सामग्री: कीटकनाशकांची फवारणी करताना झालेल्या विषबाधेमुळे यवतमाळमधल्या 21 शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाला होता.

सरकारी अधिकाऱ्यांना क्लिन चिट देताना आरोग्य विभागात सुविधांची वानवा असल्याचं मत या सात सदस्यीय विशेष तपास पथकानं (SIT) नोंदवलं आहे.

दरम्यान शेतकऱ्यांवर अन्याय करणारी या अहवालातील कोणतीही शिफारस सरकार स्वीकारणार नाही, असं कृषी राज्यमंत्री सदाभाऊ खोत यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं आहे.

2017च्या ऑगस्ट ते ऑक्टोबर महिन्यादरम्यान कीटकनाशकांची फवारणी करताना झालेल्या विषबाधेमुळे यवतमाळ जिल्ह्यातल्या 21 शेतकऱ्यांचा मृत्यू झाला होता.

या प्रकरणाची चौकशी करण्यासाठी सरकारनं 10 ऑक्टोबर 2017 रोजी अमरावतीचे विभागीय महसूल आयुक्त पीयूष सिंह यांच्या अध्यक्षतेखाली सात सदस्यीय विशेष तपास पथकाची (एसआयटी) स्थापना केली होती.

या पथकानं नुकताच आपला चौकशी अहवाल मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाकडे सुपूर्द केला आहे.

'शेतकरीच मृत्यूला जबाबदार'

कीटकनाशकांची फवारणी वाऱ्याचा वेग आणि उन्हाची तीव्रता कमी असताना शक्यतो सकाळी किंवा दुपारनंतर करणं आवश्यक आहे. पण तसं न करता शेतकऱ्यांनी सकाळी 9 ते सायंकाळी 6 वाजेपर्यंत फवारणी केली, फवारणी करताना शेतकऱ्यांनी मास्क, गॉगल, हातमोजे, टोपी, बुट, एप्रन इत्यादी साहित्याचा वापर केला नाही, अशी कारणं या SITच्या रिपोर्टमध्ये आहेत.

कीटकनाशकांच्या फवारणीसाठी शेतकऱ्यांना संरक्षक कीट पुरवण्यात आली नसल्याचं दिसून येत होतं.

शिवाय फवारणीचा खर्च कमी करण्याच्या उद्देशानं अशास्त्रीय पद्धतीनं वेगवेगळ्या कीटकनाशकांचे मिश्रण शेतकऱ्यांनी स्वत:च्या अनुभवानुसार तयार केले, कमी श्रमात, कमी वेळेत जास्तीत जास्त क्षेत्रावर फवारणी करण्याच्या उद्देशानं शेतकऱ्यांनी कमी आकारमान फवारणी पंप वापरल्यामुळे ते सतत विषाच्या संपर्कात राहिले, असे निष्कर्ष काढून एसआयटीच्या अधिकाऱ्यांनी विषबाधेप्रकरणी शेतकऱ्यांनाच जबाबदार धरलं आहे.

सरकारी अधिकाऱ्यांना क्लीन चिट?

2017च्या जुलै महिन्यापासून यवतमाळमध्ये कीटकनाशक फवारणीमुळे विषबाधेच्या घटना घडत होत्या. त्यामुळे कीटकनाशके कायदा 1968 च्या 16 मे 1980च्या परिपत्रकाप्रमाणे कृषी विभाग, आरोग्य विभाग, पोलीस विभाग यांनी विषबाधा अहवाल शासनाला सादर करणं बंधनकारक होतं.

कीटकनाशकातून विषबाधा झाल्यानं प्रवीण सोयमचा (23) मृत्यू झाला होता.

मात्र यातल्या कोणत्याही विभागामार्फत विषबाधा अहवाल शासनास...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आरोग्यदृष्ट्या सक्षम नसलेला शेतकरी कीटकनाशकांची फवारणी करत असेल तर त्या शेतकऱ्याविरुद्ध आत्महत्येचा प्रयत्न केल्याचा गुन्हा दाखल करावा, अशी शिफारस एसआयटीनं केली आहे.


सामग्री: कीटकांची संख्या मोजणाऱ्या या वैज्ञानिक अभ्यासातून असं समोर आलंय की मधमाशा, मुंग्या, शेणकिडे हे सस्तन जीव, इतर पक्षी आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांपेक्षा आठ पट जास्त वेगानं लुप्त होत आहेत. मात्र त्याच वेळी माशा आणि झुरळांची संख्या वाढण्याची शक्यता आहे.

कीटकांच्या झपाट्याने कमी होणाऱ्या संख्येला शेतीत कीटकनाशकांचा वाढता वापर आणि पाणी, आणि हवेत होणारं परिवर्तन जबाबदार असल्याचं सांगितलं जातं.

पृथ्वीवर जे जीव राहतात त्यात कीटकांची संख्या मोठी आहे. ते मानवांसाठी आणि इतर प्रजातींसाठी फायदेशीर आहेत. ते पक्षी आणि इतर सस्तन प्राण्यांसाठी आहार तयार करतात. ते जगातील 75 टक्के शेती उत्पादनाच्या परागीभवनासाठी उपयोगी पडतात, म्हणजे शेतीसाठी कीटक सर्वांत जास्त महत्त्वाचे आहेत. ते जमीन स्वच्छ ठेवतात आणि शेतीला नुकसान पोहोचवणाऱ्या कीटकांना नियंत्रित करतात.

अभ्यासातून काय समोर आलंय?

गेल्या काही वर्षांपासून कीटकांच्या प्रजाती, ज्यात मधमाशा आणि इतरांचा समावेश आहे, त्यांची संख्या झपाट्याने कमी होत आहे. विकसनशील देशांमध्ये याचं प्रमाण अधिक आहे.

Biological Conservation नावाच्या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार 13 वर्षात जगभरातील विविध भागात प्रसिद्ध झालेल्या 73 शोधनिबंधांचा अभ्यास करण्यात आला.

संशोधकांना त्यातून हे लक्षात आलं की, जगभरात कीटकांची संख्या कमी होत असल्याने पुढच्या काही दशकांमध्ये 40 टक्के कीटक कायमचे नष्ट होतील. विशेष म्हणजे कीटकांची एक तृतीयांश संख्या ही धोक्यात असल्याचं समोर आलं आहे.

सिडनी विद्यापीठाशी संबंधित मुख्य लेखक डॉ. फ्रान्सिस्को सँचेज-बायो यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "यामागे काही मुख्य कारणं आहेत, जसं की कीटकांच्या घरांना धोका निर्माण होणं, शेतीमुळे, शहरीकरण वाढल्याने किंवा जंगलं नाहिशी झाल्याने अशी स्थिती निर्माण झाली आहे."

कीटक धोक्यात असणं किती गंभीर?

ते सांगतात की, "दुसरं मुख्य कारण म्हणजे शेतीत कीटकनाशकांचा वाढलेला वापर. प्रचंड विषारी रसायनांशी संपर्क वाढल्याने किटकांना धोका निर्माण झाला आहे.

"तिसरं कारण जैविक आहे, म्हणजे काही प्रजाती या दुसऱ्या ठिकाणी जाऊन तिथल्या तंत्राला नुकसान पोहोचवतात. आणि चौथं कारण म्हणजे जलवायू परिवर्तन, खासकरून उष्णकटिबंधीय देशांमध्ये त्याचा प्रभाव जास्त पडतो."

या अभ्यासात जर्मनीमध्ये उडणाऱ्या किटकांच्या संख्येत अचानकपणे मोठी घट झाल्याचं समोर आलं आहे. त्याचवेळी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगातील एकूण प्रजातींच्या 40 टक्के कीटक नाट्यमयरीत्या नष्ट होत असल्याची धक्कादायक बाब एका अभ्यासातून समोर आली आहे.


सामग्री: कीरेन पोलार्ड

1. स्लॅपगेट-हरभजनने श्रीसंतला थोबाडीत मारली (2008)

आयपीएलच्या पहिल्याच हंगामात हरभजन सिंगने श्रीसंतला थोबाडीत मारलं. हरभजन सिंग त्यावेळी मुंबई इंडियन्सकडून खेळत होता तर श्रीसंत किंग्ज इलेव्हन पंजाब संघाचा भाग होता.

हरभजनने श्रीसंतला थोबाडीत मारणं कॅमेऱ्यात रेकॉर्ड झालं नाही, मात्र मॅच संपल्यानंतर प्रेझेंटेशन सेरेमनीआधी श्रीसंत रडत असल्याचं जगभरातील क्रिकेट चाहत्यांना दिसलं होतं.

पंजाब संघाचे तेव्हाचे कोच टॉम मूडी यांनी हरभजनचं वर्तन अस्वीकाहार्य असल्याचं सांगितलं होतं. श्रीसंतने हे प्रकरण वाढवलं नाही आणि हरभजन मोठ्या भावाप्रमाणे असल्याचं सांगितलं.

हरभजनवर कारवाई करण्यात आली आणि त्या हंगामातील उर्वरित सामने तो खेळू शकला नाही. शिस्तभंगाचा दोषी आढळल्याने त्याला मानधनही नाकारण्यात आलं.

बीसीसीआयने याप्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी केली. त्यातही दोषी आढळल्याने त्याच्यावर पाच वनडेंकरता बंदीची कारवाई करण्यात आली. या संपूर्ण प्रकरणाला 'स्लॅपगेट' असं नाव मिळालं.

2. रवींद्र जडेजा एका वर्षासाठी निलंबित (2010)

रवींद्र जडेजा

नियमभंगप्रकरणी ऑलराऊंडर रवींद्र जडेजावर एका वर्षाच्या बंदीची कारवाई करण्यात आली. जडेजा राजस्थान रॉयल्स संघाचा भाग होता.

राजस्थान संघ व्यवस्थापनाबरोबर कराराच्या नूतनीकरणावर स्वाक्षरी न करताच जडेजाने अधिक मानधनासाठी अन्य एका संघाशी बोलणी सुरू केली. हे उघड झाल्याने जडेजावर कारवाई करण्यात आली. यामुळे जडेजा 2010 आयपीएल हंगामात खेळू शकला नाही.

3. ललित मोदी यांची हकालपट्टी (2010)

ललित मोदी

आयपीएलची संकल्पना ज्यांनी मांडली आणि अमलात आणली त्या ललित मोदींनाच दोन वर्षांत पायउतार व्हावं लागलं.

2010 मध्ये ललित मोदींना तीन कारणे दाखवा नोटिसा पाठवण्यात आल्या. गोपनीयता कराराचा भंग, प्रक्षेपण हक्क वितरणात कथित भ्रष्टाचार आणि लिलावात फेरफार असे हे तीन आरोप होते.

बीसीसीआयचे पदाधिकारी आणि आयपीएलचे सर्वेसर्वा ललित मोदी यांचं संस्थान बघता बघता खालसा झालं. कोची टस्कर्स केरळा संघासंदर्भात गोपनीय माहिती त्यांनी ट्वीट केली होती.

या सगळ्याची परिणती म्हणजे त्याच वर्षी आयपीएल कमिशनर पदावरून त्यांची हकालपट्टी करण्यात आली. मोदी हल्ली इंग्लंडमध्ये असतात.

4. चीअरलीडरचा ब्लॉग (2011)

प्रातिनिधिक फोटो

गॅब्रिएला पासक्यूलोट्टो या मुंबई इंडियन्ससाठी काम करणाऱ्या चीअरलीडरने ब्लॉग लिहिला. या ब्लॉगमधील...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आयपीएलचा 13वा हंगाम काही दिवसात सुरू होत आहे. एक तप पूर्ण केलेल्या आयपीएल स्पर्धेने तितकेच वादविवादही पाहिले आहेत. या वादांनी अनेकदा खेळ बाजूला पडून सर्व लक्ष त्या वादावर केंद्रित झालं होतं. अशाच महत्त्वपूर्ण वादांचा घेतलेला आढावा.


सामग्री: कुंदन ओझा

बीबीसीला हे सांगताना भवानीदेवींना रडू कोसळलं

भवानीदेवींचा मुलगा कुंदन कांत ओझा भारतीय लष्करात होता. फक्त 26 वर्षांच्या कुंदनची गेल्या दोन आठवड्यांपासून लडाख रेंजच्या गलवान खोऱ्यात ड्यूटी होती. सोमवारी रात्री चीनी सैनिकांसोबत झालेल्या झटापटीत त्यांचा मृत्यू झाला.

मंगळवारी दुपारी 3 वाजता भारतीय लष्कराच्या एका अधिकाऱ्याने फोनवरून कुटुंबाला याविषयीची माहिती दिली. तेव्हापासून घर शोकाकूल आहे. रडून रडून सगळ्यांची दैना झालीय.

"मी केके (कुंदन)ची कोण लागते असं फोन करणाऱ्यांनी मला विचारलं. मी म्हटलं तो माझा मुलगा आहे. मग त्यांनी विचारलं, तुम्ही आता बोलू शकता का? मी हो म्हटल्यावर त्यांनी कुंदन चीन बॉर्डरवर शहिद झाल्याचं सांगितलं. माझ्या मुलाचं पार्थिव पाठवण्याचा प्रयत्न ते लोक करत आहेत. आधी माझा त्यांच्या बोलण्यावर विश्वासच बसला नाही. मग मी माझ्या दिराच्या मुलाला - मनोजला त्या नंबरवर फोन करायला सांगितला. त्या ऑफिसरनी पुन्हा तेच सांगितलं. आता आम्ही अगदी असहाय्य आहोत. यापुढे काहीच बोलू शकत नाही."

15 दिवसांपूर्वी लेकीचा जन्म

कुंदन ओझा यांच्या पत्नी नेहा यांनी 1 जूनलाच लेकीला जन्म दिलाय. हे या जोडप्याचं पहिलंच मूल आहे. अजून बाळाचं बारसंही करण्यात आलेलं नाही. बाळाला बघायला घरी येण्यापूर्वीच कुंदन सीमेवर मारले गेले. ही नवजात कन्या आता कधीही वडिलांना भेटू शकणार नाही. नेहा आणि कुंदन यांच्या लग्नाला दोनच वर्षं झाली आहेत.

लॉकडाऊन झाला नसता तर कुंदन आज त्यांच्या घरी असते. पत्नी गरोदर असल्याने कुंदन यांना 10 मे पासून सुट्टी मिळाली होती असं भवानी देवी सांगतात.

पण लॉकडाऊनमुळे ही सुटी रद्द करण्यात आली. तेव्हापासून ते तिथेच होते. या दरम्यान 1 जूनला लेकीचा जन्म झाल्यानंतर कुंदन यांचं आईशी बोलणं झालं होतं. तेच शेवटचं ठरलं. त्यानंतर त्यांची नेमणूक गलवान खोऱ्यात करण्यात आली. तिथे नेटवर्क नसल्याने गेल्या 15 दिवसांपासून त्यांचा फोन बंद होता. हा फोन अजूनही बंद आहे.

तीन भावंडांमध्ये कुंदन दुसरे असल्याचं कुंदन यांचे चुलत बंधू मनोज ओझा यांनी बीबीसीला सांगितलं. 2011 साली कुंदन भारतीय सैन्यात दाखल झाले. त्यांचे वडील रवीशंकर ओझा शेतकरी आहेत. झारखंडच्या साहेबगंज जिल्ह्यातल्या डिहारी गावात हे कुटुंब रहातं. त्यांचे दोन भाऊ नोकरी करतात.

लष्कराकडून फोन आल्यानंतर भवानी देवींनी मनोजकडूनच या नंबरवर कॉलबॅक करून घेतला होता. कुंदन...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

"माझा मुलगा चीनच्या सीमेवर शहीद झाला, पण सरकार अजूनही गप्प आहे. ही खेदाची बाब आहे. आमचा मुलगा गेला. समोर 15 दिवसांची तान्ही नात (जवानाची मुलगी) आहे. दोन वर्षांपूर्वी सून घरात आली. आता काय करायचं आम्ही? आमच्यावर कोसळलेल्या या संकटात काय करावं काही कळत नाही. भविष्य अंधारात आहे. बाहेर पाऊस कोसळतोय आणि आम्ही आतल्या आत रडतोय. सगळं काही संपलंय. आता मी मुलाच्या पार्थिवाची वाट पाहातोय."


सामग्री: कुंभ मेळ्यामध्ये भाविकांसाठी उभारण्यात आलेले तंबू

त्यामुळेच कुंभ मेळ्यामध्ये हरवलेल्या लोकांना मदत करण्यासाठी अनेक संस्था पुढाकार घेताना दिसतात.

प्रयागराज (पूर्वींचं नाव अलाहाबाद) येथे 49 दिवस चालणाऱ्या कुंभ मेळ्यामध्ये जवळपास 11 कोटी भाविक हजेरी लावतील असा अंदाज आहे.

एवढ्या प्रचंड जनसागरात एखादी व्यक्ती हरवली तर तिला मदत कशी मिळवून दिली जाते, हे जाणून घेण्यासाठी बीबीसीच्या गीता पांडे यांनी कुंभ मेळ्यातल्या मदत केंद्रांमध्ये एक दिवस घालवला.

सर्वांत जुनं 'भुले भटके शिबीर'

"इथे येणाऱ्या बहुतांशी व्यक्ती या वृद्ध असतात. त्यातही 60 वर्षांपेक्षा अधिक वयाच्या महिलांची संख्या जास्त आहे," असं उमेश तिवारी यांनी सांगितलं. तिवारी हे 'भुले भटके शिबिरा'चे प्रमुख आहेत.

हे शिबीर भारत सेवा दल या धर्मादाय संस्थेकडून चालवलं जातं. अलाहबादमधलं हे सर्वांत जुनं केंद्र उमेश यांचे वडील राजाराम तिवारी यांनी 1946 मध्ये सुरू केलं होतं. आतापर्यंत त्यांच्या केंद्रानं 15 लाख लोकांची त्यांच्या कुटुंबासोबत भेट घडवून आणली आहे.

संगमावर जमलेली भाविकांची गर्दी

'भुले भटके शिबिरा'च्या प्रवेशद्वारावरच पोलिस नवीन आलेल्या व्यक्तींची माहिती नोंदवून घेत होते. त्यांचं नाव, पत्ते, ते कोठून आले आहेत, त्यांच्याबाबत कोणाशी संपर्क करायचा असे तपशील विचारले जात होते. आतमध्ये मित्र किंवा कुटुंबियांपासून दुरावलेल्या जवळपास डझनभर व्यक्ती काहीशा चिंताग्रस्त होऊन वाट पाहत बसल्या होत्या. काही जण आवारात टाकलेल्या खाटांवर बसले होते तर काहींनी जमिनीवरच बसकण मारली होती.

वातावरणात काहीसा तणाव होता. आप्तेष्टांच्या काळजीमध्येच सगळा वेळ जात होता. रडवेल्या आवाजात लोक विनंती करत होते, "माझं नाव अजून एकदा पुकारा ना!"

"आम्ही बाथरुमला जात होतो आणि गर्दीत हरवलो." 35 वर्षांची महिला तिच्या आठ वर्षांच्या मुलीसोबत मदत केंद्रात आली होती. मुलीच्या अंगाभोवती ब्लँकेट लपेटण्यात आलं होतं. कारण इथे आली तेव्हा तिच्या अंगावर कपडे नव्हते.

"माझे पती आणि मुलगा आंघोळीला गेले. मी मुलीला घेऊन बाथरूमकडे गेले. परत आलो तेव्हा आम्हाला ते दोघेही सापडले नाहीत," ही महिला सांगत होती.

कुंभ मेळ्याला आलेले श्रद्धाळू गंगा, यमुना आणि सरस्वती नदीच्या पवित्र संगमावर स्नान करतात. हिंदू मान्यतेनुसार या स्नानाला अतिशय महत्त्व आहे.

"आम्ही आसपास चौकशी केली आणि सकाळी अकराच्या सुमारास या केंद्रावर...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जुन्या हिंदी चित्रपटांमुळं 'कुंभ के मेले मे बिछडे' हा शब्दप्रयोग विनोदाचाच विषय झाला होता. मात्र आपल्या जवळच्या लोकांपासून दूर जाणं हे प्रत्यक्षात अतिशय वेदनादायी ठरू शकतं.


सामग्री: कुंभमेळा

अलाहबाद म्हणजेच आजचे प्रयागराज येथे गंगा, यमुना आणि पुराणात उल्लेख असलेल्या सरस्वती या तीन नद्यांच्या संगमावर यंदा कुंभमेळा भरणार आहे. जानेवारी ते मार्च या काळात तब्बल 12 कोटी भाविक पवित्र स्नान करण्यासाठी येतील, असा अंदाज कुंभमेळा आयोजकांनी व्यक्त केला आहे.

प्रयागराजच्या या संगमावर स्नान केल्याने पापक्षालन होते. म्हणजेच सगळी पापे धुवून निघतात आणि मनुष्याला मोक्ष प्राप्ती होते, असे मानले जाते. आत्म्याची जन्म-मरणाच्या चक्रातून सुटका होणे, म्हणजेच मोक्षप्राप्तीला हिंदू धर्मात परम मानले गेले आहे.

अलाहबाद म्हणजेच प्रयागराज, हरिद्वार, उज्जैन आणि नाशिक या चार ठिकाणी कुंभमेळा भरतो. दर तीन वर्षांनी एका ठिकाणी, अशा प्रकारे बार वर्षांत या चारही ठिकाणी कुंभमेळ्याचे आयोजन करण्यात येते.

