरुद्ध 90.6% अशी आहे. त्यामुळे सरकारी शाळेतील विद्यार्थी पास होण्याचं प्रमाण पूर्वीपेक्षा वाढल्याचा पक्षाचा दावा खरा मानता येईल.

पण दहावीतील विद्यार्थ्यांच्या निकालावर नजर टाकली तर वेगळंच चित्र समोर येतं. शालेय विद्यार्थी दहावीच्या वर्षात पहिल्यांदाच बोर्ड परिक्षांना सामोरे जात असतात. सरकारी शाळांतील दहावीच्या विद्यार्थ्यांची पास होण्याची टक्केवारी 2018 आणि 2019 या वर्षांत अनुक्रमे 70% आणि 72% होती. पण 2017 च्या तुलनेत हा आकडा अत्यंत कमी आहे. 2017 ची उत्तीर्ण होण्याची सरासरी तब्बल 92 टक्के होती.

खासगी शाळांचा विचार केल्यास 2018 आणि 2019 मध्ये इथल्या दहावीच्या विद्यार्थ्यांची पास होण्याची सरासरी अनुक्रमे 89% आणि 94 टक्के इतकी होती.

पण आपचं याबाबतच मत वेगळं आहे. आप सांगतो, दशकभरापूर्वी अपेक्षित कामगिरी करू न शकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना नापास करण्यात येऊ नये, अशी सूचना शाळांना करण्यात येत होती. आठवीपर्यंत हा नियम लागू होता त्यामुळे पुरेशी तयारी नसलेले विद्यार्थीसुद्धा दहावीच्या परिक्षेला सामोरे जात असत.. पण मागच्या वर्षी हा नियम स्थगित करण्यात आला.

प्रजा फाऊंडेशन या स्वयंसेवी संस्थेच्या सदस्या पल्लवी काकाजी सांगतात, अपेक्षित कामगिरी नसलेल्या विद्यार्थ्यांना नववीच्या वर्गात नापास करण्याची संधी शाळांकडे होती.

2015-16 या शैक्षणिक वर्षात नववीच्या 2 लाख 88 हजार 94 विद्यार्थ्यांपैकी 1 लाख 64 हजार 65 विद्यार्थी दहावीत गेले. याचाच अर्थ,...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आम आदमी पक्षाने 2015 मध्ये दिल्ली विधानसभेच्या निवडणुका जिंकल्यानंतर राज्यातील शिक्षण यंत्रणा बदलण्याचं आश्वासन दिलं होतं.


सामग्री: पारतंत्र्यापासून ते स्वतंत्र भारत अस्तित्वात येईपर्यंत भारताचे झेंडे कसे बदलत गेले तो प्रवास आपण पाहणार आहोत.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शाळेत असताना आपण सगळेच भारताच्या आताच्या तिरंगी ध्वजाबद्दल शिकलोय. पण आज दिसणारा तिरंगी ध्वज येण्यापूर्वी, भारताने 5 ध्वज पाहिले.


सामग्री: पारनेर प्रकरणी बोलताना अजित पवार यांनी म्हटलं, "ते नगरसेवक भाजपमध्ये चालले होते, असं मला सांगण्यात आलं. पण, नंतर कळालं की ते शिवसेनेचे नगरसेवक आहेत. आमचं महाविकास आघाडीचं सरकार असल्यामुळे फोडाफोडीचं राजकारण करायचं नाही, हे ठरलं आहे. त्यामुळे मी त्यांना बोलावून घेतलं आणि त्यांचे प्रश्न सोडवू असं म्हटलं."

"मुख्यमंत्री नाराज नव्हते, पण माझ्या मनाला ते पटलं नाही. म्हणून मी त्यांना बोलावून घेतलं आणि त्यांना या वादावर पडदा टाकायला सांगितलं," असंही पवार म्हणाले.

नेमकं काय घडलं होतं?

"आता आमचं ठरलं आहे आम्ही निलेश लंके यांच्या बरोबर राहणार आहे. शिवसेनेनं परत बोलावलं तरी जाणार नाही. आम्ही पदाचा राजीनामा देऊ, पण शिवसेनेत परत जाणार नाही," पारनेरचे नगरसेवक नंदकिशोर देशमुख यांनी पुन्हा शिवसेनेत प्रवेश करण्याआधी बरोबर 24 तास आधी बीबीसी मराठीशी बोलताना ही प्रतिक्रिया दिली होती.

पण, फक्त 24 तासांमध्ये असं काय घडलं की हे पाचही नगरसेवक पारनेरमधून थेट मुंबईत पोहोचले आणि नंतर पुन्हा शिवसेनेत गेले. महत्त्वाचं म्हणजे ज्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या निलेश लंके यांच्यासाठी या मंडळींनी शिवसेना सोडली होती, तेच राष्ट्रवादीचे निलेश लंके त्यांना मातोश्रीवर शिवसेना प्रवेशासाठी घेऊन गेले हे विशेष.

प्रथम दर्शनी सध्या तरी शिवसनेचे 5 नगरसेवक राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये गेले आणि मग ते पुन्हा शिवसेनेत गेले असं सरळसोपं दिसत असलं तरी ते तितकं सोपं आणि सरळ खरंच आहे का की त्यामागे खूप मोठं राजकारण आणि राजकीय खेळी आहे, हेच आपण तपासून पाहूया.

त्याआधी थोडी क्रोनोलॉजी समजून घेऊया.

पारनेर घटनेची क्रोनोलॉजी

निलेश लंके आत्ता राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार आहेत ते आधी शिवसेनेचे पारनेर तालुका प्रमुख होते. तत्कालीन स्थानिक शिवसेना आमदार विजय औटी यांच्याविरोधात जाऊन त्यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून 2019ची विधानसभा निवडणूक लढवली.

स्थानिक शिवसेना कार्यकर्त्यांमध्ये विजय औटी यांच्याविरोधात नाराजी होती. तसंच बंडखोरी करणाऱ्या नगरसेवकांनीसुद्ध ते निलेश लंके यांचे जुने कार्यकर्ते असल्याचं बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं आहे.

त्यातच पारनेर नगर पंचायतीच्या निवडणुकीला अवघे 3 महिने असताना 5 शिवसेना नगरसेवकांनी लंकेंच्या साथीनं राष्ट्रवादीमध्ये जाण्याचा प्रयत्न केला. अजित पवार यांच्या उपस्थितीत बारामतीमध्ये तो झाला सुद्धा. आमचा विरोध स्थानिक माजी आमदारांना...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पारनेरप्रकरणी उद्धव ठाकरे नाराज नाहीत, माझ्या मनाला ते पटलं नाही. म्हणून मी त्यांना बोलावून घेतलं आणि त्यांना या वादावर पडदा टाकायला सांगितलं, असं अजित पवार यांनी म्हटलं आहे.


सामग्री: पारुल परमार

इतर कुठल्याही करियरपेक्षा क्रीडा क्षेत्रातलं करियर सहसा अल्पायुषी असतं. सलग चाळीस वर्ष सक्रीय असणारे अॅथलिट विरळेच.

या निकषावर पारूल परमार यांना 'सुपरवुमन' म्हटलं तर वावगं ठरू नये. वयाच्या 47 व्या वर्षीदेखील त्यांनी पॅरा बॅडमिंटनच्या वुमेन्स सिंगल स्टँडिंग (WS SL3) श्रेणीत जागतिक क्रमवारीत पहिलं स्थान कायम ठेवलं आहे.

इतकंच नाही तर हे स्थान इतकं बळकट आहे की जागतिक क्रमवारीत दुसऱ्या स्थानी असणाऱ्या मानसी जोशी पारूलपेक्षा तब्बल एक हजार अंकांनी मागे आहे.

पारूल परमार 3210 अंकांसह पहिल्या स्थानावर आहेत तर मानसी जोशी 2370 अंकांसह दुसऱ्या स्थानी आहे.

बॅडमिंटन मैदानावरच्या आपल्या या उत्तुंग कामगिरीमुळे 2009 सालीच त्यांचा अर्जुन पुरस्काराने सन्मान करण्यात आला होता.

संकटांचं संधीत रूपांतर

गुजरातमधल्या गांधीनगरमधून येणाऱ्या पारूल परमार यांना लहानपणीच पोलिओ झाला.

वयाच्या तिसऱ्या वर्षी आणखी एक संकट ओढावलं. झोक्यावरून पडल्यामुळे त्यांच्या मानेच्या हाडाला दुखापत झाली आणि उजवा पायही फ्रॅक्चर झाला.

पारूलसाठी पुढचं आयुष्य म्हणजे संघर्षच होता. त्यांचे वडील बॅडमिंटनपटू होते आणि ते जवळच्याच जिमखान्यात खेळायला जायचे.

पारूलसाठी काहीतरी व्यायाम किंवा अॅक्टिव्हिटी असायला हवी, असा सल्ला दिला. त्यामुळे पारूल वडिलांसोबत जिमखान्यात जाऊ लागल्या.

पुढे त्या शेजारच्या मुलांसोबतही खेळू लागल्या. सुरुवातीला त्या फक्त बसून मुलांचा खेळ बघायच्या. पण पुढे त्या स्वतःही खेळू लागल्या.

इथूनच त्यांना बॅडमिंटनची आवड निर्माण झाली. बॅडमिंटनमधलं त्यांचं कौशल्य पहिल्यांदा हेरलं ते प्रशिक्षक सुरेंद्र पारिख यांनी. त्यांनी तिला खेळण्यासाठी आणि व्यावसायिक प्रशिक्षण घेण्यासाठी प्रवृत्त केलं.

भक्कम साथ

आपल्याला यशाच्या मार्गावर नेण्यासाठी आई-वडिलांनी आणि भावंडांनी अनेक त्याग केल्याचं पारूल सांगतात.

पारूलची भावंडं स्वतःच्या इच्छा बाजूला करून पारूलला प्राधान्य द्यायचे.

बॅडमिंटनमध्ये करियर घडवण्यासाठी पारूलला आवश्यक ते सर्व पुरवणं, हेच त्यांच्या कुटुंबाचं एकमेव उद्दिष्ट बनलं.

माझ्या क्रीडा कारकिर्दीत कुणीही मी दिव्यांग आहे किंवा इतरांपेक्षा कमी आहे, याची जाणीवही होऊ दिली नाही.

एकदा शाळेत पारुलच्या शिक्षकाने, 'मोठी झाल्यावर तुला काय व्हायचं आहे', असं विचारलं. पारूलकडे याचं उत्तर नव्हतं. त्यांनी तो प्रश्न वडिलांना विचारला....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भारताच्या पारूल दलसुखभाई परमार यांनी वय आणि शारीरिक अडचणींवर मात करत पॅरा बॅडमिंटनच्या वुमेन्स सिंगल स्टँडिंग (WS SL3) श्रेणीत जागतिक क्रमवारीतलं पहिलं स्थान कायम ठेवलं आहे. गेल्या दहा वर्षांपासून हे रँकिंग पारूल यांच्याच नावावर आहे.


सामग्री: पार्थ पवार यांनी कार्ला गडावर जाऊन एकवीरा देवीच दर्शन घेत मावळ दौऱ्याला सुरुवातही केली आहे.

"एकाच कुटुंबातून किती जणांनी निवडणूक लढवायची याबद्दल आम्ही चर्चा केली. माझी राज्यसभेची मुदत शिल्लक आहे. त्यामुळे स्वतः निवडणुकीला उभं न राहता नव्या पिढीतले जे लोक काम करताहेत त्यांना संधी द्यावी असा निर्णय मी घेतला," असं शरद पवार माध्यमांशी बोलताना म्हणाले.

मावळ मतदार लोकसभा मतदार संघात पार्थ पवार गेले सहा महिने संपर्क दौरे करत आहेत. अनेक स्थानिक कार्यक्रमांमध्ये हजार राहिले आहेत. या भागात त्यांचा चांगला जनसंपर्क तयार झाला आहे.

"गेल्या सहा महिन्यांपासून पार्थ पवार यांनी मावळ मतदार संघ पिंजून काढलाय. तरुण कार्यकर्त्यांनी पार्थ पवार यांच्या नावाची शिफारस करण्याविषयी इच्छा व्यक्त केली होती. त्यानुसार शेतकरी कामगार पक्षाने शरद पवार यांना त्यासंबंधी सांगितलं. शरद पवार यांनी या विनंतीला सकारात्मक प्रतिसाद दिला होता," असं शेकापचे राज्य अध्यक्ष जयंत पाटील यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं.

मावळ मतदारसंघातील राजकीय गणितं

मावळ लोकसभा मतदार संघातील सहा विधान सभांपैकी पाच विधानसभा मध्ये शिवसेना भाजपाचे आमदार आहेत. भाजपाचे तीन आणि शिवसेनेचे दोन आमदार आहेत. तर केवळ कर्जत विधानसभेत राष्ट्रवादीचे सुरेश लाड आमदार आहेत.

"मावळ लोकसभा मतदार संघातून शिवसेनेचा उमेदवार असेल की भाजपचा हे अजून स्पष्ट झालेलं नाहीये. हा मतदारसंघ जर भाजपला मिळाला तर लक्ष्मण जगताप यांना उमेदवारी मिळण्याची शक्यता जास्त आहे. लक्ष्मण जगताप पार्थ पवारांना जोरदार टक्कर देऊ शकतात,"  असं मत ज्येष्ठ पत्रकार एस.एम.देशमुख यांनी व्यक्त केलं."

२०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीत राष्ट्रवादीचे उमेदवार राहुल नार्वेकर  यांना तिसऱ्या क्रमांकाची मतं मिळाली होती. शेकाप आणि मनसेच्या पाठिंब्यावर उभे राहिलेले अपक्ष उमेदवार लक्ष्मण जगताप यांना ३ लाख ५४ हजार ८२९ मते मिळाली होती. शिवसेनेचे श्रीरंग बारणे हे तब्बल ५ लाख १२ हजार २२६ मतांनी विजयी झाले होते.

मावळ लोकसभा मतदारसंघामध्ये पुणे आणि रायगड अशा दोन जिल्ह्यांतील विधानसभा मतदारसंघांचा समावेश होतो. रायगडमधील पनवेल, उरण आणि कर्जत तर पुण्यातील मावळ, पिंपरी आणि चिंचवडचा समावेश मावळ लोकसभा मतदारसंघामध्ये होतो. पुण्यामध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेस बऱ्यापैकी प्रभावी आहे, तर रायगडमध्ये शेतकरी कामगार पक्षाचा प्रभाव आहे.

"उमेदवार जर शेतकरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मावळ मतदारसंघातून अजित पवार यांचे पुत्र पार्थ पवार यांना लोकसभेसाठी उमेदवारी मिळणार, हे आता स्पष्ट झालंय. राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी नवीन पिढीला संधी देण्यासाठी हा निर्णय घेतला असल्याचं सांगितलं.


सामग्री: पार्थ पवार यांनी मात्र यानंतर सत्यमेव जयते असं ट्वीट केलं आहे. त्यांनी या प्रकरणी सीबीआय चौकशीची मागणी केली होती. त्यावर शरद पवारांनी त्यांना फटकारलं होतं.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

सुप्रीम कोर्टाच्या निकालाची प्रत पाहिल्यानंतर त्याचा अभ्यास करू आणि मग त्यावर प्रतिक्रिया देऊ, असं गृहमंत्री अनिल देशमुख यांनी म्हटलं आहे.

आता सर्वोच्च न्यायालयाने निर्णय दिल्यानंतर राजकीय बाबी बोलणं योग्य नसल्याचं शिवसेना नेते संजय राऊत यांनी म्हटलंय.

महाराष्ट्र सरकार या निर्णयाला आव्हान देणार का याविषयी संजय राऊत म्हणाले, "याबाबत ऍडव्होकेट जनरलच बोलू शकतील. किंवा मग डीजी वा मुंबईचे कमिशनर सांगतील. याविषयी मी बोलणं उचित नाही. महाराष्ट्र राज्याची अशाप्रकारे बदनामी करणं योग्य नाही. महाराष्ट्राचं शासन, प्रशासन, गृहमंत्रालय, न्याय व्यवस्था नेहमीच या देशात सर्वोत्तम राहिलेली आहे."

तर सर्वोच्च न्यायालयाने निकाल सुनावल्यानंतर नितेश राणेंनी ट्वीट केलंय, "अब बेबी पेंग्विन तो गियो!!! इट्स शोटाईम!"

विरोधी पक्ष नेते देवेंद्र फडणवीस यांनी ट्वीटमध्ये लिहीलंय, "न्यायव्यवस्थेवर विश्वास वाढविणारा निर्णय! या प्रकरणाच्या हाताळणीबद्दल महाराष्ट्र सरकारने आत्मचिंतन करण्याची गरज. सुशांत सिंग राजपूत प्रकरणी आणि त्यांच्या चाहत्यांना न्याय मिळेल ही अपेक्षा!"