मंगळवारी अधिकृतपणे कुंभमेळा सुरू होईल. पहिल्याच दिवशी तब्बल दिड ते दोन कोटी भाविक प्रयागराज येथे दाखल होतील, असा अंदाज आहे. 4 फेब्रुवारीला पहिलं पवित्र स्नान आहे. त्यादिवशी तब्बल 3 कोटी भाविक येण्याची शक्यता आहे. 4 मार्चला कुंभमेळ्याची सांगता होणार आहे. यंदाचा कुंभमेळा हा अर्धकुंभ आहे. दोन कुंभाच्या मधल्या कुंभमेळ्याला अर्धकुंभ म्हणतात. नाव अर्धकुंभ असले तरी भाविकांमधला उत्साह कमी नसतो. उलट 2013 साली झालेल्या पूर्णकुंभपेक्षा यंदाच्या अर्धकुंभला जास्त लोक येतील, असा अंदाज आहे.

कशी केली जाते निवाऱ्याची व्यवस्था?

तीरावर शेकडो तंबू उभारले जात आहेत. आयोजन निर्विघ्न पार पडावे, यासाठी हजारो अधिकारी दिवसरात्र झटत आहेत.

काही दिवसांपूर्वी मी वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी राजीव राय यांना त्यांच्या कार्यालयात भेटले. त्यावेळी त्यांनी 1 वर्ष तयारी सुरू  असल्याचं सांगितलं.

देशपरदेशातून येणाऱ्या भाविकांच्या राहण्याची व्यवस्था करण्यासाठी तंबू उभारले जातात. हे तंबू उभारण्यासाठी जवळपास 6,000 धार्मिक आणि सांस्कृतिक संस्थांना जमिनीचे वाटप केल्याचे त्यांनी सांगितले.

आम्ही बोलत असताना त्यांचा फोन सतत वाजत होता. कार्यालयातील कर्मचारी कागदपत्रांवर सह्या घेण्यासाठी येत होते. तर विविध संघटनांचे अनेक प्रतिनिधी त्यांच्याशी बोलण्यासाठी बाहेर उभे होते.

32 चौरस किलोमीटर म्हणजे एखाद्या मोठ्या शहराएवढ्या जागेवर कुंभमेळ्याचे आयोजन करण्यात येत असल्याची, माहिती त्यांनी दिली.

भाविकांसाठी वाहतूक व्यवस्था?

शेकडो वर्षांपासून कुंभमेळा भरतो. मात्र मोठ्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कुंभमेळा केवळ भारतातीलच नव्हे तर जगातील सर्वांत मोठी यात्रा आहे. 12 कोटी भाविक कुंभमेळ्याला येणार आहेत. इतक्या भाविकांची व्यवस्था करणं एखादं शहर वसवण्यासारखं आहे. सुसज्ज विमानतळ, शेकडो रेल्वे गाड्या, हजारो टन अन्नधान्य, रुग्णालयं अशी अवाढव्य व्यवस्था उभी करणं, हे आव्हान प्रशासन कसं पेलत आहे?


सामग्री: कुंवरबेन

घराच्या गॅलरीत खुर्चीवर बसल्या बसल्या 55 वर्षीय बाळूभाऊ सरवैय्या आकाशाला नजर भिडवत खणखणीत आवाजात बोलतात- "19 तारखेला सगळ्या तसबिरी, देवदेवतांचे फोटो रावळ नदीत विसर्जित करू. दहा दिवसांनंतर आपण बुद्ध धर्म स्वीकारू. जिथे आपल्याला अपमानित करण्यात आलं, अमानुष मारहाण करण्यात आली, आपली धिंड काढण्यात आली अगदी तिथेच आपण बुद्ध धर्मात प्रवेश करू'.

ही घटना आहे 2016 वर्षातली. गुजरात राज्यातल्या गीर सोमनाथ जिल्ह्यातल्या उना गावात बाळूभाऊसरवैय्या यांच्यासह पाच दलितांना जबर मारहाण करण्यात आली. त्यांची गावात धिंड काढण्यात आली. आनंदीबेन पटेल, राहुल गांधी, मायावती यांच्यासह अनेक नेत्यांच्या उना भेटीनंतर हा व्हीडिओ देशभर व्हायरल झाला होता.

या दलित व्यक्तींनी गाईंची कत्तल केली असा आरोप गौरक्षकांनी केला आहे. मात्र आम्ही गाईंना मारलेले नाही तर मेलेल्या गायींचं चामडं कमावत होतो असं या लोकांचं म्हणणं होतं.

"देशातल्या दलित चळवळीची ज्या शहरातून मुहुर्तमेढ रोवण्यात आली त्याच ऐतिहासिक उना शहरात दलितांना अपमानित करण्यात यावं हे अत्यंत दुर्देवी आहे", असं वश्राम सरवैय्या यांनी सांगितलं. वश्राम आणि त्यांच्या तीन भावांना दोन वर्षांपूर्वी मारहाण करण्यात आली होती. त्या घटनेनंतर वश्राम यांनी उनाला भेट दिली तेव्हा बीबीसीने त्यांची तिथेच भेट घेतली. अख्ख्या देशाला ढवळून काढणाऱ्या उना घटनेतील चार पीडित अजूनही या धक्क्यातून सावरलेले नाहीत.

बाळूभाई आणि त्यांचे कुटुंबीय उना तालुक्यातील मोटा समाधीयाला गावात एका छोट्याशा खोपटीवजा घरात राहतात. त्यांच्या घरातल्या भिंतीवर हिंदू देवदेवतांच्या तसबिरी, मूर्ती पाहायला मिळतात. मात्र काही दिवसांपूर्वीच त्याच्या जोडीला आता डॉ. आंबेडकर आणि गौतम बुद्ध यांच्या मूर्ती विराजमान झाल्या आहेत.

अशोक सरवैया यांनी तो प्रसंग कथन केला. पीडितांपैकी अशोक वयाने सगळ्यात लहान आहेत. ते सांगतात, "मला आजही तो प्रसंग आठवला की अंगावर काटा उभा राहतो. ते पुन्हा येतील आणि आम्हाला झोडपून काढतील".

कुंवरबेन

उना प्रकरणातील सगळे पीडित आजही नोकरीव्यवसायाविना आहेत. शेतात मजूर म्हणून काम करण्याचे त्राण त्यांच्या अंगात राहिलेलं नाही. अशोक यांनी सुरुवातीच्या धक्क्यातून सावरल्यानंतर शेतात मजूर म्हणून काम करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र ते कष्ट झेपलं नसल्याचं त्यांच्या आईने सांगितलं.  त्या म्हणाल्या, "तो रात्री अचानक झोपेतून जागा होत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गुजरातमधल्या उना प्रकरणातील पीडितांनी हिंदू धर्माचा त्याग करून बौद्ध धर्माचा स्वीकार करण्याचा निर्णय घेतला आहे. काय आहेत यामागची कारणं हे जाणून घेण्याचा केलेला प्रयत्न.


सामग्री: कुटुंबातील उलथापालथीमुळं कुख्यात अंडरवर्ल्ड डॉन दाऊद इब्राहीम सध्या निराशेच्या गर्तेत सापडला आहे.

IANS वृत्तसंस्थेच्या हवाल्याने द इकॉनॉमिक्स टाइम्सनं दिलेल्या वृत्तात म्हटलं आहे की त्याच्या एकुलत्या एक मुलाने मौलाना बनण्याचा निर्णय घेतला आहे.

पोलिस अधिकाऱ्यांनुसार, 31 वर्षांच्या मोईन नवाज कासकर याने मौलाना होण्याचा निर्णय घेतला आहे. दाऊदनंतर "डी-कंपनी"चा वारसा तोच सांभाळेल, असं दाऊदसकट सर्वांना वाटत होतं.

"दाऊदच्या वागण्यामुळं आणि बेकायदेशीर व्यवहारांमुळं संपूर्ण कुटुंबाची जगभरात बदनामी झाली आहे. अनेक जण मोस्ट वॉंटेंडच्या यादीत आले. यामुळंच मोईनने हा निर्णय घेतला असावा", अशी माहिती पोलीस अधिकारी प्रदीप शर्मा यांनी IANS ला दिली.

इक्बाल कासकरने चौकशी दरम्यान ही माहिती दिल्याचं पोलिसांच म्हणणं आहे.

दाऊदचा भाऊ अनिस इब्राहीम कासकर हाही सतत आजारी राहतो. त्याचा वारसा चालवण्यासाठी जवळचे कोणीच नातेवाईक नाहीत, याची चिंता दाऊदला सतावत आहे.

दाऊदचा मुलगा एका मशिदीत छोट्या खोलीत राहतो. त्याच्यासोबत त्याची पत्नी आणि तीन मुलंही आहेत. तरुण मुलांना कुराणचं शिक्षण देणं आणि इस्लामिक तत्त्वांचं पालन करणं, हा सध्या त्याचा दिनक्रम आहे.

मध्यप्रदेशात बलात्काऱ्याला फाशीच?

मध्य प्रदेशात १२ वर्षांखालील बालकांवर बलात्कार करणाऱ्याला फाशीची शिक्षा देण्याचा प्रस्ताव राज्य मंत्रिमंडळानं मंजूर केला आहे.

महाराष्ट्र टाइम्सनं दिलेल्या वृत्तानुसार मध्य प्रदेश विधानसभेचं हिवाळी अधिवेशन सोमवारपासून सुरू होणार आहे. त्या अधिवेशनात हे विधेयक मांडण्यात येणार आहे.

या विधेयकात बलात्काराच्या प्रकरणांमध्ये आरोपींवर एक लाखाचा दंडही आकारण्यात येण्याची तरतूद आहे. लग्नाचं आमिष दाखवून संबंध बनवणंही गुन्हा मानण्यात येणार असून त्यासाठी शिक्षेची तरतूदही या विधेयकात आहे.

अधिवेशनापूर्वी झालेल्या मंत्रिमंडळ बैठकीत हा अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला गेला आहे. महिलांचा पाठलाग करणाऱ्या क‌िंवा लैंगिक अत्याचार करणाऱ्यालाही कठोर शिक्षा मिळावी, यासाठी प्रयत्न करणार असल्याचं मुख्यमंत्री शिवराजसिंह चौहान यांनी सांग‌ितलं आहे.

भोपाळ सामूहिक बलात्कारच्या घटनेनंतर राज्यात असंतोष वाढल्यानं सरकारने हे पाऊल उचलल्याचे मानलं जात आहे.

... तर आरक्षण मागणं लाचारी- सुशीलकुमार शिंदे

आर्थिकदृष्ट्या सक्षम असताना आरक्षण मागणं ही लाचारी आहे, असं वक्तव्य महाराष्ट्राचे माजी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दाऊद इब्राहीमचा एकुलता एक मुलगा मौलाना बनल्यानं दाऊदला नैराश्य आलं आहे. यासह माध्यमांमध्ये सोमवारी झळकलेल्या इतर मोठ्या बातम्या आजच्या प्रेस रिव्ह्यूमध्ये.


सामग्री: कुटुंबियांनी केलेल्या हल्ल्यात पोलीस अधिकारीही जखमी झाले आहेत.

हरेश सोळंकी यांचा उर्मिला या मुलीशी विवाह झाला होता. 181-अभयम या महिला हेल्पलाईनची मदत घेऊन आपल्या गर्भवती पत्नीला परत आणण्यासाठी ते उर्मिलाच्या माहेरी गेले होते. यावेळी हरेशबरोबर पोलीसही होते.

उर्मिलाच्या कुटुंबियांपैकी आठ जणांनी हरेशवर धारदार शस्त्रांनी हल्ला केला. यामध्ये हरेश यांचा मृत्यू झाला तर महिला कॉन्स्टेबल जखमी झाल्या आहेत. उर्मिलाच्या घरी गेलेले अभयम हेल्पलाईनचे अधिकारीच या प्रकरणात तक्रारदार झाले आहेत.

हरेश त्याच्या कुटुंबातला एकमेव कमावता होता आणि त्याच्या हत्येमुळे आता विखुरलेल्या या कुटुंबावर आर्थिक संकटही ओढवले आहे. या प्रकरणात  एका आरोपीला अटक करण्यात आली असून इतर आरोपी फरार आहेत.

नेमकं काय झालं?

हरेश सोळंकी कच्छ जिल्ह्यातील अंजार तालुक्यामधील वरसामोडी गावातील रहिवासी होते. अहमदाबादमधील वरमोर गावातल्या उर्मिलावर त्याचं प्रेम होतं. दोन महिन्यांपूर्वी उर्मिला तिच्या माहेरी गेली होती. तिला परत आणण्यासाठी हरेश सोळंकींनी 181 अभयम या हेल्पलाईनची मदत घेतली.

अभयम या हेल्पलाईनच्या अधिकारी भाविकाबेन नवजीभाई सांगतात, की हरेश सोळंकींची बायको दोन महिन्याची गरोदर होती. त्यांना हे त्यांच्या सासऱ्यांना सांगायचं होतं.

गुजरातमधल्या महिलांच्या मदतीसाठी आणि संरक्षणासाठी गुजरात सरकारने '181-अभयम्' ही चोवीस तास सेवा सुरू केली आहे. गुजरात पोलिसांच्या '10091' हेल्पलाईनची पूरक सेवा म्हणून अभयम हेल्पलाईन काम करते.

संकटकाळी महिलांना सल्ला देणं, मार्गदर्शन देणं आणि वेळ पडल्यास बचावाचं काम अभयम हेल्पलाईन करते. घटना घडली तेव्हा हरेश सोळंकींसोबत महिला पोलीस कॉन्स्टेबल अर्पिता आणि चालक सुनीलभाई होते.

'मृत्यूचा विजय'

हरेश सोळंकींचे काका शांतीलाल सांगतात, "आमचं संपूर्ण कुटुंबच हरेशभाईवर अवलंबून होतं. त्यालाच ठार मारण्यात आलंय."

हरेशचे वडील यशवंतभाई यापूर्वी सुरक्षारक्षकाचं काम करायचे, पण आता त्यांच्याकडे काम नाही.

हरेशभाई खासगी कंपनीत ड्रायव्हर म्हणून काम करत होते तर लहान भाऊ संजय मजुरीची लहानमोठी कामं करतो. वर्षभरापूर्वी त्यांनी सरकारी योजनेतून एक घर घेतलं होतं. त्याचा हप्ता हरेश भरायचा. हरेशला एक बहीण आहे, तिचं लग्न झालंय.

पोलिसांनी भारतीय दंड संहितेच्या विविध कलमांनुसार तक्रारी दाखल केल्या असून त्यानुसार कारवाई करण्यात येत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

गुजरातमधील कच्छ जिल्ह्यात 'ऑनर किलिंग'चा प्रकार समोर आला आहे. हरेश सोळंकी यांनी उच्चवर्णीय मुलीशी विवाह केला होता. या मुलीच्याच  कुटुंबियांनी पोलिसांदेखत हरेशची हत्या केली.


सामग्री: कुठल्या टीम पहिला टप्पा पार करतील? बीबीसीच्या या गेममध्ये तुमचा अंदाज लावा आणि इतरांबरोबर शेअर करा.

फुटबॉल वर्ल्डकप फॅन्स

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

रशियामध्ये होणारा फुटबॉल विश्वकप यंदा कोण जिंकेल? तुम्ही अचूक अंदाज लावू शकता का?


सामग्री: कुठल्याही आजारावर केवळ लस शोधून उपयोग नसतो. लस विकसित केल्यानंतर व्यापक पातळीवर लसीकरण मोहीम राबवावी लागते आणि हेच आज जगासमोरचं मोठं आव्हान आहे.

कारखान्यात लस उत्पादन करण्याची प्रक्रिया प्रयोगशाळेत लस तयार करण्याच्या प्रक्रियेपेक्षा खूप वेगळी असते.

गोवर, गालगुंड, रुबेला ते अगदी इन्फ्लूएन्झासारख्या आजारासाठीच्या अनेक लशींचे कोट्यवधी डोस दरवर्षी कारखान्यातून तयार होतात. 2009 साली आलेल्या स्वाईन फ्लूच्या साथीने जगभरात लाखो लोकांचा मृत्यू झाला. या आजारावरची लस शोधून काढल्यानंतर जवळपास सहा महिन्यात या लसीचे 3 अब्ज डोस तयार करण्यात आले होते.

नवीन लस विकसित करणं एक दीर्घ प्रक्रिया असते. पश्चिम आफ्रिकेत 2014 ते 2016 या काळात इबोलाची साथ पसरली होती. यात 11 हजार जणांचा मृत्यू झाला होता. कॅनडातल्या पब्लिक हेल्थ एजंसीचे शास्त्रज्ञ 2003 पासून rVSV-ZEBOV लसीवर संशोधन करत होते.

मात्र, लशीच्या क्लिनिकल ट्रायल सुरू झाल्या ते इबोलाची साथ आल्यानंतर. या क्लिनिकल ट्रायल्स नोव्हेंबर 2016 साली पूर्ण झाल्या. मात्र, त्यानंतरही 15 हजार लोकांवर चाचण्या घेण्यात आल्या आणि अशाप्रकारे तब्बल 3 वर्षांनी लशीला मंजुरी मिळाली.

अस्तित्वात असलेल्या लसींच्या उत्पादनाला किंचितही धक्का न बसू देता राष्ट्रीय किंवा जागतिक पातळीवर पूर्णपणे नवीन लस विकसित करणं, फार अवघड काम असल्याचं तज्ज्ञांचं म्हणणं आहे.

कोलंबिया विद्यापीठात सेंटर फॉर इन्फेक्शन अँड इम्युनिटीमध्ये विषाणूतज्ज्ञ असणाऱ्या अँजेला रॅसम्युसेन म्हणतात, "आम्ही अशा एका विषाणूवर लस विकसित करत आहोत ज्यावर यापूर्वी कधीही लस तयार करण्यात आलेली नव्हती, जिला कधीच मंजुरी मिळालेली नव्हती. इतकंच नाही तर त्यासाठी अशा व्यासपीठांचा वापर करतोय, जे यापूर्वी इतक्या मोठ्या प्रमाणावर वापरलेले नव्हते."

सामान्यपणे लस विकसित करून ती जनतेपर्यंत पोहोचण्यासाठी 10 वर्षांचा कालावधी लागतो. मात्र, लसीच्या सुरक्षिततेची पूर्ण काळजी घेत हा कालावधी 18 महिन्यांवर आणण्यासाठी जगभरातून एकत्रितपणे प्रयत्न सुरू आहेत.

या संकटकाळात औषध उत्पादक इंडस्ट्रीकडून जी समांतर विकास प्रक्रिया (parallal development process) वापरली जात आहे ती या प्रयत्नांच्या केंद्रस्थानी आहे. लस विकसित करण्याचे अनेक टप्पे असतात. यात प्रयोगशाळेत लस तयार करणे, हा एक टप्पा असतो. त्यानंतर प्राण्यांवर लसीची चाचणी होते. पुढे क्लिनिकल ट्रायलचेही काही टप्पे...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोव्हिड-19 वर लस शोधून काढण्याचे प्रयत्न सध्या क्लिनिकल ट्रायलच्या पातळीवर सुरू आहेत. मात्र, त्यापुढचा टप्पा म्हणजे उत्पादन आणि वितरण. या दोन्ही गोष्टींमध्ये येणाऱ्या अडचणींवरही विचार करणं गरजेचं आहे.


सामग्री: कुठल्याही देशाच्या परराष्ट्र धोरणात वर्षभरात मोठा बदल घडत नाही. मात्र वर्षभराच्या कालावधीत काही नवीन कल दिसतोय का, याचा अंदाज नक्कीच बांधता येतो.

मोदी 2.0च्या पहिल्या वर्षातले कल असे आहेत.

आत्मनिर्भरता

मोदी 2.0चं पहिलं वर्ष पूर्ण होण्याच्या काही दिवस आधी पंतप्रधानांनी एक नवा शब्द दिला आहे - आत्मनिर्भर.

12 मे रोजी देशाला संबोधित करताना केलेल्या 33 मिनिटांच्या भाषणात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 33 वेळा आत्मनिर्भरता आणि आत्मनिर्भर हा शब्द उच्चारला. आत्मनिर्भरतेला स्वदेशीशी जोडून बघितलं जातंय.

बाहेरून बघता हा बदलत्या आर्थिक धोरणांकडे इशारा असला तरी आज जग कधी नव्हे इतकं जोडलं गेलेलं आहे. त्यामुळे जगातली कुठलीच मोठी अर्थव्यवस्था अलिप्ततावादी धोरणाचा अवलंब करू शकत नाही.

कोरोना विषाणूमुळे जगातल्या सर्वच देशांचं मोठं आर्थिक नुकसान झालं आहे. यानंतर एक नवीन जागतिक व्यवस्था येईल, अशी शक्यता वर्तवली जात आहे.

भारताचे माजी परराष्ट्र राज्यमंत्री एम. जे. अकबर यांच्या मते हा एक ऐतिहासिक शिफ्ट आहे. ते म्हणतात, "जगाच्या या पुनर्मांडणीत निर्भरता हा फारशी असू शकत नाही. ज्या दिवशी निर्भर होऊ, त्यादिवशी नवी आर्थिक गुलामी येईल.

"पूर्वी आपण परदेशातून गहू, तांदूळ आयात करायचो. 1967-68 मध्ये जेव्हा मोठा दुष्काळ पडला तेव्हा आपली परिस्थिती फारच वाईट झाली होती. आपल्या शेतकऱ्यांनी अन्नधान्य उत्पादनात आपल्याला आत्मनिर्भर बनवलं आणि म्हणूनच आज आपण ताठ मानेने चालू शकतो."

औषध निर्मिती क्षेत्रात भारताच्या आत्मनिर्भरतेचा दाखल देत ते म्हणतात, "इमरान खान पाकिस्तानचे पंतप्रधान आहेत. त्यांनी भारतातून सर्वच वस्तूंच्या आयातीवर बंदी घातलेली आहे. मात्र त्यांनी कुणालाही कसलीच कल्पना न देता भारताकडून औषधं मागवली."

भारताचे परराष्ट्र सचिव हर्षवर्धन श्रींगला काही दिवसांपूर्वी नॅशनल डिफेंस कॉलेजच्या अधिकाऱ्यांना संबोधित करताना म्हणाले, "एकीकडे आपण जगाशी जोडले गेलो आहोत. मात्र या संकटातून बाहेर पडण्यासाठी आत्मनिर्भर होणंही गरजेचं आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही नुकत्याच केलेल्या राष्ट्र संबोधनात याचा उल्लेख केला आहे. आत्मनिर्भरतेचा अर्थ अलिप्त किंवा जगाशी आपले संबंध तुटतील, असा होत नाही. आत्मनिर्भर भारत स्वाभाविकपणे अधिक आंतरराष्ट्रीयवादी भारत असेल."

परदेश दौरे

मोदी सरकारच्या पहिल्या कार्यकाळावर नजर टाकली तर त्यांचा पहिला कार्यकाळ परदेश...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मोदी सरकारच्या दुसऱ्या कार्यकाळाची आज वर्षपूर्ती. या वर्षभरात परराष्ट्र धोरणात काही बदल झाला आहे का? आणि दुसऱ्या कार्यकाळातील उर्वरित चार वर्षात कोरोना संकटानंतरच्या जगात भारत वर्ल्ड पॉवर बनेल का?


सामग्री: कुठे ओझोनच्या थराला पडलेलं भोक भरून यायला लागलं, तर कुठे हवेतलं प्रदूषण निवळून वातावरण स्वच्छ झालं. जालंधरसारख्या शहरांना तर अनेक वर्षांनी हिमालयाचं दर्शन घडलं.

एकीकडे हे होत असताना दुसरीकडे याच पर्यावरणातल्या एका घटकाकडून दुसऱ्याकडे आलेल्या एका विषाणूने जगभर थैमान घातलंय. पर्यावरणाचा आणि आपल्या आयुष्याचा किती जवळचा संबंध आहे, हे या जागतिक साथीदरम्यान सगळ्यांच्याच लक्षात आलं.

दरवर्षी 5 जूनला जागतिक पर्यावरण दिन साजरा केला जातो. 1974 पासून संयुक्त राष्ट्रांनी हा दिवस साजरा करायला सुरुवात केली आणि त्यानंतर दरवर्षी एक थीम ठरवून जगभरातली सरकारं, उद्योग, विविध संस्था पर्यावरणाशी संबंधित त्या विषयासाठी प्रयत्न करत असतात.

का साजरा करतात हा दिवस?

जागतिक पर्यावरण दिनाच्या वेबसाईटवर लिहिलेलं आहे, "आपण खातो ते अन्न, श्वास घेतो ती हवा, पितो ते पाणी आणि हवामान या सगळ्या गोष्टींमुळे आपण या ग्रहावर राहू शकतो. या सगळ्या गोष्टी निसर्ग आपल्याला देतो आणि सध्याच्या या अभूतपूर्व परिस्थितीमध्ये निसर्ग आपल्याला एक संदेश देतोय - स्वतःची काळजी घेण्यासाठी आपण निसर्गाची काळजी घेणं गरजेचं आहे."

पर्यावरणाशी संबंधित विविध विषय, घटक आणि समस्यांकडे लक्ष वेधून त्याबद्दल जागरूकता निर्माण करणं आणि महत्त्वाच्या बाबींविषयी तातडीने पावलं उचलणं असा हा दिवस साजरा करण्यामागचा हेतू आहे. जगभरातले अनेक देश आणि लाखो लोक दरवर्षी यात सहभागी होतात.

दरवर्षी पर्यावरण दिनासाठी एक थीम ठरवली जाते आणि एक देश त्यासाठी 'होस्ट' अथवा यजमान असतो.

यावर्षीची थीम काय आहे?

2020 वर्षासाठीची थीम आहे - बायोडाव्हर्सिटी (Biodiversity) म्हणजेच जैवविविधता. ब्राझील, अमेरिका आणि ऑस्ट्रेलियात पेटलेल्या वणव्यांपासून ते पूर्व आफ्रिका, आशियातल्या टोळधाडी, जगभरात सध्या पसरलेली कोरोनाची साथ या सगळ्यामधून मानवजात आणि ते अवलंबून असलेल्या जैवविविधतेचा एकमेकांचा संबंध दिसून आलाय.

हे संतुलन राखण्यासाठी पावलं उचलण्याची गरज असल्याची जागरूकता पसरवण्यासाठी यावर्षी प्रयत्न केले जात आहेत.

यावर्षी कोलंबिया आणि जर्मनी हे दोन देश मिळून यजमानपद भूषवत आहेत. आणि या पर्यावरण दिवसाच्या निमित्तानेच सध्या सोशल मीडियावर #ForNature हा हॅशटॅग पहायला मिळतोय.

2019 साली पर्यावरण दिनाची थीम होती हवेतलं प्रदूषण आणि यजमान देश होता चीन, तर 2018 साली भारत यजमान असताना साजरा करण्यात आलेल्या 45 व्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाशी लढणाऱ्या जगाने लॉकडाऊनचा पर्याय स्वीकारल्यानंतर आपल्या पृथ्वीने घेतलेला मोकळा श्वास वेगवेगळ्या माध्यमांनी टिपला.


सामग्री: कुठे गुंतवणूक करून तुमचा करही वाचेल आणि पैसेही वाढतील हे जाणून घेण्यासाठी व्हीडिओवर क्लिक करा.

निवेदक - ऋजुता लुकतुके

निर्माता - सुमिरन कौर

शूट एडिट - देबलिन रॉय

हे वाचलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जानेवारी महिन्यात नोकरदार वर्गाची कर वाचवण्यासाठी धडपड सुरू होते. अशावेळी 'पैशाची गोष्ट'मध्ये आम्ही घेऊन आलो आहोत कर वाचवायचे सोपे उपाय.


सामग्री: कुड्स ही सेना इराणच्या 'इस्लामिक रिव्हॉल्युशन गार्ड कॉर्प्स' म्हणजेच IRGC चं विशेष पथक आहे.

याच हल्ल्यात कताइब हिजबुल्लाहचा कमांडर अबू महदी अल मुहांदिस हा देखील ठार झाल्याचं अमेरिकेने सांगितलं आहे.

"परदेशात राहणाऱ्या अमेरिकन सैनिकांच्या सुरक्षेसाठी कासिम सुलेमानी यांना ठार मारण्याचं पाऊल उचललं गेलं. अमेरिकेच्या अध्यक्षांनीच तसा आदेश दिला होता. सुलेमानी यांना अमेरिकेनं दहशतवादी म्हणून घोषित केलं होतं," अशी माहिती अमेरिकेच्या संरक्षण खात्यानं दिली.

अमेरिकनं जारी केलेल्या पत्रकात म्हटलंय की, "27 डिसेंबर रोजी इराकस्थित अमेरिकन सैनिकांवर हल्ला झाला होता. या हल्ल्यासह गेल्या अनेक महिन्यांपासून इराकमधील अमेरिकन सैन्याच्या चौक्यांवरील हल्ल्यांमध्ये सुलेमानी यांचा हात होता. गेल्या आठवड्यात अमेरिकन दूतावासावर झालेल्या हल्ल्यालाही सुलेमानी यांनीच परवानगी दिली होती."

बगदादमधील अमेरिकन दूतावासावरील हल्ल्याचे छायाचित्र

तसंच, "अमेरिकेनं केलेला एअरस्ट्राईक भविष्यातील इराणी हल्ल्यांना रोखण्याच्या उद्देशानं केला गेलाय. अमेरिका कुठंही असली तरी, आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षेसाठीची कारवाई सुरुच ठेवेल," असंही या पत्रात अमेरिकनं म्हटलंय.

जनरल कासिम सुलेमानी यांच्यावरील कारवाई मध्य-पूर्व आशियातील अत्यंत मोठी घटना मानली जातेय.

इराण आणि इराण समर्थक शक्ती आता इस्रायल आणि अमेरिकेविरोधात उत्तरादाखल जोरादर पावलं उचलण्याची शक्यताह वर्तवली जातेय.

कुड्स सेना काय आहे?

कुड्स सेना ही इराणच्या इस्लामिक रिव्हॉल्युशनरी गार्ड्स कॉर्प्सची एक शाखा आहे. या सेनेच्या माध्यमातून इराणबाहेरील कारवाया केल्या जातात.

या सेनेचे प्रमुख कासिम सुलेमानी हे इराणचे सर्वोच्च नेते अयातोल्ला अल खोमेनी यांचे अत्यंत निकटवर्तीय मानले जात. शिवाय, भविष्यातील सर्वोच्च नेते म्हणूनही सुलेमानींकडे पाहिलं जात होतं.

इराणचे सर्वोच्च नेते अयातोल्ला अल खोमेनी

2003 मध्ये अमेरिकेच्या नेतृत्त्वातील सैन्याकडून इराकमध्ये सद्दाम हुसैनची सत्ता संपवण्यात आली. त्यानंतर मध्य-पूर्व आशियात कुड्स सेनानं आपल्या मोहिमा वेगवान केल्या.

इराणचं समर्थन करणाऱ्या इतर देशांच्या सरकारविरोधी गटांना कुड्स सेनेनं शस्त्र पुरवली, आर्थिक मदत केली आणि प्रशिक्षण देण्यासही सुरुवात केली.

2019 च्या एप्रिल महिन्यात अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रंप यांनी इराण रिव्हॉल्युशनरी गार्डसह कुर्द सेनेला 'परदेशी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इराणी कुड्स कमांडर जनरल कासिम सुलेमानी यांना अमेरिकेनं इराकमधील बगदाद आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर हवाई हल्ल्यात ठार केलं. सुलेमानी हे इराणच्या कुड्स सेनेचे प्रमुख होते.


सामग्री: कुणाला किती जागा मिळणार याबाबत उत्सुकता आहेच, पण राज्यातील काही मतदारसंघांमध्ये अत्यंत चुरशीची लढत पाहायला मिळू शकते.

सोमवारी संध्याकाळी आलेल्या एक्झिट पोल्सनंतर बीबीसी मराठीचे प्रतिनिधी मयुरेश कोण्णूर यांनी पुण्यनगरीच्या संपादक राही भिडे, वरिष्ठ पत्रकार किरण तारे, वरिष्ठ पत्रकार संजय जोग, 'कोलाज.इन'चे संपादक सचिन परब आणि बीबीसी मराठीचे अभिजीत कांबळे यांच्याशी संवाद साधला.

यावेळी कर्जत जामखेड येथून रोहित पवार विजयी होऊन शरद पवारांचे राजकीय वारसदार ठरणार का, कणकवलीतील राणे विरुद्ध शिवसेना द्वंद्व, परळीतला निकाल भावनिक मुद्द्यांवरून लागणार का, कोथरूडये चंद्रकांत पाटील यांना किती अवघड जाणार, अशा अनेक प्रश्नांवर आणि लोकसभा पोटनिवडणूक आणि उदयनराजे यावर चर्चा झाली.

1. परळी पंकजा मुंडेंची की धनंजय मुंडेंची?

परळी मतदारसंघातून विधानपरिषदेचे विरोधी पक्षनेते धनंजय मुंडे विरुद्ध महिला व बालकल्याण मंत्री पंकजा मुंडे यांच्यात होणाऱ्या थेट लढतीकडे महाराष्ट्राचे लक्ष लागलं आहे. मतदानाच्या दोन दिवसांपूर्वीपर्यंत इथे झालेल्या वादामुळे इथली लढत आणखीनच इंटरेस्टिंग बनली आहे.

राही भिडे सांगतात, "पंकजा मुंडे आणि धनंजय मुंडे दोघंही गोपीनाथ मुंडेंचं नाव घेऊन राजकारण करतायत. पण गोपीनाथ मुंडेंनी असलं भावनांचं राजकारण कधीही केलं नाही. व्हिडिओ क्लिपचं प्रकरण आपल्या सगळ्यांना माहिती आहे. पण या दोघांनी लोकांसमोर भावनांचा उद्रेक केला. लोक त्याकडे ड्रामा म्हणून बघतायत. पंकजांना याचा सर्वस्वी फायदा होईल, असं वाटत नाही. धनंजय यांनीसुद्धा त्याचा खुलासा दिल्यामुळे त्यांनाही सहानुभूती मिळालेली आहे. त्यामुळे एकतर्फी निकाल असणार नाही."

पाहा संपूर्ण चर्चा-

संजय जोग यांच्या मते, "पंकजा आणि धनंजय या दोघांनी जे भावनांचं राजकारण केलं, त्यातून किती मतं मिळवता येतील हा चर्चेचा मुद्दा आहे. पण त्या दोघांच्या कामाकडे अजिबात दुर्लक्ष करता येणार नाही."

जिथे लढत असते, तिथे ज्याचं ग्राउंडवरचं काम चांगलं असतं, तो सीट काढतो हे आपल्याला माहिती आहे, असं सचिन परब यांनी सांगितलं. "तिथे गेल्यावर धनंजय मुंडेंचं ग्राउंडवर, प्रत्यक्ष मतदारसंघात काम जास्त होतं असं चित्र आहे. धनंजय मुंडे वंजारी मतांमध्ये फूट टाकण्यात काही प्रमाणात यशस्वी झालेत. त्यामुळे मला वाटतं, की धनंजय मुंडे काही प्रमाणात प्लसमध्ये आहेत."

किरण तारे यांच्या मते, धनंजय मुंडेंनी विरोधी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

महाराष्ट्रात विधानसभा निवडणुकीच्या निकाल लागायला सुरुवात झाली आहे. एक्झिट पोलमधून भाजप-शिवसेना महायुतीकडेच महाराष्ट्राचा कल असल्याचं दिसत आहे.


सामग्री: कुणीच त्यांच्यावर प्रेम करत नाही, एकटेपणा वाटतोय, असं त्यांनी डॉक्टरांना सांगितलं. एकत्रच राहत असताना त्यांना असं का वाटलं असेल?

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एखाद्या ट्रकसमोर जीव द्यावा किंवा नदीत उडी मारावी, शक्य असेल तशी आत्महत्या करावी असं त्यांना वाटायचं.


सामग्री: कुतुब मिनार आणि लागूनच असलेल्या दिमाखदार कुव्वत-उल-इस्लाम मशिदीच्या बांधकामासाठी तिथल्या अनेक हिंदू आणि जैन मंदिरातले स्तंभ आणि दगडांचा वापर करण्यात आला होता.

काही हिंदू संघटनांच्या मते ही मशीद म्हणजे खरंतर मंदिर आहे आणि हिंदूंना इथे पूजा-अर्चना करण्याची परवानगी मिळायला हवी.

या वास्तूला मंदिर जाहीर करावं यासाठी या संघटनांनी कोर्टात याचिकादेखील दाखल केली आहे.

दिल्लीतल्या महरौली भागात असलेल्या कुतुब मिनारला जगातल्या काही मोजक्या आश्चर्यांपैकी एक मानलं जातं.

गेली अनेक शतकं जगातली सर्वांत उंच इमारत असण्याचा मान या मिनारला मिळाला आहे. कुतुब मिनारलगतची मशीद कुव्वत-उल-इस्लाम या नावाने ओळखली जाते.

भारतात मुस्लिम बादशहांनी उभारलेल्या अगदी सुरुवातीच्या मशिदींपैकी ही एक आहे.

या मशिदीत शेकडो वर्षं जुन्या मंदिरांचाही काही भाग आहे. आजही या मशिदीच्या आवारातल्या भिंतींवर आणि खांबांवर देवीदेवतांच्या मूर्ती आणि मंदिरांच्या वास्तुकलांची झलक पाहायला मिळते.

27 हिंदू आणि जैन मंदिरांचे अवशेष असलेल्या ठिकाणी ही मशीद उभारण्यात आल्याचं कुतुब मिनारच्या प्रवेशद्वाराजवळच्या एका शिलालेखात लिहिलं आहे.

मंदिर अस्तित्वात आहे का?

प्रख्यात इतिहासकार प्राध्यापक इरफान हबीब सांगातत, "हा मंदिराचा भाग आहे, यात शंका नाही. मात्र, ही मंदिरं तिथेच होती की आसपासच्या परिसरात, यावर कायमच चर्चा होते. हे उघड आहे की 25 किंवा 27 मंदिरं एकाच ठिकाणी असू शकत नाहीत. त्यामुळे हे स्तंभ इकडून-तिकडून गोळा करून इथे आणले गेले असावे."

'कुतुब मिनार अँड इट्स मॉन्युमेंट्स' या पुस्तकाचे लेखक आणि इतिहासकार बी. एम. पांडे यांच्या मते मूळ मंदिरं इथेच होती. ते सांगतात, "मशिदीच्या पूर्वेकडून प्रवेश केल्यास तिथे असलेलं बांधकाम हे खरं बांधकाम आहे. मला वाटतं मंदिरं इथेच होती. काही आसपासच्या परिसरातही असतील. तिथून स्तंभ आणि दगड इथे आणून इतर बांधकाम केलं असावं."

राजपूत राजा पृथ्वीराज चौहान यांच्या पराभवानंतर मोहम्मद घौरीने कुतुबुद्दीन ऐबक या आपल्या सेनापतीची दिल्लीचा शासक म्हणून नेमणूक केली.

इ. स. 1200 मध्ये कुतुबुद्दीन ऐबक आणि त्यांचे उत्तराधिकारी शम्सुद्दीन इल्तुतमिश यांनी महरौली भागात कुतुब मिनारची उभारणी केली.

ऐबक यांच्या कार्यकाळातच कुव्वत-उल-इस्लाम मशीदही उभारण्यात आली आणि पुढे या मशिदीचा विस्तार होत गेला.

मशिदीच्या पश्चिमेकडचा भाग सुरुवातीच्या काळातल्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिल्लीतील कुतुब मिनार परिसरातील कुतुब मिनार आणि कुव्वत-उल-इस्लाम मशीद ही भारतात मुस्लिम सुलतानांनी अगदी सुरुवातीला उभारलेल्या इमारतींपैकी आहेत.


सामग्री: कुत्रे पाळा, आजार टाळा

कोणाच्या घरी मांजर पाळलेलं असलं की घरी आलेल्या पाहुणे मंडळींचं अर्ध लक्ष ते मांजर जवळ तर येत नाही ना, याकडेच असते. एकूण काय तर प्राणी पाळायचा म्हटलं की अनेकजण नाकं मुरडतात. मात्र हेच प्राणी निरोगी असं दीर्घायुष्य देऊ शकतात, असं सांगितलं तर...

आता हे सिद्ध झालं आहे की आपल्या घरात पाळलेला प्राणी आपलं आयुष्य तणावमुक्त बनवतो. प्राणी पाळण्याचे आणखी काय काय फायदे आहेत, बघूया...

1. प्राण्यांमुळे मानसिक आरोग्य उत्तम राहते

शास्त्रज्ञांनी केलेल्या संशोधनात हे सिद्ध झालं आहे की पाळीव प्राण्यासोबत खेळताना आपल्या शरीरात ऑक्सीटोसीन तयार होत असतं. हे हॉर्मोन मेंदू शांत होण्यास मदत करतं. त्यामुळे चिंता आणि ताण कमी होतो.

इतकंच नाही तर शरीरात ऑक्सिटोसीन तयार होत असल्याचं प्राण्यांनाही जाणवतं. त्यामुळे मनुष्य आणि प्राणी यांच्यात घट्ट नातं तयार होण्यास मदत होते.

प्राणी पाळणाऱ्यांमध्ये कॉर्टीसॉल या स्ट्रेस हॉर्मोन्सची पातळी कमी असल्याचंही अभ्यासात आढळलं आहे. त्यामुळे रक्तदाबाचा त्रास होण्याची शक्यता कमी होते.

प्राणी म्हटलं की त्याला जेऊ घालणे, त्याचं संगोपन करणे, त्याच्यावर माया करणे हे आलंच. या सर्वांसाठी पाळणाऱ्याला त्याच्याबरोबर बराच वेळ घालवावा लागतो.

यामुळे आपोआपच क्वचितच एकटेपणा जाणवतो. अनेकांनी तर सांगितलं आहे की घरी असलेल्या प्राण्याबरोबर त्यांचं मैत्रीचं घट्ट नातं तयार होतं. सहचर्याची भावना वाढते. आनंदी वाटतं आणि त्यांच्या हालचालीचं कुतूहल वाटतं.

प्राण्यांच्या सहवासात आपण आनंदी का असतो, याचा आता वैज्ञानिक पुरावादेखील आहे. प्राण्यांसोबत चांगला वेळ घालवल्याने मन प्रफुल्लीत करणारे सेरॉटॉनीन आणि डोपॅमाईन हे हॉर्मोन्स तयार होतात.

हे सर्व बघता प्राणी पाळणाऱ्यांना नैराश्य येण्याची शक्यता कमी असते, असं म्हटल्यास आश्चर्य वाटायला नको.