या सगळ्यामध्ये पार्थ पवारांच्या 'सत्यमेव जयते' या ट्वीटने सगळ्यांचं लक्ष वेधून घेतलेलं आहे. याविषयी विचारल्यानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आमदार रोहित पवार यांनी सांगितलं, "कुठल्याही गोष्टीचा कुठलाही अर्थ आपल्याला काढता येतो. त्याच्यात आपल्याआपल्या विचारावर खरंतर असतं. याचा अर्थ तुम्ही काय काढताय, हे मला त्याठिकाणी सांगता येणार नाही. मी एवढंच सांगतो सुशांतला न्याय मिळायला पाहिजे आणि महाराष्ट्र पोलिसांवर आमचा सगळ्यांचा विश्वास आहे. त्या ट्वीटमध्ये काय लिहीलं, कसं लिहीलं, का लिहीलं हे मला आत्ता लगेच सांगता येणार नाही."

तर सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचं आपण स्वागत करत असल्याचं भाजप नेते आशिष शेलार यांनी म्हटलंय. ते म्हणाले, "सुरुवातीपासूनच आम्ही म्हणत होतो की ज्या पद्धतीने या चौकशीला अयोग्य दिशेने मुंबई पोलीस घेऊन जात आहेत, त्यामागचा बोलविता धनी, त्यामागचा हात कोणाचा आहे आम्हाला याचं स्पष्टीकरण आणि याचं उत्तर हवंय. सुशांत सिंह राजपूतच्या प्रकरणामध्ये मुंबई पोलिसांना योग्य दिशेने काम करू दिलं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अभिनेता सुशांत सिंह राजपूत प्रकरणाची चौकशी सर्वोच्च न्यायालयनं सीबीआयकडे सोपवली आहे.  तसंच मुंबई पोलिसांना सर्व दस्तावेज सीबीआयला देण्याचे आदेश सुप्रीम कोर्टानं दिले आहेत.


सामग्री: पार्थ पवार वडील अजित पवार यांच्यासमवेत

1. पार्थ पवार म्हणतात 'जय श्रीराम'

राम मंदिराच्या भूमिपूजनाने कोरोना जाणार का? असा प्रश्न राष्ट्रवादी काँग्रेसचे प्रमुख शरद पवार यांनी केला होता. मात्र शरद पवार यांचे नातू आणि अजित पवार यांचे पुत्र पार्थ पवार यांनी जय श्रीराम म्हणत राम मंदिर निर्माणाला शुभेच्छा दिल्या आहेत.

दरम्यान पार्थची ही वैयक्तिक भूमिका आहे. लोकशाहीत प्रत्येकाला भूमिकाला मांडण्याचा अधिकार आहे असं खासदार सुप्रिया सुळे यांनी म्हटलं आहे. सगळ्यांना दडपशाहीची इतकी सवय झाली आहे की व्यक्तीस्वातंत्र्याचा विसर पडला आहे असा टोलाही त्यांनी लगावला. 'एबीपी माझा'ने यासंदर्भात बातमी दिली आहे.

अयोध्येत 5 ऑगस्ट रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते राम मंदिराचं भूमिपूजन झालं. याबाबत पार्थ यांनी ट्वीट करून राम मंदिर निर्माणाला शुभेच्छा देणारं पत्र लिहून जय श्रीरामचा जयघोष केला आहे. पार्थ यांची भूमिका शरद पवारांना पटणार का? असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.

पार्थ पवार पत्रात म्हणतात, अयोध्येत श्री राम जन्मभूमीचे भूमिपूजन होत आहे. श्रद्धा आणि सांस्कृतिक अस्मितेचं प्रतीक असलेले श्री राम अखेरीस शांतपणे आपल्या घरी येतील. हा लढा कडवट आणि प्रदीर्घ होता. अखेरीस एक पूर्ण पिढी एका ऐतिहासिक दिवसासाठी येऊन ठेपली आहे. त्यामुळे आपण हिंदू श्रद्धेच्या पुनर्स्थापनेचा क्षण अनुभवणार आहोत. राम जन्मभूमी प्रकरणातून आणखी एक मोठा धडा आपण शिकला पाहिजे. विजयात आपण विनम्र असलं पाहिजे.

युक्तिवाद कितीही तर्कहीन, सदोष किंवा दुबळे असले तरीही बाबरी मशिदीविषयी एक भावना होती. जे हरले त्यांचा आपण सन्मान केला पाहिजे. त्यांचे तर्क आणि दावे पूर्णपण पराभूत झाले आहेतच, आता आपण थोडे पुढे गेले पाहिजे. आपला पराभव झाला आहे, असं ज्यांना वाटत आहे, त्यांना या विजयाच्या क्षणी आपण बरोबर घेतलं पाहिजे.

आजच्या आधुनिक भारतात रामलल्ला यांना अयोध्येत हक्काचे जे होते ते मिळाले. या क्षणी रामराज्याची आठवण आपल्याला होणे साहजिक आहे. रामराज्य ही संकल्पना बापूंना प्रिया होती. रामराज्यात रामाची पूजा होत असे. कारण रामराज्यात प्रत्येक मनुष्यमात्र नव्हे तर प्राणीमात्रालाही सन्मानाने वागवलं जात असे.

2. कोरोना म्हणजे चायनीज फॅड म्हणणाऱ्या डॉक्टरांचे निधन

वेदिक्युअर उपचार पद्धतीचे संचालक आणि संस्थापक डॉ. अनिल पाटील यांचं प्रदीर्घ आजाराने निधन झाले. एक महिन्यापासून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

विविध वर्तमानपत्रं आणि वेबसाईटस यांचा घेतलेला आढावा


सामग्री: पार्वती बोगती यांची सासू सकाळी त्यांना उठवायला गेली तेव्हा त्या मरण पावल्याचं समजलं.

"दुसऱ्या दिवशी तिची पाळी संपणार होती त्यामुळं ती आदल्या दिवशी खूश होती. पण बिचारीनं त्याआधीच डोळे मिटले," लक्ष्मी बोगती यांनी काठमांडू पोस्टला सांगितलं.

"थंडीत झोपडी गरम राहावी म्हणून त्याठिकाणी शेकोटी पेटवली होती. झोपडीचं दार लावलं होतं आणि तिला खिडक्यापण नव्हत्या. त्यामुळं रात्रभर धुरानं तिचा गुदमरून मृत्यू झाला असावा," असं स्थानिक पोलिस अधिकारी लाल बहादूर धामी यांनी AFPला सांगितलं.

नेपाळमध्ये पाळी आलेल्या किंवा बाळंत झालेली महिला अपवित्र मानली जाते किंवा त्यांना अपशकुनी मानलं जातं. या जुन्या प्रथेला 'चोपडी' असं म्हणतात.

त्यांना घराबाहेर एका झोपडीत किंवा जनावरांच्या गोठ्यात  झोपवलं जातं. अन्न, धार्मिक गोष्टी आणि पुरुषांना स्पर्श करु दिलं जात नाहीत.

हिवाळ्यात त्या झोपड्या खूप थंड पडतात. आत झोपलेल्या महिलांवर हल्लेही झाले आहेत. याआधी गुदमरण्याच्या अनेक घटना घडल्या आहेत. एका मुलीचा साप चावून मृत्यूही झाला आहे.

पाहा व्हीडिओ : ‘मासिक पाळीदरम्यान मला गोठ्यात झोपावं लागतं’

गे्लया महिन्यात (जानेवारी 2019) बजुरा या नेपाळच्या पश्चिम भागातल्या जिल्ह्यात एक महिला आणि तिच्या मुलाचा याच प्रकारात मृत्यू झाला होता. त्यानंतर तिथल्या गावकऱ्यांनी गावातल्या 'चौपडी झोपड्या' पाडल्या होत्या.

2005मध्ये नेपाळ सरकारने पाळी आलेल्या मुली आणि महिलांना घराबाहेर झोपवण्यावर बंदी घातली आहे. 2017पासून याला गुन्हा म्हणून घोषित केलं आहे. तरीही नेपाळच्या ग्रामीण भागात ही प्रथा चालूच आहे.

एखाद्या महिलेला घराबाहेर झोपायला भाग पाडलं तर तिच्या घरच्या लोकांवर 3 महिने तुरुंगवास आणि 2 हजार रुपये दंड आकारला जातो.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाळी आली म्हणून नेपाळमध्ये 21 वर्षांच्या महिलेला बंद झोपडीत झोपवलं. त्यातच तिचा गुदमरून मृत्यू झाला, असं पोलिसांनी सांगितलं.


सामग्री: पालक आणि मुलांमध्ये सुसंवादाचा अभाव असल्यामुळेच मुलं आपल्या लैंगिक शोषणाबद्दल पालकांशी बोलू शकत नाहीत.

दुसरीकडे पीडितांच्या घरच्यांना ज्याप्रकारे वागवलं जातं ते थांबायला हवं असंही कन्या सांगतात.

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कन्या बाबू यांनीही लहानपणी लैंगिक अत्याचाराचा सामना केला आहे. त्यामुळेच त्यांना हे काम करण्याची प्रेरणा मिळाली असं त्या सांगतात.


सामग्री: पालकांनी तरुण मुलींचा खून केला.

इथे एका शिक्षक जोडप्याने स्वतःच्याच दोन उच्चशिक्षित तरुण मुलींचा त्रिशूळ आणि डंबेलने खून केल्याचे आरोप होतोय.

अंधश्रद्धेतून हे खून करण्यात आल्याचं सांगण्यात येतंय. अंगावर काटा आणणारी ही घटना आंध्र प्रदेशमधल्या चित्तूर जिल्ह्यातल्या मदनपल्ली शहरात रविवारी रात्री घडली.

जोडप्याला मदनपल्ली पोलिसांनी अटक केली असून या कथित खुनाचा पुढील तपास सुरू आहे.

या दोन मुलींपैकी एक साई दिव्या हिने काही दिवसांपूर्वी सोशल मीडियावर पोस्ट टाकली होती. ही पोस्ट या प्रकरणात महत्त्वाचा पुरावा ठरण्याची शक्यता आहे. खुनाच्या तीन दिवस आधी तिने ही पोस्ट केली होती. त्यात ती लिहिते, "शिव आलेला आहे. काम झालं आहे."

गेल्या आठवडाभरापासून तिचं वागणंही बदललं होतं. शिवाय गेल्या काही दिवसांपासून काही अनोळखी लोकांचं तिच्या घरी जाणं-येणं होतं, असं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

पोलिसांच्या हाती सीसीटीव्ही फुटेज लागलं आहे आणि यात दिसत असलेल्या सर्व व्यक्तींची चौकशी करणार असल्याचं पोलिसांचं म्हणणं आहे.

काय घडलं?

या प्रकरणातील आरोपी वडील पुरुषोत्तम नायडू मदनपल्लीमधल्या गव्हर्नमेंट वुमेन्स डिग्री कॉलेजमध्ये उप-प्राचार्य आहेत. तर त्यांच्या पत्नी पद्मजा एका खाजगी शिक्षण संस्थेत प्राचार्या आहेत.

या जोडप्याला आलेख्या (27) आणि साई दिव्या (22) अशा दोन मुली होत्या. त्यांच्या मोठ्या मुलीने भोपाळमधल्या इंडियन मॅनेजमेंट ऑफ इंडियन फॉरेस्ट सर्विसमधून पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केलं होतं.

तर धाकटी मुलगी बीबीएचं शिक्षण पूर्ण करून ए. आर. रहमान म्युझिक अकॅडमीमध्ये संगीताचं शिक्षण घेत होती. ऑगस्ट 2020 मध्येच ते नवीन घरात रहायला गेले होते.

दोन मुली

हे जोडपं घरात कायमच वेगवेगळ्या पूजा करायचे, असं शेजारी सांगतात. रविवारी रात्रीदेखील त्यांनी घरात पूजा केली आणि धाकटी मुलगी साई दिव्याचा त्रिशुळाने खून केला. त्यानंतर थोरली मुलगी आलेख्याच्या तोंडात तांब्या ठेवून तिच्या डोक्यात डंबेलने वार करत तिचाही खून केला, असं पोलिसांच्या एफआयआरमध्ये म्हटलं आहे.

मुलींच्या वडिलांनीच त्यांच्या एका सहकाऱ्याला ही माहिती दिली. त्याने ती पोलिसांना सांगितली. पोलीस ताबडतोब या जोडप्याच्या घरी गेले. मात्र, तोवर दोन्ही मुलींचा मृत्यू झाला होता. एकीचा मृतदेह देवघरात पडला होता तर दुसरीचा मृतदेह पहिल्या मजल्यावरच्या बेडरूममध्ये होता.

पोलिसांनी आई-वडील दोघांनाही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देशात तुलनेने सुशिक्षित मानल्या जाणाऱ्या दक्षिण भारतातील आंध्र प्रदेशमध्ये एक धक्कादायक घटना घडली आहे.


सामग्री: पालघरमध्ये लँडफॉल होईल. आम्ही तयारी केली आहे. NDRFच्या तुकड्याही इथे आल्या आहेत," अशी माहिती पालघरचे उपजिल्हाधिकारी सौरभ कटियार यांनी दिली.

NDRF अर्थात राष्ट्रीय आपत्ती निवारण पथकाला हे नाव आपण प्रत्येक मोठ्या आपत्कालीन परिस्थितीच्या वेळी ऐकतो. महाराष्ट्रातील तिवरे धरणफुटी, मुंब्रा इमारत दुर्घटना, सावित्री पूल दुर्घटना, माळीण भूस्खलन यांसारख्या आपत्तींमध्येही NDRFने आपल्या कामाचा प्रत्यय दिला आहे.

गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये कोल्हापूर, सांगली, पुणे आणि पश्चिम महाराष्ट्रात आलेल्या पुरात लोकांना वाचवण्यासाठी NDRFला पाचारण करण्यात आलं होतं.

त्यामुळे कुठल्याही नैसर्गिक आपत्तीत सर्वांत आधी NDRFच्या पथकाला पाचारण करण्यात येतं. त्यांनी आतापर्यंत हजारो लोकांचे प्राण वाचवले आहेत.

मात्र अशा अनेक अचानक ओढवणाऱ्या प्रसंगांसाठी NDRF नेहमी कसं तत्पर असतं? ते यासाठी तयारी कशी करतात? हे जाणून घेण्यासाठी पुण्याच्या तळेगाव येथील प्रशिक्षक, कृती, प्रशासन आणि जनसंपर्क विभागात कार्यरत असलेले सेकंड-इन-कमांड सच्चिदानंद गावडे  यांच्याशी बीबीसी मराठी प्रतिनिधी हर्षल आकुडे यांनी बातचीत केली.

1. आपत्ती व्यवस्थापन कायदा 2005

देशातील आपत्तींना तोंड देण्यासाठी भारत सरकारने 2005 साली आपत्ती व्यवस्थापन कायदा लागू केला. भारतात सर्वच ठिकाणी हा कायदा लागू आहे. एखाद्या नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित आपत्तीच्या वेळी होणारी हानी टाळण्यासाठी पथक स्थापन करण्याचे आदेश देण्यात आले.

त्याअंतर्गत 2006 मध्ये NDRFची स्थापना करण्यात आली. याचं कामकाज गृह मंत्रालयाच्या अंतर्गत येतं. कोणतीही दुर्घटना घडल्यानंतर तातडीने बचावकार्य करण्याची जबाबदारी NDRFकडे असते.

2. NDRFची संरचना

हे पथक राष्ट्रीय, राज्य, जिल्हा तसेच स्थानिक पातळीवर तयार करण्यात यावेत, असे सरकारचे निर्देश आहेत.

स्थापनेच्या वेळी NDRFचे देशभरात आठ बटालियन होते. सध्या बटालियनची संख्या वाढवून ती 12 करण्यात आली आहे. प्रत्येक बटालियनमध्ये सुमारे 1,149 अधिकारी आणि जवान कार्यरत असतात.

आणि प्रत्येक बटालियनमध्ये काही ठराविक तुकड्या असतात. प्रत्येक तुकडीत 45 जवान असतात, ज्यात अभियंता, इलेक्ट्रिशियन, तंत्रज्ञ, डॉग स्क्वाड आणि आरोग्यसेवेसाठी विशेषरीत्या प्रशिक्षित जवान असतात.

3. महाराष्ट्रात 18 तुकड्या

महाराष्ट्र आणि गोवा ही राज्यं पाचव्या बटालियनच्या कार्यक्षेत्रात येतात. पाचव्या बटालियनमध्ये एकूण...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

अरबी समुद्रात कमी दाबाचा पट्ट्यामुळे येणाऱ्या वादळाचं चक्रीवादळात रूपांतर होऊन ते महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीवर पोहोचणार असल्याने प्रशासनाकडून सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे.


सामग्री: पालघरमध्ये सत्ताधारी भाजप आणि शिवसेनेमध्ये लढत होती, तर भंडाऱ्यात राष्ट्रवादी आणि भाजप एकमेकांसमोर ठाकले होते. पालघरमध्ये भाजपचा विजय झाला आहे.

महाराष्ट्रातल्या पालघर आणि भंडारा-गोंदिया लोकसभा पोटनिवडणुकाचे निकाल लागले आहेत. त्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना पक्षप्रमुख उध्दव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद होत आहे.

शिवाय, उत्तर प्रदेशच्या कैराना आणि नागालँडमध्ये लोकसभेच्या जागांसाठी लढत होत असून, देशभरातल्या इतर 10 विधानसभा मतदारसंघांतील पोटनिवडणुकांचाही निकाल आज लागले आहेत.

उत्तर प्रदेशच्या कैराना मतदारसंघात भाजपच्या उमेदवार पिछाडीवर असून राष्ट्रीय लोकदलाच्या उमेदवार आघाडीवर आहेत.

मतदान यंत्रामध्ये बिघाड झाल्याने काही ठिकाणी बुधवारी फेरमतदान घेण्यात आलं होतं. तेही निकाल आज लागणार आहेत.

भाजपचे खासदार चिंतामण वनगा यांच्या निधनामुळे पालघरची जागा रिकामी झाली होती, तर भाजपला सोडचिठ्ठी देत नाना पटोले यांनी खासदारकीचा राजीनामा दिल्यामुळे भंडारा-गोंदिया लोकसभा मतदारसंघात पोटनिवडणुका झाल्या.

दिवसभर अशाप्रकारे झाल्या घडामोडी

सायंकाळी 6.40 - 'EVM बिघाडाचा सगळ्यात मोठा फटका भाजपला'

EVM बिघाडाचा सगळ्यात मोठा फटका भाजपाला बसला अशी तक्रार पत्रकार परिषदेत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केली आहे.

मुख्यमंत्री म्हणाले -

सायंकाळी 5.05 - उद्धव ठाकरे यांची भाजपवर चौफेर टीका

उद्धव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद शिवसेनाभवनात झाली.

त्यात, भाजपला आता मित्रांची गरज नाही. शिवरायांचा अपमान योगींनी केला. त्याबद्दल भाजपनं खुलासा केलेला नाही, असं ठाकरे म्हणाले.

निवडणूक आयोगाच्या भू्मिकेबद्दल ठाकरे यांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

हा मी पराभव मानत नाही, असंही ठाकरे म्हणाले.

उद्धव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद लाइव्ह येथे पाहता येईल.

दुपारी 4.40 - समविचारी पक्षांना कौल मिळाला - अजित पवार

"भंडारा-गोंदियामध्ये आघाडीसाठी सगळं जुळून आलं. नाना पटोले स्वत: उमेदवार असल्यासारखे लढले. समविचारी पक्षांनी मतविभागणी होणार नाही हे पाहिलं पाहिजे. पालघरमध्ये मात्र काँग्रेसचे कार्यकर्ते असलेले राजेंद्र गावित हे अगदी कालपर्यंत पक्षात होते. त्यांना भाजपमध्ये घेऊन उमेदवारी देण्यात आली. आघाडीचा उमेदवार पहिल्यापासून मागे पडला होता.  " असं अजित पवार यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितलं.

दुपारी 4.10 - उध्दव ठाकरे यांची पत्रकार परिषद

पालघरच्या निकालाच्या पार्श्वभूमीवर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोमवारी पार पडलेल्या पालघर आणि भंडारा-गोंदिया लोकसभा पोटनिवडणुकांचे निकाल आता लागले आहेत.


सामग्री: पाळीच्या रक्ताच्या डागाविषयी मुलींच्या आणि स्त्रियांच्या मनात खूप भीती असते.

''मी शाळेत गेल्यावर शिक्षिकेला पोटात खूप दुखत असल्याचं सांगितलं. त्यांनी मला पोटदुखीचं औषध दिलं. औषध घेतल्यावर मी वर्गात जाऊन बसले. मधल्या सुट्टीच्या अगोदर पीटीचा तास होता. मैदानावर जाण्यासाठी मी उठले आणि माझ्या मागे बसलेल्या मुला-मुलींमध्ये कुजबूज सुरू झाली''

"माझ्या कपड्यांवर रक्ताचे डाग लागले होते. ती कुजबूज, त्या नजरा, ते हसणं आणि माझं रडणं हा सगळा प्रसंग मला आजही तसाच लक्षात आहे."

डोंबिवलीत राहणारी अनुजा तिला पहिल्यांदा मासिक पाळी आली, त्यावेळचा हा किस्सा सांगत होती.

"माझ्या आयुष्यातला अत्यंत वाईट दिवस म्हणता येईल तो. काही मुलं माझ्याकडे बघून हसत होती. काही जणांची कुजबूज सुरू होती. मला काही कळेना नेमकं काय झालं आहे?"

"इतक्यात एका मैत्रिणीनं मला कानात सांगितलं की, तुझ्या कपड्यावर रक्ताचे डाग आहेत. ते डाग बघून मला धक्काच बसला. मला जखम झाली नव्हती, पण रक्ताचे डाग दिसत होते. मला रडूच कोसळलं."

"माझ्या एक शिक्षिका कागदात काही तरी गुंडाळून घेऊन आल्या आणि मला वॉशरूममध्ये घेऊन गेल्या. त्यांनी कागदात गुंडाळून आणलेला एक पॅड माझ्या हातात दिला आणि मला पाळी आल्याचं त्यांनी सांगितलं."

सॅनिटरी पॅड कसं वापरायचं हे अनुजाला माहीत नव्हतं. शेवटी त्यांनीच तिला मदत केली.

"मासिक पाळी' म्हणजे काय, मुलींना मासिक पाळी का येते, हे त्यांनी मला समजावून सांगितलं. पण रक्ताचे डाग बघून बसलेला मानसिक धक्का आणि पोटातील वेदना यामुळे त्या काय बोलत होत्या हे मला नीटसं आठवत नाही. पण, 'आता तू वयात आलीस' हे त्यांचं वाक्य मला स्पष्ट आठवतंय."

#पाळीविषयीबोलूया या बीबीसी मराठीच्या विशेष लेखमालिकेतला हा लेख आहे. पाळीविषयीचे समज-गैरसमज यावर चर्चा घडवणं, पाळीदरम्यानच्या आरोग्य समस्यांचा वेध घेणं, हा या लेखमालेचा उद्देश आहे.

पहिल्या पाळीचे प्रसंग अनेकींच्या आयुष्यात असे अचानक येतात. सॅनिटरी नॅपकीनच्या निमित्तानं आता कुठे मासिक पाळीवर हळूहळू बोललं जाऊ लागलंय.

आजही अनेकजणी गावात पाळी आली की 'अडचण आली', 'महिना आला', 'बाजूला बसवणं' असे शब्द वापरतात. शहरात चम्स, पिरिअड, एमसी असे शब्द तर कधी गंमत म्हणून 'मावशी आली' असे शब्द बोलण्यात असतात.

'मासिक पाळी ही लाजिरवाणी बाब आहे, अशी भावना अधिकच घट्ट होत गेली'

मासिक पाळी हा स्त्रीच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग असला तरी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मी 11 वर्षांची होते. शाळेत जाण्यासाठी बसमध्ये बसले होते आणि अचानक माझ्या पोटात खूप दुखू लागलं. ते नेहमी सारखंच दुखणं नव्हतं. मला पोटात असह्य कळा येत होत्या, गळून गेल्यासारखं वाटतं होतं.''


सामग्री: पाळीदरम्यान सेक्स यात अशास्त्रीय काहीच नाही.

पाळीदरम्यान सेक्स हा विषय भारतीय समाजात कदाचित अगदी विचित्र वाटणारा असू असतो. पण पाश्चिमात्य देशांमध्ये यासंदर्भात संशोधन सुरू आहे. पाश्चिमात्य माध्यमांमध्ये याविषयी अनेक वेळा लिहिलं बोललं जातं. बीबीसी थ्रीच्या लेखिका एल. ग्रिफिथ यांनी यासंदर्भात लिहिलेलं हे मनोगत इथे देण्याचा उद्देश भारताबाहेरच्या जगात स्त्रिया याविषयी किती आणि कशा पद्धतीनं व्यक्त होत आहेत याची माहिती देणे हा आहे.

मासिक पाळीदरम्यान शरीरसुखाचा आनंद घ्यावा की नाही यासंदर्भात अनेक प्रवाद आहेत. शास्त्रीयदृष्ट्या यात काहीच वावगं नसल्याचं स्पष्ट होतंय. काय आहे हा विषय? पाळीदरम्यान सेक्स शारीरिक वेदना कमी करणारा असू शकतो का?

पलंगावर पडताच मला स्वत:ला सुखाच्या परमोच्च बिंदूवर असल्यारखं वाटलं.तृप्त झाल्यासारखं वाटलं. आयुष्यात अनेकदा सेक्सचा निखळ आनंद लुटला आहे. पण या अनुभवाचं गहिरेपण मला नि:शब्द करतं.

मी आणि माझा बॉयफ्रेंड आम्ही गेले सहा महिने एकत्र आहोत आणि नुकताच अख्खा वीकेंड आम्ही एकमेकांच्या सहवासात व्यतीत केला. त्यावेळचा हा अनुभव. हे वरचं सगळं वाचून तुम्हाला 'हनीमून सेक्स'सारखा अनुभव वाटत असेल. पण या सगळ्यामध्ये तुम्ही एका तपशीलाची अपेक्षा केली नसेल. त्या अत्युच्य आनंदाच्या काळात माझी मासिक पाळी सुरू होती.

पाळीदरम्यान सेक्स करण्याबाबत मी सुरुवातीला साशंक होते. पौंगडावस्थेत आणि वयाच्या विशीत, पाळीमुळे महिन्यातील एक आठवडा संभोगापासून दूर राहावं लागत असे. दहा वर्षांपूर्वी पाळीच्या दिवसातही माझा पहिला बॉयफ्रेंड सेक्ससाठी आतूर झालेला असायचा. पण माझ्यासाठी ते सगळं तेव्हा कठीण असायचं.

आता 2018 साल सुरू आहे. आता या वयात मला सेक्समधून नेमका काय आनंद मिळतो याचा मला आत्मविश्वास आला आहे. मासिक पाळीदरम्यान सेक्स करावा या विचाराची मी आता पक्की समर्थक झाली आहे. वाढतं वय आणि आत्मविश्वासासह सेक्सविषयीच्या अपेक्षा स्पष्ट झाल्याने मला आता पाळीदरम्यान सेक्ससाठी संकोच वाटत नाही.

 अभ्यास काय सांगतो?

मला हळूहळू उमगलं की सेक्स मला मनापासून आवडतो आहे. मासिक पाळीदरम्यान सेक्सही मला आवडू लागला आहे. अनेकदा तर पाळीदरम्यान सेक्स मला फारच आनंददायी अनुभव वाटला.

मासिक पाळीदरम्यान सेक्स करावा की नाही यावर विविध स्तरातून संशोधन सुरू आहे.

 मला लक्षात आलं आहे की, असं वाटणारी मी एकटीच नाही. एका संशोधनानुसार, 500 लोकांपैकी 55...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सूचना : लेखातील मजकूर प्रौढांसाठीचा आहे.


सामग्री: पावसाचं पाणी अडवून भूजल पातळी वाढवणं हा या योजनेचा उद्देश आहे. त्यासाठी नाल्यांची आणि नद्यांची खोली आणि रुंदी वाढवण्याची कामं राज्यात सुरू आहेत.

दरवर्षी 5000 हजार गावात ही योजना राबवत 2019च्या अखेरीस 25000 गावे पाणीटंचाईमुक्त करण्याची घोषणा सरकारनं केली होती. पण या योजनेच्या 3 वर्षांनंतरही किती गावांमध्ये ही कामे पूर्ण झाली? याचा तपशील सरकारनं आतापर्यंत दिलेला नाही.

मात्र, या योजनेअंतर्गत नदीची खोली आणि रुंदी वाढवण्याचं काम मोठ्या प्रमाणावर झालं. पण नदीची खोली प्रमाणाबाहेर वाढवल्यानं ठराविक पाणलोट क्षेत्रात वर्षानुवर्षं वाहणाऱ्या नदीच्या प्रवाहावर वाईट परिणाम होऊ शकतो. तसंच, धरणाच्या पाणीसाठ्यात अनियमित वाढ झाल्यानं धरणाच्या वर आणि खाली राहणाऱ्या लोकांमध्ये पाण्यासाठी संघर्ष निर्माण होऊ शकतो, असं तज्ज्ञांचं मत आहे.

2019च्या अखेरीस 25000 गावे पाणीटंचाईमुक्त करण्याची घोषणा सरकारनं केली होती.

या सरकारनं जल संवर्धनासाठी राबवलेल्या 13 योजना एकत्र करून जलयुक्त शिवार योजना तयार केली. असं असलं तरी केवळ नद्यांची खोली आणि रुंदी वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.

"नदीची खोली आणि रुंदी कृत्रिमरीत्या वाढवू नये. काही ठराविक पाणलोट क्षेत्रामध्ये प्रमाणाबाहेर खोली आणि रुंदी वाढवल्यानं शेजारच्या भागातील विहिरी कोरड्या पडू शकतात," असं जलतज्ज्ञ प्रा. प्रदीप पुरंदरे यांचं म्हणणं आहे.

"नदी ही हजारो वर्षांपासून तयार झालेली एक परिसंस्था आहे. नदीची खोली आणि रुंदी प्रमाणापेक्षा वाढवल्यानं भूगर्भातील पाणीसाठा (acquifer) बाहेर पडतो. जमिनीच्या पोटात पाणी धरून ठेवणारी प्रणाली उघडी पडल्यानं पावसाचं गढूळ पाणी जाऊन ती पूर्णपणे बंद पडू शकते. त्याचे धोके कालांतरानं दिसू लागतील," असं त्यांचं मत आहे.

याऐवजी केवळ नदी-नाल्यातील कचरा आणि गाळ काढण्यावर भर दिला पाहिजे, असं त्यांनी सांगितलं.

या सर्व प्रकारामुळे पाणी समस्या सोडवण्याऐवजी त्याचा भर दुसरीकडे सरकवला गेला आहे. या संदर्भात मुख्यमंत्र्यांना एक पत्रही पाठवल्याचं पुरंदरे म्हणाले.

जल व भूमी व्यवस्थापन संस्थेचे (औरंगाबाद) माजी संचालक एस. बी. वराडे यांच्या मते, "मोठी यंत्र, जेसीबी यांचा नदीच्या खोदकामासाठी वापर करण्यात येत आहे. त्यामुळे नदीचं पात्र बेसुमारपणे खोदलं जात आहे. अशाच प्रकारामुळे खोदकाम झालेल्या नदीच्या पात्राचे काठ ढासळत आहेत."

'साउथ एशिया नेटवर्क ऑन डॅम्स, रीव्हर्स अँड पीपल'मध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

देवेंद्र फडणवीस सरकारनं 2019पर्यंत महाराष्ट्र दुष्काळमुक्त करण्याच्या उद्देशानं महत्त्वाकांक्षी जलयुक्त शिवार योजना राबवली. या महत्त्वाकांक्षी योजनेत किती पाणी मुरलंय? आजच्या जागतिक जलदिनाच्या निमित्तानं घेतलेला वेध.


सामग्री: पावसानं दिलासा, महाराष्ट्रातली धरणं तुडुंब भरली

शहरांमध्ये धुवांधार कोसळणाऱ्या पावसामुळे नागरिकांची तारांबळ उडाली असली, तरी गाव-शिवारांमध्ये या पावसानं दिलासा दिला आहे.

कोकण, मध्य महाराष्ट्रात तर आहेच, पण दुष्काळप्रवण मराठवाडा, विदर्भातही पाऊस पोहोचला असल्यानं तिथले शेतकरी काहीसे सुखावले आहेत.

राधानगरी धरण

पाणलोट क्षेत्रात अतिवृष्टीचा इशारा

आतापर्यंत मराठवाड्यात सरासरी 71.76 इतका पाऊस झाला आहे. यंदाची अपेक्षित वार्षिक सरासरी 85.15 टक्के इतकी आहे, जूनमधील पेरणीनंतर 17 ऑगस्टपर्यंत पावसानं हुलकावणी दिली होती.

त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या हातून खरीप हंगाम गेला होता. आता पाऊस चांगला होत असल्यानं शेतकरी सुखावले आहेत.

आशियातलं मोठं धरण भरलं

आशिया खंडातील सर्वात मोठं मातीचं धरण असलेल्या जायकवाडी धरणाच्या पाणी पातळीनं 90 टक्क्यांकडे झेप घेतली आहे.

हवामान खात्यानं 22  सप्टेंबरपर्यंत मराठवाड्यासह राज्यातील अनेक विभागात धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात अतिवृष्टी होणार असल्याचा इशारा दिला आहे.

गोसीखुर्दमध्ये 20.38 टक्के पाणीसाठा

पुणे जिल्ह्यात झालेल्या पावसामुळे उजनी धरण 107 टक्के भरलं आहे. ही सोलापूरच्या दृष्टीनं सकारात्मक बाब आहे. या पाण्याचं वर्षभराचं नियोजन करण्यात येणार आहे.

धरण क्षेत्रात जोरदार पाऊस

राधानगरी धरण क्षेत्रात जोरदार पाऊस सुरु असल्यानं धरणाच्या सात दरवाज्यांपैकी 3, 5 आणि 6 या क्रमांकाचे स्वयंचलित दरवाजे खुले आहेत. धरणात 234 दशलक्ष घनमीटर इतका पाणीसाठा आहे. धरणातून 9340 क्युसेक्स वेगानं पाण्याचा विसर्ग सुरू आहे.