2. सहानुभूती, कणव आणि जबाबदारी कळते

सतत प्राण्यांची देखभाल करणाऱ्यांमध्ये भावनांवर नियंत्रण राहण्याबरोबरच, सामाजिक भान आणि स्वाभिमान या भावना वृद्धिंगत होतात.

सजीव प्राण्याशी जबाबदारीने वागल्याने लहान मुलांवरही चांगले संस्कार होतात. ते अधिक जबाबदार बनतात. त्यांना शिस्त आणि चांगल्या सवयी लागतात.

आपण थकलेलो असू किंवा आपली इच्छा नसेल, मात्र घरी प्राणी आहे आणि त्याच्या देखभालीची जबाबदारी आपल्यावर असेल तर मग आपण अधिक कनवाळू बनतो. त्यावेळी आपण 'मला काय हवं', याचा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एखाद्या घराच्या प्रवेशद्वारावर 'कुत्र्यापासून सावधान' अशी पाटी वाचली की अनेकांना त्या घरात जाण्याआधीच धडकी भरते.


सामग्री: कुत्र्याचा पुतळा

गुरबांगुली बेर्डीमुखामदेव यांनी तुर्कमेनिस्तानची राजधानी अशगबात इथे अल्बे या जातीच्या कुत्र्याचा 19 फुट उंच सोन्याच्या पुतळ्याचं अनावरण केलं.

अल्बे ही इथली स्थानिक प्रजाती आहे, ज्यांचा वापर मेंढपाळ करतात. त्यांचा समावेश तुर्कमेनिस्तानच्या राष्ट्रीय वारश्यातही होतो.

तुर्कमेनिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षांनी अल्बे प्रजातीच्या कुत्र्यांचं कौतुक करण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. मागच्या वर्षी त्यांनी एक पुस्तक या कुत्र्यांना समर्पित केलं होतं.

कुत्र्याचा पुतळा कितीही भव्य असला तरी या देशाची बहुतांश जनता मात्र गरीब आणि दुबळी आहे. माध्यमस्वातंत्र्याच्या यादीत या देशाचा क्रमांक शेवटच्या काही देशांमध्ये येतो. हा देश फक्त नॉर्थ कोरियाच्या एक पायरी वरती आहे.

युरेशियानेटनुसार हा पुतळा सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी असलेल्या रहिवाशी भागात आहे. यावर एक एलईडी स्क्रीन आहे ज्यात या प्रजातीच्या वेगवेगळ्या कुत्र्यांचे व्हीडिओ दाखवले जातात. हा पुतळा बनवायला सरकारला किती खर्च आला हे अजून कळलेलं नाही.

शहरात मध्यवर्ती भागात हा पुतळा बसवण्यात आला आहे.

स्थानिक माध्यमांनी या पुतळ्याचं वर्णन करताना म्हटलंय की हा पुतळा या प्रजातीचा अभिमान आणि आत्मविश्वास दर्शवतो. या पुतळ्याच्या अनावरणाप्रसंगी एका लहान मुलाला अल्बे प्रजातीचा कुत्रा भेट देण्यात आला. या कुत्र्याचा समावेश तुर्कमेनिस्तानचे हाताने विणलेले गालिचे, प्राचीन अहल टेके प्रजातीचे शर्यतीचे घोडे यांच्याबरोबर देशाच्या राष्ट्रीय वारशांमध्ये होतो.

राष्ट्राध्यक्ष बेर्डीमुखामदेव यांनी आपल्या अहल टेके घोड्यांविषयी असणाऱ्या प्रेमाविषयीही अनेकदा बोलून दाखवलं आहे. हे घोडे त्यांचं सौदर्य आणि त्यांच्या चपळतेमुळे ओळखले जातात.

2015 साली घोड्यावर बसलेल्या राष्ट्राध्यक्षांच्या सोन्याच्या पुतळ्याचंही अनावरण झालं होतं.

अश्वारुढ पुतळा

बेर्डीमुखामदेव कधीकधी आपल्या मित्रराष्ट्रांच्या नेत्यांना घोडा किंवा कुत्र्याचं पिल्लू भेट देतात. त्यांनी अशा 'भेटी' उझबेकिस्तानचे आता हयात नसलेले राष्ट्राध्यक्ष इस्लाम करीमोव, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन आणि कतारचे शेख यांना दिले आहेत.

बेर्डीमुखामदेव यांनी पुतीन यांना भेट दिलेल्या कुत्र्याला जसं हाताळलं त्यावरून त्यांच्यावर बरीच टीका झाली. या घटनेचा व्हीडिओ व्हायरल झाला होता. त्यांनी त्या कुत्र्याची मानगुट धरून त्याला हवेत उचललं होतं....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुर्कमेनिस्तानच्या राष्ट्राध्यक्षांनी आपल्या आवडत्या प्रजातीच्या कुत्र्याचा भव्य सोन्याचा पुतळा बनवला आहे. म्हणजे एकाप्रकारे त्या देशातला सर्वोच्च मान त्या कुत्र्यांना मिळाला आहे.


सामग्री: कुमार केतकर

बीबीसी मराठीचे संपादक आशिष दीक्षित यांनी काँग्रेस पक्षात नेतृत्वावरून निर्माण झालेल्या पेचाच्या निमित्ताने केतकर यांच्याशी बातचीत केली.

राहुल गांधीच अध्यक्ष व्हावेत असं तुम्हाला का वाटतं? 2014 नंतर काँग्रेसचा अनेक ठिकाणी पराभव झाला आहे. 2019 नंतर त्यांनी अध्यक्षपदाचा राजीनामा दिला होता. राहुल गांधी दोन दशकांपासून राजकारणात आहेत. ते अजूनपर्यंत चमक दाखवू शकलेले नाहीत अशा आशयाचे अनेक लेख वृत्तपत्रांमध्ये प्रकाशित झाले आहेत. काँग्रेस पक्षाच्या इतक्या हलाखीच्या परिस्थितीत वर काढू शकतील असं तुम्हाला कशाच्या आधारावर वाटतं?

पहिली गोष्ट म्हणजे ते दोन दशकं राजकारणात आहेत हे खरं नाही. महत्त्वाच्या पदी तसंच निवडणूक प्रचार मोहिमांमध्ये ते जेमतेम एक दशकभर आहेत. दोन दशकं एकूण राजकारणात आहेत. ते चमक दाखवू शकले नाहीत हा प्रचार प्रसारमाध्यमांनी, बीबीसीने सुद्धा खोटा ठरवला आहे.

गुजरात निवडणुकांवेळी मी बीबीसीशी बोलताना म्हटलं होतं, की गुजरातमध्ये काँग्रेसचं सरकार येईल अशी परिस्थिती होती. त्यावेळी तुम्ही इतर लोकांच्या मुलाखती घेत होतात. ते सगळे लोक म्हणत होते की, राहुल गांधींनी कमाल केली आहे. आम्हाला एवढी अपेक्षाच नव्हती.

 2017-18च्या काळातली गोष्ट आहे. राहुल गांधींचं कॅम्पेन यशस्वी झालं, ते सत्तेच्या जवळ आले. ते गुजरात जिंकू शकले नाहीत पण ते सत्ता मिळवण्याच्या इतक्या जवळ येतील अशी कल्पना कोणी केली नव्हती.

हे म्हणजे आमचा मुलगा एवढं करेलअसं वाटलं नव्हतं, असं म्हणण्यासारखं आहे. ते लोकसभेत विजय मिळवून देऊ शकलेले नाहीत?

तुमची स्मृती तुम्ही तपासून पाहायला हवी. अमित शहांची जाहीर सभेतली भूमिका अशी होती की, आम्हाला गुजरातमध्ये 150 जागा मिळतील. त्यांना शंभर जागाही मिळू शकल्या नाहीत.

कांग्रेस खासदार आणि ज्येष्ठ पत्रकार कुमार केतकर आणि आशिष दीक्षित

काँग्रेस पक्षाचा पराभव झाला ही वस्तुस्थिती आहे...

असं तुम्ही कसं म्हणू शकता? भारतीय जनता पक्षाचाही 84-85 साली पराभव झाला होता.

गुजरातमध्ये भाजप सत्तेत आलं...

पराभव हा निकष ठरत नाही. सत्तेत येणं हा निकष ठरत नाही. तुम्ही कशी लढाई केली हे महत्त्वाचं असतं.

काँग्रेस पक्ष सत्तेत येण्यासाठी नाहीये का?

 85 साली तुम्ही हाच प्रश्न अडवाणी-वाजपेयींना पर्यायाने भाजपला का विचारला नाही?  वाजपेयी स्वत: हरले होते. ते सत्तेत नव्हते पण त्यांनी उमेद दाखवली. सत्तेत नसलो तरी लढायला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

छत्तीसगढ, राजस्थान आणि मध्य प्रदेशात काँग्रेस जिंकलं. गुजरातमध्येही जवळपास जिंकलं. यात राहुल गांधींचा मोलाचा वाटा आहे. ते अध्यक्ष झाले नाहीत तरी नेतृत्व गटात त्यांनी असायला हवं असं मत काँग्रेसचे खासदार आणि ज्येष्ठ पत्रकार कुमार केतकर यांनी व्यक्त केलं.


सामग्री: कुमारीका तृष्णा शाक्य

मासिक पाळी सुरू होईपर्यंत या मुलीची जिवंत देवीच्या रूपात पूजा केली जाईल. नेपाळमध्ये अशा मुलींना कुमारिका म्हणून ओळखलं  जातं.

मासिक पाळी जोपर्यंत सुरू होत नाही तोपर्यंत तिला कुमारीकेच्या वेशभूषेतच रहावं लागेल.

जिवंत देवी म्हणून निवड झालेल्या या मुलीचं नाव तृष्णा शाक्य आहे.

तृष्णाला लाल साडी नेसवण्यात आली होती.  2015 मध्ये आलेल्या भूकंपाचे साक्षीदार असलेल्या रस्त्यांवरून तिच्या वडिलांनी तिला घरापासून ऐतिहासिक दरबारात नेलं.

या दरबारात तिची यथोचित पूजा करण्यात आली. आता तिथं तिची विशेष काळजी घेतली जाईल.

मिरवणुकीदरम्यान या छोट्या मुलीला तिच्या कुटुंबातील सदस्यांचा वेढा पडलेला होता.

गुडघ्यापर्यंत लाल रंगाचे ढगळ कपडे घातलेले काही पुरुष तिच्यासोबत रस्त्यांवरून अनवाणी चालत होते.

देवीचा दर्जा प्राप्त झाल्यानंतर काढण्यात आलेली मिरवणूक

"मला आनंदही झाला आहे आणि त्याच वेळी मी दु:खीसुध्दा आहे. कुमारिका म्हणून माझ्या मुलीची निवड झाली आहे. ही आमच्यासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे. पण दुःख याच गोष्टीचं आहे की, ती आता आमच्यापासून दूर जात आहे." असं तिचे वडील बिजया रत्न शाक्य यांनी न्यूज एजेंसी 'एएफपी'ला सांगितलं.

तृष्णाला घेऊन जात असताना तिचा जुळा भाऊ कृष्णा रडत होता.

तिला आता हिंदू देवी तलेजूचा अवतार समजण्यात येईल.

विशेष सणांच्या दिवशीच तिला मंदिरातून बाहेर पडण्याची परवानगी असेल. वर्षातून फक्त 13 वेळाच ती आता मंदिराबाहेर पडू शकेल.

अनेक प्रकारच्या शारीरिक चाचण्या

कुमारिकेला जिवंत देवीचा दर्जा देण्याआधी पुजारी संबधित मुलीसमोरच एका जनावराचा बळी देतात. या प्रथेनुसार आतापर्यंत 108 म्हशी, बकऱ्या, कोंबडे, बदक आणि अंडी कापण्यात आली आहेत.

कुमारीकेचे दर्शन घेताना नागरिक

या कुमारीकेला हिंदू आणि बौद्ध धर्माकडून सारखाच सन्मान दिला जातो. विशेष म्हणजे अशा कुमारिका या पूर्वी काठमांडू, पाटन आणि भक्तपूर अशा तिन्ही राजेशाही साम्राज्यांचं प्रतिनिधित्व करत असत.

कुमारिका निवडीची प्रथा ही राजघराण्यांशी संबंध होती. 2008 मध्ये हिंदू साम्राज्य संपुष्टात आलं आणि नेपाळमध्ये लोकशाहीची घोषणा करण्यात आली.  पण, तरीही कुमारिका प्रथा अजूनही सुरूच आहे.

विविध प्रकारच्या शारीरिक चाचण्यांनंतर कुमारीकेची निवड होते. मान्यतेनुसार, कुमारीका होण्यासाठी हरणीसारखी जांघ आणि सिंहणसारखी छाती असणं गरजेचं आहे.

या शारीरिक चाचण्यांमध्ये...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

नेपाळची राजधानी काठमांडूमध्ये नुकतंच तीन वर्षांच्या मुलीला 'जिवंत देवी'चा दर्जा देण्यात आला आहे. गुरुवारी पुजाऱ्यांनी तिला ऐतिहासिक मंदिरात पाठवलं.


सामग्री: कुराण जीर्ण झालं तरी ते फेकून देऊ नये अशी मुस्लिमांची धारणा आहे. पण जीर्ण झालेल्या प्रती ठेवायच्या कुठं? हा प्रश्न अनेकांना पडतो.

अशा वेळी एका संस्थेनी पुढाकार घेऊन जीर्ण कुराणच्या प्रतींचा प्रश्न मार्गी लावला आहे.

हे पाहिलं का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

मुस्लिमांचा धर्मग्रंथ पवित्र कुराण जर जुना झाला तर त्याचं काय करायचं हा पाकिस्तानमध्ये संवेदनशील विषय आहे.


सामग्री: कुर्दीश आणि वेस्टर्न इंटेलिजिन्सच्या अधिकाऱ्यांनी बीबीसीला सांगितलं, की आयसिसचं इराकमधलं आताचं अस्तित्व म्हणजे अत्याधुनिक बंडखोरीसारखं आहे. शिवाय, आयसिसचे हल्लेही वाढत आहेत.

कुर्दीश दहशतवादविरोधी पथकाचे प्रमुख लाहूर तालाबानी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, अल-कायदापेक्षा आताचे कट्टरतावादी अधिक कौशल्यपूर्ण आणि अधिक विघातक आहेत.

"त्यांच्याकडे उत्तमोत्तम तंत्र, डावपेच आणि त्यासाठी पुरेसा पैसाही आहे. ते वाहनं, शस्त्र, अन्न आणि साहित्य खरेदी करण्यास सक्षम आहेत. ते तंत्रज्ञानातही तरबेज आहेत. त्यांना बाहेर काढणं अधिक कठीण आहे. ते अल्-कायदासारखेच आहेत," असंही लाहूर तालाबानी सांगतात.

उत्तर इराकच्या कुर्दीस्तान प्रदेशातल्या डोंगरांमध्ये सुलामेनियामध्ये वाढत असलेल्या एका संघटनेबद्दल त्यांनी भाष्य केलं आहे. या संघटनेनं गेल्या वर्षभरात पुन्हा एकदा आपल्या खिलाफतीचं पुनरुज्जीवन करायला सुरूवात केलीये.

तालाबानी यांनी सांगितलं, "कारवाया वाढल्याचं दिसतंय. त्यांचा संघटना पुनर्बांधणीचा टप्पा पूर्ण झाला असावा, असं आम्हाला वाटतंय."

"ही आयसिस आधीपेक्षा वेगळी आहे. थेट संघर्ष टाळण्यासाठी ते कोणत्याही भागाचा ताबा मिळवणं टाळत आहेत. त्याऐवजी ते इराकमधल्या हॅमरिन पर्वतरांगांमध्ये भूमिगत होऊन अल्-कायदाप्रमाणे कारवाया करत आहेत," असं तालाबानी सांगतात.

हेच आता आयसिसचं केंद्र बनल्याचंही तालाबानी यांनी म्हटलं. ते सांगतात, "हॅमरीनच्या पर्वतरांगा खूप दूरवर पसरल्या आहेत आणि इराकच्या लष्कराला इथं नियंत्रण ठेवण्यास कठीण जातं. तिथं लपण्यासाठी खूप जागा आहेत, शिवाय गुहा सुद्धा आहेत.

इराकची राजधानी बगदादमधील सध्याची अशांतता आयसिसच्या पथ्थ्यावर पडेल आणि अल्पसंख्यांक सुन्नी मुस्लिमांमधल्या परकेपणाच्या भावनेचा ते फायदा करुन घेतील. इराकमध्ये ही रक्तरंजित पद्धत नेहमीची बनलीये.

राजकीय अशांतता म्हणजे आयसिससाठी पर्वणीच असल्याचं तालाबानी यांचं म्हणणं आहे.

2017 मध्ये कुर्दीश स्वातंत्र्यासाठी घेण्यात आलेल्या सार्वमतानंतर बगदाद आणि कुर्दिस्तानातील सरकार यांच्यामध्ये ताणल्या गेलेल्या संबंधांचाही कट्टरतावाद्यांना फायदा होतोय.

कुर्दीश पेशमर्गा सिक्युरिटी फोर्स आणि त्यांच्या इराकी प्रतिस्पर्ध्यांमध्ये उत्तर इराकमध्ये मोठ्या प्रमाणावर 'नो मॅन्स लँड' आहे. या भागात आयसिसकडून मात्र गस्त घातली जाते.

ग्वेर शहराच्या डोंगरावरील चौकीवर असणारे मेजर जनरल सिरवान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

इराकमध्ये इस्लामिक स्टेट (आयएस) पुन्हा संघटना बांधणी करत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. दोनच वर्षांपूर्वी इस्लामिक स्टेटनं इराकमधल्या आपल्या वर्चस्वातील शेवटचा प्रांतही गमावला होता.


सामग्री: कुऱ्हाडीने केला खून

ते शोधण्यासाठी आम्ही राजस्थानच्या राजसमंदमध्ये एका निर्जन खोलीत प्रवेश केला.

पाहिलं की, त्या खोलीत एका कोपऱ्यात मातीच्या चुलीवर मोठं भांडं ठेवलेलं आहे. बाजूला ठेवलेल्या परातीत दोन पोळ्या होत्या. चुलीच्या मागे एका कोपऱ्यात घमेली आणि फावडी तशीच पडलेली. आणि खोलीत असलेल्या खाटेवर कोणीतरी हिशोबाची वही सोडून गेलं होतं. एका टेबलावर जुना बंद टीव्ही आहे, आणि त्या शेजारीच छोटीमोठी भांडी आहेत.

अफराजुल

इथं एकाचवेळी बऱ्याच लोकांचं जेवण शिजवलं जात असणार, याच्याच या खुणा होत्या. खोलीच्या बाहेर घाईघाईत घर सोडून गेलेल्यांच्या चपलांचे बरेच जोड पडलेले दिसतात.

ही खोली आहे 50 वर्षीय अफराजुल या कामगाराची. अफराजुल पश्चिम बंगालच्या मालदा जिल्ह्यातल्या सय्यदपूर कलियाचक गावातून राजसमंदमध्ये कामासाठी आले होते. पण आता ती रिकामी आहे.

अफराजुलच्या खोलीत असलेली फावडी, घमेले.

त्या खोलीत अफराजुलचा भाचा इनामुल, जावई मुशर्रफ शेख आणि काही बंगाली कामगारही त्यांच्याबरोबर रहायचे.

अफराजुलच्या हत्येचा व्हीडिओ एव्हाना तुमच्यापर्यंतही पोहोचलाच असेल. त्या व्हीडिओमधल्या त्यांच्या असहाय किंकाळ्याही तुम्ही ऐकल्या असतील. त्या किंकाळ्यांची दहशत अशी पसरली की त्यांच्यासोबत राहणारे कामगारही पश्चिम बंगालला परतले आहेत.

जे अजूनही धाडस करून परतले नाहीत, ते शहराच्या दुसऱ्या भागात राहायला गेले आहेत.

पंडित खेमराज (डावीकडील)

अफराजुलचे घरमालक पंडित खेमराज पालीवाल हेही त्या घटनेमुळे मानसिक धक्क्यात आहेत. "अशा भल्या माणसाबरोबर असं व्हायला नको होतं...," एवढंच जेमतेम ते बोलू शकतात.

गेल्या नऊ-दहा वर्षांपासून रामलाला आपल्या रिक्षातून अफराजुल आणि त्यांच्या कामगार सहकाऱ्यांना कामावर घेऊन जात होते. अफराजुल असे अचानक कसे जाऊ शकतात, याचा त्यांनाही धक्काच पोहोचला आहे.

"तो एक स्वच्छ मनाचा भला माणूस होता. त्यांना चहा आवडायचा आणि मलाही ते चहा पाजायचे," रामलाल सांगतात.

अफराजुलच्या हत्येचा व्हीडिओ पाहण्याची हिंमत रामलाल यांना झालीच नाही. त्यांच्या आठवणीनं त्यांच्या डोळ्यातही पाणी आलं.

सुमारे 12-13 वर्षांपूर्वी अफराजुल पश्चिम बंगालमधून राजस्थानमध्ये मजुरीसाठी आले. या 13 वर्षांमध्ये त्यांनी कामगार ते ठेकेदार अशी प्रगती केली होती आणि आता ते रस्त्याची कामंही घेऊ लागले होते. सरकारकडून कंत्राटं मिळवलेली मोठ्या ठेकेदारांसाठी ती कामं अफराजुल मग मजुरीवर करवून...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

राजस्थानच्या राजसमंदमध्ये दिवसाढवळ्या एका व्यक्तीला कुऱ्हाडीनं निर्दयीपणे ठार करून जाळण्यात आलं. त्याचा व्हीडिओ व्हॉट्सॅपवरून सर्वत्र पसरला, न्यूज चॅनलवरून दिवसभर ते खळबळजनक फुटेज दाखवण्यात आलं. पण जो मेला तो कोण होता? आणि त्याला का मारण्यात आलं?