पंचगंगा नदीची पाणीपातळी 23 फुटांवर गेली. त्यामुळं राजाराम बंधारा पाण्याखाली गेला आहे. जिल्ह्यातील एकूण 22 बंधारे पाण्याखाली गेले आहेत.

नाशिक विभागात गेल्या 24 तासात पाणलोट क्षेत्रात झालेल्या पावसामुळे सर्व मोठी धरणे 90 टक्के भरली आहेत. नाशिक विभागात सरासरी पाणीसाठा 78.23 टक्के आहे.

मुंबईतही चांगलाच पाऊस होत आहे.

मुंबईला पाणी पुरवठा करणाऱ्या तलावांपैकी मोडकसागर, तानसा, विहार, तुळशी, अप्पर वैतरणा, भातसा आणि मध्य वैतरणा या तलावांतील पाणीसाठा समाधानकारक आहे.

पैकी तानसा आणि मोडकसागर ऑगस्टमध्येच भरून वाहू लागले होते.

नागपूर विभागातील धरणांत गेल्या वर्षीच्या तुलनेत पाणीसाठा चांगला आहे. गोसीखुर्दमध्ये 20.38 टक्के, बानवथडीमध्ये 34.66 टक्के, नांदमध्ये 100 टक्के , निम्न वर्धामध्ये 40.05 टक्के...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राज्यात सर्वदूर मुसळधार पाऊस सुरू आहे. या पावसामुळे धरणांमधील पाणीसाठ्यात समाधानकारक वाढ झाली आहे. सप्टेंबरमधला हा पाऊस वर्षभराच्या पाणीसाठ्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरला आहे.


सामग्री: पावसामुळे अनेकजण ठिकठिकाणी अडकतात. अशावेळी अनेकांना मदतीची गरज असते. त्यामुळे पालिका प्रशासन, पोलीस प्रशासन आणि हॉस्पिटलला संपर्क साधू शकता.

काही वेळा फोन व्यग्र असतील, तर संबंधित यंत्रणांना ट्विटरवर संदेश पाठवू शकता. त्यांना टॅग करून ट्वीट करून तुम्ही मदत मागू शकता. मुंबई महापालिका आणि मुंबई पोलिसांनी तसं आवाहन लोकांना केलं आहे.

मुंबईतील बहुतांश मोठ्या यंत्रणाचे महत्त्वाचे अपडेट्स स्थानिक प्रसारमाध्यमं तसंच ट्विटरवरून प्रसारीत होत असतात. तेव्हा तुम्ही मुंबईत राहात असाल तर या दूरध्वनी क्रमांकांची नोंद करून ठेवा आणि ही ट्विटर हॅंडल्स फॉलो करा.

मुंबई महापालिका

संकटकाळी मदत किंवा माहितीसाठी महापालिकेची हेल्पलाईन : 1916

महापालिकेचा आपात्कालिन कक्ष : 022-22694725

ट्विटर : @mybmc

मुंबई महापालिकेची वॉर्डनुसार हेल्पलाईन खालील प्रमाणे

मुंबई पोलीस

मुंबई पोलीस हेल्पलाईन : 1090

मुंबई पोलीस नियंत्रण कक्ष : 22621855, 22621983, 22625020, 22641449, 22620111

महिलांसाठी हेल्पलाईन : 22633333

मुंबई पोलीस ट्विटर हॅंडल : @MumbaiPolice

नवी मुंबई पोलीस

आयुक्तांचे ऑफिस :  02227561099

नवी मुंबई पोलिसांचा Whatsapp No :  8424820686/8424820665

नवी मुंबई पोलिसांचे ट्विटर हँडल : @Navimumpolice

अग्निशमन

मुंबई फायर ब्रिगेड नियंत्रण कक्ष : 23085991, 23085992, 23085993, 23085994

हवामान खाते

मुंबई विभाग : 22150517, 22174707

ताज्या माहितीसाठी मुंबई विभागाची वेबसाईट : http://www.imdmumbai.gov.in/eindex.asp

हवामान खात्याचं ट्विटर हॅंडल:   @IMDWeather

हवामान विभागाचे मुंबईचे उपमहासंचालक के. एस. होसाळीकर यांचे ट्वीटर हँडल : @Hosalikar_KS

लोकल ट्रेन आणि ट्रॅफिकविषयी महितीसाठी:

मुंबई पोलीस वाहतूक नियंत्रण कक्ष : 24937755, 25937746, 24940303

ट्रॅफिकविषयी माहिती WhatsAppवर मिळवण्यासाठी क्रमांक : 8454999999

ट्रॅफिक अपडेटसाठी मुंबई पोलीसांचे ॲप - MTP app

BEST बस वाहतूक नियंत्रण कक्ष : 24136883, 24146262

मध्य रेल्वे नियंत्रण कक्ष : 022 22620173

मध्य रेल्वे ट्विटर हँडल : @Central_Railway

पश्चिम रेल्वे नियंत्रण कक्ष : 022-23094064

पश्चिम रेल्वे ट्विटर हँडल :  @WesternRly

मुंबई एअरपोर्ट

एअरपोर्ट हेल्पलाईन : +91 22 66851010

एअरपोर्ट पोलीस : 022 26156315

एअरपोर्ट नियंत्रण कक्ष :  26460102, 26460404,26156600...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबईत मुसळधार पाऊस पडल्यास अवघ्या काही तासात ठिकठिकाणी पाणी तुंबतं आणि अशावेळी मुंबईकरांची मोठी गैरसोय होते.


सामग्री: पावसामुळे माजलेला हाहाःकार पाहता महाराष्ट्रात आलेल्या जलआपत्तीमागे नेमकं काय कारण आहे, असा प्रश्न पडणं स्वाभाविक आहे. हवामान खात्यानं दिलेल्या इशाऱ्यानंतरही अशा प्रकारची परिस्थिती ओढवल्यामुळं सरकारी यंत्रणांच्या सज्जतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होत असल्याचं तज्ज्ञ म्हणतात.

गेल्या काही दिवसांत राज्यातील पावसाबाबत हवामान खात्याने केलेला अंदाज काहीअंशी चुकल्याचं दिसून आलं. अनेकवेळा अतिवृष्टीचा अंदाज असताना त्या प्रमाणात पाऊस पडला नाही. काहीवेळा वर्तवलेल्या अंदाजापेक्षा जास्त प्रमाणात पाऊस पडल्याचंही चित्र पहायला मिळालं.

घडलेल्या प्रसंगातून बोध घेऊन येणाऱ्या काळात अशा समस्या निर्माण होऊ नयेत याचं नियोजन करता येऊ शकतं का, तसंच भविष्यात पुन्हा अशा प्रकारचं महापुरासारखं संकट टाळण्यासाठी पावसाचा अचूक अंदाज बांधणं शक्य आहे का, याचं उत्तर शोधण्याचा प्रयत्न आम्ही केला.

'पाऊस मोजण्याची पद्धत संभ्रमात टाकणारी'

सध्या हवामान विभाग (IMD) वापरत असलेली अतिवृष्टीबाबतची संकल्पना बदलण्याची गरज असल्याचं मत प्रा. किरणकुमार जोहरे नोंदवतात.

प्रा. जोहरे यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रॉपिकल मेटरोलॉजीमध्ये (IITM) जवळपास 13 वर्षे शास्त्रज्ञ म्हणून काम केलं आहे. ते हवामानाचे अभ्यासक असून सध्या नाशिकच्या केटीएचएम महाविद्यालयात भौतिकशास्त्राचे प्राध्यापक आहेत.

जोहरे सांगतात, "पावसाचं पद्धतशीर वर्गीकरण केल्यास किती प्रमाणात पाऊस झाला याबाबत हवामान विभागाला (IMD) नीट सांगता येऊ शकते. चोवीस तासात 65 मिलीमीटरपेक्षा जास्त होणाऱ्या प्रत्येक पावसाला हवामान विभाग अतिवृष्टी म्हणतो. 65 मिलीमीटरपेक्षा अधिक पाऊस म्हणजे जास्त पाऊस (Heavy Rain), 65 ते 125 मिलीमीटरहून अधिक पाऊस म्हणजे खूप जास्त पाऊस (Very Heavy Rain) तर 250 मिलीमीटरपेक्षा जास्त पाऊस म्हणजे अतिवृष्टी (Extremely Heavy) अशी संकल्पना हवामान खाते (IMD) वापरते."

"पण फक्त अतिवृष्टी म्हटल्यानंतर नागरिकांना पावसाचा पुरेसा अंदाज येत नाही. सध्याची पद्धत अपुरी तसंच गोंधळात टाकणारी आहे. ठराविक परिमाणापेक्षा जास्त पाऊस झाल्यास ते मोजण्यासाठीची यंत्रणा IMD कडे नाही. पाऊस नेमका किती प्रमाणात होणार आहे हे सांगण्याची यंत्रणा निर्माण झाली पाहिजे. चोवीस तासांमध्ये कोणत्या तासात अधिक पाऊस होणार आहे, प्रत्येक तासाला किती मिलीमीटर पाऊस झाला, हे वर्गीकरण हवामान खातं नागरिकांना सांगू शकल्यास ते हवामान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पश्चिम महाराष्ट्राला पुराचा जोरदार तडाखा बसला. राज्याच्या अन्य भागातही मुसळधार पावसानंतर नद्यांनी रौद्ररुप घेतलं. लाखो नागरिकांना त्याचा फटका बसला. वेगवेगळ्या घटनांमध्ये नागरिकांना जीवही गमवावा लागला.


सामग्री: पावसामुळे रस्ते तुंबणं, रहदारी मंदावणं, लोकल सेवा विस्कळीत होणं आणि हे असे अपघात मुंबईकरांसाठी फारसे नवे राहिलेले नाहीत. रोज अशा संकटांना तोंड देत ते कामावर जाण्याची आणि कामावरून घरी येण्याची लढाई लढत असतात.

पण अशा घटनांना, अपघातानांना जबाबदार कोण या प्रश्नाचं उत्तर शोधण्याचा हा प्रयत्न.

रेल्वे यात्री परिषदेचे अध्यक्ष सुभाष गुप्ता म्हणाले, "पादचारी पूल घटना दुर्दैवी आहे. एक तर पाऊस, फूटपाथ कोसळल्याने खोळंबलेली वाहतूक आणि वेस्टर्न एक्स्प्रेस वेवरील वाहतूक कोंडी याचा फार मोठा त्रास नागरिकांना सोसावा लागला. एल्फिन्स्टन इथल्या घटनेनंतर सगळ्याच फूट ओव्हर ब्रीज, रोड ओव्हर ब्रीज यांचं ऑडिट करण्यात आलं होतं. या ऑडिटमधून हा फूटपाथ आला नव्हता का?"

"आजच्या प्रकाराला महापालिका आणि रेल्वे दोन्ही जबाबदार आहेत, असं ते म्हणाले. रेल्वेवरून जे पूल जातात त्यांची जबाबदारी रेल्वेची असते. पण जर नागरिक हे पूल वापरत असतील तर त्याची जबाबदारी महापालिकेवरही येते. अशा फूटपाथची, फूट ओव्हर ब्रीजची किंवा रोड ओव्हर ब्रीजचं महापालिकेनही ऑडिट करायला नको का", असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला.

फूटपाथ कोसळल्यामुळे डबेवाल्यांची सेवाही खंडित झाली आहे. अंधेरी ते विरारच्या दरम्यान काही डबेवाले अडकून पडले होते. त्यामुळे डबेवाल्यांची सेवा बंद राहाणार असल्याचे डबेवाल्यांचे प्रवक्ते सुभाष तळेकर यांनी सांगितलं.

मुंबईतील पत्रकार राजेंद्र आकलेकर यांनी ही जबाबदारी महापालिका आणि रेल्वेचे एकत्रित आहे, अशी प्रतिक्रिया दिली. ते म्हणाले, "एल्फिन्स्टन दुर्घटनेनंतर जे ऑडिट करण्यात आलं त्यात गर्दी आणि पुलांची क्षमात याचा विचार करण्यात आला. यात स्ट्रक्चरल ऑडिट करण्यात आलं नव्हतं. स्ट्रक्टचरल ऑडिटची स्वतंत्र व्यवस्था आहे. या पुलांची जबाबदारी महापालिका आणि रेल्वे यांची एकत्रित आहे."

सततच्या पावासाने मदत कार्यात अडथळे येत होते. गोखले पुलाच्या दुसऱ्या बाजूच्या फूटपाथची स्थितीही फारशी चांगली नसून त्याच्याही स्लॅबला तडे गेल्याचं दिसून आलं आहे.

मुंबईतील कार्यकर्ते समीर झवेरी यांनी मुंबई महापालिकेने पुलांसाठी गेल्या दहा वर्षांत रेल्वे प्रशासनाला किती निधी दिला ही माहिती माहितीच्या अधिकारात विचारली होती. यातून 117 कोटी इतका निधी दिला असल्याची माहिती महापालिकने दिली आहे. झवेरी म्हणाले, "या निधीचा रेल्वेने कसा विनियोग केला हे याचं ऑडिट महापालिकेने करायला हवं होतं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

धो धो कोसळणारा पाऊस, फूटपाथ कोसळल्याने खोळंबलेली रेल्वे वाहतूक आणि वेस्टर्न वेवरील ट्रॅफिक कोंडी यामुळे मुंबईकरांची मंगळवारची सुरुवातच मनस्तापाने झाली. गेल्या वर्षी एल्फिन्स्टन पुलावर चेंगराचेंगरी होऊन 22 जणांचा बळी गेला होता. आजच्या घटनेत जीवितहानी झाली नसली तरी मुंबईतील पायभूत सुविधांचा प्रश्न मात्र कायम आहे, हे मात्र पुन्हा अधोरेखित झाले.


सामग्री: पावसाळ्यात या बँकेत विहीरीतलं जास्तीचं पाणी साठवलं जातं. तर उन्हाळ्यात शेतासाठी वापरलं जातं. याची क्षमता 5 कोटी लीटर आहे. त्यापैकी 3 कोटी लीटर पाणी वापरलं जातं आणि 2 कोटी लीटर गंगाजळी म्हणून ठेवलं जातं.

जलतज्ज्ञ अरुण देशपांडे यांनी ही मोहीम राबवली आहे. शेतकऱ्यांनी गटशेती करून अशी सामुहिक वॉटरबँक बांधावी. त्यानंतर ती महिला शेतकऱ्यांच्या ताब्यात द्यावी, यासाठी देशपांडे प्रयत्न करत आहेत.

रिपोर्ट - गणेश पोळ

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोलापूरमधल्या अंकोली गावात 2004 साली 22 शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन ही वॉटर बँक सुरू केली आहे.


सामग्री: पाश्चिमात्य राष्ट्रांमध्ये ती थोडी सुलभ असली तरी मुल दत्तक घेताना वाटणारी काळजी, काहीशी चिंता आणि हुरहुर असतेच. मात्र, अमेरिकेतील मिशिगन प्रांतातील कोर्टात झालेली दत्तक सुनावणी काहीशी अनोखी आणि खास ठरली. कारण या दत्तक सुनावणीत साक्षीदार म्हणून चिमुकल्यांनी गर्दी केली होती.

अनाथ असलेल्या पाच वर्षांच्या मायकलला नुकतेच नवीन आई-वडील मिळाले आणि आपल्या आयुष्यातल्या इतक्या महत्त्वाच्या दिवसाचे साक्षीदार होण्यासाठी त्याने किंडरगार्टनमधल्या आपल्या सर्व वर्गमित्रांना आमंत्रित केलं होतं. गुरुवारी केंट काउंटी कोर्टात हा अनोखा दत्तक विधान सोहळा पार पडला.

केंट काउंटी कोर्टाने फेसबुकवर या सुनावणीचा एक फोटो शेअर केला आहे. यात पाच वर्षांचा मायकल मोठ्यांसाठीच्या एका खुर्चीत आरामात बसलेला दिसतोय. त्याच्या शेजारीच त्याचे नवीन आई-वडील आहेत. आणि या तिघांच्या मागे मायकलचे सर्व चिमुकले वर्गमित्र हातात कागदापासून बनलेले हार्ट्स उंचावून त्याच्या आनंदात सहभागी होताना दिसत आहेत.

या दत्तक सुनावणीत प्रत्येक मुलाने आपण इथे का आलोय, हे न्यायमूर्तींना सांगितलं.

स्टिव्हन नावाचा मुलगा म्हणला, "मायकल माझा बेस्ट फ्रेंड आहे."

तर एक चिमुकली म्हणाली, "माझं नाव लिली आहे आणि मायकल मला आवडतो."

या खास सुनावणीसाठी केंट काउंटी कोर्टाच्या न्यायमूर्ती पॅट्रिका गार्डनर यादेखील सजून-धजून आल्या होत्या. त्यांनी गळ्यात ख्रिसमस डेकोरेशनसाठी तयार केलेला खास नेकलेस घातला होता.