सामग्री: कुलदीप यादव

भारतीय क्रिकेट संघाने दोन वर्षांपूर्वी ऑस्ट्रेलियात पहिल्यांदाच टेस्ट सीरिज जिंकण्याचा पराक्रम केला. त्या दौऱ्यातील शेवटच्या टेस्टमध्ये चायनामन स्पिनर कुलदीप यादवने डावात पाच विकेट्स घेण्याची करामत केली.

मॅचनंतर बोलताना प्रशिक्षक रवी शास्त्री यांनी सांगितलं की विदेशात कुलदीप हा आपला नंबर एकचा स्पिनर असेल. स्वत: प्रशिक्षकांनीच पाठ थोपटल्याने कुलदीपची टेस्ट कारकीर्द बहरेल अशी अपेक्षा होती. मात्र त्या टेस्टनंतर कुलदीपला खेळण्याची संधीच मिळाली नाही.

सर्वोत्तम स्पिनर ते राखीव स्पिनर अशी कुलदीपची अवस्था झाली आहे. संघात नसलेले नेट बॉलर खेळाडूंना संघात समाविष्ट केलं जात आहे पण कुलदीप संघात असूनही अंतिम अकरासाठी त्याचा विचार होत नाही.

कुलदीपच्या शेवटच्या टेस्टनंतर भारतीय संघाने 13 टेस्ट खेळल्या आहेत. मात्र कुलदीपच्या नशिबी संघातल्या खेळाडूंना पाणी, एनर्जी ड्रिंक देणं, टॉवेल, ग्लोव्ह्ज, हेल्मेट-बॉल पुरवणं हेच काम  आलं आहे.

ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात काय झालं?

दुबईत झालेल्या आयपीएल स्पर्धेनंतर भारतीय खेळाडू परस्पर ऑस्ट्रेलियासाठी रवाना झाले. कठोर अशी क्वारंटीन प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतर भारतीय संघाने वनडे आणि ट्वेन्टी-20 मालिका खेळल्या. कुलदीप या संघांचा भाग नव्हता. टेस्ट मालिकेत चार सामने होणार होते. अॅडलेड, मेलबर्न, सिडनी, ब्रिस्बेन अशा चार टेस्टमध्ये मिळून भारतीय संघाचे प्रमुख खेळाडू दुखापतग्रस्त झाले.

अडलेड टेस्टनंतर कर्णधार विराट कोहली पत्नी अनुष्का शर्माच्या बाळंतपणावेळी बरोबर राहण्यासाठी मायदेशी परतला. मोहम्मद शमीच्या हाताला बॉल लागल्याने तो मालिकेबाहेर गेला.

उमेश यादव, हनुमा विहारी, रवीचंद्रन अश्विन, रवींद्र जडेजा, के.एल. राहुल हेही दुखापतग्रस्त झाले. नवदीप सैनीलाही दुखापतीने सतवलं. ब्रिस्बेन टेस्टमध्ये भारतीय संघ फिट 11 खेळाडू उभे करणार का अशी परिस्थिती होती. नेट बॉलर वॉशिंग्टन सुंदर आणि टी.नटराजन यांना संघात समाविष्ट करण्यात आलं.

कुलदीप यादव

सरावादरम्यान बॅट्समनला सराव व्हावा यासाठी बॉलिंग करण्यासाठी घेतलेल्या बॉलर्सना नेट बॉलर म्हटलं जातं. कुलदीप यादव संघात होता. मात्र त्याची निवड झाली नाही. सुंदर आणि नटराजन यांना पदार्पणाची संधी मिळाली. शार्दूल ठाकूर अश्विनच्या जागी खेळला. मात्र कुलदीपच्या नावाचा विचार झाला नाही. संघात आहे पण निवडीसाठी विचार होत नाही अशा विचित्र कोंडीत कुलदीप सापडला. ...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

चायनामन या दुर्मीळ पद्धतीने बॉलिंग करणारा कुलदीप यादव भारतीय संघात असतो. मात्र अंतिम अकरात त्याची निवड होत नाही. शेवटची टेस्ट खेळून कुलदीपला दोन वर्ष झाली आहेत.


सामग्री: कुलदीप सेंगर यांच्यासोबत अन्य दहा जणांवरही पोलिसांनी हत्येचा गुन्हा दाखल केला आहे. पीडित तरुणीच्या काकांनी सेंगर यांच्याविरोधात FIR नोंदवला आहे.

या FIR मधून एक नवीन माहितीही समोर येत आहे. पीडित तरुणीच्या सुरक्षेसाठी नेमण्यात आलेल्या पोलीस कर्मचाऱ्यांनी तिच्याबद्दलची माहिती भाजप आमदार कुलदीप सेंगर यांना दिली असल्याचं FIR मध्ये म्हटलं आहे.

दरम्यान, दिल्ली महिला आयोगाच्या अध्यक्षा स्वाती मालिवाल यांनी लखनौमधील रुग्णालयात जाऊन पीडित तरूणीची भेट घेतली. त्यांनी डॉक्टरांकडे तिच्या प्रकृतीची विचारपूस केली.

मालिवाल यांनी तरुणीच्या कुटुंबियांचीही भेट घेतली. संबंधित तरुणीवर दिल्लीमध्ये अधिक चांगले उपचार उपलब्ध करून देण्याचं आश्वासनही मालिवाल यांनी दिलं आहे.

उत्तर प्रदेशातल्या रायबरेलीत झालेल्या 'अपघातात' उन्नाव बलात्कार प्रकरणातील पीडित मुलगी आणि तिच्या वकिलांना गंभीर दुखापत झाली आहे. तर या मुलीच्या दोन नातेवाईकांचा मृत्यू झाला.

उन्नाव बलात्कार प्रकरणातील पीडित मुलीसहित तिचे दोन नातेवाईक आणि वकील गाडीतून जात होते. एका ट्रकने त्यांच्या गाडीला धडक दिली, असं उन्नाव पोलीस ठाण्याचे अधीक्षक माधवेंद्र प्रसाद वर्मा यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं.

अपघातस्थळाचं दृश्य

हा अपघात रायबरेली परिसरातील गुरबख्शगंज पोलीस ठाण्याच्या हद्दीत झाल्याचं उन्नाव पोलिसांनी सांगितलं.

वर्मा पुढे म्हणाले, 'या अपघातात दोन महिलांचा मृत्यू झाला. यापैकी एक महिला पीडित मुलीची काकू आहे तर दुसरी महिला काकूची बहीण आहे. पीडित मुलगी आणि वकिलांची प्रकृती गंभीर आहे. त्यांच्यावर लखनौ येथील ट्रॉमा सेंटरमध्ये उपचार सुरू आहेत. उन्नाव पोलीस पीडित मुलीच्या आईला घेऊन लखनौला जात आहेत'.

ट्रक ड्रायव्हरने घटनास्थळाहून फरार झाला होता, मात्र त्याला अटक करण्यात आली आहे. त्याची चौकशी सुरू आहे, असं गुरबख्शगंज पोलीस ठाण्याचे SHO राकेश सिंग यांनी सांगितलं.

दरम्यान ज्या ट्रकने पीडित मुलीच्या गाडीला धडक दिली त्याच्या नंबरप्लेटमध्येही गडबड असल्याचं स्थानिक पत्रकार स्वरूप यादव यांनी सांगितलं.

पीडित मुलीच्या गाडीला धडक देणारा ट्रक

यासंदर्भात फॉरेन्सिक चौकशी सुरू असून, पीडित मुलगी तसंच तिच्या कुटुंबीयांच्या सांगण्यावरून तक्रार दाखल केली जाईल, असं रायबरेलीचे पोलीस अधीक्षक सुनील सिंग यांनी सांगितलं.

दरम्यान, हा अपघात रायबरेलीमध्ये झाला आहे आणि रायबरेली पोलिसांनीच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उन्नाव बलात्कार प्रकरणातील पीडित तरुणी आणि तिच्या नातेवाईकांना झालेल्या अपघातानंतर भाजपचे आमदार कुलदीप सेंगर यांच्यावर हत्येचा गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.


सामग्री: कुलदीप सेंगर यांना दिल्लीतल्या तीस हजारी कोर्टानं ही शिक्षा सुनावली आहे.

4 जून 2017 रोजी पीडित मुलीचं अपहरण करून तिच्यावर बलात्कार करण्यात आला. तिच्या वडिलांचा पोलीस कोठडीत मृत्यू झाला. त्यानंतर तिच्या कारला एका ट्रकने संशयास्पदरीत्या धडक दिली होती. या अपघातात तिच्या दोन नातेवाइकांचा मृत्यू झाला होता.

या प्रकरणातले मुख्य आरोपी भाजपचे माजी आमदार असल्यामुळे या खटल्याकडे देशाचं लक्ष होतं.

कोण आहे कुलदीप सिंह सेंगर?

राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात सेंगर यांनी काँग्रेसपासून केली. 2002च्या निवडणुकांआधी त्यांनी बसपामध्ये प्रवेश केला आणि काँग्रेसच्या उमेदवाराला मोठ्या फरकाने हरवलं. 2007येईपर्यंत त्यांची बाहुबलीसारखी प्रतिमा निर्माण झाली. यानंतर त्यांनी समाजवादी पक्षात प्रवेश केला.

2012मध्ये सपाच्या तिकfटावर त्यांनी निवडणूक लढवत जिंकली आणि 2017मध्ये ते भाजपच्या तिकीटावर आमदार झाले. 2002पासून सेंगर हे सलग आमदार आहेत. 2002 ते 2017च्या दरम्यान ते बसपी, सपा चे आमदार होते आणि त्यानंतर  भाजपचे आमदार होते.

पण त्यांना पक्षातून निलंबित करण्यात आल्याचं भाजपचं म्हणणं आहे.

आतापर्यंत काय झालं?

4 जून 2017 - नोकरी मिळवण्यासाठी मदत मागायला कुलदीप सिंह सेंगरकडे गेलेली असताना या आमदाराच्या घरी आपल्यावर बलात्कार करण्यात आल्याचा आरोप पीडित मुलीने केला.

11 जून 2017 - यानंतर 11 जूनला ही मुलगी बेपत्ता झाली. यानंतर या मुलीच्या कुटुंबाने ती हरवल्याची तक्रार दाखल केली.

20 जून 2017 - ओरैयाच्या एका गावात ही मुलगी सापडली आणि दुसऱ्या दिवशी तिला उन्नावमध्ये आणण्यात आलं.

22 जून 2017 - पीडितेला कोर्टात हजर करण्यात आलं. आणि CrPCच्या कलम 164 खाली तिचा जबाब नोंदवण्यात आला. हा जबाब देताना पोलिसांनी आमदार कुलदीप सिंह सेंगरचं नाव घेऊ न दिल्याचा आरोप पीडित मुलीने केला होता.

3 जुलै 2017 - जबाब नोंदवण्यात आल्याच्या 10 दिवसांनंतर पोलिसांनी या मुलीला कुटुंबाकडे सोपवलं आणि पीडिता दिल्लीत आली. पोलिसांनी आपलं शोषण केल्याचं पीडितेने म्हटलं. आमदार कुलदीप सिंह सेंगर आणि त्यांचा भाऊ अतुल सिंह सेंगर यांची नावं FIRमध्ये सामील करण्यात यावी, अशी मागणी पीडित मुलीने उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्याकडे केली होती.

24 फेब्रुवारी 2018 - पीडितेच्या आईने पुढे येत उन्नावच्या मुख्य ज्युडिशल कोर्टाकडे CrPCच्या कलम 156(3)नुसार FIR दाखल करण्याची...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उन्नाव बलात्कार प्रकरणी भाजप आमदार कुलदीप सिंग सेंगर यांना दोषी ठरवण्यात आलंय. कुलदीप सेंगर यांना 10 वर्षांच्या कारावासाची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे.


सामग्री: कुलभूषण जाधव

आयसीजेने इतिहासात पहिल्यांदाच कोणत्याही देशाबद्दल इतक्या खुलेपणाने आणि स्पष्ट पद्धतीने भाष्य केलं आहे. निर्णयाच्या ठराविक टप्प्यावर त्यांनी पाकिस्तानला चुकीचं ठरवलं आहे. पाकिस्तानसंदर्भात अपमानजनक शब्दांचा उल्लेख केला आहे.

या शब्दांनी त्यांना बरं वाटत असेल तर काय बोलणार?

मात्र आयसीजेचा हा निर्णय भारत आणि पाकिस्तान यांच्यापुरता मर्यादित नाही. जगभरातील मानवाधिकारांसंदर्भाच्या दृष्टीने हा निर्णय निर्णायक आहे.

याचं गांभीर्य समजण्यासाठी थोडा वेळ असं धरून चालू की, एखादा अमेरिकेचा नागरिक चीनमध्ये गेला आहे आणि चीनने त्याला अशा पद्धतीने अटक केली आहे. त्यावेळी आयसीजेच्या या निर्णयाचा उल्लेख केला जाईल. चीनला या सर्व गोष्टी मानाव्या लागतील.

चीनचा एखादा नागरिक अन्य देशात गेला आणि त्याच्याबाबत असं काही घडलं तर चीनही या निर्णयाचा संदर्भ देऊ शकेल.

म्हणूनच चीनच्या न्यायाधीशांनी बहुमताच्या बाजूने कौल दिला. पाकिस्तान संतुष्ट असेल तर त्यांनी आपल्या न्यायाधीशांना विचारावं की बहुमताबरोबर जाण्याचा निर्णय त्यांनी का घेतला? कुलभूषणप्रकरणी व्हिएन्ना कन्व्हे प्रमाण मानलं जाईल याच्याशी मी सहमत आहे असं ते म्हणाले.

भारत-पाकिस्तान दृष्टीने कुलभूषण एवढा मोठा मुद्दा का?

कुलभूषण यांच्याप्रमाणे अनेक प्रकरणं आहेत.

भारताचा तरुण हमीद अन्सारी याला कोणत्याही कारणाविना त्यांनी सहा वर्षं कैदेत ठेवलं होतं. नंतर उपकार केल्याच्या आविभार्वात त्याला सोडण्यात आलं.

याआधी सरबजीत सिंह, चमेल सिंह यांची न्यायालयाने सुटका केली होती. त्यांचा कैदेतच मृत्यू झाला होता.

अशा अनेक घटनांची पार्श्वभूमी कुलभूषण प्रकरणाला आहे.

कुलभूषण यांच्या गावी पेढे वाढून आनंद व्यक्त करण्यात आला.

दिल्लीस्थित हजरत निझामुद्दीन दर्ग्याचे प्रमुख मौलवी पाकिस्तानला गेले होते. त्यांना आयएसआयने ओलीस पकडून नेलं. त्यांना तीन ते चारदिवस मारहाण करण्यात आली.

भारतीय नागरिक पाकिस्तानात असुरक्षित आहेत. कुलभूषण यांच्या निमित्ताने अशा सगळ्या घटनांचे धागे तीव्रतेने समोर आले आहेत. कारण अनेकांच्या मते कट्टरवादी गटाने कुलभूषण यांचं इराणहून अपहरण करून त्यांना आयएसआयला विकल्याचं म्हटलं जातं.

भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षेचा प्रश्न आहे. चुकून किंवा काही कारणांमुळे पाकिस्तानच्या हद्दीत जाणाऱ्या नागरिकांच्या सुरक्षेचा मुद्दा आहे. म्हणूनच कुलभूषण यांच्या प्रकरणाला प्रचंड महत्त्व...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

'पाकिस्तान सूर्याला चंद्र आणि चंद्राला सूर्य ठरवतो.' इंटरनॅशन कोर्ट ऑफ जस्टिसचा (आयसीजे) निर्णय नीट पाहिला तर पाकिस्तानसाठी ही अत्यंत नामुष्कीची गोष्ट आहे.


सामग्री: कुलभूषण जाधव यांची आई आणि पत्नी.

पाकिस्तानचं हे वर्तन नियमबाह्य आणि अयोग्य होतं, असं भारतीय परराष्ट्र खात्यानं म्हटलं. पाकिस्ताननं या भेटीच्या वेळी केलेल्या कृत्यांची यादी परराष्ट्र खात्यानं प्रसिद्ध केली आहे.

पाकिस्तानात कुलभूषण जाधव यांची भेट घेऊन त्यांची आई आणि पत्नी भारतात परतल्या आहेत. भारत सरकारनं ही मुलाखतीच्या पद्धतीवरही आक्षेप नोंदवला होता.

या आक्षेपात कपडे बदलणं तसंच बांगड्या काढणं आणि टिकली काढणं यांचा समावेश होता. त्यावर, पाकिस्तान सरकारकडून पहिली प्रतिक्रिया आली आहे.

पाकिस्तान सरकारनं एक निवेदन प्रसिद्ध केलं आहे. त्यात, "हेरगिरीचा आरोप असलेले कुलभूषण जाधव यांच्या आई आणि पत्नी यांनी नुकताच पाक दौरा केला. त्यानंतर 24 तासाच्या आतच भारताच्या प्रशासनानं केलेले आरोप आम्ही संपूर्णपणे नाकारत आहोत, "असं म्हटलं आहे.

शाब्दिक युद्धावर आमचा विश्वास नाही. आम्ही पारदर्शक आहोत. त्यामुळे आम्ही आरोपाचं खंडन करतो. हे सगळं इतकं त्रासदायक होतं तर जेव्हा कुटुंबीय भेटायला आले, मीडियाशी बातचीत झाली तेव्हाच हा मुद्दा उपस्थित का केला नाही?

प्रत्यक्षात, कुलभूषण यांच्या आईनं पाकिस्तानच्या मानवतावादी दृष्टिकोनाबद्दल आभार मानले. प्रसारमाध्यमांनी त्यांचं चित्रीकरणसुद्धा केलं. आम्हाला यापेक्षा जास्त काही बोलायचं नाही.

कुलभूषण जाधव यांच्या विरोधात पाकिस्ताननं खूप पुरावे जमा केल्याचा दावा केला आहे.

पाकिस्ताननं कुलभूषण जाधवांच्या कुटुंबीयांवर लादली होती ही 5 बंधनं

1. ज्यावेळी कुलभूषण जाधव यांची आई आणि पत्नी इस्लामाबादमध्ये आले त्यावेळी त्यांच्या जवळपास माध्यमं येणार नाहीत असं ठरलं होतं. पण पाकिस्तानी माध्यमं त्या ठिकाणी उपस्थित होती आणि त्यांनी कुलभूषण जाधव यांच्याबद्दल अनुचित प्रश्न आई आणि पत्नीला विचारले.

पाहा व्हीडिओ : कुटुंबीयांसोबतच्या भेटीनंतर कुलभूषण यांचा व्हीडिओ जारी

2. सुरक्षेचं कारण पुढे करून जाधव यांची आई आणि पत्नीला मंगळसूत्र, बांगड्या आणि टिकली काढून ठेवण्यास सांगण्यात आलं होतं.

भेटीदरम्यानचं दृश्य.

3. जाधव यांच्या आईला मराठीतून बोलण्याची परवानगी नाकारण्यात आली. तसंच त्या बोलत असताना सातत्यानं व्यत्यय आणला जात होता.

जाधव यांची पत्नी आणि आई.

4. जाधव यांच्या पत्नीला भेटीपूर्वी शूज काढून ठेवण्यास सांगितलं. भेटीनंतर त्यांनी आपले शूज परत मागितले, ते देण्यास पाकिस्तानी अधिकाऱ्यांनी नकार दिला. परत परत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

सोमवारी कुलभूषण जाधव यांच्या कुटुंबीयांनी त्यांची पाकिस्तानमध्ये जाऊन भेट घेतली. पाकिस्ताननं या भेटीपूर्वी आणि भेटीदरम्यान कुलभूषण जाधव यांची पत्नी आणि आईवर अनेक निर्बंध लादले होते. त्यावर पाकिस्ताननंही प्रतिक्रिया दिली आहे.


सामग्री: कुलभूषण जाधव यांच्या विरोधात पाकिस्ताननं खूप पुरावे जमा केल्याचा दावा केला आहे.

जाधव यांच्या विरोधात पाकिस्ताननं खूप पुरावे जमा केल्याचा दावा पाकिस्तानी मीडियानं केला आहे.

पाकिस्तानातील रोजनामा एक्सप्रेस या वृत्तपत्रानं हे वृत्त दिलं आहे. जाधव यांच्याविरोधात पाकिस्तानात ठिकठिकाणी हल्ले केल्याचा ठपका ठेवण्यात आला आहे.

पाकिस्तानी अॅटॉर्नी जनरलच्या अध्यक्षतेखाली तयार करण्यात आलेल्या समितीत तिथल्या संरक्षण, गृह आणि परराष्ट्र मंत्रालयाच्या अधिकाऱ्यांचा समावेश आहे.

ही समिती जाधव यांच्याविरोधात जमा केलेले पुरावे 13 डिसेंबरला आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात दाखल करणार आहे. त्यानंतर पुढील सुनावणी होणार आहे.

अमेरिकन दूतावासानं भारतीय नागरिकांपर्यंत पोहचण्यासाठी सोशल मीडियावर आगळीच मोहीम सुरू केली आहे.