मायकलच्या शिक्षिका म्हणाल्या, "आम्ही या शालेय वर्षाची सुरुवातच केली ती मुळी एका कुटुंबासारखी. कुटुंब केवळ डीएनएने एकत्र बांधलेलं हवं, असं गरजेचं नाही. जिथे आधार आणि प्रेम असतं ते कुटुंबच असतं."

न्यायमूर्तींनी दत्तक प्रक्रिया पूर्ण झाल्याची घोषणा करताच मायकल, त्याचे आई-वडील, शिक्षक, मित्र अशा उपस्थित सर्वांनीच एकच जल्लोष केला.

गुरुवारी केंट काउंटी कोर्टाचा वार्षिक दत्तक दिन होता. या दिवशी 37 मुलांचं "प्रेमाने आणि अधिकृतपणे नव्या कुटुंबात स्वागत करण्यात आलं", असं कोर्टाने आपल्या फेसबुक अकाउंटवर पोस्ट केलं.

या सोहळ्यावेळी माननीय न्यायमूर्ती पॅट्रिका गार्डनर म्हणाल्या, "कधी कधी त्यांचा प्रवास खूप मोठा असतो. त्यांनी मुलं आणि त्यांच्या कुटुंबांसाठी चमत्कार आणि परिवर्तन घडवलं आहे आणि भक्कम सामाजिक पाठिंबा मिळवला आहे. मायकलच्या दत्तक सुनावणीत याचा प्रत्यय आलाच आहे."

"किंडरगार्टनचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुल दत्तक घेण्यासंबंधीची कायदेशीर प्रक्रिया तशी किचकट आणि तणावपूर्ण असते. पण अमेरिकेतल्या पाच वर्षांच्या मायकलने मात्र आपण दत्तक जात असताना सर्व मित्र-मैत्रिणींनी हजर राहिलंच पाहिजे असा आग्रह धरला. मग काय त्याच्या बालवाडीतली सगळी बच्चेकंपनी कोर्टात हजर राहिली आणि मायकलबरोबर संपूर्ण वेळ थांबली.


सामग्री: पाहा काय म्हणते सृष्टी देशमुख

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

महाविद्यालयात प्रवेश घेतल्यानंतर एका वर्षानंतरच स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास करण्याचा निर्णय सृष्टी देशमुख यांनी घेतला होता. काहीही झालं तरी चांगला रँक मिळवायचाच असं मनाशी ठरवल्याचं त्यांनी सांगितलं. आणि त्यांनी जे ठरवलं, ते करूनही दाखवलं.

सृष्टी यांनी केमिकल इंजिनिअरिंगमध्ये पदवी मिळवली आहे. तरी स्पर्धा परीक्षेकडे वळण्याचं कारण सांगतात, "कॉलेजला असताना दुसऱ्या तिसऱ्या वर्षातच मी परीक्षेची तयारी सुरू केली होती. तेव्हा मला असं वाटलं की केमिकल इंजिनिअर होऊन मी तितकं काम करू शकणार नाही जितकं सनदी अधिकारी बनून करू शकेन."

सृष्टी यांचं शालेय शिक्षण ते नागरी सेवा परीक्षेपर्यंतचा प्रवास भोपाळमध्येच झाला. त्यांनी भोपाळच्या एका कॉन्व्हेंटमधून शिक्षण घेतल्यावर 2018 मध्ये LNCT या महाविद्यालयातून पदवी प्राप्त केली.

त्यांनी भोपाळमध्येच राहून नागरी सेवा परीक्षेची तयारी केली. त्या दिल्लीत फक्त मुलाखतीसाठी आल्या होत्या. त्यांनी भोपाळमध्येच प्रशिक्षण घेतलं. वेळोवेळी इंटरनेटचाही वापर केला.

सृष्टी देशमुख

मोठ्या शहरातील क्लासेस

स्पर्धा परीक्षेसाठी साधारणत: विद्यार्थी मोठ्या शहरात क्लासेसला जातात. मात्र सृष्टी यांनी आपल्या घरीच राहून अभ्यास करण्याचा निर्णय घेतला.

याबद्दल त्या सांगतात, "इथे राहण्याचे काही फायदे आणि नुकसान दोन्ही आहेत. आईच्या हातचं जेवण हा सगळ्यात मोठा फायदा आहे. रात्री वडिलांबरोबर गप्पा मारत त्यांना अडचणी सांगू शकली. घरापासून दूर राहिलं तर सगळी कामं आपल्यालाच करावी लागतात. मात्र अनेक अडचणी आल्या हेही तितकंच खरं."

सृष्टी देशमुख आपल्या आईबरोबर

"क्लासेसमध्ये असं वाटायचं की काही उणीव रहायला नको. दिल्लीत जास्त चांगले क्लासेस आणि शिक्षक आहेत. मी स्वत:वर विश्वास ठेवला आणि इंटरनेटचा वापर करत राहिले. टेस्ट सिरीजच्या माध्यमातून तयारी केली. दिल्लीत अभ्यास करणाऱ्या लोकांसोबतही मी संपर्कात राहिले. त्यामुळेच कदाचित मला आजचा दिवस पहायला मिळत आहे."

सृष्टी देशमुख यांचे वडील इंजिनिअर आहे तर आई एका खासगी शाळेत शिक्षिका आहे. त्यांच्या घरी आजी आणि एक लहान भाऊ आहे. त्या आपल्या यशाचं श्रेय संपूर्ण कुटुंबीय, मित्रमैत्रिणी आणि शिक्षकांना देते. "UPSCची परीक्षा खूप मोठी परीक्षा आहे, या सगळ्यांच्या सहकार्याशिवाय ते शक्य नाही," त्या सांगतात.

अभ्यास कसा केला?

सृष्टी सांगतात की...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भोपाळमध्ये राहणाऱ्या सृष्टी जयंत देशमुख यांनी नागरी सेवा परीक्षेत देशात पाचवा क्रमांक पटकावला आहे. पहिल्या प्रयत्नातच त्यांनी हे यश मिळवलं आहे.


सामग्री: पाहा युतीची घोषणा

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरेंनी पंतप्रधान मोदी, भाजप अध्यक्ष अमित शाह, मुख्यमंत्री फडवणीस आणि अनेक भाजप नेत्यांवर टीका करताना केलेली ही 9 महत्त्वाची विधानं. शिवजयंतीच्या आदल्या दिवशी याच अफझल खानाला, कुंभकर्णाला, चोराला आणि थापाड्याला उद्धव मित्र म्हणून जवळ घेणार आहेत.

1. 'मोदी अफझल खान'

2014 सालच्या लोकसभा निवडणुका भाजप-सेना सोबत लढले. पण भाजपच्या दणदणीत विजयानंतर भाजपने विधानसभेत जागा वाढवून मागितल्या. त्या द्यायला शिवसेनेने नकार दिला आणि ऐन विधानसभा निवडणुकीआधी युती तुटली.

त्यानंतर प्रचार करताना शिवसेना आणि भाजपने एकमेकांवर जोरदार टीकास्त्रं सोडली. तुळजापूरमध्ये झालेल्या सभेत उद्धव ठाकरेंनी म्हटलं होतं, "मोदींचं अख्खं कॅबिनेट महाराष्ट्रात मतं मागत फिरत आहे. ते अफझल खानाच्या सेनेप्रमाणे महाराष्ट्र जिंकू पाहात आहेत. पण त्यांचे मनसूबे आम्ही पूर्ण होऊ देणार नाही."

2. 'अफझल खानाला उताणा पाडू'

उद्धव ठाकरे आणि अमित शाह

त्यानंतर साडे 4 वर्षांनी 'सामना' या शिवसेनेच्या मुखपत्रात  अफझल खानाचा उल्लेख पुन्हा करण्यात आला.

23 जानेवारी 2019 रोजी 'सामना'त छापून आलेल्या अग्रलेखात भाजपवर अशा शब्दांमध्ये टीका करण्यात आली होती: 'शिवसेना संपविण्याचा विडा उचलून महाराष्ट्रात अनेक अफझलखान आले व उताणे पडले. शिवसेनेला राजकीय मैदानात 'पटकण्या'ची पोकळ डरकाळी फोडणारेही काळाच्या ओघात नष्ट झाले.'

युतीच्या घोषणेवर संपादक आशिष दीक्षित यांचं विश्लेषण

3. 'भाजप कुंभकर्ण'

उद्धव ठाकरे यांनी गेल्यावेळेसच्या दसरा मेळाव्यात अयोध्येला जायची घोषणा केली. त्यांनी अयोध्या दौरा केला. या दौऱ्याचे एकच घोषवाक्य होते, 'हर हिंदू की यही पुकार, पहले मंदिर फिर सरकार.' मी कुंभकर्णाला जागा करायला आलोय, असं उद्धव ठाकरे या दौऱ्याविषयी म्हणायचे.

त्याचवेळी आमचा राम अजूनही वनवासातच आहे. निवडणुका आल्या की राम आठवतो, मग अयोध्येत राम मंदिर का बांधत नाहीत, असा प्रश्न 'सामना'च्या संपादकीय मधून विचारण्यात आला होता.

अयोध्येत उद्धव

4. 'पहारेकरीच चोर'

राम मंदिराच्या मुद्द्यावरूनच पंढरपुरातही शिवसेनेनी सभा घेतली. 'युती गेली खड्ड्यात' असं म्हणत 'हल्ली पहारेकरीही चोऱ्या करायला लागलेत' अशी अप्रत्यक्ष टीका उद्धव ठाकरे यांनी या सभेत केली होती. त्यावर मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले होते की योग्यवेळी शिवसेनेला उत्तर देऊ.

5. 'मोदी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

शिवसेना भाजपचे नेते आता पुन्हा गळ्यात गळे घालून युतीची घोषणा करत असले तरी गेल्या साडेचार वर्षांमध्ये उद्धव ठाकरेंनी आणि 'सामना' या शिवसेनेच्या मुखपत्राने भाजपवर जोरदार टीका केली.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

18 वर्षांची ननिता सोहेल तावातावात बोलत असते आणि माझ्या डोळ्यासमोर अनेक चेहरे सर्रकन सरकतात - नोकरी नसलेल्यांचे, त्यासाठी आंदोलन करणाऱ्यांचे, घरच्यांच्या जीवावर किती दिवस जगायचं म्हणून एकवेळ न जेवणाऱ्यांचे, उच्चशिक्षण घेऊनही नोकरी नाही म्हणून लहानसहान काम करणाऱ्या अनेकांचे.

राजकारण्यांना तरुणांच्या भविष्याची काही फिकीर नाहीये, असं तिचं म्हणणं आहे. "मीच नाही, माझ्या आसपास असे अनेक जण आहेत, ज्यांना त्यांच्या भविष्याच शाश्वती नाहीये. आपल्याच देशात त्यांना नोकरी मिळेल की नाही हे माहीत नाही. एवढं शिकूनही ते रिकामेच बसलेत.

"पण सरकार आमच्यासारख्यांसाठी काय करतंय? यंदाच्या निवडणुकीत मी त्यालाच मत देईन जो आमच्यासारख्या तरुणांना नोकरीची शाश्वती देईल. आणि नुस्ती आश्वासनं नाही तर खरंच काहीतरी करून दाखवेल."

ही चुणचुणीत मुलगी जेव्हा समाजाच्या, देशाच्या गप्पा मारते तेव्हा वाटतं की हिने शिक्षकच व्हावं. तिला बोलता फार चांगलं येतं.

पंजाबच्या बर्नालामध्ये छोट्या छोट्या गल्ल्यांमध्ये गेलो, तेव्हा दिसली ननिता आणि तिच्यासारख्या अनेकींची मोठी मोठी स्वप्नं. रोज सकाळी दुसऱ्या शहरात जायचं शिकायला, दुपारी एका सरकारी शाळेत ट्रेनी म्हणून काम करायचं आणि संध्याकाळी आईच्या घरगुती ड्रेस मटेरिअल्सच्या दुकानात तिला मदत करायची, असा ननिताचा दिनक्रम.

आम्ही गेलो तेव्हा पाहुणे येणार म्हणून पोपडे उडालेल्या भिंतीला वॉलपेपर लावायचं काम चाललं होतं. ते सोडून सगळं घरदार आमच्याजवळ जमा झालं. ननिताची आई तिचं कौतुक सांगत होती आणि वडील मात्र शांतपणे आपल्या मुलीचा कौतुकसोहळा पाहत होते.

छोट्या शहरात राहणाऱ्या भारतातल्या लाखो कुटुंबांपैकी एक सोहेल कुटुंब. चौकोनी, अगदीच हाता-तोंडाची गाठ नसली तरी महिना संपल्यावर हातात फारसं काही न उरणारं. आयुष्याकडून अपेक्षा एकच - मुलांनी चांगलं शिकावं, चांगल्या नोकऱ्या मिळवाव्यात आणि मार्गी लागावं.

मुलांच्या शिक्षणात काही कमी पडू नये म्हणून आईबाप मेहनत घेतात, मुलंही त्यांच्या कष्टांची जाण ठेवून सर्वतोपरी प्रयत्न करतात, परीक्षा पास करतात, मार्क मिळवतात आणि मग येतो आयुष्यातला महत्त्वाचा टप्पा - नोकरी मिळवण्याचा.

बस्स! इथून जो संघर्ष सुरू होतो तो लाखो तरुणांच्या वाटेला येतो आहे. मग पंजाब तरी त्याला कसा अपवाद असेल.

पंजाब म्हणजे हिरवीगार शेतं, लस्सीचा भलामोठा ग्लास आणि 'सरसो'च्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"एवढा पैसा खर्च करून, आईवडिलांच्या डोक्यावर कर्ज करून मी परदेशात जाऊ आणि का तर परक्यांची धुणीभांडी करायला?"


सामग्री: पाहा व्हीडिओ

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

निवडणूक आयुक्तांची भेट घेतल्यानंतर माध्यमांशी संवाद साधताना ते म्हणाले, "2014 पूर्वी भाजपही EVM वर शंका घ्यायचा, तो पक्ष कोर्टातही गेला होता. पण 2014 नंतर भाजपनं त्याचा पाठपुरावा थांबवला. मी दिलेलं मत त्याच पक्षाला गेलंय का, हे पाहाण्याची पारदर्शकता असली पाहिजे."

EVM मुळे मतमोजणी लवकर होते या युक्तिवादाबद्दल बोलताना राज ठाकरे म्हणाले, "आपल्याकडे दोन-दोन महिने निवडणुका चालतात मग मतमोजणीला दोन दिवस गेले तर काय हरकत आहे?"

निवडणूक आयुक्तांची भेट घेटल्यावर त्यांनी काँग्रेसच्या माजी अध्यक्षा सोनिया गांधी यांचीही भेट घेतली आणि EVMच्या विषयावर चर्चा केली.

राज ठाकरे यांनी काँग्रेसच्या माजी अध्यक्षा सोनिया गांधी यांची भेट घेतली

या भेटीत नेमकी काय चर्चा झाली, हे अद्यापही गुलदस्त्यात आहे, मात्र "यावेळी उभयतांत विविध सामाजिक आणि राजकीय विषयांवर चर्चा झाली," असं मनसेच्या ट्विटर अकाऊंटवरून सांगण्यात आलं.

मात्र थेट 10 जनपथला भेट देण्यामागचं नेमकं काय 'राज'कारण असावं, हा चर्चेचा विषय आहे. राज्यात काँग्रेस-राष्ट्रवादीबरोबर लोकसभा निवडणुकीपूर्वी आघाडी झाली नाही, म्हणून राज यांनी थेट हाय कमांडची "त्यांच्या निवासस्थानी सदिच्छा भेट घेतली" का?

याविषयी लोकमतचे वरिष्ठ सहायक संपादक संदीप प्रधान सांगतात की सोनिया गांधी आणि राज ठाकरे यांची ही भेट केवळ सदिच्छा भेट असावी. "लोकसभेच्या निवडणुकीमध्ये भाजपाविरोधात राज ठाकरे यांनी प्रचार केला होता म्हणून त्यांनी सदिच्छा भेट घेतली असावी. पण एका मर्यादेच्या पलीकडे दोन्ही पक्षांनी सलगी केली तर मनसेच्या भूमिकेमुळे काँग्रेसवर परिणाम होऊ शकतो. काँग्रेसची विचारधारा सर्वसमावेशक असेल आणि ती बदलणारी नाही. त्यांच्या मुलभूत भूमिकेत बदल होऊ शकणार नाही. त्यामुळे भाजपाविरोध हा सामायिक धागा सोडला तर या भेटीत फारसे राजकारण नसावे," असं प्रधान यांना वाटतं.

'निवडणूक आयोगाकडून अपेक्षा नाही'

निवडणूक आयुक्तांची भेट घेऊन आमचं म्हणणं मांडलं तेव्हा त्यांच्या चेहऱ्यावरचे भाव पाहाता त्यांच्याकडून शून्य अपेक्षा आहेत. पण केवळ औपचारिकता म्हणून आम्ही त्यांची भेट घेतली. आम्ही आमचं म्हणणं मांडलं, बाकी मी महाराष्ट्रात जाऊन पुढील निर्णय घेईन, असंही राज यांनी सांगितलं.