एक चुटकी सिंदुर...

इंडियन एक्सप्रेसमधील वृत्तानुसार, अमेरिकन दूतावासानं भारतीय नागरिकांपर्यंत पोहचण्यासाठी सोशल मीडियावर आगळीच मोहीम सुरू केली आहे.

अमेरिकन दूतावासाच्या सांस्कृतिक विभागाच्या प्रमुख मेरीके लॉस कार्लसन यांनी भारतीय संस्कृतीवर आपलं लक्ष केंद्रीत केलं आहे.

यासाठी सोशल मीडियावर त्यांच्या कर्मचाऱ्यांनी बॉलीवूड राग आळवण्यास सुरुवात केली आहे. यासाठी दूतावासातील अधिकारी बॉलीवूड अभिनेते-अभिनेत्रींचा पेहराव करून त्यांचे प्रसिद्ध हिंदी संवाद त्यांच्या लहेजात सादर करत आहेत.

कार्ल अॅडम या अधिकाऱ्यानं शशी कपूर यांचा सादर केलेला 'मेरे पास मा है' हा संवाद आणि अलियाना या महिला अधिकारीनं ओम शांती ओम चित्रपटातील दिपीका पदुकोणचा 'एक चुटकी सिंदूर' आणि त्यांच्या सारखे केलेले पेहराव यांचे व्हीडिओ सोशल मीडियावर चर्चेचा विषय ठरले आहेत.

चीनमधील कच्चा माल नको

टाइम्स ऑफ इंडियामधील वृत्तानुसार, भारत आणि चीनमध्ये अलीकडच्या काळात मोठ्या प्रमाणात तणाव वाढीस लागला आहे.

औषध निर्मितीत उपयोगी येणाऱ्या कच्च्या मालासाठी भारत सध्या चीनवर अवलंबून आहे. पण, आरोग्य मंत्रालय आणि ड्रग नियामक प्राधिकरणानं हे अवलंबित्व कमी करण्यासाठी पावलं उचलण्यास सुरुवात केली आहे.

चीनमधून येणारा माल हा गुणवत्तापूर्ण असेल तरच तो भारतीय बाजारपेठेत येऊ दिला जाण्यावरही त्यांच्यात एकमत झालं आहे.

सध्या भारत औषध निर्मितीसाठी लागणारा 70 ते 80 टक्के कच्चा माल हा चीनमधून आयात करतो.

सीमा शुल्क गोदामाच्या अधिकाऱ्यांनी उंदरांनी अमली पदार्थ खाल्ल्याचा दावा केला...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानातील कारागृहात असलेले भारतीय नागरिक कुलभूषण जाधव यांची वाचण्याची शक्यता कमी आहे.


सामग्री: कुलभूषण जाधव यांना पाकिस्तानात सुनावलेल्या शिक्षेचा पुनर्विचार करण्यासंबंधीच्या खटल्यासाठी वकील देण्याचा हा आदेश आहे.

पाकिस्तान सरकारनं कुलभूषण जाधव यांना तिसऱ्यांदा कॉन्सुलर अॅक्सेस अर्थात भारतीय दूतावासातील अधिकाऱ्यांना भेटण्याची परवानगी द्यावी, अशीही सूचना इस्लामाबाद उच्च न्यायालयाने पाकिस्तानचे अॅटर्नी जनरल खालिद जावेद खान यांना दिल्या आहेत.

कुलभूषण यांना सुनावण्यात आलेल्या शिक्षेसंबंधी आंतरराष्ट्रीय न्यायलयाने दिलेल्या निर्णयाच्या अंमलबजावणीसाठी पाकिस्तानच्या कायदा मंत्रालयाने काही वकिलांच्या नियुक्तीची परवानगी मागितली होती. या याचिकेत संरक्षण मंत्रालयाचे सचिव आणि पाकिस्तानी जनरलच्या मुख्यालयातील महाअधिवक्ता हे प्रतिवादी आहेत.

याप्रकरणी न्यायालयानं पाकिस्तान सरकारला आदेश दिला की, पाकिस्ताननं भारतीय अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधून, त्यांना त्यांच्या परराष्ट्र खात्यामार्फत वकील नियुक्त करण्याची आणखी एक संधी द्यावी.

शिवाय, या प्रकरणावर उच्च न्यायालयात सुरू असलेल्या सुनावणीबद्दल कुलभूषण जाधव यांना माहिती देण्याच्या सूचनाही त्यांनी दिल्यात.

"कुलभूषण जाधव यांच्यावर निष्पक्ष खटला चालला पाहिजे. शिवाय, या विषयावर कुणालाही वक्तव्य करण्यापासून रोखलं पाहिजे," असंही मुख्य न्यायाधीश म्हणाले.

इस्लामाबाद उच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार पाकिस्तानचा परराष्ट्र विभाग भारतीय अधिकाऱ्यांच्या संपर्कात असल्याचं आश्वासन अॅटर्नी जनरल खालिद जावेद खान यांनी दिलं.

कुलभूषण जाधव यांच्यासाठी भारतानं वकिलाची नेमणूक केल्यास आम्हाला आनंदच होईल, असं अॅटर्नी जनरल खालिद जावेद खान यांनी म्हटलं. तसंच, या आदेशाची अंमलबजावणी करण्यासाठी सरकारला तीन आठवड्यांचा कालवाधी द्यावा, अशी विनंतीही अॅटर्नी जनरलने उच्च न्यायालयाला केली.

या प्रकरणाची सुनावणी 3 सप्टेंबर 2020 पर्यंत स्थगित करण्यात आली आहे.

आंतरराष्ट्रीय कोर्टात शिक्षेविरोधात पुनर्विचार याचिका दाखल करण्याच्या मुदतीच्या चार दिवस आधीच पाकिस्ताननं कुलभूषण जाधव यांना दुसरा कॉन्सुलर अॅक्सेस देण्यात आला होता

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र खात्यानं प्रसिद्ध केलेल्या पत्रकानुसार, इस्लामाबादमधील भारतीय उच्चायुक्तालयतील दोन कॉन्सुलर अधिकारी कुठल्याही अडचणींशिवाय दुपारी तीन वाजता कुलभूषण जाधव यांना भेटले. या पत्रकात ठिकाण किंवा इतर कुठलीच माहिती देण्यात आली नव्हती.

मात्र, भारत सरकारनं कॉन्सुलर अॅक्सेसच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तान सरकारनं पुन्हा एकदा भारत आणि भारतीय नागरिक असलेल्या कुलभूषण जाधव यांना त्यांची बाजू मांडणाऱ्या वकिलाच्या नेमणुकीसाठी परवानगी द्यावी, असा आदेश इस्लामाबादच्या उच्च न्यायलयाचे मुख्य न्यायाधीश न्या. अतहर मिनल्लाह यांनी दिला आहे.


सामग्री: कुलवंत कौर

मात्र या आकडेवारीला खोडून काढत पंजाबमधील एक 81 वर्षांची आज्जी कोव्हिड-19 पासून पूर्णपणे बरी झाली आहे.

चंदीगढला लागून असलेल्या मोहाली शहरातील कुलवंत निर्मल कौर या कोरोनावरील उपचार घेऊन बऱ्या झाल्या आहेत आणि आपल्या घरीही परतल्या आहेत.

“परमेश्वराच्या कृपेमुळेच हे शक्य झालं,” कुलवंत यांचे पुत्र गुरमिंदर सिंह आपल्या भावना व्यक्त करत होते.

अर्थात, आपल्या आईवर उपचार करणाऱ्या डॉक्टरांनाही त्यांनी याचं श्रेय दिलं.

गुरमिंदर सिंह सांगतात, “आम्ही घरात क्वारंटाईनमध्ये होतो आणि आई हॉस्पिटलमध्ये. एकमेकांना भेटताही येत नव्हतं. मोहालीच्या खासगी रुग्णालयातील डॉक्टर दीपक भसीन आम्हाला सतत त्यांच्या प्रकृतीची माहिती देत होते.”

मधुमेह आणि रक्तदाबामुळे उपचारादरम्यान आव्हानं

कोरोनाशी लढताना त्यांचं वय ही महत्त्वाची बाब होतीच, पण त्यांना मधुमेह आणि रक्तदाबाचाही त्रास होता. गेल्या तीस वर्षांपासून आपली आई मधुमेह आणि रक्तदाबाच्या गोळ्या खात असल्याचं गुरमिंदर सिंह सांगतात.

"आई सुरुवातीपासूनच सकारात्मक विचार करत होती. आमच्या सगळ्यांची कोरोना चाचणी निगेटिव्ह आल्यामुळे तिचं मनोधैर्य अजूनच वाढलं,” ते सांगतात.

चंदीगढमध्ये ब्रिटनवरून परत आलेल्या 23 वर्षीय तरुणीला सर्वात पहिल्यांदा कोरोनाची लक्षण दिसून आली होती. 19 दिवस उपचार घेतल्यानंतर ती बरी झाली.

“या मुलीची एक मैत्रीण माझ्या आईच्या फ्लॅटवर भाडेकरू होती,” गुरमिंदर यांनी सांगितलं.

त्यांच्या संपर्कात आल्यानंतर कुलवंत यांनी प्राथमिक आरोग्य केंद्रात नेण्यात आलं. मात्र तिथं जागा नसल्यामुळे त्यांना सिव्हिल हॉस्पिटल, खरड इथं नेण्यात आलं.

कुलवंत यांची सरकारी रुग्णालयाबद्दल कोणतीही तक्रार नाहीये, मात्र खासगी रुग्णालयाच्या तुलनेत तिथं सुविधा कमी असतात, असं त्यांना वाटतं. म्हणूनच त्यांनी नंतर खासगी रुग्णालयात जाणं पसंत केलं.

बऱ्या झाल्या असल्या तरी सध्या कुलवंत आपल्या घरामध्ये क्वारंटाईनमध्ये आहेत.

कुलवंत यांच्या धैर्याला डॉक्टरांचीही दाद

कुलवंत यांच्यावर मोहालीमधील मॅक्स हॉस्पिटलमध्ये उपचार करण्यात आले होते. त्यांच्यावर उपचार करणारे डॉक्टर दीपक भसीन यांनी बीबीसीशी बोलताना सांगितलं, की कुलवंत यांची सकारात्मक वृत्ती उपचारादरम्यान खूप महत्त्वाची ठरली, कारण 80 वर्षांपेक्षा जास्त वय असलेल्या रुग्णांना अधिक धोका असतो.

डॉ. भसीन सांगतात, “कुलवंत स्वतः एक नर्स होत्या....\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

जगभरात तसंच भारतात कोरोनामुळे मृत्युमुखी पडलेल्या रुग्णांमध्ये 60 वर्षाहून अधिक वय असलेल्या रुग्णांची संख्या जास्त आहे. त्यातच मधुमेह, उच्च रक्तदाब किंवा हृदयविकारासारखे आजार असलेल्यांना कोरोना व्हायरसच्या संसर्गाचा धोका इतरांच्या तुलनेत अधिक असल्याचं आतापर्यंतच्या संशोधनात पुढे आलंय.


सामग्री: कुलाबा स्टेशनची बिल्डिंग

पश्चिम रेल्वेचं अंतिम स्टेशन असणाऱ्या चर्चगेटला आज मान आहे. पण त्या आधी हा मान कुलाबा स्टेशनचा होता.

आजही चर्चगेटचा तो मान आहेच, पण इतिहासात हरवलेल्या कुलाबा स्टेशनचं काय झालं? जाणून घ्या...

कुलाबा टर्मिनस

कुलाबा स्टेशनची शान काही औरच होती. पूर्वीच्या बॉम्बे, बडोदा अॅण्ड सेंट्रल इंडिया (BB&CI) म्हणजे आताच्या पश्चिम रेल्वेचं कुलाबा हे टर्मिनस होतं.

चर्चगेटच्या पुढं दोन छोटे प्लॅटफॉ़र्म, पादचारी पूल, दक्षिणेकडं लेव्हल क्रॉसिंग, अशी त्याची रचना होती.

चर्चगेटच्या पुढं म्हणजे आता जिथे इरॉस थिएटर आहे तिथून हा मार्ग जायचा.

आता इरॉसलगत आर्ट डेको बिल्डिंगची रांग आहे.

द वुडहाऊस रोडवरून जाणारी ही रेल्वे लाईन मोठ्या रेल्वे यार्डात संपायची. आता त्या जागेवर बधवार पार्क आहे.

हे बधवार म्हणजे, भारतीय रेल्वे बोर्डाचे पहिले अध्यक्ष फतेहचंद बधवार.

चर्चगेट स्टेशनच्या बाहेरचं दृश्य

कुलाबा स्टेशन प्रवासी वाहतुकीसाठी 1863मध्ये खुलं झालं.

तर, चर्चगेटहून 10 जानेवारी, 1870 पासून पाच गाड्यांसह वाहतूक सुरू झाली.

बॅकबे रेक्लमेशनसाठी...

पण 1930ला बॅकबे रेक्लमेशन प्रकल्पाच्या दुसऱ्या टप्प्याच्या कामासाठी कुलाबा स्टेशन बंद करण्यात आलं.

कॉटन ग्रीन हे कापसाच्या व्यापारांचं केंद्र. पूर्वी ते स्टेशन टाऊन हॉल, म्हणजेच, आताच्या हॉर्निमन सर्कलपाशी होतं.

घोड्याच्या मदतीनं खेचली जाणारी ट्राम हेही त्या काळाचं वैशिष्टयं.

कुलाब्यात सध्या जिथं इलेक्ट्रीक हाऊस आहे, तिथंच या ट्रामचं कार्यालय होतं. ही 1863ची गोष्ट.

त्याच वर्षी कुलाबा स्टेशन खुलं झालं.

ट्राम आणि रेल्वे

ट्राम आणि रेल्वे एकाचवेळी पाहणं ही त्याकाळात फारच मजेशीर गोष्ट होती.

हळूहळू कुलाब्याला प्रवासी संख्या वाढू लागली. त्यामुळे छोट्या स्टेशनचं टर्मिनसमध्ये रूपांतर झालं.

आता चर्चगेटचं हे प्रवेशद्वार बंद झालं आहे.

कुलाब्याचा विस्तार व्हायला तीन दशकं लागली. देखणी स्टेशन बिल्डिंग, रेल्वे यार्ड हे 7 एप्रिल 1896 मध्ये खुलं झालं.

याच वर्षी मुंबईवर प्लेगचं संकट आलं होतं.

44 पैकी 40 फेऱ्या

19व्या शतकाच्या सुरुवातीला विरारला 44 फेऱ्या होत होत्या. त्यापैकी 40 फेऱ्या कुलाब्यातून सुरू व्हायच्या .

1920 मध्ये बॅकबे प्रकल्पानं पुन्हा जोर धरला. बॉम्बे डेव्हल्पमेंट डिपार्टमेंट म्हणजेच, BDDनं बॅकबे रेक्लमेशनचा पुढील टप्पा हाती घेतला.

त्यात कुलाबा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

आज चर्चगेट स्टेशन 148 वर्षांचं झालं. म्हणजे 10 जानेवारी 1870ला प्रथम इथून रेल्वे धावली होती.


सामग्री: कुवेतमधील भारतीयांच्या नोकऱ्या जाणार?

अनिवासी व्यक्तींबद्दलच्या विधेयकातल्या तरतुदी घटनेच्या दृष्टीने योग्य असल्याचं कुवेतच्या नॅशनल असेंब्लीच्या कायदे समितीने म्हटल्याचं 'अरब न्यूज' या वर्तमानपत्राने म्हटलंय.

आता हा प्रस्ताव इतर समित्यांकडे मंजुरीसाठी पाठवण्यात येणार असल्याचं वृत्त आहे. कुवेतमध्ये राहणाऱ्या भारतीयांचं प्रमाण देशाच्या एकूण लोकसंख्येच्या 15 टक्क्यांपर्यंत मर्यादित ठेवण्यात यावं, असं या कायद्याच्या मसुद्यात म्हटलंय.

हे विधेयक मंजूर झाल्यास कुवेतमध्ये राहणाऱ्या जवळपास 10 लाख भारतीयांपैकी सुमारे आठ ते साडेआठ लाख लोकांना परतावं लागेल.

कुवेतमध्ये सर्वाधिक अनिवासी भारतीय

सौदी अरेबियाच्या उत्तरेकडे आणि इराकच्या दक्षिणेकडे असणाऱ्या या लहानशा देशाची लोकसंख्या आहे 45 लाखांच्या आसपास. यापैकी मूळ कुवेतींची लोकसंख्या फक्त तेरा ते साडेतेरा लाख आहे.

इजिप्त, फिलीपाईन्स, पाकिस्तान, बांगलादेश, श्रीलंका आणि इतर देशांच्या तुलनेत कुवेतमध्ये भारतीयांची लोकसंख्या सर्वाधिक आहे.

याच विधेयकाद्वारे कुवेतमध्ये राहणाऱ्या इतर देशांच्या नागरिकांची संख्याही कमी करण्यात येणार असल्याचंही वृत्त आहे. अनिवासी लोकसंख्येचं प्रमाण आतापेक्षा कमी करून एकूण लोकसंख्येच्या 30% पर्यंत आणण्यात येणार असल्याचं सांगण्यात येतंय.

कुवेतमध्ये मोठ्या प्रमाणात भारतीय होते.

नासिर मोहम्मद (नाव बदलण्यात आलेलं आहे) कुवेतमधल्या एका मल्टीनॅशनल कंपनीत काम करतात. त्यांच्याकडे इंजिनिअरिंगची डिग्री आहे. पण असं असूनही त्यांना परिस्थितीमुळे सुपरवाझरचं काम करावं लागतंय.

ते सांगतात, "इथे राहणाऱ्या भारतीयांना भीती वाटतीये, जर विधेयकाचा कायदा झाला तर काय होईल?"

पण तरीही जुन्या कंपनीच्याऐवजी नवीन कंपनीमध्ये काम मिळाल्याने नासीर मोहम्मद स्वतःला भाग्यवान समजतात. 2018 ला कुवेतध्ये आलेल्या नवीन नियमांमुळे अपात्र ठरल्याने आयआयटी आणि बिट्स पिलाननीमधून पदवी घेतलेल्या अनेक इंजिनिअर्सच्या नोकऱ्या गेल्या होत्या.

माजी परराष्ट्र मंत्री सुषमा स्वराज यांनी या प्रकरणी कुवेत सरकारसोबत याविषयी चर्चा केली होती पण यावर तोडगा निघाला नव्हता.

नासिर मोहम्मद म्हणतात, "परिस्थिती अशी आहे की इंजिनिअरिंगची डिग्री असणारे अनेक भारतीय कुवेतमध्ये सुपरवायजर, फोरमनच्या पगारावर आणि हुद्दयावर आहेत पण त्यांना एखाद्या इंजिनियरचं काम करावं लागतंय."

2008च्या आर्थिक मंदीनंतर आताच्या...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दोन वर्षांपूर्वी काही नियमांमध्ये बदल झाल्याने आखाती देशांमध्ये काम करणाऱ्या अनेक इंजिनिर्यसच्या नोकऱ्या गेल्या होत्या. आता कुवेतमध्ये येऊ घातलेल्या नवीन नियमामुळे तिथे असणाऱ्या भारतीयांच्या मनात पुन्हा नोकऱ्या जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे.


सामग्री: कुसकोय या गावात लोक अजुनही एकमेकांशी शीळ घालून बोलतात

कारण खरंच या भागातले जवळपास 10 हजार लोक पक्ष्यांची भाषा बोलतात. म्हणजे ते एकमेकांशी चक्क शीळ घालून बोलतात.

कुठे आहे हे बर्ड व्हिलेज?

या गावाबद्दल युनेस्कोनं एका माहितीपत्रकात बरंच काही लिहिलं आहे. त्यानुसार टर्कीतल्या गेरासून परिसरात कनाकचिली भागात बऱ्याच वर्षांपासून ही परंपरा आहे. ओबडधोबड पर्वतरांगांमध्ये लोक दूरवर असलेल्या लोकांशी शीळ घालूनच संवाद साधतात.

शीळ किंवा शिटीची ही भाषा तिथला अमूर्त सांस्कृतिक ठेवा मानला जातो. आणि युनेस्कोनेही तशा आशयाची वर्गवारी आपल्या माहितीपत्रात दिली आहे. त्याचबरोबर या भाषेकडे लक्ष देण्याची, त्याचं संवर्धन करण्याची गरज असल्याचंही युनेस्कोनं म्हटलं आहे.

आणि नवल म्हणजे युनेस्कोनुसार या भाषेच्या अस्तित्वासाठी मोबाईल फोन धोकादायक आहे.

पण पक्ष्यांच्या भाषेची गरज का पडली?

टर्कीत ब्लॅक सीजवळ ट्रॅबझॉन, राईस, ओरडू, अर्टविन आणि बेबीबर्ट हा भाग पर्वतरांगांचा आहे. तिथं मुख्यत्वे मेंढपाळांची वस्ती आहे.

दिवसभर पर्वतरांगांमध्ये फिरताना एकमेकांशी संपर्क साधण्यासाठी हे मेंढपाळ शिट्यांचा वापर करतात, आणि अशीच ही भाषा इथं रुजली. पण अलीकडच्या काळात बदललेलं जीवनमान आणि मोबाईल फोनच्या वापरामुळे या भाषेचा वापर कमी होत चालला आहे.

भाषेचं संवर्धन कसं करणार?

पक्षीभाषा आता इथला स्थानिक वारसा आहे. या भाषेला दशकांची परंपरा आहे. म्हणूनच जागतिक वारसा संघटनेनं या गावांकडे विशेष लक्ष देण्याची सूचना केली आहे. युनायटेड नेशन्स कल्चरल एजन्सीनं या कामात पुढाकार घेतला आहे.

बर्ड व्हिलेज किंवा पक्ष्यांची भाषा बोलणारं गाव हे नामकरणही त्यासाठीच झालं आहे. शिवाय 2014 पासून इथल्या शाळांमध्ये ही भाषा शिकवण्यात येत आहे, असं हुर्रियत न्यूजपेपरनं म्हटलं आहे.

कुस्कोय या प्रदेशातलं एक खेडं आहे. तिथली पक्ष्यांची भाषाही कुसकोय नावानेच ओळखली जाते. हुर्रियत डेली न्यूजने दिलेल्या बातमीनुसार, या भाषेच्या संवर्धनासाठी आता इथं वार्षिक पक्षीभाषा महोत्सवाचं आयोजन करण्यात येतं.

या शिटी भाषेचा प्रसार पुढच्या पिढीत करण्याचे प्रयत्न सुरू आहे.

टर्कीचे सांस्कृतिक मंत्री नुमान कर्टलमस यांनी निर्णयाचं स्वागत केलं आहे. आणि पक्ष्यांची भाषा जतन केल्याबद्दल त्यांनी रहिवाशांचं अभिनंदनही केलं आहे.

टर्की हा एक देश झाला. पण जगभरात अनेक भागांमध्ये पक्ष्यांची भाषा किंवा शीळभाषा बोलली...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

उत्तर टर्कीमध्ये काळ्या समुद्राच्या काठावर आहे एक 'पक्ष्यांची भाषा बोलणारं गाव'. इंग्रजीतलं नाव आहे बर्ड व्हिलेज. या गावाला असं नाव का बरं पडलं?


सामग्री: कुसुम पगारे

"पाहुण्यांना आम्ही बोलवावं तर पाहुणे म्हणतात तुम्हालाच वापरायला पाणी नाही मग आम्ही कसे राहणार? पाहुणांच्या या प्रश्नाचं उत्तर मात्र माझ्याकडे नव्हतं," असं म्हणणं आहे मनमाड शहरातल्या रेल्वे लाईनजवळ राहणाऱ्या रेखा बनसोडे यांचं.

रेखाताई गेल्या 30 वर्षांपासून मनमाडमध्ये राहात आहेत.

"पाणी कधी येईल याचा नेम नाही, पण पाणीपट्टी मात्र नियमित येते. नगरपरिषदेनं आम्हाला 4 तास पाणी सोडलं तर आमच्याकडे फक्त एक ते दीड तास पाणी येतं, कारण पाण्याला पुरेसा दाब नाही आणि जलवाहिनी नादुरुस्त आहे. त्यामुळे आम्ही हे पाणी साठवून फक्त पिण्यासाठी वापरतो आणि रोजच्या वापरासाठी  100 रुपयांना 500 लीटर पाणी विकत घेतो," रेखा सांगतात.

रेखा बनसोडे

मनमाडच्या हॉटेलमध्ये काम करणाऱ्या 70 वर्षीय कुसुम पगारे यांच्या घरी लग्नाचे पाहुणे आले होते. त्यांना महिन्याला दोन हजार रुपये पगार आहे. त्यांना न पाणी विकत घेणंही परवडणारं नाही.

सकाळच्या वेळी त्या धुणी- भांड्यांची कामं करतात. विधवा मुलगी आणि चार नातवंडं असा त्यांचा परिवार आहे. त्यांची मुलगीही घरकाम करते.

'अंघोळ नाही केली तर मालक कामावर घेणार नाही'

हातावर पोट असणाऱ्या कुसुमबाई सांगतात, "एकवेळ प्यायला पाणी नसेल तर चालेल पण आंघोळ करावीच लागते. नाहीतर आमचे मालक लोक आम्हाला कामावर येऊ देणार नाहीत. पोटाला चिमटा बसला तरी चालेल पण कामावर आंघोळीसाठी पाणी हवंच. स्वच्छ कापडं घालून गेलं पाहिजे. नाहीतर चांगल्या ठिकाणी काम मिळणार नाही."

या ठिकाणी गेली 25 वर्षं राहतोय. पण कमी अधिक प्रमाणात पाण्याचा खेळ हा असाच आहे, त्या सांगतात. "त्यात अधूनमधून जलवाहिनी खराब असते. तीही दुरुस्त करावी लागते", कुसुमबाई सांगतात.

'किराणा मिळेल पण पाणी उधार मिळत नाही'

"कधी कधी पैशाची टंचाई आली तर पैसे उधार घेतो, एक वेळ किराणा उधार घेत असतो पण पाणी उधार नाही मिळत. मग आर्थिक अडचणीच्या वेळी याची टोपी त्याला आणि त्याची याला असा कुटुंबाचा गाडा चालवावा लागतो. आम्ही सांगून सांगून थकलो.  खूप मोठी लोकं भांडली त्यांच्याकडून काही झालं नाही. आम्हा गरिबांना तर ही लोक पायाने सारतील. काही अपेक्षा नाही कुणाकडून, देवाला डोळे आहेत तोच या गरिबाला पाणी देईन आणि पोटाला बसणारा चिमटा सैल होईल," कुसुमबाई सांगतात.  मनमाड शहरातलं चित्र हे असं आहे.

'यंदाची परिस्थिती बरी'

"पिण्यासाठी पाणी नगरपरिषदेचं आणि वापरण्यासाठी मात्र बोअरवेल अथवा...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

एक लाख लोकवस्तीच्या मनमाड शहराला तब्बल 13 दिवसांनंतर पाणीपुरवठा होतो. या कारणामुळे येथील रहिवाशांकडे पाहुणे येतच नाहीत.


सामग्री: कृत्रिम पावसाच्या प्रयोगासाठी सोलापूर विमानतळावर आलेले विमान

राज्यात औरंगाबाद, सोलापूर आणि शेगाव अशा तीन ठिकाणी कृत्रित पावसाचा प्रयोग करण्याचं सरकारने निश्चित केलं आहे. त्यासाठी 30 कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली असून 24 जुलै ते 30 सप्टेंबर या कालावधीत हा प्रयोग करण्यात येईल.

सरकारने कृत्रिम पावसासाठी अनुकूल असलेल्या ढगांचा अभ्यास करण्यासाठी एक केंद्र यापूर्वीच सोलापूरमध्ये उभारलं होतं. तसंच औरंगाबादमध्ये रडार यंत्रणासुद्धा उभारली आहे.

या सर्वांच्या मदतीने कृत्रिम पावसाचा प्रयोग करण्यात येणार आहे. त्यासाठी दोन विमानेही शुक्रवारी सोलापूर विमानतळावर दाखल झाली आहेत. ख्याती वेदर मॉडिफिकेशन या कंपनीला या प्रयोगाचं कंत्राट देण्यात आलं आहे.

"यापूर्वीचे प्रयोग फसले"

राज्यात तसेच देशभरात यापूर्वी झालेले कृत्रिम पावसाचे प्रयोग अयशस्वी ठरल्याचं हवामान तज्ज्ञ प्रा. किरणकुमार जोहरे सांगतात. प्रा. जोहरे यांनी इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रॉपिकल मेटरोलॉजीमध्ये (IITM) सुमारे 13 वर्षे शास्त्रज्ञ म्हणून काम केलं आहे.

"यापूर्वी कर्नाटकात 2003 मध्ये, महाराष्ट्रात 2003 आणि 2004 तर आंध्र प्रदेशात 2007 आणि 2007 मध्ये कृत्रिम पावसाचे प्रयोग अमेरिकन कंपनीद्वारे करण्यात आले होते. 2009 ते 2011 मध्ये पुण्याच्या आयआयटीएमतर्फे कायपिक्स नावाचा प्रयोग हाती घेण्यात आला. त्यानंतर 2010 व 2011 मध्ये तिन्ही राज्यांतील दुष्काळी भागात प्रयोग करण्यात आले, मात्र हे सर्व प्रयोग अयशस्वी ठरले आहेत, असं प्रा. किरणकुमार जोहरे सांगतात.

ते पुढे सांगतात, "जगभरातही कृत्रिम पावसाचे प्रयोग अयशस्वी ठरल्याचा इतिहास आहे. ढगांवर रसायन फवारल्यानंतरही ते ढग पुढे वाहून निघून गेल्यास त्याचा काहीच उपयोग नाही. फक्त चीनने कृत्रिम पावसाचा प्रयोग यशस्वीरित्या केला आहे. पण त्यांनी या प्रयोगाचा फॉर्म्यूला जगाला न देता लपवून ठेवला आहे."

"कृत्रिम पाऊस भरवशाचा उपचार नाही"

"जगभरात कृत्रिम पावसाचे खूप सारे प्रयोग झाले आहेत त्यापैकी केवळ 30 टक्के ठिकाणी यश आलं आहे. त्यामुळे परिस्थिती सांभाळून घेण्यासाठी सामाजिक आणि आर्थिक विचार करून मगच हा निर्णय घ्यायचा असतो. कृत्रिम पावसाचं शास्त्र अजूनही पूर्णपणे विकसित होण्याची आवश्यकता आहे. त्यामुळे अगदी अगतिकता असेल, तरच कृत्रिम पावसाचा प्रयोग करायला हवा," असं हवामानतज्ज्ञ माधवराव चितळे यांना वाटतं.

चितळे सांगतात, "सोलापूर तसेच...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पावसाळा सुरू होऊन दीड महिना उलटून गेला आहे. कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील काही भाग वगळता इतरत्र पावसाने पाठ फिरवली आहे. पावसाला विलंब होत असल्यामुळे दुष्काळी स्थितीचा सामना करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने कृत्रिम पावसाचा प्रयोग करण्याचा निर्णय घेतला आहे.


सामग्री: कृषी उत्पादन व्यापार आणि वाणिज्य विधेयक 2020, शेतकरी सशक्तीकरण आणि संरक्षण किंमत आश्वासन आणि कृषी सेवा करार विधेयक 2020 ही तिन्ही विधेयकं दोन्ही सभागृहात मंजूर करून घेण्यात मोदी सरकारला यश आले आहे.

कृषी विधेयकाला काँग्रेसकडून प्रचंड विरोध होत असताना मित्र पक्ष राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेनेने मात्र भाजपच्या या विधेयकाला स्पष्ट विरोध दर्शवला नाही. त्यामुळे शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अशा संदिग्ध भूमिकांची राजकीय वर्तुळात चर्चा होतेय.

दीपाली जगताप यांचा रिपोर्ट

एडिटिंग - शरद बढे

हेही पाहिलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

भाजप सरकारने बहुमताच्या जोरावर तीन कृषी विधेयकं लोकसभा आणि त्यानंतर राज्यसभेत मंजूर करून घेतली. यावेळी विरोधकांनी सभागृहात प्रचंड गोंधळ घातला.


सामग्री: कृषी उत्पादन व्यापार आणि वाणिज्य विधेयक 2020, शेतकरी सशक्तीकरण आणि संरक्षण किंमत आश्वासन आणि कृषी सेवा करार विधेयक 2020 ही तिन्ही विधेयकं दोन्ही सभागृहात मंजूर करून घेण्यात मोदी सरकारला यश आले आहे.

कृषी विधेयकाला काँग्रेसकडून प्रचंड विरोध होत असताना मित्र पक्ष राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेनेने मात्र भाजपच्या या विधेयकाला स्पष्ट विरोध दर्शवला नाही. त्यामुळे शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अशा संदिग्ध भूमिकांची राजकीय वर्तुळात चर्चा होतेय.

माजी केंद्रीय कृषी मंत्री आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सर्वेसर्वा शरद पवार हे राज्यसभेत कृषी विधेयकासाठीच्या मतदानावेळी अनुपस्थित राहिले. तर कृषी विधेयकाला लोकसभेत समर्थन देणाऱ्या शिवसेनेने राज्यसभेत मात्र विरोध केला.

पहिला प्रश्न उपस्थित केला जातोय तो म्हणजे शरद पवार हे भाजपला अप्रत्यक्षरीत्या मदत करत आहेत का? राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि भाजपचं साटंलोटं आहे का? महाराष्ट्रात भाजपचा टोकाचा विरोध करणाऱ्या शिवसेनेने कृषी विधेयकाला स्पष्ट विरोध का केला नाही? महाराष्ट्रातील राजकीय समीकरण याला कारणीभूत आहे का? की प्रादेशिक पक्षांचे सोयीचे राजकारण आहे? या सर्व प्रश्नांचा वेध आपण घेणार आहोत.

झाकली मूठ सव्वा लाखाची

कृषी उत्पादन व्यापार आणि वाणिज्य विधेयक 2020 आणि शेतकरी (सशक्तीकरण आणि संरक्षण) आणि कृषी सेवा करार विधेयक 2020 ही विधेयकं संसदेत आता मंजूर करण्यात आली आहेत.

ही विधेयकं शेतकऱ्यांच्या विरोधात आहेत असा दावा काँग्रेससहीत इतर विरोधी पक्षांचा आहे. पंजाब, हरियाणा या राज्यांसह देशभरात विविध ठिकाणी कृषी विधेयकावरुन विरोधक भाजप सरकारला घेरण्याचा प्रयत्न करत आहेत.

तेव्हा हे विधेयक मंजूर करण्यासाठी भाजपला लोकसभेत अडचण आली नाही कारण लोकसभेत त्यांचे बहुमत आहे. पण राज्यसभेत भाजपचे बहुमत नसल्याने विरोधकांच्या प्रचंड गदारोळात हे विधेयक मंजूर करून घेण्याचे आव्हान सरकारसमोर होते.

राज्यसभेत सर्वाधिक खासदार असलेला दुसऱ्या क्रमांकाचा पक्ष काँग्रेस तसेच यूपीएतील इतर पक्ष, टीएमसी, आम आदमी पार्टी, समाजवादी पक्ष, बसपा यापक्षांनी सभागृहात विधेयकाला विरोध करत प्रचंड गोंधळ घातला.

खरं तर या यादीत राष्ट्रवादी काँग्रेस आणि शिवसेनेचाही समावेश असणं अपेक्षित होते. पण राज्यसभेत शरद पवार अनुपस्थित राहिल्याने कृषी विधेयकाला विरोध न करण्याची राष्ट्रवादी काँग्रेसची भूमिका स्पष्ट झाली. राष्ट्रवादी...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:


सामग्री: कृषी कायद्यांविरोधात जे शेतकरी आंदोलन करत आहेत, ते चुकीच्या माहितीला बळी पडले आहेत, असं यावेळी नरेंद्र मोदी म्हणालेत.

मोदी शेतकऱ्यांच्या मुद्द्यांवर बोलत असताना विरोधी पक्षांच्या खासदारांनी गोंधळ घातला. तर काँग्रेसच्या खासदारांनी वॉकआऊट केलं.

"आंदोलन करणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या भावनांचा सरकार आदरच करत आहे. त्यामुळेच सरकारमधले मंत्री त्यांच्यासोबत सातत्यानं चर्चा करत आहेत. शेतकऱ्यांचे आक्षेप काय आहेत, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न सातत्यानं केला. काही सुधारणा असतील, तर त्या करण्याची आमची तयारी आहे," असं मोदी म्हणालेत.

विरोधक जो गोंधळ घालत आहेत तो सत्य लपविण्यासाठी आहे आणि त्यामुळे कोणाचंही भलं होणार नाही, असं पंतप्रधानांनी म्हटलं.

"कायदा लागू झाल्यानंतर देशात कुठेही बाजार समिती बंद झाली नाही किंवा कुठेही हमीभाव रद्द झाला नाही. या कायद्यानं तुम्हाला अतिरिक्त पर्याय उपलब्ध करून दिला आहे. एखाद्या कायद्याचा विरोध केव्हा होतो, जेव्हा तो बंधनकारक असतो. या कायद्यात असं काहीच नाहीये. शेतकऱ्यांना बाजारसमितीत जायचं जाऊ शकतात किंवा दुसरा पर्याय आहे. मग विरोधाचं कारण काय," असं मोदी पुढे म्हणालेत.

"असं झालं तर तसं होईल, अशी भीती निर्माण केली जात आहे. आंदोलनकर्ते असं वागत नाहीत. ही आंदोलनजीवींची कार्यपद्धती आहे," असं म्हणत पुन्हा नरेंद्र मोदींनी आंदोलनजीवी शब्दाचा पुनरुच्चार केला.

"आम्ही मागितलं नाही, तर दिलं का' असा प्रश्न विचारला जात आहे. पण घेणं न घेणं तुमच्यावर अवलंबून आहे. हा देश खूप मोठा आहे. देशात हुंडाविरोधी कायदा बनावा, अशी कोणाची मागणी नव्हती. तिहेरी तलाक विरोधी कायद्याची मागणी कोणी केली नव्हती. शिक्षणाच्या अधिकाराच्या कायद्याची मागणी कोणी केली नव्हती. पण प्रगतीशील समाजासाठी हे गरजेचं होतं. म्हणूनच हे कायदे बनले," असं स्पष्टीकरण मोदींनी दिलं आहे.

शेती हा आपल्या संस्कृतीचा पायाभूत घटक आहे. आपले सण, गाणी, उत्सव हे कृषीचक्राशी जोडलेले आहेत. कोणालाही आशीर्वाद देताना धन-धान्य हा शब्द वापरला जातो. त्यामुळेच बदलत्या परिस्थितीत शेतीमध्येही आवश्यक बदल करण्याची गरज आहे, असं मोदी म्हणाले.

"स्वातंत्र्यानंतर आपल्याकडे 28 टक्के शेतमजूर होते. गेल्यावेळेस जी जनगणना झाली त्यानुसार शेतमजूरांची संख्या 55 टक्के झालीये. हा काळजीचा विषय आहे. शेतीत गुंतवणूक होत नाहीये. जोपर्यंत आपण गुंतवणूक आणत नाही, आधुनिकता आणत नाही, तोपर्यंत...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी लोकसभेत बोलत आहेत. राष्ट्रपतींच्या अभिभाषणावरील धन्यवाद प्रस्तावावर ते बोलत आहेत.


सामग्री: कृषी कायद्याच्या विरोधात पंजाब-हरियाणाच्या शेतकऱ्यांनी गेले 11 दिवस राजधानी दिल्लीला वेढा घातलाय. मोदी सरकारने शेतकरी विरोधातील कायदे तात्काळ मागे घेण्याची शेतकऱ्यांची मागणी आहे.

शेतकऱ्यांच्या सर्व शंका आणि प्रश्न दूर केले जातील, असा दावा केंद्रातील नरेंद्र मोदी सरकारने केलाय. मात्र, शेतकरी सरकारचा हा दावा मानण्याच्या मनस्थितीत नाहीत. शेतकऱ्यांनी 'भारत बंद' मध्ये सहभागी होण्याचा निर्णय घेतला आहे.

शनिवारी (5 डिसेंबर) दिल्लीतील विज्ञान भवनात आंदोलनकर्ते शेतकरी आणि सरकारमध्ये चर्चा झाली. "कृषी कायद्यांमुळे किमान आधारभूत किमतीवर काहीच परिणाम होणार नाही. हा राज्यांचा प्रश्न आहे. याचा राज्यातील बाजार समितीवर कोणताच परिणाम होणार नाही," असं आश्वासन पाच तास चाललेल्या या चर्चेत सरकारने दिलं.

शेतकरी कुटुंबकबिल्यासह दिल्लीच्या सीमेवर दाखल झाले आहेत.

दिल्लीत सुरू झालेली थंडी आणि कोरोनाचा संसर्ग लक्षात घेता, आंदोलन स्थगित करा, ज्येष्ठ नागरिक आणि मुलांना घरी पाठवण्याची विनंती सरकारने शेतकऱ्यांना केली.

मिळालेल्या माहितीनुसार, शेतकऱ्यांचे प्रतिनिधी येत्या बुधवारी (9 डिसेंबर 2020) केंद्र सरकारसोबत पुन्हा कृषी कायद्यांच्या मुद्यांवर चर्चा करणार आहेत.

कोण करणार 'भारत बंद'चं समर्थन?

भारतीय शेतकरी युनियनचे नेते राकेश टिकैत सांगतात, "सरकार एक ड्राफ्ट तयार करून आम्हाला देणार आहे. या मुद्यावर राज्यांशी चर्चा करण्याचं आश्वासन त्यांनी दिलं आहे. बैठकीत किमान आधारभूत किमतीवर चर्चा झाली. मात्र, कृषी कायदे मागे घेण्यासंदर्भात चर्चा झाली पाहिजे अशी आमची भूमिका होती. 'भारत बंद' नक्की होणार."

डावे पक्ष, लालू प्रसाद यादव यांचा राष्ट्रीय जनता दल, ममता बॅनर्जींचा तृणमूल कॉंग्रेस, अरविंद केजरीवाल यांचा आम आदमी पक्ष यांनीही 'भारत बंद'ला समर्थन देण्याची घोषणा केली आहे. देशातील 10 केंद्रीय ट्रेड युनियननी 'भारत बंद'चं समर्थन केलं आहे.