EVM बाबतीत असणाऱ्या शंकांबाबत आपण ऑगस्ट 2018मध्येच सर्व राजकीय पक्षांच्या अध्यक्षांना पत्रं लिहिली होती. मात्र...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

EVM तसेच निवडणूक प्रक्रियेबाबत असलेल्या शंका घेऊन महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी सोमवारी दिल्लीत निवडणूक आयोगाला भेट दिली. तेव्हा त्यांनी महाराष्ट्रातील आगामी विधानसभा निवडणुकांसाठी EVM ऐवजी कागदी मतपत्रिकांचा वापर करावा, अशी मागणी आयोगापुढे केली.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

मराठवाड्यासह दक्षिण महाराष्ट्र आणि पश्चिम महाराष्ट्रात महिलांची गर्भाशयं काढण्याच्या प्रकरणांत गेल्या काही वर्षांत वाढ झालेली दिसते. बीड जिल्ह्यातल्या ऊसतोड मजूर महिला आजाराला कंटाळून गर्भाशय काढतात, यावर बीबीसी मराठीने जानेवारी 2018 मध्ये सविस्तर बातमी केली होती.

सध्या निवडणुकीच्या रणधुमाळीतसुद्धा हा मुद्दा आला आहे. महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी शुक्रवारी नांदेडमध्ये बोलताना "बीडमध्ये महिलांची गर्भाशयं काढून विकली जात असल्याचा प्रकार समोर आलाय, टोळी पकडली गेली, मग हा चौकीदार नेमका करतोय काय?" असं म्हणत भाजप सरकारवर हल्ला चढवला.

वैद्यकीय नीतिनियमांना धाब्यावर बसवून मराठवाड्यातल्या आणि पश्चिम महाराष्ट्रातल्या ग्रामीण भागात अनेक तरुण महिलांची गर्भाशयं काढून टाकण्यात येत आहेत. त्याचे दुष्परिणाम हजारो महिला दररोज भोगत आहेत. गर्भाशय काढण्याच्या हिस्ट्रेक्टॉमीच्या बहुतांश शस्त्रक्रिया अनावश्यक असल्याचं तज्ज्ञ डॉक्टरांनी म्हटलंय. महिलांनी गर्भाशय काढल्याने आरोग्याची वाताहत झालेल्या आपल्या कहाण्या बीबीसी मराठीला सांगितल्या.

बीड जिल्ह्यातलं वंजारवाडी गाव. जिथे निम्म्याहून अधिक महिलांची गर्भाशयं नाहीत.

वंजारवाडीतल्या 30 वर्षं वयाच्या शैला यांचं गर्भाशय तीन वर्षांपूर्वी काढलं गेलं. ऊसतोड मजूर असलेल्या शैला सानप यांचं कमी वयात लग्न झालं. आणि वयाच्या पंचवीशीतच तीन मुलं झाली.

कुटुंब नियोजनाचं ऑपरेशन झाल्यावर अंगावरून पांढरा पदर (white discharge) जायचा म्हणून त्या हैराण होत्या. अंगावरून पांढरं पाणी जाणं किंवा पांढरा पदर जाणं म्हणजे योनीतून पाण्यासारखा, पांढरट स्त्राव येणं.

'दहा-पंधरा दिवसांनी पाळी यायला लागली होती. त्रास वाढला म्हणून सरकारी दवाखान्यात गेले.  पण काही फरक पडला नाही म्हणून खासगी डॉक्टरकडे गेले', शैला यांनी सांगितलं.

शैला सानप यांनी वयाची तिशी ओलांडण्यापूर्वीच गर्भाशय काढलं. पण ऑपरेशननंतर त्रास थांबला नाही

'आम्हाला शरीरातलं काही कळतं का? डॉक्टरांनी मला सांगितलं ऑपरेशन करावं लागेल. औषधाने उपयोग होणार नाही. आता नाही केलं तर दोन महिन्यांनी करावच लागेल. त्याच्याशिवाय पर्याय नाही. म्हणून मी गर्भाशय काढलं.'

गर्भाशय काढण्याच्या शस्त्रक्रियेला हिस्टरेक्टोमी म्हणतात.

हिस्टरेक्टोमी कधी करणं योग्य?

ब्रिटनच्या नॅशनल हेल्थ सर्व्हिसच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

बीबीसीने सर्वात प्रथम वाचा फोडलेल्या महिलांच्या गर्भाशयाविषयीच्या बातमीची राष्ट्रीय महिला आयोगाने दखल घेतली. त्यानंतर बीडमध्ये किती महिलांची गर्भाशयं काढली गेली याविषयीची माहिती प्रशासनामार्फत गोळा केली जाणार आहे.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

शनिवारी नवी दिल्लीत भाजप नेते आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांच्या निवासस्थानी झालेल्या छोटेखानी कार्यक्रमात उदयनराजेंनी कमळ हाती घेतलं. काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीतल्या आतापर्यंत किमान एक डझन नेत्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला आहे.

याचसंदर्भात भाजप नेते आणि केंद्रीय अन्न पुरवठा आणि ग्राहक संरक्षण राज्यमंत्री रावसाहेब दानवे यांच्याशी बीबीसी मराठीनं चर्चा केली.

उदयनराजेंनी भाजपमध्ये नुकताच प्रवेश केला आहे, आता राष्ट्रवादीतून आणखी किती लोकांचा भाजपमध्ये प्रवेश होईल?

शरद पवार साहेब, अजित पवार आणि सुप्रीया सुळे सोडून सगळ्यांनी विचारणा केली की 'आम्हाला घेता का?' आणि खूप लोक आहेत. राजे आले, याचा अर्थ प्रजेचं म्हणणं राजेंना कळलं आणि सामान्य लोकांना सुद्धा असं वाटतं की राजा आणि प्रजा एक झाली तर आपणतरी कशाला बाहेर राहायचं. त्यामुळे लोकांना साहजिकच ओढ आहे आमच्याकडे.

मग तुम्ही सर्वांना पक्षात प्रवेश देणार?

त्या त्या मतदारसंघाची परिस्थिती पाहून. आणि प्रवेशाला आमची काही दारं बंद नाहीत. आम्ही काही कुणाला कमिटमेन्ट करत नाही की तुला असं करू की तसं करू. आमचे विचार जर पटले असतील तर त्या विचारांना बांधील राहून पक्षात या. पक्षाचं काम करा. आम्ही माणसांना बांधील नाही कुण्या. आम्ही पक्षाला बांधील आहोत.

शिवसेना भाजपच्या युतीची चर्चा कुठपर्यंत आली आहे, कुणाच्या वाट्याला किती जागा येतील?

भाजप आणि शिवसेनेच्या युतीचा फॉर्म्युला लोकसभेलाच ठरलेला आहे, त्याप्रमाणेच आम्ही विधानसभा निवडणुका लढवू. आता चर्चा सुरू आहे. प्रत्येक मतदारसंघात त्या त्या पक्षाची स्थिती काय आहे, ताकद काय आहे, त्यानुसार जागा वाटप होईल.

रावसाहेब दानवे

पण उद्धव ठाकरेंनी 'मुख्यमंत्री मला शिवसेनेच्या जागांची यादी देतील आणि मग ती जाहीर करेन' असा टोला हाणला आहे.

याला टोला म्हणता येणार नाही, ते आता चॅनेलच्या दृष्टीने तो टोला आहे. पण आता उद्धव ठाकरेंना रोजरोज तोच प्रश्न विचारला तर याच्यापेक्षा त्यांच्याकडे उत्तर तरी काय असू शकतं. आज सकाळी ते उत्तर दिलं, दुसऱ्यांदा ते उत्तर दिल, तिसऱ्यांदा ते उत्तर दिलं आणि चौथ्यांदा त्यांना तोच प्रश्न विचारला गेला त्यांना, तर त्यांच्यापुढे असं म्हणण्याशिवाय पर्याय नाही. ते काही रागानं बोलले किंवा उद्वेगानं बोलले असं काही नाही. हा रुटीन शब्द प्रयोग आहे.

शिवसेनेनं अडीच वर्षांच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या बड्या नेत्यांचं भाजपमध्ये जाणं सुरूच आहे. त्यात आता आणखी एक मोठं नाव जोडलं गेलं आहे ते म्हणजे उदयनराजे भोसले यांचं.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ

अमेरिकन संशोधक व्हिक्टर व्हेस्कोवो समुद्रातील या सर्वाधिक खोल ठिकाणी उतरले होते.

मरियाना ट्रेंचचा तळ तपासण्यात त्यांनी कित्येक तास घालवले. समुद्रामध्ये इतक्या खोलवर निर्माण होणारा दबाव झेलण्यासाठी सक्षम अशा पाणबुडीसह ते मरियाना ट्रेंचमध्ये उतरले होते.

तिथं त्यांना काही सागरी जीव आढळून आले, पण त्याचबरोबर प्लास्टिकच्या पिशव्या आणि काही रॅपर्सही सापडले.

व्हिक्टर व्हेस्कोवो आणि त्यांच्या टीमला मरियाना ट्रेंचमध्ये समुद्री जीवांच्या चार नवीन प्रजाती आढळून आल्या. साधारणतः 7 ते 8 किलोमीटरच्या टप्प्यात या प्रजाती सापडल्या. पण त्याचबरोबर इतक्या दुर्गम ठिकाणीही पर्यावरणातील मानवी हस्तक्षेपाच्या खुणा प्लास्टिकच्या रूपानं दिसून आल्या.

समुद्रामध्ये दरवर्षी हजारो टन प्लास्टिकचा कचरा वाहून येतो. पण त्यापैकी बऱ्याच कचऱ्याचं नेमकं होतं काय, हा प्रश्न अजूनही अनुत्तरित आहे.

संशोधक आता त्यांना नव्यानं सापडलेल्या सागरी जीवांमध्ये मायक्रोप्लास्टिकचा अंश आहे का, हे तपासण्याचा प्रयत्न करणार आहेत. कारण अलीकडच्या काळात अनेक सागरी जीवांच्या शरीरात सापडणारं प्लास्टिक ही मोठी समस्या बनली आहे.

मरियाना ट्रेंचमधील यापूर्वीच्या डाइव्ह

समुद्राच्या तळाशी एवढ्या खोलवर एखाद्या मनुष्यानं जाण्याची ही तिसरी वेळ आहे.

मरियाना ट्रेंचमध्ये पहिली डाइव्ह 1960 साली अमेरिकेच्या नौदलातील लेफ्टनंट डॉन वॉल्श आणि स्वीस इंजीनिअर जॅक पिकार्ड यांनी यशस्वीपणे पार पाडली.

त्यानंतर चित्रपट दिग्दर्शक जेम्स कॅमेरून यांनी 2012 मध्ये एकट्यानं मरियाना ट्रेंचमध्ये बुडी मारली होती.

व्हिक्टर व्हेस्कोवो आणि त्यांच्या टीमची मोहीम ही आधीच्या मोहिमांपेक्षा अधिक यशस्वी म्हणावी लागेल. कारण व्हेस्कोवो हे मरियाना ट्रेंचमध्ये जवळपास 10,927 मीटर खोलवर गेले.

व्हेस्कोवो आणि त्यांच्या टीमनं मरियाना ट्रेंचमध्ये एकूण पाचवेळा बुडी मारली. "आम्ही आता जे काही मिळवलं त्याचा आनंद शब्दात सांगू शकत नाहीत. आमची पाणबुडी आणि जहाजावरील अतिशय गुणवान कर्मचाऱ्यांनी मरिन टेक्नॉलॉजीमध्ये एक नवीन उंची गाठली आहे," असं व्हेस्कोवो यांनी म्हटलं.

इतर ठिकाणच्या सागरी मोहीमा

मरियाना ट्रेंचप्रमाणेच गेल्या सहा महिन्यांत अटलांटिक महासागरातील प्युर्तो रिको ट्रेंच (8,367 मीटर), साउथ सँडविच ट्रेंच (7,433 मीटर) त्याचप्रमाणे हिंदी महासागरातील जावा ट्रेंच (7, 192 मीटर) या ठिकाणीही...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

प्लास्टिक प्रदूषणाचा विळखा दिवसेंदिवस इतका घट्ट होत चालला आहे, की जगातील सर्वांत खोल अशा मरियाना गर्तेत (ट्रेंच) संशोधकांना प्लास्टिक आढळून आलं आहे. पॅसिफिक महासागरात असलेली मरियाना गर्ता ही जवळपास 11 किलोमीटर (7 मैल) खोल आहे.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ

पानिपतावर शौर्यदिवस साजरा करणारे हे मराठे कोण?

तुम्ही कधी भूपिंदर भोसले आणि सतिंदर पाटील अशी नावं ऐकली आहेत का? शक्यता तशी कमीच आहे. कारण अनेक जणांना हरियाणातील रोड मराठा समाजाविषयी माहीत नाही. हरियाणातील रोड समाजाला नवी ओळख मिळवून देणारी कथा ही त्यांच्या अस्तित्वात येण्याच्या कथेसारखीच रोमांचक आहे.

हे सगळं सुरू झालं 257 वर्षांपूर्वी! जेव्हा सध्याच्या हरियाणातल्या पानिपत इथं सदाशिवराव भाऊ यांच्या नेतृत्वाखाली मराठा सैन्य अफगाणिस्तानचा राजा अहमद शाह अब्दाली याच्याशी युद्ध करण्यासाठी पोहोचलं होतं.

14 जानेवारी 1761ला झालेल्या या युद्धात मराठा सैन्य पराभूत झालं. या युद्धात जवळपास 40,000 ते 50,000 मराठा सैनिक मारले गेल्याचं म्हटलं जातं.

"काही मराठा सैनिकांनी तिथून पळ काढला. ते आजूबाजूच्या परिसरात लपून राहिले. मराठा म्हणून ओळखले जाऊ, अशी भीती त्यांच्या मनात होती. तेथून बाहेर पडल्यानंतर त्यांनी या परिसरातील एक राजा रोडच्या नावानं स्वतःची ओळख करून देण्यास सुरुवात केली," अशी माहिती इतिहासतज्ज्ञ डॉ. वसंतराव मोरे यांनी दिली.

पानिपत इथं उभारण्यात आलेलं युद्ध स्मारक

मोरे यांनी रोड मराठ्यांवर दहा वर्षं संशोधन केलं आहे.

"रोड समाजाला त्यांच्या मुळाविषयी माहिती नव्हती. पण त्यांनी आपल्या प्रथापरंपरा जपण्यासाठी शक्य तितके प्रयत्न केले. या समाजातील अनेक प्रथा या महाराष्ट्रातील परंपरांशी मिळत्याजुळत्या आहेत. काही मराठी शब्द त्यांच्या बोलण्यातून आजही येतात," असं ते म्हणाले.

मोरे म्हणतात, 'आईन-ए-अकबरी'मध्ये रोड समुदायाचा उल्लेख सापडत नाही. पानिपतच्या युद्धानंतरच त्यांचे सर्व संदर्भ सापडतात.

अशी मिळाली नवी ओळख

नफेसिंग यांचा पानिपत इथं हँडलूमचा व्यवसाय आहे. ते 72 वर्षांचे आहेत. त्यांना मराठी भाषा माहीत नाही किंवा त्यांनी कधी महाराष्ट्राला भेटही दिलेली नाही. पण महाराष्ट्रातून आलेले लोक भेटले की ते आनंदीत होतात.

पानिपतच्या युद्धाचं चित्र

"1761च्या युद्धानंतर मराठे महाराष्ट्रात परतले. त्यातील जवळपास 250 कुटुंबं कुरुक्षेत्र आणि करनालच्या जंगलात मागे राहिली. जर कुणी त्यांना त्यांची ओळख विचारली तर ते राजा रोडची ओळख सांगायचे. हीच ओळख पुढं कायम राहिली. नंतरच्या काळात पुढच्या पिढ्या त्यांची मूळ ओळख विसरून गेले," नफेसिंग सांगतात.

"आम्ही मूळचे महाराष्ट्राचेच आहोत. आमचे पूर्वज हे महाराष्ट्रातील आहेत. जाट, राजपूत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पानिपतच्या युद्धावर आधारित आशुतोष गोवारीकरचा सिनेमा येऊ घातलाय. अर्जुन कपूर आणि संजय दत्त मुख्य भूमिकेत आहेत. त्यानिमित्ताने ही बातमी पुन्हा देण्यात येत आहे.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानात कोंबड्यांचं खाद्य म्हणून टोळ विकले जात आहेत. यासाठी किती रुपये दर मिळतो?


सामग्री: पाहा व्हीडिओ -

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

"Go back to Kashmir, काश्मीरला परत जा", अशा घोषणा देत 5-7 जणांनी आपल्याला मारहाण केल्याचं जिब्रान नाझिर दार यांनी सांगितलं.

त्यामुळे पुलवामा हल्ल्यानंतर देशभरातील काश्मिरी तरुणांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. त्यामुळे पुण्याचेच असलेले केंद्रीय मंत्री प्रकाश जावडेकर यांचं काही दिवसांपूर्वीचं "काश्मिरातील विद्यार्थ्यांवरील देशभरात हल्ल्यांचे बातम्या खऱ्या नाहीत," हे विधान खोटं ठरताना दिसत आहे.

बीबीसी मराठीशी बोलताना जिब्रान नाझिर दार यांनी सांगितलं की गुरुवारी रात्री 10.30 वाजता घरी परतताना त्यांच्यावर टिळक रोडवर हल्ला झाला. "टिळक रोडवर सिग्नलवर थांबलेलो असताना मागून दोघं जण सतत हॉर्न वाजवत होते. माझ्या बाईकचं रजिस्ट्रेशन हे हिमाचल प्रदेशचं होतं, म्हणून ते म्हणाले 'ए हिमाचली, पुढे चल'."

"मी त्यांना लगेच म्हणालो, 'मी हिमाचल प्रदेशचा नाही, काश्मीरचा आहे'. मी काश्मीरचा आहे, हे ऐकताच त्यांनी माझी गाडी अडवली. मी त्यांना सांगितलं की मी पत्रकार आहे तर ते म्हणाले, 'काश्मिरात जाऊन पत्रकारिता कर...' आणि मला मारहाण सुरू केली,"  जिब्रान यांनी सांगितलं.

"माझा फोन हिसकावण्याचा प्रयत्न झाला. मी माझ्या काही सहकाऱ्यांना फोन केला आणि पाच मिनिटात पोलीस आले. मी पोलिसात रीतसर तक्रार केली, तेवढ्यात पोलीस दोघांना घेऊन आले. त्यांच्याबरोबर त्यांचे कुटुंबीय पण होते. त्यांनी माझी माफी मागत 'परत असं काही करणार नाही' असं लिहून दिलं," असं जिब्रान यांनी बीबीसी मराठीला सांगितलं.

या प्रसंगात कोणत्याही विशेष गटाने मुद्दाम हा हल्ला केला नव्हता. अनेक जण आता घडत असलेल्या घडामोडींच्या प्रभावाखाली असल्याने हे घडल्याचं जिब्रान यांचं म्हणणं आहे.

या प्रसंगाचं कुणी भांडवल करून अशांतता निर्माण करू नये. यामुळे आपण तक्रार मागे घेत असल्याचं जिब्रान यांनी सांगितलं.

याप्रकरणी पुणे पोलीस उपायुक्त बच्चन सिंह यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं की "आज सकाळी आमच्या पुढे हे प्रकरण आल्यानंतर आम्ही जिब्रान यांना तक्रार दाखल करण्यास सांगितलं. पण त्यांनी नकार दिल्यानंतर आम्ही दोघा जणांविरुद्ध सुओमोटो (पोलिसांनी स्वतःहून) कलम 279, 323, 504, 341, 427 अन्वये तक्रार दाखल केली आहे."

जिब्रान नाझिर दार

काश्मीरमध्ये मर्यादित शिक्षण आणि रोजगाराच्या संधी उपलब्ध असताना तसंच हिंसाचाराचाला कंटाळून अनेक तरुण काश्मीर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मूळचा काश्मीरचा आहे, हे समजल्यावर 'टाइम्स ऑफ इंडिया'च्या एका पत्रकाराला मारहाण झाल्याची घटना गुरुवारी पुण्यात घडली.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ -

YouTube पोस्ट समाप्त, 1

डॉक्टरांनी तीन महिने आराम करायचा सल्ला दिला होता. या काळातही ट्रॅक्शन लाऊन मी दोन-दोन तास योग प्राणायाम करायचे. या काळात मला किंचितही वेदना झाल्या नाहीत, हे मला आवर्जून सांगायचं आहे.

केवळ योग साधनेमुळेच मी मेरूदंडाची किचकट शस्त्रक्रिया टाळू शकले. योग प्राणायामामुळे मानसिक बळ प्राप्त होतं तर योगासनानं शारीरिक व्याधी दूर होण्यास मदत होते.

जून 2007मध्ये रामदेव महाराज यांच्या योग शिबिरात मी सहभागी झाले. मी जेव्हा योग करायला सुरुवात केली तेव्हा माझं वय 59 होतं. योग सुरू केल्यानंतर म्हणजे 59 ते 69 वयापर्यंतच्या 10 वर्षांच्या कलावधीत मला साधी सर्दी किंवा तापही आला नाही. या दरम्यान मी आंदोलनात सहभागी झाले, देशभर शिबिरं घेतली.

मला कुठल्याही टप्प्यावर थकवा जाणवला नाही, कधी नैराश्य आलं नाही. रोज योग करत असल्यामुळे एक उत्साह संचारला होता.

जागतिक योग दिन : 'आज माझं वय 71 आहे, पण मला कसलाही त्रास जाणवत नाही'

58व्या वर्षी माणूस निवृत्त्त होतो, पण माझं खरं कार्य 59व्या वर्षापासून सुरू झालं. हे सर्व काही योगा केल्यामुळे शक्य झालं. आज माझं वय 71 आहे, पण मला कसलाही त्रास जाणवत नाही. मी रोज योग करते आणि त्याचा प्रचार आणि प्रसार करण्यासाठी सत्तत प्रयत्नशील असते.

'मृत्यूचंही भय नाही'

योग केल्यामुळे काय होतं तर माणसाला कसलीही भीती वाटत नाही. मला आताच्या क्षणाला मृत्यूचंही भय उरलेलं नाही.

योग ही एक उत्तम विद्या आहे. आपल्याला जे साध्य करायचं आहे, ते यामुळे साध्य होऊ शकतं. सर्व पालकांनी लहानपणापूसन आपल्या मुलांना योगाची गोडी लावली पाहिजे. भविष्यात चांगली पिढी घडवायची असेल तर मुलांना योगाची सवय लावणं ही पालकांनी जबाबदारी नव्हे तर कर्तव्यच आहे.

तरुणांनो, ईश्वरानं तुम्हाला जे शरीर दिलं आहे, ते चांगल्या कार्यासाठी वापरायचं आहे. ते रोगी करून, कुटुंबाला दुःखी करून काहीही साध्य होणार नाही. तुम्ही नियमित योग केलात, तर तुमचं व्यक्तिमत्त्वही सुधारेल आणि तुम्हाला ठरवलेलं ध्येयही सहज गाठता येऊ शकेल.

योगामुळे तुम्ही आत्मस्पर्धा करायला सुरुवात करता, आत्मस्पर्धेमुळे आपल्याला नैराश्य येत नाही. योगामुळे आत्महत्या करण्याच्या इच्छेपासून माणूस परावृत्त्व होऊन आपोआप सदकार्याकडे वळू शकतो. यामुळे मनुष्य दीनदुबळा राहत नाही, सर्व संकटांवर मात करून तो पुढे सकरत असतो.

'वयाचं बंधन झाली'

सर्वांना माझं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मी रमा जयंत जोग. योग शिबिराच्या प्रचारासाठी आणि प्रसारासाठी देशभर प्रवास करताना 2017मध्ये मला मणक्याचा प्रचंड त्रास जाणवू लागला. MRI केल्यावर तिसऱ्या क्रमांकाचा मणका सरकला होता, तर चार, पाच आणि सहा क्रमांकचे मणके दबले होते.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ - #आंबेडकरआणिमी : 'माझ्या वैदू समाजात संविधान आणि बाबासाहेबांचे विचार रुजवायचे आहेत'

मुंबईच्या जोगेश्वरी भागातल्या संजयनगरच्या दाटीवाटीच्या छोट्या घरांच्या वस्तीत आम्ही 27 वर्षांच्या दुर्गा गुडिलु यांना भेटलो. दुर्गा गुडिलु कोण आहेत? असं विचारल्यावर त्या साधं हसून सांगतात, "दुर्गा गुडिलु एक सामान्य मुलगी आहे. मी असं नाही म्हणत की मी समाजाला चेंज करते. मी फक्त मोकळा श्वास निर्माण करते मला जगण्यासाठी आणि माझी पुढची पिढी जगण्यासाठी."

त्या स्वत:ला सामान्य म्हणतात हे त्यांचं साधेपण, पण सत्य हे आहे की दुर्गा या महाराष्ट्रातल्या जातपंचायतीविरोधातल्या लढ्याच्या चेहरा बनल्या आहेत. त्या वैदू समाजातल्या आहेत. या भटक्या वैदू समाजातल्या बालविवाह आणि जातपंचायत या प्रथा या तरुणीने मोडून काढल्या आहेत. आता त्या शिक्षणापासून शेकडो वर्षं लांब राहिलेल्या या समाजातल्या नव्या पिढीला शिक्षणाकडे आणण्याचं मोठं कार्य उभारत आहेत.

जंगलात जाऊन वनौषधी गोळा करणं आणि गावोगाव फिरून ती औषधं म्हणून विकणं हा या वैदू समाजाचा पारंपारिक व्यवसाय. काळ बदलत गेला, औषधांचं विज्ञान बदललं, पण भटका वैदू समाज शिक्षणापासून लांब राहिल्यानं जुन्याच कामात अडकून राहिला.

बालविवाहाची प्रथा वैदू समाजात अजूनही काही ठिकाणी टिकून आहे. त्यातलाच एक प्रकार म्हणजे मूल जन्माला यायच्या आधीच त्याचं आपल्या नात्यात लग्न ठरवून टाकायचं.

शिक्षण नसल्याने हा समाज आर्थिक प्रगतीपासूनही वंचित राहिला. भटका असल्याने ज्या ज्या शहरात जागा सापडेल त्या त्या शहरांतल्या गरीब वस्त्यांमध्ये, झोपडपट्ट्यांमध्ये, रस्त्यांच्या बाजूला छप्पर शोधत राहिला.

अशा शैक्षणिक आणि आर्थिक परिस्थितीत जुन्या रूढी परंपरा, अंधश्रद्धा समाजावर आपला प्रभाव बळकट करतात, जात पंचायती आपला वचक बळकट करतात. आणि जेव्हा दुर्गा सारख्या स्वातंत्र्याची जाणीव झालेल्या व्यक्तीच्या त्या आड येतात, तेव्हा लढा अटळ असतो.

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी दलितांना समान हक्क मिळावेत म्हणून लढा दिला. आज 21व्या शतकात हेच आंबेडकर जगभरातल्या विविध समान हक्क चळवळीतल्या कार्यकर्त्यांना प्रेरणा देत आहेत. महिलांपासून समलैंगिकांपर्यंत आणि अफ्रिकेपासून युरोपापर्यंत ते हजारो तरुण-तरुणींनाजगण्याची उमेद आणि संघर्षासाठी बळ देत आहेत. अशाच लढवय्यांच्या या कहाण्या सांगणारी बीबीसीची सीरिज #आंबेडकरआणिमी 14 एप्रिलच्या आंबेडकर जन्मदिवसाच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महापुरुषांचं मोठेपण हे त्यांनी त्यांच्या हयातीत उभारलेल्या कार्यावर अवलंबून असतंच. पण ते काळाच्या कसोटीवर अधिक मोठं ठरतं जेव्हा त्यांच्या प्रेरणेतून भविष्यातल्या पिढ्या समाजाला बदलणारं नवं कार्य उभारतात. डॉ बाबासाहेब आंबेडकर या कसोटीवर उत्तुंग ठरतात आणि हे सिद्ध करतात दुर्गा गुडिलुसारखे शिलेदार!


सामग्री: पाहा व्हीडिओ - 'आज गरज आहे गाडगेबाबांच्या विचांरांची'

खंजिरी हे चर्मवाद्य राष्ट्रसंत म्हणून ओळखले जाणारे तुकडोजी महाराज वाजवत असत. त्याच वाद्यांच्या साथीत गाडगेबाबांची भजनं सादर करून सत्यपाल चिंचोलीकर ग्रामस्वच्छतेचा संदेश देतात. या परिसरात लोक त्यांना सत्यपाल महाराज म्हणून ओळखतात.

आज स्वच्छतेचं अभियान राबवून केंद्र पातळीवरून हा विषय प्राधान्यक्रमावर घेतला गेला आहे. हे काम संत गाडगेबाबा यांनी ग्रामीण भागात शतकापूर्वी करुन दाखवलं होते. आता गाडगे महारांजा हाच संदेश सत्यपाल चिंचोलीकर विदर्भातल्या गावागावांत सप्तखंजिरीच्या साथीने पोहोचवत आहेत.

तुकडोजी महाराज आणि गाडगे महाराज यांच्या विचारांनी प्रेरित झालेले चिंचोलीकर हातात कधी झाडू तर कधी खंजिरी घेऊन समाज प्रबोधन करतात.

अकोला जिल्ह्यातील अकोट गावात सत्यपाल चिंचोलीकर राहतात. आजपर्यंत 14000हून अधिक गावांत समाजप्रबोधनपर कीर्तन करुन  स्वच्छता, व्यसनमुक्ती, घनकचरा नियोजन, जातिभेद, अंधश्रद्धा, शिक्षणाचं महत्त्व, हगणदारी मुक्त गाव, स्त्री भ्रूण हत्या या विषयी जागरुकता पसरवली आहे, असा त्यांचा दावा आहे.

अस्वच्छता दिसेल तिथे सत्यपाल महाराज स्वतःच हातात झाड़ू घेतात. कधी गावच्या पारावर तर कधी एखाद्या सार्वजनिक ठिकाणी महाराज आपल्या हातातील खंजिरी वाजवून लोकांना जमा करतात आणि प्रबोधनपर कीर्तन सुरू करतात, असं परिसरातले लोक सांगतात.

"सामाजिक विषयांना आध्यात्मिकतेची आणि साथीला वादन कलेची जोड दिली की तो विषय थेट लोकांना भिडतो," असं सत्यापाल चिंचोलीकर यांनी बीबीसी मराठीशी बोलताना सांगितलं. ग्रामीण आदिवासी भागातील अशिक्षित जनतेला संगीत आणि कलेची जोड देत मनोरंजनातून प्रबोधन करायचा मानस असल्याचं ते म्हणाले.

1952 साली अकोला जिल्ह्यातल्या सिरसोली या छोट्याशा गावात एका गरीब कुटुंबात चिंचोलीकरांचा जन्म झाला. सततच्या गरिबीला तोंड देण्यासाठी वडील कपडे शिवण्याचा व्यवसाय करत.

"लहानपणीच मला भजनांची गोडी लागली. मग कधी तुकडोजी महाराजांची तर कधी गाडगे बाबांची कीर्तनं ऐकत मी मोठा झालो. वयाच्या तेराव्या वर्षी गावात भजन, कीर्तन करायला सुरुवात केली," ते सांगतात.

मग भजनातून सत्य परिस्थिती आणि सामाजिक विषय मांडायचे. यातच त्यांनी खंजिरी या ग्रामीण भागातील छोट्याशा चर्मवाद्याला विकसित करुन सप्तखंजिरी म्हणजेच 7 खंजिरी एकत्र करून विविध आवाज काढायला सुरुवात केली.

भजनाला गर्दी जमायला लागली आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

ग्रामस्वच्छतेचा गाडगेबाबांचा विचार पुढे नेण्याचं काम अकोला जिल्ह्यातले सत्यपाल चिंचोलीकर करत आहेत आणि तेही सप्तखंजिरीच्या माध्यमातून.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ - 'क्रांतीसिंह' नाना पाटील आज असते तर...

"गोरं घालविलं अन काळं आणलं... आमचं चुकलंच जरा! खुर्च्याच जाळायला पाहिजे होत्या त्या, मग खरं स्वातंत्र्य आपल्याला मिळालं असतं," स्वातंत्र्याच्या संकल्पनेविषयी हौसाबाई पाटील सांगत होत्या.

93 वर्षांच्या हौसाबाई... क्रांतीसिंह नाना पाटील यांची लेक..  सध्या त्या राहतात सांगली जिल्ह्यातल्या हणमंतवडिये या गावी राहतात.

वय झालं असलं तरी हौसाबाईंच्या आवाजातली जरब आणि कणखरपणा आजही तसाच कायम आहे.

स्वातंत्र्यलढ्यात इंग्रजांविरोधात नाना पाटलांच्या नेतृत्वाखाली प्रतिसरकारची (पत्री सरकार) स्थापना करण्यात आली होती. दक्षिण महाराष्ट्रात या पत्री सरकारांनी क्रांती केली.

पत्री सरकारला स्वातंत्र्यसेनानी जी. डी. बापू लाड, स्वातंत्र्यसेनानी शाहीर शंकरराव निकम आणि क्रांतीविरांगना हौसाबाई पाटील यांचं भक्कम पाठबळ लाभलं होतं.

'...अन् शस्त्रलुटीची मोहीम आम्ही फत्ते केली'

पत्री सरकारला आवश्यक असणारा शस्त्रपुरवठा करण्याचं काम त्या काळात हौसाबाईंनी केलं होतं.

हौसाबाई पाटील आणि नाना पाटील

याविषयीची आठवणी सांगताना हौसाबाई सांगतात, "सांगली जिल्ह्यातल्या भवानी नगर इथल्या ब्रिटीशांच्या पोलीस ठाण्यातील शस्त्र लुटण्याची जबाबदारी माझ्यावर सोपण्यात आली  होती. दिवसाढवळया शस्त्र लुटणं म्हणजे वाघाच्या जबड्यात हात घालण्यासारखंच होतं. पण मला हे काम फत्ते करायचं होतं.