दिल्ली सरकारचे मंत्री गोपाल राय सांगतात, "दिल्लीचे मुख्यमंत्री अरविंद केजरीवाल यांनी पक्षाच्या सर्व पदाधिकाऱ्यांना आणि कार्यकर्त्यांना 'भारत बंद' ला समर्थन देण्याचं आवाहन केलं आहे. केंद्र सरकार चर्चेच्या नावावर टाळाटाळ करत आहे आणि तेही जेव्हा शेतकरी थंडीच्या दिवसात रस्त्यांवर आंदोलन करत आहेत."

'भारत बंद' संबंधी पाच महत्त्वाच्या गोष्टी

1) शेतकऱ्यांनी 'भारत बंद' च्या दिवशी दिल्लीला जाणारे सर्व रस्ते बंद...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

दिल्लीत केंद्र सरकारसोबत 5 डिसेंबर 2020 रोजी झालेली चर्चा निष्फळ ठरल्यानंतर शेतकऱ्यांनी 8 डिसेंबरला 'भारत बंद' ची हाक दिली आहे.


सामग्री: कृषी विधेयकांवरून शेतकऱ्यांमध्ये गैरसमज पसरवले जात आहे. एमएसपी आणि बाजार समित्या रद्द केल्या जातील, असे गैरसमज पसरवले जात आहेत. पण, असं काहीच होणार नाही. या दोन्ही गोष्टी कायम राहणार आहेत, असंही सिंह यांनी म्हटलं आहे.

या पत्रकार परिषदेत संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह, वाणिज्य मंत्री पीयुष गोयल, पर्यावरण मंत्री प्रकाश जावडेकर, संसदीय कामकाज मंत्री प्रल्हाद जोशी, केंद्रीय अल्पसंख्याक मंत्री मुख्तार अब्बास नकवी, सामाजिक न्यायमंत्री थावरचंद गेहलोत उपस्थित होते.

Twitter पोस्ट समाप्त, 1

 राजनाथ सिंह यांनी पत्रकार परिषदेत मांडलेले मुद्दे -

1. राज्यसभेच्या उपसभापतींच्या आसनापर्यंत जाणं, तिथं जाऊन नियम पुस्तिका फाडणं, आसनावर चढणं, हे संसदीय इतिहासात कधीच झालं नाही. ज्या खासदारांनी असं केलं त्याचा मी निषेध करतो. यामुळे संसदेच्या प्रतिष्ठेला जखम झाली आहे.

2.  राज्यसभेत असं होणं मोठी गोष्ट आहे. संसदीय परंपरेवर विश्वास ठेवणारा कुणीही माणूस आज दुखी झाला असेल. जे काही झालं ते लोकशाहीला धरून झालेलं नाही. संसदीय मर्यादेला धरून झालेलं नाही.

3. मी स्वत: शेतकरी आहे. मी ज्या सरकारमध्ये आहे ते सरकार कधीच शेतकऱ्यांना नुकसान पोहोचवेल, असं पाऊल उचलणार नाही.

4.  मी देशातल्या शेतकऱ्यांना सांगू इच्छितो की, कोणत्याही स्थितीत एमएसपी आणि बाजार समित्यांची व्यवस्था संपुष्टात येणार नाही.

कृषी सुधारणांशी संबंधित दोन विधेयकं राज्यसभेत आवाजी मतदानानं पारित झाली.

या विधेयकांवरील मतदानादरम्यान विरोधकांनी प्रचंड गदारोळ केला. ही विधेयक मंजूर झाल्यानंतर विरोधी पक्षांनी राज्यभेत उपसभापती हरिवंश नारायण सिंह यांच्या विरोधात अविश्वास प्रस्ताव मांडला आहे.

विधेयक मंजूर करून घेताना त्यांनी ज्या पद्धतीचं वर्तन केलं, ते लोकशाही परंपरा आणि पद्घतींना हानी पोहोचवणारं होतं, असा आरोप काँग्रेसनं केला आहे.

काँग्रेसचे राज्यसभा खासदार अहमद पटेल यांनी म्हटलं, "राज्यसभेच्या उपसभापतींनी लोकशाहीच्या परंपरांचं रक्षण करणं आवश्यक आहे. मात्र त्याऐवजी त्यांच्या वर्तनामुळे लोकशाही परंपरांना हानी पोहोचली आहे."

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कृषी विधेयकांदरम्यान राज्यसभेच्या उपसभापतींच्या आसनावर चढणं, माईक तोडणं संसदेच्या प्रतिष्ठेसाठी हानिकारक आहे, असं वक्तव्य केंद्रीय संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी पत्रकार परिषदेत केलं आहे.


सामग्री: कृषी विशेषज्ञ बाजारातील ट्रेंडचा उल्लेख करून सांगतात की, चार वर्षातून एकदा अशी परिस्थिती उद्भवते जेव्हा कांद्याचे भाव गगनाला भिडतात. आता पहिल्यांदाच इतक्या प्रदीर्घ काळासाठी कांद्याचे भाव चढेच राहिले आहेत.

मुसळधार पावसामुळे महाराष्ट्र आणि कर्नाटकात पिकांची नासाडी झाल्याने दीड महिन्यांपूर्वी कांद्यांची किंमत वाढायला सुरुवात झाली. त्यावेळी दिल्लीसारख्या मोठ्या शहरात किलोभर कांद्यासाठी शंभर ते दीडशे रुपयांपर्यंत पैसे खर्च करावे लागत होते.

काही महिने कांदे खायला मिळणार नाहीत अशी भीतीही व्यक्त करण्यात आली होती. त्यानंतर सरकारने कांदे आयात करण्याचा निर्णय घेतला.

किरकोळ बाजारात तसंच घाऊक बाजारात आणि सगळ्यांत महत्त्वाचं जे शेतकरी कांद्याचं उत्पादन देतात त्यांची सध्या काय स्थिती आहे, येत्या काळात नेमकं काय होणार आहे हे समजून घेण्यासाठी आम्ही काही लोकांशी चर्चा केली.

दीड महिना आणि...

आशिया खंडातील सगळ्यांत मोठी कांद्याची बाजारपेठ असणाऱ्या लासलगावमधल्या कृषी उत्पादन समितीचे माजी प्रमुख आणि नाफेडचे संचालक नानासाहेब पाटील म्हणाले, "पावसाचा मुक्काम लांबल्याने कांद्याची मागणी आणि पुरवठ्याचं चक्र विस्कळीत झालं. ते सुरळीत होण्यासाठी अजूनही दीड महिन्याचा कालावधी लागू शकतो.

"दक्षिण भारत असो की उत्तर भारत, लासलगाव बाजारपेठेतून देशभरातल्या कांद्याचे भाव ठरवले जातात. शुक्रवारी लासलगावमधल्या घाऊक बाजारात कांद्याचा प्रतिकिलो दर 20-30 रुपये होता. मात्र काही दिवसांपूर्वी याच बाजारात कांदा प्रतिकिलो 50 रुपयांनी विकला जात होता," पाटील सांगतात.

त्यावेळी कांद्यांच्या किंमतींनी सगळे रेकॉर्ड्स मोडले. मात्र आता हळूहळू स्थिती नियंत्रणात येऊ लागली आहे.

पाटील पुढे सांगतात की, देशात बाराही महिने कांदा खाल्ला जातो. कांद्याचं पीक बाजारात येण्याचं एक मोठं वर्तुळ आहे जे 12 महिन्यांचं आहे. जून ते ऑगस्ट-सप्टेंबर या काळात कर्नाटक आणि आंध्र प्रदेशातील कांदा बाजारात येतो. ऑक्टोबरमध्ये गुजरात, मध्य प्रदेश आणि महाराष्ट्रातली खरीप पीक म्हणजे लाल कांदा बाजारात येतो. तीन महिन्यांनंतर राजस्थान आणि महाराष्ट्रातून खरिपाच्या उशिराचं कांद्याचं पीक बाजारात येतं. त्यानंतर काही दिवस उत्तर प्रदेश आणि बिहारमधील कांदे बाजारात असतात. एप्रिल-मे पर्यंत हाच कांदा ग्राहकांची भूक शमवतो.

पूर्तता कशी होते?

पावसाचा फटका बसला तर कांद्याच्या साखळीचं नुकसान...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

तुमच्या आमच्या आहाराचा अविभाज्य भाग असणाऱ्या कांद्याच्या उत्पादनाचं चक्र आणि अर्थकारण याचा घेतलेला वेध.


सामग्री: कृष्ण प्रकाश

"पिंपरी चिंचवड पोलीस आयुक्तालय नवीन असल्यामुळे इथं मनुष्यबळाची कमतरता आहे. शहरात ज्वेलर्सची दुकाने फोडून चोरी, घरफोडी, वाहन चोरी यांच्यासह चेन स्नॅचिंग वगैरे प्रकार घडत असल्याचं सातत्याने समोर आलं आहे.

यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी पोलिसांकडून रात्रीचा बंदोबस्त तसंच गस्त आदी उपाय करण्यात येत आहेत. पण अशा वेळी मनुष्यबळाची कमतरता निर्माण होते. त्यामुळे शहराच्या सुरक्षेसाठीच्या गस्तीच्या कामात सर्वसामान्य नागरिकांनाही सहभागी करून घेण्यात येईल, असंही कृष्ण प्रकाश म्हणाले.

आतापर्यंत स्वयंसंरक्षणासाठी VIP व्यक्ती, सेलिब्रिटी किंवा मोठे उद्योजक बंदुकीचे परवाने घेतात, याची आपल्याला माहिती होती. पण कृष्ण प्रकाश यांनी थेट शहर संरक्षणासाठी सर्वसामान्यांनाही बंदुका देण्यात येईल, असं सांगितल्यामुळे या विधानाची चर्चा होणार नाही तरच नवल. पण हा उपक्रम नेमका काय आहे, याबाबत अधिक माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न बीबीसी मराठीने केला.

सर्वसामान्यांच्या हाती बंदुका

कृष्ण प्रकाश यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, "शहरात गुन्हेप्रवण भागातील सर्वसामान्य नागरिकांनासुद्धा बंदुकीचे परवाने देण्यात येतील. यासाठी फक्त कोणताही गुन्हा दाखल नसलेल्या नागरिकांचाच विचार केला जाईल.  तसंच आठवड्यातून एकदा रात्रीची गस्त घालण्याची तयारी असलेल्या नागरिकांना यासाठी अर्ज करता येतील. आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे संबंधित नागरिकाने बंदुकीची खरेदी स्वतः करणे आवश्यक असेल."

"शहरात गुन्हेगारीचं प्रमाण जास्त असलेल्या भागात बंदुकधारी नागरिकांकडून गस्त घालण्यात येईल. एका रात्रीसाठी किमान दोन नागरिकांचं पथक गस्त घालू शकेल. शहरात मोहल्ला सुरक्षा दल तर ग्रामीण भागात ग्राम सुरक्षा दल म्हणून हे पथक कार्यरत असेल,"असंही कृष्ण प्रकाश यांनी सांगितलं.

पिंपरी चिंचवडमधील गुन्हेगारी

पिंपरी चिंचवड शहरातील गुन्हेगारी हा राज्यात नेहमीच चर्चेचा विषय राहिला आहे. हे शहर पूर्वी पुणे पोलीस आयुक्तालय हद्दीतच होतं.

मात्र, पुणे पोलीस आयुक्तालयाची यंत्रणा कमी पडत असल्याच्या कारणावरून पिंपरी चिंचवडला स्वतंत्र आयुक्तालय देण्यात यावं, अशी मागणी अनेक वर्षांपासून करण्यात येत होती. त्यानुसार 15 ऑगस्ट 2018 रोजी पिंपरी चिंचवड पोलीस आयुक्तालयाची स्थापना करण्यात आली. पिंपरी चिंचवड पोलीस आयुक्तालयाच्या हद्दीत 15 पोलीस ठाणे येतात. यामध्ये पिंपरी, चिंचवड, आकुर्डी, निगडी या शहरी भागासह...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पिंपरी चिंचवडचे पोलीस आयुक्त कृष्ण प्रकाश यांच्या एका वक्तव्याची सध्या सगळीकडे चर्चा आहे. "शहर सुरक्षित राखण्यासाठीच्या कामात नागरिकांनाही सहभागी करून घेतलं जाईल. वाढती गुन्हेगारी रोखण्यासाठी सर्वसामान्य नागरिकांनासुद्धा बंदुकीचे परवाने देण्यात येतील," असं पोलीस आयुक्त कृष्ण प्रकाश म्हणाले आहेत.


सामग्री: कृष्णवर्णियांना समान न्याय आणि हक्कांची मागणी करत ही चळवळ देशभर फोफावली आहे. आता काही राज्यांमध्ये आंदोलनकर्ते निवडणुकीच्या रिंगणातही उतरत आहेत.

अशावेळी ‘ब्लॅक लाईव्ह्ज मॅटर’ चळवळीचा अमेरिकन राजकारणावर नेमका काय परिणाम होतो आहे? मतदारांना आपल्याकडे आकर्षित करण्यात आंदोलनकर्ते यशस्वी होतील का, याचा घेतलेला हा आढावा.

हेही वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम,  यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.रोज रात्री8 वाजता फेसबुकवर बीबीसी मराठी न्यूज पानावर बीबीसी मराठी पॉडकास्ट नक्की पाहा.)

\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

कोरोनाचा उद्रेक एकीकडे सुरू असताना अमेरिकेत कृष्णवर्णीय इसम जॉर्ज फ्लॉईड यांचा पोलीस कस्टडीत मृत्यू झाल्याचं प्रकरण घडलं आणि अमेरिकेत वर्णद्वेषविरोधी चळवळच उभी राहिली.


सामग्री: कृष्णाचं मंदिर पाकिस्तानमध्ये उभं राहत आहे.

पाकिस्तानात तहरीक-ए-इन्साफ (पीटीआय) पक्षाचं सरकार आहे. पक्षाच्या अल्पसंख्यांक समुदायाच्या खासदारांनी सरकारने मंदिर बनवण्यासाठी दिलेल्या परवानगीचं स्वागत केलं आहे. नवीन हिंदू मंदिर निर्माणाच्या दृष्टीने हे महत्त्वाचं पाऊल असल्याचं त्यांचं म्हणणं आहे.

सीडीएने इस्लामाबादच्या हिंदू पंचायत अध्यक्षांना याबाबत एक पत्र लिहिलं आहे. मंदिर, स्मशान आणि लोकांना एकत्र येण्यासाठी सांस्कृतिक भवन बांधण्यासाठी सशर्त परवानगी देण्यात येत असल्याचं या पत्रात सांगण्यात आलं आहे. हे कृष्ण मंदिर इस्लामाबादच्या सेक्टर एच-9-2 मध्ये बांधण्यात येणार आहे.

·         सीडीएच्या सशर्त परवानगी नुसार,

·         मंदिराच्या बाहेरची भिंत सात फुटांपेक्षा उंच नसली पाहिजे.

·         ही भिंत पक्की असू शकते.

कृष्ण मंदिरावर जेव्हा निर्बंध घालण्यात आले

पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान नवाज शरीफ सरकारने 2017 साली मंदिर बांधण्यासाठी चार मरला परिसरात जमीन दिली होती. या जमिनीवर हिंदू समुदायाचे लोक मंदिर बनवण्यासाठी इच्छुक होते.

मंदिर बांधण्याच्या सुरूवातीपासूनच काही धार्मिक संघटनांनी याला विरोध करायला सुरूवात केली होती.

लाहोरमधील जामिया अशर्फिया मदरशाचे मुफ्ती मोहम्मद जकारिया यांनी या मंदिराविरोधात फतवा जारी केला होता.

मंदिर उभारण्यास परवानगी मिळावी अशी मागणी झाली होती.

इस्लाममध्ये सांगितल्या प्रमाणे, 'अल्पसंख्यांक समुदायाच्या धार्मिक स्थळांची फक्त डागडुजी आणि काळजी घेता येऊ शकते. नवीन मंदिर बनवण्याची परवानगी दिली जाऊ शकत नाही,' असा दावा या फतव्यात करण्यात आला होता.

मंदिराचं बांधकाम थांबवण्यासाठी इस्लामाबाद हायकोर्टात तीन याचिका दाखल करण्यात आल्या होत्या. मंदिराचं बांधकाम इस्लामाबादच्या मास्टर प्लानमध्ये नव्हतं, याचा आधार घेत कोर्टात याचिका दाखल करण्यात आली.

इस्लामाबाद हायकोर्टाने या याचिका प्रभावहीन असल्याचं सांगत. कोर्टात दाखल केलेल्या याचिका फेटाळून लावल्या होत्या.

इस्लामिक वैचारिक परिषदेकडून सूचना

पाकिस्तान सरकारने या मुद्यावर इस्लामिक वैचारिक परिषदेकडून सूचना मागवली. परिषदेने मंदिर बांधण्याच्या बाजूने कौल दिला. कायद्याने, राज्यघटनेने हिंदूंना आपल्या रुढी-परंपरा मानण्याचा अधिकार असल्याचा निर्णय त्यांनी दिला.

इस्लामिक वैचारिक परिषदेने हे स्पष्ट केलं की, लग्न करण्याच्या जागेप्रमाणेच, अंत्यविधी आणि...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबादमध्ये कृष्ण मंदिर बांधण्याचा रस्ता मोकळा झाला आहे. पाकिस्तान सरकारच्या, राजधानी विकास प्राधिकरणाने (CDA) हिंदूंना कृष्ण मंदिराच्या बाहेरची भिंत आणि स्मशान बांधण्याची परवानगी दिली आहे.


सामग्री: कृष्णाबाई देवेडकर

त्यांनी आम्हाला संपूर्ण आंबेवाडी गाव दाखवलं.

कोल्हापूरमध्ये ऑगस्ट महिन्यात आलेल्या पुरानंतर आता ऑक्टोबरमध्ये आजूबाजूच्या गावांमध्ये काय स्थिती आहे हे पाहण्यासाठी आम्ही आंबेवाडीत गेलो होतो.

मुख्य शहरापासून साधारण 10 ते 15 किलोमीटरवर असलेलं हे गाव तसं शहरातल्या एखाद्या कॉलनी सारखं वाटत होतं. सर्व पक्की घरं. एखाद दुसरं मातीचं किंवा जुन्या पद्धतीनं मोठे लाकडी वासे लावून उभारलेलं टूमदार घर.

कोल्हापूर : पूरग्रस्त महिला म्हणतात, मदतीचं आश्वासन देणाऱ्याला मत देऊ

पुरात सर्वांचच मोठं नुकसान झालंय. अनेक घरांमध्ये टीव्ही, फ्रीजसारख्या गरजेच्या वस्तुंचं नुकसान झालंय.

पण सर्वांत जास्त नुकसान झालंय ते जुन्या आणि कच्च्या घरांचं. गावातल्या गणेश कॉलनीमध्ये फिरताना कृष्णाबाईंनी आम्हाला त्यांच्या पडक्या घराकडे नेलं.

त्यांचं घर जुन्या पद्धतीचं लाकूड, विटा आणि मातीचं होतं. पण पुरानंतर मात्र आता तिथं फक्त लाकडं आणि मातीचा ढीग उरला होता.

"यंदा मी काही मतदानच करणार नाही, मला काही कुणाला मतच द्यायचं नाही, कुणाची मदत सुद्धा नको. आम्ही काम करून उभारू सगळं," मतदान कुणाला करणार असं विचारल्यावर कृष्णाबाई सांगू लागल्या.

दुधाचा व्यवसाय आणि वाट्यानं करायला घेतलेल्या ऊस शेतीवर त्यांचं कुटुंब चालतं.

पण पुरामुळे त्यांची जनावरं आजारी पडली आहेत, गायीचं दूध कमी झालं आहे. तर दुसऱ्याकडून करायला घेतलेल्या 2 एकर शेतातला ऊस सडून गेला आहे.

सुरुवातीला मदत मिळाली पण...

स्थानिक पुढाऱ्यांनी पुराच्या वेळेला अन्नपाणी औषध आणून दिलं पण त्यानंतर मात्र कुणी आलं नाही, असं गावकरी सांगतात.

नंदा चौगुलेंनी त्यांचं नवंच घर बांधलंय. पण पुरामुळे एका बाजूला झुकलेल्या त्यांच्या घराला आता त्यांना लाकडानं टेकू देण्याची वेळ आली आहे.

"घरात कमावणारा एकच मुलगा आहे, खाणारी माणसं 6 आहेत, आता जमेल तसं आम्ही घर दुरूस्त करू," नंदा सांगत होत्या.

मदतीचं आश्वासन देणाऱ्यालाच मत...

फक्त मातीच्याच घराचं नुकसान झालंय असं नाही. सिमेंटनं बांधलेल्या घरांचं पण पाण्यामुळे नुकसान झालं आहे. बाटल्यांच्या कारखान्यात काम करणाऱ्या शोभा भोईंगडे यांचं घर सिमेंटचं होतं पण त्यांच्या घराचंही नुकसान झाल्याचं त्यांनी सांगितलं.

बाहेरून सुस्थितीत दिसत असेलेलं घर आतून पूर्णपणे जीर्ण झालं होतं. पाण्यामुळे आतल्या भिंती पडल्या होत्या, त्यामुळे आतून सर्वत्र लोडबेरिंग...\nमागील सामग्री खालीलप्रमाणे सारांशित केली जाऊ शकते:

पायात 36 भारांची चांदीची जोडवी, नऊवार साडी, डोक्यावर पदर आणि चेहऱ्यावर पडत चालेल्या सुरकुत्या पण तरीही खणखणीत आवाजात कृष्णाबाई देवडकर म्हणाल्या, 'इकडं या मी तुम्हाला पुरात पडलेली घरं दाखवते.'