बरोबरच्या सहकाऱ्यांना कुणी काय करायचं याची जबाबदारी समजावून सांगून मी माझ्याबरोबर काही सहकाऱ्यांना घेतलं आणि पोलीस ठाण्याच्या आवारात गेले.

माझ्या सहकाऱ्यानं माझा भाऊ असल्याचं नाटक करत मी सासरी नांदायला जात नाही म्हणून मला मारहाण करायला सुरुवात केली. माझा भाऊ गालावर चापटी, पाठीत धपाटे घालत मला नांदायला जा म्हणून सांगत होता.

आमच्या दोघांच्या वादावादीचं नाट्य पोलीस ठाण्याच्या समोर चांगलंच रंगात आलं. शेवटी मी काही केल्या ऐकत नाही म्हटल्यावर माझ्या भावानं रागानं माझ्या डोक्यात मारण्यासाठी म्हणून मोठा दगड उचचला अन् तेवढ्यात आतले दोन पोलीस त्याला थांबवण्यासाठी बाहेर पळत आले. तोपर्यंत ठरल्याप्रमाणे बाकीचे सहकारी तेथील बंदुका आणि काडतुसं घेऊन फरार झाले. मात्र तरीसुद्धा हा कट आम्ही रचला होता हे पोलिसांच्या लक्षात आलं नाही. अन् शस्त्रलुटीची मोहीम आम्ही फत्ते केली."

'दादांनी मला मिठी मारत हंबरडा फोडला'

इंग्रजांविरोधातल्या लढ्यात...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

3 ऑगस्ट हा नाना पाटील यांचा जन्मदिवस. दक्षिण महाराष्ट्रात नाना पाटलांच्या नेतृत्वाखाली प्रतिसरकार किंवा पत्री सरकार स्थापन करण्यात आलं होतं. स्वातंत्र्यलढ्यात सहभागी झालेली त्यांची लेक हौसाबाई पाटील यांनी क्रांतिसिंह म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या आपल्या वडिलांच्या आठवणी जागवल्या.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ - 'मी रस्त्यावर राहते पण भिकारी नाही'

अशी कारवाई झालेल्यांच्या भावना 'बीबीसी मराठी'नं जाणून घेतल्या आहेत.

रस्त्यावर राहणाऱ्यांना भिकारी ठरवलं जातंय का?

"लहानपणापासून इथेच आहे मी. फुटपाथवरच राहतो आम्ही. कामधंदा वगैरे करून खातो..." दक्षिण मुंबईतल्या टोलेजंग इमारतीच्या फूटपाथवर उभा राहून हरी (नाव बदललं आहे) त्याची कहाणी सांगत होता.

जेव्हा हरी त्याची कहाणी सांगतो तेव्हा आवाजात कष्ट करून कमावल्याचा अभिमान जाणवतो. पण लगेचच त्याची जागा खजिलपणा घेतो.

"त्या दिवशी अंगावर उक्तं काम घेतलं होतं मी. 25 गोण्या टाकायच्या होत्या. एका साईडला ट्रक येईपर्यंत ठेवल्या आणि म्हटलं जाऊन जेवण घेऊन येतो..."

"आणि तिथंच बसून जेवतांना पोलिसांनी मला पकडलं भिकारी म्हणून." काही वेळ हरी बोलत नाही. मग थोड्या वेळानं त्याचा आवाज येतो. "साहेब, फक्त मेहनत करूनच खाणार. भीक मागून कुणाचं भलं होत नाही."

पोलिसांनी पकडल्यापेक्षा, कष्ट करताना भिकारी म्हणवलं गेल्याचं दुःख हरीच्या बोलण्यात जाणवत होतं.

रस्त्यावर राहतो पण भीक मागत नाही

दक्षिण मुंबईतच गजरे विकणाऱ्या सविताची (नाव बदललं आहे) गोष्टही काही वेगळी नाही.

"आम्हाला स्वत:चं घर नाही. बेगर होम मध्ये किती बार आम्हाला पकडून नेलं, चेंबूरमध्ये घेऊन गेले. आम्ही सांगते साहेबाला की, आम्ही भीक नाही मागत, मी फुलांचा धंदा करून खाते..." सविता पोटतिडिकीनं सांगत होती.

"आम्ही कष्ट करूनच खाणार. भीक मागून गेलं तर कोण जाणार तिथं." सविता, तिचा पती आणि दोन मुलं रस्त्याच्या बाजूला दुपारचे जेवत असतात. जेवणासाठी आम्ही कधी भीक मागितली नाही, अशी आर्जव तिच्या बोलण्यातून दिसत होती.

प्रश्न कारवाईचा नसून कायद्याचा

महाराष्ट्रात कायद्यानं भीक मागणं हा गुन्हा आहे. 'मुंबई भिक्षेकरी प्रतिबंधक कायद्या'नुसार पोलिसांना अटक कारवाईचे अधिकार दिले गेले आहेत. पण अनेक वर्षांपासून या कायद्यातल्या बदलाविषयी मागणी केली जात आहे.

या कायद्याविषयी मुख्य आक्षेप हा आहे की, शहानिशा केल्याशिवाय चुकीच्या व्यक्तींवर पोलीस कारवाई होते.

'टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ सोशल सायन्स'तर्फे भिक्षेकऱ्यांसाठी 'कोशिश' हा प्रकल्प चालवला जातो. या प्रकल्पाचे संचालक तारिक मोहोम्मद यांनी याबाबत आपलं मत नोंदवलं आहे.

ते म्हणतात की, "या कायद्याअंतर्गत पोलिसांना कोणत्याही पुराव्याची गरज पडत नाही. पकडले गेलात तेव्हा तुम्ही भीक मागत असलं पाहिजे, अशी अट...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

1959च्या 'मुंबई भिक्षेकरी प्रतिबंध कायद्यां'तर्गत मुंबई पोलिसांकडून भिक्षेकऱ्यांवर अटकेची कारवाई केली जाते.  मात्र यात भिक्षेकऱ्यांसोबत बेघर नागरिकांवरही कारवाई होत असल्याची गंभीर बाब आता पुढे येत आहे.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ - 'लग्न करेन, पण आपल्या पायावर उभं राहिल्यावरच': स्वत:चा बालविवाह थांबवणाऱ्या मुलीचा निर्धार

रेखाचा जन्म एका शेतकरी कुटुंबात झाला. घरच्या गरिबीमुळं आठ वर्षांची असतानाच तिला शिक्षणासाठी गाव सोडावं लागलं. शहरात बांधकाम मजुरी करणाऱ्या आजी-आजोबांकडे रेखा राहू लागली.

पण आजी-आजोबा कामावर गेल्यावर तिचा सांभाळ कोण करणार, असा प्रश्न त्यावेळी निर्माण झाला.

म्हणून मग बांधकाम मजुरांच्या मुलांचा सांभाळ करणाऱ्या एका संस्थेत तिला दाखल करण्यात आलं. त्याच संस्थेच्या मदतीनं तिच्या शिक्षणाची सुरुवात झाली.

शिक्षणाची आवड असल्यानं ती एकामागून एक इयत्ता पास करत आठवीत गेली.

घरचेच खोटं बोलले!

आणि एके दिवशी तिला गावाहून फोन आला. "कोणीतरी आजारी आहे. तू ताबडतोब गावाकडं ये," असं रेखाला सांगण्यात आलं.

काळजी वाटून रेखानं लगेच गाडी पकडली न गावी गेली.

नर्स बनण्याचं रेखाचं स्वप्न आहे.

पण घरी गेल्यावर तिला खरं काय ते कळालं.

खोटं बोलून घरच्यांनी रेखाला गावाकडं बोलावून घेतलं होतं. तिथं पोहोचल्यावर तिला सांगण्यात आलं की, "चार दिवसांत तुझं लग्न होणार आहे."

रेखाच्या पायाखालची जमीनच सरकली. तिला लग्नाबद्दल सरळसरळ सांगण्यात आलं होतं. ना तिला काही विचारण्यात आलं, ना तिची मर्जी जाणून घेण्याचा प्रयत्न झाला.

घाबरलेल्या रेखानं ही गोष्ट तिच्या आजी-आजोबांना सांगितली. त्यांनी रेखाच्या घरच्यांची समजूत घालण्याचा प्रयत्न केला.

"पोरगी लहान आहे. तिला शिकू द्या. नंतर करू लग्न," त्यांनी तिच्या आई-वडिलांना सांगितलं. पण ते काहीही ऐकण्याच्या मन:स्थितीत नव्हते.

शेवटी रेखानेच या सगळ्यातून आपली सुटका करण्याचा निर्णय घेतला.

मोकळा श्वास

रेखानं शिक्षणासाठी तिला मदत करत असलेल्या संस्थेच्या फोनवर मॅसेज केला - "घरच्यांनी माझं लग्न ठरवलं आहे. आणि ते चार दिवसांनी पार पडणार आहे. पण मला इतक्यात लग्न करायचं नाही. मला अजून खूप शिकायचं आहे."

रेखाच्या मॅसेजमुळं तिचा बालविवाह थांबवणं शक्य झालं.

तो मॅसेज पाहून संस्थेच्या कर्मचाऱ्यांनी तिच्या गावी जायचं ठरवलं. तिथं जाऊन त्यांनी गावातील पोलीस स्थानकात प्रकरणाची माहिती सांगितली.

पोलिसांनीही उशीर न करता गावात जाऊन चौकशी केली. अखेर संस्थेची आणि पोलिसांची टीम रेखाच्या घरी धडकली.

त्यावेळी रेखाच्या घरी लग्नाआधीचे विधी सुरू होते. रेखाला हळद लागली होती, तिच्या हातात बांगड्या होत्या. पुढच्या दोन दिवसांत तिचं...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

वयाच्या चौदाव्या वर्षी घरच्यांनी रेखाचं (बदलेलं नाव) लग्न ठरवलं. पण तिला शिकायचं होतं, स्वत:च्या पायावर उभं राहायचं होतं. म्हणून मग बंड करत तिनं स्वत:च्या लग्नाविरुद्ध आवाज उठवला.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ - कचऱ्यामध्ये फुलतोय सुंदर फुलांचा बागीचा

घाणेकरांकडे एक मिश्रण आहे. जे जैविक कचऱ्यावर फवारलं असता, १५ दिवसांत त्या जैविक कचऱ्याचं विघटन होऊन केवळ २० टक्के काडीकचरा शिल्लक राहतो. त्यांनी या प्रयोगाचं प्रात्यक्षिक करण्यासाठी आपल्या बिल्डिंगच्या टेरेसवर बाग फुलवली आहे.

याबद्दल घाणेकर सांगतात, "नर्सरीमधून आणलेल्या रोपट्यासोबत प्लॅस्टिकच्या पिशवीत जेवढी माती येते, तेवढीच आम्ही रोपाच्या आधारासाठी वापरतो आणि कुंडीमध्ये जेव्हा झाडं लावतो तेव्हा त्याची संपूर्ण लागवड ही काडीकचऱ्यामध्ये केली जाते."

आश्चर्य म्हणजे आता त्या बगिच्यातील रोपट्यांना आता छान फुलंसुद्धा येऊ लागली आहेत.

श्रीनिवास घाणेकर हे मिश्रण कसं बनवायचं याचं प्रात्यक्षिक लोकांना मोफत दाखवतात. तसंच ज्यांना हे मिश्रण हवं आहे ते त्यांना मोफत देतात. यासाठी त्यांनी त्यांच्या बिल्डिंगच्या टेरेसवर एक प्रयोगशाळा सुरू केली आहे.

कचऱ्याची सुपीक माती कशी बनते?

'नॅशनल सेंटर ऑफ ऑरगॅनिक फार्मिंग, गाझियाबाद' या संस्थेने देशी गायींच्या शेणापासून वेगळं केलेलं तीन बॅक्टेरियांचं एक कल्चर बनवलं आहे. त्याचं नाव आहे वेस्ट डिकंपोजर.

श्रीनिवास घाणेकर

दोनशे लीटर पाण्यात दोन किलो गूळ टाकायचा. यानंतर हे वेस्ट डिकंपोजरचं कल्चर यात मिसळायचं. हे सर्व मिश्रण एकजीव होण्यासाठी सलग पाच दिवस दोन वेळा हे मिश्रण ढवळायचं. यामुळे एक चांगलं मिश्रण तयार होईल. यानंतर हे मिश्रण कोणत्याही जैविक कचऱ्यावर फवारण्यासाठी तयार असेल.

विशेष म्हणजे एकदा हे मिश्रण बनवल्यानंतर तुम्हाला पुन्हा वेस्ट डिकंपोजरच्या बाटलीची आवश्यकता भासत नाही, असं घाणेकर सांगतात.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुंबई, पुणे, औरंगाबाद अशा मोठ्या शहरांमध्ये कचऱ्याची समस्या भीषण बनली आहे. यावर काय उपाय शोधावा हा सर्वांसमोर मोठा प्रश्न आहे. घरच्या घरी कचऱ्याची विल्हेवाट लावून त्यातून सुंदर बाग फुलवण्याचा सुंदर उपाय कल्याणमधील श्रीनिवास घाणेकर यांनी शोधला आहे.


सामग्री: पाहा व्हीडिओ - ती वजन कमी करायला गेली आणि बॉडी बिल्डर झाली

किचनमध्ये ग्रीन टी बनवत मधू झा आम्हाला सांगत होत्या. त्यांनी आम्हाला चहा दिला. चहा देत त्या म्हणाल्या त्यांच्या घरी साखर येत नाही आणि त्या कधीच साखर खात नाहीत.

त्या किचनमध्ये होत्या त्यावेळी हॉलमध्ये असलेल्या एका महिलेच्या फोटोकडे आमचं लक्ष गेलं. सूट आणि सलवार अशा पोशाखालातील ही महिला अगदी सर्वसामान्य भारतीय महिला दिसत होती. तर दुसरीकडे एका शेल्फमध्ये स्पर्धेत जिंकलेल्या विविध ट्रॉफी आणि पदकं लक्ष वेधून घेत होती. 5 फूट 6 उंचीची ही बाई कोणी सामान्य नाही, एव्हाना आमच्या लक्षात आलं होतं.

मग मधू त्यांची बॅग घेऊन चालू लागतात. त्या जीमला जात आहेत, जी आता त्यांची खरी ओळख बनली आहे.

त्यांच्या चेहऱ्यावर आता राकट, कणखर भाव आहेत. खांदे मजबूत झाले आहेत. जेव्हा त्या रस्त्यावर चालू लागतात तेव्हा त्यांची शारीरिक ठेवण इतर महिलांच्या मानानं वेगळी जाणवते.

लोक त्यांच्याकडे पाहातच राहातात. "जेव्हा मी जीमला जात असते तेव्हा लोक माझ्याकडे पाहतात. कोण ही बाई? असा प्रश्न त्यांच्या मनात आलेला असतो. कधीकधी काही जण सेल्फी घेण्यासही उत्सुक असतात," असं त्या सांगतात.

जीममध्ये बॉडीबिल्डर मधू

ट्रॅक पॅंट आणि स्कीन टाईट टीशर्ट घातलेल्या 30 वर्षांच्या मधू खांद्यावर 40 किलो वजन घेऊन स्कॉट करू लागल्या. त्यानंतर त्यांनी पुशअप केले. पाठोपाठ ट्रायसेप्स, बायसेप्स, अॅब्जचे व्यायाम केले.

घामाने पूर्ण भिजलेल्या मधूने त्यांची कथा सांगितली. "मी बिहारची आहे. माझं शिक्षण कोलकातामध्ये झालं. 8 वर्षांपूर्वी मी दिल्लीत आले. नोएडामधील एका संस्थेत मी डिझाईनिंगची शिक्षिका म्हणून काम करते."

मधू आम्हाला सांगत असताना आमचं लक्ष त्यांच्या मसल्सवर असतं. हे त्यांच्याही लक्षात आलं. "ही सगळी कमाई गेल्या 3 वर्षांतील आहे. पूर्वी मी एक जाड मुलगी होते. मला माझं स्थूल शरीर आवडत होतं. कुणी मला यावरून चिडवलं तर मला त्याचं काही वाटतं नव्हतं."

पण असं काय घडलं की त्यामुळे त्यांनी त्यांचं शरीर इतकं बदललं.

त्या हसत सांगतात, "मला फरक पडत नव्हता. पण माझ्या घरच्यांना मात्र काळजी वाटायची. माझा लहान भाऊ मला छोटा हत्ती म्हणून लागला होता."

मधू झा यांचा पूर्वीचा आणि आताचा फोटो

जिना चढताना मला धाप लागायची आणि पाठदुखीचाही त्रास सुरू झाला होता. माझ्या घरच्यांनी मला जीमला पाठवलं. पूर्ण वर्षाची फी भरल्यानं, जीमला जाण्याशिवाय...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"मी फार लठ्ठ होते. काहीही खात होते. जंक फूड मला फार आवडत असे. इतकंच काय मी दारूही प्यायचे. तुम्हाला विश्वास बसणार नाही माझं वजन 85 किलो झालं होतं."